Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Κρέας και νύχι

Posted by sarant στο 19 Σεπτεμβρίου, 2017


Σε ένα παλιό άρθρο, που είχε θέμα την Άννα Καρένινα του Τολστόι και την κλασική μετάφραση του Άρη Αλεξάνδρου, που τότε είχε επανεκδοθεί, έγραφα ανάμεσα στ’ αλλα:

Κάπου αλλού, θέλοντας [ο Αλεξάνδρου] να αποδώσει σε υποσημείωση τον γαλλικό ιδιωματισμό ami cochon, που ο Τολστόι το αφήνει γαλλικά στο κείμενο, και για να αποφύγει το κακέμφατο με το βρακί, διαλέγει το «φιλί-κλειδί» που ταιριάζει βέβαια μια χαρά αλλά είχε παλιώσει ήδη το 1960· εγώ θα έβαζα «κρέας και νύχι». Και κανονικά το γράφουμε «φηλί κλειδί» διότι δεν είναι φιλί που φιλάμε αλλά θηλιά. Οι εκφράσεις αυτές αξίζουν ιδιαίτερο σημείωμα.

Τις προάλλες, έπεσα από σπόντα πάνω σε εκείνο το παλιό άρθρο και είδα την υπόρρητη υπόσχεση για τις εκφράσεις που αξίζουν ιδιαίτερο σημείωμα. Κι έτσι προέκυψε το σημερινό άρθρο.

Οι «εκφράσεις αυτές» είναι τρεις, αν και η μία αναφέρεται μόνο υπαινικτικά: είναι κρέας και νύχι, είναι κώλος και βρακί, είναι φηλί-κλειδί. Όλες σημαίνουν το ίδιο πράγμα.

Λέγονται για ανθρώπους που έχουν πολύ στενή σχέση, που είναι αχώριστοι φίλοι, που έχουν ισχυρούς και στενούς δεσμούς. Πόσο στενούς; Όσο έχουν το κρέας και το νύχι, που ελάχιστη απόσταση υπάρχει μεταξύ τους -το λέει και η παροιμία, που συνήθως λέγεται γι’ αντρόγυνα: «Ανάμεσα στο νύχι και στο κρέας τίποτε δεν χωρεί».

Σε ίδια στενή και συνεχή σχέση βρίσκεται βέβαια ο πισινός μας με το βρακί, αλλά το φηλί θέλει λίγη εξήγηση. Φηλί είναι η κλειδαρότρυπα, όσο κι αν αυτό δεν φαίνεται.

Στην αρχή βρίσκεται η μεσαιωνική λέξη «θηλέα», εξέλιξη του αρχαίου «θήλεια», που σημαίνει δηλαδή «θηλυκιά». Από τη θηλέα έχουμε τη γνωστή μας θηλιά, τον βρόχο, αλλά τα παλιά χρόνια θηλιά ονομαζόταν και η κουμπότρυπα, και γενικά το κοίλωμα που δέχεται στο εσωτερικό του, ως συμπλήρωμα, κάποιο άλλο αντικείμενο -να σκεφτούμε και το ρήμα «θηλυκώνω».

Με τροπή του θ σε φ μετατράπηκε το θηλί σε φηλί. Ο Μπαμπινιώτης λέει ότι το θ τράπηκε σε φ επειδή επέδρασε παρετυμολογικά η λέξη «φίλος», που δεν αποκλείεται, αλλά παρατηρώ ότι η τροπή του Θ σε Φ έτσι κι αλλιώς δεν είναι σπάνια στα ελληνικά (π.χ. Θήρα – Φηρά, Θήβα – Φήβα, ίσως έχετε κι άλλα παραδείγματα υπόψη σας -κάτι αναφέρει ο Ησύχιος για τους Αθηναίους που το θλαν το έλεγαν φλαν).

Οπότε, φηλί η κλειδαρότρυπα, και βέβαια το κλειδί βρίσκεται σε αχώριστη σχέση με την κλειδωνιά του, όσο και το νύχι με το κρέας. (Να πω εδώ ότι ο Κουκουλές, στο Βυζαντινών Βίος και Πολιτισμός θεωρεί ότι το φηλί της έκφρασης δεν είναι η κλειδαρότρυπα αλλά η θηλιά (δηλ. ο σπάγκος που δένουμε το κλειδί) αλλά επειδή και σε ιδιώματα (πχ στη Μάνη) βρίσκω φηλί = κλειδαρότρυπα κι επειδή ΛΚΝ και Μπαμπινιώτης συμφωνούν, μάλλον πρέπει να λαθεύει ο Κουκουλές παρότι είναι ευλογοφανής η εξήγησή του).

Το θέμα βέβαια είναι πως όταν σήμερα ακούμε την έκφραση δεν σκεφτόμαστε το «φηλί» αλλά βέβαια το φιλί, γι’ αυτό και ήδη από παλιότερα πολλοί έγραφαν «φιλί κλειδί», χωρίς να νοιάζονται για τη σχέση που μπορεί να εχουν αυτές οι δυο λέξεις.

Ας πούμε, ο Ξενόπουλος στο «Πλούσιοι και φτωχοί» γράφει: Γιατί αυτός έγινε φιλί-κλειδί, όχι μόνο με το Μένη, παρά με όλους τους Μανιάδες, μεγάλους και μικρούς, ενώ ο Τσίρκας στη «Χαμένη άνοιξη»: Από την άλλη, ο Γκας είναι φιλί-κλειδί με το Θεμιστοκλή Φρόλια, ένα διπλωμάτη…

Και, πολύ πιο πρόσφατα, η Ελένη Βιτάλη τραγούδησε το «Φιλί κλειδί», όπου, αν προσέξετε τους στίχους του Γιώργου Ανδρέου (δική του και η μουσική) γίνεται σαφώς λόγος για φίλημα. Υποθέτω ότι ο στιχουργός παίζει με τα ομόηχα, δηλ. ότι γνωρίζει τη λέξη «φηλί»

Πάντως, και παρά τούτη την αναβίωση, η έκφραση «είναι φηλί-κλειδί» πολύ λίγο πρέπει να χρησιμοποιείται σήμερα. Αρκετά περισσότερο χρησιμοποιείται η έκφραση «είναι κρέας και νύχι», αλλά κι αυτή έχει παλιώσει έχω την εντύπωση. Θα με εξέπληττε αν τη χρησιμοποιούσε κάποιος κάτω των τριάντα -αλλά πείτε κι εσείς, κι επειδή τριαντάρηδες δεν μας διαβάζουν και πολλοί ας επεκτείνουμε το όριο έως την απωτάτη εσχατιά των -άντα.

Μπορουμε να πούμε επίσης «είναι νύχι και κρέας», ενώ για κάποιο λόγο, τα έντυπα του ΚΚΕ, και ιδίως ο Ριζοσπάστης, χρησιμοποιούν συχνά την έκφραση, αλλά χωρις το «και»: είναι νύχι-κρέας, συνήθως για να καταγγείλουν κάποια συμπαιγνία.

Και είναι γεγονός ότι τις περισσότερες φορές που χρησιμοποιείται μία από αυτές τις τρεις εκφράσεις για να δηλωθεί μια στενή σχέση, δηλώνεται ρητά ή υπόρρητα η αποδοκιμασία του ομιλητή για τη στενή αυτή φιλία, κάτι που βέβαια ισχύει πρωτίστως για την «είναι κώλος και βρακί», η οποία έτσι κι αλλιώς περιέχει λέξεις που δεν μπορείτε να τις προφέρετε μεγαλόφωνα στη δεξίωση του Προέδρου της Δημοκρατίας (ο Σουρής χρησιμοποιεί σε κάποιον στίχο του στον Ρωμηό, το 1895, την ευφημιστική παραλλαγή «τέτοιος και βρακί»).

Κι έτσι, ιδίως η «κώλος και βρακί» αλλά και η «κρέας και νύχι» συνήθως, αν και όχι πάντα, χρωματίζουν αρνητικά την περιγραφόμενη σχέση, π.χ. Κι ύστερα έγινε Κατοχή. (….) Κι όσοι έγιναν κώλος και βρακί με τους κατακτητές καλοπέρασαν (Στέλλα Βογιατζόγλου, «Η συγκάτοικος») ή Αχώριστος σύντροφος πια του μπέκρου βασιλιά, σ’ όλα τα γλέντια και τις ακολασίες· άνθρωπος της εμπιστοσύνης του, κώλος και βρακί που λεν. (Καραγάτσης, Σέργιος και Βάκχος).

Έχω δηλαδή την εντύπωση ότι αν θέλουμε να παινέψουμε δυο αχώριστους φίλους, που είναι συνέχεια μαζί, και που τους εκτιμάμε, δεν θα χρησιμοποιήσουμε καμιά από αυτές τις τρεις εκφράσεις -αυτές χρησιμοποιούνται είτε ουδέτερα είτε με αρνητική χροιά. Αν έχετε διαφορετικήν εντύπωση, σας ακούω.

Από την άλλη, όταν μιλάμε εμείς οι ίδιοι, τότε μπορεί να χρησιμοποιήσουμε την έκφραση για κάποιον κολλητό μας φίλο, π.χ. «εμείς είμαστε τώρα να πούμε φιλαράκια, κώλος και βρακί με τον Μενέλαο» (Θ. Καρτερός, «Το τραμ το τελευταίο») -αλλά αυτό ισχύει μόνο όταν μιλάμε εμείς, θαρρώ.

Την έκφραση με τον κώλο και το βρακί την έχουν και οι Γάλλοι (ils sont cul et chemise) και απαράλλαχτα οι Ιταλοί (culo e camicia). Και ναι μεν chemise/camicia είναι σήμερα το πουκάμισο, αλλά, όπως λέει και η ιταλική Βίκη, την εποχή εκείνη η λέξη δήλωνε ένα ρούχο που έφτανε ακόμα και μέχρι τα γόνατα και άλλωστε τότε ο πολύς κόσμος δεν φορούσε εσώρουχα. (Και το βρακί το δικό μας άλλωστε δεν είναι απαραίτητα εσώρουχο, σε πολλές παρόμοιες φράσεις είναι το παντελόνι).

Οι Άγγλοι δεν ξέρω να έχουν ανάλογη φράση για τη στενή φιλία, εννοώ με δύο αντικείμενα -αν θυμηθείτε καμία, πείτε μου. Ξέρω το as thick as thieves για στενούς φίλους που ομονοούν.

Όπως επίσης, κλείνοντας, θα σας παρακαλέσω να μου πείτε αν ξέρετε κάποιαν άλλη συνώνυμη έκφραση της μορφής αυτής, πέρα από αυτές τις τρεις που ανέφερα. Υπάρχει το «είναι κολλητοί», υπάρχει το «τα έκαναν πλακάκια» (που βέβαια δηλώνει ρητά συμπαιγνία για κάτι παράνομο ή αθέμιτο), αλλά άλλη έκφραση με δύο πράγματα, της μορφής «είναι Χ και Ψ», για τη στενή σχέση/φιλία εγώ δεν θυμάμαι.

Advertisements

192 Σχόλια to “Κρέας και νύχι”

  1. atheofobos said

    Είναι τακίμια.

  2. Καλημέρα.
    Καὶ θυμήθηκα τὸν Ἰβὰν τοῦ Τσιφόρου, ποὺ ἔπινε «σασνιὰκ ἰγὼ παρακαλῶ» καὶ ποὺ ὅλα ἦταν Φέλημα Φεοῦ.

  3. Pedro Alvarez said

    To είναι Δάμων και Φιδίας πιάνεται;

  4. gpoint said

    Καλημέρα

    Το κρέας και νύχι πρώτη φορά στη ζωή μου το ακούω, μικρός είμαι ακόμα (68 Σεπτέμβριους μετράω) , έχω όλο το μέλλον μπροστά μου να το ακούσω κάπου
    Το φιλί-κλειδί το θεωρώ παρήχηση του φελί-κλειδί, πασίγνωστη φράση στους ταρσανάδες που αναφερόταν στον τρόπο που ενώνανε τα στραβά ξύλα της βάρκας ή του καϊκιού μπήγοντας επιμήκη κομμάτια φελλού στις χαραμάδες (στις πολύ μικρές, στουπί) με την σφήνα και μετά κάποιες μέρες μέσα στο νερό να σφίξει

  5. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Καλημέρα.
    Το «νύχι και κρέας» και στα ισπανικά, uña y carne.

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3 Σωστά, για μια στενή φιλία μπορείς να πεις Δάμων και Φιντίας, Κάστωρ και Πολυδεύκης, Διόσκουροι κτλ.

  7. Pedro Alvarez said

    Και μια ωραία κυπριακή παροιμία. Ο κώλος ο τίτσιρος είδε το βρακί και σιέστει (= ο κώλος ο τσίτσιδος είδε το βρακί και χιέστηκε )
    Λέγεται κατά νεοπλούτων βαυκαλιζομένων και κομπορημονούντων.

  8. gpoint said

    Παλιά υπήρχαν σαν συνώνυμα της ανέχειας τα ΠΑΟΚ και ξερό ψωμί…τώρα τι να πεις ; ΠΑΟΚ και πιροσκί ;;

  9. Jimakos said

    Μιας και ανήκω στην ηλικιακή ομάδα των 30+, δηλώνω πως το κρέας+νύχι δεν το’ χω ξανακούσει. Τα άλλα δύο ναι, με προφανώς πιο συχνό το κώλος+βρακί. Μια άλλη φράση που μου έρχεται, αν και διαφορετικής μορφής, είναι το «έχουμε φάει ψωμί κι αλάτι». Καλημέρες!

  10. Pedro Alvarez said

    uña y mugre στο Μοντεβιδέο (αηδιαστικό, ναι!)
    cul i merda στην Καταλούνια (αηδιστικό επίσης)

  11. Παναγιώτης Κονιδάρης said

    Φλυκώνω, λένε οι γιαγιάδες στο χωριό μου το κουμπώνω ή/και το ντύνομαι καλά (=ζεστά). Για φιλίες πάντως λέμε και «σαν τον Φίλιππο με τον Ναθαναήλ» και άλλα παρεμφερή.

  12. Pedro Alvarez said

    7. Διόρθωση για τη χρήση: Λέγεται κυρίως για φτωχομπινέδες που μεγαλοπιάνονται και ξοδεύουν ενίοτε σημαντικά ποσά για μη σημαντικά πράγματα.

  13. sarant said

    9 Καλημέρα, νεαρέ! 🙂

    11 Αυτό πρέπει να είναι το θηλυκώνω.

  14. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Οι εκφράσεις είναι ίσως πέντε, προσθέτοντας το «Κύλησε ο τέντζερης και βρήκε το καπάκι», καθώς και το «Βρήκε ο Φίλιππος τον Ναθαναήλ». Εκφράσεις που πράγματι δεν επαινούν ισχυρές φιλίες, αλλά αντιθέτως προειδοποιούν για «λιυκοσυμμαχίες», που λέει και ο Κουτσούμπας.

  15. ΣΠ said

    Καλημέρα.
    Από γυναίκες έχω ακούσει την έκφραση φούστα-μπλούζα. Την έχω δει και σε χρονογραφήματα της Έλενας Ακρίτα.

  16. Παναγιώτης Κονιδάρης said

    @13 Ακριβώς.
    @15 Ναι, ακούγεται κι αυτό αλλά -παραδόξως- μόνο από γυναίκες 🙂

  17. Το κρέας-νύχι το αγνοώ και εγώ (στα 45 μου), ή τουλάχιστον δεν το χρησιμοποιώ και δεν έχω ακούσει να χρησιμοποιείται.

  18. Κάουτ said

    Εγώ το νύχι-κρέας το έχω ακούσει μόνο από την Αλέκα, η οποία το λέει και με θετική έννοια, πχ Λαϊκό κίνημα και ΚΚΕ είναι νύχι-κρέας (http://www.rizospastis.gr/story.do?id=111887)

  19. sarant said

    15-16 Μου μάθατε κάτι.

    14 Δεν λέμε όμως «είναι τέντζερης και καπάκι». Συγγενικές οι δυο εκφράσεις που λες, βέβαια.

  20. ΚΑΒ said

    θηκάρι-φηκάρι.

    το κρέας και νύχι πρώτη φορά το ακούω, αν και πλησιάζω τα 70.

    Τη φράση την έχει το χρηστικό, ο Τριανταφυλλίδης και ο Πάπυρος. Δεν την είχε ο Μπ. τουλάχιστο στη β΄ έκδοση.

    Με την ευκαιρία ο Ριζοσπάστης γράφει ακόμη «θα δόσω, έδοσα»;. Έχω να τον διαβάσω από το 1990. Νικοκύρη, στο διήγημά σου «829 Αποθήκη καυσίμων’ (Σύγχρονη εποχή 1987, 1989) γράφεις κι εσύ τον τύπο με ο. Κατανοητό για τότε.

  21. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Κι εγώ (που για λίγους μήνες ακόμη ανήκω στα -αντα) δεν έχω εύσχημη έκφραση. Κρέας και νύχι πρώτη φορά το ακούω σήμερα, αν και είναι εύκολο να το αποκρυπτογραφήσει κανείς, και το φηλί-κλειδί επίσης (έμαθα και καινούριες λέξεις, γηράσκω αεί… γηρασκόμενος κλπ). Οι εκφράσεις τέντζερης/καπάκι, Φίλιππος/Ναθαναήλ δεν είναι ακριβώς το ίδιο· δηλώνουν ταίριασμα, όχι όμως συνεχή επαφή.

  22. Eli Ven said

    40 συν ηλικιακά: Μόνο το «κώλος και βρακί» ξέρω από τα τρία. Επίσης, να πω ότι μεγάλωσα στη Μεσσηνιακή Μάνη και το «φηλί» που λέτε δεν το ξέρω, την «κλειδωνιά» ξέρω. Ξέρω ωστόσο την «φηλιά», το «φηλυκώνω \ξεφηλυκώνω», και το «φηλύκι». Οπότε πιθανότατα δεν θα την πρόλαβα τη λέξη ή θα χρησιμοποιείται στην Μέσα Μάνη.

  23. Kostas said

    Θυμάμαι καθηγήτρια που θέλοντας να μας παρουσιάσει ως συνεργάτες με τον κολλητό μου μας αποκαλούσε Διόσκουρους

  24. Πάνος με πεζά said

    Σε αντιδιαστολή, τα αταίριαστα «κοστούμι με παντόφλες», και το σουρεάλ «ψάρι χωρίς ποδήλατο». : 🙂

  25. cronopiusa said

    tango delle capinere – culo e camicia

    Καλή σας μέρα!

  26. ΓιώργοςΜ said

    Για ξενόγλωσσες εκφράσεις, θυμήθηκα το Φόρεστ Γκαμπ: «like peas and carrots», νόμιζα πως είναι εφεύρημα της ταινίας, αλλά βλέπω πως είναι κανονική (και εύσχημη) έκφραση.

  27. Θεοδώρα said

    Καλημέρα !
    Εγώ είμαι στα 40+ και μόνο το κώλος+βράκι ξέρω αν και το κρέας-νύχι μπορεί να το έχω διαβάσει ή ακούσει 1-2 φορές. Το φηλί-κλειδί μου είναι άγνωστο αλλά τώρα πια το έμαθα!
    Πάντως βλέπουμε και σε αυτή την περίπτωση πως αλλάζει η γλώσσα με τα χρόνια και με τα διαφορετικά αντικείμενα και δραστηριότητες που μπαίνουν στη ζωή μας.

  28. Theo said

    Καλημέρα!
    «Κώλος και βρακί» το άκουγα στα νιάτα μου. «Κρέας και νύχι» το άκουσα πρώτη φορά από τον Νίκο Πεντζίκη το 1976 για έναν εκδότη που ενώ με άλλο συγγραφέα είχε τόσο στενές σχέσεις, δεν προωθούσε ένα βιβλίο του Πεντζίκη. Έκτοτε το άκουσα ελάχιστες φορές κι έχω χρόνια να το ξανακούσω.

  29. sarant said

    20 Φηκάρι, μπράβο
    Ως προς το έδοσα, καλή ερώτηση. Τώρα γράφουν «έδωσε». Η αλλαγή πρέπει να έγινε στο γύρισμα του αιώνα περίπου.

    22 Ναι, για τη Μέσα Μάνη το λέω. Αλλά και το φηλύκι κτλ. ενδιαφέρον.

    24 Φράκο με σαγιονάρες, που λέμε στο ιστολόγιο 🙂

  30. ΓιώργοςΜ said

    Ξέχασα να υπενθυμίσω το προφανές, πως το βρακί έχει για αρχική έννοια την περισκελίδα (εξ ού και σώβρακο το εσωτερικό βρακί). Ίσως, αν η έκφραση είναι αρκετά παλιά, να σημαίνει παντελόνι (άρα πιο εύσχημη κατά το δεύτερο σκέλος 🙂 ).

  31. gpoint said

    Προτείνω σα νέα έκφραση το Βάταλος και Ιατρού ! (εμ με τέτοια εμμονή που έχει… )

  32. Είμαι και εγώ της κατηγορίας 30+ (Όταν λέμε «συν» δεν εννοούμε απαραίτητα x ≤ 9, έτσι δεν είναι; 😉 ).

    Ούτε εγώ έχω ακούσει ποτέ την παραλλαγή του τίτλου, και την βρίσκω πιο «κάπως» (ελλείψει ακριβέστερου χαρακτηρισμού) από τον κώλο και το βρακί, που έχει το μεγάλο πλεονέκτημα να έχει χιούμορ και γραφικότητα. Την φηλί-κλειδί δεν την άκουσα ποτέ, την έμαθα μεγάλος.

  33. Γς said

    >η τροπή του Θ σε Φ έτσι κι αλλιώς δεν είναι σπάνια στα
    ελληνικά

    Στα ρώσικα είναι ο κανόνας [που δεν έχουν και θ]

    Αφίνι για την Αθήνα, Φεοντόροφ για τον Θεόδωρο κλπ

    [Φοντόρα, Φοντόρα που’ ναι ο Φοντορής]

  34. gbaloglou said

    Το «κρέας και νύχι» το ήξερα, αν και ανάποδα, «νύχι και κρέας». Αυτό το «φηλί και κλειδί» δεν το είχα ακούσει, συχνά όμως βλέπω το «κλειδί και τακούνι» 🙂

  35. rosartaki said

    καλημέρα! υπάρχει και η έκφραση: ο ένας φτύνει, ο άλλος καταπίνει…. ή ο ένας κόβει, ο άλλος ράβει… ο τέντζερης με το καπάκι…

  36. Κι εγώ σαν τον G (και ελάχιστα νεότερός του), το «κρέας και νύχι» δεν το είχα ακούσει ποτέ, το «φηλί-κλειδί» το ήξερα χωρίς να το χρησιμοποιώ ο ίδιος, και βέβαια το «κώλος και βρακί» μου είναι ολοζώντανο.
    Η γραφή έδΟσα έχει τη λογική της — γενικεύει το αρχαίο γ´ πληθυντικό, που ήταν «έδοσαν» (όπως από το αρχαίο «έθεσαν» βγήκε το «έθεσα» και από κει το «θέτω»). Επικράτησε όμως το Ω, προφανώς από το ακόμη σωζόμενο «έδωκα».

  37. Γιάννης Κουβάτσος said

    Πάμε πακέτο, είμαστε αβγοτάραχο.

  38. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    37 Μπράβο, λένε και το αβγοτάραχο -που βέβαια είναι ένα αντικείμενο 😉

  39. Γς said

    Σαρξ και απαλοί όνυχες κι ότι άλλο βάλει ο νους σας

    [κι ο εισαγγελέας ανηλίκων που καλάρει]

  40. Παναγιώτης Κονιδάρης said

    Αυτοί κι αν είναι κώλος και βρακί: http://clopyandpaste.blogspot.gr/2012/02/fundies.html#axzz4t71B6LrJ

  41. ΚΑΒ said

    >η τροπή του Θ σε Φ έτσι κι αλλιώς δεν είναι σπάνια στα
    ελληνικά

    ΄Ομηρος: Α 268 φηρσίν αντί θηρσίν (θήρ, -ρός)

    Θεόκριτος 15, 76 βλίβεται αντί θλίβεται

  42. ΑΚ (ο) said

    #0 «Με τροπή του θ σε φ μετατράπηκε το θηλί σε φηλί.»
    να λοιπόν πώς επηρεάζουμε τη γλώσσα κι εμείς οι δυσλεκτικοί 🙂

    Οικία μου φαίνεται η έκφραση «όπως το κλειδί στην κλειδαριά», που το έχω ακούει για πολύ ταιριαστό ζευγάρι, αλλά είναι στενά συνδεδεμένη και για τη σχέση του ένζυμου με το υπόστρωμα που δρα.

    μοντέλο κλειδιού – κλειδαριάς / Schlüssel-Schloss-Prinzip / Lock and Key Theory:
    http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-C120/480/3166,12749/ (4.2. α. – σελ )
    https://de.wikipedia.org/wiki/Schl%C3%BCssel-Schloss-Prinzip
    http://chemistry.elmhurst.edu/vchembook/571lockkey.html

  43. 30 (και όχι μόνο)
    Η θεια μ’ η Αμιρσούδα
    τριά βρατσά φουρεί

    Κάποτε το βρακί ήταν ακριβώς αυτό που φοριόταν απ’ τη μέση και κάτω με το κάτω του μέρος κλειστό. Βλέπε και κρητικιά βράκα. Αργότερα τα εφαρμοστά βρακιά τα είπαμε πανταλόνια κι έτσι ως βρακί έμεινε μόνο το πιο μέσα 🙂

    Τα λέω καλά;

  44. stella said

    Διοσκουροι της Νομικης Αθηνων , που εφυγαν απο το Πανεπιστημιο, μετα την χουντα, οι Δεληκωστοπουλος – Σινανιωτης , καθηγητες ,ιδιως στην Πολιτικη Δικονομια.,
    Αυτο για τους 60 κατι.
    Ως προς το Θ καιΦ στα ρωσικα, ποτε εφυγε? Με την Νεα Γραμματικη του 1924 ? Εκσυγχρονισμοι Λενιν?

  45. Σε… μεσαιωνική ηλικία κι εγώ (μισός αιών ζωής γαρ) συμβάλλω το λιθαράκι μου στην πρόχειρη δημοσκόπηση: Ομολογώ ότι το «φηλι-κλειδί» και το «κρέας και νύχι» τα ακούω (μάλλον τα διαβάζω) πρώτη φορά σήμερα. Φαίνεται πως δεν διαβάζω Ριζοσπάστη ούτε ακούω Ελένη Βιτάλη. Αλλά Καραγάτση διαβάζω. Δεν έτυχε να πέσω πάνω στις εκφράσεις αυτές ούτε κι άκουσα ποτέ κανέναν να τις λέει προφορικά. Κώλος και βρακί, ναι, κοινότατη. Φίλιππος και Ναθαναήλ, σίγουρα. Γενικά, όλα τ’ άλλα που ακούστηκαν τα γνωρίζω, ακόμα και το ψάρι χωρίς ποδήλατο. Για τις δύο επίμαχες όμως, δηλώνω πλήρη άγνοια. Το χειρότερο είναι πως ακόμα κι αν τις έβλεπα ή τις άκουγα δεν θα καταλάβαινα τη σημασία τους, ιδιαίτερα το φηλί-κλειδί…

  46. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Τάτσι-μίτσι-κότσι

  47. Πάνος με πεζά said

    Πώς την είπαμε την έκφραση;
    https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRnIEWD9VqP7IBPnPUlmDdSSm6sml8MD6UXc89C2_zHsXma0I7b

  48. Πάνος με πεζά said

    Θ’ αρχίσουμε να θυμόμαστε και ιστορικές ελληνικές επιχειρήσεις, όπως «Μαστακουνάς-Πουλοτράβας» κλπ. 🙂

  49. Πάνος με πεζά said

    Πάντως η Πολιτική «έφτιαξε» τις λέξεις Κυρκοφλωράκηδες, Σαμαροβενιζέλοι, Τσιπροκαμμένοι.

  50. ΓιώργοςΜ said

    47 🙂 Αν και ταιριάζει περισσότερο με το «μαζί δεν κάνουμε και χώρια δε μπορούμε», «τραβάτε με κι ας κλαίω» κλπ.

  51. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    >> η τροπή του Θ σε Φ έτσι κι αλλιώς δεν είναι σπάνια στα ελληνικά (π.χ. Θήρα – Φηρά, Θήβα – Φήβα, ίσως έχετε κι άλλα παραδείγματα υπόψη σας -κάτι αναφέρει ο Ησύχιος για τους Αθηναίους που το θλαν το έλεγαν φλαν.

    Στη Σαλονίκη για το σκασμένο λάστιχο λένε: έπαθε φούιτ. Δλδ άμα ένας αρχαίος Αθηναίος έσπαγε κάνα ποδάρι πάθαινε φλαν.

  52. sarant said

    47 Χαχά!

    49 Και πρόσεξε ότι έχουμε ολόκληρα τα ονόματα, και όχι πχ Μερκοζί.

    51 Το φούιτ είναι γαλλικό, fuite.

  53. Λίγο πριν το αντίο στα –ήντα:

    (α) Ουδέν περί φηλί-κλειδί και κρέας νύχι, παντοκράτωρ το «κώλος και βρακί».

    (β) 11 Παναγιώτης Κονιδάρης said: Φλυκώνω, λένε οι γιαγιάδες στο χωριό μου το κουμπώνω… Για φιλίες πάντως λέμε και «σαν τον Φίλιππο με τον Ναθαναήλ»…
    22 Eli Ven said: Ξέρω ωστόσο … το «φηλυκώνω \ξεφηλυκώνω», και το «φηλύκι»….
    14 Πάνος με πεζά said: «Κύλησε ο τέντζερης και βρήκε το καπάκι», καθώς και το «Βρήκε ο Φίλιππος τον Ναθαναήλ».
    46 Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said: Τάτσι-μίτσι-κότσι

    Παρ’ημίν, αρκετά συχνό το «βρήκε Φίλιππος τον Ναθαναήλ».
    Συχνότατο το φληκώνω=κουμπώνω και το ξεφληκώνω. Επίσης ως ουσιαστικό: Το φλήκ(ι).
    Συχνό και το «κύλησε ο ντέντζερης και βρήκε το καπάκ(ι). Ο πατέρας μου το έλεγε και τουρκιστί: Τεκερλεντί ντεντζερί μπαλντούκα καπαϊ (αν το έλεγε σωστά και αν το θυμάμαι σωστά!).
    Όχι σπάνιο το τάτσι-μίτσι-κότσι

    (γ) 7 Pedro Alvarez said: Και μια ωραία κυπριακή παροιμία. Ο κώλος ο τίτσιρος είδε το βρακί και σιέστει (= ο κώλος ο τσίτσιδος είδε το βρακί και χιέστηκε)

    Παρ’ ημίν: Άμα βρει ο γιούφτος πολύ γιαούρτ(ι), αλείφ(ει) κι τουν κώλου τ’.

    (δ) 50 ΓιώργοςΜ said: «…Αν και ταιριάζει περισσότερο με το «μαζί δεν κάνουμε και χώρια δε μπορούμε», «τραβάτε με κι ας κλαίω» κλπ.

    Παρ’ ημίν: Σκούντα με κι ας πέσω!

  54. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Την έκφραση φη(ι)λί κλειδί την άκουσα πρώτη φορά πριν 25 χρόνια σ΄ένα τραγούδι της Βιτάλη που το ακούγαμε το βράδυ με την ετοιμόγεννη στην Ελεωνόρα Παπέν μετρώντας την συχνότητα και την διάρκεια των πόνων, περιμένοντας να ξημερώσει για να πάμε στο μαιευτήριο.
    Ο στίχος βέβαια μιλάει για φιλί δεν ξέρω αν γνώριζε ο στιχουργός την σημασία του φηλί, εγώ σήμερα την έμαθα. Στο βιντεάκι δίνεται αυτή η εξήγηση «Ἡ πρώτη λέξη «φηλί» προέρχεται ἀπὸ τὴν λέξη «θηλή»:
    Ἀλέξανδρος Κορμπέτης.»

    Απολαύστε την θεϊκή φωνή της θεάς Ελένης Βιτάλη.

  55. Βασίλης Ορφανός said

    Το πέρασμα από το «θηλί» στο «φηλί» ίσως σχετίζεται με ανάλογη μετάβαση (στην Κρήτη) από τη λ. «θήλειαση» (< θηλειά) στη λ. "φήλειαση" & "φήλιαση" 'άρθρωση, κλείδωση, αρμός οστών', που μετά έγινε (παρετυμολογικώς) "φόλειαση", και "φώλιαση" και "φώλιση" (βλ. Πάγκαλος Ε 470, Πιτυκάκης Β 1176, Ξανθινάκης 541 & 545).

  56. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    @ 52 τέλος : Το ξέρω Νικοκύρη, από το σλανγκρ προέρχομαι 🙂

    @ 53β Tencere yuvarlanmış kapağını bulmuş.

  57. dominotheory said

    Μια παρόμοια έννοια (μεταφορικά) έχουν και οι «σιαμαίοι»:

    σιαμαίος -α -ο [siaméos] Ε4 : 1. που κατάγεται από το Σιάμ: Σιαμαία γάτα, ράτσα γάτας. 2. Σιαμαίοι αδελφοί / σιαμαία αδέλφια, ονομασία που δίνεται σε διδύμους οι οποίοι παρουσιάζουν ανωμαλία στη διάπλαση, γεννιούνται δηλαδή ενωμένοι σε κάποιο σημείο του σώματός τους. || (μτφ. και ως ουσ.) οι σιαμαίοι, συνήθ. για αχώριστους φίλους, για φίλους που εμφανίζονται σχεδόν πάντα μαζί.
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%22%CF%83%CE%B9%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CE%AF%CE%BF%CF%82+-%CE%B1+-%CE%BF%22&dq=

  58. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Για κάποιο λόγο δεν έβλεπα το βίντεο του άρθρου και μόλις αναρτήθηκε το σχόλιό μου, νάτο φάτσα κάρτα κατά μεσής του άρθρου.
    Δεν πάμε καλά ΔΕΝ ΠΑΜΕ ΚΑΘΟΛΟΥ ΚΑΛΑ. 🙂

  59. gpoint said

    # 53

    επειδή τα τελευταία -ήντα είναι τα 90 δλδ βαδίζεις για τα 100 :::::::

  60. sarant said

    54 Δεν το λέει το άρθρο, μπρε;

    58 Μιράκολο!

  61. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και το στρείδι-μύδι ακούγεται από τότε που έγινε επιτυχία αυτό το τραγούδι:

  62. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.
    Ἡ τροπὴ τοῦ θ σὲ φ εἶναι συνηθισμένη στὰ Θερμιά· π.χ. θηλιὰ=>φελιά, θηλυκὸ=>φηλυκό Παράδειγμα: Γέννησε ἡ ζίκα κι ἔκανε δυὸ ρίφια φηλυκά.
    Λένε καὶ τὶς τρεῖς ἐκφράσεις: Κῶλος καὶ βρακί, φηλὶ-κλειδὶ καὶ σὰν τὸ νύχι μὲ τὸ κρέας.

  63. Jago said

    Κι εγώ που πλησιάζω τα -ήντα το κρέας-νύχι μου είναι πλήρως ανύπαρκτη έκφραση που την έχω συναντήσει σε ελάχιστες γραπτές αναφορές, όπως προαναφέρατε Ριζοσπάστη και δυο τρεις συγγραφείς. Το φιλί-κλειδί το γνώριζα έτσι σαν ακατανόητη έκφραση μέχρι που έμαθα από τον Μπαμπινιώτη πως είναι φηλί. Για το ψωμί και αλάτι που αναφέρθηκε παραπάνω, έχω την εντύπωση πως είχε ψιλοξεχαστεί μέχρι που αναστήθηκε πρόσφατα, λόγω του ισχυρού σχεδόν πρωτόγονου συμβολισμού, από έργα ιδίως μεσαιωνικής φαντασίας όπως το Game of Thrones.

  64. ΚΩΣΤΑΣ said

    Στη Θεσσαλία, θ’λύκι: η πόρπη της ζώνης, το κούμπωμα και θ’λυκώνω: κουμπώνω.

    Κατά κάποιους, ετυμολογείται από το μεσαιωνικό θηλύκιον →θήλυς →θηλυκός.

    Στη μηχανική «θήλεα» ονόμαζαν εκείνα τα μέρη εντός των οποίων εισέρχονται άλλα.

  65. ΚΩΣΤΑΣ said

    Επίσης στη Θεσσαλία, εγώ το κρέας και νύχι το ξέρω αλλιώς. Λένε για κάποιον, «άμα πιάσει κρέας στα νύχια» και εννοούν ότι αν αποκτήσει κάποιος λίγη δύναμη γίνεται άλλος άνθρωπος, με αρνητικό συνήθως πρόσημο.

  66. nikiplos said

    Καλησπέρα… Έχω την εντύπωση πως το «βρήκε ο Φίλιππος τον Ναθαναήλ» δεν το λέμε με θετική έννοια. Περίπου δηλαδή όπως το «κώλος και βρακί».

    Δείχνουμε δηλαδή μια συμπόρευση δύο προσώπων που δεν μας αρέσει. «Αυτός με τον Διευθυντή σου είναι κώλος και βρακί».

    Υπάρχει το «τακίμι», αλλά έχω ακούσει και του βουκολικό: «όμοιος στον όμοιο κι η κοπριά στο λάχανο» , μάλλον μετεξέλιξη του «όμοιος ομοίω αεί πελάζει» (ενίοτε και βελάζει 🙂 )…

    Θετικά το «σιαμαίοι», «αχώριστοι», «διόσκουροι». Το «στρείδι μύδι» το άκουσα από το τραγούδι, δεν το είχα ξανακούσει.
    Για φίλο δικό μας, έχω ακούσει την έκφραση «έχουμε φάει ψωμί κι αλάτι μαζί».

    Στα αμερικανικά Αγγλικά, έχω ακούσει την έκφραση «επιβιώσαντες» (survivors – πολύ πριν βγουν τα ριάλιτι). πχ «είμαστε από τους επιβιώσαντες του κολεγίου τάδε», δλδ είμαστε φίλοι ακόμη από τα χρόνια του κολεγίου.

  67. Πέπε said

    > > η τροπή του Θ σε Φ έτσι κι αλλιώς δεν είναι σπάνια στα ελληνικά (π.χ. Θήρα – Φηρά, Θήβα – Φήβα, ίσως έχετε κι άλλα παραδείγματα υπόψη σας…)

    Θυλάκι – φυλάκι. Θυλάκι είναι ο ασκός (για μεταφορά υγρών ή για την τσαμπούνα), και σε αρκετά μέρη ονομάζεται φυλάκι, ενώ στην Ικαρία η τσαμπούνα λέγεται τσαμπουνοφυλάκα. Ειδικά εκεί, στην Ικαρία, η φυλάκα δεν είναι ο ασκός (αν και στο όργανο είναι), αλλά ένα τοπικό είδος σάκκου από στοιχειωδώς κατεργασμένο ριφίσιο δέρμα, ίσα να μη μυρίζει αλλά που διατηρεί όλη του τη ζωική εμφάνιση.

    > > …αλλά πείτε κι εσείς…

    Το φηλί-κλειδί αμφιβάλλω αν το ‘χω ξανακούσει εκτός από εδώ (έχει ξανααναφερθεί στο ιστολόγιο). Το νύχι-κρέας, επειδή είναι πιο κατανοητό από το άλλο που είναι περίεργο και τραβάει το μάτι, δεν είμαι σίγουρος: μπορεί να το ‘χω ακούσει, μπορεί και όχι. Σίγουρα όχι συχνά και ακόμη σιγουρότερα δεν το λέω ο ίδιος.

    Όσο για το κώλος και βρακί, το ξέρω και το λέω:

    α) Χωρίς καμία αρνητική απόχρωση, όταν εννοώ πραγματικά πολύ στενές σχέσεις, αυτοκόλλητες
    β) Με αρνητική απόχρωση εννοώντας και πιο χαλαρές σχέσεις (κάποιος που τα ‘χει κάνει πλακάκια με εκείνον που δε θα ‘πρεπε, χωρίς να σημαίνει ότι είναι και όλη μέρα μαζί).

  68. Πέπε said

    @66:
    > > Το «στρείδι μύδι» το άκουσα από το τραγούδι, δεν το είχα ξανακούσει.

    Δε νομίζω να υπάρχει ως έκφραση έξω από το τραγούδι. Δε βγάζει και νόημα: άλλο κολλημένος στον άλλον σαν το μύδι, άντε και σαν το στρείδι, κι άλλο κολλημένοι μεταξύ τους σαν το στρείδι με το μύδι (που δεν είναι κολλημένα).

  69. gpoint said

    # 51

    Εγώ δεν έχω ακούσει άνθρωπο που μπορεί να πει το θου να λέει φήβα την Θήβα. Επίσης από που προκύπτει πως τα Φηρά (με αλλαγή γένους και αριθμού ) προκύπτουν από την Θήρα ; Το Θήρα ήταν πιο εύχρηστο παλιά από το Σαντορίνη και το Οία ;;

  70. nikiplos said

    @69 Γνωρίζω άνθρωπο που πάντοτε μπέρδευε το φ με το θ. Κάποτε είχε ειπωθεί μεταξύ αυτού και ενός ασθενή του, το εξής ανέκδοτο:

    «Πως λέγεται αυτός?»
    «Φιτσούλας»
    «Το Φι πως γράφεται?»
    «με φήτα!»

    !!!

  71. Γιάννης Κουβάτσος said

    Παιδιά από την ανατολική Ευρώπη, κυρίως από Πολωνία, βλέπω να προφέρουν το θήτα ως φι. Γένους φηλυκού, αριθμού πληφυντικού, π.χ. Χαριτωμένα ακούγεται. 😊

  72. Alexis said

    Μόνο το «κώλος και βρακί» έχω ακούσει να λέγεται.
    Το «νύχι και κρέας» μου θυμίζει αμυδρά κάτι από Φλωράκη, αλλά δεν είμαι σίγουρος…

  73. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Ἡ γιαγιά μου χρησιμοποιοῦσε τὴν ἔκφραση σὰν τὸν τρίφτη μὲ τὸ τυρὶ γιὰ νὰ περιγράψει στὶς φίλες της τὰ κολλητὰ μπλοὺζ ποὺ χορεύαμε «τὸν παλιόν ἐκεῖνον τὸν καιρό». Σόδομα καὶ Γόμορα!

  74. Alexis said

    #68: Ασφαλώς και δεν βγάζει νόημα, για τις ανάγκες του τραγουδιού και της ρίμας έχει πλαστεί.
    Όπως δεν βγάζει νόημα και η συνέχεια του στίχου:
    «Κι από τότε χίλια χείλια σ’ αγαπώ κι είμαι στην τσίλια»
    Ωραίο τραγούδι παρ’ όλα αυτά!

  75. spatholouro said

    Οι παλιότεροι μιλούσαν για «ξυνωρίδα», όταν ήθελαν, ειρωνικά περισσότερο ίσως, να αναφερθούν σε δύο πολύ κολλητούς.

    Για το «φηλί», στο «φηλί κλειδί», δεν είμαι πεπεισμένος ότι η λέξη σημαίνει γενικότερα «κλειδαρότρυπα». Στη συγκεκριμένη μόνο περίπτωση της προσδίδεται αυτή η σημασία, θαρρώ. Προτιμώ να έχω κατά νου το εύρυτερο «θηλί», οτιδήποτε στο οποίο θηλυκώνεται κάτι, το θηλυκό του αρσενικού, όσον αφορά μηχανισμούς δηλαδή.

    Έτσι ταιριάζει και στην περίπτωση της άλλης ανάλογης έκφρασης: «φηλί κλωστάρι».

  76. Alexis said

    #60: Μιράκωλο είναι το σωστό.

    «Από τη γη στον ουρανό ειν’ ένα μονοπάτι
    κι από το …Βόλο στο Σουφλί δυό δάχτυλα και κάτι»

    (παλιό φανταρίστικο ρητό)

    Σόρυ για το ξεκάρφωτο, αλλά μου ήρθε συνειρμικά, μιας και ο λόγος περί …γλουτιαίων περιοχών 🙂

  77. Γς said

    Κι εγώ ποτέ δεν συνάντησα την έκφραση κρέας και νύχι.

    Εκτός αν πέρασαν δίπλα μου και κοίταζα κάνα κώλο και βρακί…

  78. kikdmpltraveller said

    Σχετικά με την παροιμία «χρωστάει της μιχαλούς» Μπορείτε να γράψετε κάτι; Εγώ ξέρω ότι σημαίνει «είναι τρελός» ή ‘δεν έχει και πολύ μυαλό’ Τα τελευταία χρόνια ακούω,κυρίως στην τηλεόραση,από πολιτικούς και δημοσιογράφους, να τη χρησιμοποιούν με τη σημασία»χρωστάει πάρα πολλά»(χρήματα,εννοούν.

  79. Γιάννης Ν. said

    Στα γαλλικά υπάρχει και το «comme larrons en foire», σαν λωποδύτες σε πανηγύρι και το «copains comme cochons», φίλοι σα γουρούνια.
    Στα αγγλικά υπάρχει το «hand in glove», χέρι σε γάντι.

  80. Γιάννης Ν. said

    Κι εγώ όπως πολλοί προλαλήσαντες, παρόλο που έχω φτάσει τα 50, πρώτη φορά ακούω το νύχι-κρέας (που μου φαίνεται και ιδιαίτερα ανατριχιαστικό).
    Αμυδρά θυμάμαι κάποτε πολύ παλιά να έχω συναντήσει μια φορά σε κείμενο το φιλί-κλειδί χωρίς να έχω καταλάβει τι σημαίνει.

  81. Jago said

    78. Kikdmpltraveller
    Εδώ είσαι.
    https://sarantakos.wordpress.com/2014/02/17/mixalou-2/

  82. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    74. Ἔτσι λέει; Ἐγὼ νόμιζα ὅτι ἔλεγε χείλια χείλια, δηλαδὴ ὅτι φιλιοῦνται συνέχεια

  83. Πάντως και εγώ, 30+, μόνο το κώλος και βρακί ήξερα..

    Για τα αγγλικά υπάρχει και το be joined at the hip. Εδώ, http://www.phrases.org.uk/meanings/joined-at-the-hip.html, έχει και μια εξήγηση για το πώς βγήκε αυτή η φράση.

  84. Μία φίλη μου χρησιμοποιούσε την έκφραση «είμαστε σαν καρότα με μπιζέλια» για να πει το αυτό που περιγράφει το άρθρο – αλλά δεν ξέρω αν ήταν δικής της έμπνευσης ή το είχε ακούσει από αλλού. Εμένα μου αρέσει πολύ πάντως και τη χρησιμοποιώ ακόμα.

  85. Μόλις είδα το σχόλιο 26 και απαντήθηκε η απορία μου!

  86. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα! Πολύ ωραία σχόλια!
    Καλωσορίζω και τους καινούργιους σχολιαστές!

    78-81 Με πρόλαβε ο Jago!

    83 Υποθέτω από τους σιαμαίους αδελφούς. Το πρώτο ζευγάρι έτσι δεν ήταν ενωμένοι;

  87. Stella (44), ναι. Οι Μπολσεβίκοι κατάργησαν πέντε γράμματα του ρωσικού αλφαβήτου: το ѣ (ομόηχο με το e), το і (ομόηχο με το и), το ъ (βουβό· στις λίγες περιπτώσεις όπου κάτι σήμαινε για την προφορά, το επανέφεραν σε λίγα χρόνια), το ѳ (ομόηχο με το ф) και ένα είδος ύψιλον, που το είχε ήδη σχεδόν καταργήσει ο Μέγας Πέτρος. Αλλη αλλαγή δεν έκαναν, ούτε καν την εξωφρενική γραφή -го αντί -во στις γενικές δεν εξορθολόγισαν. Τους μιμήθηκαν οι Βούλγαροι ομοϊδεάτες τους μετά τον Πόλεμο, καταργώντας μεταξύ άλλων το ѣ, που όμως είχε χρησιμότητα στα βουλγάρικα!

  88. Παναγιώτης Κ. said

    Το «κρέας-νύχι», χωρίς το σύνδεσμο και, το άκουσα πριν καμιά δεκαριά χρόνια.
    Από τότε το χρησιμοποιώ με διάθεση χιουμοριστική για να κατευνάσω φιλικά μου ζευγάρια όταν αυτά καβγαδίζουν «δι ασήμαντον αφορμήν». Τους θυμίζω το παραδειγματικό παρελθόν τους.Τότε δηλαδή που ήταν «κρέας-νύχι».

  89. Παναγιώτης Κ. said

    @77. 🙂

  90. Πέπε said

    @69:
    > > Εγώ δεν έχω ακούσει άνθρωπο που μπορεί να πει το θου να λέει φήβα την Θήβα.

    Επί των ημερών μας, ούτε εγώ. Αν και δεν έχω νταλαβεριστεί καθόλου με τα χωριά της Θήβας, όπου πιθανόν να λέγεται.

    Ωστόσο έχω την εντύπωση ότι αυτή ήταν η παλιότερη τρέχουσα ονομασία, και ότι το σημερινό όνομα «Θήβα» προέρχεται από αναβίωση του αρχαίου (ακριβέστερα, από διόρθωση του «παρεφθαρμένου» νεότερου στο ορθό αρχαίο), όπως η Αξά διορθώθηκε σε Νάξο, η Νιο σε Ίο κλπ..

    Για την Οία της Σαντορίνης είναι σαφές ότι έτσι έγινε. Το ντόπιο όνομα είναι απλώς Χώρα. Εκτός ότι στη λαϊκή προφορική νεοελληνική δεν έχουμε τέτοιες χασμωδίες, χαρακτηριστική απόδειξη είναι ότι για να πεις τον κάτοικο της Οίας πρέπει ν’ ανοίξεις αρχαίο λεξικό. (Για τον κάτοικο της Ίου δε νομίζω ποτέ στους νεότερους χρόνους, μέχρι και σήμερα, να χρησιμοποιήθηκε άλλη λέξη εκτός από Νιώτης.) Ενώ ο κάτοικος της Χώρας λέγεται Χωραΐτης, όπως και στις δεκάδες άλλες Χώρες της Ελλάδας.

    (Ξαναδιευκρινίζω: για άλλες πόλεις, χωριά και νησιά, είναι δεδομένο ότι το νεοελληνικό όνομα, είτε προερχόμενο από το αρχαίο με αλλοίωση είτε τελείως αλλαγμένο, αντικαταστάθηκε με το αρχαίο που πρακτικά ήταν φυτευτό. Για τη Φήβα-Θήβα δεν το ξέρω, απλώς το πιθανολογώ.)

  91. Πέπε said

    @33:
    Κατ’ επέκταση του γεγονότος ότι οι Ρώσοι έχουν κάνει φ το θ των ελληνικών λέξεων (δεν ξέρω αν το κάνουν και με αγγλικές, ισπανικές κλπ.), έτσι προφέρουν και οι ελληνομαθείς Ρώσοι, ακόμη και οι πρωτογενώς ρωσόφωνοι Ρωσοπόντιοι, π.χ. φα ήφελα…

    Και είναι χαρακτηριστικό ότι όποιος τ’ ακούσει αργεί αρκετά να συνειδητοποιήσει ότι κάτι δεν πάει καλά: παρά τον εντελώς διαφορετικό τρόπο που αρθρώνονται, οι ήχοι του θ και του φ μοιάζουν πάρα πολύ.

  92. Πέπε said

    @91:
    > > δεν ξέρω αν το κάνουν και με αγγλικές, ισπανικές κλπ.

    Φαίνεται πως όχι. Μόλις τσέκαρα ενδεικτικά τα λήμματα Thoreau και Cervantes στη ρώσικη βίκη: ο πρώτος είναι Τορό κι ο δεύτερος Σερβάντες.

  93. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Φίλιασμα με καβίλιες κάνει ο ξυλουργός στα ξύλινα έπιπλα.Θηλικώματα-ενώσεις.
    «Θα πάω το (παλιό) τραπέζι στο μαραγκό να το φιλιάσει».

    «Φιλί-γκλειδί» ,πολύ οικείο.Το λέμε όλοι μας οι κρητικοί οι κάτω και απάνω.

    «Κρέας νύχι» (μπρ), ακουστά αλλά άτριφτο.

  94. @86

    > Υποθέτω από τους σιαμαίους αδελφούς. Το πρώτο ζευγάρι έτσι δεν ήταν ενωμένοι;

    Αυτό λέει στην αρχή, ότι μάλλον από αυτούς προήλθε, αλλά λέει πώς αυτοί δεν ήταν ενωμένοι στο ισχίο (hip) αλλά στο στέρνο. Θεωρεί πώς η φράση σχετίζεται με σιαμαίους αδελφούς αλλά δεν ξέρει αν ήταν βάση κάποιους πραγματικούς ή φανταστικούς.

  95. Πάνος με πεζά said

    Υπάρχει και το νεώτερο και μονολεξικό «αυτοκόλλητοι», θα έλεγα με τη θετική και μόνο, έννοια.

  96. Πάνος με πεζά said

    Μονολεξικό; Έλα Χριστέ…

  97. Triant said

    Θα το πω κι ας είναι άσχετο.
    Διαβάζοντας για τους αδελφούς Chang και Eng Bunker από τους οποίους βγήκε η έκφραση ‘Joined at the hip’ που αναφέρεται πιό πάνω, έφτασα στην οικογενειακή τους κατάσταση:

    Τα δυό σιαμαία αδέλφια παντρεύτηκαν δύο αδελφές. Λογικό.
    Ζούσαν στο ίδιο σπίτι και κοιμόντουσαν σε ένα κρεβάτι για τέσσερεις. Αρμοδιότης Γς, αλλά λογικό.
    Το θέμα άρχισε να έχει ενδιαφέρον όταν οι δύο συνυφάδες τσακώθηκαν. Χώρισαν τα τσανάκια τους, φτιάξαν δύο νοικοκυριά και οι δυό γαμπροί ζούσαν τρεις μέρες στο ένα σπίτι και τρεις στο άλλο! Σουρεάλ;

    Πάντως το σύστημα με το τετραπλό κρεβάτι είχε επιτυχία γιατί απέκτησαν 23 παιδιά 🙂

    https://en.wikipedia.org/wiki/Chang_and_Eng_Bunker.

  98. Πάνος με πεζά said

    Οι «αυτοκόλλητοι» είναι ισχυρότεροι από τους «κολλητούς» (που μπορεί να έχεις πολλούς), και θεωτηρικά είναι το πάνω με το κάτω μέρος του sticker, πριν να το χρησιμοποιήσεις.

  99. Πέπε said

    @97:
    Άσχετο ή όχι, την ίδια ώρα διάβαζα κι εγώ το ίδιο άρθρο! 🙂

  100. sarant said

    97 Αυτό θυμάμαι πως το είχα διαβάσει κάποτε, σε κάποια Ιστορία Εικονογραφημένη ίσως, και με είχε εντυπωσιάσει.

  101. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Κι ένα τρίο:
    είτανε τρεις αδελφωμένοι
    κόμμα,τελεία,περισπωμένη. 🙂

  102. spatholouro said

    Από ό,τι είδα στον γουγλομπούκη, λεγόταν «Νύχι και κρέας» και όχι «Κρέας και νύχι».

    Επίσης στο «Γλωσάριον της καθ’ ημάς Ελληνικής» που δημοσιευόταν σε συνέχειες, υπάρχει από το 1858 σχετικό λήμμα (ΝΕΑ ΠΑΝΔΩΡΑ, τχ. 188, 1858: σελ. 462)

    Νύχι και κρέας: φίλοι αχώριστοι ως οι όνυχες από του κρέατος. Εν Μυκόνω λέγουσιν «φηλή κλωστάρι», αλλαχού δε «φηλή κλειδί»

  103. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και στον «Πειρατή της Γραμβούσης» φιλί-κλειδί: «Τότε έγινε φιλί-κλειδί με τον Εβραίο τον Μικέζ Γιόζεφ Ναζή που κι αυτός ήταν φιλί-κλειδί με τον Σουλτάν Σελίμ…»
    https://books.google.gr/books?id=6MukBQAAQBAJ&pg=PT24&lpg=PT24&dq=%CF%86%CE%B9%CE%BB%CE%B9+%CE%BA%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%B9&source=bl&ots=A0rbZ3u1vj&sig=095sB5wkj3F-KmMx1vc-hrZmILY&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjL-qOpt7HWAhXiKMAKHeY1B1A4ChDoAQgfMAE

  104. ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ said

    Η γιαγιά μου έλεγε «η κοιλιά με τ’ άντερα» ! Τόσο αχώριστοι!

  105. Το θυμάμαι σε κείμενο του Νίκου Ζαχαριάδη να λέει ότι το Κόμμα είναι συνδεδεμένο με το λαό «σαν το κρέας με το νύχι» Και ξαναμανά. Κι εμένα, που βγάζω παρωνυχίδες, δεν μου είχε φανεί και τόσο ωραίος ο παραλληλισμός.

    Κατά τις λοιπές ειδήσεις https://twitter.com/pyrosvestiki/status/910112707298430977

  106. Πάνος με πεζά said

    Προφανώς, για να κάνουμε και black humour, κατά τα μέσα του 20ού αιώνα και μετά, που το βγάλσιμο των νυχιών αποτέλεσε μέθοδο βασανιστηρίων, η έκφραση ατόνησε…

  107. Πάνος με πεζά said

    Και ψάχνοντας και λεξικολογώντας, το να μπαίνει το νύχι στο κρέας λέγεται είσφρυση ονύχου, και αποκαθίσταται.

  108. Γιάννης Κουβάτσος said

    Άσε, Σκύλε, που είναι και παρεξηγήσιμο: το (γαμψό) νύχι το Κόμμα, το κρέας ο λαός. 😊

  109. sarant said

    104 A, δεν το ήξερα!

  110. Πάνος με πεζά said

    Ονύχου; Με πήρε στο λαιμό του ο κομπογιαννίτης… Όνυχος, αφού το ξέρουμε κι από την άλλη έκφραση.

  111. Γιαννης said

    Ηλεαναγνώστης [34 ετών ] την φράση κρεας νύχι πρωτη φορά την ακούω, για το φηλί κλειδί ούτε λόγος.
    Διαβάζω το ιστολόγιο πριν τα 30.

  112. Γς said

    97:

    >Ζούσαν στο ίδιο σπίτι και κοιμόντουσαν σε ένα κρεβάτι για τέσσερεις. Αρμοδιότης Γς, αλλά λογικό.

    Τι αλλά;

  113. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μέλι γάλα
    Φίλος κι αδερφός

  114. sarant said

    111 Kαλωσόρισες!

  115. ΣΠ said


    Η αυθεντική λαμπάντα
    Τζίμης Πανούσης

    Το κεφάλι μου μια σειρήνα δορυφορική,
    μια χορεύτρια, μια Σαλώμη ηλεκτρονική
    να το κόψουν ζητάει
    το μεδούλι να φάει
    μες στο πιάτο κεραία στην ταράτσα

    Στο ραδιόφωνο μόνο του Ηρώδη τα σουξέ
    συμφιλίωση κι όλη η σκυλάδα ρεζερβέ
    λουλουδάκια πετάει
    τη ζωή μας μαδάει
    τα μωρά που χαζεύουν στην πίστα

    Η πατρίδα μας ύψωσε σημαία πειρατική
    και σαλπάραμε για τη Νότιο Αμερική
    Βραζιλία Ελλάς
    τα παιδιά μας κιμάς
    για να τρώνε μπιφτέκια οι γιάπις

    Λαμπαδιάσαμε, γίναμε όλοι κώλος και βρακί
    πυροτέχνημα σε μια φιέστα οικουμενική
    φουστανέλα κοντή
    κι από μέσα γυμνή
    δε γουστάρω κιλότα Ζολώτα

  116. Λ said

    Γιατί όχι σάρκα και νύχι κατ’ αναλογία του σάρκα και οστά;
    Το 2010 μου αφαίρεσαν το νυχι του μιαλιώνα του αριστερού ποδιού δηθεν με τοπική αναισθησία. Σκέτο βασανιστήριο.

    Εμεις έχουμε τροπή του θ σε χ. Θέλω -χέλω θαρκούμαι (θαρρώ)-χαρκούμαι, θάβω-θάφκω – χάφκω. Λεμε αθκειασερός παπάς χάφκει τζιαι τους ζωντανούς.

  117. spiridione said

    Δεν είδα κανείς να αναφέρει τον Σολωμό:
    είμαι με τον Eliogabalo
    πάντα μου φιλί-κλειδί.
    http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=10&text_id=2182

  118. sarant said

    117 Α γεια σου!

  119. Λ said

    Νύχι. Και πλαστικό

  120. Λ said

  121. sarant said

    116 Αθκειασερός, που αδειάζει, που δεν έχει δουλειά, ε;

  122. Λ said

    119 κ 120. Άμα το λικνο δεν θέλει βράσε όρυζα

  123. Λ said

    116 121 Ναι

  124. Λ said

    Και το άσχετο της ημέρας. Σκέφτηκα το Βολταίρο και το Φρειδερίκο για υπόδειγμα φιλίας (που μάλλον δεν ηταν τέτοιο) και αυτό μου θύμισε τον συνότζιαιρο του Β, τον Ζαν Ζακ. Χθες λοιπόν ήμουν σε ένα βιβλιοπωλείο όταν μπήκε μια κοπελιά και ζήτησε τον Εμίλ. Φως φανάρι ήταν πρωτοετής φοιτήτρια κάποιου παιδαγωγικού τμήματος
    Πήρε το βιβλίο, πλήρωσε και έφυγε. Δεν κοντοστάθηκε ούτε μια στιγμή να κοιτάξει τα βιβλία που ήταν σε πάγκους και ράφια. Και αυτή η κοπελιά θα διδάσκει αύριο τα παιδια μας. Φυσικά υπάρχουν και χειρότερα. Πχ οι φοιτητές που στέλλουν τους γονείς τους να τους πάρουν τα βιβλία.

  125. «Οι Άγγλοι δεν ξέρω να έχουν ανάλογη φράση για τη στενή φιλία, εννοώ με δύο αντικείμενα»

    Ίσως να καλύπτονται από το Buddies (αλλα δεν είναι δύο αντικείμενα).

  126. Αιμ said

    101. Εφη, την τριανδρία της χούντας δεν υπονοούσε αυτό ;

  127. sarant said

    126 Έτσι είχαμε σκεφτεί τότε 🙂

  128. Αιμ said

    126. Εννοώ το τραγούδι, του Λογοθέτη νομίζω.

  129. sarant said

    Ναι, αυτό λέω κι εγώ.

  130. Γς said

  131. gpoint said

    # 107

    είσφρΗση, δεν έχει σχέση με το φρύδι

    βέβαια οι γιατροί δεν θέλουν την παρείσφρηση, την θεωρούν μπανάλ για ιατρικό όρο.

  132. Πέπε said

    Μέχρι στιγμής δε βλέπω να βρέθηκε καμιά έκφραση που να σημαίνει το ίδιο με τις τρεις εν λόγω. Ούτε το τάτσι-μίτσι-κότσι, ούτε τα πλακάκια, ούτε ο Φίλιππος με τον Ναθαναήλ ή άλλα παρόμοια παροιμιώδη ζευγάρια φίλων. Η μόνη που βρίσκω να απαντά σ’ αυτό ακριβώς που ψάχνουμε είναι η κοιλιά με τ’ άντερα, που κάποιος ανέφερε πιο πάνω. Μάλλον δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη, αλλά εγώ ούτε το νύχι-κρέας ήξερα ούτε το φηλί κλειδί, και αρκετοί άλλοι ομοίως, οπότε έτσι κι αλλιώς μιλάμε για σχετικά σπάνιες εκφράσεις.

    (Παρεμπιπτόντως, μου φαίνεται λογικό να προτιμάται το νύχι με κρέας αντί του αντιστρόφου: αν πεις πρώτα το νύχι, το κρέας θα είναι προφανώς το κρέας που αντιστοιχεί στο νύχι. Με την αντίστροφη σειρά αυτό δεν είναι προφανές, μπορεί να είναι οποιοδήποτε κρέας, ακόμη και κάποιο που το σχίζει το νύχι.)

  133. sarant said

    132 Σωστή η ανακεφαλαίωση

  134. Γιάννης Κουβάτσος said

    Δεν φανταζόμουν ότι είναι τόσο άγνωστη η φράση νύχι-κρέας. Έτυχε να την έχω ακούσει, χωρίς να τη χρησιμοποιώ, πιστός κι εγώ του …βρακιού. Για το φιλί-κλειδί, σήμερα μου λύθηκε η απορία πώς ταιριάζουν αυτά τα δυο μαζί. Φηλί-κλειδί, λοιπόν.

  135. Πάνος με πεζά said

    @ 131 : Εμ κι εγώ με Η το φανταζόμουν, αλλά που δεν το βρήκα πουθενά γραμμένο έτσι;

  136. Παναγιώτης Κ. said

    @93. Δηλαδή η φιλιέρα είναι το εργαλείο που χρησιμοποιείται για το φίλιασμα;

  137. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    104/132,Την έκφραση *σαν την κοιλιά με τ΄άντερα* την έχω στη μνήμη αλλά δε μπορώ να ξεχωρίσω αν ήταν αρνητικής χροιάς (σαν την κοιλιά με τ΄άντερα μαλώνουνε-όταν γουργουρίζουνε-αλλά πάλι μαζί είναι).κάτι σαν δεμένοι με ομφάλιο λώρο. ή μήπως «ακόμη κι η κοιλιά με τ΄αντερα μαλώνουνε» όταν θένε να δικαιολογήσουνε άτοπο καυγαδάκι.

    126/127 Δεν το ήξερα! Τρεις απατεώνες αλλά μποέμηδες κάπως (με τα βιολιά τους και με τα ντέφια) τους.φανταζόμουν.Στίχοι Γιάννης Κιουρτσόγλου/των Πελόμα Μποκιού.

    136.Φιλιέρα λέει είναι ένα εργαλείο που χαράσσει τις βόλτες στις σωλήνες. https://el.wiktionary.org/wiki/%CF%86%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%AD%CF%81%CE%B1

  138. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Στους …κ@λοβράκηδες 🙂 🙂

  139. Πάνος με πεζά said

    Άσχετο ρε παιδιά…Διάβασα και άκουσα αυτή την είδηση : http://www.newsit.gr/ellada/petaksan-trikakia-ekso-apo-spiti-tou-kontoni/2224746/
    Μέχρι τα 48 μου, τρικάκια θα έλεγα μόνο κάτι συσκευασίες με μαγικά κόλπα, για να κάνεις φιγούρα στους φίλους σου. Ποιος ξέρει να μου πει τί άλλο είναι τα τρικάκια που αναγράφονται στην είδηση;

  140. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    137β, Στιχοι Λογό βέβαια ! Γιάννης Λογοθέτης. Ο Γ.Κιουρτσόγλου μουσική .Μη χειρότερα,τί έγραψα: Εψαχνα τ΄άντερα κι αφαιρέθηκα.Βρήκα ετούτο:.
    Η κοιλιά με τ’ άντερα μαλώνουν. (αδέρφια)
    http://iscreta.gr/2016/04/%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CE%AC-%CE%B3%CE%B5%CE%BC%CE%AC%CF%84%CE%B7-%CE%B1%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%AC-%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CE%AD%CF%87%CE%B5%CE%B9-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%BF%CE%B9%CE%BC%CE%AF%CE%B5/

  141. Πάνος με πεζά said

    ΚιουρΚτσόγλου – δύσκολο επώνυμο, αλλά έτσι είναι. Ο ανιψιός ο Γιώτης, είναι μπασίστας ονομαστός, και παίζει με τους Human touch.

  142. Πάνος με πεζά said

    Και τα τρικάκια, λέει, είναι η ελληνική λέξη για τα φεϊ-βολάν… Δηλαδή, αυτό το ξέρατε; ήμαρτον…

  143. Alexis said

    #139: Μικρά χαρτάκια με συνθήματα.

  144. sarant said

    139κε Δεν πρέπει να υπήρχε η λέξη στη δεκ του 80 αλλά τη θυμάμαι πολλά χρόνια, κάπου 20. Τα τρικάκια εννοώ.

  145. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    (Εχω χάσει και τα γυαλιά για την οθόνη και σπέρνω τελείες ,κόμματα χύμα.Συγγνώμη)

    139.Πάνο το ίδιο αναρωτιόμουνα όταν τ΄ακουσα πρώτη φορά προ καιρού με το Ρουβίκωνα που έριξε τρικάκια στο προαύλιο της βουλής.Το είδα να γράφεται πολυ και στο τουίτερ τότε,
    Ασχετο επίσης αλλά άκουσα σήμερα «στο Νιάρχειο» από νεοπαρέα.

  146. Γιώργος Κεγκερογλου said

    Φηλι κλειδί γνωστό , νύχι κρέας αγνωστο, κωλος και βρακί κοινοτατο και απολαυστικά κατατοπιστικό. Ξεφουκαρωσε βγήκε από τη θήκη του, αποσυναρμολογηθηκε. Ξυπνάνε κοιμούνται μαζί για τους κολλητούς.

  147. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Η έκφραση «ο ένας φτύνει κι ο άλλος καταπίνει» ,για τους πολύ κολλητούς, (Rosartaki σχ.35) μου είναι γνωστή επίσης.

  148. κῶλος καὶ βρακὶ εἶναι βιβλικὴ ἔκφρασι ποὺ χρησιμοποεῖ κάποιος προφήτης γιὰ τὴν σ΄χεσι Ἰούδα-Ἰσραήλ. εἶναι δηλαδὴ πανάρχαια ἔκφρασι,. ἂν βρῶ τὴν παραπομπὴ θὰ τὴν στείλω, δὲν τὴν θυμᾶμαι τώρα καὶ δὲν θυμᾶμαι τὶς λέξεις τῶν Ο’, ἀλλὰ εἶμαι 100% σίγουρος.

  149. Πέπε said

    141:
    Ο Γιώτης πάντως είναι Κιουρτσόγλου – σίγουρα είναι συγγενείς;

  150. Πέπε said

    @148:
    > > γιὰ τὴν σ΄χεσι Ἰούδα-Ἰσραήλ

    Η σ΄ χέσις είναι η 200στή φορά που χεστήκανε; (Εκεί στα βιβλικά αρέσκονται στην ελληνική αρίθνηση. Οι Ο’ κλπ… )

    Προσφυής λοιπόν η έκφραση.

  151. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    148. !

  152. #150 Λάθος!!! Κυρίου-Ἰσραἠλ ἤθελα νὰ γράψω!!!

  153. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  154. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  155. Πέπε said

    @152:
    Α, τότε αλλάζει. 🙂

  156. Ἰερεμίας 11,13, ὁ Κύριος (διὰ στόματος Ἰερεμίου) καὶ γιὰ τὸν Ιούδα καὶ γιὰ τὸν Ἰσραήλ: ὅτι καθάπερ κολλᾶται τὸ περίζωμα περὶ τὴν ὀσφὺν τοῦ ἀνθρώπου, οὕτως ἐκόλλησα πρὸς ἐμαυτὸν τὸν οἶκον τοῦ ᾿Ισραὴλ καὶ πάντα οἶκον ᾿Ιούδα

  157. Tah ala tahalasa said

    Ταλε κουαλε το είπε κανείς; Ιταλικό πρέπει να είναι αλλά το λέμε κι εμείς
    -κι εγώ 30 τόσο είμαι κι απ ότι βλέπω είμαστε αρκετοί. Μήπως να αναθεωρήσετε την άποψη πως σας διαβάζουν αποκλειστικά συνταξιούχοι καθηγητές με μούσι;-

  158. #157 τάλε κουάλε λέγεται γιὰ δυὸ ἀνθρώπους ποὺ μοιάζουν ὡς πρὸς τὸν χαρακτῆρα, σὰν νὰλέμε κύλισε ὁ τέντζερης καὶ βρῆκε τὸ καπάκι. ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔτσι τὸ ξέρω.

  159. Γς said

    Αυτόν θα τον σηκώσουν τελικά

    >Και φυσικά δεν υπάρχει περίπτωση να κάνουμε ανάταξη του πεσμένου κίονα σε αυτό το διάστημα. Σε δεύτερη φάση θα ήταν πολύ ωραίο να γίνει» ανέφερε για τον κίονα, ο οποίος έπεσε στη διάρκεια θύελλας τον Οκτώβριο του 1852.

  160. Γιάννης Κουβάτσος said

    Βέβαια, θα μπορούσε να πει κανείς στον Ανδριανόπουλο ότι και οι οργανωμένες κοινωνίες με νόμους και κανόνες, ήθη και έθιμα είναι «αφύσικες» κατασκευές. Αλλά ποιος θα έχανε τον χρόνο του μιλώντας με Ανδριανόπουλους…

  161. Tah ala tahalasa said

    158
    Έχεις δίκιο για το ταλε κουαλε. Το περίεργο είναι πως κι εγώ όπως το γράφεις το χρησιμοποιώ οπότε δε μπορώ να καταλάβω τι σκεφτόμουν όταν το έγραψα.
    Η ώρα.. η κούραση.. η ζέστη.. τα λόγια του παππά.
    Καλημέρες σε όλους

  162. Alexis said

    #160: Αν θέλουμε να κάνουμε παραλληλισμούς με το ζωικό βασίλειο, το λιοντάρι δεν τρώει λιοντάρι ούτε ο ελέφαντας ελέφαντα. Αλλά όπως είπες κι εσύ, ποιος ασχολείται…

  163. Γς said

    159:

    Ντάξει, θα τον σηκώσουν τον τον κίονα, που έπεσε το 1852. Με τον άλλον όμως τι θα γίνει;

    Και θυμήθηκα το γεροντάκι στο Παραδείσι της Ρόδου τότε που ρώταγε, μορφωμένα παιδιά εμάς, διάφορα επιστημονικά που δεν κατείχε.

    Και φτάσαμε και στο πιο βαρύ και ποιο είναι;

    Το σίδερο, το χρυσάφι, ο μόλυβδος, η βαριά πέτρα που μόνο ο θεός μπορεί να φτιάξει και που δεν μπορεί να την σηκώσει ούτε ο ίδιος.

    Δεν συμφωνούσε με κανένα από αυτά που του αραδιάζαμε.

    Και μας έδειξε αυτό, που

    -Δεν σηκώνεται με τίποτα!

    Και μας ρούμπωσε…

  164. sarant said

    157 Αρκετοί είστε, αλλά θέλετε τσίγκλισμα για να εκδηλωθείτε 🙂

  165. cronopiusa said

    Στο μαλτέζικης σημαίας containership «Dimitris C» της Danaos Shipping του Γιάννη Κούστα, το πλήρωμα απαρτίζεται από 16 Ουκρανούς, τρεις Ρώσους και τέσσερις Τανζανους, ο καπετάνιος ειναι Ουκρανος…

    Καλή σας μέρα!

  166. Πάνος με πεζά said

    @ 145 : Το «Νιάρχειο» πάντως, όσο κιαν πηγαίνει στην «περπατημένη», ακούγεται πολύ καλύτερο από το ΚΠΙΣΝ…

  167. 56 ΣτοΔγιαλοΧτηνος said: «Tencere yuvarlanmış kapağını bulmuş».

    Ευχαριστώ για τη μετάφραση. Όμως θυμάμαι πολύ καλά το τεκερλεντί, που πρέπει να σημαίνει κατρακυλώ ή αναποδογυρίζω. Χρησιμοποιούσαν τη λέξη αυτή και μεταφορικά. Για κάποιον, όχι ιδιαίτερα αγαπητό, που πέθανε έλεγαν: Ο …τάδε τεκερλεντί (αντί μας άφησε χρόνους, που λέμε για αγαπητά πρόσωπα). Φυσικά ο πατέρας μου, και όλοι οι παλιοί, δεν ήξερε τουρκικά, και τις λίγες λέξεις που χρησιμοποιούσαν τις έλεγαν παρεφθαρμένες.

    59 gpoint said: «επειδή τα τελευταία -ήντα είναι τα 90 δλδ βαδίζεις για τα 100»

    Στο χωριό μου λένε, «αντί να πεις για τον κακογιάνν(η) πες για τον καλογιάνν(η)»!

  168. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    @ 167 Να ‘σαι καλά. Βεβαίως υπάρχει και το ρήμα tekerle(n)mek = κυλάω / κυλιέμαι, αλλά τη συγκεκριμένη έκφραση την ξέρω, και, απ’ όσο κοίταξα, τη βρίσκω μόνο με το ταυτόσημο yuvarlanmak.

  169. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    166. Ο διάολος κρύβεται πίσω από τις τριανταφυλλιές 🙂 🙂 και ο νοών νοείτω…

  170. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Δεν είναι ακριβώς σαν το φηλί-κλειδί, αλλά συγγενεύει κατά κάποιον τρόπο το «πρίμο σεγόντο» ως έκφραση απόλυτης συναντίληψης, έστω προσωρινής,δύο κατά τρίτου.Χθες μου το είπε φίλη ότι οι κόρες της την περιέλαβαν «πρίμο-σεγόντο όπως πάντα…».

  171. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    165. «Αμα εισαι φτωχος εισαι βαπορακι
    Αμα εισαι εφοπλιστής …» είσαι εφοπλιστής!
    τί δεν καταλαβαίνουμε;

  172. cronopiusa said

    171

  173. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Ἐκτὸς ἀπὸ τὴ συσχέτιση κρέατος μὲ νύχι, ὑπάρχει καὶ συσχέτιση ψαριοῦ μὲ νύχι.
    Τὸ ἀφήνω ἀναπάντητο· πιστεύω πὼς θὰ τὸ βρεῖτε σχετικὰ εὔκολα.

  174. Ioannis Mattos said

    Κι άλλη μια φράση που άκουσα προχτές από μια Βολιώτισσα (Λαρισαίος εγώ), αυτοί οι δυο είναι ΦΟΥΣΤΑ-ΜΠΛΟΥΖΑ!!

  175. gbaloglou said

    Σχετικό με την μετατροπή του θ σε φ, εδώ και μέρες ξεχνώ να το στείλω: στην Διήγηση των Τετραπόδων, στίχος 846, ο λύκος αποκαλεί την αρκούδα «βρωμοφηκάρα» (σχετιζόμενο μάλλον με την Ιμβριακή βρισιά (για γυναίκα) «βρωμοθήκη», που αναφέρουμε με τον Νικ Νικ στα Σχόλια του βιβλίου).

  176. sarant said

    175 Μπράβο. Και πολύ συνηθέστερο το φηκάρι.

  177. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γαρυφαλλίτσα κόκκινη κατέβα στὸ πηγάδι
    νὰ ξεφελώσεις* τὸ νερό, νὰ πιεῖ τὸ παληκάρι

    *ξεθολώσεις

    Θερμιώτικο τραγούδι τῆς κούνιας.

    Τὸ καλὸ τὸ παληκάρι…εἶναι ξέκωλο φηκάρι

    Παιγνιώδης παραφθορὰ τῆς γνωστῆς παροιμίας.

  178. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Μιᾶς καὶ ξαναζωντάνεψε τὸ νῆμα ἐπαναφέρω τὸ κουιζάκι ποὺ εἶχα βάλει στὸ #173.

    Ἐκτὸς ἀπὸ τὴ συσχέτιση κρέατος μὲ νύχι, ὑπάρχει καὶ συσχέτιση ψαριοῦ μὲ νύχι.
    Τὸ ἀφήνω ἀναπάντητο· πιστεύω πὼς θὰ τὸ βρεῖτε σχετικὰ εὔκολα.

    Ἄν σᾶς φαίνεται δύσκολο νὰ δώσω βοήθεια· πρόκειται γιὰ τραγούδι.

  179. gbaloglou said

    178 Εξ όνυχος τον ιχθύ;!

  180. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @179. Γιὰ νὰ μήν τὸ κουράζουμε, ἄς τὸ πάρει τὸ ποτάμι, μᾶλλον ἡ θάλασσα:

    » Τέτοιος κέφαλος μὲ νύχι
    δύσκολα νὰ σοῦ πετύχει
    »

    ἁπὸ τὴ Βαρβάρα τοῦ Παναγιώτη Τούντα ποὺ ἀπαγόρεψε ἡ λογοκρισία τοῦ Μεταξᾶ.

  181. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @180(συνέχεια). Τώρα μὴ μὲ ρωτᾶτε τὶ θέλει νὰ πεῖ ὁ ποιητὴς μ᾿ αὐτὸ τὸ » κέφαλος μὲ νύχι «. Ἰδοῦ πεδίον δόξης λαμπρὸν γιὰ τοὺς ἐρευνητὲς τοῦ ἱστολογίου!

  182. gbaloglou said

    181 κεφαλονυχανάλυση

  183. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @ Gbaloglou (182) Εὐχαριστῶ γιὰ τὴν παραπομπή. Τελικὰ τὰ πιὸ πολλὰ ἀπ᾿ αὐτὰ ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρουν εἶναι ἐδῶ καὶ στὸ σλανγκρ.

    Ἐνδιαφέρον τὸ λῆμμα· οἰ σεξουαλικοὶ συμβολισμοὶ τοῦ τραγουδιοῦ εἶναι περισσότερο ἀπὸ προφανεῖς, ὅμως ἡ ἐξήγηση ποὺ δίνει ὁ Ἴων γιὰ τὸ κέφαλος μὲ νύχι δὲν μὲ πείθει. Πιστεύω πὼς κάποια σχετικὴ ἔκφραση πρέπει νὰ ὑπῆρχε καὶ τὴ χρησιμοποίησε ὁ Τούντας γιὰ νὰ φτιάξει τὴ ρίμα. Κάτι ἀνάλογο μὲ τὴν ἔκφραση μπαρμπούνι μὲ μουστάκι, ποὺ χρησιμοποιοῦσαν οἱ ψαράδες γιὰ νὰ διαφημίσουν τὴν πραμάτεια τους. (Ἕνας ψαρὰς στὰ Θερμιὰ φώναζε «ἔχω γόπα μουνουχισμένη», γιὰ νὰ δείξει πὼς οἱ γόπες του ἦταν χοντρές.)

    Ὅσον ἀφορᾶ σὲ ἐκφράσεις σχετικὲς μὲ τὸ νύχι ἔχω διαβάσει στὸν Τσιφόρο τὸ «ἀετὸς νυχᾶτος: πολὺ ἔξυπνος ἄνθρωπος· λέμε καὶ σήμερα ἀετονύχης, ἀλλὰ ὑποτιμητικά, μὲ τὴν ἔννοια τοῦ ἔξυπνου ποὺ ξεγελᾶ, τοῦ ἀπατεώνα.
    Ἐπίσης, ἔχω ἀκούσει κυνηγοὺς νὰ παινεύουν κάποια σκυλιά, λέγοντας, ἄν κατάλαβα καλά, ὅτι ἔχουν νύχι στὸ πίσω μέρος τοῦ ποδιοῦ, πάνω ἀπὸ τὸ πέλμα.

  184. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Μετὰ ἀπὸ μιὰ βδομάδα (ἀντανακλαστικὰ Ραντανπλὰν) μοῦ ᾿ρθε νὰ γράψω γιὰ ζευγάρια ποὺ γιὰ τὸν ἕναν ἤ τὸν ἄλλον λόγο ἔχουν δεθεῖ μεταξύ τους καὶ πάνε σετάκι· ἀπὸ ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι τὶς μέρες μας. Μπορεῖ νὰ εἶναι φίλοι, ἐχθροί, ἐραστές, συμμαχητές, συναθλητές, καλλιτέχνες ἤ δημοσιογράφοι. Κάποια τέτοια ζευγάρια ἔχουν ἤδη ἀναφερθεῖ.
    Κάστωρ καὶ Πολυδεύκης, Δάμων καὶ Φιντίας, Ἐτεοκλῆς καὶ Πολυνείκης, Ἁρμόδιος καὶ Ἀριστογείτων, Δάτις καὶ Ἀρταφέρνης, Ὀρφέας καὶ Εὐρυδίκη, Δάφνις καὶ Χλόη, Ἡρὼ καὶ Λέανδρος, Βέλθανδρος καὶ Χρυσάντζα, Λίβιστρος καὶ Ροδάμνη, Ἐρωτόκριτος καὶ Ἀρετούσα, Ρωμαῖος καὶ Ἰουλιέτα, Χοντρὸς-Λιγνὸς, Ἄμποτ καὶ Κοστέλο, Μουζὰς-Λιγνὸς, Κορώνης-Φίλανδρος, Μαστέλος-Δημησιάνος, Δομάζος-Ἀντωνιάδης, Γκάλης-Γιαννάκης, Τσουλφᾶ-Μπεκατώρου, Πανοῦτσος-Καρπετόπουλος, Λυριτζῆς-Οἰκονόμου, Καμπουράκης-Οἰκονομέας.
    Αὐτὰ πρὸς τὸ παρὸν. Εὐπρόσδεκτη κάθε παρατήρηση, διόρθωση ἤ συμπλήρωση.

  185. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    184(συνέχεια) Ἐπαμεινώνδας καὶ Πελοπίδας, Σάκο καὶ Βαντσέτι, Καραολὴς καὶ Δημητρίου.

  186. sarant said

    184-185 Μαγιά για ξεχωριστό άρθρο όπου θα συμβάλουν συνεργατικά όλοι. Μήτσο, και οι άλλοι, ας το αφήσουμε προς το παρόν και το κάνω άρθρο αύριο ή΄μεθαύριο.

  187. Πέπε said

    @184, 185:
    Μα δεν είναι όλοι αυτοί παροιμιώδεις! Για όσους δεν έχω ξανακούσει δεν έχω τίποτε να πω, αλλά «Βέλθανδρος και Χρυσάντζα» λ.χ. δε νομίζω να λέγεται ως έκφραση.

    Πάντως, αν «Χοντρός και Λιγνός» (αυτό λέγεται, και μάλιστα και σε παραλλαγή με τα κανονικά τους ονόματα, Λόρελ και Χάρντι), τότε επίσης «Αστερίξ και Οβελίξ», και ακόμη «Αντιρίξ και Συμφωνίξ» (και τα τρία με κάπως εξειδικευμένες έννοιες, όχι απλώς ότι πάνε σετάκι).

  188. Πέπε said

    Ω συγγνώμη, τώρα είδα το «ας τ’ αφήσουμε προς το παρόν»! Γμτ, κι είχαν αρχίσει να μου ‘ρχονται κι άλλα!

  189. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @188.Σημείωσέ τα καὶ κράτησέ τα.

  190. Βασίλης Ορφανός said

    Βρίσκω σε ελληνοτουρκικό λεξικό (Κέντρο ανατολικών γλωσσών και πολιτισμού) στο λ. ‘κολλητός’ την έκφραση: etle tırnak gibi (dost), δηλ. σαν κρέας και νύχι (φίλος). Μήπως το είπαμε ήδη;

  191. Προσπαθώντας να κάνω λίγο πιο ευχάριστο τον πολλαπλασιασμό και τη διαίρεση στην τάξη μου αξιοποίησα το βιβλίο του Ευγένιου Τριβιζά «Η Φιφή και η Φωφώ οι φαντασμένες φάλαινες» (εκδόσεις Μίνωας, Αθήνα 2012). Εκεί βρήκα τη λανθασμένη εγγραφή φιλί-κλειδί. Μάλιστα ο συγγραφέας, τόσο γνωστός για το πώς παίζει με τις λέξεις και δημιουργεί λεκτικούς ακροβατισμούς, γράφει (εκεί που οι φάλαινες μαλώνουν):
    – να είμαστε φιλιωμένες. Φιλί-κλειδί!
    -πολύ σωστά. Φιλί-κλειδί και λουκέτο!
    Σκέφτομαι να γράψω και στον Μίνωα να του το πουν.

    https://photos.google.com/share/AF1QipPVV-qAmrUa2TVe4m336F0BQAfa7QGgBEKFDUiZmxNSzw0lAmOOVWYitz_cch60xQ?key=UWVXY0ZLUHdpRkFNWVk3ZnJXZDItalA1czBTVUZR

  192. sarant said

    Ενδιαφέρον!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: