Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το ελληνικό κέρατο

Posted by sarant στο 13 Σεπτεμβρίου, 2017


Ελπίζω να μην πήγε ο νους σας στο πονηρό. Ο τίτλος δεν υπαινίσσεται τίποτα για τα ελληνικά αντρόγυνα. Αντίθετα, έχει σχέση με λαχανικά.

Θα μπορούσα μάλιστα να το βάλω κουίζ, και μάλλον θα είχε και γούστο, να σας ζητήσω δηλαδή να μαντέψετε ποιο λαχανικό λέγεται «ελληνικό κέρατο» σε κάποια ευρωπαϊκή γλώσσα, αλλά υπερίσχυσε η επιθυμία μου να βάλω και φωτογραφία στο άρθρο, οπότε το κουίζ δεν έχει νόημα.

Οπότε, σήμερα θα μιλήσουμε για τις μπάμιες. Η φωτογραφία που συνοδεύει το άρθρο είναι του συγγραφέα Θάνου Κάππα, ο οποίος έγραψε στον τοίχο του στο Φέισμπουκ ένα πολύ ωραίο κείμενο για τη σχέση του με τις μπάμιες, που θα το αναδημοσιεύσω πιο κάτω, αφού πήρα την άδεια. Το κείμενο του Θ.Κ. ήταν και αυτό που μ’ έσπρωξε να γράψω το σημερινό άρθρο, συν το γεγονός ότι έχω πολύν καιρό να προσθέσω άρθρο στο «Μποστάνι των λέξεων», όπως λέω την κατηγορία άρθρων που έχουν να κάνουν με τα λεξιλογικά των λαχανικών και των οσπρίων.

Πριν σας λύσω την απορία ποιοι λένε «ελληνικό κέρατο» την μπάμια, να δούμε γιατί τη λέμε μπάμια εμείς.

Τη λέμε μπάμια, λοιπόν, επειδή δανειστήκαμε τη λέξη από τα τουρκικά, bamya. Η τουρκική λέξη είναι αραβικής αρχής.

Η επίσημη ονομασία του φυτού είναι Ιβίσκος ο εδώδιμος, διότι υπάρχουν και άλλοι ιβίσκοι που χρησιμεύουν σαν καλλωπιστικά φυτά. Δεν νομίζω πάντως ότι η λέξη «ιβίσκος» χρησιμοποιήθηκε ποτέ ευρύτερα. Άλλωστε, αν πεις «έλα να φάμε, έχω μαγειρέψει ιβίσκους» κινδυνεύεις να σε καταγγείλουν στη Φιλοζωική Εταιρεία ότι σκότωσες και τρως κάποιο σπάνιο είδος εξωτικών πουλιών.

Παρεμπιπτόντως, η λέξη ιβίσκος δεν είναι ελληνικής αρχής, είναι δάνειο από το λατινικό hibiscus, το οποίο είναι, λέει, κελτικής αρχής. Και ενώ ο hibiscus έχει h, ο ιβίσκος περιέργως δεν έπαιρνε δασεία, αλλ’ αφού ο άγιος Κριαράς μάς απάλλαξε από τ’ αλεξανδρινά σκουληκάκια δεν μας νοιάζει. Αλλά φλυαρώ.

Ο Σταματάκος λέει ότι το αρχαίο αντίστοιχο της μπάμιας είναι λαθυρίς, αλλά στα κιτάπια μου βρίσκω πως η λαθυρίς αντιστοιχεί σε άλλα φυτά -υπάρχει άλλωστε στη νεότερη γλώσσα το λαθούρι. Φαίνεται ότι ο Σταματάκος έπεσε θύμα παλαιότερων λεξικογράφων, και δεν διάβασε τον πρωτοπόρο Γρ. Παλαιολόγο, ο οποίος από το 1833 το έλεγε ότι την πάμια «κατά λάθος λεξικογράφοι τινές λαθυρίδα ονόμασαν, διότι λαθυρίς είναι το άνθος κινατζιτζεή τουρκιστί λεγόμενον». Και την λέει «πάμια» υποθέτω από κυπριακή επιρροή.

Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι μάλλον δεν πρέπει να γνώριζαν τη μπάμια. Στη Βικιπαίδεια βρίσκω ότι ήρθε στην Ευρώπη τον 13ο αιώνα μέσω Αιγύπτου, αλλά ότι η απώτερη προέλευσή της είναι μάλλον η Δυτική Αφρική. Στα αγγλικά, η μπάμια λέγεται okra, που δεν έχει σχέση με την «ωχρά» λίρα ή σπειροχαίτη, αλλά είναι δάνειο από τη γλώσσα Igbo της Δυτικής Αφρικής.

Στα γαλλικά, η μπάμια λέγεται καταρχάς gοmbo, που επίσης είναι αφρικανικό δάνειο -και από εκεί λέγεται gumbo σε διάφορες περιοχές των ΗΠΑ. Ωστόσο, πάλι στα γαλλικά, οι μπάμιες λέγονται και cornes grecques, ελληνικά κέρατα κατά λέξη, κι έτσι λύθηκε το αίνιγμα του τίτλου.

Η ομοιότητα της μπάμιας με το κέρατο είναι οφθαλμοφανής, αλλά γιατί ελληνικά; Ίσως επειδή οι μπάμιες τρώγονται κυρίως στα μέρη τα δικά μας, στην Ανατολική Μεσόγειο. Είναι και φαγητό που ταιριάζει στα δικά μας τα γούστα. Όπως λέει ο προαναφερθείς Παλαιολόγος, «Ολίγοι Ευρωπαίοι εκ των ζώντων εις την Ελλάδα ημπορούν να τας συνηθίσουν, αν και ημείς τας ευρίσκομεν νοστίμους».

Ίσως πάλι οι μπάμιες να έγιναν γνωστές από Έλληνες εμπόρους ή ίσως να τις προτιμούσαν οι Ρωμιοί. Πάντως μού έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι ο όρος corne grecque συνηθιζόταν κυρίως στα γαλλικά της Μέσης Ανατολής. Ωστόσο, η ονομασία είναι και σήμερα ζωντανή -και εδώ μπορείτε να δείτε μια συνταγή για ελληνικά κέρατα ραγού (όχι, δεν υπάρχει κερασφόρο ζώο ονόματι «ραγός»!)

Εγώ τα… κέρατα τα έμαθα από ένα κατοχικό χρονογράφημα του Βάρναλη, ο οποίος γράφει : μπάμιες μικροκαμωμένες, τριζάτες και περήφανες για τη… μύτη τους, τα «ελληνικά κέρατα», όπως τα λένε οι ξένοι, οι «ιβίσκοι οι εδώδιμοι», όπως τους λέγει η ίδια… η ιστορία.

Τις ίδιες τις μπάμιες τις έμαθα μικρός, αλλά βέβαια στραβομουτσούνιαζα όποτε τις είχαμε φαγητό. Δεν ήμουν ο μόνος. Τα περισσότερα παιδιά αντιπαθούν τις μπάμιες, ίσως επειδή βγάζουν κάτι σαν σάλια. Κάτι ανάλογο λέει και ο Θάνος Κάππας:

Εννοείται πως τις σιχαινόμουν παλιά. Και ξαφνικά ένα μεσημέρι, πρέπει να ήμουν 20-25 χρονών, το ξεφούρνισα στο οικογενειακό τραπέζι: μαμά, πεθύμησα μπάμιες. Αντέδρασε σαν να της είπα ότι σκοπεύω να παντρευτώ – με φίλησε. Κοίταζε ο πατέρας μου, δεν καταλάβαινε προς τι η συγκίνηση. Της άρεσαν πολύ της μαμάς. Όπως της άρεσε κι ένα άλλο φαγητό που έφτιαχνε η γιαγιά, οι κορφάδες (ή κολοκυθοκορφάδες) μαζί με βλήτα και κολοκύθια και λιωμένη φέτα, στην κατσαρόλα. Κορυφαίο φαγητό, έψαξα στη λαϊκή, δεν βρήκα κορφάδες. Είναι τα κοτσάνια από τα κολοκύθια, χωρίς το άνθος, αλλά χρειάζονται έναν ιδιαίτερο καθαρισμό, κάπως περίπλοκο. (σε επόμενο τεύχος μας αυτή η υπερπαραγωγή)

Κατά τα άλλα έχω βελτιώσει την τεχνική. Την προηγούμενη εβδομάδα, για να καθαρίσω μισό κιλό μου πήρε μιάμιση ώρα. Τώρα έπεσα στα σαράντα λεπτά για 750 γραμμάρια. Γάντια, καλοί μου άνθρωποι. Αυτά τα ελαστικά ψευτοχειρουργικά γάντια είναι το μυστικό μας όπλο γιατί μετά το πρώτο τέταρτο τα χέρια πληγώνονται από τα αγκαθάκια, σε πιάνει φοβία και τις καθαρίζεις επιφυλακτικά. Κρίσιμης σημασίας είναι, λέγω και το τονίζω, η κίνηση που κάνει το αριστερό χέρι. Το δεξί κόβει περιμετρικά τον κώνο (κοντά στη λαβή του μαχαιριού, έχει σημασία) καθώς το αριστερό περιστρέφει την μπάμια. Δεν έχω χέρι ελεύθερο να τραβήξω βίντεο. Δείτε αυτό της κυρίας, πιο κάτω.

Στην αρχή λες α, τι ωραία, θα καθαρίσω μπάμιες στο μπαλκόνι – κοίτα ρε Μακρόν από το ελικόπτερο να μαθαίνεις. Και τι ωραίος ήλιος και τι καλά που είμαστε ζωντανοί και πέρασε το καλοκαίρι και είδαμε ακρογιαλιές-δειλινά (μπορεί να το χουν πλανέψει). Μετά το μισάωρο σού έχει τελειώσει η ποίηση και αρχίζεις να μετράς πόσες έχεις στο ταψάκι, πόσες μένουν ακόμα. Προς το τέλος πέφτεις σε παροξυσμικό αμόκ, καθαρίζεις με πάθος, να απαλλαγείς, να τελειώσεις.

Γενικά μου αρέσουν σκέτες αλλά μια ωραία βαρβαρότητα είναι οι μπάμιες με κοτόπουλο, όπου κοτόπουλο είναι το έτοιμο, το ψητό του Βασιλόπουλου. Καλό; Πήγα χαρούμενος αυτή τη μείξη στη μαμά, πώς σου φαίνονται οι μπάμιες; τη ρώτησα. Ε, μπάμιες είναι, μου απάντησε, αλλά το κοτόπουλο είναι πολύ καλά ψημένο, εξαιρετικό!

Εδώ και ένα βίντεο για το πώς καθαρίζονται οι μπάμιες.

Ξαναπαίρνω τη σκυτάλη και συνεχίζω με τα φρασεολογικά και λεξιλογικά της μπάμιας.

Ο μπάμιας είναι ο νωθρός, ο ανόητος, ο σαχλός. Στη Χαρτοπαίχτρα του Ψαθά, ο Βουτσάς αποκαλεί «μπάμια» τον αρραβωνιαστικό της αδερφής του, τον Γιαννάκη -και παρασέρνει και τον πατέρα του, τον Λάμπρο Κωνσταντάρα:

– Μια χαρά παιδί είναι.

– Μπάμιας είναι

– Μια χαρά μπάμιας.

Στο slang.gr βρίσκω ότι μπάμιας είναι και ο μικροτσούτσουνος, αλλά δεν ξέρω αν είναι διαδεδομένη αυτή η σημασία. Βέβαια, λόγω σχήματος και μεγέθους, στα καλιαρντά «μπάμια» είναι πράγματι το μικρό πέος. Καθώς έψαχνα κάτι σε παλιές εφημερίδες, βρήκα ένα χιουμοριστικό σχόλιο, σε εφημερίδα του 1916, που έλεγε ότι το νέο πείραγμα της μόδας, μετά το «καλέ άντες» και το «αούα» ήταν το «κάν’ τη μπάμια» που ίσως να σχετίζεται με την παραπάνω σημασία, αλλά 101 χρόνια μετά δεν θα ψάξουμε μπάμιες στ’ άχυρα.

Αναπόφευκτα ίσως λόγω ηχητικής ομοιότητας, αλλά άδικα, ο Μπάρακ Ομπάμα πήρε το παρατσούκλι Ομπάμιας στα καθ’ ημάς -μερικοί Δάσκαλοι του Γένους όπως ο γελοιογράφος Στάθης το είχαν καθιερώσει και σχεδόν μόνο έτσι τον ανέφεραν.

Στον Ηλία του 16ου, ο Παπαγιαννόπουλος χρησιμοποιεί την έκφραση «έπεσε να κάνει τη μπάμια τη γιαχνιστή», με σημασία «έκανε το κορόιδο, τον ψόφιο κοριό, την πάπια». Δεν ξέρω αν ήταν γνωστή έκφραση ή έμπνευση του Σακελλάριου.

Άλλη εμφάνιση της μπάμιας στα φρασεολογικά και λεξιλογικά μας δεν ξέρω, αν και εικάζω ότι η «σουλουμπάμια», όπως έλεγαν οι Έλληνες που γύρισαν μετά τον πόλεμο από τη Μέση Ανατολή τους υπνόσακους που έφεραν μαζί τους, σχηματίστηκε από το σλίπιν μπαγκ με επιρροή της μπάμιας λόγω της ομοιότητας του σχήματος, ιδίως αν οι στρατιωτικοί υπνόσακκοι είχαν πρασινωπό χρώμα.

Ευτελές ζαρζαβατικό καθώς είναι, μην περιμένετε να βρείτε τη μπάμια σε ποιήματα. Ο Ρίτσος τραγούδησε τα φασολάκια που καθαρίζει η μητέρα στη δροσερήν αυλόπορτα, μια ωραία εικόνα που αργότερα κάποιοι την ειρωνεύτηκαν, αλλά τη μπάμια κανείς δεν ξέρω να τόλμησε να την απαθανατίσει έξω από τη σατιρική ποίηση. Για παράδειγμα, γράφοντας για μια πυρκαγιά στην αγορά, ο Σουρής γράφει:

Εκάηκαν τα βούτυρα, τα μήλα και τ’ αχλάδια,
οι μπάμιες, τα πετρέλαια, τα ραζακιά σταφύλια.

Αλλά βέβαια, υπάρχει και η Λιλιπούπολη, και οι στίχοι της Μαριανίνας Κριεζή για το χοντρό μπιζέλι που χορεύει τσιφτετέλι, ένα τραγούδι που θα μπορούσε να μου χρησιμέψει για οδηγός μελλοντικών άρθρων. Εκεί, η μπάμια χορεύει πεντοζάλη -ταιριάζει να κλείσουμε έτσι.

Advertisements

135 Σχόλια to “Το ελληνικό κέρατο”

  1. Καλημέρα.
    Γιὰ τὴ σκέτη μπάμια δὲν ξέρω, ἀλλὰ ἡ μπάμια Μπογιατίου ἀκόμα λέγεται γιὰ τὸ μικρὸ … (φτοὺ κακά!). Τώρα γιατὶ εἰδικὰ Μπογιατίου, ἐδῶ ὁ ποιητὴς σηκώνει τὰ χέρια.

  2. cronopiusa said

  3. Γς said

    Καλημέρα

    κι ήταν μια εποχή που απαγόρεψαν στην Ελλάδα εισαγωγές μπανάνας. Για να προστατευτούν τα ελληνικά φρούτα.

    Οπότε κάποιοι, στην Κρήτη νομίζω, άρχισαν να πειραματίζονται με την παραγωγή κρητικής μπανάνας.
    Τα αποτελέσματα όμως ήταν πενιχρά. Μικρούτσικα.

    Οπότε έγινε το:

    -Ελα να πάρεις καλές μπάμιες!

  4. spiral architect 🇰🇵 said

    Καλημέρα.

    Είμαι ανεμιστηράκι της μπάμιας και ταυτόχρονα η οικογενειακή μειοψηφία καθότι κανείς άλλος δεν τρώει τις μπάμιες, σκέτες ή με κρέας.

    Θα πω της Έφης^2 να μου φυλάξει μια μερίδα σκεπασμένη στο τραπέζι της κουζίνας για το μεσημέρι. 😋😋

  5. LandS said

    Πρέπει να ‘χω και δεκαπέντε χρόνια να τις φάω. Και μ’ αρέσουν ρε γμτ!

  6. LandS said

    4 Παναΐα μου ένα πιάτο! Πάω να το παραγγείλω. Αν και η κυρά θα με αγνοήσει ακόμα μια φορά.

  7. cronopiusa said

  8. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Ευτελές ζαρζαβατικό η μπάμια, Νικοκύρη?
    Δε θα τα πάμε καλά.
    Μπάμιες με τηγανητές πατάτες και φέτα. Μμμμμμμμμμμμμ….
    Καλημέρα.

  9. LandS said

    8 Κόφτε το ρε, δε μπορώ να συγκεντρωθώ!

  10. Alexis said

    Αυτός εδώ έχει γράψει ολόκληρη …διατριβή για το σωστό μαγείρεμα της μπάμιας.
    Πάρτε μια μικρή γεύση (από το άρθρο, όχι από τις μπάμιες) :

    Τα μυστικά της μπάμιας
    (προσεχώς, τίτλος ποιητικής συλλογής μου…)
    Το βασικό μαγειρικό τεχνικό μυστικό στις μπάμιες που είναι η χρήση ξυδιού προκειμένου να μην ανοίξουν και βγουν “τα σάλια”, είναι ευρέως γνωστό εμπειρικά.
    Η επιστημονική εξήγηση όμως που δεν είναι γνωστή, συμπεραίνω λογικά ότι είναι η ίδια με αυτήν που ανέλυσα και στο μπριάμ, όπου αντίστοιχα χρησιμοποιώ κρασί.

    Τα κύτταρα των λαχανικών περιέχουν το καθένα από ένα μεγάλο κυστίδιο (τα οποία ονομάζονται κενοτόπια ή vacuoles) γεμάτο υγρό που αποτελείται από νερό και άλλα θρεπτικά στοιχεία σε περιβάλλον ελαφρά όξινο. Το ότι τα λαχανικά διατηρούν το σχήμα και την τραγανότητά τους  οφείλεται στην πίεση που εξασκεί το υγρό στα κενοτόπια, ενώ αντίστοιχα η γεύση τους, στα στοιχεία που αυτά περιέχουν. Μετά τους 60°C όμως, στο μαγείρεμα, όταν τα λαχανικά έρχονται σε επαφή με νερό, επειδή αυτό είναι αλκαλικό, δημιουργείται όσμωση από το εσωτερικό των κυττάρων προς τα έξω παρασύροντας τα υγρά τους, οπότε τα λαχανικά μαλακώνουν μέχρι που εντέλει διασπάται το εξωτερικό κέλυφος τους. Αν όμως το εξωτερικό περιβάλλον κατά το μαγείρεμα είναι όξινο, δημιουργείται αντίστροφη όσμωση και έτσι το λαχανικό δεν χάνει το σχήμα του και ταυτόχρονα διατηρεί τη γεύση του εσωτερικά.  Στη περίπτωσή μας λοιπόν, οι μπάμιες καθώς μαγειρεύονται σε όξινο περιβάλλον (λόγω του ξυδιού), διατηρούν το σφρίγος και το σχήμα τους στο εξωτερικό περίβλημα το οποίο έτσι δεν σπάει, μη αφήνοντας να διαρρεύσει το ζελατινώδες εσωτερικό τους που περιβάλλει τα σπόρια τους. Τόσο απλά σε μοριακό επίπεδο…

    Πάντως η συνταγή είναι πολύ καλή, την έχω δοκιμάσει 🙂

  11. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Δεν έχω δει το σποτ στο οποίο απαντάει αυτό, αν απαντάει σε κάποιο.

  12. Γς said

    >η μπάμια λέγεται okra, που […] είναι δάνειο από τη γλώσσα Igbo της Δυτικής Αφρικής.

    Ι μπολάτσι!

    καλημέρα σας

    Στα Igbo της Δυτικής Αφρικής.

    Μήπως το θέλετε και στα Σουαχίλι Ανατολοκής Αφρικής;

    Τζάμπο!

  13. cronopiusa said

  14. Alexis said

    #10 (συνέχεια) : Και όπως βλέπεις Νίκο υπόσχεται ότι θα αφιερώσει ποιητική συλλογή στις μπάμιες, οπότε θα καλυφθεί το κενό που επισημαίνεις στο άρθρο! 😆

  15. Πάνος με πεζά said

    Kαλημέρα !
    Φαίνεται ότι όταν μίλησαν για «ελληνικό κέρατο» δεν είχε βγει η ποικιλία της πιπεριάς Φλωρίνης (;) που πήρε επίσημα σήμερα τον τίτλο του «κερατά» στο μανάβικο.
    Μισητό, βεβαίως, φαγητό, ελάχιστες φορές το έχω φάει… Μικρός δε, ήθελα να πατάω ένα κουμπί και να μετατρέπονται σε τηγανητές πατάτες… 🙂

  16. Πάνος με πεζά said

    Οι μπάμιες, στη δημοφιλέστερη ίσως συνταγή τους, μαγειρεύονται με κοτόπουλο…
    Ωστόσο, στη Λακωνία, που ξέρουν κάτι παραπάνω, «ρίχνουν στ’ αυτιά» της συνταγής αυτής, με το περίφημο «μπαρδουνιώτικο», σε μορφή στιφάδου δηλαδή…

  17. Alexis said

    Cronopiousa, πανέξυπνο το αντι-σποτάκι του #2!

  18. Alexis said

    Όχι ρε Πάνο, «κέρατα» λέγονται οι πράσινες μακριές πιπεριές, οι Φλωρίνης λέγονται Φλωρίνης.
    Ιδού τα κέρατα:

  19. Θεοδώρα said

    Καλημέρα και ευχαριστούμε για το άρθρο, τώρα έμαθα πως τις λένε και «ελληνικό κέρατο», δεν είχα ασχοληθεί ποτέ με μπάμιες μάλλον επειδή δε μου αρέσουν…
    Πάντως περί τρόπων μαγειρέματος, κατεψυγμένες Μπάρμπα-Στάθη (για όσους δεν έχουν άπειρο χρόνο) και στο φούρνο με αρκετό ξυδάκι και κοτόπουλο. Γίνονται ανεκτές (από μένα) τέλειες για τους λάτρεις!

  20. Πάνος με πεζά said

    Ναι, σωστά. ΟΙ «Φλωρίνης» πάντως πρέπει να είναι «κέρατο» που τις κοκκίνισαν με μεταλλαγή…

  21. Κουνελόγατος said

    Μικρός δεν τις έτρωγα. Τώρα τις τρώω γιατί «πρέπει», σπάνια μου αρέσουν. Στην Ανατολική Κρήτη τις λένε «μπαμιέδες» και «μπαμιεδάκια», αν κάνω λάθος, να διορθώσει η αρμόδια.

    Για τα παιδιά είναι εφιάλτης. Όμως: Αν, αν ήτανε οι μπάμιες κρουασάν…. Από τον Μητσοτάκη τον καλό.

  22. dryhammer said

    Τις μπάμιες δεν τις τρώω. Δεν μου αρέσουν.
    Δεν τις έφαγα ποτέ εκτός από μια (και μόνη) φορά που, φοιτητής στη Θεσσαλονίκη, κατέβηκα στην Αθήνα σε μιας θειάς μου. Νηστικός την προηγούμενη μέρα, στο τρένο όλη νύχτα (ξεκίνησε μεσάνυχτα, έφτασε στις 10 το πρωί) σχεδόν όρθιος, έφτασα στο Γαλάτσι γύρω στις 12μιση.
    Μου λέει η θειά μου: «Έχω κρέας με μπάμιες, θα φας;» Στα μισά του δεύτερου πιάτου θυμήθηκα πως δεν τις τρώω κι έσπρωξα το πιάτο πέρα… Δεν τις ξανάφαγα από τότε.

    Η γυναίκα μου κι η συχωρεμένη η μάνα μου τις λατρεύουν. Μια δόση, αποφάσισαν να κάνουν κοτόπουλο με μπάμιες και με ειδοποίησαν από την προηγουμένη. Έκανα φάβα από ξερά κουκιά, με ρίγανη και με κουτάλι το ίδιο το ξερό κρεμμύδι και (αν και άθεος) δόξασα τον Κύριο. Από δίπλα έγλειφαν τα δάχτυλά τους. Λίγο μετά, ήρθε η κόρη από τη δουλειά της και τής δείξαμε τις επιλογές. Τηγάνισε αυγά…

  23. alexisphoto said

    καλημέρα,
    θα έλεγα ότι κέρατο είανι οι πράσινες μακριές πιπεριές.
    Έτσι τις ονομάζουν και οι μανάβηδες.
    Πρώτη φορά το ακούω για τις μπάμιες.
    Πρέπει να ήμουν το μόνο παιδί που όχι μόνο δεν είχε πρόβλημα με το συγκεκριμένο φαγητό αλλά μου άρεσε και μου αρέσει ακόμα!
    καλή μας όρεξη 🙂

  24. Γς said

    20:

    >Μικρός δεν τις έτρωγα. Τώρα τις τρώω

    Να προσέχεις!
    Γενικώς. Τώρα

  25. atheofobos said

    Από τα αγαπημένα μου φαγητά είναι το κοτόπουλο με μπάμιες στο φούρνο αν και μπάμιες πρέπει κανείς να τις τρώει όταν δεν έχει σκοπό να βρεθεί σε κοινωνική συγκέντρωση το βράδυ, λόγω της αναπόφευκτης παραγωγής άκρως δύσοσμων αερίων που ξεπερνούν στην οσμή και των φασολιών !
    Όσο για το παρατσούκλι Μπάμιας γράφω στο ποστ μου:
    ΤΑ ΠΑΡΑΤΣΟΥΚΛΙΑ ΤΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ
    http://atheofobos2.blogspot.gr/2016/10/blog-post_11.html

  26. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    @18 Συμπαθείς είναι αυτές, αλλά εδώ που τα λέμε, άμα η πιπεριά δεν είναι καυτερή, δε λέει.
    Το 2002 στη Σμύρνη μπήκα σ’ ένα μπαχαράδικο και ζήτησα να μου δώσουν το πιό καραμπαντάν θανατηφόρο καυτερό τους πιπέρι, ελπίζοντας σε κάτι που να το τρως και να παθαίνεις τουλάχιστον καρκίνο. Μου έδωσαν μπούκοβο οι άθλιοι.

  27. raf said

    Καλημέρα. Δεν έχω φάει ποτέ μπάμιες αλλά η σημερινή προπαγάνδα πέτυχε, είμαι πλέον ανοιχτός να δοκιμάσω.

  28. cronopiusa said

  29. Σωτήρς said

    Και εγώ σαν φοιτητής μαγείρεψα μόνος μου μπάμπιες και άρχισα να τις τρώω ευχάριστα. Έως τότε, ούτε για δείγμα.
    Δοκιμάστε μπάμπιες με ψάρι στο φούρνο. Είχα φτιάξει ροφό με μπάμπιες στο φούρνο, τόσο γλυκές μπάμπιες δεν είχα ξαναφάει. Σε όσους το είπα γούρλωναν τα μάτια, «μα τι έκανες; χάλασες το ψάρι!«.

  30. ΚΑΒ said

    Δεν ήξερα ότι γαλλιστί οι μπάμιες λέγονται ε.κ. Ξέρω ότι οι μανάβηδες κέρατα λένε τις πράσινες μακριές πιπεριές, όχι της Φλωρίνης

    Στο σπίτι τις τρώμε,εγώ και η γυναίκα μου. Τα παιδιά τις απεχθάνονται. Δεν τις αγοράζουμε από τη Λαϊκή. Παιρνουμε τις κατεψυγμένες τις μικρές. Το κοτόπουλο με μπάμιες είναι πολύ ωραίο. Ο πεθερός μου που ήταν από την Κρήτη τις έλεγε μπαμιέδες κι έτσι τις λέμε κι εμεις στο σπίτι ειρωνικά.

  31. Πάνος με πεζά said

    Εκτός από τη «μπάμια», οι slang εκφράσεις γα το μικρό μόριο (μακριά από μας 🙂 ), συμπληρώνονται με «γαριδάκι» ή «φοφίκο».

  32. Καλημέρα,
    1. Οι μπάμιες, γενικά, είναι μικρές. Οι Μπογιατίου ποοοοοολύ μικρές (αν κα δύσκολα να βρεις σήμερα, στα χωράφια του Μπογιατιού τώρα φυτρώνουν μεζονέτες)

    Τις μπάμιες μάλλον δεν τις συμπαθούσα κι έτσι δεν τις μαγείρευα. Μέχρι που κάποια στιγμή που κάτι λέγαμε για ιδιαιτερότητες στο φαγητό και πως πρέπει να τρώμε απ’ όλα, πετάγεται ο γιος και λέει «ναι, αλλά κι εσείς δεν τρώτε μπάμιες». Έτσι, άρχισα να φτιάχνω και μπάμιες. Έφυγε ο γιος απ’ το σπίτι αλλά μας έμεινε η συνήθεια!

  33. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    Χαίρομαι που το άρθρο κάποιους έπεισε να δοκιμάσουν μπάμιες.

    Παρόλο που, σύμφωνα με τον FAO, οι μπάμιες τελικά δεν είναι βρώσιμες!
    https://www.logospellas.gr/%CE%A5%CE%B3%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CE%9F%CE%BC%CE%BF%CF%81%CF%86%CE%B9%CE%AC/%CE%94%CE%B9%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%AE/%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%B2%CF%81%CF%8E%CF%83%CE%B9%CE%BC%CE%B5%CF%82-%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%BF%CE%B9-%CE%BC%CF%80%CE%AC%CE%BC%CE%B9%CE%B5%CF%82-%CF%83/
    (Τρολιά που έγινε πιστευτή)

  34. Μπετατζής said

    Προσφορά στο κοινό του σαραντάκου, το μεγάλο μυστικό για τις μπάμιες : 2-3 ημέρες στον ήλιο να ξεραθούν και μετά τις μαγειρεύεις. Άλλο πράμα, καμία σχέση με τις μη ξεραμένες. Το ψάρι με μπάμιες κλασσικό κρητικό φαγητό. https://www.cretangastronomy.gr/2013/10/blog-post_21-4/

  35. Avonidas said

    Καλημέρα.

    Βέβαια, λόγω σχήματος και μεγέθους, στα καλιαρντά «μπάμια» είναι πράγματι το μικρό πέος.

    Άμα την έχεις μπάμια, τρως κέρατο! 😉

  36. spiral architect 🇰🇵 said

    @30: Κρητικές μπαμιέδες κάνουν στο φούρνο με κρεμμύδι, σκόρδο και φρέσκια ντομάτα αφού τους αφήσεις στον ήλιο με λίγο ξύδι για να βγάλουν τη «μύξα» που’ γραψε ο Αλέξης στο #10.
    Μπαμιέδες τους/τις λένε στη λεβεντογέννα μάλλον λόγω του μεγέθους τους που μπορεί και να φτάνει τα 15 εκατοστά! 😮

  37. ΑΚ (ο) said

    Το διάταγμα

    (Νίκος Μπακογιάννης – Γιώργος Ζαμπέτας)
    «Το διάταγμα το έβγαλε
    ο Μήτσος και ο Τάκης
    ο μπρόκολας ο σέσουλας
    ο μπάμιας κι ο σπανάκης»

    Η μπάμια αν και παλιά άνηκε στο γένος Hibiscus, πλέον ανήκει στο Abelmoschus.
    Η ελληνική βικιπέδια έχει μείνει στην παλιά ταξινόμηση, αλλά στην αγγλική είναι ταξινομημένο σωστά, Abelmoschus esculentus.
    Από το γένος των όμορφων λουλουδιών (συχνό μοτίβο σε χαβανέζικα πουκάμισα ή μαγιό παντελονάκια) ο πιο συχνά εδώδιμος είναι ο Hibiscus sabdariffa, γνωστός περισσότερο ως τσάι ιβίσκου, στο αφέψημα που παρασκευάζεται από τα σέπαλα του φυτού ή χοντρικά κι από όλο το άνθος, μαζί και με μπαχαρικά όπως η κανέλα

  38. Avonidas said

    Αναπόφευκτα ίσως λόγω ηχητικής ομοιότητας, αλλά άδικα, ο Μπάρακ Ομπάμα πήρε το παρατσούκλι Ομπάμιας στα καθ’ ημάς -μερικοί Δάσκαλοι του Γένους όπως ο γελοιογράφος Στάθης το είχαν καθιερώσει και σχεδόν μόνο έτσι τον ανέφεραν.

    Και τον Μπους τον έλεγε Πίθηκα Μπους. Αν οι Βυζαντινοί βάφτιζαν τους αυτοκράτορές τους Μέθυσο και Κοπρώνυμο, δε βλέπω γιατί να μη βγάζουμε παρατσούκλια στους Αμερικανούς Προέδρους.

  39. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    @ 34 Γειά σου Μπέτα!!!

  40. Γς said

    22:

    >Στα μισά του δεύτερου πιάτου θυμήθηκα πως δεν τις τρώω κι έσπρωξα το πιάτο πέρα… Δεν τις ξανάφαγα από τότε.

    Και θυμήθηκα αυτά που έγραφε η Ειρήνη για τα ελληνικά λαδερά φαγητα στο μπλογκ της:

    «Τα Ντολμαδάκια

    Γενικά τα φαγητά εδώ στην Ελλάδα ήταν διαφορετικά από αυτά της χώρας μου. Όχι πως αυτό ήταν σοβαρό πρόβλημα.

    Καμιά φορά όμως ήταν πρόβλημα.
    Όπως λόγου χάριν με τα λαδερά. Να κολυμπάνε μέσα στο λάδι και να μην μπορούμε να τα φάμε.

    Δεν χρησιμοποιούσαμε τόσο πολύ λάδι στα φαγητά μας στην πατρίδα μου και πάντως καθόλου ελαιόλαδο, που μας ήταν σχεδόν άγνωστο, εξωτικό.
    Χρησιμοποιούσαμε σησαμέλαιο, σογιέλαιο, βαμβακέλαιο, καλαμποκέλαιο και τέτοια. Και σε μικρές ποσότητες μάλιστα.
    Αντε λοιπόν να φας μετά φασολάκια μέσα σε μια ελαιοθάλασσα.

    Βέβαια την απέχθεια μας αυτή για ορισμένα φαγητά δεν τη δείχναμε. Απεναντίας μάλιστα. Προσπαθούσαμε να την κρύψουμε ή στη χειρότερη περίπτωση να την … πως το λένε;
    Να έτσι. Όπως την έπαθα κάποτε με κάτι ντολμαδάκια:

    Δεν ήταν ότι ήταν κι αυτά καταλαδωμένα. Ηταν που δεν ήξερα τι ήταν. Ποτέ δεν τα είχα ξαναδεί στη ζωή μου. Τυλιγμένα φύλλα με διάφορα μέσα.

    Τι να κάνω όμως, η ψυχή μου το ξέρει πως, τα έφαγα!
    Φαίνεται ότι η προσπάθειά μου αυτή έγινε αντιληπτή κι με ρώτησαν αν μου άρεσαν.
    Κι εγώ που φοβήθηκα ότι κατάλαβαν την δυσφορία μου προσπάθησα πονηρά να την καλύψω.

    -Μα τι λέτε; Πολύ ωραία. Με διπλωματικό χαμόγελο.

    -Α, σου άρεσαν!

    Και μου έφεραν άλλα τόσα ντολμαδάκια.

    Και τα έφαγα.»

    Τελικά έμαθε να τα τρώει και να τα φτιάχνει κιόλας.

    Είχα φάει ντολμαδάκια εγώ απ τα χεράκια της.

    Και μπάμιες!

    Αμέ!

  41. Avonidas said

    Όπως της άρεσε κι ένα άλλο φαγητό που έφτιαχνε η γιαγιά, οι κορφάδες (ή κολοκυθοκορφάδες) μαζί με βλήτα και κολοκύθια και λιωμένη φέτα, στην κατσαρόλα.

    Με κατάστρεψες, Νικοκυρη! Εδώ στα ξένα έχω επιθυμήσει τόσο πολύ τα λαδερά, κι ακόμα περισσότερο τα γεμιστά 😦

    (Για να τα μαγειρέψω, ούτε λόγος. Αν και δεν έχω σταματήσει τις δοκιμές…)

  42. emouli said

    Δεν θα έλεγα πως είναι ευτελές λαχανικό οι μπάμιες, ίσα ίσα που είναι ίσως το ακριβότερο λαχανικό ειδικά την εποχή που πρωτοκάνουν την εμφάνισή τους στη λαϊκή και είναι ακόμα μικρές και τρυφερές. Ακόμα και οι κατεψυγμένες τα έχουν τα λεφτάκια τους.

    Θυμάμαι τη γιαγιά μου που τις αράδιαζε σε ένα ταψί, τις ράντιζε με ξύδι και τις άφηνε κανά δυο μέρες στον ήλιο πριν τις μαγειρέψει, ώστε να μη βγάλουν «σάλια». Δυστυχώς εγώ δεν τις μαγειρεύω διότι δεν τις κάνουν κέφι οι άντρες της οικογένειας. Όποτε τύχει να τις φτιάξει η μάνα μου, θα μού κρατήσει μια μερίδα καθώς μ’ αρέσουν πολύ και τις στερούμαι. Από παιδί μού άρεσαν, αποκλειστικά λαδερές.

    Α, και κέρατο λέμε τις πράσινες μακριές πιπεριές κι όχι τις φλωρίνης.

  43. sarant said

    35 😉

    37 Δεν το ήξερα

    38 Τζάμπα μαγκιά το βρίσκω. Οι βυζαντινοί τουλάχιστον είχαν κι ένα ρίσκο.

    41 Έχουν κάτι γεμιστά οι σλάβοι -αλλά διαφορετικά, δεν έχουν;

  44. Γς said

    32:

    >αν και δύσκολα να βρεις σήμερα, στα χωράφια του Μπογιατιού

    Αν και δύσκολα να βρεις σήμερα κάποιον που να ξέρει ότι τα χωράφια αυτά είναι μετά τη Δροσιά στην Ανοιξη του Αγίου Στεφάνου

    Ο Γιάννης βέβαια τα ξέρει καλά, σαν μόνιμος κάτοικος της περιοχής [νομίζω;]

  45. dryhammer said

    39, 34. Ο «μπετατζής» είναι ο «betatzis» του σλανγκρ; Κι άλλος πρόσφυγας; Εδώ έγινε η Σούδα του wordpress…

  46. Avonidas said

    #43. Έχουν κάτι γεμιστά οι σλάβοι -αλλά διαφορετικά, δεν έχουν;

    Ω, έχουν πολλά γεμιστά! Με ρύζι, με kasza, με λάχανο… αλλά συνήθως παραχώνουν και τυρί εκεί μέσα — και νάταν φέτα τουλάχιστον 🙂

    Κάποια μέρα πέτυχα στην καντίνα γεμιστές ντομάτες με ρύζι. Είχαν και μια σαλάτα με «φέτα». Έκανα ένα συνδυασμό στα γρήγορα, αλλά οι ντομάτες δεν ήταν αρκετά ζεστές για να λιώσει το τυρί.

  47. LandS said

    Ρε παιδιά η Εγγλέζικη Βίκι γράφει The fruit is a capsule up to 18 centimetres (7.1 in) long with pentagonal cross-section, containing numerous seeds.

    Δεκαοχτάποντη μπάμια;

  48. Pot said

    καλημέρα στην εκλεκτή παρέα σας κ. Νίκο
    …κι αφού δεν πρόλαβα τις μπάμιες…σε εκδοχή κρουασάν, ανεβάζω την Ταβέρνα του Λινάρδου που όλο και κάποιος Χατζη-μπάμιας σύχναζε..

  49. Pedis said

    Αναπόφευκτα ίσως λόγω ηχητικής ομοιότητας, αλλά άδικα, ο Μπάρακ Ομπάμα πήρε το παρατσούκλι Ομπάμιας

    Προς τι το άδικα; Να του δώσουμε κάνα άλλο καλύτερο;

    Μπορεί να είναι μπάμιας που σε τόσους και τόσους μπάμιες με τα σάλια βγήκε … μικρός

  50. sarant said

    48 Καλώς ήρθατε αγαπητή!

  51. Πάνος με πεζά said

    Και η κλασική ατάκα του Καραγκιόζη-γραμματικού, όταν του υπαγόρευαν το γράμμα :

    – Ο αδερφός σου, Ζαμπάν-Αγάς
    – «…ο αδερφός σου, ο μπάμιας κι αυγουλάς.»

  52. Emphyrio said

    Το μοναδικο saving grace του περι ου ο λογος φυτου:

    https://en.wikipedia.org/wiki/Ege_Bamyasi

  53. Η μάνα μου ήταν πολύ πιεστική, να μου μάθει να τρώω όλα τα φαγητά, να μην έχω παραξενιές κι είμαι κακομαθημένο, ως μοναχοπαίδι. Έδειχνε τρομερή επιμονή, για να με κάνει να συνηθίσω ένα φαγητό. Μεταχειριζόταν ακόμα και ταχτικές που σήμερα θα σήκωναν φυλάκιση και αφαίρεση της γονικής επιμέλειας, δεν θέλω να αμαυρώσω τη μνήμη της, ας μην επεκταθώ.

    Με τις μπάμιες δεν τα κατάφερε. Ακόμα θυμάμαι τον εαυτό μου, σε πολύ μικρή -προσχολική- ηλικία να ξερνάω τις μπάμιες και τα φριχτά τους σάλια, ενώ η μάνα μου με κυνηγούσε με το πηρούνι μέσα σ’ όλο το σπίτι και να κλαίω και να την παρακαλάω να τελειώσει το μαρτύριο.

    Δεν έχω φάει ποτέ κάτι πιο σιχαμένο απ’ τις καταραμένες μπάμιες. Τραυματική εμπειρία.Τελικά κέρδισα. Δεν ξαναμαγείρεψε μπάμιες παρά μόνο για τον εαυτό της. Ούτε ο πατέρας μου τις πολυσυμπαθούσε, όμως εκείνος γεννήθηκε το ’41, όπου οι διατροφική επιλεκτικότητα δεν ήταν και πολύ του συρμού. Συνηγόρησε ωστόσο (για το παιδί, βεβαίως βεβαίως) να λείψουν απ’ το οικογενειακό τραπέζι.

    Μεγαλύτερος, προσπάθησα να τους δώσω μια ακόμα ευκαιρία, για την ακρίβεια τρεις. Αλλά του ματαίου. Είναι το μόνο φαγητό (και των σαλατικών συμπεριλαμβανομένων) που δεν κατάφερα ν’ αλλάξω γνώμη γι’ αυτό μεγαλώνοντας, μαζί με τις φριχτές αγγινάρες. Ακόμα και το άρθρο το διάβασα μετά βδελυγμίας (με το συμπάθιο), καθώς ένιωθα θαρρείς τη γλίτσα στο στόμα μου, να γλιστράει στο λαιμό μου, έλεος, δεν περιγράφω άλλο… 😀

  54. Μπετατζής said

    39, 45 Γειαχαρανταν ! Δεν αισθάνομαι πρόσφυγας, κατά καιρούς εξαφανίζομαι και επανεμφανίζομαι κατά βούληση, ανάλογα με το χρόνο, τις διαθέσεις και τις εμπνεύσεις (όλα αυτά λιγοστεύουν πάντως με τον καιρό).

  55. spiral architect 🇰🇵 said

    Λοιπόν Νικοκύρη, στήσε πολ:

    Σας αρέσουν οι μπάμιες;
    – Ναι
    – Όχι

  56. sarant said

    55 Δεν προλαβαίνω 😉

  57. Μπετατζής said

    39, 45. Γεια χαρανταν. Δεν αισθάνομαι πρόσφυγας, εξαφανίζομαι και επανεμφανίζομαι κατά βούληση ανάλογα με το χρόνο, τις διαθέσεις και τις εμπνεύσεις. Γεγονός είναι πάντως ότι όλα αυτά όσο πάνε και λιγοστεύουν.

  58. Eli Ven said

    «Μπάμπια και μπάμπιες» στα Τσέρια της Μεσσηνιακής Μάνης. Και με αυτήν την ονομασία πάντως δεν τρώγονται. Πιο πιτσιρικάς έλεγα χαριτολογώντας πως εάν γίνει καμιά δικτατορίας δεν θα εμπλακώ σε παράνομη οργάνωση γιατί άμα οι ασφαλίτες με απειλήσουν πως θα φάω μπάμ(π)ιες θα τα μαρτυρήσω όλα…

  59. Στέφανη said

    Πολύ ωραίο το άρθρο σας για τις μπάμιες και ιδιαίτερα χρήσιμες οι συμβουλές για τον τρόπο καθαρίσματος και μαγειρέματος. Ηθελα να προτείνω και μια άλλη ερμηνεία για την «σουλουμπάμια»–μήπως έχει σχέση με την «νερουλή» μπάμια (από το σουλού στα τούρκικα) σαν να έχει χάσει το αρχικό–ντούρο–σχήμα της.

  60. sarant said

    59 Δεν το είχα σκεφτεί!

    58 Και στο σχόλιο 29 γράφει για μπάμπιες.

  61. Γεροτάσος said

    Καλῶς σᾶς βρῆκα!
    Σχ. 4. Μέ ἕνα καλό κόκκινο κρασί, τό εἰκονιζόμενο πιάτο θά γίνει ταὐτόσημο μέ ἀκαταμάχητο πειρασμό!
    Σχ. 20. Οἱ πιπεριές Φλωρίνης ἐκτός ἀπό τό χρῶμα, διαφέρουν ἀπό τίς «κέρατο» καί στή δομή. Εἶναι μέ πιο παχιά σάρκα. Γι’ αὐτό καί κάνουν θεσπέσια γεμιστά!
    Σχ. 9 καί 35. Ἄν μέ ἀπολύσουν ἐπειδή γελοῦσα τρανταχτά στόν χῶρο ἐργασίας, ἐσεῖς θά φταῖτε!

  62. Εγώ είμαι από τους αντιμπαμιακούς (αν και δεν θυμάμαι τη γεύση), οπότε δεν έχω να πω τίποτα στο παρόν νήμα (ακόμα). Ο Θάνος Κάππας είναι ο γνωστός παλιός μπλόγκερ;

  63. 44 To 2013 ήταν η τελευταία φορά που είδα χωράφι με μπάμια στην περιοχή (αν και δεν ξέρω αν ήταν οι παλιές μικρόκαρπες Μπογιατίου).

  64. gpoint said

    Εχω ξαναγράψει πως καλλιεργώ μπάμιες εδώ και 30 περίπου χρόνια, έναν σπόρο ιταλικής προέλευσης…κοντόχοντρη μπάμια, τρώγεται ΚΑΙ σποριασμένη, ΔΕΝ σαλιώνει ποτέ, εκπληκτικής νοστιμιάς αλλά…
    φυτεύω 100 σπόρους με το ζόρι να μεγαλώσουν 30 ρίζες, οι μισές αναιμικές και με παραγωγή 4-5 μπάμιες σύνολο την ημέρα τρώγω 4-5 φορές την σεζόν περίπου κάθε 15 μέρες.Τις βράζω κανένα δεκάλεπτο σε τριμένη ντομάτα με λάδι κι αλετοπίπερο, ακόμα ΚΑΙ τα κοτσάνια τους τρώγονται είναι τραγανά. Το ότι είναι τόσο αντιπαραγωγική σίγουρα είναι η αιτία που ποτέ δεν την λέχω δει σε μανάβικο αλλά ξαναλέω (και το εννοώ) βγάζεις γκόμενα μ’ αυτές τις μπάμιες !

  65. Μεταφραστής said

    Ένα τραγούδι στο οποίο αναφέρεται κάποιος μπάμιας. Πρόκειται για κάποιον μπάμια της οικογενειοκρατίας της Ελλάδας.

  66. gpoint said

    # 47

    τόσο γίνονται και οι δικές μου που αφήνω για σπόρο

  67. Γιάννης Κουβάτσος said

    Να σιχαίνεστε τα σαλιγκάρια, είναι φυσιολογικό; Αλλά τις μπάμιες, βρε παιδιά; Μπάμιες με κοτόπουλο στον φούρνο, συνοδεία φέτας και παγωμένης μπύρας, γευστικός παράδεισος. 😊
    Εσένα, κυρα-Λωξάντρα, σ’ αρέσουν οι μπάμιες;
    «Το αυγουστιάτικο παπάκι τρώγεται ωραία με την μπάμια. Είναι αμαρτία να περάσει ο Αύγουστος και να μη φας παπάκι με τη μπάμια. Παραμονή της Παναγίας η Λωξάντρα πήρε παπάκια να ψήσει με τις μπάμιες και παρόλη της την κούραση κατέβηκε μόνη της στην κουζίνα να τα καψαλίσει. »
    Μα δεν ξέρει τώρα η κυρα-Λωξάντρα!

  68. gpoint said

    # 47

    και είναι οκταγωνικές

  69. gpoint said

    λουλούδι και καρπός (κατω αριστερά)

  70. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.
    Δὲν θὰ πρωτοτυπήσω λέγοντας ὅτι μικρὸς δὲν τὶς ἔτρωγα, ἀλλὰ κλπ..
    Πάντως ἡ κυρά μου τοὺς κάνει ἡλιοθεραπεία, ὅπως λέει κι ὁ Μπετατζῆς (καλῶς τον) στὸ 34.

    @64.gpoint said:

    » …κοντόχοντρη μπάμια…
    …ξαναλέω (και το εννοώ) βγάζεις γκόμενα μ’ αυτές τις μπάμιες!
    »

    Νὰ καὶ μιὰ περίπτωση ποὺ τὸ μέγεθος δὲ μετράει. 🙂

  71. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    62 Ναι, αυτός

  72. gpoint said

    Σχετικά με τον ροφό με μπάμιες έχω να πω το εξής :
    Πριν 30 χρόνια ο ροφός έπιανε την μισή τιμή της σφυρίδας που και καλή σούπα έκανε αλλά και τρωγότανε υπέροχα ψητή σε φέτες. Τελευταία ο ροφός έχει γίνει πιο ακριβός από την σφυρίδα κι ο λόγος είναι πως πλήθυναν οι μερακλήδες που ήξεραν από παλιά πως κανένα ψάρι δεν βγαίνει σε νοστιμιά την σούπα του ροφου και σε φαγητό το κεφάλι του και τα «λαιμιακά» του κυρίως. Τι να κάνεις όμως το υπόλοιπο σώμα του ροφού ; βρέθηκαν συνταγές διάφορες, όπως βρέθηκαν και για τσιπούρες από τότε που κυκλοφορήσανε οι του ιχθυοτροφείου (μπλιάχ) γιατί όταν υπήρχαν μόνο αλανιάρες στο λήμμα χρυσόφρυς τν τσελεμεντέδων έγραφαν 4 γράμματα Ψ Η Τ Η

  73. gpoint said

    # 71 Δημήτρη μου

    άλλο το φαΐ κι άλλο το…

    δες και την φωτό στο…69 (έτυχε !)

    δεν έχεις ακούσει που λένε μικρό στο μάτι, μεγάλο στο κρεβάτι ;

  74. Μεταφραστής said

    Έχω προσέξει ότι οι Γάλλοι ονομάζουν πολλά φαγητά αποδίδοντάς τα σε διάφορες χώρες ή λαούς.

    Εκτός από τα ελληνικά κέρατα (cornes grecques) στην Γαλλία έχουν και το ελληνικό σάντουιτς (sandwich grec), αλλά και το τυνησιακό (tunisien).
    Το ελληνικό σάντουιτς σε αυτήν την μορφή και σε αυτό το μέγεθος δεν υπάρχει στην Ελλάδα

    Το τυνησιακό (tunisien) είναι ένα άλλο σάντουιτς και αυτό τεραστίων διαστάσεων που δεν ξέρω αν υπάρχει στην Τυνησία. Δεν πήγε ποτέ στην Τυνησία.

    http://www.club-sandwich.net/recettes/sandwich-tunisien-260.php

    Το τελευταίο τυνησιακό που αγόρασα στο Παρίσι το πέταξα στα σκουπίδια, επειδή ο πωλητής μου φάνηκε πολύ ακάθαρτος και το έπιανε όλα με γυμνά χέρια, χωρίς γάντια ή λαβίδες.
    Τώρα δεν θα αγόραζα ούτε τυνησιακό ούτε ελληνικό σάντουιτς. Έγινα φυτοφάγος 🙂
    Μπάμιες θα έτρωγα. Πάντα μου αρέσαν.

  75. spiral architect 🇰🇵 said

    @68: Την ξαναείδα πέρυσι το αποκαλόκαιρο από την ΕΡΤ.
    – Ταρνανάαα! 🙂

  76. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    68 Για το παπάκι δεν ξέρω, αλλά το ορνιθόπτηνον καλύτερα να λείπει. Γενικότερα, αφού σ’ αυτόν τον ντουνιά υπάρχουνε πράματα που γρυλίζουν / μουγκανίζουν / βελάζουν, γιατί να φάω κάτι που κακαρίζει? Για τις μπάμιες εμμένω χτηνωδώς στο 8.

  77. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Νταξ κι αυτό με τον ροφό, αν και δεν το έχω δοκιμάσει, δε θα με χάλαγε καθόλου.

  78. 73:
    Το κεφάλι βραστό
    την ουρά τηγανητή
    και τη μέση κρεμμυδάτη
    κρίμα στο παιδί που ‘χάθη

    Σε ρυθμό ψαλμωδίας, οδηγίες για μεγάλο ψάρι (ροφό κλπ, αλλά ικανού μεγέθους) από παλιό παραμύθι των παιδικών μου χρόνων (που το θυμήθηκα όταν διάβασα-έμαθα για το Ριτσάκι του Μποστ).

  79. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Spiral, κόπιασε! Τις μαγειρεύουμε (πέρα από σκέτες και κοτόπουλο) πιο πολύ με χοντρό ψάρι, φαγκρί,λιθρίνι και βέβαια με παστό μπακαλιάρο,γιαμ.
    Κουνελό,ναι,μπαμιέδες στα ανατολικά της Ανατολικής Κρήτης. Και Μπαμιεδάκης επώνυμο. Η ντόπια ποικιλία είναι μεγάλες.Βλέποντας το νήμα σκέφτηκα να ξεκινήσω «εμάς τα κέρατά μας ,κάτω, είναι μεγάλα! 🙂 «. Επειδή ακριβώς είναι μακριούτσικες, τις κόβουμε στα τρία κάποιες φορές.Ολόδροσες και παννόστιμες. Προτιμούσαμε,αντί για ξίδι να τις τρίβουμε με αγγουρίδα/αγουρίδα (το ξινό ακόμη σταφύλι) .Ακόμη και ντάλα καλοκαίρι όλο και κάποια όψιμη κρεβατίνα βρίσκονταν. Σπάνια πάντως μαγειρεύαμε τότε μόνο μπάμιες-εννοείται με πατάτες-.Στην (πλουραλιστική) σοφεγάδα, μπαίνανε με κολοκυθάκια,καναδυο μελιτζανάκια,λίγα φασολάκια,πιπεριά κλπ. Η μαστοριά είναι να μαγειρεύονται όλα,χωρίς να λιώνουν.Πώς τα κατάφερνε και η γιαγιά και η μάνα μου σε φωτιά με ξύλα αυτό!
    Η θειά μου παραγεμίζει (και)μ΄αυτές τα κενά στο ταψί των γεμιστών!Παναζία μου νοστιμιά!

  80. Γς said

    47:

    >Δεκαοχτάποντη μπάμια;

    Ναι, γιατί; Θέλεις παραπάνω;

  81. sarant said

    Πολύ νόστιμο εκτυλίχτηκε το νήμα

  82. Μυλοπέτρος said

    Το καλοκαίρι ήλθε στη Χίο, τα Μαστιχόχωρα Ξεροσφύρη και όχι στα βαρβαρα Μαστιχοχώρια, εκ Λονδίνου η ξαδέλφη της γυναίκας μου. Αλλοδαπές και οι δύο. Οταν ανοιξε το ψυγειο μιλησε για ladys fingers. Μετα κατάλαβα οτι μιλουσε για μπάμιες. Στη Χιο στο Αρρένων ειχα εναν καθηγητη φιλολογο ονοματι Μπαμιο. Μιλάω για το μακρυνο 1961.

  83. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «έλα να φάμε, έχω μαγειρέψει ιβίσκους»
    Νόμιζα πως ο ιβίσκος είναι κατακτημένη γνώση. 🙂 Πως είναι γνωστό σε όλους το συγκεκριμένο (κι αγαπημένο δέντρο-λουλούδι .
    Περίμενα πως κάποιος θα το έβανε: http://www.espressonews.gr/sites/default/files/oldarticles/aliki4_6.jpg

  84. angelos said

    Δεν ξέρω τί λέει ο Παλαιολόγος (δεν του φτάνει που…του πήρανε την Πόλη, τρομάρα του), αλλά εγώ καθόλου ευχάριστες στη γεύση δεν τις βρίσκω τις μπάμιες και πρέπει να έχω να φάω 30τόσα χρόνια.
    Και μια μικρή ιστοριούλα:
    Παλιά, όταν ο πατέρα μου ήταν παιδί, είχε μια μέρα φαγητό στο σπίτι μπάμιες. Τις συνόδεψαν με φέτα χωριάτικη, αγορασμένη από τον ίδιο τον τσοπάνη, για την οποία τρελαίνοντας από τότε όλη η οικογένεια (και συνεχίζουν οι απόγονοι).
    Έλα, όμως, που η φέτα ήταν χαλασμένη. Πολύ. Και έπαθε όλη η οικογένεια τροφική δηλητηρίαση και όλοι νοσοκομείο (γονείς & 3 παιδιά) και παραλίγο να ξεκληριστεί (την σκαπούλαραν όλοι, τελικά).
    Η αιτία έγινε γνωστή, βέβαια, αλλά η φέτα ήταν (και είναι) απαραίτητο συνοδευτικό των…πάντων. Εκ των ων ουκ άνευ.
    Οπότε;
    Οπότε, από τότε κανείς, ποτέ στην οικογένεια δεν ξανάφαγε…μπάμιες 😀

  85. sarant said

    86 Πολύ καλό!

  86. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Προ 30ετίας βρήκα στη μαρκέτα (άλλος τις αναγνώρισε δηλαδή) και μαγείρεψα στην Καλλιφόρνια κάτι μπάμιες να! μετα συγχωρήσεως.Σαν κνωσίτικα αγγουράκια είτανε. Κι όχι τόσο νόστιμες. Στις Βρυξέλλες τις βρίσκαμε στους Τούρκους,στη λαϊκή ,μεγάλες κι αυτές σαν τις κρητικές αλλά και χοντρούλες, με πιο βελτιωμένη γεύση. Τελικά παντού,στα πρώτα που ψάχναμε ήταν μπαν(άνες) -το πιο εύκολο και μετά μπάμ(ιες) -το πιο δύσκολο! 🙂 .
    Στα πιο απίθανα που έχω μεταφέρει στις βαλίτσες στο εξωτερικό είναι μπάμιες κι ένα …κατσίκι (σφαμένο). 🙂 Εσείς;;

    86 🙂 :).
    Κατάλαβα ότι κάτι σοβαρό μου συμβαίνει όταν ανατρίχιασα με απέχθεια μπρος σ΄ένα πιάτο μπάμιες (που τόσο μ΄άρεσαν κανονικά) και ναι, ήμουν έγκυος!
    Εγώ μεν επανήλθα να τις ορέγομαι αλλά ο κυοφορούμενος, δυσφορεί ακόμη 🙂

  87. Λ said

    Δεκαοχτάποντες είδα στην Αρμενία. Τόσο δράμα όμως για την μπάμια πρωτη φορα βλέπω.Το καθάρισμα τους δεν κρατάει περισσότερο από το καθάρισμα των φασολιών ή των μπιζελιών. Το μυστικό ειναι να τις πλύνεις και να τις αφήσεις να στεγνώσουν καλά

  88. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Στην αγγουρίδα τσοι ‘βαλα
    κι απόψε τσοι μπαμιέδες
    μα συ μου τσοι λεμόνιασες
    κι ήκαμες αχιουρέδες.*
    https://www.kritikes-geuseis.gr/component/cobalt/item/5571-laxanika/118-?Itemid=5587
    Αχιουρέδες=βλακείες-ανακάτεψες άσχετα-αταίριαστα

    Θυμάσαι όντε τσι φάγαμε
    τσι μπάμιες με το λάδι
    και τσι μπουμπουριστούς χοχλιούς
    κι εθέκαμε κι ομάδι;

  89. sarant said

    90 Eμ, αυτός είναι ο σκοπός 😉

  90. Πάνος με πεζά said

    Το ξενοδοχείο «Ιβίσκος» στη Μεταμόρφωση (στο ρέμα της Χελιδονούς), θυμάμαι ότι είχε πάθει ζημιές στο σεισμό του 1999. Σήμερα, πλήρως ανακαινισμένο, λειτουργεί ως «ημιπαραμονής» (γ…στρώνας, ντε), προφανώς ανθεκτικό στα ταρακουνήμτα… 🙂

  91. ΣΠ said

    85
    Θυμάμαι ότι είχαμε στο σπίτι μας το καλλωπιστικό φυτό ιβίσκος. Η μητέρα μου το έλεγε «ο μπίσκος».

  92. dryhammer said

    92 Και δέχεται από Μπογιατίου μέχρι Καλυβιώτικα

  93. Λ said

    Αφού έχουμε μποστάνι σήμερα για πείτε μου, τα σαϊτια τι είναι; Τα ειδα σε κάποιο μενού στο τελευτα;iο ταξείδι μου στην Ελλάδα. Αλλά δεν τα είχαν εκείνη τη μέρα.
    Στο ίδιο μενού τα βλήτα τα μεταφράσανε στα αγγλικά whip grass!

  94. ΣΠ said

    Υπάρχει και η παροιμία «σηκώθηκαν οι μπάμιες να γ——ν τον μανάβη». Την λένε και για αγγούρια, αλλά με τις μπάμιες το θράσος είναι μεγαλύτερο.

  95. leonicos said

    Δηλαδή θα μας τρώει το κεφάλι μας όταν τρώμε μπάμιες;

    άκου Γς να μαθαίνεις

  96. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    @ 95 Στη Λακωνία τα (τ)σαΐτια είναι λεπτές χορτόπιτες, συνήθως τηγανητές.

  97. Πάνος με πεζά said

    Εγώ στον κήπο μου έχω Συριακό (όχι σειριακό) ιβίσκο, καμία σχέση με τη μπάμια…

  98. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    91. 🙂
    Απ΄το τουίτερ,τρολ «ποιηματάκι»την ημέρα ποίησης:

    Αν δε στειλει μη σε νοιαζει
    καυλαντιζει με μιαν αλλη.
    Κι αν ξαναρθει απ’ το σπιτι
    φτιαξτου μπαμιες του αλητη.
    12:05 PM – Mar 21, 2017

    Βρίσκω δυο τρεις φορές «μπαμιοφάγοι» στο γκουγκλ μα δεν πιάνω τί να σημαίνει.Δε βάνω λινκ.

    99.Ο αιγυπτιακός ιβίσκος ο κίτρινος (ο μονός) μοιάζει πιο πολύ.Η μπάμια φυτό κι ο ιβίσκος δέντρο αλλά μοιάζουν τα λουλούδια(αν και πολύ μικρότερα της μπάμιας) και τα φύλλα.Και η μπαμπακιά είναι κοντινή, έτσι όπως τη φέρνω στο νου μου.

  99. Γς said

    Γιατί μου τρώει τα σχόλια η Μαρμάγκα;

  100. Γς said

    59:

    elle:

    >σαν να έχει χάσει το αρχικό–ντούρο–σχήμα της.

    60:

    lui:

    >Δεν το είχα σκεφτεί!

    et moi:

    La nuit est noire dans les montagnes,
    La neige tombe sur les roches.

    O cleftis ksespathoni ksespathoni

    O cleftis ksespathoni ksespatho-ό-ni

    http://www.youtube.com/watch?v=N7oqIkJQQtA

  101. sarant said

    101 Το φαγωμένο ήταν το 102, αγνοώ γιατί.

  102. 16: Από τα πανέμορφα (όπως άλλωστε όλος ο νομός Λακωνίας) Μπαρδουνοχώρια του Ταΰγετου.

    και 95: τα τσαΐτια είναι ότι λέει στο 98

    http://www.badsadstories.blogspot.gr
    http://www.badsadstreetphotos.blogspot.gr

  103. Λ said

    Μόλις θυμήθηκα ένα φίλο Αρμένιο καλλιτέχνη που φτιάχνει μόνος του το χαρτί που χρησιμοποιεί. Έμαθε την τεχνική στην Ιορδανία. Το υλικό που χρησιμοποιεί είναι χαρτί ανακύκλωσης και μπάμιες.

  104. Λ said

    Ιορδανικό λίκνο δεν βρήκα αλλά φαίνεται να χρησιμοποιούν τις μπάμιες για κατασκευή χαρτιού και αλλού

    http://infleshwebuild.blogspot.com.cy/2010/10/okra-papermaking.html

  105. gpoint said

    Ο φουκαράς ο Γερμανός δεν μπορούσε να προφέρει υο ρο έβλεπε Kerameikos και ρώταγε Κεγαμαϊκός ;;

  106. Αιμ said

    100 β. Αν δεν είσαι γεωπόνα είσαι πολύυυ παρατηρητική !

  107. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Χρόνια πολλά του Αρίστου 🙂

    Για μια φούχτα μπάμιες του Ευγένιου Τριβιζά

    Για μια φούχτα μπάμιες;
    http://valiacaldadog.blogspot.gr/2007/01/blog-post_4977.html

  108. Theo said

    Προ ολίγου φίλος με φίλεψε μπάμιες με το κοτσάνι τους.
    Πεντανόστιμες!

    (Κι εγώ μικρός δεν τις προτιμούσα, αλλά πάνε χρόνια τώρα και δεν καλοθυμάμαι αν τις έτρωγα ή όχι ☺ )

  109. Theo said

    @29, κα:
    Ροφός με μπάμιες ή φασολάκια: κλασικές αγιορείτικες συνταγές.

  110. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    110.Τheo ,δε χρειάζεται ούτε να το κόβεις ούτε να το καθαρίζεις το κοτσανάκι,συνήθως είναι τρυφερό και βράζει κανονικά.

    >>κορφάδες. Είναι τα κοτσάνια από τα κολοκύθια, χωρίς το άνθος,
    Κοτσάνια; Όι, είναι οι κορφές της κολοκυθιάς. Οι βλαστοί, για την ακρίβεια το τελευταίο μέρος απ΄τους βλαστούς που καταλήγει σε μικρά φυλλαράκια του φυτού κι έχουν συνήθως στις «μασχάλες» τους «αξεπούλιαστα» ,μωρά κολοκυθάκια πολλές φορές και κανένα αρσενικό λουλουδάκι ή και τρυφερούς έλικες.Καθαρίζεται/ξεφλουδίζεται απί την τραχιά επιδερμίδα για να βράσει κανονικά όλο το φαγητό.Γίνονται και νόστμη ομελέτα πέρα από το γιαχνί,τουρλού κλπ. Σόρι Αβονίδα.

  111. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  112. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Στην Ελλάδα καλλιεργούνται 27.000 στρέμματα περίπου και η ετήσια παραγωγή φτάνει τους 25.000 τόνους. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής καταναλώνεται εγχώρια.»

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CF%80%CE%AC%CE%BC%CE%B9%CE%B1

  113. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Βάζουμε μπάμια 5 στρέμματα – η μπάμια φέτος πήγε καλά -μόλις τελειώσουμε με την μπάμια κλπ λέει μια φίλη μου από την Κυπαρισσία.Εμείς κάτω λέμε αντίστοιχα: βάνουμε ντομάτες, αγγούρια,πιπερές κ.ο.κ στον πληθυντικό δηλαδή. Όταν πουλήσουμε το λεμόνι έλεγε μια συμφοιτήτρια από το Αίγιο παλιά και μου ακουγόταν τότε παράξενα.Βέβαια κι εμείς λέμε αντί βράζω φακές,ψήνω φακή (δυο παράξενα μαζί) 🙂 .

  114. sarant said

    115 Τις ελιές δεν νομίζω να τις λέει κανένας στον ενικό. Αλλά το μπαμπάκι μόνο στον ενικό θα το έλεγα.

  115. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    116 Αυτά σκέφτηκα κι εγώ,τις ελιές και το μπαμπάκι,τη σταφίδα, την πατάτα και τα καπνά. Σπέρνουνε σιτάρια στη Θεσσαλία αλλά στάρι/κριθάρι σ΄εμάς Δεν έχουμε τόπο για πληθυντικούς 🙂

  116. … Στα γαλλικά, η μπάμια λέγεται καταρχάς gοmbo, που επίσης είναι αφρικανικό δάνειο -και από εκεί λέγεται gumbo σε διάφορες περιοχές των ΗΠΑ. …

    Βασισμένο στις μπάμιες, το gumbo αναφέρεται πλέον σε είδος παχύρευστης σούπας, που συνήθως περιέχει και κομμάτια από γαρίδες, καραβιδάκια, λουκάνικο, ή συναφή, και ρύζι (αν θες).

    Το gumbo είναι νοστιμότατο (Full disclosure: Μού άρεσαν οι μπάμιες από μικρός) και δημοφιλέστατο στον νότο των ΗΠΑ. Το βρίσκεις πλέον και στην υπόλοιπη χώρα. Η προέλευσή του είναι από την Λουϊζιάνα, συνδυασμός γαλλικής/αφρικανικής γαστρονομίας (με ενδιαφέρουσα ιστορία, με πληροφορεί η Βίκη). Η γαλλική επιρροή είναι εμφανής στο σκούρο χρώμα του ζωμού που προέρχεται από καβουρντισμένο ρου (μίγμα βούτυρο με αλεύρι – όπως όταν ξεκινάμε την μπεσαμέλ, πριν το γάλα – που το αφήνουμε να αρπάξει λίγο / Παρεμπ. το ετουφέ είναι άλλη μία ωραία νότια συνταγή του σκούρου ρου).

    Σε ενδιαφέρουσα παραλλαγή, gumbo είναι δόκιμος όρος στις γεωτρήσεις για υδρογονάθρακες.
    Μια που θέλατε να μάθετε αλλά φοβόσαστε να ρωτήσετε: Αυτό το gumbo προκύπτει όταν, κατά την γεώτρηση πετρωμάτων από πηλό, θραύσματα του τρυπημένου πετρώματος, καθώς παρασύρονται στην επιφάνεια από την γεωτρητική λάσπη (σε συνεχή κυκλοφορία μέσα απ’ το τρυπάνι, προς τα κάτω, και μετά μέσα απ’ το πηγάδι που ανοίγεται προς, τα πάνω) φουσκώνουν και δημιουργούν ένα κολλώδες μίγμα, σαν την σούπα gumbo, και πολλούς πονοκεφάλους στους σεφ της γεώτρησης.

  117. Σε άλλη δόση, δημοφιλές συνοδευτικό έδεσμα του ΗΠΑνότου οι fried okra:
    Mπάμιες κομμένες κομματάκια με κουρκούτι από corn meal (χοντροτριμμένο καλαμπόκι) και τηγανισμένες.
    Τρώγονται κι έτσι, αλλά η συνταγή μάλλον εφευρέθηκε πριν η παγκοσμιοποίηση κάνει δυνατές και άλλες επιλογές για το μαγείρεμα της μπάμιας.

  118. cronopiusa said

    Kανείς για της γιαγιάς μου την αγάπη
    δε σκότωσε το Δράκο ή τον Aράπη
    και να της φέρει αθάνατο νερό.

  119. Γς said

    118:

    >ο gumbo αναφέρεται πλέον σε είδος παχύρευστης σούπας, που συνήθως περιέχει και κομμάτια από γαρίδες, καραβιδάκια, λουκάνικο, ή συναφή, και ρύζι (αν θες).

    γιατί όχι,
    είδος παχύρευστης σούπας, που συνήθως περιέχει και κομμάτια από σαύρες, κατσαριδάκια, αράχνες, ή συναφή, και ποντικοκούραδα (αν θες);

    Bon Appétit

  120. sarant said

    118 Και από αλλού έχω ακούσει πολύ καλά λόγια για το gumbo

  121. Jambalaya, a crawfish pie and a fillet gumbo
    ‘Cause tonight I’m gonna see my ma cher amio

  122. Πριν αρκετά χρόνια (αρχές του 90) υπηρετούσα σε δημοτικό σχολείο των Ψαχνών στην Εύβοια. Υπήρχαν πολλές καλλιέργειες με μπάμιες στην περιοχή και θυμάμαι μια μάνα που ήρθε και με ρώτησε:
    – Πώς πάει κυρα δασκάλα; Διαβάζει; Αν δεν είναι καλή να μου το πεις να τη βάλω στη μπάμια. Θεωρώντας σαν χειρότερη από τις δουλειές του χωραφιού το να μαζεύεις μπάμιες

  123. nikiplos said

    Καλημέρα. Λεξικογραφικά να προσθέσω το «μπαμιόλος» που λεγόταν στα 80ς ή και 70ς για τον ώριμο ομοφυλόφιλο που κυνηγούσε (ή αρέσκετο στις προτιμήσεις του) μικρά και τρυφερά αγόρια.

    Εικάζω απλά, ότι οι μάγκες της εποχής που έπλασαν τη λέξη, θα θεωρούσαν τα αγόρια τρυφερά και μικρά και σε αυτό το ανατομικό θέμα (ή τους συνέφερε να πιστεύουν ότι είναι έτσι).

  124. sarant said

    125-126 Ευχαριστώ!

  125. Κ. Καραποτόσογλου said

    O Γρ. Παλαιολόγος, Γεωργική και οικιακή οικονομία, τ. 2, Εν Αθήναις 1835, σ. 193, μας πληροφορεί:«H πάμια (την οποίαν κατά λάθος τινές λεξικογράφοι λαθυρίδα Ελλ. ωνόμασαν, διότι λαθυρίς είναι το άνθος κινατζιτζεή, Τουρκ. λεγόμενον), και ο Αβραάμ Μαλιάκας, Λεξικόν Τουρκοελληνικόν, Εν Κωνσταντινουπόλει 1870, αναγράφει:« قينا κηνά, κύπρος, κ. κνα, قينا چيچکی κηνά τσ̌ιτσ̌εγί, λαθυρίς ».
    Η τουρκική λ. κηνά τσ̌ιτσ̌εγί, kınaçiçeği = henaçiçeği προσδιορίζει το φυτό Ιμπάτιενς η βαλσαμίνη Impatiens balsamina = Balsamina hortensis, αγγλ. garden balsam, Zanzibar balsam, New Redhouse σ. 652. Καββάδα σ. 1675.

    Η λ. λαθυρίς αναφέρεται στο φυτό Ευφορβία η λαθυρίς (Euphorbia lathyris), γαλλ. épurge, αγγλ. mole plant, capper spurge, γερμ. Springkraut, και πληροφορούμαστε ότι:« Άναμφιβόλως η Λαθυρίς του Διοσκορίδου (IV, 165). Φυτόν φαρμακευτικόν και τοξικόν· το εκ τών σπερμάτων του λαμβανόμενον δι᾽ εκθλίψεως έλαιον είναι δραστικόν καθαρτικόν. Τρεις σταγόνες δια τους
    ανηλίκους και 5—6 δια τους ενηλίκους είναι αρκεταί δι᾽ ανωδύνους εκκενώσεις, αρκεί να μη έχη ταγγίσει, οπότε προκαλεί ισχυρούς κωλικούς. Η πρακτική Ιατρική συνιστά την κατάποσιν 6—12 σπερμάτων.
    Τας αυτάς ιδιότητας έχει και το αφέψημα του βλαστού και της ρίζης. Σκόπιμον όμως είναι να μη γίνεται εσωτερική χρήσις oιouδήποτε παραγώγου του φυτού τούτου, άνευ οδηγίας του ιατρού, διότι δύναται να προκαλέση σοβαράς διαταραχάς, ενίοτε δε και τον θάνατον (Καββάδα 1534), κοινώς ασπρολάθυρο (Ήπειρ.), γαλαζόχορτο.

    Στα μεσαιωνικά κείμενα και γλωσσάρια η λ. λαθυρίς ορίζεται ως:« λαθυρίς εστί σπέρμα χολοκοκκίας…λαθυρίδες τα χολόκοκκα…κάχρυος· ήτοι η λαθυρίδα λεγομένη…λαθυρίς ιταλ. λαθυρίδε, τουρκ. χάμπελ μουλούκ, νεοελλ. χολόκουκκα, πρβλ. και το πτωχοπροδρομικό (ποίημα Δ´(404-405): «εκείνοι τα γλυκίσματα με τας απαλαρέας, ημείς δε τα χολόκοκκα με τας πολλάς πικρίας».

    Το τουρκικό χάμπελ μουλούκ αποδίδει το τουρκικό habbel miluk από το αραβικό حب الملوک ḥabb el-milūk = Κρότων ο τίγλιος (Croton Tiglium), purging croton, croton oil plant·κρότων, απ᾽ όπου και το καθαρτικό κροτονέλαιο.

    Το σημείωμα είναι ένα δείγμα των δυσκολιών που συναντά ο ερευνητής με τις ονομασίες, προέλευση και ταύτιση των αρχαίων – μεσαιωνικών και νεοελληνικών ονομασιών των φυτών.
    Το Γλωσσάριο των Μηνά – Καραποτόσογλου στην εργασία του Κ. Μηνά, Ιατροσόφιον του δεκάτου ογδόου αιώνος, Ρόδος 2012, παρέχει πολλά παρόμοια στοιχεία για το θέμα.

    Κ. Καραποτόσογλου

  126. 128 Όπου ḥabb el-milūk = ο σπόρος των βασιλέων 🙂

  127. sarant said

    128 Από τα πιο δύσκολα είναι η ταύτιση αρχαίων ονομάτων με σημερινά φυτά.
    Ευχαριστουμε!

  128. 129, Κάτσε, ωρέ Δύτα, πώς και η μπάμια είναι σπόρος των βασιλέων.
    Βασιλικό λαχανικό είναι μόνο η μελιτζάνα.
    Εξού και https://left.gr/news/epos-tis-mmelitzanas

  129. Κ. Καραποτόσογλου said

    Μπάμιες στην Κυπριακή Κεράτια

    Η μπάμια = Ιβίσκος ο εδώδιμος (Hibiscus esculentus), μεταξύ των άλλων, αποδίδεται στα γαλλικά, με τις φράσεις: corne grecque = français du midi de la France et des pays méditerranéens; corne des Grecs = français de Marseille, όπως αναφέρει και ο κ. Σαραντάκος, και στα ιταλικά ως: corna di Greci, ενώ στην κυπριακή οι μπάμιες έφεραν την ονομασία: κεράτια (1865), hodie in Cypro.
    Η λ. κεράτσι(ο)ν, τεράτσιν = χαρούπι, (καράτι) μονάδα βάρους (Γιαγκουλλής).

    Κ. Καραποτόσογλου

  130. Λ said

    Ελπίζω να ναι χρήσιμο
    http://timefornaturalcare.com/eat-okra-ladys-fingers-treat-diabetes-asthma-anemia-failing-eyesight/

  131. Διαβάζοντας με χρονική καθυστέρηση το κείμενο, δεν είδα ένα-ένα τα 133 σχόλια, επομένως δεν ξέρω αν σχολιάστηκε, στην Αμερική όμως το gumbo είναι πολύ αγαπητό φαγητό με προέλευση τη Λουιζιάνα και δεν περιέχει καθόλου μπάμιες (αν και μια αναζήτηση στο διαδίκτυο ανέσυρε και νεότερες παραλλαγές με μπάμιες). Πρώτη φορά διαβάζω ότι οι μπάμιες λέγονται και gumbo σε περιοχές των ΗΠΑ, ενδιαφέρον!

  132. EDIT: μόλις είδα το σχόλιο 118…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: