Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Λεξιλογικά της πλημμύρας

Posted by sarant στο 4 Δεκέμβριος, 2017


Το άρθρο που θα διαβάσετε σήμερα δημοσιεύτηκε χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στα Ενθέματα της κυριακάτικης Αυγής στη στήλη «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία». Βέβαια, το θέμα των πλημμυρών ήταν επίκαιρο πριν από δυο βδομάδες περίπου, αλλά η στήλη είναι μηνιαία. Επειδή είχα κατά νου ότι θα έγραφα για την εφημερίδα, δεν μπήκε νωρίτερα σχετικό άρθρο στο ιστολόγιο.

Ο μήνας που μας πέρασε σημαδεύτηκε από τις φονικές πλημμύρες της Δυτικής Αττικής, στη Μάνδρα, τη Μαγούλα και τη Νέα Πέραμο. Αναλύσεις για τις περιστάσεις και τις αιτίες της τραγωδίας θα έχετε διαβάσει σε προηγούμενα φύλλα της Αυγής· όμως εμείς εδώ λεξιλογούμε κι έτσι η στήλη θα περιοριστεί στο κατεξοχήν αντικείμενό της, στα λεξιλογικά της πλημμύρας.

Και ξεκινάμε από την ίδια τη λέξη «πλημμύρα». Είναι αρχαία, και μάλιστα ο τύπος πλημ(μ)υρίς είναι ήδη ομηρικός και σήμαινε αρχικά την άνοδο των νερών της θάλασσας, από την παλίρροια ή άλλες αιτίες. Στην Οδύσσεια, ο τυφλωμένος πια Πολύφημος πετάει έναν θεόρατο βράχο προς το πλοίο του Οδυσσέα, χωρίς να βρει τον στόχο, αλλά από το κύμα που σηκώνεται προκαλείται «πλημυρίς εκ πόντοιο» (ι486), «φουσκονεριά απ’ το πέλαγο» στη μετάφραση του Εφταλιώτη.

Ο τύπος πλη(μ)μύρα είναι λιγάκι νεότερος, μάλιστα αρχικά ήταν προπαροξύτονος, πλήμ(μ)υρα και χρησιμοποιείται τόσο με την κυριολεκτική, σημερινή, σημασία όσο και μεταφορικά, π.χ. πλήμμυρα λόγων ή κακών πλήμμυρα. Από το κατέβασμα του τόνου στη γενική, μεταπλάστηκε η ονομαστική, πλη(μ)μύρα, τύπος που επικράτησε στα νεότερα χρόνια ως σήμερα.

Βάζω το ένα μι σε παρένθεση επειδή ήδη από τα αρχαία χρόνια η λέξη διττογραφείται. Οι αρχαίοι θεώρησαν πως είναι σύνθετη από το πλην + μύρομαι (θρηνώ, δακρύζω) κι έτσι καθιέρωσαν τη γραφή με δυο μ, ήδη από την κλασική αρχαιότητα. Ωστόσο, πρόκειται για παρετυμολογία: η λέξη ανήκει στην οικογένεια του ρήματος πίμπλημι (γεμίζω) και συγγενεύει με την πλησμονή ή το πλήθος. Αυτό βέβαια δεν είναι λόγος για να ανατραπεί μια γραφή κατοχυρωμένη από τη χρήση επί εικοσιπέντε αιώνες.

Τη λέξη τη χρησιμοποιούμε και μεταφορικά. Κι ενώ η κυριολεξία είναι πάντα καταστροφική, η μεταφορική χρήση μπορεί να πάρει και θετική χροιά, όπως όταν λέμε ότι η πλατεία πλημμύρισε από το συγκεντρωμένο πλήθος ή το δωμάτιο πλημμύρισε από φως ή ότι κάποιος αισθάνθηκε να τον πλημμυρίζει η χαρά. Θετική χροιά έχει συνήθως και η κοσμοπλημμύρα.

Για τις πλημμύρες θεωρούνται υπεύθυνα τα μπαζωμένα ρέματα. Μπαζώνω σημαίνει ότι γεμίζω μια κοιλότητα του εδάφους με μπάζα, δηλαδή με άχρηστα υλικά (ιδίως χώμα, πέτρες και τούβλα) που προέρχονται από κατεδάφιση οικοδομών. Η λέξη μέχρι πρόσφατα είχε μόνο πληθυντικό, και είναι δάνειο ή μάλλον αντιδάνειο, αφού προέρχεται από το παλαιό ιταλικό basa (ενικός που θεωρήθηκε πληθυντικός) που σημαίνει τη βάση, το θεμέλιο ενός κτιρίου και βέβαια ανάγεται, μέσω λατινικών, στο αρχαίο ελληνικό βάσις. Τα μπάζα δεν έχουν ετυμολογική σχέση με τις μπάζες του χαρτοπαιγνίου ή τη γερή μπάζα του αεριτζή, άσχετο κάποιος που μπαζώνει το ρέμα κάνει γερή μπάζα πουλώντας τα οικόπεδα.

Στη νεότερη αργκό, έχει αναδυθεί η έκφραση «για τα μπάζα» που χρησιμοποιείται για κάποιον ή κάτι άχρηστο, ανόητο, άσχημο, για πέταμα. Παράλληλα έχει εμφανιστεί και ο ενικός «μπάζο». Στην αργκό των τηλεοπτικών καναλιών, μπαζώνει όποιος γεμίζει ώρες προγράμματος με πρόχειρο και φτηνό τηλεοπτικό υλικό.

Τα ρέματα, πάλι, προέκυψαν από το αρχαίο ρεύμα, λέξη που ήδη από την αρχαιότητα είχε πολλές μεταφορικές σημασίες και σήμερα έχει ακόμα περισσότερες, από το ηλεκτρικό ρεύμα και το αντίθετο ρεύμα της κυκλοφορίας έως τα ρεύματα των ιδεών και τα πολιτικά ή καλλιτεχνικά ρεύματα· όταν κάτι «έχει ρεύμα» σημαίνει ότι προσελκύει πολλούς οπαδούς, είναι της μόδας. Το ρέμα έχει μονάχα την κυριολεκτική σημασία του μικρού χειμάρρου, που συνήθως στις μέρες μας έχει λιγοστό νερό –εκτός όταν πλημμυρίζει. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα λέμε για μιαν αδιέξοδη κατάσταση, όταν κάποιος βρίσκεται αντιμέτωπος με δυο εξίσου κακές επιλογές.

Ρέματα είχε εκατοντάδες η Αττική στα τέλη του 19ου αιώνα, ή ακόμα και στον μεσοπόλεμο –Ποδονίφτης, Βουρλοπόταμος, Χελιδονού, Κοκκιναράς, Χαϊδαρόρεμα, Καναπίτσα κι άλλα αμέτρητα. Ο πιο ωραίος δρόμος της Αθήνας κατά Βάρναλη, η Φωκίωνος Νέγρη, είναι μπαζωμένο ρέμα, το ρέμα Λεβίδη (έτσι λέγονταν οι μεγαλοκτηματίες της περιοχής).

Μπορεί ο Ιωάννης Μεταξάς να είχε δηλώσει το 1939, με την αυταρέσκεια του ανεξέλεγκτου δικτάτορα, «Σήμερον θάπτομεν τον Ιλισσόν» -και πράγματι, απ’ τον ιερό ποταμό έχει μείνει ακάλυπτο μόνο ένα ελάχιστο τμήμα της άνυδρης κοίτης του πλάι στ’ Ολυμπιείο- αλλά το νερό θυμάται τους δρόμους του και κάθε τόσο ξεσπάει: και συνήθως ξεσπάει Νοέμβρη μήνα ή τέλη Οκτωβρίου, όπως το 1934, φονική πλημμύρα που την έκανε τραγούδι ο Μάρκος Βαμβακάρης, όπως το 1961, όπως το 1977, όπως το 1994, που την απαθανάτισε ο Ρασούλης, όπως προχτές στη Μάνδρα. Το 1994, κατ’ εξαίρεση, το ρέμα είχε παρασύρει κι έναν εφοπλιστή –συνήθως όμως την πληρώνει ο φτωχόκοσμος. Και η πλημμύρα ταξική είναι.

 

Advertisements

149 Σχόλια to “Λεξιλογικά της πλημμύρας”

  1. Γς said

    Καλημέρα και καλή εβδομάδα

    >Θετική χροιά έχει συνήθως και η κοσμοπλημμύρα.

    Και η [μπιπ]πλημμύρα, γνωστή και ως [μπιπ]θύελλα

  2. Cyrus Monk said

    Καλημέρα καὶ καλὴ βδομάδα σὲ ὅλους.
    Ἡ ἀπορία τοῦ ἀφελοῦς: αὐτὸς ποὺ βρίσκεται στὴν κατάσταση «μπρὸς γκρεμὸς καὶ πίσω ρέμα», ἔφτασε ἐκεῖ σκαρφαλώνοντας ἢ κολυμπώντας;
    Τὸ ἄρθρο, πάντως, καιροῦ βοηθοῦντος, ἔγινε καὶ πάλι ἐπίκαιρο – Γιάννενα, Κέρκυρα, Παξοί καὶ μόλις χθὲς Ἀλβανία.
    Ἡ μπάζα τοῦ μπρὶτζ (στὰ γαλλικὰ λεβέ) γίνεται εὔκολη ὑπόθεση ὅταν ἔχεις μαὶτρ ἀτού (στὰ ἀγγλικὰ trump). Ἀντίθετα, στὴν πολιτικὴ, ὅταν ἔχεις Trump εἶσαι γιὰ τὰ μπάζα.

  3. atheofobos said

    Δεν ανέφερες και τις εξίσου με αρκετούς νεκρούς πλημμύρες του 1961
    ΟΙ ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΕΣ ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ ΤΟΥ 1961 ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΡΑΜΑΝΛΙΚΟ ΠΑΡΑΚΡΑΤΟΣ
    http://atheofobos2.blogspot.gr/2013/01/1961.html

    στις οποίες είχαμε και την πρώτη εμφάνιση των αλήστου μνήμης Ελπιδοφόρων της χούντας
    ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟΙ-Η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΟΝ ΤΟΥ ΜΕΤΑΞΑ
    http://atheofobos2.blogspot.gr/2013/01/blog-post_25.html

  4. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Για τις μπάζες αυτές μπορεί να γραφτεί άρθρο

    3 Αφού τις αναφερω στο τέλος τις πλημμύρες του 1961 με λινκ προς παλαιότερο άρθρο!

  5. spiral architect 🇰🇵 said

    Καλημέρα, καλή βδομάδα και χρόνια πολλά στις εορτάζουσες.

    Το «Σήμερον θάπτομεν τον Ιλισσόν» έχει παρανοηθεί. Όχι, ο Ιλισσός ούτε θάπτηκε, ούτε μπαζώθηκε, αλλά έγινε κλειστός αγωγός τραπεζοειδούς διατομής και η στέψη του είναι η σημερινή οδός Μιχαλακοπούλου. Πολλά τμήματά του είναι ακόμα ανοικτά με χαρακτηριστικό το τμήμα από Ταύρο, Μοσχάτο-Καλλιθέα και τις εκβολές αυτού.

    Κοντά στις εκβολές στον παράδρομο – οδός Ιλισσού – Μοσχάτο

  6. Γς said

    >Μπορεί ο Ιωάννης Μεταξάς να είχε δηλώσει το 1939, με την αυταρέσκεια του ανεξέλεγκτου δικτάτορα, «Σήμερον θάπτομεν τον Ιλισσόν»

    Κι ήταν εκεί (1959), πάνω στον Αρδηττό που βλέπαμε μαζί με την Αλέκα να γκρεμίζουν την γέφυρα και να μετατρέπουν τον Ιλισσό σε αυτό που λέμε σήμερα Λεωφόρο Βασιλέως Κωνσταντίνου

    Κοιτούσαμε τις μπουλντόζες, τα τσιμέντα, μερμήγκια οι εργάτες και χαιρόμαστε που θα μεγαλώσουμε, θα παντρευτούμε και θα ζήσουμε σε μια τόσο ωραία πόλη που φτιαχνότανε.

    Φεύ, σκατά!

    Ούτε ωραία έγινε η πόλη, ούτε παντρευτήκαμε…

  7. LandS said

    5 Όχι μόνο Μιχαλακοπούλου αλλά και Κωνσταντίνου και Καλλιρρόης και άλλοι πολλοί δρόμοι.
    Αλλά αυτός τουλάχιστον ήταν ευγενικός και κάθισε ήσυχα. Δεν πλημύρισε. Το αδερφάκι του ο Κηφισός όμως, άλλος χαρακτήρας.

  8. gpoint said

    Σχετικά με το ένα μ της πλημμύρας στον Ομηρο και ο Αχιλλέας στην Ιλιάδα εμφανίζεται με ένα και αλλού με δύο λάμδα, έχω την εντύπωση πως το μέτρο είναι ο λόγος της διπλογραφής

  9. spatholouro said

    Πάντως, αφού εκ του «πλήμη» και αφού και αφού, γιατί να μην επιλέξουμε τη γραφή με ένα «μ»;;

    https://books.google.gr/books?id=I1BIAQAAIAAJ&pg=PA389&dq=%22%CF%80%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%B7%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwiBpLvP_e_XAhXLsxQKHZDCCJIQ6AEIKzAB#v=onepage&q=%22%CF%80%CE%BB%CE%AE%CE%BC%CE%B7%22&f=false

  10. sarant said

    5 Tο τμήμα του Ιλισσού προς τις εκβολές είναι καινούργια κοίτη που φτιάχτηκε στον 20ό αιώνα, νομίζω.

  11. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα.
    Χρόνια πολλὰ στὶς ἑορτάζουσες Βαρβάρες. Δὲν ξέρω ἄν ὑπάρχουν ἑορτάζοντες* σήμερα. Πάντως ἅγιος Βάρβαρος ὑπάρχει· ἔχω δεῖ σχετικὴ πινακίδα στὸ δρόμο Λευκάδας-Ἀμφιλοχίας.

    *Μιλᾶμε γιὰ ὀνομαστικὴ γιορτή, ὄχι γιὰ τὴ γιορτὴ τοῦ πυροβολικοῦ.

    Ὁ παπποῦς μου ὁ καπτα-Μῆτσος ἔλεγε πλημ(μ)άρανε τὰ νερὰ ἔχουμε πλήμ(μ)α* ὅταν ἀνέβαινε ἡ στάθμη τῆς θάλασσας. Βέβαια, μιλᾶμε γιὰ διαφορές στάθμης λίγων ἑκατοστῶν στὴ Μεσόγειο καὶ ὄχι ἀρκετῶν μέτρων, ὅπως συμβαίνει στοὺς ὠκεανούς.
    Τὸ ἀντίθετο εἶναι ἡ φυρονεριά· ποιητικὴ λέξη, τὴ χρησιμοποιεῖ κι ὁ Καββαδίας.

    * (ἡ) πλήμ(μ)α: πλημμυρίδα

  12. Γς said

  13. dryhammer said

    12. αρχή της εμφανιζόμενης σελίδας (την ανοίγει στη μέση – τέλος)

  14. dryhammer said

    13. Πώς τον λεν τον ποταμό, ή λυσσώ. (Ν.Τσιφόρος)

  15. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    » Στη νεότερη αργκό, έχει αναδυθεί η έκφραση «για τα μπάζα» που χρησιμοποιείται για κάποιον ή κάτι άχρηστο, ανόητο, άσχημο, για πέταμα. Παράλληλα έχει εμφανιστεί και ο ενικός «μπάζο» »

    Ὑπάρχει καὶ τὸ ἐπιτατικὸ μπαζόλα.

  16. Γς said

    11:

    >Χρόνια πολλὰ στὶς ἑορτάζουσες Βαρβάρες

    https://sarantakos.wordpress.com/2017/12/03/amadeus-2/#comment-470485

    Ηταν κι εκείνος που μύριζε τα μαχαιροπήρουνα και καταλάβαινε τι σπεσιαλιτε είχε εκείνη την ημέρα το μαγαζί.

    Μέχρι που μια μέρα πριν τον σερβίρουν τα έτριψαν στα μπούτια της κοπέλας που ήταν στη λάτζα.

    Κι αυτός τα μυρίζει και:

    -Ρε σεις! Εδώ δουλεύει η Βαρβάρα τώρα;

  17. spiral architect 🇰🇵 said

    @7: Ο Κηφισός μέχρι να φτιαχτεί ο ανισόπεδος κόμβος Κηφισού-Ποσειδώνος πλημμύριζε και έπνιγε τις ημιυπόγειες εισόδους των πολυκατοικιών στο Ν. Φάληρο, Μοσχάτο και Ταύρο. Το έργο έγινε, το ποτάμι διανοίχτηκε και καλύφθηκε μερικώς λίγο πριν το ’04, έτσι, σταμάτησαν οι πλημμύρες, αλλά ταυτόχρονα χάσαμε ένα ποτάμι που όριζε το λεκανοπέδιο.
    Ο Νείλος στο Κάιρο όπως και κάθε ιστορική πόλη που σέβεται τον εαυτό της έχει ένα ανοιχτό ποτάμι

  18. atheofobos said

    4
    Έχεις δίκιο, είχα διαβάσει βιαστικά το κείμενο.
    Άλλωστε το άρθρο σου –Ο Μποστ για τις πλημμύρες του 1961- στα σχόλια του οποίου είχε γίνει συζήτηση για τους Ελπιδοφόρους, είχε αποτελέσει το ερέθισμα να ψάξω και να γράψω για αυτούς.

  19. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Χρόνια πολλά στις εορτάζουσες, για τους εορτάζοντες ας πει ο Καβάφης.

    Να προσθέσο στο ανεκδοτολόγιο το γνωστό πειραγμα, όταν πιτσιρικάδες λέγαμε «χρόνια πολλά» στους ανυποψίαστους, ώστε στο αυθόρμητο «γιατί», ν’ απαντήσουμε «Σήμερα είναι της Αγίας Βαρβάρας, προστάτιδας του Πυροβολικού, και γιορτάζουν τα βλήματα».

    Ένα από τα πολλά ρέματα που έκλεισαν με σχετική επιτυχία (δηλ περιορισμένες ζημιές από πλημύρες έκτοτε) στη γειτονιά που μεγάλωσα, στα όρια Αγ. Δημητρίου και Ν. Σμύρνης (πολύ κοντά στη «βιοτεχνία πλαγγονιδίων», Νικοκύρη), μετατράπηκε σε αγωγό ομβρίων το ’76 ή λίγο μετά. Μειώθηκαν κάπως τα κουνούπια, αλλά χάθηκαν και τα βατράχια που μας νανούριζαν τα καλοκαίρια, χάθηκαν και οι εξερευνήσεις που κάναμε πιτσιρικάδες στην κοίτη του (βασικά τέλειωσε η παιδική μας ηλικία, τα άλλα είναι δικαιολογίες… ).

  20. dryhammer said

    «Ο ορφανός κι ο ποταμός το δίκιο τους το βρίσκουν» ή κατά Ν.Πολίτη

    https://books.google.gr/books?id=z0AlBgAAQBAJ&pg=PA502&lpg=PA502&dq=%CE%BF+%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CF%82+%CE%BA%CE%B9+%CE%BF+%CE%BF%CF%81%CF%86%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82&source=bl&ots=WCHfzeVrZs&sig=edbI9nK-U2nYsGEhQqFC70sf090&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwi-uYKb_-_XAhXFPhQKHVH0CDEQ6AEIUjAI#v=onepage&q=%CE%BF%20%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CF%82%20%CE%BA%CE%B9%20%CE%BF%20%CE%BF%CF%81%CF%86%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82&f=false

  21. dryhammer said

    To 13 αναφέρεται στο 20

    Το 14 αναφέρεται στο 11.

    (πως γίνεται; ποιός φοβάται τους λύγκες;)

  22. Alexis said

    Καλημέρα.
    #11: Ναι υπάρχει Άγιος Βάρβαρος Δημήτρη, αλλά δεν γιορτάζει σήμερα, γιορτάζει στις 23 Ιουνίου.
    Όνομα Βάρβαρος πάντως δεν έχω ακούσει μέχρι τώρα…

  23. spatholouro said

    Για την πλημύρα του 1934 ο Πάνος Σαββόπουλος:

    http://www.panossavopoulos.gr/p/blog-page_13.html

  24. sarant said

    23 Ωραία!

    19 Δεν λες την Πικροδάφνη;

  25. Alexis said

    #15: Κάποτε είχα ρίξει τρελό γέλιο διαβάζοντας στο slang.gr τα παράγωγα του μπάζου:
    θεόμπαζο, μπαζοκίλλερ, μπαζοκαταιγίδα, μπαζοκράτωρ, μπαζοβοσκός και άλλα πολλά που δεν …λέγονται 😆

  26. Γς said

    21:

    >To 13 αναφέρεται στο 20

    Μέγας είσαι Κύριε!

    Στο ποιο;

  27. ΓιώργοςΜ said

    (Το 27 απαντά και στο 24β)

  28. spiral architect 🇰🇵 said

    @19, 24β: Το ρέμα Καλογήρων που συναντούσε την Πικροδάφνη θα λέτε μάλλον.

  29. spiral architect 🇰🇵 said

    … έχει ενδιαφέρουσες οριζοντιογραφίες το μπλογκ. 😉

  30. dryhammer said

    27. Όταν το ανέβασα (το 20) ήταν σχ. 12 και η Μούσχουρη σχ 13 και η διευκρίνηση σχ 14.

    Μετά το 12 (τώρα 20) χάθηκε, ανέβηκαν όλα μια θέση και το ξαναβρήκα (δυο ανανεώσεις μετά) σαν 20. Έτσι βρέθηκα να αναφέρομαι σε λύγκα που δείχνει να αναρτήθηκε τρία τέταρτα της ώρας μετά τη διευκρίνησή του.

  31. Το 5*6 αναφέρεται στο ρίζα 2 και στην παράγωγο της f(x)=e/x*2 (δεύτερη παράγραφος)

  32. sarant said

    30 Όταν κάποιο σχόλιο το πιάνει η σπαμοπαγίδα, το απελευθερώνω και το ετεροχρονίζω για να εμφανιστεί τελευταίο και να μη χαλάσει την αρίθμηση. Έτσι συμβαίνουν τα περίεργα που επισημαίνεις.

    32 Και αυτό το σχόλιο είχε πιαστεί. Δεν ξέρω τι τον έπιασε τον πορτιέρη σήμερα και είναι αυστηρός με παλιούς πελάτες του μαγαζιού!

    28-32 Εντάξει, διευκρινίστηκε -μερσί!

  33. ΓιώργοςΜ said

    28 Ναι, ξεκινούσε από την Πλατεία Καλογήρων, ακολουθώντας τις οδούς Παπαναστασίου και Αίνου, αλλά κάποιο τμήμα παραπάνω από εκεί που σημειώνω την αρχή ήταν νομίζω ήδη κλειστό (ή έξω από το πεδίο δράσης μου ως 8χρονου πιτσιρικά).

  34. ΓιώργοςΜ said

    Κάτι πρέπει να τρέχει με τα τελευταία σχόλια και τη σειρά τους. Αν βολεύει ας σβηστούν κάποια δικά μου, δεν με πειράζει, είναι ήσσονος σημασίας έτσι κι αλλιώς.

  35. ΓιώργοςΜ said

    19 Το ρέμα που αναφέρομαι, για όποιον θέλει ν’ ακολουθήσει τη διαδρομή του, μέχρι την ένωσή του με το (ευτυχώς ανοιχτό ακόμη) της Πικροδάφνης.

    Είναι αξιοσημείωτο πως, όταν το ανάγλυφο είναι κάπως έντονο, οι ρεμετιές κατεβάζουν αντίστοιχο, αόρατο, ρεύμα αέρα που δροσίζει σημαντικά. Το παρατήρησα περπατώντας κάποια μέρα με καύσωνα προς το ρέμα της Πικροδάφνης. Παίρνοντας την κατηφόρα προς το ρέμα, ήταν σαν να άνοιξε κάποιος ανεμιστήρα, τουλάχιστο 2 βαθμοί διαφορά.
    Ισχύει και στα σκεπασμένα ρέματα, αλλά σε πιο περιορισμένο βαθμό, καθώς το ανάγλυφο συχνά διακόπτεται από κτίσματα.

  36. cronopiusa said

    11

    Η «Ωρα της φυρονεριάς», ο Χαμάλαρος, και οι «Ανυπεράσπιστοι» του Δημήτρη Χατζή…

    Η ανάπτυξη της πόλης και οι διαδρομές των ρεμάτων στην Αθήνα

    Βαρβαρούλα-Ζακυνθος

    Καλή σας μέρα, Χρόνια πολλά στις εορτάζουσεςκαι καλή εβδομάδα!

  37. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    spiral architect 🇰🇵 said:

    » …Ο Νείλος στο Κάιρο όπως και κάθε ιστορική πόλη που σέβεται τον εαυτό της έχει ένα ανοιχτό ποτάμι. »

    Μοῦ θύμισες κάτι ποὺ μοῦ ᾿λεγε κάποιος Αἰγυπτιώτης.
    Ὅταν πρωτῆρθε στὴν Ἀθήνα χρειάστηκε νὰ πάει στὸ Αἰγάλεω. Τοῦ εἶπαν θὰ πάρεις τὸ τάδε λεωφορεῖο καὶ θὰ κατέβεις στὴν πρώτη στάση μετὰ τὸ ποτάμι· τότε ἦταν ἀνοιχτὸς ὁ Κηφισὸς. Πῆρε τὸ λεωφορεῖο, ἀλλὰ ποτάμι, ὅπως τὸ γνώριζε ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο, δὲν συνάντησε. Ὅταν ἔφτασε στὸ τέρμα ρώτησε καὶ τοῦ εἶπαν πὼς τὸ εἶχαν περάσει πρὸ πολλοῦ. Γύρισε πίσω κολλημένος στὸ τζάμι, περιμένοντας νὰ δεῖ τὸ ποτάμι ποὺ δὲν πρόσεξε στὸν πηγαιμό. Μόλις πέρασαν ἕνα κανάλι ποὺ στὴ μέση του ἔτρεχε μιὰ μικρή ποσότητα ὑγροῦ μὲ ἀκαθόριστο χρῶμα, τοῦ φώναξε ὁ εἰσπράκτορας, τὸν ὁποῖον εἶχε παρακαλέσει νὰ τὸν εἰδοποιήσει: «Ποτάμι, κύριε».

  38. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    35 οι ρεμετιές κατεβάζουν αντίστοιχο, αόρατο, ρεύμα αέρα που δροσίζει σημαντικά

    Εγώ διάβασα οι ρεμπετιές. Ό,τι νάναι…

  39. Ριβαλντίνιο said

    Μπορεί ο Ιωάννης Μεταξάς να είχε δηλώσει το 1939, με την αυταρέσκεια του ανεξέλεγκτου δικτάτορα, «Σήμερον θάπτομεν τον Ιλισσόν»…

    1) Η φράση ειπώθηκε πραγματικά ή είναι σαν του Κενελλόπουλου ; 🙂
    2) Άλλο «θάπτομεν» και άλλο μπαζώνουμε. Μπάζωμα έκανε ;

    ————————————————–

    @ 5 spiral architect

    + 1

    Κάτι έργα είχαν κάνει και οι αρχαίοι με τον Ηριδανό :

    Κατά το 4ο π.χ αιώνα στην περιοχή του Κεραμεικού και λόγω των υπερχειλίσεων του ποταμού είχε δημιουργηθεί ελώδης περιοχή με παχύ στρώμα λάσπης και αργίλου. Τότε ξεκίνησαν έργα για την υπόγεια αποστράγγιση των στάσιμων νερών και την κατασκευή των κεραμικών εργαστηρίων της περιοχής των δύο δήμων (έσω και έξω Κεραμικού). Στην Κλασική εποχή, λόγω της πυκνότητας της δόμησης πλέον, το ποτάμι άρχισε να δέχεται τα λύματα του άστεως και σύντομα μετατράπηκε σε βούρκο. Κατόπιν επί Αδριανού (117-138 μ.Χ.) αποφασίστηκε ο εγκιβωτισμός του. Το ποτάμι καλύφθηκε από πλινθόκτιστο θόλο (αυτός που είναι ορατός στην πλατεία Μοναστηρίου), επιχωματώθηκε και μετατράπηκε σε υπόνομο.

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%97%CF%81%CE%B9%CE%B4%CE%B1%CE%BD%CF%8C%CF%82_(%CE%91%CF%84%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82)

  40. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @38.Τί βάζεις μεσημεριάτικα καὶ μᾶς στέλνεις;
    Στὸ Δγιάλο, Χτῆνος!

  41. Ποντικαρέος said

    Καλημέρα σας. Μια λεξιλογική απορία:
    Γιατί θεωρείται το ηλεκτρικό ρεύμα ως μεταφορική σημασία; Έχω τη εντύπωση ότι κυριολεκτούμε όταν λέμε για ηλεκτρικό ρεύμα αφού εννοούμε ροή ηλεκτρικών φορτίων. Μήπως ως μόνη κυριολεκτική σημασία του ρεύματος είναι το ρεύμα νερού;

  42. sarant said

    40 E μα!

  43. sarant said

    41 Θα έλεγα πως η κυριολεκτική σημασία είναι με νερό ή με υγρά.

  44. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    40/42 Νταξ, νταξ, πα να βρω κάτι σε Πάολα.

  45. Ποντικαρέος said

    @43 Ευχαριστώ για τη διευκρίνηση

  46. ΓιώργοςΜ said

    38 Ρεματιές, εντάξει! Ένα lapsus digiti, τόση φασαρία πχια… 🙂

  47. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα ! Δεν άνοιξα από το πρωί, και … πλημμύρα τα σχόλια !
    Τα επιρρήματα «ανάντη» και «κατάντη» νομίζω όμως ότι δεν αναφέρθηκαν, κι ανήκουν στη μικρή εκείνη ομάδα επιρρημάτων με κατάληξη σε «η», όπως π.χ. το «πεζή».
    Βεβαίως δε θα τα ακούσετε στα δελτία ειδήσεων, ως πολύ επιστημονικά – αλλά πάντως με τις πλημμύρες, στα κατάντη έχουμε κατάντια… (μπλακ χιούμορ ήτο αυτό).

  48. Πάνος με πεζά said

    Η πλάκα είναι στο Άργος, που στην είσοδο της πόλης υπάρχει ένας χείμαρρος ονόματι «Ξεριάς», που τους πνίγει συνέχεια ! Τουλάχιστον μέχρι πρότινος !

  49. Πάνος με πεζά said

    Κι όπως διάβασα ψάχνοντας, το «Ξεριάς» είναι «καθιερωμένο» όνομα χειμάρρων, σε πολλά μέρη της Ελλάδας – πώς λέμε «Καφενείον Η Συνάντησις» 🙂

  50. sarant said

    47 Νομίζω πως βασικά είναι επίθετο, που εύχρηστο είναι στον πληθ του ουδ, τα ανάντη / κατάντη

  51. Πάνος με πεζά said

    Εμείς οι πιο προχωρημένοι στη Σπάρτη, έχουμε την Κελεφίνα, χείμαρρο δίπλα στον Ευρώτα, και στη λαϊκή ονομασία της περιοχής, «Σκατιάς». Ε, τον Ευρώτα τον σέβονταν λόγω ιστορίας και τα έριναν (sic Λακωνικό) δίπλα…

  52. Πάνος με πεζά said

    @ 50 : Ναι, λέμε «τα ανάντι της ροής», αλλά και «ανάντη του ποταμού». Μάλιστα τελευταία το επιρρηματοποιούν στην ορθογραφία, γράφοντας την κατάληξη με γιώτα.

  53. dryhammer said

    50 Προσπαθώ να σκεφτώ ποιο ουσιαστικό (ουδέτερο) θα χαρακτηριζόταν από αυτά τα επίθετα και δεν… Στην ονομαστική του ενικού του αρσενικού πως πάνε; (Από τα ελληνικά μου ως τον Αη Έμενταλ…)

  54. dryhammer said

    52. Εννοώ χωρίς χρήση γενικής πχ ο μικρός σερίφης.

  55. Alexis said

    #51: Και παρ’ ημίν υπάρχει ο Καρυδάς που οι ντόπιοι τον λένε και Κουραδά!

  56. Γιάννης Ιατρού said

    Χαιρετώ

    48/49: Ο Ξεριάς λεγόταν (κι ακόμα λέγεται) Ασπροπόταμος. Είχα και προγιαγιά από το Άργος με τέτοιο επώνυμο (Ασπροποταμίτου), κάπου εκεί κοντά το πατρικό της.

  57. cronopiusa said

  58. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μπρος βαθύ και πίσω ρέμα άλλη παραλλαγή

    Το λένε τ΄αηδονάκια κάτω στα ρέματα πως σ΄αγαπώ μικρό μου δεν είναι ψέμματα
    Κάτω στο ρέμα το βαθύ-πλένει η Ρηνούλα μοναχή

    Γαϊδουροπνίχτης πολλά ρέματα (εκτός από αυτόν προς του Σκύλου τα μέρη-Αιγιάλεια)

    11. Πλημμάρουν λέει κι ο Κόντογλου. Και σε παλιά κιτάπια προς Μάνη μεριά (από ντοκιμαντέ το θυμάμαι,επειδή η λέξη μ΄αρέσει, τη βρίσκω πιο δηλωτική-ίσως μου θυμίζει το «φουλάρουν»)

  59. ΓιώργοςΜ said

    >Ξεριάς, Ξηριάς κλπ
    Ξηροχώρι είναι η ανεπίσημη ονομασία της Ιστιαίας, από τον Ξηριά που περνάει δίπλα.
    Απ’ ότι βλέπω μάλιστα, υπάρχουν κι άλλα Ξηροχώρια.
    Ο οποίος Ξηριάς πριν από 30 χρόνια είχε νερό σχεδόν ως το γόνατο και το καλοκαίρι, αρκετά ορμητικό, έπρεπε να τον διασχίζεις με προσοχή. Κι αν πάμε καμμιά σαρανταριά ακόμη χρόνια πίσω, το χειμώνα πλημύριζε τον τόπο, ειδικά ανάντη της Ιστιαίας, όπου είναι το πρώτο πλάτωμα που συναντούν τα ρέματα των γύρω βουνών που τον τροφοδοτούν. Στα τότε αντιπλημμυρικά είχε δουλέψει κάτι μεροκάμματα κι ο πατέρας μου.

  60. Alexis said

    #2: Το «μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα» είναι πράγματι παράδοξο, αν το καλοσκεφτεί κανείς. Με δεδομένο ότι το ρέμα βρίσκεται κατά κανόνα στο βάθος κάποιου γκρεμού, χαράδρας ή τέλος πάντων κάποιου κοιλώματος που το ίδιο έχει σκάψει, είναι σχεδόν αδύνατον να βρεθεί κάποιος σε σημείο τέτοιο που να έχει μπροστά του γκρεμό και πίσω του ρέμα.
    Η έκφραση μάλλον έχει προκύψει για χάρη του μέτρου και του ρυθμού της φράσης και όχι επειδή έχει πραγματικό αντίκρισμα.

  61. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Βήμα -πλατς- FM υπόγειο
    πλημμύρισε από τα νερά του Ιλισού

  62. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    60
    Αν πάω μπος βρίσκω γκρεμό
    κι αν κάνω πίσω, ρέμα
    κι ανε σταθώ τρέχ η πληγή
    και με πλαντά το αίμα

  63. nikiplos said

    Από το τραγούδι του Ρασούλη:

    Κάνει κι ένα ντου τρανό
    Παίρνει και τον Λιβανό
    Ολο υπόνομο τον πάει
    Στα πελάγη τον πετάει
    Και η μερσεντές λιωμένη
    Που ΄ταν και θωρακισμένη

    ποιός τον θυμάται πια τον Λιβανό…

  64. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  65. Γιάννης Κουβάτσος said

    Στα ρέματα συχνάζουν και δαιμόνια:
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.snhell.gr/anthology/content.asp%3Fid%3D449%26author_id%3D33&ved=0ahUKEwihnfuCv_DXAhUhAZoKHZkGCroQFgglMAE&usg=AOvVaw2uDJkZr7-j6dp3U5NB4XfR

  66. gpoint said

    # 11

    σε τα μας μπασά και ρήχη, οι κινήσεις των νερών

  67. Πουλ-πουλ said

    Η πλήμμη και η ρηχεία.

  68. Γς said

    Και λίγη Mουσική των Nερών από τον κύριο Handel και την παραδεισένια ελαφρότητα του Baroque

  69. Πάνος με πεζά said

    Και φυσικά, μην ξεχνάμε τη βασική αιτία της πλημμύρας… 🙂

  70. Πάνος με πεζά said

    Κι επειδή μάλλον δεν έχει σχολιαστεί, είναι τα μπάζα των μπάζων. «Απαγορεύεται η ρίψη μπάζων, πλησίον της Λεωφόρου Σπάτων». Το λέω γιατί το πιο πιθανό είναι να τα δείτε τονισμένα στη λήγουσα και τα δύο…

  71. Γς said

    Και το πιθανότερο μπάζα παντού, παρά την απαγόρευση

  72. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    62. στη βιασύνη βγήκε απαίσιο το «τρέχ η πληγή» ,να της βάλω τσιρότο:
    «τρέχει η πληγή»

    Περί μπάζων και λοιπών απορριμμάτων

  73. sarant said

    70 Σπατών έχω δει, μπαζών όχι.

    Εκτός από πραγματεία πρέφας, όταν μιλάει για τον αριθμό των μπαζών!

  74. Γιώργος said

    Κι εδώ http://www.et.gr/idocs-nph/search/pdfViewerForm.html?args=5C7QrtC22wFalhF2BrTT7HdtvSoClrL8M5hGPq04sAMfP1Rf9veiteJInJ48_97uPZKHBUSqIM6CiBSQOpYnTy36MacmUFCx2ppFvBej56Mmc8Qdb8ZfRJqZnsIAdk8Lv_e6czmhEembNmZCMxLMtREDDrrjITe2yuHV5F8lQEJ0kr9O0d7NBhHnlyk6TK_R
    Το περίφημο ΦΕΚ 1066Δ’/9.10.2003 όπου δημοσιεύθηκε η κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ (Βάσω Παπανδρέου) και Υπουργού Γεωργίας (Φώτη Χατζημιχάλη) υπ’ αριθμό 36610 με θέμα «Τροποποίηση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου Δήμου Μάνδρας»

  75. ΣΠ said

    Βρέχει ξανά κι όλα πλημμύρησαν

  76. gpoint said

    # 70

    καλέ τι μας λες ;

    μπάζα, μπάζα των μπαζών
    ριχνομεν των ρεματιών
    και πληρούμεν το κενόν
    κτίζοντες κατοικιών !!

  77. Γιάννης Κουβάτσος said

    Γνωστό, βέβαια, ότι ρέμα ήταν και η Σταδίου:
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://athensville.blogspot.com/2009/09/blog-post_13.html%3Fm%3D1&ved=0ahUKEwjDrqTA5_DXAhWLC5oKHV5dBa8QFgg2MAI&usg=AOvVaw1z2ZVF_YiZoNmWa7Aj7XTL&cshid=1512406072109

  78. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @76. Γειά σου, ρὲ Τζὶ μὲ τὰ Μποστικά σου.

    @73. Τό ᾿χω δεῖ σὲ κάποιες χειρόγραφες ταμπέλες ποὺ ξεπροβάλλουν, μόλις καὶ μετὰ βίας, πάνω ἀπὸ σωρούς. Ἀπαγορεύεται ἡ ρίψις μπαζῶν· γιὰ νὰ τὸ ποῦν «περὶ διὰ γραμμάτου».

  79. Faltsos said

    Διαπίστωσα ότι η μουσική κάλυψη του σημερινού θέματος είναι πολύ φτωχή, με εξαίρεση τις παραπομπές στην εισήγηση.

    Για μεταφορικές πλημμύρες από ρέματα τραγούδησε ο Τσιτσάνης

    Με παράσυρε το ρέμα

    Σχολιάστηκε αρκετά το «μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα». Θυμηθείτε πως το τραγούδησε ο Γαβαλάς

    Της Καλλιρόης το ρέμα που τραγούδησε και ο Μπιθικώτσης είναι ο Ιλισσός, σύμφωνα με όσα γράφηκαν πιο πάνω;

    Και συμπληρώνω τις λαϊκές μουσικές αναφορές με μια σύγχρονη διασκευή της πλημμύρας του Βαμβακάρη του1934

  80. Faltsos said

    Το κοπιπασταρισμα με πρόδωσε. Επανάληψη στο ορθό της σύγχρονης διασκευής της πλημμύρας του Βαμβακάρη του 1934

  81. Κι εδώ βλέπομε κάτι άξιους συμπατριώτες μας να ξεφορτώνουνται μπάζα σε ένα Αυλάκι

    http://korinthostv.gr/korinthiakanea/item/17415-t-drone-video

  82. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και ένα έξοχο σαρδάμ, που μόλις άκουσα σε τηλεοπτική αθλητική εκπομπή: «Ο Μαρίνος Ουζουνίδης επιθυμώς διακαούσε να τον εντάξει το καλοκαίρι στην ομάδα του τριφυλλιού. » 😊

  83. sarant said

    78 Δεν βάζουν περισπωμένη, φαντάζομαι 🙂

    80 Ενδιαφέρον!

    82 Καταπληκτική κοντρ-πετρί!

  84. ΚΑΒ said

    Στα Ναξώτικα μια μπάζα (που ήρτε στη μάντρα): μια φορά, κάποτε

  85. Corto said

    Το τρομακτικό ρήμα ρεματίζω:

    Της Εβραιοπούλας και της πέρδικας

    Μια Εβραιοπούλα θέριζε , και ήτον βαρεμένη·
    Ωραίς ωραίς εθέριζε, κ’ ωραίς εκοιλοπόνα.
    Και ’σ το δεμάτ’ ακούμπησε, χρυσόν υιόν τον κάμνει,
    Και ’σ την ποδιάν τον έβαλε, να πα τον ρεματήση.
    Μια πέρδικα της απαντά, μια πέρδικα της λέγει·
    «Μωρή σκύλλα, μωρ’ άνομη, Εβραιά μαγαρισμένη,
    Εγώ ’χω δεκοχτώ πουλιά, και πάσχω να τα θρέψω·
    Κ’ εσ’ έχεις τον χρυσόν υιόν, και πας τον ρεματήσης!»

    (Κλαύδιος Κάρολος Φωριέλ, τα ελληνικά δημοτικά τραγούδια
    Συμπλήρωμα, Τραγούδια πλαστά)

  86. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @83α. Αὐτὴν τὴ βάζω ἐγώ· περισπωμένη καὶ πάσης Ἑλλάδος. 🙂

  87. Πέπε said

    @85:
    > > Μια Εβραιοπούλα θέριζε…

    Στην Πάρο «Βασιλιοπούλα».

  88. ΣΠ said

    Ο Μπαμπινιώτης (τουλάχιστον στην 2η έκδοση που έχω εγώ) το έχει πλημύρα με ένα μ αλλά σημειώνει και «σχολ. ορθ. πλημμύρα». Τι ισχύει για τα άλλα σύγχρονα λεξικά;

  89. Corto said

    87:
    Πράγματι, υπάρχουν διάφορες παραλλαγές του συγκλονιστικού αυτού τραγουδιού. Άραγε η πρώτη καταγραφή των στίχων να είναι αυτή του Φωριέλ;

    Καταγραφή του ρήματος ρευματίζω – ρεματίζω με σχετική ιστορική αναφορά από τον Κοραή:

    https://books.google.gr/books?id=YtVFAQAAMAAJ&pg=PA331&dq=%CF%81%CE%B5%CF%85%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B6%CF%89&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjJ1uz4nfHXAhUiD5oKHSNlAv4Q6AEILzAB#v=onepage&q=%CF%81%CE%B5%CF%85%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B6%CF%89&f=false

    https://books.google.gr/books?id=UC8_AQAAMAAJ&pg=PA474&dq=%CF%81%CE%B5%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B6%CF%89&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiH09zsnfHXAhWHB5oKHf7kCPkQ6AEIJzAA#v=onepage&q=%CF%81%CE%B5%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B6%CF%89&f=false

  90. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Πὲς τὸ ναὶ κι ἂς εἶναι ψέμα
    μπρὸς γκρεμνὸς* καὶ πίσω ρέμα.

    *Νομίζω πὼς ἀκούγεται γκρεμΝὸς, ἀλλὰ δὲν εἶμαι σίγουρος· ὅσοι τό ᾿χουν μὲ τὴν τεχνολογία ἃς τὸ ἐλέγξουν.

    Καὶ ὁ θαυμάσιος Γκρεμὸς τοῦ Χατζιδάκι μὲ τὴν ἀνεπανάληπτη ἑρμηνεία τοῦ Ὀρφέα Κρεούζη

  91. Γς said

    89:

    Και για όσους δεν άνοιξαν τα λίκνα:

    ρεματίσει = να το ρίξει στο ρέμα (ποτάμι), να το πνίξει

  92. Γς said

    91:

    Αντιγράφω από το βίντεο του Πέπε στο #87.

    Τοπικό, παλιό τραγούδι της Πάρου που ανήκει στην κατηγορία των Παραλογών.
    Πρόκειται για την υπόθεση μιας ανεπιθύμητης γέννας, που συνήθως προκύπτει από παράνομο έρωτα. Η κοπέλα αφού γεννάει το γιο της προτίθεται να τον πνίξει, όταν μια πέρδικα τη σταματά και λαμβάνοντας ανθρώπινες ιδιότητες (ανθρώπινη φωνή) της θυμίζει, ότι η ίδια έχει πολλά παιδιά αλλά δε σκέφτηκε ποτέ να σκοτώσει κάποιο. Έτσι, ο φόνος αποτρέπεται.

    Το τραγούδι αυτό αποδεικνύει με μοναδικό τρόπο την αρμονία με την οποία μπορεί να ζήσει ο άνθρωπος με την άλογη φύση, (έμψυχα και άψυχα). Έχει πολλά να διδαχτεί από τα ζώα ο άνθρωπος και πρώτα-πρώτα το πρωταρχικό, αναντικατάστατο και πανάρχαιο μητρικό φίλτρο και την συνακόλουθη αγάπη της μάνας για το παιδί της.
    Σε στιχουργικές και μουσικές παραλλαγές συναντάται και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, όπως στην περιοχή της Κόνιτσας Ιωαννίνων, στη Γορτυνία Αρκαδίας, στην Κρήτη και αλλού.

  93. π2 said

    Αφού βάλατε παλιές πλημμύρες, να βάλω και μια αρχαία. Στην αρχαία Κύρρο της Μακεδονίας (στο Παλαιόκαστρο της Αραβησσού), εκεί όπου ο Μεγαλέκος σκόπευε να χτίσει έναν μεγαλοπρεπή ναό της Αθηνάς, ένα επιτύμβιο των αυτοκρατορικών χρόνων ανεγέρθηκε από κάποιον ταπεινότερο Αλέξανδρο για τον γιο του: τελευτήσαντος Ἀμιανοῦ ὑπὸ βίας ὕδατος.

  94. ΚΑΒ said

    Σαρακηνιώτισσα σε παραλλαγή της Χαλκιδικής,
    Οβριοπούλα σε δωδεκανησιακή
    απλώς γκαστρωμένη σε χιακή
    αλλού αρμενοπούλα, παπαδοπούλα, Εβραιοπούλα.

    Είναι εντυπωσιακό ότι τραγουδιόταν ως νανούρισμα η παραλογή αυτή.

  95. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Εδώ μια παραλλαγή
    Μια μάνα είχε ένα γιο

  96. Πέπε said

    94:

    Το παριανό πάντωςείναι (ήταν) χορευτικό, αποκριάτικο. Τις Απόκριες, εκτός από γαμοτράγουδα, σε αρκετά μέρη βγάζουν από το σεντούκι και ό,τι πιο παλιό διέθεταν από δημοτική παράδοση: παραλογές και ακριτικά, τσαμπούνες και ζουρνάδες, γενικά ό,τι είχε ο τόπος που πλέον δεν ακούγεται. Νομίζω ότι και το Χιώτικο είναι αποκριάτικο χορευτικό.

    Βρήκα κι άλλο ένα χορευτικό: Παπαδοπούλα εθέριζε – Τσάμικο (Γορτυνία Αρκαδίας) (το βρίσκεις στο ΥΤ ακριβώς έτσι, μη φορτώνουμε το νήμα). Σε κάποια μέρη θα το έλεγαν και νανούρισμα, αλλά όχι παντού.

  97. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    94>>τραγουδιόταν ως νανούρισμα η παραλογή
    Γιε μου σαν γίνεις κυνηγός
    σα γίνεις παλληκάρι,
    σαν ανταμώσεις πέρδικα
    να μην τηνε σκοτώσεις,
    η πέρδικα ειναι η μάνα σου
    κι εγώ η μητριά σου
    (Νάνι κοπελαρέλι μ νάνι)

    Απ αυτό ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου μας έδωσε το υπέροχο

  98. Alexis said

    #85: Μωρή σκύλλα, μωρ’ άνομη, Εβραιά μαγαρισμένη

    Κόρτο γιατί ανοίγεις πληγές;
    Τώρα θα εμφανιστεί ο γνωστός καλικάντζαρος και θα πει «συγχαίρω τον σχολιαστήν Κόρτον που ετόλμησε να διακινδυνεύσει πορτοκαλιάν κάρταν για αντισημιτισμό…» 😆 😆

  99. Κ. Καραποτόσογλου said

    Η ναξιώτικη φράση μια μπάζα (που ήρτε στη μάντρα): μια φορά, κάποτε, αποδίδει το τουρκικό ba’zan, bazan = ενίοτε, κάποτε. Χλωρού 358α.

  100. Corto said

    90:
    Μπράβο Δημήτρη! Τραγουδάρα του Καρίπη με την Γεωργακοπούλου και τον Κηρομύτη!

    91 (Γς):
    Κάτι σαν την κυρά Φροσύνη δηλαδή.

    Με την φωνή του Σεραφείμ Γεροθόδωρου και το κλαρίνο του μεγάλου Καρακώστα:

  101. Corto said

    98 (Alexis):
    Χα χα χα (Πολύ γέλιο!!!!)

  102. Alexis said

    Αφού πιάσαμε τα δημοτικά ας βάλουμε κι ένα που μιλάει για ποτάμι και πλημμύρα:

  103. sarant said

    88 Το ΛΚΝ πλημμ-
    Το Χρηστικό πλημμ- και πλημ-

    99 Οπότε απλως συμπίπτει με τη μπάζα των παιχνιδιών, ευχαριστούμε!

  104. Pedis said

    ΤΩΡΑ Η ΕΡΤ ΕΙΝΑΙ ΧΟΡΗΓΟΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, παναπεί δίνει (απ’ τα δικά μας) λεφτά στον Πλεύρη και στον αδερφό Γεωργιάδη («Εκδότης – Διδάσκαλος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας»!) να μας μιλήσουν για τη μοναδικότητα της ελληνικής γλώσσας.
    http://www.efsyn.gr/arthro/oi-kakes-parees-tis-ert-xana

    Αληθεύει;

  105. ΚΑΒ said

    99. Ευχαριστούμε πολύ.

    96. Και βέβαια ήταν πρωτίστως χορευτικό

  106. Spiridione said

    ….Δεδομένης και της τελεστικής και μεταφυσικής αγωνίας που διέπει την γενέθλια τελετουργία, η επιτέλεση αυτών των λατρευτικών τραγουδιών λειτουργεί μαγικά, προσδίδοντας ή αποτρέποντας από τη μοίρα των θνητών στοιχεία από τις ιδιότητες, τη ζωή και τα πάθη του ιερού ζεύγους. Ταυτόχρονα τα νανουρίσματα λειτουργούν εκτός από μαγικά και μυητικά, εισαγάγοντας το νεογέννητο στο μυθικό σύστημα της κοινότητας, παιδευτικά προβάλλοντας πρότυπα προς μίμηση ή αποφυγή, ανάλογα και με τους κοινωνικούς κανόνες.
    Ένα απ’ αυτά είναι το τραγούδι της «Κόρης που γεννάει στο θέρο», που αφορά τη γέννα και συμπυκνώνει θρησκευτικές, μυθικές, μαγικές, μυητικές, κοινωνικές και ταυτόχρονα παιδευτικές σημασίες: Μια βοσκοπούλα θέριζε κ’ ήταν κι αγκαστρωμένη / ώρες ώρες εθέριζε κι ώρες εκοιλοπόνα / μια μέρα πά’ κι ακούμπησε κ’ έκαμε έν’ αγόρι / και στην ποδιά της το ‘βαλε να πα’ το ρεματίσει. / Μια πέρδικα την απαντά κ’ είπεν της πού παγαίνει./ -Μωρή σκύλα, μώρ’ άφοβη, μωρή γιβεντισμένη* / εγώ ΄χω δεκοχτώ πουλιά και πάσχω να τα θρέψω / και σύ έν’ ομορφάγορο και θες το ρεματίσεις; / -Εσύ αν έχεις τα πουλιά να θρέψεις με σιτάρι / μα ‘γώ ‘χω τούτο το παιδί κι έχω μεγάλη ζάλη… [19].
    Το τραγούδι έχει πανελλήνια εξάπλωση και τραγουδιέται και στο θερισμό. Τραγουδιέται επίσης, στους γάμους. Ταυτόχρονα είναι και λατρευτικό, καθώς τραγουδιέται και στην τελετουργία του Κλήδονα (χριστιανική γιορτή του γενεθλίου του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου , 23-24 Ιουνίου, κύκλος χρόνου θερινό ηλιοστάσιο) αλλά και σε άλλες ανάλογες γιορτές με κατεξοχήν γονιμικό/αναγεννητικό συμβολισμό (π.χ. Πάσχα, Πρωτομαγιά).
    Το περιεχόμενο του, σε συνδυασμό με τη χρονική συγκυρία της γιορτής του Κλήδονα, καθώς και τις γονιμικές-αναβλαστικές -στα σύνορα της ζωής και του θανάτου- σημασίες που ενέχονται σ’ αυτή, υποδεικνύει πως πρέπει ν΄ αφορά το «θείο ζεύγος»: πρόκειται δηλαδή για «ιερό τοκετό» εξώγαμου θαυμάσιου παιδιού από εξαιρετική άγαμη μάνα, το οποίο προορίζεται για (ή απειλείται από) παιδοκτονία, με το μυητικό, αναγεννητικό νόημα που προσλαμβάνει η αποτρόπαιη αυτή πράξη στις διαβατήριες τελετουργίες.
    Σημειώνω εδώ μερικά από τα στοιχεία που νομίζω πως αναδεικνύουν την ιερότητα του περιεχομένου του συγκεκριμένου τραγουδιού. Είναι π.χ., κατά παραλλαγές, η ταυτότητα και η μορφή της κρυφογκάστρωτης κόρης: Μια καλογριά, μια παπαδιά, μια ρασοφορεμένη / οργούς-οργούς εθέριζε … (Κρήτη 1938. ΚΕΕΛ, χφ. αρ. 1162Α, σ. 27-28, έρευνα-καταγραφή Μαρία Λιουδάκη). Σε άλλες παραλλαγές είναι παπαδοπούλα, βασιλοπούλα, ρούσα (=άσπρη, ξανθιά), Σαρακινιώτισσα, Εβραιοπούλα· τα τελευταία είναι ιδιαίτερα ενισχυτικά ως προς τη δαιμονική υπόσταση της κόρης, αφού και σε άλλα τελετουργικά τραγούδια η πολιτισμική ετερότητα δηλώνει δεισιδαιμονική αποστασιοποίηση από το υπερφυσικό, το δαιμονικό στοιχείο, ενώ και η γυναίκα του Χάρου αποκαλείται και χανούμισσα στα μοιρολόγια.
    Ένα άλλο στοιχείο είναι οι υπερφυσικές δυνάμεις της επίτοκης κόρης: Κουράσιο Γρεβενίτικο στο θέρος κατεβαίνει, λέλε ρούσα μου / έχει δρεπάνι δαμασκό, παλαμαριά ’σημένια / ρίχνει χειριές σαν πρόβατα, δεμάτια σαν κριάρια / και στο δεμάτι ακούμπησε να κάνει το κοπέλι… (Ελάτη Κοζάνης 1962. ΚΕΕΛ, χφ. αρ. 2465, σ. 23-24. Καταγραφή Απόστ. Μαρέτης).
    Επίσης οι θαυμαστές συνθήκες της σύλληψης, η θαυμάσια ή περιθωριακή υπόσταση του εραστή: Μια κόρη με τον άνεμο και με την τρεμουντάνα / και με της χήρας τον υγιό ευρέθη γκαστρωμένη / εργούς-εργούς εθέριζε κι εργούς εκοιλοπόνει / κι επάνω στο δεμάτιασμα χρυσόν υιόν εγέννα.…(Κύμη Εύβοιας. Βλ. Καλύβης 1938: 17)· το θαυμάσιο βρέφος, η παιδοκτονία (επισημαίνω, ότι και ο Χριστός , μόλις και μετά βίας γλύτωσε από το παιδοκτόνο μένος του Ηρώδη): […] και στο δεμάτ’ ακούμπησι χρυσόν υγιό να κάμει / χρυσό βλαττί τον τύλιγι, χρυσό βλαττί τουν βάνει / στις αγκαλιές τουν έπιρνι, να πάει να τον γκρεμίσει…(Κυπαρίσσης 1940: 87-88) ή […] και στο δεμάτι πού ’δενε χρυσόν υγιόν εβγάλει / χρυσό υγιό, χρυσό βλαστό, χρουσό μαργαριτάρι…( Πυργί Χίου 1953. ΚΕΕΛ, χφ. αρ. 2070, σ. 23. Καταγραφή Ισιδ. Σεράφη) · τα θαυμαστά εργαλεία θερισμού: Μια κόρη από το Ρεβενιό στο θέρο κατεβαίνει / βαστάει δρεπάνι ολόχρυσο και βέργα ασημωμένη / δομούς-δομούς εθέριζε, δομούς εκοιλοπόνα / και στο δεμάτι κάθησε κ’ έκαμε το παιδί της / έκαμ’ η Ρεβενιώ παιδί και πάει να το σκοτώσει… (Κέρκυρα 1913. ΚΕΕΛ, χφ. αρχείου Ύλης Πολίτου, αρ. 1253. Καταγραφή […;] Ταλκόπουλος).
    Επίσης, η συνομιλία με τα πουλιά, η αρχαϊκότητα μερικών λέξεων κ. ά. Στα τραγούδια βέβαια υπάρχει πάντα η ποιητική και μαγική τελεστική υπερβολή και βέβαια αντανακλάται και η κοινωνική πραγματικότητα, αλλά είναι γνωστό το πόσο η ένταξή τους στο πλαίσιο της περίστασης που τραγουδιούνται τους προσδίδει κάθε φορά διαφορετικό νόημα, σε συνδυασμό και με τις εκάστοτε κοινωνικές αντιλήψεις. Το τραγούδι ως νανούρισμα στον τελεστικό λόγο που αφορά τη γέννηση των θνητών, μυεί το βρέφος στο βιολογικό γεγονός της γέννησής του, την οποία αναγγέλλει ταυτόχρονα στον περίγυρο, καθιστώντας την κοινωνικό γεγονός, συνδεδεμένο ωστόσο μαγικά, όπως και το ίδιο το νεογέννητο, με τις θεϊκές γέννες και το συμβολικό τους νόημα (πβ. και τα θρακιώτικα χριστουγεννιάτικα κάλαντα στο Επίμετρο Α΄, αρ. 5, με το όμοιο σχεδόν περιεχόμενο, που αναγγέλλουν τη γέννηση του Χριστού). Σ’ ένα άλλο επίπεδο το τραγούδισμά του λειτουργεί κοινωνικά -τόσο κριτικά όσο και διδακτικά- αναδεικνύοντας τους ισχύοντες κώδικες της ντροπής και της τιμής που καθορίζουν τη μοίρα των θνητών ανύπαντρων μητέρων.
    http://fiestaperpetua.blogspot.gr/2011/12/blog-post_21.html

  107. ΚΩΣΤΑΣ said

    Μεταξάς: «Σήμερον θάπτομεν τον Ιλισσόν»

    Η Δούρου και οι προηγούμενοι θαρρώ πως έχουν μεγαλύτερη ευθύνη από τον Μεταξά για τις πλημμύρες. Όπου τα ρέματα δεν μπαζώθηκαν αλλά επικαλύφτηκε το άνω μέρος της κοίτης τους, δεν παρουσίασαν πλημμύρες, μετατράπηκαν σε δρόμους και απαλλάχθηκαν οι περίοικοι από εστίες μόλυνσης, βρώμα και δυσωδία.

  108. ΚΑΒ said

    Ω ουαουά, άουα

    Ναξιώτικη φράση, άσχετη με το θέμα μας

  109. sarant said

    104 Aληθευει, το είχαμε γράψει κι εδώ σε κάποια μεζεδάκια

  110. Pedis said

    # 109 – Αχά. Δεν το είχα πάρει πρέφα. Μερσί. (Κρίμα, πάνε οι κόποι σου χαμένοι …)

  111. Γς said

    104:

    Μου άρεσε πολύ το άρθρο του Γιάννη Χάρη. Να το διαβάσετε!

    Τελικά έχει πολύ φαΐ αυτό το συνέδριο.

    Είναι σαν μάνα εξ ουρανού για επιθεώρηση θεατρική.

    Και τ αφήσαμε να περάσει έτσι.

    Κρίμα.

    [ποτέ δεν είναι αργά, βέβαια]

  112. Βάταλος said

    Εντιμώτατοι κύριοι,

    επιτρέψατέ μοι να παρέμβω εις την παρούσαν ανάρτησιν με ωρισμένας επισημάνσεις που ίσως μοί στοιχίσουν νέαν πορτοκαλιάν κάρταν

    1) Μοί προκαλεί αλγεινήν εντύπωσιν ότι ο κ. Σαραντάκος, εν τη συστηματική προσπαθεία του να πτωχύνη την Θείαν Ελληνικήν Γλώσσαν, απεσιώπησε τας δύο αρχαιοτέρας ελληνικάς λέξεις (πλήμη + πλήμνη) από τας οποίας παρήχθη η πλήμυρα. Αναρτώ τα σχετικά λήμματα από το Ετυμολογικόν του Μπαμπινιώτου

    Κι ενώ ο ελληνόψυχος Μπαμπινιώτης αναφέρει σαφώς ότι η ορθή ετυμολογική γραφή είναι μέ έν μί, οι σαραντάκειοι αναγνώσται προσπαθούν επί 15 ώρας να ανακαλύψουν τον τροχόν.

    2) Αν προκληθώ, θα αναρτήσω τα λήμματα «πλήμη + πλήμνη» από τον ελληνόψυχον Αρχιεπίσκοπον Θεσσαλονίκης Ευστάθιον, τον Σουΐδαν, και το Μέγα Ετυμολογικόν της Άννης Νοταρά, διά να πεισθούν οι πάντες ότι αι δύο αυταί λέξεις είναι η πηγή της πλημύρας.

    3) Περαίνω ενημερώνων το σεβαστόν ακροατήριον ότι εσυνεχίσθη διά 4ην συνεχή ημέραν η άνοδος του Σαραντακείου Ιστολογίου εις την βαθμολογίαν της Αλέξαινας: Απόψε εσκαρφάλωσε εις την 1.216ην θέσιν (άνοδος 7 θέσεων απο χθές), όπερ σημαίνει ότι έχομε νέον ρεκόρ 24μήνου.

    Συμφώνως με την άποψιν των ειδημόνων του Επιτελείου μας, η ανέλπιστος αύτη άνοδος οφείλεται εις το ότι σχολιάζουν πλέον αρκετοί επαΐοντες (Nick Nicholas, Κ. Καραποτόσογλου), εις τα θαυμάσια άρθρα του κ. Σαραντάκου, εις την αραιάν εμφάνισιν του κακοψύχου Ιατρού + των ανθελλήνων Μεταλληνιστών, προπάντων όμως εις τα μνημειώδη σχόλια του γέροντος Βατάλου που ροφώνται ως μάννα εξ ουρανού από το σύνολον των αναγνωστών

    Μετά τιμής
    Γέρων Βάταλος
    αιμύλος και σπουδαιόμυθος

  113. Γς said

    106:

    >Μια βοσκοπούλα θέριζε κ’ ήταν κι αγκαστρωμένη

    Και μια άλλη που έδεσε το παιδί της στην πλάτη της και πήγε στο χωράφι να δουλέψει.

    Κι εκείνο το καταπληκτικό αφρικάνικο νανούρισμα. Κρίμα που δεν το μανητοφώνησα

    «Όμως επειδή ήταν Κυριακή ο θεός την τιμώρησε που δεν τήρησε το θέλημά του. Έτσι κατέβηκε το φεγγάρι και την άρπαξε μαζί με το παιδί της. »

    Μακάρι να είναι κι αυτή εκεί πάνω, μαζί με τα τρία αγοράκια της που έχασε, πριν γεννηθούν» και να τα νανουρίζει.

    Όπως έκανε, ναι γμτ, σε μένα

  114. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    107. Συμπτωματικά κάποιος λέει (και ενίσταται) τώρα στο ράδιο για τον επικείμενο εγκιβωτισμό του Ποδονίφτη. Να καλύπτονται ή όχι τελικά; Υποψιάζομαι «κατα περίπτωση».

  115. Γς said

    Καλό είναι βέβαια τα πόδια να καλύπτονται αν συνεχίζουν να όζουν μετά από μια καλή νίψη

  116. Alexis said

    #114: Βρε Έφη, 2 η ώρα τα μεσάνυχτα συζητάνε στο ραδιόφωνο για τον εγκιβωτισμό του Ποδονίφτη;

    Τα άρθρα του Χάρη από την ΕφΣυν είναι όντως πολύ καλά! Μόλις διάβασα το σχετικό με τους αντισπισιστές. Απολαυστικό!
    Τώρα ετοιμάζομαι να διαβάσω το «Σεξισμός και πολιτική ορθότητα για αρχαρίους» 🙂

  117. Alexis said

    #116α: Τώρα που το σκέφτομαι μάλλον κάποια επανάληψη πρωινής εκπομπής θα είναι…

  118. Γιάννης Ιατρού said

    109: Νίκο Εδώ, στα Νανοβιονικά 🙂

  119. ΣΠ said

    109, 118
    https://sarantakos.wordpress.com/2017/12/03/amadeus-2/#comment-470354

  120. Γς said

    119:

    ΟΚ, κι ο Γιάννης κι ο Pedis το επισήμαναν.
    ΕΡΤ είναι αυτή [που είναι]

    Το άσχημο είναι ότι δεν τιμήσαμε δεόντως το συνέδριο.

    https://sarantakos.wordpress.com/2017/12/04/flood/#comment-470633

  121. Γιάννης Ιατρού said

    119: Ναι, ναι, αλλά πρώτος ανακαλύψας ο Νίκος, στο κύριο άρθρο της 18 Νοεμβρίου και ο Κώστας με τον πρώτο λίκνο στην σελίδα, επίσης στις 18/11 🙂

  122. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!
    Μάννα εξ ουρανού γιατί με γέννησες 🙂

  123. ΣΠ said

    121
    Ο λίκνος που έβαλα αφορά το άρθρο του Γιάννη Χάρη.

  124. Μαρία said

    «Χορηγία ΕΡΤ» – μαϊμού προς άγραν εγκυρότητας
    http://www.avgi.gr/article/10838/8574135/-choregia-ert-maimou-pros-agran-enkyrotetas

    Στην απάντησή της στον υπουργό, η διοίκηση της ΕΡΤ, μέσω της Διεύθυνσης Εταιρικής Επικοινωνίας που έχει την ευθύνη των χορηγιών, σημειώνει ότι έπειτα από επισταμένη έρευνα διαπιστώθηκε ότι ουδέποτε το εν λόγω συμπόσιο κατέθεσε αίτημα χορηγίας προς την ΕΡΤ, διαπίστωση με την οποία συμφωνεί και η αρμόδια για την εύρεση χορηγιών του συμποσίου. Η ίδια διαβεβαίωσε τον διευθυντή Εταιρικής Επικοινωνίας ότι θα αφαιρεθεί το λογότυπο της ΕΡΤ από την ιστοσελίδα, πράγμα το οποίο επιβεβαιώθηκε.

  125. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    116 Αλέξης. Τηλεφώνησε κάποιος ζητώντας να κάνουν θέμα τον Ποδονίφτη για να ευαισθητοποιήσουν κόσμο.Απ΄αυτό, το έψαξα κι εγώ στο διαδίκτυο και πέρα από τις αντιπολιτευτικές κορώνες, είναι θέμα που αξίζει συζήτηση, αν πρέπει να καλύπτονται ή όχι τα ρέματα ,έχοντας κατά νου και τη Ρεματιά Χαλανδρίου. Ο νυχτερινός ακροατής ήθελε να αναδείξει αυτό μάλλον:
    http://www.aftodioikisi.gr/ota/perifereies/podoniftis-per-attikis-schediazi-na-rixi-tsimento-sti-fysiki-kiti-vinteo/

    Μια διπλωματική εργασία του 2015
    Δίκτυο πράσινων και μπλε διαδρομών
    ως εργαλείο μητροπολιτικού περιβαλλοντικού σχεδιασμού

    Στο Λεκανοπέδιο Αθηνών προτείνεται η δημιουργία ενός δικτύου επτά Μητροπολιτικών Πράσινων Διαδρόμων, δύο στην κατεύθυνση Ανατολή – Δύση, δύο στην κατεύθυνση Βορρά – Νότου και τρεις
    άλλοι χωροθετούνται σε επιμέρους μεγάλες γεωγραφικές ενότητες της πόλης. Στο σύνολό τουςεπεκτείνονται περίπου σε μήκος 100-120 χλμ.
    http://www.arch.ntua.gr/sites/default/files/project/6969_/teliko_teyxos.pdf

  126. ΚΩΣΤΑΣ said

    114 ΕΦΗ ΕΦΗ

    Φυσικά κατά περίπτωση. Μεγάλα ποτάμια που έχουν όλο το χρόνο ροή νερού, θα ήταν βλακεία να καλυφθούν. Μια χαρά διατηρούνται ο Πηνειός στην Λάρισα και ο Ληθαίος στα Τρίκαλα για παράδειγμα. Ξεροπόταμοι και ρέματα που φέρνουν μόνο όμβρια νερά τι εξυπηρετούν;

  127. Πέπε said

    @126:
    Ρέμα εντελώς περιττό δεν μπορεί να υπάρχει φαντάζομαι. Τώρα, αν υπάρχει περίπτωση ένα ρέμα να είναι περιττό σε κάποιο τμήμα του μήκους του, αν δηλαδή σ’ εκείνη την περιοχή δε μαζεύει νερά όσο κι αν βρέξει, παρά μόνο μεταφέρει τα νερά που μάζεψε πιο πάνω, ας καλύπτεται (εγκιβωτίζεται). Αλλά δεν μπορώ να φανταστώ πώς συμβαίνει αυτό. Το ρέμα, λογικά, είναι πάντα στο χαμηλότερο επίπεδο του εδάφους μιας περιοχής. Άμα βρέξει, πού αλλού θα πάνε τα νερά;

  128. ΚΩΣΤΑΣ said

    127
    Ρέματα με συνεχή φυσική ροή νερού έχουν σχεδόν εκλείψει όχι μόνο στις μεγάλες πόλεις αλλά και στην ύπαιθρο. Πολλές και βαθιές γεωτρήσεις για άρδευση, ταμιευτήρες νερού για ύδρευση – άρδευση, αποξηραντικά έργα κλπ έχουν επηρεάσει τον υδροφόρο ορίζοντα και οι περισσότερες πηγές έχουν στερέψει. Σε κάτι ορεινά χωριά που βλέπουμε βρυσούλες, οι περισσότερες από αυτές είναι ψεύτικες. Έρχεται ως τον κρουνό σωλήνας ύδρευσης κι εμείς βλέποντας τον κρουνό να τρέχει και χαίρεται η καρδιά μας.
    Σε κάθε περίπτωση, αν υπάρχει συνεχής ροή να διατηρηθεί ανοιχτό το ρέμα, υπό την προϋπόθεση ότι θα αναλάβει κάποια αρχή να το περιποιείται και να επιβλέπει ώστε να μην μετατραπεί σε σκουπιδότοπο από έξυπνους… πολίτες.

  129. ΓιώργοςΜ said

    128 Το ρέμα των Καλογήρων και της Κοψαχείλας, που τα πρόλαβα ανοιχτά είχαν νερό όλο το χρόνο, αλλά είχαν αυτό ακριβώς το πρόβλημα, τους περίοικους που τα χρησιμοποιούσαν για σκουπιδότοπους ή οχετούς. Όχι όλοι, ούτε καν η πλειοψηφία, αρκούν λίγοι για να γίνει η ζημιά. Αυτό όμως το 1976. Σήμερα που περνάει σκουπιδιάρικο σχεδόν κάθε μέρα και υπάρχει αποχέτευση, τα μηχανήματα είναι περισσότερα και περισσότερο διαθέσιμα, κι έτσι η διατήρηση των ρεμάτων σε καλή κατάσταση είναι λιγότερο απαιτητική δουλειά απ’ ότι παλιότερα.
    Στις μεγάλες πόλεις, ειδικά στην Αθήνα που δεν υπάρχουν γεωτρήσεις για άρδευση, ο υδροφόρος ορίζοντας φαντάζομαι πως δέχεται μικρότερες πιέσεις, και τα ρέματα έχουν, έστω και λίγο νερό. Θα ήταν ευχής έργο η ανάδειξή τους, όσο αυτό είναι εφικτό. Η Πικροδάφνη, που οι επεμβάσεις είναι σε εξέλιξη, είναι ένα καλό παράδειγμα. Το Χαλάνδρι επίσης, στο μικρό βαθμό που το ξέρω.
    Όποιος έχει ζήσει σε πόλεις με ποτάμι δε χρειάζεται ν’ ακούσει πολλά επιχειρήματα για την αξία του υγρού στοιχείου. Σ’ εμάς υπάρχει η παραλία που παίζει αυτό το ρόλο, αλλά πρόσβαση σε αυτή πρακτικά έχουν οι διπλανοί δήμοι, σε βάθος 2-3 χιλιόμετρα. Ρέματα υπήρχαν παντού.
    Η ιδέα της διπλωματικής στο τέλος του #125 μου άρεσε πολύ. Έχουμε ρημάξει το πράσινο, και η διαμόρφωση των ρεμάτων, ανοιχτών ή σκεπασμένων, είναι μια ρεαλιστική λύση.

  130. sarant said

    124 Ωστε μούφα η χορηγία! Μακάρι νάναι έτσι!

  131. ΚΩΣΤΑΣ said

    129
    Από Αθήνα δεν ξέρω, ξέρω όμως από Λάρισα και Τρίκαλα, γι΄αυτό και το παράδειγμα. Στον Πηνειό και ψάρεψα και κολύμπησα πιτσιρικάς.
    Καλή ιδέα περί πρασίνου στα ξερά ρέματα, όταν όμως έρθει ο χειμώνας, ό,τι έκανες άνοιξη και καλοκαίρι, θα καταστραφεί με τις πολλές βροχές και τα νερά που θα μαζευτούν.

    Και μια διευκρίνιση που αφορά και τα προηγούμενα σχόλιά μου. Όταν λέω κάλυψη των ρεμάτων εννοώ εγκιβωτισμό – τώρα την έμαθα αυτή τη λέξη – και σε καμία περίπτωση δεν εννοώ μπάζωμα.

  132. Μαρία said

    130
    Πάνε στο τέλος της σελίδας. http://www.heptapolis.com/events/9th-international-forum-humanitas/
    Πράγματι αφαιρέθηκε η ΕΡΤ απ’ τους χορηγούς του τσίρκου.

  133. Πέπε said

    @128:
    > > Ρέματα με συνεχή φυσική ροή νερού έχουν σχεδόν εκλείψει […]. Σε κάθε περίπτωση, αν υπάρχει συνεχής ροή να διατηρηθεί ανοιχτό το ρέμα, υπό την προϋπόθεση ότι θα αναλάβει κάποια αρχή να το περιποιείται και να επιβλέπει ώστε να μην μετατραπεί σε σκουπιδότοπο από έξυπνους… πολίτες.

    Το θέμα δεν είναι αν έχει συνεχή ροή. Μπορεί να κάθεται ξερό και να χάσκει 350 μέρες τον χρόνο, αλλά σε μια καλή βροχή να αποδειχτεί σωτήριο. Αυτή είναι η χρησιμότητά τους και ο προορισμός τους στη φύση. Άλλωστε, όσο κι αν έχει αλλάξει ο υδροφόρος ορίζοντας, ρέματα που να μην τρέχουν όλο τον χρόνο πάντα υπήρχαν.

    Οπότε, η ερώτησή μου είναι αν αυτό τον προορισμό μπορεί να τον εξυπηρετήσει όντας εγκιβωτισμένο. (Ούτε εγώ ήξερα τον όρο και δεν κατάλαβα αν είναι υπαρκτός ή προέκυψε σ’ αυτό το νήμα χάριν συνεννόησης – τον εγκιβωτισμό τον ήξερα από τον Όμηρο και από τις 1000+1 Νύχτες. 🙂 )

  134. Γς said

    Τελικά στους χορηγούς πρέπει να είναι και το ιστολόγιό μας.

    Ετσι που τ αφήσαμε να διεξαχθεί σχεδόν στο ντούκου.

    Είναι όμως και τα Proceeding, τα Πρακτικά μωρέ του Συνεδρίου, τα επίσημα, αλά και αυτά που θα εκδώσουμε.

    Εχει πολύ φαΐ, είπαμε

    https://sarantakos.wordpress.com/2017/12/04/flood/#comment-470633

  135. Γς said

    134 -> 132

  136. Γς said

    133:

    Γς said
    25 Ιουνίου, 2017 στις 07:38

    32:
    >Φυσικά η γαλλική λέξη rivière προφέρεται ριβιέρ, αλλά σημαίνει ποτάμι. Πολύ σπάνια απαντά, υπό την επίδραση των ιταλικών, και με τη σημασία της παραλίας

    Και θυμήθηκα πως κι η Ν. Ελβετία, του Βύρωνα είχε κι αυτή την Ριβιέρα της. Την παραλία της.

    Ηταν η όχθη του ρέματος «Πήδημα της Γριάς» που υπήρχε εκεί που σήμερα είναι η Πάρκγουέι(!) Καραολή και Δημητρίου.

    Μερικά σπίτια μόνο υπήρχαν και το καλοκαιρινό σινεμά Αύρα.
    Πρέπει να ήταν και περατσάδα, πασαρέλα, νυφοπάζαρο, ρε παιδί μου.

    Ο Γς ήταν πολύ μικρός για να τρέχει εκει πέρα για το φουστάνι, αλλά τις άκουγε που λέγανε:

    -Κορίτσια πάμε Παραλία;

    Παραλία που δεν πήγαινε πουθενά. Σήμερα που μπαζώθηκε και φύτεψαν και μερικά δέντρα. έγινε λεωφόρος που πάει στον Καρέα και την Αττική Οδό και στη Ραφήνα και στην Ελευσίνα και στο Αεροδρόμιο. Παντού. Από την άλλη μεριά το φάντασμά του συνεχίζει ην πορεία του Βύρωνας, Υμηττός Αγιος Δημήτρης (Μπραχάμι), Πικροδάφνη, Σαρωνικός.

    -Κορίτσια πάμε Παραλία;

    Αχ, δεν υπάρχουν πια τέτοιες,

    Οχι βέβαια παραλίες…

  137. ΚΩΣΤΑΣ said

    133
    Ε! όταν λέμε εγκιβωτισμό 🙂 αυτό εννοούμε, να μαζεύει τα ξαφνικά νερά, αλλιώς θα μιλούσαμε για μπάζωμα. Το γνωρίζω λίγο το θέμα από την πόλη που ζω, τη Θεσσαλονίκη.
    Υπήρχε ένα ποτάμι που λεγόταν Δενδροπόταμος. Οι κάτοικοι της γύρω περιοχής τον ονόμαζαν Βρωμοπόταμο και έκαναν συνεχείς παραστάσεις και διαμαρτυρίες να καλυφτεί. Το καλοκαίρι δεν είχε νερό, μόνο καλάμια. Σήμερα είναι καλυμμένος. Και ποτέ δεν πλημμύρισε, και υπάρχει ένας μεγάλος δρόμος, η λεωφόρος Δενδροποτάμου. Στις απολήξεις περίπου αυτού του ποταμού είναι και ο ομώνυμος συνοικισμός, τσιγγάνοι, ρομά.

  138. Μαρία said

    133
    Αυτός είναι ο κατα Κουμανούδη νεολόγος. 1884
    Υδραυλική προς χρήσιν των μηχανικών και εργοδηγών
    Σούλης, Αναστάσιος Ι. http://dspace.lib.ntua.gr/handle/123456789/344
    Πρέπει να μετάφρασε το encaissement.

  139. Πέπε said

    @136:
    Βλ. εδώ για παραλίες Ξάνθης, Κομοτηνής, Αμπελοκήπων (της Αθήνας), Δράμας, Τρικάλων και άλλων μεσόγειων πόλεων.

  140. Γς said

    Το Ρέμα είχε τη δική του ιστορία ….

    Την υδάτινη αυτή ιστορία τη γράφει το ίδιο εδώ και χιλιάδες χρόνια …`

    Το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας ξεχειλίζει από οργή και στέλνει το δικό του απεγνωσμένο S.O.S.
    Το στένεμα της κοίτης του από τις διαχρονικές καταπατήσεις του ζωτικού του χώρου….

    Οι πυρκαγιές τόσων και τόσων χρόνων ….

    Η εκτροπή του Ποδονίφτη ….

    Η Αττικής Οδός ……

    Το ποτάμι ξεχειλίζει …

    Τα νερά πλημμυρίζουν την οδό Ευβοϊκού που ξέρουμε καλά πως κάποτε ήταν και αυτή μέρος του Μεγάλου Ρέματος …..
    Τα νερά πλημμυρίζουν το πάρκινγκ της παραλίας….

    Απλή λογική για το τι χρειαζόταν να γίνει από το 2013 μέχρι σήμερα:

    Να ανοίξει το Ρέμα στο τελευταίο του κομμάτι και να του δοθεί ένα κομμάτι που ένα παρκινγκ του έχει από καιρό στερήσει πολύτιμο ζωτικό χώρο.

    Ένα μικρό Δέλτα πρέπει άμεσα να ανοίξει.

    Αλλιώς, το πάρκινγκ του Ο.Λ.Ρ. θα συνεχίζει να λειτουργεί ως πώμα στη ροή του Ρέματος.

    Χρειάζεται άμεσα να γίνουν απαλλοτριώσεις στα σημεία που στενεύει επικίνδυνα η κοίτη του.

    Ένα από αυτά είναι το σημείο πίσω από μεγάλο super-market (σήμερα είναι «ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ»), όπου υπάρχει και μια μικρή πεζογέφυρα.

    Στο σημείο αυτό η κοίτη στενεύει πολύ και το νερό αμέσως μετά ανεβαίνει ορμητικό την οδό Ευβοϊκού (πρώην Ρέμα).

    Η φυσική παραρεμάτια βλάστηση θα πρέπει να διαφυλαχτεί ως κόρη οφθαλμού και να μην θυσιαστεί ως σύγχρονη Ιφιγένεια σύμφωνα με την έωλη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για την οριοθέτηση και τη διευθέτηση του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας.

    Να δοθεί προτεραιότητα στην κατασκευή φράγματος ανάσχεσης στα Σπάτα, έτσι ώστε να επιβραδύνεται η απορροή προς τη Ραφήνα.

    Το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας έχει σώσει πολλές φορές τη Ραφήνα από την πλημμύρας.

    Δύο-τρεις φορές δεν άντεξε την ανίκητη ανθρώπινη ηλιθιότητα και πλημμύρισε από οργή.

    Αν δεν υπήρχε σήμερα η Ραφήνα θα ήταν μια άλλη Μάνδρα.

    Για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο της πλημμύρας θα πρέπει να διατηρηθεί ως Ρέμα-οικοσύστημα και να μην μετατραπεί σε αγωγό ομβρίων υδάτων όπως σχεδιάζουν οι μελετητές.

    Η Φύση γνωρίζει πολύ καλύτερα από τον άνθρωπο.

    Η Φύση δεν εκδικείται.

    Ο άνθρωπος αυτοκαταστρέφεται ..

    Έως πότε;

    Αντώνης Λαζαρής

    http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=287070

  141. ΚΑΒ said

    Δεν ξέρω (δεν μπόρεσα να διαβάσω όλα τα σχόλια) αν αναφέρθηκε ο λόγος του Δημοσθένη «Προς Καλλικλέα περί χωρίου βλάβης» στον οποίο κάποιος κατηγορεί τον γείτονά του ότι μπάζωσε το ρέμα που χώριζε τα χωράφια τους και εξαιτίας αυτού με μια δυνατή βροχή πλημμύρισε το κτήμα του και έπαθε μεγάλη ζημιά. Είναι πολύ ενδιαφέροντα τα επιχειρήματα των αντιδίκων,αλλά η ουσία είναι ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται όχι όμως μόνο με υλικές ζημιές, αλλά και με ανθρώπινα θύματα.

  142. sarant said

    141 Όχι, δεν έχει αναφερθεί -και ακούγεται να έχει ενδιαφέρον.

  143. nestanaios said

    1. Η σιωπή είναι καλλίτερη της «μπίπ».

  144. nestanaios said

    Επειδή η ετυμολογία δεν είναι ιστορία, ας αφήσουμε την ιστορία για λίγο και ας δούμε την ετυμολογία της «πλημύρας». Αφαιρούμε όποια κατάληξη και μένουμε με το θέμα «πλημύρ» (μένω στο ένα «μ»). Βλέπουμε ότι υπάρχει ένα μακρό, το «η», και πρέπει να εξετάσουμε την προέλευσή του. Είναι γνωστό ότι πριν πολλές χιλιάδες χρόνια δεν υπήρχαν μακρά και διπλά. Δεν βλέπω αυτό το «η» να είναι προϊόν κράσεως, οπότε συμπεραίνω ότι είναι ομηρική ποίηση ή αττική συνήθεια. Το «η» προκύπτει από το «ε» για να έχουμε τις συλλαβές «πλε» + «μύρ».
    Η «πλε» είναι το πλέω. Η «μύρ» χρειάζεται περεταίρω διάλυση. Το στοιχείο «μ» είναι η μάζα, το «συρρικνώνω», το «μαζεύω», το «περιορίζω» και πολλά άλλα. Το «υ» είναι στερητικό μόριο. Το «ρ» είναι χρονικό και σύμφωνα με το πνεύμα που φέρει, αναφέρεται και στον αντίστοιχο χρόνο, ο οποίος είναι περιορισμένος και έχομεν στέρηση (υ) περιορισμού, μαζέματος (μ) για ένα χρονικό διάστημα (ρ). Και αυτό μεταφράζεται.
    Μέχρι τώρα τα ύδατα ήσαν περιορισμένα να ρέουν σε ένα ρέμα ή ποτάμι. Κάποια στιγμή – και εδώ παρουσιάζεται το στερητικό μόριο «υ» – λόγω αυξήσεως των υδάτων τα όρια του ποταμού ή του ρέματος δεν άντεξαν και το νερό χύθηκε εκτός. Αυτό εκφράζεται με την συλλαβή «μυρ» (στέρηση περιορισμού για ένα χρονικό διάστημα) και λόγω της «μυρ» (στέρηση περιορισμού των υδάτων), εγώ πλέω και αυτοί πλέουν στα ύδατα που έχουν χυθεί έξω για να έχομεν την πλεμύρα και ποιητικῇ αδεία πλημυρίς η πλερύρα. Η κατάληξη λίγη σημασία έχει.

  145. Γιάννης Ιατρού said

    140: Γς (περί του ρέματος της Ραφήνας κλπ.)

    Γιάννο, δεδομένης της τοποθεσίας και της μετέπειτα αναβάθμισης της κοινωνικής δομής εκεί γύρω, πιθανολογώ πως πρόκειται για το γνωστό… εκείνο με την παλιά ονομασία «πουτανόρεμα» 🙂

  146. frenarhos said

    Η ετυμολογική σας προσέγγιση μου θυμίζει αυτί του Η .Λ. Τσατσόμοιρου . Κατ αυτόν βεβαία η ερμηνεία είναι πιο απλή .
    Το Υ το εκλαμβάνει τις περισσότερες φόρες ως ύδωρ
    το δε Ρ ως ροή χρόνου η ρευστού
    έτσι θα απέδιδε το ΜΥΡ ως μάζα ύδατος που ρέει.
    Τυχαίο;Δεν νομίζω.

  147. frenarhos said

    το 146 για το 144 του Κύρ nestanaios

  148. Όπου φτωχός και η πλημμύρα του …

  149. Γιάννης Ιατρού said

    Αφήνω αυτό εδώ, κι εύχομαι να μην ξανάρθει το ποτάμι….
    ΜΑΝΔΡΑ, Μάιος 2018: Οι εξελίξεις, κάποιους μήνες μετά την καταστροφή.
    το ποταμι θα ξαναρθει

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: