Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Και πάλι, για όλα φταίει εκείνος ο Άπουλος!

Posted by sarant στο 18 Σεπτεμβρίου, 2017


Από ταξίδι έρχομαι, μην περιμένετε φρέσκο άρθρο. Επανάληψη θα βάλω, και μάλιστα επανάληψη που έχει ήδη επαναληφθεί. Έχω ωστόσο δικαιολογία: το αρχικό άρθρο είχε δημοσιευτεί το 2009, ενώ η πρώτη αναδημοσίευση, που πρόσθετε ενδιαφέρον νέο υλικό, έγινε το 2011. Από τότε έχουν περάσει έξι χρόνια (και δυο μέρες!) και επίσης ένα σημαντικό γιουτουμπάκι δεν λειτουργεί πια, οπότε η αναδημοσίευση είναι θαρρώ απαραίτητη. Στο κάτω κάτω, είναι άρθρο «πατριδογνωσίας», οπότε σηκώνει την επανάληψη.

Ένας φίλος μου διάβασε το θεατρικό έργο Marius toυ Πανιόλ που εκτυλίσσεται στη Μασσαλία προπολεμικά (έχει γίνει και ταινία). Εκει υπάρχει μια διάσημη σκηνή, όπου παίζουν χαρτιά στο καφενείο, μπελότ, που μοιάζει με το μπουρλότο. Ένας παίκτης κάνει νοήματα στον συμπαίκτη του θέλοντας να του πει να παίξει κούπα, κι όταν αυτός δεν καταλαβαίνει, επαναλαμβάνει ίσαμε δέκα φορές τη φράση tu me fends le coeur, μου ραγίζεις την καρδιά.

(Η επίμαχη στιγμή είναι από το 2.20 και μετά, με κορύφωση στο 2.53)

Η κούπα της τράπουλας στα γαλλικά είναι επίσης coeur, οπότε επιτέλους ο αργόστροφος παίχτης μπαίνει στο νόημα, παίζει θριαμβευτικά κούπα, οπότε ο τρίτος, ο Πανίς, πετάει τα χαρτιά θυμωμένος και λέει: -Tiens, les voilà tes cartes, tricheur, hypocrite! Je ne joue pas avec un Grec! Να τα χαρτιά σου, κλέφτη, υποκριτή! Δεν ξαναπαίζω με….; Με Έλληνα είπε, αλλά εννοούσε με χαρτοκλέφτη, με απατεώνα. Γιατί η λέξη grec έφτασε να σημαίνει απατεώνας; Σύμφωνα με μερικούς, για όλα φταίει ο Θεόδωρος Άπουλος! Ποιος είναι αυτός; Ιδού το παλιό μου άρθρο:

Αν πέσει στα χέρια σας κανένα κάπως παλιό (προπολεμικό, ας πούμε) αγγλικό ή γαλλικό λεξικό, και αναζητήσετε το λήμμα Greek ή grec (Έλληνας) θα δείτε, μετά τις κυριολεκτικές σημασίες, την όχι και τόσο κολακευτική σημασία «χαρτοκλέφτης, απατεώνας».

Λέγεται ότι μια επιτροπή ελλήνων λογίων διαμαρτυρήθηκε στους υπεύθυνους των μεγάλων λεξικών, του Λιτρέ και του Λαρούς και του Ρομπέρ, κι έτσι η προσβλητική σημασία απαλείφθηκε από τα λεξικά. Σε μιαν άλλη, μάλλον αναξιόπιστη πηγή, είχα διαβάσει ότι έγινε και επίσημο διπλωματικό διάβημα προς τη Γαλλική Ακαδημία (αυτά την εποχή που η γαλλική γλώσσα κυριαρχούσε, δηλαδή προπολεμικά).

Έχω αρκετές επιφυλάξεις για το αν αληθεύει η ιστορία, εννοώ αν όντως έγιναν τέτοια διαβήματα, παρόλο που καθόλου δεν είναι αταίριαστα με τη νοοτροπία που πολλοί από εμάς εκδηλώνουμε κάθε φορά που ακούμε κάτι προσβλητικό από έναν ξένο, νοοτροπία που δεν μας εμποδίζει κατά τα άλλα να χρησιμοποιούμε μεταφορικά και υποτιμητικά, λογουχάρη (και για να μην αναφέρω γείτονες) τον όρο φιλιππινέζα -αλλά οι φιλιππινέζοι δεν είναι τρισχιλιετείς. Ακόμα περισσότερο απίθανο θεωρώ να αφαίρεσαν οι Γάλλοι λεξικογράφοι τους προσβλητικούς ορισμούς εξαιτίας των διαβημάτων αυτών. Αν σήμερα η σημασία grec = απατεώνας λείπει από τα περισσότερα γενικά λεξικά, είναι απλούστατα επειδή η σημασία αυτή έχει απαρχαιωθεί, δεν χρησιμοποιείται πλέον, όχι επειδή τελεσφόρησαν τα διαβήματα (αν έγιναν).

Προσοχή όμως, δεν λείπει η σημασία grec/Greek = απατεώνας από όλα τα λεξικά. Λείπει από τα «μεγάλα επίτομα λεξικά», σαν το Petit Robert (που, παρά το επίθετο petit/μικρός δεν είναι και τόσο μικρό!) ή το Shorter Oxford, αυτά δηλαδή που έχει στη βιβλιοθήκη του ο μέσος καλλιεργημένος άνθρωπος, τα αντίστοιχα των λεξικών Μπαμπινιώτη ή Τριανταφυλλίδη. Στα πολύ μεγάλα λεξικά, υπάρχει. Για παράδειγμα, στο Oxford English Dictionary, η 4η σημασία του λήμματος Greek είναι:     4. A cunning or wily person; a cheat, sharper, esp. one who cheats at cards. (Cf. F. grec.)

Έλληνας λοιπόν σήμαινε: Πονηρός, πανούργος, κατεργάρης· απατεώνας, ιδίως χαρτοκλέφτης. Πότε υπήρχε η σημασία αυτή; Στα γαλλικά, καταγράφεται πρώτη φορά το 1721, αλλά βρίσκει τη μεγάλη της χρήση από το 1750 και σε όλο τον 19ο αιώνα. Στον εικοστό αιώνα φαίνεται να ατονεί, και μεταπολεμικά μπορούμε πια να πούμε ότι έχει σχεδόν πάψει να χρησιμοποιείται. Παρόμοια πορεία έχουμε και στα αγγλικά.

Η αναφορά στους Greek = χαρτοκλέφτες δεν έχει βέβαια σχέση με τους Έλληνες της εποχής, αν και σε αρκετές περιπτώσεις γίνεται μια φευγαλέα σύγκριση με τους αρχαίους Έλληνες. Σε αυτά τα έργα, με τον όρο Modern Greeks δεν εννοούνται οι σύγχρονοι Έλληνες αλλά οι χαρτοπαίκτες της εποχής. Για παράδειγμα, στο The pursuits of fashion (1810) ο Edward Goulburn αναφέρει ότι οι όροι gamblers και Greeks είναι συνώνυμοι αλλά ο Greek είναι ο πιο αξιοσέβαστος χαρτοπαίκτης. Ο σύγχρονος έλληνας (Modern Greek, δηλ. ο χαρτοπαίκτης!), λέει, αν και δεν διαθέτει όλα τα προτερήματα των αρχαίων, έχει όμως τις ιδιότητες για την οποία έμειναν εκείνοι ονομαστοί, δηλαδή την πανουργία (cunning) και την καχυποψία (wariness). Είναι άντρας ντυμένος σαν τζέντλεμαν, τον βρίσκεις στις περισσότερες παρέες και ζει αντλώντας αθέμιτα κέρδη από χαρτιά και ζάρια. Και προχωράει εκθέτοντας τις αρετές του καλού έλληνα (διάβαζε χαρτοκλέφτη): μιλάει λίγο, καλό είναι να έχει μαζί του έναν νεότερο συνεργάτη, πρέπει να αντέχει στο πιοτό και να φαίνεται ότι πίνει πολύ περισσότερο απ’ όσο στην πραγματικότητα. Πότε-πότε, καλό είναι να κάνει επιδεικτικά τον μεθυσμένο και να χάνει (ενώ την ίδια ώρα ο συνεργάτης του μαδάει το θύμα)

Η σημασία υπάρχει επίσης και στα λεξικά της αργκό/σλαγκ, τόσο τα παλαιότερα, που είναι λογικό, αλλά και το νεότερο λεξικό της αργκό των εκδ. Λαρούς, κάτι που προσωπικά το θεωρώ λαθάκι. Συγκεκριμένα, στην έκδοση του 1990, η πρώτη σημασία του λήμματος grec είναι Tricheur habile (επιδέξιος χαρτοκλέφτης) και μας δίνει την πληροφορία ότι «όταν ο Έλληνας δρα σε καφενείο ή σε φιλική συγκέντρωση, δηλαδή έξω από τις καθαυτό χαρτοπαικτικές λέσχες, άρα σε μέρος όπου δεν υπάρχουν κρουπιέρηδες ούτε μέθοδοι επιτήρησης, η μέθοδος που εφαρμόζει συνίσταται κατά βάση στο να χρησιμοποιεί τράπουλες που έχει ο ίδιος σημαδέψει και που τα φύλλα τους μπορεί να αναγνωρίζει. Όμως, το λεξικό δίνει σαν πηγή ένα προπολεμικό έργο του Locard (Le crime et les criminels, 1927) γι’ αυτό λέω πως κακώς συμπεριλαμβάνεται η σημασία grec = χαρτοκλέφτης σε ένα σημερινό λεξικό αργκό. (Αν και, μ’ αυτά και μ’ αυτά έχουν κλείσει είκοσι χρόνια από τότε που συντάχθηκε, οπότε όχι και τόσο σημερινό!) Να πω ότι το λεξικό δίνει και τον όρο grecquerie = tricherie, που πλάστηκε από τον Robert-Houdin το 1867, και πιο χαρακτηριστικά τον όρο la Grèce (κατά λέξη, η Ελλάδα) που σημαίνει τον κόσμο των χαρτοκλεφτών, τη χαρτοκλεφτική τέχνη.

Καλά όλα αυτά, αλλά τι σχέση έχουν με τον Θεόδωρο Άπουλο; Υπομονή. Στο ίδιο λεξικό της αργκό, αναφέρεται και η προέλευση της φράσης: σύμφωνα με τον Λοκάρ, η υποτιμητική χρήση του επιθέτου προέρχεται από τον έλληνα Άπουλο, διάσημο χαρτοκλέφτη στο λανσκενέ στην αυλή του Λουδοβίκου του 14ου.

Περισσότερα για τον Άπουλο μαθαίνουμε σε άλλα παλιότερα έργα. Ήταν, λέει, ιππότης ελληνικής καταγωγής, ο οποίος παρουσιάστηκε στην αυλή του Λουδοβίκου του 14ου περί το 1686. Ήταν κομψός, είχε ραφινάτους τρόπους, μιλούσε πολλές γλώσσες… και είχε διαβολεμένη τύχη στα χαρτιά, πράγμα που δημιούργησε υποψίες. Σε μια παρτίδα λανσκενέ στο σπίτι του στρατάρχη ντε Βιλερουά, ένας κόμης Μπ… τον έπιασε επ’ αυτοφώρω να χρησιμοποιεί σημαδεμένη τράπουλα. Ο συμπατριώτης μας καταδικάστηκε σε 20 χρόνια στα κάτεργα και δεν ακούστηκε ποτέ ξανά κάτι γι’ αυτόν. Όμως η υπόθεση, λένε, έκανε τόσο θόρυβο που από τότε καθιερώθηκε να λένε «grecs» τους χαρτοκλέφτες, ανεξάρτητα από εθνικότητα.

Στοιχεία για τον Άπουλο  βρίσκει κανείς σε πολλά βιβλία του 19ου αιώνα, τόσο γαλλικά όσο και αγγλικά, ωστόσο η πηγή είναι στα γαλλικά. Χωρίς να έχω καταλήξει οριστικά, φαίνεται πως το σύγγραμμα που συνέβαλε περισσότερο στο να διαδοθεί το όνομα του Άπουλου είναι ένα βιβλίο που έκανε πάταγο στην εποχή του, το Les Tricheries des Grecs dévoilées ; l’art de gagner à tous les jeux (1861) του Jean-Eugène Robert-Houdin.

Ο συγγραφέας δεν είναι ο Χουντίνι, αλλά, κατά κάποιο τρόπο, ο… πατέρας του. Θέλω να πω, ο Ρομπέρ-Ουντέν ήταν περίφημος Γάλλος «μάγος», ταχυδακτυλουργός και θαυματοποιός, τον οποίο είχε σαν ίνδαλμα ο Αμερικανός (ή Ουγγροεβραίος) Έριχ Βάις (Ehrich Weiss) και προς τιμή του πήρε το όνομα Houdini, πιστεύοντας ότι το -i στο τέλος σημαίνει στα γαλλικά «σαν τον», δηλαδή ‘σαν τον Ουντέν’, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία). Ο τίτλος του βιβλίου του Ουντέν θα μπορούσε να μεταφραστεί: Ξεσκεπάζω τις απάτες των ‘Ελλήνων: πώς να κερδίζετε σε όλα τα χαρτοπαίγνια.

Ωστόσο, το βιβλίο του Ουντέν δεν είναι το πρώτο που χρησιμοποιεί τον όρο grecs με τη σημασία του χαρτοκλέφτη. Έναν αιώνα και κάτι νωρίτερα, είχε κυκλοφορήσει στα γαλλικά, αλλά στη Χάγη, η πραγματεία του Ανζ Γκουντάρ (Ange Goudart) L’histoire des grecs, ou de ceux qui corrigent la fortune au jeu (1757). Η ιστορία των Ελλήνων, λοιπόν, και δεν εννοούνται εδώ ούτε οι αρχαίοι Έλληνες ούτε οι βυζαντινοί, αλλά απλούστατα εκείνοι που «διορθώνουν» την τύχη τους στα χαρτιά.

Το βιβλίο του Γκουντάρ γνώρισε τεράστια επιτυχία και πολλαπλές επανεκδόσεις, ενώ γρήγορα βρήκε μιμητές. Έτσι, το 1764 εκδίδεται στο Λονδίνο το βιβλίο Le philosophe nègre et les secrets des grecs, του Gabriel Mailhol, και τέσσερα χρόνια αργότερα, στη Βενετία, κυκλοφορεί, χωρίς όνομα συγγραφέα, το L’antidote, ou la contrepoison des chevaliers d’industrie ou joueurs de profession. (Παρένθεση: όπως βλέπετε, τα γαλλικά ήταν η διεθνής γλώσσα της εποχής). Τα βιβλία αυτά, να επισημάνουμε, διδάσκουν βέβαια τα κόλπα που χρησιμοποιούν οι χαρτοκλέφτες, αλλά μπορούμε να υποθέσουμε ότι πολλοί αναγνώστες στρέφονταν σ’ αυτά για να μάθουν τα κόλπα των χαρτοκλεφτών, όχι (ή όχι μόνο) ώστε να αμυνθούν, αλλά ίσως για να τα εφαρμόσουν οι ίδιοι.

Να επισημάνω όμως κάτι πολύ σημαντικό: ούτε ο Γκουντάρ , ούτε ο Μαγιόλ αναφέρουν κάτι για τον ατιμασμένο Έλληνα ιππότη, παρόλο που βρίσκονται χρονικά σχετικά κοντά στην εποχή του υποτιθέμενου Άπουλου. Αντίθετα, ο Ουντέν και άλλοι, έναν αιώνα αργότερα, δεν τσιγκουνεύονται λεπτομέρειες για τη ζωή του. Αυτό αρκεί για να μας βάλει σε υποψίες για την ύπαρξη του Άπουλου. Η σιωπή των πρώτων πηγών είναι σχεδόν πάντα ισχυρή ένδειξη ότι μια ιστορία είναι κατασκευασμένη εκ των υστέρων.

Βέβαια, εμείς που είμαστε Έλληνες ξέρουμε ότι επώνυμο Άπουλος δεν μπορεί να υπάρξει (και να μην ακούσω σόκιν καλαμπούρια) και ίσως και γι’ αυτό να μην ευδοκίμησε ποτέ στην Ελλάδα ο μύθος περί Άπουλου. Αυτό όμως δεν είναι ατράνταχτη απόδειξη ότι δεν υπήρξε κάποιος Έλληνας ιππότης με ένα όνομα που έμοιαζε με Άπουλος ή που παρουσιάστηκε με αυτό το όνομα. Αποδείξεις για την μη ύπαρξη του Άπουλου υπάρχουν όμως και άλλες.

Τις περισσότερες τις βρίσκω στη μικρή πραγματεία του Τιερί Ντεπολίς (Thierry Depaulis) σχετικά με την λέξη «Έλληνας», την οποία δημοσίευσε στο δελτίο της Ένωσης Συλλεκτών Παιγνιοχάρτων (ναι, υπάρχει τέτοιο πράγμα), το οποίο εκδίδεται στα γαλλικά με τον ταιριαστό τίτλο L’As de Trèfle (Άσος σπαθί).

Ο Ντεπολίς έψαξε τα ημερολόγια των αυλικών της εποχής· υπήρχε κάποιος Ντανζό (Dangeau), ο οποίος κρατούσε λεπτομερέστατο ημερολόγιο και επιπλέον ήταν χαρτοπαίκτης ο ίδιος· κι όμως, δεν υπάρχει στα κιτάπια του καμιά αναφορά σε Άπουλο, ούτε σε άλλα ημερολόγια που έχουν διασωθεί. Εκτός αυτού, η καταδίκη σε 20 χρόνια κάτεργα για απάτη στα χαρτιά θα ήταν υπερβολικά αυστηρή.

Πολύ θα ήθελα να σταματήσω εδώ και να γράψω απλώς: επίσης ο Ντεπολίς παραθέτει άφθονο λεξικογραφικό υλικό, από το οποίο αποδεικνύεται πέρα από κάθε αμφιβολία ότι η σημασία grec = χαρτοκλέφτης είναι πολύ παλιότερη από το 1686, χρονολογία δράσης του υποτιθέμενου Άπουλου.

Θα ήθελα, αλλά δεν μπορώ, διότι το «πέρα από κάθε αμφιβολία» δεν ισχύει. Ή μάλλον: προσωπικά δεν τρέφω καμιά αμφιβολία ότι ο Άπουλος είναι μύθος, αλλά τα λεξικά δεν το αποδεικνύουν αυτό ατράνταχτα.

Τα γαλλικά λεξικά δεν βοηθούν καθόλου στην προκείμενη περίπτωση· θέλω να πω, η πρώτη αναμφισβήτητη καταγραφή της σημασίας grec = χαρτοκλέφτης είναι από το 1721, οπότε θα μπορούσε θεωρητικά να οφείλεται στον μυθικό Άπουλο, που υποτίθεται ότι έδρασε το 1686.

Πηγαίνοντας στα αγγλικά, στο OED, το μεγάλο λεξικό της Οξφόρδης, βρίσκουμε εμφανίσεις της λέξης Greek με σημασία ‘απατεώνας, προδότης’ παλιότερες από το 1686. Για παράδειγμα, σε ποίημα του 1664 διαβάζουμε Giles Musgrave was a Guileful Greek. Δεν ήταν έλληνας ο Μάσγκρεϊβ, άγγλος ήταν, και παραπλάνησε με τα ψέματά του τον σκωτσέζικο στρατό -άρα, η λέξη χρησιμοποιείται με τη σημασία του απατεώνα ή του προδότη, όχι όμως του χαρτοκλέφτη. Υπάρχει στο OED και μια ακόμα πιο παλιά αναφορά: In carde playinge he is goode greke (1528). Βγάλτε τα τελικά e και θα έχετε περίπου τη φράση σε σημερινά αγγλικά. Ο Ντεπολίς θεωρεί ότι αυτή η αναφορά του 1528 αντικρούει μια για πάντα τον μύθο του Άπουλου, εγώ τη θεωρώ πολύ σημαντική, αλλά δεν θεωρώ πως αποδεικνύει αυτό που αναζητούμε. Διότι, τι σήμαινε «good Greek» στο χαρτοπαίγνιο; Προφανώς σήμαινε ‘επιδέξιος’, ίσως σήμαινε ‘πονηρός’, αλλά δεν είναι βέβαιο πως σήμαινε ‘χαρτοκλέφτης, απατεώνας’. Μπορεί κανείς να είναι πονηρός στα χαρτιά, να μπλοφάρει, αλλά να παίζει τίμια.

Ο Ντεπολίς δίνει και παλιότερες (όχι πολύ σαφείς) αναφορές από τα ιταλικά, ότι greco σήμαινε απατεώνας από τον 14ο αιώνα, καθώς και από γαλλικές διαλέκτους, όμως λείπει σ’ αυτές η σημασία του χαρτοκλέφτη, έστω κι αν η απόσταση από τον μεν στον δε δεν είναι παρά ένα βηματάκι.

Επομένως, τόση ώρα σας ταλαιπωρώ, για να σας πω, τελικά, ότι κατά τη γνώμη μου τα λεξικά δεν αποδείχνουν πέρα από κάθε αμφιβολία τη μη ύπαρξη του Άπουλου, -τουλάχιστον προς το παρόν, διότι συνεχίζω να το ψάχνω.

Ωστόσο, προσωπικά δεν έχω αμφιβολία ότι Άπουλος δεν υπήρξε. Και χωρίς αδιάσειστα τεκμήρια από τα λεξικά, οι αποδείξεις για τη μη ύπαρξή του είναι ισχυρές, ότι δηλαδή δεν εμφανίζεται σε καμιά ιστορική αφήγηση της εποχής και ότι τα πρώτα συγγράμματα που μνημονεύουν τη σημασία grec = χαρτοκλέφτης αγνοούν τον Άπουλο. Για να επιστρέψω στο βιβλίο του Γκουντάρ, του 1757, το πρώτο που έχει στον τίτλο του τον όρο grecs με τη σημασία χαρτοκλέφτης, διαβάζω την πρώτη σελίδα του βιβλίου μετά τον πρόλογο:

Η γλώσσα μας έχει πλούτο που άλλες γλώσσες της Ευρώπης τον στερούνται [σας θυμίζει κάτι αυτό;]. Για παράδειγμα, σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, εκείνος που κλέβει χρήματα στα χαρτιά αποκαλείται απατεώνας [frippon], ενώ στη σημερινή Γαλλία ονομάζεται Έλληνας.

Και σε υποσημείωση στην ίδια σελίδα: Η εφαρμογή του ονόματος αυτού στους επαγγελματίες χαρτοπαίχτες [joueurs d’avantage] προέρχεται από το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες ήταν από φυσικού τους έξυπνοι και πανούργοι [naturellement fins et ruses] και πάντοτε προσπαθούσαν να ξεγελάσουν τους άλλους.

Ο πρώτος που χρησιμοποίησε αυτό το όνομα ήταν ένας ιππότης ντε Μ***. Αυτός ονόμαζε Grecs όλους τους απατεώνες που υπήρχαν τότε στο Παρίσι, και πήρε κι ο ίδιος αυτό το όνομα.

Κατά τη γνώμη μου, και μόνο αυτή η αναφορά αρκεί για να βγάλει από τη μέση τον Άπουλο.

Γιατί όμως ονομάστηκαν grecs/Greeks οι απατεώνες; Κάποιος συγγραφέας λέει ότι σ’ αυτό «πολύ συνετέλεσαν» οι αρβανίτες μισθοφόροι τους οποίους είχαν μεταφέρει από την Πελοπόννησο στην Ιταλία οι Βενετοί και τους οποίους ο Τορκουάτος Τάσσος αποκαλούσε Graeci erranti, περιπλανώμενους Έλληνες -όπως βλέπετε, για όλα φταίνε οι Αλβανοί, διαχρονικά. Στα σοβαρά όμως, ο μεν Ντεπολίς μιλάει για την αμοιβαία δυσπιστία και τις λυκοσυμμαχίες των Σταυροφόρων και των Φράγκων με τους βυζαντινούς, ενώ άλλοι πηγαίνουν πιο πίσω, στη δυσπιστία των Ρωμαίων απέναντι στην ευστροφία και τη ρητορική δεινότητα των Ελλήνων (αλλά και στις πονηριές των Ελλήνων εμπόρων) και στο Graecia mendax (ψεύδορκος Ελλάς!) του Γιουβενάλη, ή και ακόμα πιο πίσω, στην ανάμνηση του Οδυσσέα με το Timeo Danaos.

Προσωπική γνώμη: οι Έλληνες ήταν γνωστοί και για την πονηριά τους και για τη μόρφωσή τους. Η έκφραση «grand grec», των παλιότερων γαλλικών σήμαινε «ειδήμονας, βαθύς γνώστης». Σήμερα χρησιμοποιείται κυρίως αρνητικά (je ne suis pas grand grec en anglais = δεν σκαμπάζω και πολύ από αγγλικά), αλλά στα παλιότερα γαλλικά τη βρίσκαμε και θετικά (στις Αντίλλες του Μπουκανιέρου και του Νικόλα η χρήση αυτή υπάρχει και σήμερα). Σ’ ένα έργο του Μολιέρου στα 1661 βρίσκω κάποιον που συστήνεται «Γάλλος την καταγωγή, Έλληνας το επάγγελμα» (Grec de profession) -και είναι λόγιος. Καμιά φορά η πολλή μόρφωση θεωρείται ύποπτο πράγμα, ακόμα και μαγεία -έτσι είναι που το grammaire ξέπεσε σε grimoire. Οπότε, είναι πολύ λογικό ο εύστροφος, ο πονηρός, ο απατεώνας να ονομάστηκε grec· στη συνέχεια η σημασία εξειδικεύτηκε στη χαρτοπαιξία. Η αγγλική αναφορά του 1528, In carde playinge he is goode greke, είναι σημαντική διότι κατά τη γνώμη μου βρίσκεται στο μεταίχμιο της μετάβασης από τη σημασία «έλληνας = επιδέξιος» στην «έλληνας = χαρτοκλέφτης».

Οπότε, δεν μας φταίει ο Άπουλος, όπως δεν έφταιγε κι ο Αντώνης Αντωνιάδης για τα χάλια μας επί χούντας. Πάντως, θα κλείσω με μια πληροφορία που δεν την έχω διασταυρώσει (οι έρευνες συνεχίζονται), αλλά τη βρήκα σε σοβαρό ιστολόγιο και σε επώνυμο άρθρο. Σύμφωνα με αυτή την πηγή, ο βασιλιάς Γεώργιος ο Α’ ονομάστηκε Roi des Hellenes και όχι Roi des Grecs ενμέρει επειδή το Grec στα γαλλικά σήμαινε χαρτοκλέφτης. Πράγματι, την εποχή εκείνη (1863) ο όρος ήταν κοινότατος, αλλά για την αλήθεια της πληροφορίας αυτής δεν μπορώ να πω τίποτε, δεν το έχω ψάξει. Εκτός κι αν έβαλε και πάλι ο Άπουλος το χέρι του.

Εδώ τελειώνει το παλιό άρθρο, παρόλο όμως που ήδη είναι πολύ μεγάλο, νομίζω ότι πρέπει να προσθέσω μια εξαιρετική μετάφραση της «ανθελληνικής» σάτιρας του Γιουβενάλη από τον Θ. Παπαγγελή, διά χειρός Κουκουζέλη. Η στροφή που περισσότερο ταιριάζει στο θέμα μας, δηλαδή στο στερεότυπο για τους ψεύτες Έλληνες, είναι:

Όλα τα ξέρει, όλα τα μπορεί ο άφραγκος Γραικύλος που πεινάει·
Πες του, αν μπορεί, να πάει στον ουρανό –σε βεβαιώ στον ουρανό θα πάει.
Ψευδολογούν ασύστολα, παρουσιάζουν όπως θέλουνε το θέμα·
Εμείς, αντίθετα, δεν πείθουμε –μόνο σε στόμα ελληνικό το ψέμα είναι ψέμα.

αλλά όλο το ποίημα αξίζει:

Φεύγει απ τη Ρώμη ο φίλος μου ο Ουμβρίκιος, κι έχω μεγάλη στενοχώρια·
στην πόλη ετούτη μεγαλώσαμε μαζί, τώρα θα ζούμε χώρια.
Όλα τα υπάρχοντα του σε μιαν άμαξα· ο αμαξάς μπροστά οι δυο μας πίσω,
στης πόλης φτάσαμε την έξοδο –πήγα ως εκεί να τον ξεπροβοδίσω.

«Το αποφάσισα» μου είπε «φίλε μου. Για μένα δεν υπάρχει τίποτε στη Ρώμη·
θ’ αράξω κάπου πριν να γίνω χούφταλο κι όσο τα πόδια μου κρατούν ακόμη.
Δεν έχω τ’ απαιτούμενα στην πόλη αυτή, δεν έχω τις κατάλληλες συνήθειες·
εδώ είναι τόπος για επιτήδειους, για τα λαμόγια και για τις προμήθειες.

Δεν κάνω για παρατρεχάμενος των ισχυρών, η γλώσσα μου δεν ξέρει κολακείες,
δεν έμαθα να κάνω τον χαφιέ, να κάνω ελιγμούς, να κρύβω ατιμίες.
Δεν έμαθα να συγχρωτίζομαι με πρόσωπα που έκαναν καριέρα στην απάτη
και τώρα που τα πιάσανε χοντρά, το παίζουν κύριοι και ζούνε σε παλάτι.

Τους δήθεν δεν τους πάω γενικώς –κυρίως όσους έχουνε πρεμούρα
να δείξουν ότι είναι συγγραφείς κι ότι συμβάλλουν στη λεγόμενη κουλτούρα.
Μαζί τους ήμουν πάντοτε ωμός (και πάντοτε σοκάρονται οι τύποι) –
«Χάλια το τελευταίο σου διήγημα· αντίτυπο και αφιέρωση να λείπει!»

Και να σου πω και το άλλο μέγα πρόβλημα; Αισθάνομαι πως δεν μπορώ να μείνω
σε μία πόλη που αλώθηκε από την άτιμη τη ράτσα των Ελλήνων.
Η Ρώμη, φίλε μου, είναι ελληνική. Κατάλαβέ το μας την έχουν πέσει·
κατάληψη και εισβολή κανονική –για μας εδώ δεν έχει πλέον θέση.

Σαμιώτες, Αθηναίοι, Μεγαρείς, Μικρασιάτες –άνοιξαν οι δρόμοι,
αδειάσαν την Ελλάδα οι Γραικοί και γέμισαν αντίστοιχα τη Ρώμη.
Πιάσαν τις πάνω και τις κάτω γειτονιές, απλώθηκαν σε κάθε συνοικία,
Μπήκαν στα σπίτια μας, μας πήραν τις δουλειές, μας έκαναν δική τους αποικία.

Πρώτοι στην πάρλα, αετονύχηδες, δεν έχουν μπέσα, «είπα ξείπα»·
σε όλα μέσα, σε πουλάν και σ’ αγοράζουνε –και γενικά δεν έχουν τσίπα.
Πολυτεχνίτες στο επάγγελμα –προφέσορες, γκουρού και αστρολόγοι.
Κομπογιαννίτες και γιατροί, μέντιουμ, ακροβάτες, γυρολόγοι.

Όλα τα ξέρει, όλα τα μπορεί ο άφραγκος Γραικύλος που πεινάει·
Πες του, αν μπορεί, να πάει στον ουρανό –σε βεβαιώ στον ουρανό θα πάει.
Ψευδολογούν ασύστολα, παρουσιάζουν όπως θέλουνε το θέμα·
Εμείς, αντίθετα, δεν πείθουμε –μόνο σε στόμα ελληνικό το ψέμα είναι ψέμα.

Παίζουνε θέατρο παντού· το θέατρο είναι άλλωστε, εύρημα των Ελλήνων·
για μένα φίλε, είναι προφανές: η Ελλάδα είναι χώρα θεατρίνων.
Δεν κάθομαι με τίποτα εδώ. Το πήρα απόφαση και δεν αλλάζω πλάνο·
μέσα σ’ αυτό το ελληναριό, εγώ ο Ουμβρίκιος στη Ρώμη τι να κάνω;

Εξάλλου εδώ δεν είναι μέρος για φτωχούς. Δίχως λεφτά δεν έχεις κύρος·
αν έχεις το εισόδημα μετράς· σαφώς δεν είναι θέμα χαρακτήρος.
Νεόπλουτοι, πρώην μονομάχοι και πορνοβοσκοί, νυν γαλαντόμοι,
αυτοί είναι οι σταρ της εποχής, παντού αλλά κατεξοχήν εδώ, στη Ρώμη.

Εδώ οι πάντες ντύνονται ακριβά, όλοι το παίζουνε ωραίες και ωραίοι-
ας είμαι εγώ ντυμένος στα σινιέ και άσε να μαζεύονται τα χρέη.
Δανείζονται και σπαταλούν, και σπαταλούν για να τους σέβονται οι άλλοι·
το αντίδοτο στη φτώχεια είναι απλό – και ονομάζεται, απλούστατα σπατάλη.

Κι ύστερα, ποια ποιότητα ζωής μπορεί να σου προσφέρει μία πόλη,
όπου τα σπίτια είναι άθλια και σαθρά, και ως εκ τούτου κινδυνεύουμε όλοι;
Και το χειρότερο απ όλα οι πυρκαγιές. Δρόμοι στενοί, κίνηση, παραζάλη,
και ιδού και η συνήθης πυρκαγιά, ιδού η μάστιγά μας η μεγάλη.

Χτυπάει δαιμονικά συναγερμός, βλέπεις ανθρώπους έντρομους, τρεχάτους,
Αν μένουν στο ισόγειο δηλαδή –γιατί οι άλλοι στα ψηλά, βοήθειά τους…
Είχα ένα γνωστό, φτωχό παιδί, κυριολεκτικά κοιμόταν στα σανίδια·
προχθές το σπίτι του άρπαξε φωτιά –στάχτη τα πάντα και αποκαΐδια.

Μα, θα μου πεις, η πυρκαγιά καίει και σπίτια πλούσια, μεγάλα·
Α, ναι, αλλά με μια διαφορά: οι πλούσιοι μπορούν και χτίζουν άλλα.
Κι άντε, καλά, αν υποθέσουμε ότι το σπίτι όπου μένεις σου ανήκει·
αλλά, για πες μου σε παρακαλώ, τι γίνεται όταν πληρώνεις νοίκι;

Οι ιδιοκτήτες τρελαθήκανε, σε σφάζουν φανερά και με το νόμο-
αύξηση, λέει, πενήντα τα εκατό, κι άμα δε δώσεις σε πετάει στο δρόμο.
Εγώ που λες, δεν πλήρωσα χρυσή τη γκαρσονιέρα αυτή στο Κολοσσαίο;
Σπίτι θ’ αγόραζα με τόσα χρήματα αλλού –άκου με που σου λέω.

Αφήνω δε που λόγω ηχορύπανσης κανείς εδώ δε βρίσκει ησυχία·
το έχω πει και θα το πω ξανά: κέντρο της Ρώμης ίσον αϋπνία.
Δρόμοι στενοί και πολυσύχναστοι από πεζούς και άμαξες γεμάτοι,
κίνηση πάνω κάτω και φωνές –αδύνατο να κλείσεις μάτι.

Και βέβαια, μονίμως μποτιλιάρισμα· και πώς ο δόλιος να κυκλοφορήσω
μέσα σε κοσμοθάλασσα που σπρώχνει από μπρος και από πίσω;
Εδώ για να κινείσαι άνετα πρέπει να είσαι ένα από τα τρία:
πολιτικός, επίσημος, λεφτάς –και σου ανοίγει δρόμο η συνοδεία.

Συνεδριάζει η Σύγκλητος, ο κύριος τάδε δεν μπορεί να περιμένει·
Περνά ο κύριος συγκλητικός –κι εμείς οι άλλοι μποτιλιαρισμένοι.
Και επειδή στη Ρώμη αυξήθηκε υπέρμετρα το προλεταριάτο,
Τα φορτηγά κι οι άμαξες φροντίζουν να μας παίρνουν από κάτω.

Έτσι περνούν οι μέρες μας εδώ, με κίνδυνο, με άγχος και φοβέρα·
και όσο για ζωή νυχτερινή – η νύχτα είναι χειρότερη απ’ τη μέρα.
Κυκλοφορείς νυχτιάτικα; Την έβαψες. Κάθε γωνιά και δέκα λωποδύτες,
κάθε σοκάκι και μεθύστακας, ανώμαλοι, κλεφτρόνια και αλήτες.

Από αστυνόμευση, σκατά. Αμπέλι ξέφραγο τα σπίτια μας τις νύχτες·
δεν ωφελούν αμπάρες και κλειδιά, είναι συνέχεια μέσα οι διαρρήχτες.
Ιδού, λοιπόν, τα χάλια μας, ιδού η δοξασμένη Ρώμη των Καισάρων·
Δεν την αντέχω. Φίλε μου σε χαιρετώ, και φεύγω άρον άρον.

 

75 Σχόλια to “Και πάλι, για όλα φταίει εκείνος ο Άπουλος!”

  1. Ένα από τα αγαπημένα μου άρθρα έβερ.
    Και θυμήθηκα και τον Μάριο που τον είχα δει πολύ μικρός στην τηλεόραση. Θυμάμαι μόνο ότι τελείωνε με ένα τραμπολίνο.

  2. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Τον Αστερίξ (για την ακρίβεια τον Καίσαρα) που στέλνει το Βρούτο chez les Grecs, (19:20 αν δεν πάει μόνο του) τον είπαμε;

  3. giorgos said

    Εἰς ἕν γεῦμα ἐν Χάγῃ ἠρώτησα τόν παρακαθήμενον Γάλλον Ἀκαδημαϊκόν … νὰ μὲ πληροφορήσῃ τί ἀπόφασιν ἔλαβον διὰ τὴν λέξιν «Grec», ἡ ὁποία ἀναγράφεται ἐν τῷ Λεξικῷ ὡς σημαίνουσα καὶ «ἀπατεῶνα καὶ κλέφτην εἰς τὰ χαρτιά». Τὸ ἀφήσαμεν ὅπως εἶναι, μοῦ ἀπαντᾶ ὁ Ἀκαδημαϊκός. (Ε. ΚΑΨΑΜΠΕΛΗ, Ἀναμνήσεις διπλωμάτου, σελ. 57).

  4. giorgos said

    Καί ή έξήγηση τού Κανελλόπουλου γιά τήν λέξη grec
    Ἡ «ἐξυπνάδα» εἶναι μέγιστη κοινωνιολογικὴ κατηγορία στὸν τόπο μας. Ἡ ἐξυπνάδα, χωρὶς εἰσαγωγικά, εἶναι ἕνα χάρισμα πού δοκιμάζεται ἀπὸ τὸν χρόνο, ἐνῷ ἡ «ἐξυπνάδα» εἶναι μιὰ βιολογικὴ ἐκδήλωση τῆς στιγμῆς. Χαρακτηριστικό της εἶναι ἡ στιγμιαία ὑπεκφυγὴ —ὅπως στὸν Καραγκιόζη— καὶ ἔχει τίς ρίζες της βαθειὰ στὴν μεταβυζαντινὴ ἱστορία μας. Ὅπως γράφει ὁ Π. Κανελλόπουλος, «ἡ κοινωνικὴ τῶν Ἑλλήνων σχέση πρὸς ἀλλήλους εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἡ σχέσις τῆς ἀνυποληψίας» (Μεγ. ἑλλ, Ἐγκυκλ. τόμ. Ι, σελ. 861 κ. ε.) καί τοῦτο σημαίνει ὅτι εἶναι ἡ περιρρέουσα ἠθικὴ σήψη πού ὠθεῖ τὸν νεώτερο «Ἕλληνα στὴν βιολογικὴ πλέον ἐκδήλωση τῆς «ἐξυπνάδας». Εἶναι ἕνας τρόπος ἀντιμετωπίσεως τοῦ κλίματος πού τὸν περιβάλλει. Τοῦτο σημαίνει ἀκόμη ὅτι αὐτὸ τὸ κλῖμα τῆς σήψης, πραγματούμενο ὡς κατάσταση ζουγκλική, εἶναι ἑδραῖο σὲ ὅλη μας τὴν κοινωνικὴ σύνθεση. Δηλαδή ἡ «ἐξυπνάδα» δὲν εἶναι ἄλλο ἀπὸ τὸ πλατωνικό : «Καὶ δίκαιον δὴ οἶμαι φήσομεν ἄνδρα εἶναι τῷ αὐτῷ τρόπῳ ᾧπερ καὶ ἡ πόλις ἦν δικαία» (Πολ. Δ., 441).

  5. ΚΑΒ said

    Με το ψήφισμα ΚΕ’ η εν Αθήναις Β’ Εθνική των Ελλήνων Συνέλευσις εκλέγει βασιλιά των Ελλήνων τον Γεώργιο Α’.

    Με το ψήφισμα αυτό δόθηκε στον νέο ηγεμόνα ο τίτλος του «Βασιλέως των Ελλήνων» (Roi de Hellnes) και όχι του «Βασιλέως της Ελλαδος» (Roi de Grece), ώστε υπό το στέμμα του να θεωρείται ότι υπάγονται και οι αλύτρωτοι Έλληνες.

  6. ΚΑΒ, εκτενής συζήτηση για τον τίτλο του Γεώργιου στα δύο παλιότερα άρθρα (λινκ στην αρχή του σημερινού). Εν ολίγοις, ένα πράγμα είναι το «βασιλεύς των Ελλήνων» αντί «της Ελλάδας» (μάλλον όχι, όπως νόμιζα κι εγώ, λόγω αλυτρωτισμού αλλά λόγω διαφορετικής πολιτειακής αντίληψης), και άλλη συζήτηση το des Hellènes αντί des Grecs.

  7. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Το είχες πει και την προηγούμενη φορά αυτό, σταθερός! ΅:)

    3: Ενδιαφέρον εύρημα, ευχαριστώ!

    4-6: Πράγματι είχε γίνει μεγάλη συζήτηση

  8. gpoint said

    Ωραία, πιο΄ς μοιράζει ; …αα, εσύ…κόψε !

  9. Andreas S said

    Καλημέρα,
    Λίγο σχετικό, λίγο άσχετο με το σημερινό θέμα, εγώ πάντως το διάβασα σήμερα το πρωϊ εδώ : http://www.liberal.gr/arthro/166294/epikairotita/2017/i-dunami-tis-ellinikis-glossas-.html
    Δεν ξέρω τι να θαυμάσω, την αυτοαναφεροικότητα, το αφελές λιβανιστήρι στην τρισχιλιετή, ή την αντιγραφή της ιδέας του Ζολώτα;

  10. spatholouro said

    ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 4/8/1960
    «Εις γαλλικόν λεξικόν περιελήφθη υβριστικός όρος διά τους Έλλληνας»

    Εγνώσθη ότι εις γαλλικόν γλωσσικόν λεξικόν, του οποίου η εις τόμους έκδοσις δεν έχει ακόμη περατωθή, περιλαμβάνεται εις την λέξιν «γκρεκ» (Έλλην) μεταξύ άλλων και η σημασία υβριστικού χαρακτηρισμού.

    Εκπρόσωπος της ενταύθα γαλλικής πρεσβείας ερωτηθείς σχετικώς χθες εδήλωσεν ότι εγένοντο ήδη αι δέουσαι συστάσεις προς τους εκδότας του εν λόγω λεξικού, το οποίον εκυκλοφόρησεν εις Παρισίους και Καζαμπλάνκαν, να απαλείψουν τους χαρακτηρισμούς, οι οποίοι θεωρούνται ως θίγοντες το ελληνικόν δημόσιον αίσθημα. Ο αυτός εκπρόσωπος διηκρίνησεν ότι δεν πρόκειται περί επισήμου λεξικού το οποίον εκδίδεται μόνον υπό της Γαλλικής Ακαδημίας, αλλά τοιούτου εκδιδομένου υπό ιδιωτών.

    Εξ άλλου, δεν υπήρχον χθες πληροφορίαι περί του τρόπου κατά τον οποίον η ελληνική Κυβέρνησις πρόκειται να αντιδράση σχετικώς.

  11. Dacazman said

    10. I am shocked—shocked—to find that gambling is going on in here!

  12. sarant said

    9 Δυστυχώς πολλοί έχουν προσπαθήσει να μιμηθούν τον Ζολώτα και γίνονται καταγέλαστοι.

    10 Μόνο που δεν λέει ποιο λεξικό. Ωραίο εύρημα.

  13. ΚΑΒ said

    Πράγματι είχε γίνει μεγάλη συζήτηση στη δημοσίευση το 2011, αλλά δεν είχε βγει οριστικό συμπέρασμα για την αιτία της μετονομασίας από βασιλεύς της Ελλάδος σε Ελλήνων.

  14. atheofobos said

    Σχετικά με το διάβημα που έγινε για να μην μπει σε Λεξικό η έννοια του κλέφτης διαβάζω εδώ:
    Πριν από 56 ολόκληρα και συγκεκριμένα σαν σήμερα στις 4 Αυγούστου του 1960 και έπειτα από παρέμβαση της ελληνικής πρεσβείας στο Παρίσι, απαλείφθηκαν από γνωστό γαλλικό λεξικό οι ερμηνείες του λήμματος grec (Έλληνας) ως απατεώνας, λωποδύτης, παλιάνθρωπος.
    Συγκεκριμένα το διάσημο και έγκριτο γαλλικό λεξικό Larousse Dictionnaire στις σελίδες του φιλοξενούσε τη λέξη Grec και η ερμηνεία που έδινε δεν ήταν Έλληνας αλλά απατεώνας, λωποδύτης και παλιάνθρωπος.
    http://www.protothema.gr/greece/article/600401/mehri-to-1960-ta-gallika-lexika-ermineuan-ton-ellina-os-apateona/

    ToMarius του Πανιόλ έχει γυριστεί ξανά σε ταινία και το 2013.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Marius_(2013_film)

  15. nikiplos said

    βρε τον Άπουλο, τι μας έκανε… Τι να περιμένει κανείς από έναν με τέτοιο όνομα?
    🙂

    ΥΓ> Πάντως πολλά ελληνικά ονόματα τύπου πχ Παπανικολοπουλοκωνσταντινογιαννόπουλος, οι ξένοι τα ακούν ως:
    μπλα μπλα μπλα όπουλος…
    το όπουλος από το άπουλος είναι θέμα αξάν…

  16. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Οσοκουνούπω έρχεται γαλλικό διάβημα.
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%84%CF%8C%CF%86%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CE%BF%CF%82&dq=

  17. 12β: Μα, τα παλιά χρόνια, μέχρι περίπου και το τρίτο τέταρτο του προηγούμενου αιώνα, όπου οι συγκοινωνίες και οι επικοινωνίες ( = η έγκυρη πληροφόρηση) ήταν σε γενικές γραμμές προβληματικές, νομίζω πως ήταν η νόρμα το «αφ’ υψηλού» σχήμα «ένας διάσημος επιστήμονας είπε…» και ακολουθούσε η μη αμφισβητήσιμη «πληροφορία».

  18. spatholouro said

    Έκτακτον παράρτημα, όλα τα νεότερα!

    (17/8/1960, Ταχυδρόμος Αλεξανδρείας)

    Ολίγον αστήρικτη η δικαιολογία του ακολούθου της γαλλικής πρεσβείας εις τα ελληνικά διαβήματα διά την λέξιν «GREC». «Και σεις, είπε, έχετε την έκφρασιν “του την έσκασε α λα γαλλικά”». Με την διαφοράν μόνον ότι ο κ. ακόλουθος είναι κακώς πληροφορημένος ως προς την έννοιαν της παροιμιακής αυτής εκφράσεως. Αν εγνώριζεν ότι χρησιμοποιείται διά τον άνθρωπον που αθετεί το ραντεβού του ή φεύγει χωρίς προειδοποίησιν, ή ακόμη που το «σκάζει» εις το μέσον μιας συγκεντρώσεως, ασφαλώς δεν θα επεκαλείτο παρόμοιον επιχείρημα. Αλλά και του είπαν ότι η παροιμιακή φράσις είναι «του την έσκασε α λα γαλλικά» ενώ είναι «τώσκασε α λα γαλλικά», που απέχει πολύ από την ερμηνείαν που δίδεται εις το εθνικόν «GREC» Έλλην «παληάνθρωπος», «χαρτοκλέπτης» και άλλα παρόμοια. Ο χαρτοκλέπτης που έγινεν αφορμή να δοθή ο χαρακτηρισμός κάθε άλλο ή Έλλην ήτο. Εφορτωθήκαμεν, όμως, ημείς, τον χαρακτηρισμόν, τον οποίον διαιώνιζε το λεξικόν Λαρούς, μέχρις ότου ενέργειαι της Ελληνικής Πρεσβείας του Παρισιού είχαν ως αποτέλεσμα να απαλειφθή ο χαρακτηρισμός από τας νεωτέρας εκδόσεις. Τώρα ενεφανίσθη το λεξικόν των πανεπιστημιακών σπουδών να διαιωνίζη τον βαρύν, άδικον και ανθελληνικώτατον χαρακτηρισμόν. Ας ελπίζωμεν ότι, επί του θέματος τουλάχιστον τούτου, δεν θα υπάρξη ελληνική αδιαφορία.

  19. dryhammer said

    Ροβέρτος Ρασταπόπουλος

  20. sarant said

    14-18 Μωρέ μπράβο, το εντοπίσατε!

    19 Ο Χάμετ τουλάχιστον είχε βαφτίσει «Παπαδόπουλο» τον δικό του κακό, σε ένα διήγημα.

  21. Λεύκιππος said

    Την εποχή που η λέξη grec είχε την παραπάνω μειωτική έννοια, οι Γάλλοι, Άγγλοι και όλοι σχεδόν οι ευρωπαίοι «φιλέλληνες» είχαν κατακλέψει ή μάλλον καταέκλεβαν σε συνεχή βάση, ό,τι ωραίο μπορούσαν, από την ρημαγμένη Ελλάδα. Και η διαδικασία της κλοπής μόνο τίμια δεν ήταν, και έστω κι αν σήμερα παρουσιάζονται με τον πιο επίσημο τρόπο στα μουσεία, δεν παύουν να αποτελούν κλοπιμαία. Ο δε κακομοίρης Έλληνας που μετείχε με οποιονδήποτε τρόπο στην κλοπή κατέληγε και κερατάς και δαρμένος. Ας μην αδικούμε τόσο τον εαυτό μας έναντι των ισχυρών.

  22. dryhammer said

    Ελληνόφωνος Τούρκος (λέει η παρουσίαση-οπισθόφυλλο)
    http://www.public.gr/product/books/greek-books/literature/crime-fiction/i-maska-toy-dimitrioy/prod246257/

  23. 22 και η φωτογραφία είναι βέβαια από τον «Τρίτο άνθρωπο». Στην παλιά έκδοση είχε μια πιο ουδέτερη.

  24. Ο Χάμετ τουλάχιστον είχε βαφτίσει «Παπαδόπουλο» τον δικό του κακό, σε ένα διήγημα.

    Ανέμπνευστο τον βρίσκω τον Χάμετ: «Ο άρχων του υποκόσμου, Τζων Σμιθ». «Ο αρχηγός της βουλγαρικής μαφίας, Ποπώφ» 😛

  25. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Στην τετραλογία του James Ellroy ο υποκοσμιακός σύντεκνος Τόμυ Σηφάκης.

  26. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Μου φαίνεται πως η μαρμάγκω μού κολάτσισε τον υποκοσμιακό σύντεκνο Τόμυ Σηφάκης της τετραλογίας του Τζέιμς Ελλρόυ.

  27. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Όχι, είχε φάει έξω 🙂

  28. spatholouro said

    Εδώ άρθρο του Ξενόπουλου από το 1893: («Και πάλιν η λέξις Grec»)

    http://pleias.lis.upatras.gr/index.php/estia/article/view/76828/69176

  29. giorgos said

    21. Αύτή ή «κακομοιριά» μάλλον κάνει τήν διαφορά. Πού είναι καί ή αίτία τής κατάστασης πού βρισκόμαστε σήμερα .
    http://katotokerdos.blogspot.gr/2015/10/blog-post.html#more

  30. #22: Το Δημήτριος φαίνεται ότι αρέσει στους ξένους. Έχουμε και τον Alex Dimitrios στο Καζίνο Ρουαγιάλ, γεννημένο στην Θεσσαλονίκη σύμφωνα με το σενάριο, που είναι και κακός, και χαρτοπαίκτης.

    http://jamesbond.wikia.com/wiki/Alex_Dimitrios

  31. sarant said

    28 Ο Γάλλος λόγιος του 1893 λέει κάτι παράξενο. Αντικατέστησαν λέει τη λέξη grec (στη σημασία χαρτοκλέφτης) με τη philosophe, διότι θα ήταν αδύνατο να χρησιμοποιήσει το γαλλικό κοινό την κλασική και αρχαία λέξη tricheur

    -η οποία βέβαια χρησιμοποιείται κανονικότατα σήμερα.

  32. Theo said

    @20, 24:

    Στο Γεράκι της Μάλτας του Χάμετ ο «κακός» Έλληνας λέγεται Κάιρο, ενώ το πολύτιμο Γεράκι το είχε αγοράσει παλαιότερα κάποιος Χαρίλαος Κωνσταντινίδης.
    Στον Αδύνατο άντρα του ίδιου ο «καλός» ντετέκτιβ Nick Charles είναι γιος μετανάστη ονόματι Χαραλαμπίδη.

    Δεν είναι, λοιπόν, τόσο ανέμπνευστος 😊

  33. sarant said

    32 O Τζόελ Κάιρο δεν είναι Έλληνας. Είναι Λεβαντίνος.

  34. Theo, ο Κάιρο ήταν λεβαντίνος, όχι Έλληνας (και Τζόελ το μικρό του, αν δεν με απατά η μνήμη μου).

  35. για μια φορά ας είναι 🙂

  36. spatholouro said

    Πέραν του εάν, πότε και σε ποια αγγλικά ή γαλλικά λεξικά απαντά λήμμα greek/grec υπό τη συζητούμενη σημασία, έχει νομίζω ενδιαφέρον να δει κανείς εάν απαντά και στα εδώ αγγλοελληνικά/γαλλοελληνικά λεξικά.

    Από μια μικρή έρευνα, βρήκα το λήμμα να απαντά στο -σημαντικό για την εποχή του (περί το 1965) και όχι μόνο- «Μέγα αγγλο-ελληνικόν λεξικόν» (επιμ. Θ. Τσαβέας»), εκδ. Οδυσσεύς.

    Greek: ουσ. αρσ. (Λαϊκ.), απηρχ.: κλέφτης, λωποδύτης (ιδιαιτ.) χαρτοκλέφτης

  37. Πήγα να πω για τον Ηπίτη αλλά με είχε προλάβει βέβαια η Μαρία:
    Και ο Ηπίτης παραλείποντας όλα τα μειωτικά, θησαυρίζει μόνο τη φράση etre grec en quelque chose =είμαι κατά τι δεξιός.
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/04/07/apoulos/#comment-2022

  38. spatholouro said

    Με την αφορμή της σφαγής στο Δήλεσι, η εφημερίδα «Morning Advertiser» έγραφε στις 29/4/1870:

    “Every card-sharper who is not a Jew is a Greek, and every Greek is supposed to be a cheat and a swindler”

  39. Το Ρασταπόπουλο του Τεντέν τον είπαμε;

    Το Σκαραμάνγκα του Τζέιμις Μποντ;

  40. Μιας και πιάσαμε τον Τζέημς Μποντ, είναι και ο Τοπόλ στο «Για τα μάτια σου μόνο» που υποδύεται τον Έλληνα, με χαρακτηριστικό τα φυστίκια, με τα οποία στην προτελευταία σκηνή, ρίχνει και την βορειοευρωπαία πιτσιρίκα, όχι όπως ο Βόγλης με τα μύγδαλα!

  41. Theo said

    @33, 34:
    Έλληνας (Ρωμιός) Λεβαντίνος, μάλλον.
    Στο μυθιστόρημα που εκδόθηκε το 1929 ο Κάιρο είχε ελληνικό διαβατήριο αλλά υπονοείται πως ήταν Άραβας:
    He examined them with grave unhurried thoroughness.
    There was a large wallet of dark soft leather. The wallet contained three hundred and
    sixty-five dollars in United States bills of several sizes; three five-pound notes; a much-visaed Greek passport bearing Cairo’s name and portrait; five folded sheets of pinkish onion-skin paper covered with what seemed to be Arabic writing;

    Στο σενάριο του Χιούστον, του 1941, που μάλλον το ενέκρινε ο Χάμετ, παρουσιάζεται ως Έλληνας:
    Cairo gurgles, puts a hand inside his coat. Spade grasps the Greek’s wrist…
    …Spade stares gloomily for a moment at the blood trickling from Cairo’s lip, then steps back taking his hand from the Greek’s throat…
    Cairo springs at Spade, clawing at his face. Tears are in the Greek’s eyes…
    The Greek takes his hand from his

    Σ’ αυτά τα δώδεκα χρόνια άλλαξε κάτι στο πώς έβλεπαν οι Αμερικάνοι τους Λεβαντίνους και τους Έλληνες;
    Μήπως οι δεύτεροι τους ήταν πιο οικείοι ή πιο κακοί;

  42. Theo said

    @41:
    The Greek takes his hand from his face, ολόκληρη η τελευταία γραμμή 🙂

  43. Χαίρετε.
    Δὲν ξέρω, ἂν καὶ μπορῶ νὰ ὑποθέσω, τὴ σχέση ἀνάμεσα στὴ γαλλικὴ μπελὸτ μὲ τὴν πιλότα ποὺ παίζουν ἐδῶ στὰ Δωδεκάνησα. Πάντως γιὰ συνεννόηση μεταξὺ συμπαικτῶν ὑπάρχει παιχνίδι ποὺ τὴν άποδέχεται, ἀρκεῖ νὰ μὴν ὑποπέσει στὴν ἀντίληψη τῶν ἀντιπάλων. Πρόκειται γιὰ παιχνίδι ποὺ συνηθίζεται σχεδὸν σὲ ὁλόκληρη τὴ Νότια Ἀμερική, τὸ truco, παιχνίδι ζευγαριῶν μὲ μπάζες.

  44. sarant said

    41-42 Πράγματι είχε ελληνικό διαβατήριο αλλά πολλοί λεβαντίνοι είχαν. Για το σενάριο, δεν ήξερα ότι τον λέει ρητά Έλληνα.

    36 Σημαντικό και για την εποχή του και για αργότερα. Και με πρωτογενή έρευνα σε κάποιους τομείς (εργαλεία κτλ.)

  45. ΓιώργοςΜ said

    39 Από πού προκύπτει Έλληνας ο (Φρανσίσκο) Σκαραμάγκα (χωρίς «ς» στο τέλος);

    41 Εικάζω πως είναι πολύ λεπτή διάκριση για να γίνει κατανοητή σε ταινία ο Λεβαντίνος. Έτσι κι αλλιώς, ο μέσος Αμερικάνος έχει «κάπου εκεί ανατολικα» όλους τους κοντινούς λαούς, και ο Έλληνας είναι κάτι αναγνωρίσιμο από το κοινό. Οι επιλογές δηλ θα ήταν Έλληνας, Τούρκος ή Αιγύπτιος, τα υπόλοιπα είναι ψιλά γράμματα.

  46. 45α μα από τον Σκαραμαγκά

  47. dryhammer said

    39,45 Εδώ https://en.wikipedia.org/wiki/Francisco_Scaramanga
    λέει «Francisco Scaramanga, of Catalan origin,…»

  48. Theo said

    @45β:
    Ναι, γι’ αυτό έγραψα πως το Έλληνας τους ήταν πιο οικείο από το Λεβαντίνος.

  49. 47 😳 Ούπς!

  50. sarant said

    Το σκαραμάγγι ήταν είδος υφάσματος και ένδυμα από αυτό το ύφασμα. Το είχαν οι βυζαντινοι, αλλά δεν πρέπει να είναι ελληνικής ετυμολογίας.

  51. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και ο Άρθουρ Κόναν Ντόιλ έχει γράψει διήγημα με τίτλο «Ο Έλληνας διερμηνέας», όπου ο Σέρλοκ Χολμς προσφέρει τη βοήθειά του στον Έλληνα διερμηνέα κ. Μελά, τον οποίο είχαν προσλάβει Άγγλοι εγκληματίες που εκβίαζαν κάποιον Παύλο Κρατίδη, για να τους παραδώσει την περιουσία που είχε στην Ελλάδα. Τελικά ο Μελάς κατάφερε να γλιτώσει μεταφράζοντας λάθος ή ελλιπώς τα ελληνικά του Κρατίδη και συγκεντρώνοντας πληροφορίες που βοήθησαν τον Χολμς να καθαρίσει την υπόθεση. Θετικός ήρωας λοιπόν ο Κρατίδης, Άγγλοι οι εγκληματίες και μπράβο στον υπέρμαχο της αποικιοκρατίας Κόναν Ντόιλ που δεν τα έκανε ανάποδα.

  52. Αιμ.Παν. said

    Και η φράση se faire voir chez le grec αναφερεται άραγε στον χαρτοκλέφτη ή στην αρχαια μας παράδοση με τους παίδας ;; 😛

  53. sarant said

    52 Στην αρχαία παράδοση, άλλωστε αυτό που εμείς λέμε οθωμανικό οι δυτικοί το λένε Greek sex.

  54. spatholouro said

    #3
    Έχεις κάνει αυτοψία στο βιβλίο;

    Διότι εάν όχι, η δεοντολογία επιτάσσει να γράψεις: «όπως παρατίθεται στο Γεράσιμος Κακλαμάνης: «Ανάλυση της νεοελληνικής αστικής ιδεολογίας», Αθήναι 1975: σελ. 93.

  55. sarant said

    54 A!

  56. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Ακόμα περισσότερο απίθανο θεωρώ να αφαίρεσαν οι Γάλλοι λεξικογράφοι τους προσβλητικούς ορισμούς εξαιτίας των διαβημάτων αυτών. Αν σήμερα η σημασία grec = απατεώνας λείπει από τα περισσότερα γενικά λεξικά, είναι απλούστατα επειδή η σημασία αυτή έχει απαρχαιωθεί, δεν χρησιμοποιείται πλέον, όχι επειδή τελεσφόρησαν τα διαβήματα (αν έγιναν).

    Αὐτὰ ποὺ λὲς εἶναι λογικά. Ὑπάρχει ὅμως κάτι ποὺ μὲ προβληματίζει. Ἐπειδὴ τὸ πετὶ Ρομπέρ μὲ ἔχει συντροφέψει γιὰ πολλὰ χρόνια σὲ γαλλικὰ βιβλία διαφόρων αἰώνων, μοῦ ἔχει δώσει τὴν ἐντύπωση ὅτι δὲ σβήνει ἀπαρχαιωμένες ἔννοιες, λέξεις, ἐκφράσεις. Ἁπλῶς βάζει σὲ παρένθεση τὴν ἔνδειξη vieux. Ἡ πρακτικὴ αὐτὴ ἔρχεται σὲ ἀντίφαση μὲ τὴν ἀπάλειψη τῆς ἔννοιας χαρτοκλέφτης ἀπὸ τὸ λῆμμα Ἕλληνας. Ὁπότε, παρ’ὅλο ποὺ δὲν γνωρίζω τὸ θέμα, δὲ μπορῶ νὰ θεωρήσω ἀπίθανο νὰ διαγράφτηκε ἡ σχετικὴ ἔννοια γιὰ λόγους πολιτικῆς ὀρθότητος. Μπορεῖ νὰ μὴν ἔγινε διάβημα ἀλλὰ νὰ ἐνοχλήθηκαν τίποτα Γάλλοι Φιλέλληνες καὶ νὰ τὸ ἔκαναν θέμα. Δὲν τὸ γνωρίζω. Ἴσως μιὰ ἀπ’εὐθείας ἐρώτηση πρὸς τοὺς ἐκδοτικοὺς οἴκους νὰ μᾶς ἔδινε στοιχεῖα.

    Η σημασία υπάρχει επίσης και στα λεξικά της αργκό/σλαγκ, τόσο τα παλαιότερα, που είναι λογικό, αλλά και το νεότερο λεξικό της αργκό των εκδ. Λαρούς, κάτι που προσωπικά το θεωρώ λαθάκι.

    Ἐγὼ πάλι ὄχι. Θεωρῶ ὅτι οἱ ἤδη καταγεγραμμένες λέξεις, ἔννοιες, ἐκφράσεις δὲν πρέπει νὰ βγαίνουν ἀπὸ τὰ λεξικά. Εἶναι σημαντικὸ ἕνα σύγχρονο λεξικὸ νὰ βοηθάει στὴν καταννόηση καὶ παλαιότερων γραπτῶν κειμένων. Μακάρι δὲ νὰ εἴχαμε καὶ στὰ ἑλληνικὰ ἕνα τέλειο λεξικὸ σὰν τὸ πετὶ Ρομπὲρ χάρη στὸ ὁποῖο νὰ μποροῦμε νὰ διαβάσουμε ὅποιοδήποτε νεολληνικὸ λογοτεχνικὸ ἔργο. Ἂς εἶναι καὶ σὲ μονοτονικό, ἂν δὲν μποροῦμε νὰ τἄχουμε ὅλα…

  57. spiridione said

    Διάφορες πληροφορίες για το θέμα εδώ,
    Πανάς, Μενέλαος Μιλτιάδου, Σλαυϊσμός ή Γερμανισμός; Ήτοι Ιστορικόν Δοκίμιον, Εν Αθήναις (Εκ του Αθηναϊκού Τυπογραφείου) 1915
    Κεφάλαιο Γαλατική ευγένεια.
    http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/b/e/9/metadata-343-0000000.tkl&do=68936.pdf&pageno=38&pagestart=1&width=841&height=595&maxpage=58&lang=el

  58. ΣΠ said

    Είναι και ο κακός σε πολλές ταινίες Τζαίημς Μποντ Ernst Stavro Blofeld, κατά το ήμισυ Έλληνας.

  59. sarant said

    56 Επειδη το Petit Robert έχει τον Ουγκώ, δεν σημαίνει ότι έχει όλες τις λέξεις που χρησιμοποίησαν Γάλλοι συγγραφεις -νομίζω.

    57 Α μπράβο.

  60. 58 Stavro από τον διάσημο τότε ανταγωνισμό σε πλούτη και γυναίκες των Νιάρχου και Ωνάση;
    Πού είχε και το υπέροχο σκάφος «Ιπτάμενος Δίσκος». https://www.youtube.com/watch?v=MY_isO2q_zQ

  61. sarant said

    57 Bεβαια το βιβλίο βγηκε το 1915 με σκοπό να δείξει ότι οι κακοί είναι οι Γάλλοι και η Αντάντ και οι καλοί οι Γερμανοί. Αλλά τα παραθέματα θα είναι αληθινά.

  62. sarant said

    Παρεμπιπτόντως, έχετε χαιρετίσματα από τον Γιάννη τον Ιατρού, ο οποίος περιφέρεται σε αυτά τα μέρη:

  63. Βλέπω χωραφάκια στο βάθος! Χμμμ… Ετοιμάζεται για επενδύσεις!

  64. Αρχιμήδης Αναγνώστου said

    Ε δεν έχω διαβάσει μόνο Ουγκώ. Άσε που τον Ουγκώ δεν τον διαβάζω με το πετί Ρομπέρ αλλά με το διαδικτυακό Λαρούς καθότι τον διαβάζω από το λαπτοπ

  65. Πέπε said

    @9:
    > > Archons of skepsis and episteme, I am eucharis and indeed eugnomon (grateful) to you all for granting me the pronomion (priviledge) to participate in your symposium and synergies.

    Ωραία αγγλικά. Αν το γκαρσονόφσκι δεν ήταν ελληνόφσκι, τ’ αρχιδόφσκια σας θα τρώγατε.

  66. sarant said

    Ε μα!

  67. Tah ala tahalasa said

    http://www.mononews.gr/news-epixeiriseis-nautilia-kokaini-121-kilon-se-plio-ellinikon-simferonton/197919
    Εντάξει δεν είναι κ περίεργο. Έξω πάμε καλά.. αιώνες τώρα…

  68. Pedis said

    Οι στροφές από τη σάτυρα 3 του Γιουβενάλη δεν πρέπει να είναι συνεχόμενες στο έργο, έτσι;

    Δυνατός ο Γιουβενάλης, μαγκιόρικη η μετάφραση (αν και φοβάμαι λιγουλάκι ελεύθερη …)

  69. cronopiusa said

    «Τον αγκάλιασε και τον μαχαίρωσε»

    Όπως ανέφερε σε ανακοίνωσή της η οικογένεια του Παύλου Φύσσα με την διοργάνωση της συναυλίας «θέλουμε να υπενθυμίσουμε ότι η δίκη της Χρυσής Αυγής δεν αφορά μόνο εμάς ή τα υπόλοιπα θύματα. Σκοπός μας είναι όσο η δίκη μπαίνει στην τελική ευθεία να αποτελέσει κομβικό σημείο συσπείρωσης για δράση σε όλα τα κοινωνικά επίπεδα, με έμπρακτη στήριξη και μαζική παρουσία του κόσμου στις συνεδριάσεις, ώστε να καταστήσουμε σαφές ότι η συνολική καταδίκη των φασιστών θεωρείται μονόδρομος».

    Στις γειτονιές του Παύλου χιλιάδες αντιφασίστες UPD

  70. sarant said

    68 Όχι, δεν είναι συνεχόμενες. Είναι 3-4 κομμάτια. Και πολύ ελεύθερη η μετάφραση όντως.

  71. Βάταλος said

    Εντιμώτατοι κύριοι,

    συγχαίρω ειλικρινώς τον κ. Σαραντάκον διά το παρόν μνημειώδες άρθρον επί ενός τόσον δυσκόλου θέματος. Ωστόσον, γέμει λαθών και θα απητούντο ώραι, διά να του τα υποδείξω όλα. Απόψε, θα του επισημάνω μερικά, όχι διά να τον θίξω, αλλά διά να τον πείσω ότι τοιαύτα μνημειώδη άρθρα απαιτούν να έχης οπίσω σου ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΝ, είναι αδύνατον να τα κάμης όλα μόνος σου…

    1) Πόθεν προέκυψε ότι το όνομα του Απούλου είναι Θεόδωρος; Ο μέγας Γάλλος θαυματοποιός Robert-Houdin (σ.σ.: έξοχα όσα λέγει ο κ. Σαραντάκος διά το πώς έγινε ο πνευματικός πατήρ του Εβραίου μάγου Χουντίνι) αναφέρει μόνον το επώνυμόν του (σ.σ.: «nomme Apoulos»). Πώς, λοιπόν, το Λεξικόν Λαρούς εις την έκδοσίν του τού 1872, γνωρίζει ότι το όνομα του Απούλου ήτο Θεόδωρος;

    Απλώς, το αντέγραψε (πράγμα που αγνοεί ο κ. Σαραντάκος) από το μνημειώδες σύγγραμμα «Les tricheurs, scenes de jeu» του μεγάλου Γάλλου μαθηματικού Leon-Francois-Antoine Aurifeuille που ήτο ερασιτέχνης ταχυδακτυλουργός, έγραφε περί θαυματοποιΐας με το ψευδώνυμον Alfred de Caston, και εθαυμάζετο ιδιαιτέρως υπό του Robert-Houdin!.. Το βιβλίον του Caston – Aurifeuille εξεδόθη δύο έτη (1863) μετά το σύγγραμμα του Robert-Houdin, και από αυτό το σύγγραμμα αντέγραψε το λήμμα διά τους χαρτοκλέπτας Γραικούς το Λεξικόν Λαρούς!..

    2) Είναι λυπηρόν ότι επί 15 ώρας ουδείς Σαραντάκειος αναγνώστης εσκέφθη να αναβιβάση το βιβλίον του Robert-Houdin. Εκτός των άλλων, περιέχει μίαν λαμπράν υποσημείωσιν, που δεικνύει πως όλη αυτή η φιλολογία περί Ελλήνων χαρτοκλεπτών και Θεοδώρου Απούλου (σ.σ.: προφανώς Έλλην της Απουλίας, από την οποίαν προήλθον πολλοί Ιππόται, ως μάς βεβαιοί ο Μέγας Σάθας) εγεννήθη από την γνωστήν φήμην των Σπαρτιατών (την αναφέρει ο Πλούταρχος εν τω Βίω Λυκούργου) ότι ξεγελούσαν συνεχώς τους είλωτας κατ’ εντολήν του Λυκούργου. ΙΔΟΥ η τεραστίας σημασίας υποσημείωσις του Robert-Houdin εν τη σελίδι 18 του βιβλίου του:

    «Cette dernière appellation fut d’autant plus facilement adoptée que les Grecs, on le sait, étaient autrefois renommés par leurs ruses et leur fourberie. A Lacédémone, le vol habilement exécuté était considéré comme une action d’éclat, et même des places (l’honneur étaient, dit- en, réservées aux voleurs émérites.»

    3) Εις την κωμωδίαν του «Οι εκνευριστικοί (Les Fâcheux)», ο Μολιέρος έχει έναν Έλληνα ήρωα ονόματι Caritides, ο οποίος λέγει την φράσιν που μνημονεύει ο κ. Σαραντάκος («Γάλλος την καταγωγή, Έλληνας το επάγγελμα»). Αξίζει, ωστόσον, να ερευνήσωμε πόθεν προέκυψε αυτή μνεία του Μολιέρου ότι το επάγγελμα των Ελλήνων είναι η κλεψιά. Μάς διαφωτίζει μία υποσημείωσις εις την αγγλικήν έκδοσιν των έργων του, που λέγει ότι ο Μολιέρος εγνώριζε την περίφημον λατινικήν φράσιν «Graeca fides, nulla fides» που σημαίνει ότι ουδείς ημπορεί να εμπιστευθή τους Έλληνας (επί λέξει… «η Ελληνική τιμιότης είναι ανύπαρκτος»)

    4) Πόθεν, όμως, προέκυψε η λατινική αυτή φράσις που συκοφαντεί τους Έλληνας; Είναι επί λέξει μετάφρασις της μνημειώδους φράσεως της Ιφιγενείας από την «Ιφιγένειαν εν Ταύροις» του Ευριπίδου!..

    ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ: «πιστὸν Ἑλλὰς οἶδεν οὐδέν», το οποίον ο μπολσεβίκος Θρασύβουλος Σταύρου μεταφράζει ως… «πίστη οι Έλληνες δεν έχουν», ενώ εις την πραγματικότητα σημαίνει… «η Ελλάς δεν έβγαλε κανέναν έμπιστο», τουτέστιν… δεν μπορείς να εμπιστεύεσαι τους Έλληνες!.. Ακολούθησαν οι Λατίνοι με το γνωστόν «Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας» κλπ.

    ΣΥΝΕΠΩΣ, η φήμη των χαρτοκλεπτών Ελλήνων παρήχθη ως εξής: Δούρειος Ίππος, Λακεδαιμόνιοι, Ιφιγένεια εν Ταύροις – Λατίνοι – Θεόδωρος Άπουλος – Robert-Houdin – Λεξικόν Λαρούς. Βλέπε και εδώ όπου αναλύεται άριστα αυτή η ακολουθία

    5) Περαίνω με μίαν απορίαν: Εν τω σχολίω 57 ο αναγνώστης Σπυρίδων εμνημόνευσε το μνημειώδες έργον του βασιλόφρονος Μενελάου Πανά «Σλαυισμός ή Γερμανισμός;» που εξεδόθη τω 1915 εις τα πλαίσια της αντιβενιζελικής προπαγάνδας. Ουδείς εσκέφθη να το καταβιβάση απο την «Ανέμην». Το σύγγραμμα γέμει ανεκτιμήτου αξίας πληροφοριών και εν τη σελίδι 75 ο Πανάς μάς επισημαίνει ότι το Νέον Λαρούς έγραψε ότι εξαιτίας των κατορθωμάτων του Θεοδώρου Απούλου οι Ρωμιοί απεμπόλησαν το όνομα «Γραικοί» που προωθούσε ο Μέγας Κοραής και επέλεξαν το «Έλληνες»!..

    Μετά πλείστης τιμής
    Γέρων Βάταλος
    αιμύλος και σπουδαιόμυθος
    γνωστός και ως «καλλικάντζαρος του Ιστολογίου»

  72. cronopiusa said

  73. Βάταλε, για μια φορά συμπλήρωσες το άρθρο του Νικοκύρη με χρήσιμες και πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες, και σ´ ευχαριστώ. Είναι όμως ανάγκη να τις γράφεις σ´ αυτόν τον κατινίστικο τόνο;
    Παρεμπιπτόντως, το άρθρο του Ξενόπουλου όπου παραπέμπει το Σπαθόλουρο (28) αξίζει να διαβαστεί ολόκληρο, κυρίως, θα έλεγα, για τη σύνεση που επιδεικνύει ο συγγραφέας.

  74. Rogue said

    Reblogged στις Κλεφτρόνια και σχολίασε
    [#χαρτοκλέφτες]

  75. π2 said

    Δεν ήξερα πού να βάλω αυτό το παράθεμα και η παρούσα ανάρτηση μου φάνηκε πιο ταιριαστή από άλλες:

    Τον Louis-François-Sébastien Fauvel, Γάλλο ζωγράφο, περιηγητή, διπλωμάτη, αρχαιοδίφη και έμπορο αρχαιοτήτων φαντάζομαι τον γνωρίζετε οι περισσότεροι· ο πίνακας που τον απεικονίζει στο σπίτι του στην Αθήνα με θέα την Ακρόπολη είναι πασίγνωστος:

    Ίσως λιγότερο γνωστό είναι ότι ο Φωβέλ, παρότι μανιώδης συλλέκτης αρχαιοτήτων και παρότι (ή ίσως επειδή) έζησε πάρα πολλά χρόνια στην τουρκοκρατούμενη Ελλάδα (έκανε μια μεγάλη περιοδεία μεταξύ 1780 και 1782 για να μαζέψει εικονογραφικό υλικό για τον εργοδότη του, κόμη Choisseul-Gouffier, ακολούθησε τον κόμη στην Κωνσταντινούπολη το 1784, ξαναταξίδεψε στη Μακεδονία το 1793 και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα από το 1793 ως το 1821), δεν ήταν ακριβώς το πρότυπο του φιλέλληνα. Σιχαινόταν βαθιά τους Νεοέλληνες, και πρόσφατα σκόνταψα σε μια βιτριολική περιγραφή τους σε επιστολή του:

    Vous n’avez pas vu les Grecs de près; chez eux tout est perfidie, leur société est rebutante; il faut peut-être que je sois bien difficile à vivre puisque, depuis quarante-trois ans que je connais les Grecs, je n’ai pu trouver, je ne dis pas un ami, cela est impossible, un homme avec lequel j’aie pu rester un quart d’heure sans éprouver l’ennui et le dégoût.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: