Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Παροιμίες, παροιμιακές εκφράσεις και μετάφραση στο συνέδριο της ΕΛΕΤΟ

Posted by sarant στο 13 Νοέμβριος, 2017


Την περασμένη βδομάδα έγινε στην Αθήνα το 11ο συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» που το διοργάνωσε η ΕΛΕΤΟ, η Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας, με συνδιοργανωτές το ΕΚΠΑ, το ΑΠΘ, το ΤΕΕ και άλλους φορείς σχετικούς με τη γλώσσα και την ορολογία.

Είχα την τιμή και τη χαρά να πάρω μέρος στην ανοιχτή συζήτηση με την οποία έκλεισε το συνέδριο, το απόγευμα του Σαββάτου. Παρουσίασα μιαν εισήγηση την οποία θα δημοσιεύσω πιο κάτω. Στη συζήτηση πήραν επίσης μέρος με εισηγήσεις η φίλη μεταφράστρια και καθηγήτρια του ΑΠΘ Τιτίκα Δημητρούλια, ο ποιητής Κώστας Κουτσουρέλης, ο συγγραφέας και μαθηματικός Τεύκρος Μιχαηλίδης, η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ και μεταφράστρια Μαρία Παπαδήμα, ο φιλόλογος Γιώργος Τράπαλης και η φίλη και παλιά συνάδελφος Κατερίνα Τοράκη. Συντονιστής ήταν ο ομότιμος καθηγητής του ΕΜΠ Θ.Π.Τάσιος.

Όλες οι συζητήσεις ήταν πολύ ενδιαφέρουσες για καποιον που ασχολείται με τη γλώσσα και τη μετάφραση και δεν αποκλείεται στο μέλλον να παρουσιάσω από το ιστολόγιο και κάποιαν άλλη από αυτές. Αλλά και οι καθαυτό ανακοινώσεις του Συνεδρίου ήταν ενδιαφέρουσες αν και αναγνωρίζω πως απευθύνονταν σε μάλλον ειδικό κοινό. Μπορείτε να διαβάσετε εδώ τις περιλήψεις -εμένα μου κίνησαν το ενδιαφέρον ιδίως η ανακοίνωση του γλωσσολόγου Ασημάκη Φλιάτουρα για τη λαϊκή και διαλεκτική ορολογία, καθώς και η ανακοίνωση του Παναγιώτη Κριμπά για τα ελληνογενή εκκλησιαστικά δάνεια στις ανατολικές σλαβικές γλώσσες.

Όμως και οι άλλες ανακοινώσεις είχαν κάτι ενδιαφέρον διότι, ακόμα κι αν κάποιος αισθάνεται απέχθεια για έναν τομέα, π.χ. για τον τραπεζικό τομέα, όταν είναι μεταφραστής είναι αναγκασμένος να έχει μια στοιχειώδη εξοικείωση με τη σχετική ορολογία διότι, απλούστατα, μπορεί αύριο να βρεθεί αντιμέτωπος με την ορολογία αυτή σε ένα κείμενο που θα κληθεί να το μεταφράσει.

Η ΕΛΕΤΟ εδώ και χρόνια υπηρετεί την ελληνική γλώσσα και ορολογία. Δεν συμφωνώ πάντοτε με τις προτάσεις της (και το έχω εκφράσει και δημόσια, πάνω από μία φορά, τόσο στο ιστολόγιο όσο και σε άλλα γλωσσικά φόρουμ) ωστόσο δεν είναι σωστό να περιμένεις να συμφωνείς απόλυτα με κάποιον για να συνεργαστείς μαζί του, αλλιώς το μόνο που θα κάνεις θα είναι να ειρωνεύεσαι από το Φέισμπουκ όσους προσπαθούν να προσφέρουν κάτι. Συνεργάζονται άλλωστε στενά με την ΕΛΕΤΟ αρκετοί επιφανείς Έλληνες γλωσσολόγοι, πολλοί από τους οποίους είχαν ανακοινώσεις στο πρόσφατο Συνέδριο. Η ΕΛΕΤΟ πρωταγωνιστεί επίσης στο Ελληνικό Δίκτυο Ορολογίας, στο οποίο συμμετέχω κι εγώ υπηρεσιακά, ένα δίκτυο που φιλοδοξεί να βοηθήσει στην καθιέρωση και χρήση κοινώς αποδεκτής ελληνικής ορολογίας.

Θα παρουσιάσω εδώ την εισήγησή μου, με βάση το γραπτό κείμενο που είχα ετοιμάσει. Οι τακτικοί αναγνώστες του ιστολογίου θα διαπιστώσουν πως αρκετά από αυτά που είπα είναι παρμένα από δύο άρθρα, ένα πρόσφατο και ένα παλαιότερο.

Στη συζήτηση που ακολούθησε, με βάση και τις εισηγήσεις άλλων συνεισηγητών, διατύπωσα την ευχή να γίνουν εργασίες αποδελτίωσης Ελλήνων λογοτεχνών με απώτερο σκοπό να συνταχθεί κάποτε ένα λεξικό που θα περιέχει όλες αυτές τις αποθησαυρισμένες λέξεις, που δεν τις έχουν (και καλώς δεν τις έχουν) τα γενικά λεξικά -κάτι τέτοιο είχε οραματιστεί, θαρρώ, ο Λίνος Πολίτης.

Παροιμίες, παροιμιακές εκφράσεις και μετάφραση

Οι παροιμίες και οι παροιμιακές εκφράσεις θέτουν ιδιαίτερες προκλήσεις στον μεταφραστή –και ιδίως τον μεταφραστή λογοτεχνίας, αφού αυτά τα σχήματα ευδοκιμούν κυρίως στην πεζογραφία και σε άλλα είδη έντεχνου πεζού λόγου (απομνημονεύματα, χρονογραφήματα κτλ.) Βέβαια, δεν είναι ομοιογενής η παρουσία τους –κάποιοι συγγραφείς αποφεύγουν παροιμίες και εκφράσεις ενώ άλλα έργα βρίθουν από παροιμιακό λόγο, όπως π.χ. το Τρίτο στεφάνι του Κώστα Ταχτσή, από το οποίο και θα αντλήσω κάποια παραδείγματα στη συνέχεια.

Μίλησα για παροιμιακές εκφράσεις· μια και βρισκόμαστε σε συνέδριο ορολογίας, να πω ότι εδώ επικρατεί ορολογική σύγχυση, αφού πολλοί τις αποκαλούν «ιδιωματικές», όρος ο οποίος όμως είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείται για τα διαλεκτικά στοιχεία των ιδιωμάτων· έτσι ο Μ. Τριανταφυλλίδης πρότεινε τον όρο «ιδιωτισμοί», άλλοι μιλούν για «φρασεολογισμούς», άλλοι για «παγιωμένες εκφράσεις» και άλλοι για παροιμιακές εκφράσεις, όρο που θα κρατήσω στη σημερινή εισήγηση για να δείξω τη συνάφεια με τις παροιμίες, αφού η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε παροιμίες και τις παροιμιακές εκφράσεις δεν είναι και τόσο ξεκάθαρη.

Ένας τρόπος για να διακρίνουμε την παροιμία από την παροιμιακή έκφραση είναι η κλιτότητα, δηλαδή αν κλίνονται. Η παροιμία χρησιμοποιείται ως έχει, στερεότυπη, διότι αποτελεί αυτοτελή φράση: Κάλλιο πέντε και στο χέρι παρά δέκα και καρτέρει. Κάνε το καλό και ρίξτο στο γιαλό. Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνας. Η παροιμιακή έκφραση εντάσσεται σε ευρύτερες φράσεις και, πάντως, κλίνεται: Μου έβαλε τα δυο πόδια σ’ ένα παπούτσι (με πίεσε, με έφερε σε δύσκολη θέση, μου επιβλήθηκε). Ο καινούργιος προϊστάμενος τούς έβαλε τα δυο πόδια σ’ ένα παπούτσι. Πρόσεξέ την, θα σου βάλει τα δυο πόδια σ’ ένα παπούτσι.

Μια άλλη διαφορά ανάμεσα σε παροιμίες και εκφράσεις, και σε αυτή τη διαφορά θα εστιαστούμε περισσότερο, είναι η μεταφρασιμότητά τους, δηλαδή αν επιδέχονται μετάφραση και ποιου είδους μετάφραση επιδέχονται.

Οι παροιμίες επιδέχονται μετάφραση κατά λέξη και για τον λόγο αυτό έχουμε συλλογές παροιμιών «απ’ όλον τον κόσμο». Γνωρίζουμε άλλωστε διεθνείς παροιμίες, που συνήθως ξεκίνησαν από τα αγγλικά, και διαδόθηκαν σε όλες σχεδόν τις γλώσσες: time is money, ο χρόνος είναι χρήμα. Δεν μπορείς να φτιάξεις ομελέτα αν δεν σπάσεις αυγά. Μια φωτογραφία αξίζει όσο χίλιες λέξεις. Βέβαια, αυτές οι παροιμίες, που εγώ τις έχω πει και «νεοπαροιμίες», κυρίως στον δημοσιογραφικό λόγο εντοπίζονται.

Αλλά και στη λογοτεχνία, δόκιμοι μεταφραστές μεταφράζουν τις παροιμίες κατά λέξη. Ο Καζαντζάκης βάζει τον Ζορμπά να χρησιμοποιεί μια παροιμία και να το δηλώνει ρητά: Εμείς λέμε στο χωριό μας «Μονάχα το κλεψίμιο κρέας έχει νοστίμια» (σελ. 106) Και ο Carl Wildman μεταφράζει: In our village we say “Only stolen meat is tasty” (σελ. 88) Και σε άλλο σημείο, «Όσο θες στου κουφού την πόρτα βρόντα» (σελ. 132), με αντιμετάθεση κάποιων λέξεων σε σχέση με τη συνηθισμένη μορφη της παροιμίας και στη μετάφραση You can knock for ever on a deaf man’s door (113), κι αν αναζητήσετε τη φράση στο Διαδίκτυο θα τη δείτε να φιγουράρει σε αρκετές συλλογές παροιμιών ή ωραίων ρήσεων παρμένη από το έργο του Καζαντζάκη -δεν υπήρχε αγγλική παροιμία με αυτη τη διατύπωση, αν και δεν αμφιβάλλω πως η ιδέα θα υπάρχει διατυπωμένη με κάποιο τρόπο.

Αντιθέτως, η παροιμιακή έκφραση σπανίως μεταφράζεται κατά λέξη. Αν πούμε «κλότσησε τον κάδο» (θέλοντας να αποδώσουμε το he kicked the bucket), ή θα εκληφθεί κυριολεκτικά ή θα ξενίσουμε τον αναγνώστη δυσάρεστα. Θα πούμε «τα τίναξε» ή «τίναξε τα πέταλα» ή «πέθανε». Παρομοίως, αν έχουμε να αποδώσουμε το he was caught red-handed θα πούμε «τον έπιασαν στα πράσα», αποδίδοντας με μια αντίστοιχη ελληνική παροιμιακή έκφραση, ή «τον έπιασαν επ’ αυτοφώρω» καταφεύγοντας σε κυριολεκτική μετάφραση.

Αυτές είναι οι δυο λύσεις που έχει ο μεταφραστής: αντίστοιχη παροιμιακή έκφραση ή κυριολεκτική μετάφραση. Σχεδόν ποτέ δεν κάνουμε μετάφραση κατά λέξη, σε αντίθεση με τις παροιμίες. Υπάρχει ωστόσο μια εξαίρεση, που θα την αναφέρω στο τέλος.

Και ας δούμε μερικά παραδείγματα από διάσημα έργα.

Στο Τρίτο στεφάνι, του Κώστα Ταχτσή, στο πρώτο κεφάλαιο, η ηρωίδα-αφηγήτρια ελεεινολογεί την κόρη της και τη συγκρίνει με τον εαυτό της: Στην ηλικία της έπιανα πουλιά στον αέρα. Ο Leslie Finer φυσικά δεν μεταφράζει κατά λέξη αλλά βρίσκει αντίστοιχη αγγλική έκφραση: At her age I was as bright as a button. Και από τον Ζορμπά: ωσότου να λάβω απόκριση θα κάθουμαι στα κάρβουνα (σελ. 186): Until I have your answer, I’ll be on tenterhooks (σελ. 164).

Όταν δεν υπάρχει αντίστοιχη έκφραση, ή δεν θέλουμε να τη χρησιμοποιήσουμε, θα αναγκαστούμε να μεταφράσουμε κυριολεκτικά. Πάλι από το Τρίτο στεφάνι:

Καμιά φορά αμφιβάλλω αν την ήξερα ακόμα κι εγώ η ίδια κι ας είχαμε φάει μαζί ψωμί κι αλάτι…

Sometimes I won­der if I really knew her myself, in spite of everything we went through together.

Ο Finer μεταφράζει κυριολεκτικά, επιφυλασσόμενος να αναπληρώσει αλλού τη χαμένη ιδιωτισμικότητα. Και σε άλλο σημείο, πάντοτε από το πρώτο κεφάλαιο: Έγινα μπαρούτι, I was furious.

Αλλά βέβαια αυτά προϋποθέτουν ότι είναι σαφής και διάφανη η σημασία της παροιμιακής έκφρασης. Αυτό δεν συμβαίνει πάντοτε, ιδίως όταν μεταφράζουμε παλιότερη, κλασική λογοτεχνία.

Στον πρώτο τόμο των Αθλίων, στο δεύτερο κεφάλαιο του τρίτου βιβλίου, ο Βίκτωρ Ουγκό παρουσιάζει τέσσερις φοιτητές και τέσσερις κοπέλες, από τις οποίες η μία, η Φαντίνα, πρόκειται να πρωταγωνιστήσει στο μυθιστόρημα. Οι άλλες τρεις είναι η Φαβουρίτα, η Ζεφίνα και η Ντάλια και το απόσπασμα που μας ενδιαφέρει μιλάει για τη Φαβουρίτα και τον πατέρα της.

Son père était un vieux professeur de mathématiques brutal et qui gasconnait ; point marié, courant le cachet malgré l’âge. Ce professeur, étant jeune, avait vu un jour la robe d’une femme de chambre s’accrocher à un garde-cendre ; il était tombé amoureux de cet accident. Il en était résulté Favourite.

Ο πρώτος μεταφραστής των Αθλίων στα ελληνικά ήταν ο Ιωάννης Ισιδωρίδης Σκυλίσσης ή Σκυλίτσης. Ο Σκυλίτσης δημοσίευσε μετάφραση των Αθλίων σε συνέχειες στην εφημερίδα Ημέρα (βλ. εικόνα) την ίδια χρονιά της έκδοσης του γαλλικού πρωτοτύπου, το 1862. Λίγο αργότερα η μετάφραση εκδόθηκε σε βιβλίο, στη Βιέννη, με κάποιες μικροδιαφορές.

Ο πατήρ της ἦτο γέρων τις καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν, ἄνθρωπος δύστροπος καὶ κομπορρήμων. Άνυμφος, και ἔτρεχεν ακόμη εἰς τὰς παραλυσίας μ’ όλην την ηλικίαν του. Νέος ὢν, είδεν μίαν ἡμέραν θαλαμηπόλον τινὰ, της οποίας ἡ ἐσθὴς είχεν εμπλεχθή εἴς έν ἔπιπλον· τὶς οἶδε πῶς τὸν ἐφάνη τοῦτο, καὶ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ηράσθη αυτής της γυναικός, καὶ προήχθη καρπός, ἡ Φαβουρίτη.

Βλέπουμε ότι ο Σκυλίτσης αποδίδει την έκφραση courant le cachet (έτρεχε τη σφραγίδα, κατά λέξη) ως «έτρεχεν εις τας παραλυσίας». Οι διάδοχοι του Σκυλίτση χρησιμοποίησαν τη δημοτική αλλά δεν διαφοροποιήθηκαν στο νόημα:

Μάρκος Αυγέρης, 1921: Αν και γέρος έτρεχε ακόμα στις παραλυσίες.

Μανώλης Σκουλούδης, 1953: Αν και γέρος, του αρέσανε τα ξινά.

Γιώργος Κοτζιούλας, 1955: … παρά την ηλικία του κυνηγούσε τον ποδόγυρο.

Μαρία Αργυροπούλου, 1970: μόλο που είχε γεράσει τον ποδόγυρο τον κυνηγούσε.

Γιάννης Κουχτσόγλου: Παρ’ όλα τα γεράματά του, δεν άφηνε τις παλιογυναίκες.

Μπάμπης Λυκούδης: κυνηγούσε τον ποδόγυρο, παρά την ηλικία του.

Βλέπουμε ότι όλοι οι μεταφραστές, και αναφέρουμε συναδέλφους που είναι πρώτα ονόματα της λογοτεχνίας μας μερικοί, και που έδωσαν μεταφραστικά αριστουργήματα, ομοφωνούν: Ο καθηγητής κυνηγούσε τον ποδόγυρο ή του άρεσαν τα ξινά, ή πιο κυριολεκτικά έρρεπε στις παραλυσίες. Το νόημα είναι το ίδιο, ο γέρο-καθηγητής ήταν ακόμα δραστήριος ερωτικά (εδώ που τα λέμε, ο γέρος του 1820 ή του 1860 μπορεί να ήταν και σαρανταπεντάρης).

Όλοι οι μεταφραστές; Όχι όλοι.

Στη νεότερη μετάφραση των Αθλίων (εκδόσεις Ζαχαρόπουλος), ο Κώστας Κριτσίνης αποδίδει ολότελα διαφορετικό νόημα: παρέδιδε μαθήματα, παρ’ όλο που ήταν ηλικιωμένος.

Με βάση το λεξικό, ο Κριτσίνης έχει δίκιο. Η έκφραση courir le cachet σημαίνει ακριβώς «ζω παραδίδοντας ιδιαίτερα», και μάλιστα εννοώντας ότι τα βγάζω δύσκολα πέρα, όπως στο απόσπασμα του Ζολά.

Loc. (usuelle). Courir le cachet. Vivre difficilement de leçons particulières. Professeur … qui devait doubler ses six mille francs d’appointements en courant le cachet (Zola, Au Bonheur des dames,1883, p. 447).

Ώστε ο γερο-μαθηματικός δεν κυνηγούσε κοριτσόπουλα, αλλά έτρεχε, παρά την ηλικία του, από τη μια στην άλλην άκρη του Παρισιού, να παραδίδει ιδιαίτερα -μεροδούλι μεροφάι διότι δεν θα είχε και τίποτα αρχοντόπουλα για πελάτες.

Πάντως, προς υπεράσπιση των προηγούμενων μεταφραστών, να πούμε ότι και σε άλλες γλώσσες κάποιες μεταφράσεις έχουν πέσει στο ίδιο λάθος, που είναι και ευεξήγητο, αφενός από τα συμφραζόμενα και αφετέρου διότι υπάρχει στα γαλλικά η έκφραση courir le jupon, που θα πει «κυνηγώ τον ποδόγυρο».

Πριν κλείσω, χρωστάω κάτι. Είπα πιο πάνω ότι κατά λέξη μετάφραση παροιμιακής έκφρασης δεν γίνεται «σχεδόν ποτέ». Ωστόσο, παροιμιακές εκφράσεις μπορεί κατ’ εξαίρεση να μεταφραστούν κατά λέξη όταν η εικόνα τους είναι πολύ ζωντανή έτσι που η σημασία να είναι ξεκάθαρη, ιδίως όταν υπάρχει μεγάλη ανισότητα ανάμεσα στη δύναμη των δύο γλωσσών και δεν υπάρχει αντίστοιχη έκφραση στη γλώσσα υποδοχής. Έτσι, η «καυτή πατάτα» και οι «σκελετοί στη ντουλάπα» πέρασαν στα ελληνικά ακριβώς επειδή η ισχύς της αγγλικής είναι καταθλιπτική για όλες τις άλλες γλώσσες και επειδή δεν είχαμε αντίστοιχη ελληνική έκφραση. Πιο δύσκολο είναι να περάσει ο αγγλισμός όταν υπάρχει αντίστοιχη έκφραση, κι έτσι παρά τις πολύχρονες άοκνες προσπάθειες διαφόρων δημοσιογράφων οι περισσότεροι ομιλητές αρνούμαστε διαρρήδην «να μπούμε στα παπούτσια» του συνομιλητή μας. Προτιμάμε ελληνοπρεπώς να μπαίνουμε στο πετσί του ή να ερχόμαστε στη θέση του.

Σας ευχαριστώ πολύ.

Advertisements

107 Σχόλια to “Παροιμίες, παροιμιακές εκφράσεις και μετάφραση στο συνέδριο της ΕΛΕΤΟ”

  1. Γς said

    Καλημέρα, καλή εβδομάδα \

    >όπως π.χ. το Τρίτο στεφάνι του Κώστα Ταχτσή

    Να,

    Ο δίςχηρος Γς, που μια ευκαιρία για τριςχηρος ζητάει.

    κρυάδες ε;

  2. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Και δεν είναι και τόσο προσωποποιημένο το «να μπω στα παπούτσια του», 42 και 43 φοράει το 70 % του αντρικού πληθυσμού ! 🙂

  3. Γς said

    >Ο πατήρ της ἦτο γέρων τις καθηγητὴς τῶν μαθηματικῶν, ἄνθρωπος δύστροπος καὶ κομπορρήμων. Άνυμφος, και ἔτρεχεν ακόμη εἰς τὰς παραλυσίας μ’ όλην την ηλικίαν του.

    Δεν αποκλείει βέβαια το ένα το άλλο. Ιδιαίτερα μαθήματα και ποδόγυρος. Παρφέτ αρμονί.

    Εμένα πάντως μου έκανε εντύπωση η συνέχεια του γαλλικού κειμένου [που δεν έδωσες] σχετικά με την Φαβουρίτα:

    Elle rencontrait de temps en temps son père, qui la saluait

    Μου θύμισε τον φίλο μου τον Κώστα, παντρεμένο με την Ελένη κάτοικο Κολωνακίου, όπου και η Γαλλίδα πρώην γυναίκα του που έμενε κι αυτή κάπου κοντά του μαζί με την κόρη τους.

    Και τον ρώτησα κάποτε για τη μικρή:

    -Τί κάνει η κορούλα σου η [ας πούμε] Φαβουρίτα;

    -Α την είδα προχτές στο δρόμο τυχαία. Μιλήσαμε. Να δεις πόσο έχει μεγαλώσει. Εντυπωσιάστηκα.

    https://sarantakos.wordpress.com/2017/03/15/miserables/#comment-420398

  4. Γς said

    2:

    Εγώ προτιμώ τη θέση του, που δεν θα με στενεύει κιόλας

  5. LandS said

    Μια άλλη ωραία εγγλέζικη έκφραση είναι το put your money where your mouth is που κάποτε ρώταγα μέχρι και αλογομούρηδες μπας και την αποδώσω στα ελληνικά .

  6. Κώστας said

    «κι ας είχαμε φάει μαζί ψωμί κι αλάτι…

    in spite of everything we went through together.»

    Προσωπικά θα έλεγα:

    even if we had been through thick and thin.

  7. LandS said

    6 Τhrough thick and thin περνάς και μόνος σου. Ψωμί και αλάτι τρως πάντα με παρέα.

  8. Κώστας said

    Ας προσθέσουμε τότε απλά το together.

  9. Κώστας said

    H έκφραση, μάλιστα, υπάρχει και στα γερμανικά (durch dick und dünn) και σε βιβλία, γλωσσάρια κ.λπ. πάντα αποδίδεται με το «ψωμί κι αλάτι».

  10. Η παρέμβασή σου Νίκο ήταν πολύ ενδιαφέρουσα. Έκανε, δε, ιδιαίτερη αίσθηση η αναφορά σου στις μεταφράσεις των Αθλίων. Εγώ έσπευσα ν’ αναζητήσω την εν λόγω φράση στο δικό μου βιβλίο. Πρόκειται για την έκδοση «ΟΙ Άθλιοι: μετά πολλών εικόνων, έκδοσις πλήρης», από τις εκδόσεις «Πυθαγόρας», αγορασμένο το 1969, είναι σε ένα τόμο των 1103 σελίδων και μεταφρασμένο από τον «Κ. ΑΤΙΚ.» (σκόπιμα το βάζω όπως είναι στο βιβλίο, έχεις καμιά ιδέα για ποιον πρόκειται;).
    Η φράση που αναφέρεις παραπάνω αποδίδεται ως εξής:
    «εγήρασε, και εν τούτοις εξηκολούθει να τρέχη εις τας παραλυσίας».

  11. LandS said

    8 Απομένει το «ξύλινο» we had been, παθητικό αφού.

  12. LandS said

    9
    Εντάξει, αν πρόκειται για λεξικό ή κάτι τέτοιο έχεις δίκιο. Μιλάμε όμως για λογοτεχνική μετάφραση.

  13. Γς said

    Σκυλίτσης 1862, Κριτσίνης 2013

    Κι έπρεπε να περάσει ενάμισης αιώνας για να καταλάβουμε τι έκανε ακριβώς ο πόβρ μεσιέ λε προφεσερ πατήρ της Φαβουρίτιδος

    3:

    Βρε την καημένη την Favourite.

    Καλά ο πατέρας της, αλλά κι η μάνα της;

    Διαβάζω ακριβώς αμέσως μετά από το ότι

    συναντούσε που και που τον πατέρα της στο δρόμο τυχαία

    Un matin,
    une vieille femme a l’air beguin etait entree chez elle et lui avait
    dit:

    –Vous ne me connaissez pas, mademoiselle?

    –Non.

    –Je suis ta mere.

  14. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ωραίο σεμινάριο με εκλεκτούς συμμετέχοντες: μεταφραστές του Πεσόα, του Λόρκα, του Ρίλκε…Αποκαταστάθηκε και το όνομα του γερο-καθηγητή, που έτρεχε για τον επιούσιο και του βγήκε τζάμπα το όνομα. Μάθαμε αρκετά και σήμερα.

  15. cronopiusa said

    Τρίτο στεφάνι, του Κώστα Ταχτσή βραβείο Θερβάντες μετάφρασης 1988

    La tercera boda. traducción de Natividad Gálvez PDF

    Καλή σας μέρα!

  16. Παναγιώτης Κ. said

    Δηλαδή υπήρξε κάποια εποχή όπου όσοι διάβαζαν λογοτεχνία καταλάβαιναν ότι παραλυσία σημαίνει έκλυτος και ακόλαστος βίος,καθώς γράφει το λεξικό;Χώρια που υπάρχει και η αποκάλυψη ότι με άλλη σημασία χρησιμοποιείται στο πρωτότυπο!

  17. Γς said

    13:

    Αχ, αυτό το l’air beguin. Το καταλαβαίνω αλλά πως θα το αποδίδατε;

    Και δεν έχω κάποιους Αθλίους στα ελληνικά να το δω.

  18. Παναγιώτης Κ. said

    Άσχετο.Χαρά σε όσους γράφουν σε σμαρτόφωνο χωρίς να αγανακτούν!
    Είμαι εκτός έδρας και…ταλαιπωρούμαι!

  19. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    Κάτι μάθαμε καὶ σήμερα.
    Τὰ tenterhooks δὲν τά ᾿ξερα. Στὸ γκούγκλ βρῆκα, τόσο τὴν κυριολεκτική τους ἔννοια (γάντζοι σὲ τελάρα γιὰ τὸ τέντωμα-ξεζάρωμα τῶν ρούχων), ὅσο καὶ τὴν μεταφορικὴ ἔννοια τῆς ἔκφρασης (to be) on tenterhooks· ἡ σύγχρονη ἔκφραση στὴν τσίτα νομίζω πὼς ἀποδίδει πλήρως τὸ νόημα.

    Ἀντίθετα, ἡ ἔκφραση bright as a button μοῦ δημιουργεῖ ἄλλους συνειρμούς, ἐπειδὴ συνδυάζω τὸ button μὲ τὸ παρεμφερὲς knob καὶ τὸ μυαλό μου τρέχει στὴν Τσιφόρεια, ἂν θυμᾶμαι καλά, ἔκφραση ἀπὸ μυαλὸ; πόμολο.

    Ὅσο γιὰ τὸ You can knock for ever on a deaf man’s door θυμήθηκα τὸ ἀγαπημένο μου
    Knocking on Heaven’s door.

  20. Μανούσος said

    Νὰ προσθέσω κι ἐγὼ δύο πιὸ ἐξωτικὰ παράλληλα ἀπὸ τὰ Γίντις (τὴν πάλαι ποτὲ διαλάμψασα γερμανοεβραϊκὴ διάλεκτο τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης):
    «Βουλιάξανε τὰ καράβια σου;» (γίντις: a shif mit soyer-milkh iz dir untergegangen?- אַ שיף מיט זויער-מילך איז דיר אונטערגעגאַנגען Σοῦ βούλιαξε κανένα πλοῖο μὲ ξινόγαλο;)
    «Αὐτὸ οὔτε ζωγραφιστὸ δὲν γίνεται» (γίντις: dos kon shoyn nisht gemolt sayn דאָס קאָן שוין נישט געמאָלט זײַן αὐτὸ δὲν μπορεῖ κἂν νὰ ζωγραφιστεῖ, δηλ. εἶναι ἀδύνατον).

  21. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    10 Δεν ξέρω ποιος είναι, Κατερίνα, ο ΑΤΙΚ. Μοιάζει να έχει πρότυπο τον Σκυλίτση.

    19 Όμως η τσίτα δεν δηλώνει και δυσφορία, μόνο αδημονία -ή όχι;

    20 Στο δεύτερο συνήθως λέμε «Δεν θέλω να τον δω ούτε ζωγραφιστό»

  22. ΣΠ said

    από μυαλό; πόμολο

    Στα αγγλικά: IQ of a doorknob.

  23. Γς said

    20:

    >Γίντις […] διάλεκτο τῆς Ἀνατολικῆς Εὐρώπης):

    Κεντρικής και βόρειας Ευρώπης.

  24. Κώστας said

    12:

    «Καμιά φορά αμφιβάλλω αν την ήξερα ακόμα κι εγώ η ίδια κι ας είχαμε φάει μαζί ψωμί κι αλάτι…

    Sometimes I won¬der if I really knew her myself, in spite of everything we went through together.»

    Καταρχάς, να διευκρινίσω ότι δεν έχω διαβάσει το βιβλίο και συνεπώς δεν γνωρίζω το συγκείμενο της επίμαχης περιόδου. Ωστόσο:

    Δεδομένου ότι η αφηγήτρια αναφέρεται στη γυναίκα αναδρομικά, το δε «ψωμί κι αλάτι» τοποθετείται πιο πίσω στο παρελθόν απ᾿ ότι το «την ήξερα», καλώς χρησιμοποιήθηκε ο υπερσυντέλικος «είχαμε φάει». Aντίστοιχα, όμως, θα περίμενε κανείς -ή θα μπορούσε- στην αγγλική μετάφραση αντί simple past (went) να υπήρχε past perfect (had gone). Παραθέτω τρία αντιπροσωπευτικά παραδείγματα από λογοτεχνικά κείμενα που αλίευσα με μια πρόχειρη αναζήτηση:

    (1) In spite of all what I had been through as a young fellow, I was still a kid at heart, and I still believed in Santa Claus.

    (2) Since we were not tired, in spite all we had walked, we decided to go to the lobby.

    (3) I began to think about all we d been through in the past couple of years.

    Φυσικά, γνωρίζω πως μερικές φορές οι δυο χρόνοι μπορούν να εναλλαχθούν ελεύθερα χωρίς μεταβολή της σημασίας, το σίγουρο, όμως, είναι ότι το «had been through thick an thin» τόσο ως προς την ιδιωματικότητα όσο και τον χρόνο είναι κανονικά, αψεγάδιαστα αγγλικά.

  25. Κώστας said

    and thin

  26. ap8938 said

    πάντως, η julie rose, σε αγγλική μετάφραση του 2009, αποδίδει το courir le cachet ως chase skirt.

  27. gpoint said

    # 19

    Αγαπητέ Δημήτρη το αγαπημένο σου είναι το πλέον διασκευασμένο τραγούδι όπων των εποχών (κάποτε οι διασκευές ξεπερνούσαν τις 5 000 !) φυσικά καμιά δεν φτάνει -κατά την άποψή μου- την αυθεντική και στο γιουτιούμπ την βρίσκεις μόνο στο κομμάτι από την ταινία μετά το δίλεπτο περίπου πιστολίδι.
    Το ελπι με την μουσική του έργου περιέχει κι άλλα ωραία κομμάτια τελείως δεμένα με την πλοκή του έργου

  28. (16) Μα «παραλυσία» και σήμερα αυτό σημαίνει· δεν λέμε «γερο-παραλυμένε», εννοώντας βέβαια τον ακόλαστο καίτοι ηλικιωμένο, και όχι βέβαια τον παράλυτο; Αλλο ζήτημα ότι, όπως μάθαμε, courir le cachet φαίνεται πως δεν σημαίνει αυτό!

  29. sarant said

    26 Το γράφω και στο άρθρο ότι και ξένοι μεταφραστές έχουν ερμηνεύσει έτσι την έκφραση. Αλλά δεν νομίζω να έχει λάθος το λεξικό.

  30. Μανούσος said

    21
    Σωστὰ γιὰ τὸ «ζωγραφιστό», ἂν καὶ τὸ ἀκούω τελευταῖα καὶ μὲ τὴν ἐκτεταμένη σημασία

    23
    Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ τί ἐννοεῖς Κεντρική καὶ Βόρεια. Ἡ γερμανοφωνία δὲν ἄφηνε καὶ πολλὰ περιθώρια, ἐνῷ στὴν Σκανδιναυΐα οἱ ὁμιλητὲς πρέπει νὰ ἦταν ἐλάχιστοι
    http://www.wikiwand.com/de/Westjiddische_Dialekte#/Niedergang_des_Westjiddischen

  31. ap8938 said

    26> από την άλλη, η Isabel F. Hapgood σε μετάφραση του 1887 το αποδίδει σωστά (went out to give lessons). στην περίπτωση των αγγλικών μεταφράσεων εχουμε, κατά συνέπεια, το αντίστροφο πρόβλημα. οι παλαιότερες μεταφράσεις αποδίδουν την έκφραση σωστά και οι νεώτερες λάθος. αυτό πώς εξηγείται?

  32. cronopiusa said

    LIFOTEAM: Γιάννης Μαρής: Η εικονογραφημένη ζωή του κορυφαίου αστυνομικού συγγραφέα που πέθανε σαν σήμερα

  33. anasazi said

    Το θέμα της ορολογίας και της μετάφρασής της στα ελληνικά με απάσχόλησε – μην πω με συγκλόνισε – όταν διαπίστωσα ότι μπορούσα να περιγράψω τι μελετούσα στο διδακτορικό χρησιμοποιώντας μόνο αγγλικές ορολογίες. Τότε ήταν που μου πε ο μεγάλος αυτός Ρώσσος (δεν τον ξέρετε αλλα για μένα ήταν μεγάλος – σε διαστάσεις μάλιστα τεράστιος) «οι γλώσσες πεθαίνουν όταν δεν εξελίσσονται». Πήγα κι εγώ σε μια συνάντηση επιστημόνων του κλάδου όπου οι περισσότεροι Έλληνες καθηγητές μιλούσαν στα πηγαδάκια για τη δουλειά τους μόνο με αγγλικούς όρους. Πώς λέγανε κάποτε για το λόγο του Ζολώτα; Ε, το ακριβώς αντίθετο. Τα μόνα ελληνικά ήταν οι σύνδεσμοι και τα άρθρα (ε και κανά ρήμα). Εγώ πάντως και τους καταλάβαινα κι ένιωσα λιγότερες ενοχές και το Ρώσσο θυμήθηκα.
    Έμαθα πώς λέγεται στα ελληνικά αυτό που μελετούσα όταν έδωσα το πτυχίο μου στο Υπ. Εξ. για μετάφραση.

    Και για να κάνω σύνδεση με ένα προηγούμενο άρθρο: Αν ενοχλεί το γεγονός ότι κάποιος πατάει «Alt+Shift» για να γράψει Αlt+Shift αντί να γράψει μια κι έξω Αλτ+Σιφτ, τότε στον προφορικό λόγο η χρήση αμετάφραστων ορολογιών θα έπρεπε να τρομάζει γιατί δεν είναι θέμα απλά ευκολίας αλλά και άγνοιας. Ειδικά πλέον που η ξένη ορολογία θα φτάσει στα αυτιά μας και ίσως εδραιωθεί πολύ πιο γρήγορα απτήν μετάφρασή της, που θα ρθει τελευταία και καταϊδρωμένη. Το μάους το λέμε ακόμα ποντίκι, το ιντερνετ σπάνια διαδίκτυο, ενώ το φέισμπουκ και το λέμε και το γράφουμε facebook.

    Μεγάλο ζήτημα αυτό με τη μετάφραση ορολογίας. Για εμάς μπορεί να είναι και ένας τρόπος να ακουστείς κάπως πιο «ψαγμένος» αλλά ειδικά οι γαλλόφωνες χώρες τρέμουν. Είναι η ρίζα του κακού άραγε ότι η πλειοψηφία των επιστημονικών άρθρων κυρίως στις επιστήμες της μηχανικής και φυσικής είναι σε αγγλόφωνα (αμερικάνικα) περιοδικά; Δεν ξέρω.

    ΥΓ: Ενδιαφέρουσα είναι και η μετάφραση ονομάτων. Την παρατήρηση αυτή την έκανε ένα ψυχαναλυτής και μου κέντρισε το ενδιαφέρον. Τον άκουσα να λέει «ο Ζαν Βαλζαν γίνεται Γιάννης Αγιάννης και η Φαντίν Τιτίκα ώστε να διευκολυνθεί η ροή του κειμένου». Αλλά πώς γίνεται η επιλογή των ονομάτων; Μου φαίνεται πιο δύσκολο κι απτη μετάφραση των ορολογιών του διδακτορικού μου.

  34. sarant said

    31 Ίσως να μη βγάλουμε συμπεράσματα αν δεν δούμε και άλλες μεταφράσεις. Μπορεί να είναι και τυχαίο

    33 Ευχαριστώ για το σχόλιο. Μια λεπτομέρεια, Cosette η Τιτίκα, η Φαντίνα απλώς μεταφέρθηκε.

  35. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @32. Κρόνη, εὐχαριστοῦμε ποὺ μᾶς τὸ θύμησες.
    Ἄγγελε, νὰ ζεῖτε νὰ τὸν θυμόσαστε.
    Βέβαια, μὲ τὸ ἔργο ποὺ ἄφησε, ἡ μνήμη του θὰ ζεῖ γιὰ πολὺ ἀκόμα.

  36. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το «να μπει στα παπούτσια» το χρησιμοποιούν κυρίως οι μπασκετικοί και οι ποδοσφαιρικοί δημοσιογράφοι με τη σημασία του αντάξιου αντικαταστάτη. Π.χ. Δύσκολα θα καταφέρει ο Καλάθης να μπει στα παπούτσια του Διαμαντίδη. Δεν σημαίνει ακριβώς να μπει στο πετσί (παίζει με φυσικότητα τον ρόλο του) ή να έρθει στη θέση (κατανοεί πώς αισθάνεται ο άλλος).

  37. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @36. Γιάννη, τί νὰ πῶ κι ἐγὼ ποὺ δυσκολεύομαι νὰ μπῶ στὰ παπούτσια μου; 🙂
    Ναί, στὰ δικά μου παπούτσια! Κυριολεκτῶ κι ἐξηγοῦμαι.
    Μετὰ τὴν παραμόρφωση τοῦ ποδιοῦ μου ἀπὸ τὸ κάταγμα, ἀναγκάστηκα νὰ βάλω εἰδικὰ ἀνατομικὰ πέλματα καὶ δὲν χωράει τὸ πόδι μου στὰ παπούτσια μου, παρὰ μόνο σὲ κάποια ἀθλητικά.

  38. Μαρία said

    36
    Την αμερικανιά με τη σημασία του πετσιού τη λάνσαρε ο Παπαχελάς.

  39. Γιάννης Κουβάτσος said

    Όντως κυριολεκτικά, Δημήτρη. Και μη χειρότερα, εύχομαι. 😊

  40. Pedis said

    Ωραία συνεισφορά (-> κοντριμπιούσιον 🙂 ), Νικοκύρη.

    Ποιος να ξέρει πόσες και πόσες εκφράσεις που χρησιμοποιούμε είναι δανεια από ξένες γλώσσες και κουλτούρες!

    Οι αθλητικοί σχολιαστές θάχουν κάνει το καθήκον τους προς τον αντρικό πληθυσμό … να τον μορφώσουν πολυπολιτισμικώς. Τα πρωινάδικα και οι σαπουνόπερες, τι, άραγε, να έχουν προσφέρει στο γυναικείο ποσοστό των τηλεορασόπληκτων;

    Α προπό, «το χρονοντούλαπο της ιστορίας» του Ανδρέα, σίγουρα δεν ήταν δικό του … (κουίζ: ποια είναι η καταγωγή της έκφρασης;)

    Αρκετές εκφράσεις, όπως γράφει κι ο ΝΙκοκύρης, δεν φαίνονται να είναι εύκολα μεταφράσιμες, λ.χ. οι εντελώς σλαγκ όπως το «Είδε το Χριστό φαντάρο».

  41. sarant said

    40 Ξέρεις ποια είναι η καταγωγή της έκφρασης ή ρωτάς να μάθεις;

    Το «το έβαλε στο χρονοντούλαπο» είναι έκφραση που υπάρχει από τα τέλη του 19 αιώνα. Το «χρονοντούλαπο της ιστορίας» δεν θυμάμαι να το έχω βρει πριν το λανσάρει ο Αντρέας. Αξίζει άρθρο.

  42. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @40. (τέλος) Ἀμέ! He saw G.I. Christ 🙂

  43. ΓιώργοςΜ said

    38 Υπάρχουν δύο αγγλικές παροιμιακές εκφράσεις, η μία σημαίνει «στη θέση του Χ»
    Δεν θα το έκανα αν ήμουν στη θέση σου>I wouldn’t do it if I were in your shoes
    ενώ η άλλη σύγκριση, συνήθως ανεπάρκειας
    Δεν είναι τόσο καλός όσο ο πατέρας του>Can’t fill his father’s shoes.
    Δεν ξέρω πόσο εύχρηστες είναι πλέον, ούτε αν είναι το ίδιο εύχρηστες εκατέρωθεν του Ατλαντικού.

  44. cronopiusa said

    ΣΕ ΞΕΝΑ ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ (THE COBBLER)

  45. … «Όσο θες στου κουφού την πόρτα βρόντα» (σελ. 132), … -δεν υπήρχε αγγλική παροιμία με αυτη τη διατύπωση, αν και δεν αμφιβάλλω πως η ιδέα θα υπάρχει διατυπωμένη με κάποιο τρόπο. …

    Η πλησιέστερη στα αγγλικά νομίζω πως είναι
    «…fall on deaf ears».

    Πχ (Από το κλασικό άρθρο
    Least-squares estimation: from Gauss to Kalman)

    «After Kalman had published his
    paper and it had attained considerable fame, Swerling [22]
    wrote a letter to the AIAA Journal claiming priority for
    the Kalman filter equations. It appears, however, that his
    plea has fallen on deaf ears
    .

    [22] Swerling, P., «Comment on ‘A stalistical optimizing naviga-
    tion procedure for space flight,’ » AIAA J., vol. I, p. 1968. Aug.
    1963.»

  46. … να αποδώσουμε το he kicked the bucket …

    Θυμάμαι την συγκεκριμένη φράση στα Steps in English Grammar and Idiom του D N Stavropoulos, όπου αναφερόταν χαρακτηριστικά στα ευτράπελα που μπορούν να συμβούν αν παροιμιακές/ιδιωματικές εκφράσεις χρησιμοποιούνται ανεπιτυχώς, όπως, στην υποτίθεται γλαφυρή ερώτηση
    «When did your dear father kick the bucket?»

  47. … Έγινα μπαρούτι, I was furious. …

    Πιστεύω υπάρχει και πλησιέστερο: I was about to burst.

  48. Μυλοπέτρος said

    Το θεμα της αππδοσης τωων ορων ειναι παλαιο οσο και σημαντικο. Το ποια λεξη θα επικρατησει εγω δεν ειμαι σε θεση να το προβλεψω. Πριν απο χρονια η ΕΠΥ, εβγαλε εμα βιβλιαρακι επιχειρωντας να αποδοσει στα Ελληνικα ορους της Πληροφορικης, που τοτε αρχισαν να εμφανιζονται.
    Καποιοι απο αυτους καθιερωθηκαν.
    Καποιοι οχι. Κυκλοφορει σαν ανεκδοτο το οτι καποτε στο ΕΜΥ υπηρχαν οι επιηραφες «Εργαστηριον ‘σκληροδομης'» για το hardware ενω για το software «εργαστηριον, καθεστε καλα; ‘μαλακοδομης'».

  49. Μυλοπέτρος said

    ΕΜΥ τι ειναι αυτο; ΕΜΠ το σωστο!

  50. ΓιώργοςΜ said

    46 Διάλογος, προσπαθώ να θυμηθώ από ποια ταινία, η ερώτηση από τους (Αμερικάνους;) αγγλόφωνους προς τη μη αγγλόφωνη κοπέλλα:
    -So, did your father kick the bucket?
    -What?
    -(μετά από σκούντημα του φίλου του για τη χοντροκοπιά) I mean, has he passed away?
    -No, no, he died three years ago.

  51. 28,
    Αυτό τώρα μόλις το κατάλαβα!

  52. BLOG_OTI_NANAI said

    Σχετικά με το σχόλιο #10 που αναφέρεται σε μετάφραση του «Κ. ΑΤΙΚ.«, το μοναδικό όνομα που βρήκα να ταιριάζει και να έχει κάποια σχέση με λογοτεχνία είναι το «Κίμων Ατ(τ)ικός» λογοτεχνικό ψευδώνυμο κάποιου Ιωάννη Σκουτερόπουλου, συγγραφέας ιστορικών μυθιστορημάτων «φουστανέλας» όπως λέγονταν.

  53. 20,
    Ενδιαφέροντα!
    Το «Βουλιάξανε τὰ καράβια σου;» το λέμε και στα ελληνικά:
    «Πέσανε τα καράβια σου έξω;«

  54. leonicos said

    Το he kicked the bucket είναι πολύ επικίνδυνο. Η ίδια έκφραση στα εβραϊκά σημαίνει ‘χάλασε μια στρωμένη δουλειά’ με αναφορά στην αγελάδα που αφού την αρμέξεις, δίνει μαι και σου χύνει το γάλα.

  55. dryhammer said

    >he kicked the bucket

    στα Χιώτικα: τό ‘καμε τ’ αυγό , (η)πήε για ‘κείνα τα νερά (καρδαμυλίτικο)

  56. … αρνούμαστε διαρρήδην «να μπούμε στα παπούτσια» …

    Ασφαλώς, «φοράμε» λέμε, όχι «μπαίνουμε σε»:

    «Μπήκα και σεφόρεσα και δίσολο σεβρό«

  57. ΣΠ said

    54
    Στα ελληνικά λέμε κλώτσησε την καρδάρα με το γάλα:
    http://www.sarantakos.com/fraseis/treisfraseis.html

  58. BLOG_OTI_NANAI said

    41: Πρέπει ν’ αναφερθεί ότι η έκφραση ήταν συνηθισμένη με «τα χρονοντούλαπα» στον πληθυντικό.
    Πάντως ο Ανδρέας δεν ήταν εφευρέτης της το 1985. Είχε δημοσιευτεί παρόμοια το 1975 από τον Νίκο Αθανασιάδη στο διήγημα «Χιροσίμα»:

    Βρήκα και μια πιο περιφραστική στο Μακεδονικό Ημερολόγιο του 1970:

  59. BLOG_OTI_NANAI said

    Επίσης Νίκο, άμα γράψεις άρθρο κράτα και αυτό, το καλύτερο όλων, με την πανομοιότυπη φράση από το 1949.
    Μήπως ο Ανδρέας διάβαζε τον «Σκαπανέα«;

  60. 13, … une vieille femme a l’air
    beguin …

    Begin the Beguine,
    σε μία από τις πολλές ερμηνείες του
    κοντά στον ρυθμό της ρούμπας.

  61. Πέπε said

    Tο χρονοντούλαπο μοιάζει να προέρχεται από κάποια ιστορία επιστημονικής φαντασίας.

  62. leonicos said

    57 Πόσο διαφέρει η καρδάρα από τον κουβά; Είπα κουβάς, αλλά είναι ειδικό αγγείο για γάλα.

    Και καρδάρα δεν σημαίνει παντού το ίδιο. Στην Αρτοτίνα εἰναι το δοχείο που κόβουν το βούτυρο.

    Και μια και μιλάμε για παροιμίες…. πάρτε μια

    Στοβαίος: «Σοφοκλέους ἐν Ἰνάχῳ “ἐπῄνεσ’· ἴσθι δ’, ὥσπερ ἡ παροιμία, / ἐν κάρτα βαιῶν γνωτὸς ἂν γένοιτ’ ἀνήρ.”»

    Και μια πιο εύκολη: Στοβαίος: «πρὸς τὴν ἀνάγκην οὐδ’ Ἄρης ἀνθίσταται.»

  63. 52
    Ευχαριστώ πάρα πολύ! Πρέπει να έχετε δίκιο. Έψαξα πολύ, από την προσωπικότητα του Ιωάννη Σκουτερόπουλου που αναφέρετε, ταιριάζει να είναι ο ίδιος που έκανε τη μετάφραση (γλώσσα, εκδοτικό κτλ.).

  64. leonicos said

    Τὸν Ἀίδαν γὰρ οὐδὲ γῆρας οἶδε φιλεῖν

    από τον Ἰοβάτη του Σοφοκλή

  65. Pedis said

    # 41 – 40 Ξέρεις ποια είναι η καταγωγή της έκφρασης ή ρωτάς να μάθεις;

    Το «το έβαλε στο χρονοντούλαπο» είναι έκφραση που υπάρχει από τα τέλη του 19 αιώνα. Το «χρονοντούλαπο της ιστορίας» δεν θυμάμαι να το έχω βρει πριν το λανσάρει ο Αντρέας. Αξίζει άρθρο.

    Είχα μια εντύπωση σχετικά, όχι για «χρονοντούλαπο της ιστορίας » αλλά «μπαούλο της ιστορίας». όσον αφορά την τύχη συγκεκριμένων εκπροσώπων της αστικής τάξης … αλλά μπορεί και να με γελάει η μνημη μου. Έκανα μια-δυο αναζητήσεις εκεί που είχα στο μυαλό μου , αλλά δεν το πέτυχα, δεν το είχα διαβάσει, δε, σε ελληνική μετάφραση. Με δεδομένα όλα αυτά καθώς και ότι δεν δύναμαι να δώσω ακριβή αναφορά, είναι καλύτερο να δηλώσω άγνοια.

  66. Γιάννης Κουβάτσος said

    «Εκστρατεία ενάντια στη σεξουαλική κακοποίηση από το Χαμόγελο του παιδιού»! Φρίκη! Διαπράττει τέτοια αίσχη αυτή η οργάνωση; Ευτυχώς όχι. Απλώς κάποιοι δυσκολεύονται στη σύνταξη: 😊
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.tovima.gr/society/article/%3Faid%3D915435&ved=0ahUKEwjL7rO4grzXAhUkCpoKHQq9C9AQFgg6MAU&usg=AOvVaw33h_ulU2PXoGTnFlUBDwo2

  67. sarant said

    59-61 Εξαιρετικά χρήσιμα τα ευρήματά σου! Ευχαριστούμε!

    65 Μπαούλο; Σεντούκι; Δεν το έχω ακούσει.

  68. Αρώτησις: ο φίλος μας, ο Μπετατζής, πού είναι;

    Εάν είναι αυτός https://twitter.com/KatherineKont/status/929062351327854598 μπράβο και ματαμπράβο του!

  69. spiridione said

    67. Ομιλία Τσίπρα στη Θεσ/νικη 4-5-2012
    Ο κ. Σαμαράς προσπαθεί να ανασύρει από το μπαούλο της Ιστορίας τις διαχωριστικές γραμμές του Εμφυλίου, για να κρύψει τις δικές του ευθύνες, για τη συνθηκολόγησή του με το μνημόνιο της υποτέλειας.
    https://www.syriza.gr/article/id/46150/OMILIA-TOY-EPIKEFALHS-TOY-SYNDYASMOY-SYRIZA—EKM-ALEKSH-TSIPRA-STHN-KENTRIKH-PROEKLOGIKH-SYGKENTRWSH–TOY–SYNDYASMOY-STH-ThESSALONIKH.html

  70. Κουτρούφι said

    Μια άλλη περίπτωση που δεν μπορεί να γίνει αυτούσια μετάφραση (έχει ξαναγίνει συζήτηση) είναι όταν χρησιμοποιούνται μονάδες μέτρησης σε προσέγγιση. Π.χ. πόδια, λίβρες, μίλια σε μέτρα, κιλά χιλιόμετρα. Δεν μπορείς να κάνεις το ca. 10 ft long, σε «καμιά τρακοσοτριανταριά πόντοι μήκος» ή «περίπου 3,3 μέτρα μήκος».Νομίζω ότι το πιο κατάλληλο είναι να το κάνεις «τρία-τριάμισι μέτρα».

  71. BLOG_OTI_NANAI said

    63: Εγώ ευχαριστώ για την αφορμή για ψάξιμο 🙂

    67: Εδώ κοτζάμ «Σκαπανέας», να πάρει τα πρωτεία το ΠΑΣΟΚ;!

  72. Μαρία said

    68
    Αποκλείεται.

  73. 72 Thanks! 😳

  74. sarant said

    Ευχαριστω για τα νεότερα!

  75. BLOG_OTI_NANAI said

    Μια προσθήκη ακόμα. Νομίζω από εδώ βούτηξε τη φράση ο Ανδρέας: άρθρο του Σπύρου Λιναρδάτου στο ΑΝΤΙ το 1974 που δεν υπάρχει περίπτωση να μην είχε διαβάσει ο Παπανδρέου. Μάλιστα, η συγκεκριμένη φράση έχει και ακριβώς το ίδιο νόημα με τη φράση περί «Δεξιάς που λαός την βάζει στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας» μόνο που στο άρθρο του ΑΝΤΙ αναφέρεται στη βασιλεία:

  76. leonicos said

    Σοφόν τι κἂν κακοῖς ἂ δεῖ φρονεῖν

    Το λέει ο Οδυσσέας στην Εκἀβη, όταν της αναγγέλλει ότι αποφάσισαν να σφάξουν την Πολυξένη στον τάφο του Αχιλλέα

  77. leonicos said

    Κάνω πλάκα σε κάποιους που δεν μιλάνε. Ξέρουμε κι εμείς ελληνικά… και πολλά άλλα

    Κατά τα άλλα παίζω με το ιστολόγιο, την υπομονή σας, χαιρετάω τον Ιατρού και την Κρόνη, παίζω μπάλα με τον Τζι και τάβλι με τον Γς

    Θα με νικήσουν και οι δυο. Δεν ξέρω ούτε το ένα ούτε το άλλο

  78. Pedis said

    έπεσε στα μαλακά (ωραία έκφραση)

    άλλος ένας … ο νιοστός.

    Πρωτόδικα, είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση 15 μηνών, με αναστολή για τις ψευδείς βεβαιώσεις, χωρίς ελαφρυντικά. Το Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο του είχε επιβάλει επίσης, την ποινή της προσωρινής παύσης τριών μηνών αλλά το Κεντρικό Πειθαρχικό Συμβούλιο αντικατέστησε, σε δεύτερο βαθμό τις ποινές, με απλή γραπτή επίπληξη.

    http://www.efsyn.gr/arthro/poini-fylakisis-ston-psyhiatro-gia-tis-plastes-vevaioseis-se-meli-tis-ha

    Τι έγινε, τον πιάσανε τον Δεβελέκο; Άιντε ντε, τι περιμένει κι αυτός, τι φοβάται, τι θα του συμβεί;

  79. Βάταλος said

    Εντιμώτατοι κύριοι,

    αφού αρχικώς συγχαρώ τον κ. Σαραντάκον διά την λαμπράν του ομιλίαν περί παροιμιών και περί μεταφραστικών εγκλημάτων, επιτρέψατέ μοι να εκφράσω ωρισμένας απόψεις επί της παρούσης αναρτήσεως…

    1) Μοί προκαλεί αλγεινήν εντύπωσιν ότι εις μίαν ανάρτησιν διά τας παροιμίας και τας παροιμιακάς εκφράσεις, ΟΥΔΕΙΣ αναγνώστης εφιλοτιμήθη να προτείνει διά καταβίβασιν το αριστουργηματικόν σύγγραμμα «Έλληνες Παροιμιογράφοι, Ζηνόβιος, Διογενειανός, Γρηγόριος Κύπριος κλπ, 1839», που περιέχει ανεκτιμήτου αξίας παροιμίας, αι οποίαι δεν διδάσκονται επί 190 έτη εις τα ρωμέικα σχολεία, λόγω βέτου των Γαλιλαίων…

    Το διατί βάζουν βέτο οι μισάνθρωποι Γαλιλαίοι, θα το αντιληφθήτε αν αναρτήσω τί λέγουν οι Έλληνες Παροιμιογράφοι διά τα διάφορα είδη του Γέλωτος εις την Αρχαίαν Ελλάδα. ΕΡΩΤΩ τον απόφοιτον της Ιωνιδείου Σχολής Πειραιώς, κ. Νίκον Σαραντάκον; Μετά από μισόν αιώνα ενασχολήσεως με την Θείαν Ελληνικήν Γλώσσαν, εγνώριζε ποίος είναι ο Ιωνικός Γέλως; Στοιχηματίζω πως ΟΧΙ!..

    2) Προχωρώ εις μίαν ανεκτιμήτου αξίας αποκάλυψιν που δεικνύει την υποκρισίαν του Ρωμέικου Παιδαγωγικού Ινστιτούτου: Εις το βιβλίον των αρχαίων ελληνικών της Α΄ Γυμνασίου περιλαμβάνεται ο περίφημος μύθος του Αισώπου «Λέων, Προμηθεύς και Ελέφας» , αλλά λογοκριμένος!.. Και διατί τον ελογόκριναν οι μισέλληνες χριστιανομπολσεβίκοι του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, αλλοιώνοντες το πρωτότυπον αρχαιοελληνικόν κείμενον; Διότι ο Αίσωπος ομιλεί διά μίαν ψυχήν που ΜΑΛΑΚΙΖΕΤΑΙ!.. Αναρτώ την σχετικήν φωτοτυπίαν διά να αντιληφθούν όλοι την απίστευτον λογοκρισίαν του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, ώστε να μή διαβάσουν τα 13χρονα Ρωμιόπουλα την λέξιν «μαλακίζεται»!..

    3) Περαίνω με μίαν ακόμη αποκάλυψιν που θα εντυπωσιάση ακόμη και τους ειδήμονας (Nick Nickolas κλπ.). Ο Μαρκήσιος Ντε Σάντ ομολογεί εις την «Ιουλιέτταν» του ότι ενεπνεύσθη την κεντρικήν ιδέαν της Θεωρίας του (Σαδισμός κλπ.) από τον περίφημον μύθον του Αισώπου «Λαγωοί και Βάτραχοι», τον οποίον ανέγνωσεν εις εφηβικήν ηλικίαν!.. . Περιέργως, και ο μύθος αυτός περιλαμβάνεται εις το βιβλίον των αρχαίων ελληνικών της Α΄ Γυμνασίου, χωρίς να αναφέρεται ο ρόλος που έπαιξεν εις την ζωήν του Ντέ Σάντ. Αν προκληθώ, θα αναρτήσω το σχετικόν απόσπασμα της «Ιουλιέττας» όπου ο Θείος Μαρκήσιος αποκαλύπτει τον ρόλον του Αισώπου εις την σύλληψιν της Θεωρίας του Σαδισμού

    Μετά τιμής
    Γέρων Βάταλος
    αιμύλος και σπουδαιόμυθος

  80. Spiridione said

    Και μάλιστα ο Αντρέας έλεγε «χρονοντούλαπα της ιστορίας»
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=98275&id=-1&s=0&STEMTYPE=1&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=AAiASfASZASXASVASXASVAScASXASlASTASJASYASJAAiAAgARsASJASYASJASVASMASZASFASXASd&CropPDF=0

    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=124&pageid=102954&id=-1&s=0&STEMTYPE=1&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=AAiASfASZASXASVASXASVAScASXASlASTASJASYASJAAiAAgARsASJASYASJASVASMASZASFASXASd&CropPDF=0

    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=65&pageid=53102&id=-1&s=0&STEMTYPE=1&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=AAiASfASZASXASVASXASVAScASXASlASTASJASYASJAAiAAgARsASJASYASJASVASMASZASFASXASd&CropPDF=0

  81. Peter Maxwell said

    79. Σε πιστευω αλλα θελω να δω το αποσπασμα απο την Ιουλιεττα αν γινεται. Γιατι δεν κανεις ενα μπλογκ ρε Βαταλε; Aφου εχεις πραγματα να πεις.

  82. Γιάννης Κουβάτσος said

    Πρόσωπα και προσωπεία του Βάταλου. 😉

  83. cronopiusa said


  84. cronopiusa said

    «Ποιος» είναι ο άνθρωπος που έστειλε στα δικαστήρια τον παππού που έκλεψε ένα φιλέτο κοτόπουλου για να ταΐσει το διαβητικό εγγόνι του

  85. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα

    82:

  86. Spiridione said

    «…Και η πειθάρχηση προυποθέτει ταύτιση σε αγώνες – και απαιτεί επομένως και αυτή χρόνο. Γι’ αυτό δεν είναι καθόλου παράξενο πως αντιμετωπίσαμε εσωτερικά προβλήματα στον πρώτο μας χρόνο. Έχουν ήδη ξεπεραστεί σε μεγάλο βαθμό και με την πραγματοποίηση των περιφερειακών συνελεύσεων και της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης θα μπουν στα χρονοντούλαπα της ιστορίας».
    Α. Παπανδρέου ομιλία 5-9-1975
    https://books.google.gr/books?id=YMKyAAAAIAAJ&q=%22%CF%87%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%22+%CF%80%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%B7%CF%83%CE%B7&dq=%22%CF%87%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%22+%CF%80%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%B7%CF%83%CE%B7&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi-gb3x4bzXAhWDCpoKHf4NAsQQ6AEIKzAB

    https://books.google.gr/books?id=YMKyAAAAIAAJ&q=%22%CF%87%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%22+%CE%A0%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%BF%CF%85&dq=%22%CF%87%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B1%CF%80%CE%B1%22+%CE%A0%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%AD%CE%BF%CF%85&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiDxL6q47zXAhXpFJoKHZbmAcEQ6AEIMjAC

  87. sarant said

    75 Πολύ σημαντικό εύρημα και πολυ πιθανό να έχεις δίκιο. Μπράβο!

    80-86 Ωστε ο Αντρέας αρχικά έλεγε χρονοντούλαπα. Πόσο υλικο, μπράβο!

  88. spiridione said

    87. Όχι μόνο αρχικά, και το ’85, χρονοντούλαπα έλεγε

  89. sarant said

    Περίεργο τότε πώς και τον έχω συνδέσει με το χρονοντούλαπο στον ενικό -και όχι μόνο εγώ.

  90. BLOG_OTI_NANAI said

    89: Και στη δημοσιογραφία της εποχής η ατάκα έμεινε στον ενικό. Πολύ σπάνια μνημονεύεται στον Πληθυντικό. Στο διαδίκτυο (με τη φράση σε εισαγωγικά) εμφανίζει 47.500 στον ενικό και 1.000 στον πληθυντικό.
    Επίσης είναι προφανές ότι ενικός/πληθυντικός δεν παίζει ουσιαστικό ρόλο αλλά θεωρείται ίδια ακριβώς φράση και ο κάθε δημοσιογράφος την διατυπώνει στον ενικό ή στον πληθυντικό και μάλιστα την τοποθετεί και σε εισαγωγικά ως αυτούσια, ανάλογα πως εξυπηρετεί το κείμενο του, συχνότερα όμως στον ενικό.

  91. spiridione said

    89. Όλοι έτσι νομίζαμε.
    Μην ξεχάσεις και την πρωιμότερη ανεύρεση του Σπαθόλουρου
    https://sarantakos.wordpress.com/2014/07/24/1974-2014/#comment-391396

  92. Fivos Karalis said

    Και πάλι απολογούμαι για το εκτός ροής συζήτησης σχόλιο, αλλά, μια που για μετάφραση ο λόγος, έχει κανείς ιδέα για αυτό το ρημάδι το anticipate/anticipation πώς μεταφράζεται?? Προλαβαίνω/προβλέπω/προϊδεάζω/προπορεύομαι/προπομπός/προάγγελος κ.α. κυρίως σε περιφραστικό πλαίσιο, όλα ανάλογα με την περίπτωση σχετικά αλλά κανένα ακριβώς αυτό…

  93. spatholouro said

    Μήπως βοηθάει αυτό το λεξικάκι, που εμένα με έχει ξελασπώσει πολλές φορές και σε γλώσσες όπως αλβανικά, σερβοκροατικά κλπ;

    https://el.glosbe.com/en/el/anticipation

    https://el.glosbe.com/en/el/anticipate

  94. BLOG_OTI_NANAI said

    92: Η Ακαδημία Αθηνών στα περί ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ορολογίας έχει τα εξής:

    anticipation = πρόβλεψη
    anticipated methods of repayment and conversion = προβλεπόμενες μέθοδοι προεξόφλησης ή προμετατροπής
    anticipatory buying = προαγορές

  95. Fivos Karalis said

    είναι πολύ καλό το χρησιμοποιώ, όπως και αυτά

    http://traduction.sensagent.com/

    http://www.wordreference.com/

    Αλλά η κατά λέξη απόδοση σπάνια ταιριάζει εδώ.

    πχ «The ancient atomic theory is an anticipation of Galilean-Newtonian mechanics»

  96. Fivos Karalis said

    όπου το «προπομπός» ίσως είναι οκ, αλλά εδώ όχι τόσο

    «Democritus anticipated the infinitesimal considerations of Archimedes»

    – «Ασχολήθηκε πρώτος/εγκαινίασε/..» ?

  97. spatholouro said

    #95
    Ίσως κάτι σαν προήχηση/προανάκρουσμα…

  98. προοιωνίζω

  99. Fivos Karalis said

    Χρησιμοποιείται και σε μη λόγιες καταστάσεις πάντως, πχ για έναν ποδοσφαιριστή anticipation είναι κάτι σαν την ικανότητα να «διαβάζει τις φάσεις/το παιχνίδι» (που λένε). (Κάτι σαν τον Τζιόλη δηλαδή)

  100. Γιάννης Ιατρού said

    100: Μιχάλη,
    τα καλά τα κρατάτε μόνο για πάρτι σας μου φαίνεται (ή είναι ακατάλληλα για ανηλίκους;; 🙂 )

  101. sarant said

    92 Όπως το είπες. Είναι δύσκολη περίπτωση.

  102. 101,
    Ωχ, φαίνεται είσαι σε άλλη ήπειρο που δεν
    εξηπειρετείται.

    Δουλεύει αυτό;

  103. Γιάννης Ιατρού said

    103: Έτσι είναι. Ναι, ναι, δουλεύει, όπως κι αυτό κι άλλα με τον ίδιο τίτλο και την Carly (αλίμονο να μην την βρεις, με τέτοιο χαμόγελο 🙂 ).

  104. Γιάννης Ιατρού said

    103: Απίθανος είσαι! Εξηπειρετείται !)

  105. Μαρία said

    95, 96
    Προεικονίζει.

  106. 106, 102, κα
    Ίσως και «προϊδεάζει», αλλά είναι πράγματι στρυφνό.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: