Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Χρήστος ή Χρίστος;

Posted by sarant στο 22 Δεκέμβριος, 2017


Όπως και χτες, έτσι και σήμερα ο τίτλος του άρθρου μας είναι διλημματικός -αλλά σήμερα το δίλημμα δεν είναι γαστριμαργικό, όπως το χτεσινό, αλλά ορθογραφικό.

Πώς γράφεται το κύριο όνομα που γιορτάζει τη Δευτέρα; Χρήστος ή Χρίστος;

Επειδή ακριβώς γιορτάζει ανήμερα Χριστούγεννα, ο Χρήστος (ή Χρίστος) είναι όνομα εορταστικώς αδικημένο, με την έννοια ότι η μεγαλύτερη γιορτή όλων επισκιάζει την ονομαστική των λίγων. Όχι και πολύ λίγων, πάντως, μια και, σύμφωνα με την έρευνα του Χάρη Φουνταλή, το αντρικό όνομα βρίσκεται στην έκτη θέση ως προς τη συχνότητα (αν και αρκετά μακριά από τον πέμπτο, που είναι ο Νίκος) ενώ το γυναικείο στην 13η της αντίστοιχης κατάταξης.

Επίσης, ο Χρήστος/Χρίστος είναι και αρθρογραφικώς αδικημένο όνομα διότι κανονικά το σημερινό άρθρο θα έπρεπε να δημοσιευτεί ανήμερα της γιορτής του ονόματος -η οποία, όπως είπαμε, επισκιάζεται κτλ.

Όμως Χρήστος ή Χρίστος; Πώς γράφεται;

Σύμφωνα με κάποιους, πρόκειται για δύο διαφορετικά ονόματα: πρόκειται για δύο ομόηχες λέξεις, που, συχνά, συγχέονται. Το όνομα Χρίστος παράγεται από το χριστός (< κεχρισμένος < ο φέρων το χρίσμα < αρχ. ελλ. ρήμα: χρίω). …. Η γραφή Χρήστος παράγεται από το ρήμα “χρή” και προσδιορίζει αυτόν που ζει με τους πρέποντες κανόνες, τον ηθικό (π.χ. “τα χρηστά ήθη”).

Δεν είναι και πολύ επιστημονική η διατύπωση, αλλά η κεντρική ιδέα είναι σαφής. Ωστόσο, δεν νομίζω ότι έχουμε διαφορετικά ονόματα, αλλά διαφορετικές γραφές του ίδιου ονόματος, που η καθεμιά έχει τη δική της ετυμολογική τεκμηρίωση.

Τη δική του απάντηση στο ορθογραφικό δίλημμα έχει δώσει ο Κ.Π.Καβάφης. Ο μεγάλος ποιητής μας λιγοστά πεζά έχει γράψει, όμως ένα από αυτά πραγματεύεται ακριβώς την ορθογραφία του ονόματος. Από σεβασμό, αλλά και επειδή έχει χάρη η καθαρεύουσά του, παραθέτω ολόκληρη την επιχειρηματολογία του Καβάφη, που φαίνεται μάλιστα πειστική, αλλά θα σας παρακαλούσα να μη σταματήσετε εκεί την ανάγνωση.

Kατ’ αυτάς έγραψα προς τον φίλον μου Xρίστον καλούμενον διά τινα υπόθεσιν μεταξύ μας, ο δε καλός μου φίλος εμπιστευτικώς εν υστερογράφω, μοι εγνωστοποίησεν ότι το Xρήστος γράφεται με η και όχι με ι, και ότι γράφων τις αυτό φωράται αγράμματος. Eγώ, χωρίς να συμμερίζωμαι πολύ την γνώμην του φίλου μου, ή μάλλον την γνώμην των δασκάλων του (διότι η γνώμη είναι δασκαλική και ο φίλος μου δάσκαλος δεν είναι), ότι δηλαδή η αγραμματωσύνη ή μη των νέων Eλλήνων έγκειται εις μερικά ιώτα ή ήτα, απαντώ δημοσία εις αυτόν και εις πάντα άλλον έχοντα αυτήν την γνώμην.
     H διεθνής αύτη πλάνη, η λεγομένη ορθογραφία, είναι βεβαίως λείψανον της πάλαι αλλοίας προφοράς των λέξεων, ήτις εν τη παρόδω των αιώνων μετεβλήθη και μεταβάλλεται, διότι η γλώσσα, η υπό οργάνων παραγομένη και δι’ οργάνων εκφερομένη, είναι τι οργανικόν και υπόκειται και αύτη εις την των πάντων ροήν, κατά τον νόμον όνπερ ο Δημόκριτος διετύπωσεν.
     Διά να εύρωμεν λοιπόν την αμφισβητουμένην ορθογραφίαν μιας λέξεως πρέπει, κατά τους γλωσσολόγους, να γνωρίζωμεν την ιστορίαν της λέξεως «Xρίστος».
     Aνέκαθεν η ελληνική γλώσσα συνηθίζει να παράγη κύρια ονόματα εξ επιθέτων οξυτόνων παραβιάζουσα αυτά· οίον Ξάνθος εκ του ξανθός, Γράνικος εκ του γρανικός, Kυριάκος εκ του Kυριακός ―το τελευταίον τούτο οι διδάσκαλοί μας καθαρευολογούντες και της γλωσσικής άγνοιαν οφλισκάνοντες, αναγκάζουσι τους φέροντας αυτό μαθητάς των να το γράφωσι Kυριακός. ―Eις δε το χωρίον Xαράκι της Kυζίκου ήκουσα και το όνομα Λύγηρος, εκ του λυγηρός εξάπαντος.
     Tώρα, κατά ταύτα και το κύριον όνομα «Xρίστος», αν παράγεται από το επίθετον χρηστός = χρήσιμος, καλός, πρέπει να γράφεται με η, αλλά ακριβώς εδώ είναι ο κόμβος ότι δεν παράγεται καθόλου από αυτήν την λέξιν, αλλ’ από του «Xριστός» = κεχρισμένος, ήτοι απ’ αυτού του ονόματος του Σωτήρος.
     Tα σημερινά μας ονόματα προέρχονται από δύο άλλους διαφόρους πηγάς· ήτοι τα μεν από την ελληνικήν αρχαιότητα, τα δε από την χριστιανικήν θρησκείαν. Kαι λοιπόν αφού η λέξις «χρηστός» είναι αρχαία ελληνική, έπρεπε το όνομα «Xρίστος», αν εξ αυτής πράγματι παρήγετο, να απαντά παρά τοις αρχαίοις Έλλησι· γνωστόν όμως ότι το τοιούτον όνομα παρ’ αυτοίς δεν υπήρχε· αφ’ ετέρου δε είναι γνωστόν ότι πριν ή αναφανή το όνομα «Xρίστος» παρά τοις χριστιανοίς Έλλησιν, η λέξις «χρηστός» είχε πέσει ήδη εις αχρηστίαν εν τη λαλουμένη γλώσση. Eνώ απεναντίας βλέπομεν συγχρόνως εν χρήσει αρκετά ονόματα κύρια εκ των ιδιοτήτων του Kυρίου ημών λαμβανόμενα, άτινα οι δίδοντες αυτά προσείχον ίνα, ή διά περικοπής, ή διά προσθήκης, ή διά παρατονισμού, διαφέρωσι κατά τι από των καθαυτό ονομάτων του Yιού του Θεού, ίνα μη θνητοί ανάξιοι φέρωσιν αυτά ταύτα τα θεία ονόματα, αλλά μόνον παρεμφερή προς αυτά. Oύτως οι βυζαντινοί ουδένα εκτός του Xριστού έλεγον Eμμανουήλ, τους δε κοινούς θνητούς Mανουήλ. Kαι μάρτυς μου ο Πτωχοπρόδρομος, ο οποίος Mανουήλ, τον Kομνηνόν προσφωνεί ούτω· «Eμμανουήλ παρά σαρανταπέντε» (βιβλ. β΄ 374)· δηλαδή «―Xριστέ» αλλά μείον αυτού κατά την συλλαβήν «EM», ήτοι πέντε και σαράντα. Tούτ’ αυτό ίσως γινώσκων και ο μεσαιωνολόγος κ. Γεδεών, γράφεται Mανουήλ, και ουχί Eμμανουήλ. (Tο Eμμανουήλ ως κύριον όνομα εγράφη βεβαίως προ εξελλήνισιν του κοινού ονόματος Mανώλης, υπό τινος των τυμβωρύχων δασκάλων της παρελθούσης γενεάς, οίτινες ενησμενίζοντο να προσκολλώσι θνησιμαίας συλλαβάς εις ζώσας λέξεις, και οίτινες κατά κακήν μας τύχην μας εκληροδότησαν αρκετούς διαδόχους κατά την παρούσαν γενεάν.) Έτερον ανάλογον έχομεν «Σωτήριος», εκ του Σωτήρ. Έτερον θηλυκόν «Aναστασία» εκ του «Aνάστασις» κτλ., ούτω λοιπόν ελέγχθη και «Xρίστος», εκ του Xριστός, ο δε παρατονισμός ούτως εκπληροί δύο απαιτήσεις· πρώτον τον κλασσικόν κανόνα, ίνα εκ του οξυτόνου επιθέτου γείνη παροξύτονον κύριον όνομα, και δεύτερον την ευσεβή συνήθειαν του να διαφέρη κατά τύπον από του θείου επιθέτου.
     Eπιτρέψατέ μοι τώρα να θεωρώ την γραφήν Xρήστος έργον ημιμαθούς, οποίον ανέφερα ανωτέρω και διά το Eμμανουήλ, ην αβασανίστως ηκολουθήσαμεν πάντες, εν οις και ο ρηθείς φίλος μου Xρίστος ο εγγράμματος.

Θα συμφωνήσω απόλυτα με την άποψη του Καβάφη ότι η μόρφωση κάποιου δεν μετριέται με μερικά ι ή η, και έγραψα ήδη πως η επιχειρηματολογία του ακούγεται πειστική, ωστόσο πάσχει σε ένα καίριο σημείο (και εδώ αντλώ επιχειρήματα από όσα είχε αναπτύξει ο φίλος Π2 σε παλιότερα σχόλια σε άσχετο άρθρο στο ιστολόγιο).

Όπως είχε αναφέρει παλιότερα σε σχόλια του ιστολογίου αλλά και σε συζήτηση στη Λεξιλογία ο φιλος μας ο Π2, το καίριο αδύνατο σημείο των επιχειρημάτων του Καβάφη είναι το όνομα Χρήστος (με ήτα) είναι αρκετά συνηθισμένο στις αρχαίες επιγραφές και κάποιοι από αυτούς προ Χριστού.

Συγκεκριμένα, η βάση δεδομένων LGPN που καταγράφει τα αρχαία ελληνικά και λατινικά ονόματα προσώπων αποδελτιώνει 226 πρόσωπα με το όνομα Χρήστος, κάτι που τοποθετεί το όνομα ανάμεσα στα μάλλον συχνά.

Από αυτά, υπάρχουν μερικοί Χρήστοι που έζησαν προ Χριστού, κάτι που όπως καταλαβαίνετε αποκλείει να γεννήθηκε το όνομα από τον Ιησού Χριστό με ανέβασμα του τόνου. Αλλά και σχεδόν όλοι οι μεταγενέστεροι Χρήστοι, ακόμη κι όταν χρονολογούνται μετά Χριστόν, δεν έχουν σχέση με τον χριστιανισμό. Χρήστος ήταν και συχνό όνομα δούλων, ενώ συχνά μαρτυρείται και το όνομα Χρήστη, που είναι απίθανο να σχετίζεται με τον Χριστό.

Αντιθέτως, δεν καταγράφεται επιγραφικά στην αρχαιότητα (συμπεριλαμβανομένης της ύστερης) ούτε ένας Χρίστος (ή μάλλον μαρτυρείται δυο φορές η γραφή Χρίστος –ένα, δύο-, αλλά και τις δυο φορές σε παγανιστικά περιβάλλοντα, οπότε πρόκειται απλώς για ορθογραφική παραλλαγή του ονόματος Χρήστος).

Οπότε, δεν είναι πειστική η προφανής προέλευση από το Χριστός με αναβιβασμό τόνου. Η παρετυμολογική σύνδεση με τον Χριστό πρέπει να έγινε σε πολύ ύστερες περιόδους.

Όπως λέει και ο Καβάφης, γενικά οι αρχαίοι φτιάχνανε κύρια ονόματα ανεβάζοντας τον τόνο από επίθετα. Γλαυκός – Γλαύκος, φαιδρός – Φαίδρος, έτσι και Χρήστος από το επίθ. «χρηστός» (με τη σημασία «χρήσιμος»).

Στα νεότερα χρόνια, έχουμε δυο νεομάρτυρες Χρήστους, έναν τον 17ο αιώνα και έναν τον 18ο, που κι αυτοί γράφονται με ήτα. Τον δεύτερο (Άγιος Χρήστος ο Αλβανίτης, + 1748) τον μνημονεύει ο Καισάριος Δαπόντες. Τα νεότερα χρονια βέβαια εμφανίζεται και η γραφή Χρίστος, από παρασυσχέτιση με τον Χριστό.

Συγκεφαλαιώνοντας, αν θέλουμε να το πάμε ετυμολογικά, η δικαιολογημένη γραφή είναι Χρήστος. Κατά τα άλλα, για το προσωπικό δικό του όνομα ο καθένας διαλέγει πώς θα το γράψει. Ο Χρήστος/Χρίστος δεν είναι το μοναδικό κύριο όνομα που έχει δύο διαδεδομένες εναλλακτικές ορθογραφίες. Υπάρχει και ο Μανώλης/Μανόλης, ίσως και άλλα που δεν τα θυμάμαι τώρα (ο Γιάνης δεν είναι διαδεδομένη γραφή).

Αλλά εκτός από τον Χρήστο και τον χρηστό υπάρχει και ο χρήστης. Όπως έχω ξαναγράψει, οι αρχαίοι μας πρόγονοι, επειδή θεωρούσαν ασεβές να μπερδεύεται ηχητικά στη γενική πληθυντικού ο ‘χρηστός’ που ήταν λέξη και ιερή, με τον ‘χρήστη’ που είχε σημασίες ελαφρώς αγοραίες, ανέβαζαν κατ’ εξαίρεση τον τόνο στη γενική κι έλεγαν «των χρήστων» στη δεύτερη περίπτωση και άφηναν το «των χρηστών» για τους χρηστούς.

Στον πρόλογο του Ελληνογαλλικού λεξικού του το 1846 ο Σκαρλάτος Βυζάντιος προβλέπει ότι δεν πρόκειται να εισαχθεί στη νέα ελληνική η λέξη ‘χρήστης’, «όχι χάριν του Χριστού … αλλά χάριν του κυρ-Χρήστου». Όμως η γλώσσα είναι άτιμη και βρίσκει τρόπο να διαψεύδει τις προβλέψεις ακόμα και των οξυδερκέστερων λεξικογράφων, κι έτσι τώρα με την πληροφορική η λέξη ‘χρήστης’ έχει γίνει ψωμοτύρι.

Μάλιστα, πριν από καμιά εικοσπενταριά χρόνια ένας γνωστός φιλόλογος είχε ξεθάψει αυτή τη σπανιότατη αρχαία εξαίρεση (τέσσερις είναι όλες κι όλες οι λέξεις της αρχαίας που δεν κατεβάζουν τον τόνο στη γενική πληθυντικού: αφύη, ετησίας, χλούνης και χρήστης) και απαίτησε, με σειρά επιστολών σε εφημερίδες, να μη λέμε «των χρηστών» αλλά «των χρήστων», επειδή έτσι έλεγαν οι αρχαίοι. Ευτυχώς λίγοι υιοθέτησαν την προτροπή του και όχι για πολύ.

Οπότε, το ιστολόγιο εύχεται σε όλους τους… χρήστες, είτε ακούν στο όνομα Χρήστος είτε όχι, ειτε το γράφουν Χρίστος είτε Χρήστος, καλές γιορτές, ειρηνικές και χαρούμενες!

 

123 Σχόλια to “Χρήστος ή Χρίστος;”

  1. leonicos said

    ω

  2. leonicos said

    Πέτυχα πρωτιά σαχλαμάρας. Γειά σου Γς. Ούτε εσύ δεν τα κάνεια αυτά.

  3. leonicos said

    Καθιερώθηκε Χρήστος για να μην είναι Χριστός. Καουβέντα θέλει;

  4. leonicos said

    Το Σύμφωνα με κάποιους,

    είναι εκ των υστέρων εύρημα, τουτέστιν μπούρδα

    ποιο χρὴ παραπέμπει σε ‘όπως πρέπει.’ Θα έπρεπε να είναι δεῖ.

    Πές τους να μάθουν ελληνικά καλύτερα, να μην τα μαθαίνουν από παλιοεβρα’΄ιους

  5. gpoint said

    Μπορεί να έχουμε Χρήστο και Χρίστο αλλά Χρηστίνα δεν έχω δει, μόνο Χριστίνα !!

  6. gpoint said

    και ‘οπως (νομίζω ότι) έχω ξαναπεί μόνο σε ‘ενα όνομα από επίθετο ο τόνος κατεβαίνει αντί να ανεβαίνει- μάλλον γιατί δεν μπορούσε να ανέβη άλλο !!

    δίκαιος —> Δικαίος !!!!

  7. π2 said

    5: Κι όμως, υπάρχουν πέντε αρχαίες Χρηστίνες (Χρηστίνα ή Χρηστίνη), έναντι μόνο μιας, και πολύ ύστερης, Χριστίνας, μια Χρηστινιανή, ακόμη κι ένας Χρηστίνος.

  8. Λεύκιππος said

    0. …..διότι η γλώσσα, η υπό οργάνων παραγομένη και δι’ οργάνων εκφερομένη, είναι τι οργανικόν και υπόκειται και αύτη εις την των πάντων ροήν, κατά τον νόμον όνπερ ο Δημόκριτος διετύπωσεν.

    Ποιον νόμο διετύπωσε, γι’ αυτή την περίπτωση ο Δημόκριτος;

  9. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστω πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    5-7 Στα νεότερα χρόνια ο τύπος Χρηστίνα είναι σπάνιος αλλά υπάρχει.

    5 Και πάλι να ευχαριστήσω για το σημερινό άρθρο τον π2, που του κατάκλεψα τα παλιότερα σχόλια εδώ.

  10. gpoint said

    # 7

    οι δικές μου γνώσεις είναι μόνο από τα ονόματα των μαθητών μου και στα τραγούδια και εκεί Χριστίνη την είπαν…

  11. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Αγαπητός (μακαρίτης πλέον) θείος μου επέλεξε τη γραφή «Χρίστος», θεωρώντας υποτιμητικό να έχει όνομα δούλου.
    Το θέμα το είχε αναφέρει εν παρόδω σ’ ένα διάλογο και κάποια ξένη τηλεοπτική σειρά («Οι τελευταίες μέρες της Πομπηίας» ίσως;) της δεκαετίας του ’80, που αναφερόταν και στο Χριστιανισμό. Έκανε τη διάκριση του «Χριστού» από τον «Χρήστο», που σήμαινε χρήσιμος (εύλογο κτγμ, βλ. το ανάλογο αγγλικό «Armstrong»).
    (τι σου είναι η παιδική μνήμη, προχτές δε θυμάμαι τι έφαγα…)

  12. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Αλλά εκτός από τον Χρήστο και τον χρηστό υπάρχει και ο χρήστης. Όπως έχω ξαναγράψει, οι αρχαίοι μας πρόγονοι, επειδή θεωρούσαν ασεβές να μπερδεύεται ηχητικά στη γενική πληθυντικού ο ‘χρηστός’ που ήταν λέξη και ιερή, με τον ‘χρήστη’

    σε αντίθεση με τους Νεοέλληνες που δεν έχουν ούτε ιερό ούτε όσιο.

  13. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ο θεολόγος, πρώτη μέρα στην τάξη.
    – Πως σε λένε παιδί μου;
    – Μανώλη, κύριε.
    Χαστούκι δυνατό και:
    – Εμμανουήλ είναι το όνομά σου.

    Στον επόμενο μαθητή
    – Πώς σε λένε παιδί μου;
    – Μιχάλη, κύριε.
    Ξανά χαστούκι και:
    – Μιχαήλ είναι το όνομά σου.

    Στον τρίτο μαθητή
    – Εσένα πώς σε λένε;
    – Πετρουήλ, κύριε …

  14. Alexis said

    Μου κάνει εντύπωση η βεβαιότητα με την οποία αποφαίνεται ο Καβάφης:
    γνωστόν όμως ότι το τοιούτον όνομα παρ’ αυτοίς δεν υπήρχε

  15. Ανδρεας Τ said

    @8. Μήπως μπέρδεψε τον Δημόκριτο με τον Ηράκλειτο;

  16. LandS said

    «οι διδάσκαλοί μας καθαρευολογούντες και της γλωσσικής άγνοιαν οφλισκάνοντες»

    Εδώ έχω άγνωστη λέξη. Αλλά ψυχανεμίζομαι ότι δεν έχω άδικο να γελάω χαιρέκακα.

  17. Λεύκιππος said

    15 Μια και πέρασε τόση ώρα χωρίς να απαντά κανείς στο ερώτημα, το ίδιο με σένα (για Ηράκλειτο και τα πάντα ρει) άρχισα να σκέπτομαι κι εγώ. Εκτός κι αν η απάντηση έρθει μεταμεσονύκτια από Αμερική μεριά….

  18. LandS said

    «οίτινες ενησμενίζοντο να προσκολλώσι θνησιμαίας συλλαβάς εις ζώσας λέξεις»

    Και δω έχω άγνωστη λέξη.

  19. π2 said

    14: Αν δεις τις παραπομπές για τους 231, πλέον Χρήστους, θα δεις ότι σχεδόν όλοι μαρτυρούνται σε επιγραφικές πηγές. Μόνες εξαιρέσεις που βλέπω πρόχειρα είναι ένας επίσκοπος στις Συρακούσες που μαρτυρεί ο Ευσέβιος, κι ένας Χρήστος που μνημονεύει ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος. Οπότε, μη βλέποντας Χρήστους στις γραμματειακές πηγές ο Καβάφης δεν ήταν παράλογο να βγάλει το συμπέρασμα που έβγαλε. Όσο κι αν αγαπούσε τις επιγραφές, δεν είχε στη διάθεσή του ούτε ό,τι είχε εκδοθεί ως τότε, ούτε φυσικά το άφθονο υλικό που ανακαλύφθηκε και δημοσιεύθηκε έκτοτε.

  20. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

  21. LandS said

    Άμα ο Χρήστος δεν προέρχεται από το Χριστός γιατί γιορτάζει τα Χριστούγεννα;

  22. Καλημέρα και ευχαριστίες για το ενδιαφέρον, για άλλη μια φορά, άρθρο. Είχα συμμαθήτριες μια Χρήστη και μια Χρίστη. Η δεύτερη αργότερα στα φοιτητικά της χρόνια το έκανε Κρίστη και με αυτό στην πόλη μας διέπρεψε. Μέχρι δημοτική σύμβουλος.
    Καλές γιορτές και χρόνια πολλά στις Αναστασίες τις φαρμακολύτριες.

  23. gpoint said

    Διαβάζω στις κρεμασμένες στα περίπτερα εφημερίδες…

    Ελεύθερη (Ψ)ώρα : Τσίπρας, Τούρκοι και σατανάς είναι κόκκινοι !! κι ούτε μια κουβέντα για τους οπαδούς του θρύλου …

  24. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    21. Καὶ ἡ Θάλεια γιατἰ γιορτάζει τῆς Ἁγίας Εὐθαλίας;

  25. Alexis said

    #19: Ευχαριστώ.

    Έριξα μια ματιά στην έρευνα του Φουνταλή. Έχει κάνει πολλή και κοπιαστική δουλειά. Όμως θεωρώ ότι η έρευνά του είναι λίγο ξεπερασμένη και δεν ξέρω κατά πόσον τα αποτελέσματα που βγάζει είναι αντιπροσωπευτικά για το σύνολο του πληθυσμού.
    Στην ηλεκτρονική βάση δεδομένων «Μάθε πού ψηφίζεις» του Υπουργείου Εσωτερικών είναι καταχωρημένοι όλοι οι Έλληνες πολίτες άνω των 18 ετών. Σίγουρα θα υπάρχει τρόπος (με τη συγκατάθεση του ΥΠΕΣ βεβαίως) να αντληθούν από εκεί τα στοιχεία για τα ονόματα και τη συχνότητά τους.
    Και επειδή στους ανήλικους οι συχνότητες μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς λόγω μόδας (κακώς ο Φουνταλής λέει ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχουν «μόδες» ονομάτων), αν θέλουμε να πάμε στο σύνολο του πληθυσμού μπορούμε να πάμε στο Εθνικό Δημοτολόγιο όπου είναι καταχωρημένοι ηλεκτρονικά οι εγγεγραμένοι στα Δημοτολόγια όλων των Δήμων της Ελλάδας.

  26. Πάνος με πεζά said

    Χρήστος, Χρήστο ψηφίζουμε… Και είναι και κατάλληλος για την επόμενη μάζωξη…
    To «Xρίστος» το βρίσκω επιτηδευμένο για να σε προσέξουν (κάτι σαν το…Γιάνης). Ωστόσο πολύ καλός φίλος φωτογράφος, δηλώνεται έτσι – η δουλειά του αξίζει όμως, έτσι κι αλλιώς.

  27. ΚΑΒ said

    16. Σοὶ δ’ εἰ δοκῶ νῦν μῶρα δρῶσα τυγχάνειν,
    σχεδόν τι μώρῳ μωρίαν ὀφλισκάνω. Αντιγόνη 469-70

    Κι αν σου δίνω την εντύπωση ότι τυχαίνει να κάνω ανόητα πράγματα
    σχεδόν θεωρούμαι ανόητοη από έναν ανόητο.

    ὀφλισκάνω άνοιαν, δειλίαν,βλάβην, αισχύνην,μοχθηρίαν, αδικίαν: θεωρούμαι ανόητος,δειλός κ.λπ.

    οφλισκάνω=χρωστώ

    ἐνασμενίζω ,A.take pleasure in, “τινί” Ph.1.36.

  28. Alexis said

    #26: Κατά σύμπτωση ξέρω κι εγώ κάποιον με το ίδιο ονοματεπώνυμο εδώ στην περιοχή μας, αλλά αυτός το γράφει Χρήστος 🙂

  29. BLOG_OTI_NANAI said

    Χρήστος, από σεβασμό, ώστε να μένει μοναδική η γραφή Χριστός. Εννοείται ότι η γραφή με «η» αφήνει τελευταία και καταϊδρωμένη τη γραφή με «ι«.

  30. dryhammer said

    26. Κάποιοι Χρίστοι (έναν ξέρω) είναι Χριστόφοροι γι αυτό και «ι» αντί «η», όπως το Υρώ που είναι Αργυρώ κι όχι Ηρώ.

  31. Πάνος με πεζά said

    Η ηθοποιός Υρώ Μανέ είναι αυτή, ενώ ένας άλλος Χρίστος με γιώτα είναι ο Βασιλόπουλος («Η μηχανή του χρόνου»).

  32. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    27 Με πρόλαβες, και τα ειπες και καλύτερα απ’όσοθα τα έλεγα.

    25 Και θα έχει και ενδιαφέρον η κατανομή κατά περιοχές.

  33. sarant said

    30-31 Σωστό

    26 Το σχόλιο περιέχει τοποθέτηση 🙂

  34. LandS said

    27 🙂 Ευχαριστώ!

  35. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα.
    Εἶναι καὶ ὁ Χρίστος Δάλκος ποὺ σχολιάζει ἐδῶ· ἐξαιρετικὸς φιλόλογος καὶ καλός φίλος.

    Πολλὰ διλημματικὰ ἄρθρα ἀνεβάζεις τελευταῖα, Νικοκύρη. Φτηνὰ γλιτώσαμε τὶς σεντονιὲς μὲ τὰ ὀρθοπαιδικὰ/ὀρθοπεδικὰ χτὲς καὶ προχτές. Ἄντε μὴν πλακώσουν πάλι τίποτα «κουνελακιστές». 🙂

  36. dryhammer said

    35 Υπάρχουν «κουνελακιστές»

    http://epmgaa.media.clients.ellingtoncms.com/img/photos/2017/10/07/playboy__51301.1377848856_t580.jpg?8f1b5874916776826eb17d7e67de7278c987ca33

    και «κουνελακιστές»

  37. Ωραίο άρθρο – ευχαριστούμε (-ώ) Νίκο!

    Χρήστος Δ. Τσατσαρώνης
    http://www.badsadstories.blogspot.gr
    http://www.badsadstreetphotos.blogspot.gr

  38. Γιάννης Ιατρού said

    35: Δημήτριε,
    τι ….; Ξώφαλτσα 🙂

  39. Ριβαλντίνιο said

    Και εγώ αυτό που λέει ο Μπλόγκ είχα ακούσει. Ότι οι νεότεροι Χρήστοι προέρχονται από τον Χριστό, αλλά γράφονται έτσι για να ξεχωρίζει ο Χριστός.

    Ο Σουητώνιος λέει στα λατινικά τον Χριστό «Χρηστό», ενώ τους χριστιανούς τους λέει κανονικά.

  40. Jimakos said

    Μια άλλη παρατήρηση περί ονομάτων είναι η εξής: Ενώ σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες (όταν λέω όλες μην το παίρνετε τοις μετρητοίς, για οικονομία της κουβέντας) υπάρχει ο τύπος Chris, Kriss κλπ κλπ, ας πούμε όπως κ εμείς έχουμε το Χρίστος, εντούτοις οι ίβηρες (ισπανοπορτογάλοι δηλαδή και κατ’ επέκταση οι λατιναμερικάνοι) έχουν πάρα πολύ συχνό το Jesus (Χεσούς), κάτι που στους λοιπούς ευρωπαίους οχι απλά δεν συνηθίζεται, ενδέχεται να μην υπάρχει καν σαν given name. Φυσικά οι ισπανόφωνοι έχουν και τα συναφή του Ιησού σε ευρεία χρήση, όπως Σαλβαδόρ (Σωτήρ), Μανουέλ κλπ. Πως άραγε συνέβη αυτός ο διαχωρισμός….

  41. spatholouro said

    «η προφανή προέλευση»

    Νίκο, το «προφανή» είναι παραδρομή ή άποψη; (τρομάζω μερικές φορές…)

  42. Γιάννης Ιατρού said

    41: 🙂 🙂 🙂

  43. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ο αείμνηστος Τσολάκης το έγραφε με ι, Χρίστος. Τον άκουσα κάποτε να το αιτιολογεί ότι το όνομά του προέκυπτε από το Χριστός – κεχρισμένος, και όχι με το χρήσιμος , ηθικός ή έτσι ήθελε να το συνδέσει με τον Χριστό και όχι με το χρηστός, δεν θυμάμαι και τόσο καλά.

    Εκείνο που έχει σημασία για μας σήμερα, είναι ότι το όνομά μας δεν το επιλέξαμε αλλά μας το έδωσε ο νονός μας και το γράφουμε όπως το έγραψε ο παπάς στην ληξιαρχική πράξη βάφτισης. Αν το γράψεις αλλιώς σε επίσημα έγγραφα, έμπλεξες για τα καλά με την γραφειοκρατία.

  44. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    40. Κατὰ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία τὸ ὄνομα Ἰησοῦς καὶ Χριστὸς εἶναι μόνο τοῦ Κυρίου. Κανένας θνητὸς δὲν μπορεῖ νὰ ἔχει αὐτὰ τὰ ὀνόματα. Εἶναι ἕνας λόγος ποὺ ὁ Χρῆστος δὲν ἔγινε Χρίστος. Στὴ δεκατία τοῦ 80 εἶχε κυκλοφορήσει μιὰ μάρκα παντελονιῶν τζὴν τὰ Jesus Jeans ποὺ διαφημίζονταν καὶ στὴν τηλεόραση. Ἔφαγαν καταγγελία ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία γιὰ προσβολὴ τοῦ θρησκευτικοῦ αἰσθήματος κι ἔπεσαν πολὺ βαριὲς ποινές, θυμᾶμαι

  45. Theo said

    Καλημέρα!
    Στην Κύπρο αρκετά σύνηθες όνομα είναι το Χρ*στάλα που συνήθως το γράφουν Χρυστάλλα, επηρεασμένοι από το Κρυστάλλω, ενώ είναι το θηλυκό του Χρήστος, όπως μου είπαν, κάτι σαν την παρ’ ημίν Χριστίνα. (Χριστίνα στην Κύπρο δεν συνάντησα. Κι αυτό είναι μια ένδειξη της σχέσης της Χρηστάλας με τον Χρήστο κι όχι με την Κρυστάλλω και το κρύσταλλο.)

    Στο wiktionary το θεωρούν εναλλακτική μορφή του Χριστο-θέα σε περιοχές με επικρατούσα την τουρκική/αραβική γλώσσα (Άλλα=Θεός), κάτι που μου φαίνεται πολύ τραβηγμένο.
    Πάντως σύμφωνα με σχετικό ιστότοπο γιορτάζει στις 25 Δεκεμβρίου.

  46. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    5 – «Χρηστίνα δεν έχω δεί, μόνο Χριστίνα»
    Αλλά θα έχεις δεί φαντάζομαι Χριστίνα να γίνεται Παπέν, έψαξα στο γκούγκλ και υπάρχει ΜΙΑ καταγραφή από το 1986.☺

  47. ΣΠ said

    Από την ταινία «Η κόμησσα της φάμπρικας» στο 24:53 ο εξής διάλογος:

    – Έτσι είναι, κύριε Χρήστο. Για σκέψου τον Γιάννη Αγιάννη.
    – Καλά σου λέει, ρε ξάδερφε. Εμένα με είδες ποτέ σαν Γιάννη Αγιάννη;
    – Τι Γιάννης Αγιάννης μωρέ. Εσύ είσαι Χρήστος άχρηστος.

  48. Χρήστος Γιαννακός said

    Ο υποφαινόμενος βαφτίστηκα «Χρίστος» και δεν θα είχα πρόβλημα να το διατηρήσω είτε διότι γουστάρω τα ένδοξα χρίσματα είτε επειδή δεν θέλω καφκικά μπλεξίματα με τη γραφειοκρατία. Έλα όμως που η θρησκευτική ανωμαλία επέδρασε καταλυτικώς στην γραφειοκρατία, οπότε από το σχολείο έως την αστυνομία και τα ασφαλιστικά ταμεία με κατέγραφαν συνήθως ως «Χρήστο». Κάποια στιγμή λοιπόν έπρεπε να διαλέξω, οπότε ως κατά φαντασία χρηστός πολίτης, αποφάσισα να με γράφουν «Χρήστο», και … αν μπορούν, σαν με φωνάζουν,» να τραβούν λίγο και τον τονισμό του ήτα ως … μακρύτερο. Τι το ήθελα; Το τι τραβήξαμε από την εκκλησία του χωριού, τα Ληξιαρχεία και τα Μητρώα δεν λέγεται -όλα τούτα αρχές δεκαετίες του 90. Το όνομα άλλαξε επιτυχώς, λοιπόν, έπειτα από ενάμιση χρόνο -γιατί δεν ασχολούμαστε και συνεχώς, ομολογώ.
    Πώς τα φέρνει η ζωή, όμως, πάλι θέλησα ν’ αλλάξω όνομα, διαλέγοντας ένα ψευδώνυμο για τη πεζογραφική μου δραστηριότητα, αφού ως «Χρήστος» είχα πολιτογραφηθεί … στιχοπλόκος! Ας είναι καλά το εκδοτικό του «Μανδραγόρα» και ορισμένες ιστοσελίδες που διατηρούν την ιστορία των ονομάτων μου, για να διευκολύνομαι στο μέλλον από αγκυλώσεις της επίσημης γραφειοκρατίας. Με το συμπάθειο κιόλας για την περιαυτολογία, αλλά αν καταφέρατε να φτάσετε ως το τέλος αυτής της περιόδου, ελπίζω να ψυχαγωγηθήκατε.

  49. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεοτερα σχόλια, Χρήστων και χρηστών!

    41 Είναι πρώην αιτιατική που ξέχασε να γίνει ονομαστική -δεν έχω ακόμα προσχωρήσει στο στρατόπεδο όσων εξομαλύνουν και το (φύσει ανυπόταχτο) θηλυκό των επιθέτων αυτών. Μόνο τη γενική αρσενικού.

    47 Μπράβο, κλασική ατάκα

    48 Ευχαριστούμε. Κάποτε που θα αφηγηθούμε περιπέτειες με τη γραφειοκρατία θα μας διηγηθειτε πιο αναλυτικά την ιστορία 🙂

  50. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    47. και:
    Ανθή – Ξανθή / Ερατώ – Ξερατώ (κακό αστείο για το σίριαλ)

  51. ΣΠ said

    τέσσερις είναι όλες κι όλες οι λέξεις της αρχαίας που δεν κατεβάζουν τον τόνο στη γενική πληθυντικού: αφύη, ετησίας, χλούνης και χρήστης

    Και στην νέα ελληνική η πισίνα.

  52. ΣΠ said

    Ο Χρήστος/Χρίστος δεν είναι το μοναδικό κύριο όνομα που έχει δύο διαδεδομένες εναλλακτικές ορθογραφίες.

    Ο Άδωνις/Άδωνης μετράει;

  53. Γς said

    44:

    >Στὴ δεκατία τοῦ 80 εἶχε κυκλοφορήσει μιὰ μάρκα παντελονιῶν τζὴν τὰ Jesus Jeans

    Και το 71 το Jesus Christ Superstar

  54. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ντιαλιθ΄ιμ Χριστάκη
    https://www.politeianet.gr/books/dimitriou-sotiris-pezografos-kedros-ntialith-im-christaki-15296

  55. Γς said

    51:

    Κι ούτε που πήγε ο νους μου στις πισίνες όταν διάβασα στην Κύπρο μια πινακίδα

    ΧΗΜΙΚΑ ΠΙΣΙΝΩΝ

  56. sarant said

    52 Δεν θα το μέτραγα διότι σε αυτο η διαφορά είναι στην κατάληξη (στο «τερμα» που λένε). Και βεβαια τέτοια είναι πάμπολλα πχ Αλκηστις-Άλκηστη

  57. Πέπε said

    Το σκεπτικό «Χρήστος για να μη μοιάζει το όνομα ενός θνητού με το όνομα του Χριστού» δε βλέπω να έχει επιδράσει στην περίπτωση της εκφραστικότατης λέξης «σύχριστος» (καταλασπωμένος, καταλερωμένος, ακόμη και σκατωμένος).

  58. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    51. και εσχάτως η …ακρίδα 🙂

  59. ΚΑΒ said

    >> ετησίας

    Συναντάται μόνο στον πληθυντικό αριθμό: οἱ ἐτησίαι

  60. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Διπλές γραφές κάποια που πότε με ένα, πότε με δυο λλ και σσ : Κανέλλα / Ελισσάβετ

    Ο Αλέξις γράφεται ποτέ έτσι; 🙂

  61. BLOG_OTI_NANAI said

    57: Μήπως είναι «συγχριστός» και ΄΄εχει σχέση με το «χρῖσμα» που λέει το λεξικό «αρχ. σημ.: αλοιφή»;

  62. BLOG_OTI_NANAI said

    Υπάρχει και το «πάγχριστος» = τελείως αλειμμένος ή το «νεοκατάχριστος» = πρόσφατα αλειμμένος.

  63. BLOG_OTI_NANAI said

    Επίσης: Πισσόχριστος = αλειμμένος πίσσα.

  64. αμάν πιά, ωρέ Δημήτρη!

    https://left.gr/news/ekatontades-ih-egklovismena-sta-hionia-stin-ethniki-sto-ypsos-toy-martinoy

  65. Πέπε said

    @61: Φυσικά, αλλά η μορφή που έχει ως ζωντανή λαϊκή λέξη είναι σύχριστος.

  66. BLOG_OTI_NANAI said

    65: Χωρίς να ξέρω, υποθέτω ότι επειδή είναι αρχαία η λέξη και δεν έχει σχέση με τον Χριστό δεν εμφανίστηκε κάποια ανάγκη να αλλάξει.

  67. Γς said

    63, 65:

  68. Alekos81 said

    «ενώ συχνά μαρτυρείται και το όνομα Χρήστη»

    username που λέμε στα ελληνικά

  69. Πέπε said

    @66:
    Σύχριστος ετυμολογικά σημαίνει πασσαλειμμένος. Στην πράξη, σημαίνει πασσαλειμμένος με βρωμιές. Είναι ομόρριζο, όχι παράγωγο του Χριστού.

    Ο βασικός λόγος που έχω αποταμιεύσει αυτή τη λέξη είναι που με εντυπωσίασε ότι έχει διατηρήσει αναλλοίωτη τη μορφή και τη σημασία του αρχικού ρήματος, ενώ το ίδιο το ρήμα έχει προ πολλού χαθεί απο τη ζωντανή (καθημερινή τουλάχιστον) γλώσσα.

    Βλ. και https://www.slang.gr/definition/21339-syxristos

  70. spatholouro said

    Sarant: «ένας γνωστός φιλόλογος είχε ξεθάψει αυτή τη σπανιότατη αρχαία εξαίρεση […] και απαίτησε, με σειρά επιστολών σε εφημερίδες, να μη λέμε «των χρηστών» αλλά «των χρήστων» […]

    Η δική μου εντύπωση είναι ότι ποτέ πάντως δεν θάφτηκε η απαίτηση για την εν λόγω γενική (των χρήστων):
    Από τον πολύ Κόντο («χρήστης, ού η πληθυντική γενική, ως και οι παίδες γινώσκουσιν, είνε χρήστων») μέχρι τον Ζηκίδη, από τον Δημητράκο μέχρι τον Σταματάκο, και από τον Σηφάκι μέχρι -περικαλώ- τον Βοσταντζόγλου, όλοι τονίζουν ότι μη! φτου κακά! το «χρηστών» για τους χρήστες…

    Και δεν μπορώ να ξεχάσω πριν από καμμιά εικοσιπενταριά χρόνια, όταν ένας φτασμένος διορθωτής και φίλος θέλησε σε φιλικό επίπεδο να με τεστάρει εάν κάνω για διορθωτής, μέσα σε αυτά που μου ζήτησε για να με «βαθμολογήσει» ήταν και η πληθυντική γενική του «χρήστης».
    Ευτυχώς που τα πήγα πολύ καλά στο υπόλοιπο τέστ, γιατί αυτό το αγνοούσα…

  71. Αιμ said

    Καβάφης : η γλώσσα, η υπό οργάνων παραγομένη και δι’ οργάνων εκφερομένη, είναι τι οργανικόν και υπόκειται και αύτη εις την των πάντων ροήν, κατά τον νόμον όνπερ ο Δημόκριτος διετύπωσεν.
    Προφανώς μιλάει για τον χρόνο και εννοεί τον Ηράκλειτο μάλλον. Ο Δημόκριτος για την ιδέα ότι η ύλη δεν τέμνεται επ’ άπειρον είναι κυρίως γνωστός. Να είναι απόφευγμα το «τα πάντα ρει» χλωμό δεν είναι ;

  72. atheofobos said

    Την εποχή του Ιερώνυμου του Α΄( της χούντας) η εκκλησία δεν βάφτιζε παιδιά με μη χριστιανικό όνομα, Έτσι διαλέξαμε για την κόρη μας, μιας και δεν θέλαμε να δώσουμε όνομα από τις γιαγιάδες, το Χριστίνα.
    Τότε μας είπαν ότι γιορτάζει στις 24 Ιουλίου της Αγίας Χριστίνης της Μεγαλομάρτυρος.
    Είναι δε άκρως ενδιαφέρουσα η χριστιανική μυθολογία για την Αγία Χριστίνη.
    Άντεξε παντός είδους βασανιστήρια, πείνα, πνιγμό, πυρακτομένο κάμινο, δηλητηριώδη φίδια, κόψιμο μαστών και γλώσσας και τελικά ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος για να την σκοτώσουν ήταν κτυπώντας την με κοντάρια !
    http://www.saint.gr/2064/saint.aspx
    Καθώς οι γιορτές ντάλα καλοκαίρι είναι άβολες, αυτονόητο είναι ότι εμείς την Χριστίνα την γιορτάζουμε πάντα τα Χριστούγεννα.

  73. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    64. 🙂 η άλλη στον 24.7,στις ειδήσεις είπε νταλίκα δίπλωσε στο ύψος του Μαρτίνο .

  74. Γς said

    72:

    >Καθώς οι γιορτές ντάλα καλοκαίρι είναι άβολες

    Και τα βασανιστήρια, η πείνα, ο πνιγμός, το πυρακτομένο κάμινο, τα δηλητηριώδη φίδια, το κόψιμο μαστών και γλώσσας και τα κοντάρια !

  75. π2 said

    59: Ως προσηγορικό, ναι, αλλά απαντά στον ενικό ως παρατσούκλι του Αντιπάτρου, ανεψιού του Κασσάνδρου, που βασίλεψε στη Μακεδονία για 45 μέρες, όσο κρατούσαν τα μελτέμια.

  76. spatholouro said

    Μία από τις λέξεις που μ’ αρέσουν:
    πάγχρηστος: αυτός που είναι καλός για όλα, για κάθε δουλειά

  77. dryhammer said

    57,61 Το σύχριστος, το έμαθα και το χρησιμοποιώ με την έννοια του σύγχριστος δλδ πασαλειμμένος ολόκληρος με κάτι, με τις έννοιες του σχ 57 (αρνητική σημασία), και επιτατικά (και σλανγκικά) σύσκατος.
    Δες και
    https://www.slang.gr/lemma/12406-syskata
    που καταχωρήθηκε σαν επίρρημα.

  78. Γιάννης Ιατρού said

    64: Σκύλος
    Τι …αμάν πιά, ωρέ Δημήτρη!.. ρε Σκύλε;

    Αγνοείς πως…

  79. Yannis said

    Το είχαμε συζητήσει και παλιότερα το θέμα (2013), όπως ήδη αναφέρθηκε.

    Μια ερώτηση για τις επιγραφές: Είναι τονισμένες ή με κεφαλαία και άτονες;

    Στην παλιά συζήτηση είχα αναφέρει ότι η αίσθησή μου είναι ότι το όνομα προτιμάται σε περιοχές όπου υπήρχαν (Σλάβοι;) νομάδες(;).
    Εφόσον, δεν έχω πρόσβαση στους εκλογικούς καταλόγους, έκανα μια χονδρική εκτίμηση της συχνότητάς του από το διαδικτυακό τηλεφωνικό κατάλογο (11888.gr).
    Τα αποτελέσματα βρίσκονται εδώ: https://drive.google.com/open?id=1LOPD0UFlTykEvMerhg1tG7TzwCDyH_vX
    Λείπουν το Ν. Αιγαίο, διότι είναι πολλά τα νησιά, και η Αττική (πολλοί δήμοι).
    Η πρώτη εντύπωση για τη συχνότητα των Χρήστων ως προς τις συνολικές εγγραφές στον Τ.Κ. είναι ότι οι φέροντες το όνομα είναι πιθανότερο να βρίσκονται στα μεσόγεια ή στη Β. Ελλάδα.

  80. Πέπε said

    @78:
    Α, ώστε αυτό είναι το ύψος του Μαρτίνο(υ)…

  81. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το σύχριστος το λέμε κάτω , περιλουσμένος,πασαλειμμένος/ με κουτσουλιές, βρωμόνερα και λοιπά ευώδη.
    Να χρίσω=να ασβεστώσω. Το Μεγαλοβδόμαδο χρούνε τς αυλές. ‘Ιντα κάνεις; έπαδα χρω μιαολιά (εδώ ασπρίζω λιγάκι)

    59/75 Ναι ναι,εδώ έχουν ειπωθεί όλα λέμε 🙂 https://sarantakos.wordpress.com/2016/08/13/meze-232/#comment-376691

  82. π2 said

    79: Άτονες φυσικά.

  83. Yannis said

    82: Αν είναι άτονες, πώς γνωρίζουμε ότι πρόκειται για Χρήστο κι όχι χρηστό;

  84. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    70 – «Ευτυχώς που τα πήγα πολύ καλά στο υπόλοιπο τέστ, γιατί αυτό το αγνοούσα…»
    Έχοντας την τύχη να σε έχω γνωρίσει κι από κοντά έστω και λίγο, αυτή η μικρή κουβεντούλα που είχαμε, είναι αρκετή για να με πείσει μετά βεβαιότητος πως ήταν ΔΥΣΤΥΧΩΣ για σένα, (μπορώ να πώ και για εμάς) αν και τώρα μετά από τόσα χρόνια θα είναι δύσκολο να καταλάβεις το γιατί, πόσο μάλλον να το δεχτείς αυτό. 🙂

    Θα σας πώς μιά μικρή κουφή ιστοριούλα 44 ετών με αυτό το τραγούδι που έβαλα.
    Το άκουσα πρώτη φορά το 1973 στα δώδεκα στο τρανζιστοράκι μου και μου άρεσε πολύ, τα επόμενα 3-4 χρόνια το άκουγα τυχαία και σκόρπια από διάφορους ερασιτεχνικούς σταθμούς αλλά ΠΟΤΕ δεν είχα ακούσει τον τίτλο του τραγουδιού ούτε και το όνομα του συγκροτήματος κι έτσι δεν μπορούσα να το αγοράσω. Tο 1976 είχαμε ήδη με τον αδερφό μου πάνω από 50 άλμπουμ (έτσι τα λέγαμε τότε το θυμάται κανείς;) και πάνω από 100 45αρια, είχαμε ακουμπήσει πόσα κάλαντα στους δίσκους 🙂 χωρίς να έχουμε πικ απ (το γιατί είναι άλλη ιστορία 🙂 ) αλλά αυτό το σινγκλάκι δεν το είχα και δεν μπορούσαν να το βρώ πουθενά αφού δεν ήξερα ποιό είναι ενώ άρχισε σιγά σιγά να παλιώνει (τότε τα τραγούδια πάλιωναν στην πενατετία κι όχι μετά από ένα χρόνο) και να παίζεται από ελάχιστα κι από το 78 και μετά σπανίως. Την δεκαετία του 80 ζήτημα να το άκουσα 4-5 φορές του 90 1-2 αλλά ΠΟΤΕ από την αρχή και ΠΟΤΕ τίτλο και όνομα.

    Το καλοκαίρι του 2005 πηγαίνοντας με το αυτοκίνητο για την Κινέτα με την Παπέν αλλάζω σταθμό γιατί έβαλε διαφημίσεις, βάζω Rock FM κι ακούω ξαφνικά να παίζει το τραγούδι, ΧΑΜΟΣ -ΤΡΕΛΑ, η Παπέν να φωνάζει ΠΡΟΣΕΧΕ εγώ να χτυπιέμαι στον ρυθμό του και να ουρλιάζω, ξαφνικά σταματάω και της λέω, πρόσεξε αν πεί, να ακούσεις ποιό τραγούδι είναι, τελειώνει και Ω ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΥΤΟΣ λέει και τον τίτλο και το συγκρότημα αλλά καθώς οδηγούσα και χτυπιόμουν άκουσα μόνο ενα long, ποιό είναι ρε Παπέν; – δεν το άκουσα καλά γιατί ξεχάστηκα – ρε είσαι σοβαρή; δεν σου είπα να προσέξεις; – ε δεν το άκουσα σιγά τώρα και τι έγινε – (ανοίγεις την πόρτα να πέσει τυχαία έξω ή όχι 🙂 ) καλά δεν άκουσες τίποτα; εγώ άκουσα ένα long, ούτε το συγκρότημα; – νομίζω ότι είπε κάτι σαν μόλις, πόλις κάτι τέτοιο, κι έτσι έμεινα με το ΤΕΤΟΙΟ. 🙂

    Το 2006 ή 7 κατέβαζα διάφορα τραγούδια από το Lime wire κι είχα πιάσει να κατεβάζω CCR που μου αρέσανε από μικρό και κάποια στιγμή βλέπω ένα τραγούδι τους με τίτλο long, με παραξένεψε γιατί ήξερα σχεδόν όλα τους τα τραγούδια, το βάζω να το ακούσω πρώτα κι ακούω το γνωστό άγνωστο γνωρίζοντας πως δεν είναι των CCR άλλωστε ξεκάθαρα δεν ήταν η μοναδική φωνή του Τζόν Φόγκερτι που το τραγουδούσε.
    Πάω να το κατεβάσω αλλά για κάποιο λόγο δεν κατέβαινε με τίποτε, βρε αμάν βρε ζαμάν, τίποτε, δοκιμή σε άλλο τραγούδι όλα μια χαρά, ξαναβάζω αυτό, ΜΟΥΛΑΡΙ, ήμουν για να σκάσω, τελικά πήγε αργά και τα παράτησα.

    Από τότε άρχισα πάλι να ψάχνω ποιοί το λένε αλλά με μοναδικό στοιχείο το long έβρισκα διάφορα τραγούδια αλλά όχι αυτό που ήθελα.
    Με τα χρόνια ατόνησε το ενδιαφέρον μου αλλά πάντα υπήρχε στο μυαλό μου κι χθές εκεί που άκουγα διάφορα τραγούδια στον υπολογιστή, βλέπω ένα συγκρότημα The Hollies και χωρίς να δώσω σημασία στον τίτλο του τραγουδιού λέω για να δώ ποιοί είναι αυτοί, με τον πρώτο ήχο κατάλαβα ποιό κομμάτι ήταν, ΤΟ ΑΚΟΥΓΑ ΚΑΙ ΔΕΝ ΤΟ ΠΙΣΤΕΥΑ, από χθές το έχω λιώσει, αυτή πρέπει να είναι η δέκατη φορά που το ακούω σήμερα.
    Το αφιερώνω σε όσους είχαν την τρέλα και την υπομονή να διαβάσουν την ιστοριούλα μου, βγήκε κάπως μεγάλη αλλά 44 χρόνια δεν τα λές και λίγα . 🙂

    Αγνό ανόθευτο και δυνατό ροκάκι για να θυμηθούν οι παλιοί και αν μάθουν οι νεώτεροι. Χορεύεται με ξέφρενη και τρελαμένη διάθεση, ΟΛΟ ΔΙΚΟ ΣΑΣ.

    Υ.Γ – Μιά long cool woman με παιδεύει 44 χρόνια και μιά small hot woman με ταξιδεύει στ΄όνειρο 35 χρόνια, ανισόρροπη ισορροπία. 🙂

  85. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Χιονισμένα /προπαραμονιάτικα/πλειστηριασμένα/προϋπολογισμένα/Αγιοδεκατιανά,ανιολισθητικά, πώς θα είναι λέτε τ΄αυριανά μεζεδάκια; 🙂
    (Του ψοφόκρυου τουρτούρισε ο υποβολέας)

  86. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    80 – Nαί αλλά μόνο το ύψος, το πλάτος είναι διαφορετικό. 🙂

  87. π2 said

    83: Γιατί ο τόνος ανεβαίνει στα ανθρωπωνύμια που προέρχονται από προσηγορικά.

  88. spatholouro said

    Γεια σου ρε Λάμπρο με τις τραγουδάρες σου!

    Να σε (σας) κεράσω κι εγώ ένα αγαπημένο μου από την ίδια ακριβώς εποχή:

  89. mitsos said

    Πάντως τον πατέρα μου τον πίεσαν ( νομίζω η «χωροφυλακή» επί Μεταξά αλλά δεν θυμάμαι σίγουρα ) να μετατρέψει το Χρίστος σε Χρήστος …

  90. Πάνος με πεζά said

    Κι ένας Χρήστος των ημερών…Απολαύστε υπεεύθυνα…

  91. Πάνος με πεζά said

    @ 69 : Πέπε, στο μηχανηλίκι ακόμα λέμε «οι επιφάνειες θα επιχριστούν»…

  92. Yannis said

    87: Ευχαριστώ, Π2!

  93. Πέπε said

    @84:
    Λάμπρο, στην ιστορία σου πολλοί θα ταυτιστούν με τον πρωταγωνιστή. Σίγουρα έχει συμβεί σε όσους ακούνε (ή έστω άκουγαν), έστω και λίγο συστηματικά, μουσική από τον καιρό που υπήρχαν μόνο δίσκοι και ράδιο.

    Άλλη παραλλαγή, που μπορεί να πιάνει ακόμα και τους υπολοίπους: να έχεις ακούσει το τραγούδι μία μοναδική φορά, να έχεις ξεχάσει και το τραγούδι και το γεγονός, αλλά να έχεις τη μελωδία και ίσως κάποιες λέξεις κάπου στα βάθη της μνήμης σου, απ’ όπου αναδύονται απρόσμενα μια φορά κάθε μερικά χρόνια. Κάθε φορά λες «μα ποιο διάολο είναι αυτό το τραγούδι;», και μετά το ξεχνάς. Από την τρίτη-τέταρτη φορά αρχίζεις πλέον να θυμάσαι ότι το έχεις ξαναθυμηθεί, κι έτσι αποκτά κάποιο αόριστο είδος ταυτότητας, που όμως δε βοηθάει και πολύ, απεναντίας σου θρέφει την περιέργεια να το ανακαλύψεις. Και περνάνε τα χρόνια, η ανάμνηση επανέρχεται, η περιέργεια γίνεται βασανιστική, και κάποια στιγμή το πετυχαίνεις με σάρκα και οστά!

    Πάντως έχω προ πολλού πάψει να «αποκτώ» τραγούδια. Ό,τι υπάρχει στο διαδίκτυο, δηλαδή σχεδόν τα πάντα, πολύ περισσότερα απ’ όσα φαντάζομαι, είναι εκεί και ξαναβρίσκεται. Αγοράζω μόνο δίσκους που τους θέλω για τη χαρά του όλου αποκτήματος (εξώφυλλο, πληροφορίες, κείμενα ένθετου κλπ κλπ), όχι απλώς για το ένα ή το άλλο τραγούδι.

  94. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα! Είχα πάει στον Μικάδο.

    60 Σωστα, αυτά τα διπλά παίζουν

    64 Μεγαλο υψος μιλάμε!

    77 Το λέει πχ ο Κραουνάκης

    85 Χμ, ιδέα μου έδωσες!

  95. Γς said

    90:
    Χρήστος Σαντικάι.

    Ενα αλβανάκι, μουσουλμανάκι, που κέρδισε ψίχουλα από τις εμφανίσεις του στο Αλτερ και από κάποιο άλμουμ του,

    Αντρας τώρα πια σεβιτόρος σε καφετέρια προσπάθησε 2 φορες σ αυτές τις εκπομπές της τηλεόρασης Voice και τέτοια. Και τον έκοψαν. Και τις 2 φορές

    http://www.thetoc.gr/people-style/article/voice-2-kopike-ksana-o-xristos-santikai

  96. gpoint said

    # 93

    Κι όμως Πέπε δεν υπάρχουν (υπήρχαν) τα πάντα…37 χρόνια έψαχνα τραγούδι που υπήρχε μόνο σε μπομπίνα της ΕΡΤ… τελικά -να μην περιγράφω πάλι το πως το βρήκα- εγώ το ανέβασα στο γιουτιούμπ κι άλλος ένας το αντέγραψε από μένα…

  97. Γς said

    Facebook bans image posted by Melbourne’s Hellenic Museum

    http://archive.ert.gr/6643/

  98. Βάταλος said

    Εντιμώτατοι κύριοι,

    αξίζουν συγχαρητήρια τω κ. Σαραντάκω δι’ αυτό το εμπεριστατωμένον άρθρον επί ενός τόσον δυσκόλου θέματος. Ωστόσον, αλγεινήν εντύπωσιν μοί προκαλεί η επιείκεια που δεικνύει ο κ. Σαραντάκος εις τον Καβάφην, διά τας ανελληνίστους παρλαπίπας που γράφει εις το περί Χρήστου και Χρίστου κείμενόν του.

    Θα σταθώ μόνον εις μίαν: Είναι δυνατόν επί 16 ώρας ουδείς αναγνώστης να μή τολμά να ελέγξη δι’ αγραμματοσύνην τον Αλεξανδρινόν ποιητήν που έχει το θράσος να γράφη ότι η λέξις «χρηστός» είχε περιπέσει εις αχρηστίαν εν τη Θεία Ελληνική Γλώσση την εποχήν του Ραββίνου Χριστού; Πόθεν το συνεπέρανε αυτό ο Καβάφης;

    Επειδής προυχώρησεν η νύξ εις το Ρωμέικον, θα τα είπω επιγραμματικώς:

    1) Η σύγχυσις μεταξύ Χρίστου + Χρήστου και Χριστού + χρηστού είναι η μεγαλυτέρα απόδειξις ότι δεν υπήρχε ερασμιακή προφορά της Ελληνικής τον 1ον αιώνα μ.Χ. Οι πρώτοι Πατέρες της Εκκλησίας (Ιουστίνος ο Μάρτυς, Κλήμης Αλεξανδρεύς κλπ.) έκαμναν συνεχώς παρομοιώσεις με το χρηστός + το Χρισ

    Άλλωστε η λέξις «χρηστός» αναφέρεται δεκάκις εις την Παλαιάν Διαθήκην (Ψαλμοί, Μακκαβαίοι, Ιερεμίας κλπ.) ως επίθετον του Θεού: «χρηστός ο Θεός». Επίσης, το όνομα «ΧρΗστιανοί» με ήτα, υπάρχει εις μερικά χειρόγραφα των Πράξεων των Αποστόλων (κεφ. 18, 1 έως3), εκεί που ο Παύλος φεύγει από τας Αθήνας διά την Κόρινθον και συναντά τους Εβραίους Ακύλαν και Πρίσκιλλαν που μόλις είχεν αποπέμψει ο ελληνόψυχος αυτοκράτωρ Κλαύδιος από την Ρώμην, διότι ήσαν ταραχοποιά στοιχεία. Αυτήν ακριβώς την πράξιν του Κλαυδίου περιγράφει και ο Σουητώνιος εις το πασίγνωστον απόσπασμά του, όπου μνημονεύει ως ηγέτην των Εβραίων ταραχοποιών της Ρώμης κάποιον Χρήστον (Chresto)

    2) Δεν προλαμβάνω να σάς πείσω δι΄ όλα αυτά απόψε, απλώς αναφέρω τας περιφήμους φράσεις του Ιουστίνου Μάρτυρος και του Κλήμεντος Αλεξανδρέως:

    ΙΟΥΣΤΙΝΟΣ ΜΑΡΤΥΣ: «…Χριστιανοί γαρ είναι κατηγορούμεθα. το δε χρηστόν μισείσθαι ού δίκαιον…»

    ΚΛΗΜΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΥΣ: «…οι εις τον Χριστόν πεπιστευκότες, χρηστοί τε εισί και λέγονται…»

    3) Περαίνων, προκειμένου να αντιληφθήτε πόσον μέγα είναι το θέμα της συγχύσεως από τους Πρώτους Χριστιανούς των λέξεων «Χριστός» και «χρηστός», σάς συνιστώ να ξεφυλλίσητε δύο συγγράμματα:

    Το πρώτον υπάρχει δωρεάν εις τα Google Books: Πρόκειται διά το μνημειώδες «The Diegesis; being a discovery of the origin, evidences, and early history » του αγγλικαννού πάστορος Robert Taylor (υπάρχει εδώ)

    Το δεύτερον είναι το εξαίσιον «Who Is This King of Glory?: A Critical Study of the Christos-Messiah Tradition»
    του Alvin Boyd Kuhn (καταβιβάσατε εδώ)

    Μετά τιμής
    Γέρων Βάταλος
    αιμύλος + σπουδαιόμυθος

  99. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    93 – Η άλλη παραλαγή που λές, μου συμβαίνει με ένα ορχηστρικό κομμάτι που ζήτημα είναι να το έχω ακούσει 5-6 φορές με τελευταία το 1995 στο καλλιμάρμαρο από την κρατική ορχήστρα στην εκδήλωση για την παράδοση της φλόγας, έκτοτε αγνοείται η τύχη του,☺αλλά μετά από την προχθεσινή ανέλπιστη ανεύρεση του «χρυσαυρού» (που έλεγε η κόρη μου μικρή☺) ντουμ σπιρο σπέρνω.☺

    Τραγούδια κι εγω έχω πάψει να μαζεύω, (μ’ έχει βολέψει πολύ το διδίκτυο) σχεδόν όλα τα βινύλια (πάνω από1500) τα έχω χαρίσει σε φίλους, ανίψια και παιδια που έχουν την σχετική πετρια, καμιά εκατοστή που έχουν μείνει τα κράτησα γιατί το ζήτησαν οι κόρες μου, άλλωστε ποτέ δεν ήθελα να έχω κάτι μόνο δικό μου, μου αρέσει να το μοιράζομαι με άλλους όπως τις σκέψεις, όσο για τα 2000 τραγούδια που είχα κατεβάσει, δεν τα είχα περάσει στον εξωτερικό
    σκληρό και πρόπερσι που ο ζιγκλεράκιας κουνιάδος μου έκανε φορματ στον γέρο υπολογιστή μου τα έστειλε πίσω από εκεί που ήρθαν, και σιγά μη κάτσω να
    τα μαζέψω πάλι. ☺

  100. Πέπε said

    @96:
    Πράγματι, δεν υπάρχουν τα πάντα. Αν δεν έχει αλλάξει κάτι από την τελευταία φορά που τσέκαρα, ήταν αδύνατον να βρω τραγούδια των Μπιτλς στην επίσημα δισκογραφημένη εκτέλεσή τους. Φαίνεται ότι για κάποιες περιπτώσεις οι εταιρείες ασκούν αποτελεσματικό έλεγχο.

    @99:
    Ντουμ σπύρο σπέρνω. (Latin for τι κάνετε κύριε Σπύρο;)

  101. gpoint said

    # 100

    Το ίδιο συμβαίνει και με τον Ντύλαν όμως κάποιος πονηρός τα ανεβάζει με επικεφαλίδα όχι τον τίτλο αλλά κάποια στιχάκια. Είναι δύσκολο βέβαια να μαντέψεις ποιά στιχάκια έχει επιλέξει αλλά άμα βρεις ένα τραγούδι μετά βρίσκεις πολλά από το κανάλι του. Δοκίμασε μήπως υπάρχει αντίστοιχο με τους Μπίτλς.

  102. georgeilio said

    η *προφανή προέλευση.

    Δεν πιστεύω να γράφτηκε σκόπιμα έτσι…

  103. Πέπε said

    @101:
    Μπορεί. Είναι πάντως αστείο ότι, ενώ δε βρίσκονται ορισμένα από τα πιο πολυπαιγμένα τραγούδια του κόσμου, από την άλλη βρίσκεται κάθε ανθυποαπίθανη ηχογράφηση που άκουσε κάποιος στα παιδικά του χρόνια μια φορά και την αναζητούσε έκτοτε…

  104. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @Πέπε. Μὲ τὴν εὐκαιρία, ψάχνω κάμποσα χρόνια στὸ ΥΤ ἀλλὰ δὲν βρίσκω ἕνα μωραΐτικο καλαματιανό ποὺ ἀρχίζει ἔτσι:

    Λεμονιά, ζητῶ λεμόνι ἕνα
    κι ἐκείνη μοῦ ᾿λεγε
    τά ᾿χει ἄλλος μετρημένα

    Ἂν θυμᾶμαι καλά, τὸ λεγε ὁ Πανοῦτσος.

    Θὰ σοῦ ἤμουν ὑπόχρεος ἂν μοῦ τό βρισκες κάπου.

  105. sarant said

    102 Το είπα και πιο πάνω, ήταν αιτιατικη. Αλλά ας το διορθωσω.

  106. […] […]

  107. Χρίστος Δάλκος said

    Τό «Χρῆστος» θά ἦταν σωστό ἄν δέν ὑπῆρχε καί κάτι πού ὀνομάζεται συγχρονία. Τό γεγονός εἶναι ὅτι ἡ χριστιανική ἐκκλησία ἔχει βάλει τήν σφραγίδα της στό ὄνομα, πού στήν συνείδησή μας εἶναι ταυτισμένο μέ τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, γι’ αὐτό κι ἐμεῖς οἱ Χρίστοι γιορτάζουμε μεθαύριο. Τό νά ἐπικαλῆσαι ἀρχαῖες ἐπιγραφικές μαρτυρίες θά ἰσοδυναμοῦσε μέ τήν ἀπόπειρα νά ἑρμηνεύσῃς τό χριστιανικό σταυρουδάκι βάσει τοῦ σταυρόσχημου «φυλαχτοῦ» πού κάνει τήν ἐμφάνισή του στό γνωστό κυπριακό εἰδώλιο, ἤδη ἀπό τό 2900 π.Χ.

  108. Κουτρούφι said

    #104. «ἕνα μωραΐτικο καλαματιανό», «Ἂν θυμᾶμαι καλά, τὸ λεγε ὁ Πανοῦτσος.»

    Δεν είν’ της αρεσκείας του, στο ρεπερτόριό του
    μονάχα στα καρπάθικα το έχει το μυαλό του

    Καλά Χριστούγεννα σε όλους.

  109. sarant said

    107 Χρόνια πολλά Χρή/ίστο για μεθαύριο! Είναι πάντως και οι νεομάρτυρες του 1700 που λέγονταν Χρήστοι. Οι επιγραφικές μαρτυρίες ανασκευάζουν την υπόθεση του Καβάφη.

    Κι έπειτα, αν το πάρουμε έτσι, ούτε οι κατεστημένες ετυμολογίες πρέπει να αμφισβητούνται (και μάλιστα χωρίς επιγραφικές ή αλλες μαρτυριες, λεω εγώ)

  110. Βάταλος said

    Κύριον Χρίστον Δάλκον (σχόλιον 107)

    Από το μακρυνόν Ιλλινόι, χαιρετίζω την επάνοδόν σας εις το παρόν Ιστολόγιον, μήπως και το διασώσωμεν (υμείς οι επαρκείς γνώσται της Θείας Ελληνικής Γλώσσης) από τον καταποντισμόν εις την βαθμολογίαν της Αλέξαινας (σήμερον 1.279)

    1) …Αλλά διατί αοριστολογείτε, κύριε Δάλκε μου; Διατί δεν τολμάτε να ελέγξετε δημοσίως τον αστοιχείωτον Καβάφην που (εις το παρατιθέμενον υπό του κ. Σαραντάκου κείμενον) γράφει την εξής μνημειώδη αρλούμπαν;

    Κ. ΚΑΒΑΦΗΣ: «…αφ’ ετέρου δε είναι γνωστόν ότι πριν ή αναφανή το όνομα «Xρίστος» παρά τοις χριστιανοίς Έλλησιν, η λέξις «χρηστός» είχε πέσει ήδη εις αχρηστίαν εν τη λαλουμένη γλώσση. »

    Υμείς κ.Δάλκε, που φαίνεσθε να γνωρίζητε κάθε λογής λεπτομερείας διά την Θείαν Ελληνικήν Γλώσσαν, συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την αντιστόρητον αρλούμπαν του Αλεξανδρινού ποιητού; Είχεν όντως περιπέσει το «χρηστός» εις αχρηστίαν τον 1ον μετά Χριστον αιώνα και το επανέφερον εις χρήσιν οι χριστιανούληδες; Προσέξατε τί θα απαντήσητε, διότι το Επιτελείον μας διαθέτει όλα τα δοκουμέντα διά να σάς διαψεύση

    2) ΕΠΙΣΗΣ: Μήπως γνωρίζητε εις ποίαν ρήσιν του Δημοκρίτου αναφέρεται ο αστοιχείωτος Καβάφης όταν γράφη… «η γλώσσα, η υπό οργάνων παραγομένη και δι’ οργάνων εκφερομένη, είναι τι οργανικόν και υπόκειται και αύτη εις την των πάντων ροήν, κατά τον νόμον όνπερ ο Δημόκριτος διετύπωσεν.»

    Διατί φοβήσθε να δηλώσητε, εντιμώτατε κύριε Δάλκε μου, ότι ο (ιδιαιτέρως θαυμαζόμενος εις το αποβλακωμένον Ρωμέικον) Κωνσταντίνος Καβάφης εμπέρδεψεν τις βούρτσες με τις π@τσες, ήτοι τον Δημόκριτον με τον Ηράκλειτον; Και πώς εξηγείτε ότι επί 34 ώρας ουδείς σαραντάκειος αναγνώστης ετόλμησε να επισημάνη τας φοβεράς αυτάς αγραμματοσύνας του Καβάφη, εις έν Ιστολόγιον που κάθε Σαββάτον βγάζει εις την φόραν και την τελευταίαν αγραμματοσύνην της κάθε κουτσής Μαρίας; Μήπως έχομεν εδώ μίαν κλασικήν περίπτωσιν του ρητού «δύο μέτρα και δύο σταθμά», κύριε Δάλκε μου;

    Μετά τιμής
    Γέρων Β.
    αιμύλος + σπουδαιόμυθος

  111. Πέπε said

    @108:
    Μπα, έχασες Γιάννη! Το ξέρω το κομμάτι, έχω τη μελωδία του μες στο μυαλό μου και το ίδιο σε κάποιον δίσκο στην Αθήνα. Δε θυμάμαι τα στοιχεία, αλλά κάτι θα βρούμε.

    Προχείρως, νομίζω ότι αρχίζει «λεϊμονιά λεημόνησέ με».

  112. spatholouro said

    Για πάρτη σου Δημήτρη!

  113. Κουτρούφι said

    #112. Καλέ, αυτό είναι το «Τζάνε μ’ ποταμέ μου» https://www.youtube.com/watch?v=iEPqZMgUEeg
    κουλουβάχατα.

  114. spatholouro said

    Ναι, η μελωδία ταυτίζεται και στα δύο άσματα.

    Εδώ σε εξαντλημένο βιβλίο του Περιστέρη φέρεται ως Η ΛΕΜΟΝΙΑ, «Λεμονιάς ζητώ λεμόνι ένα…» 114 – 115, μεταγεγραμμένο σε ευρωπαϊκή και βυζαντινή σημειογραφία (αριθμ. 56):

    https://www.stamoulis.gr/%CE%94%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%A4%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B9%CE%B1-%CE%97%CF%80%CE%B5%CE%AF%CF%81%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%9C%CF%89%CF%81%CE%B7%CE%AC_p-368565.aspx

    Το στιχάκι περί λεμονιάς καταγράφει και ο Πολίτης:
    https://books.google.gr/books?id=LekGAAAAQAAJ&pg=PA102&dq=%CE%B6%CE%B7%CF%84%CF%8E+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%AC%CF%82+%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CF%8C%CE%BD%CE%B9+%CE%AD%CE%BD%CE%B1&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwiR86SH8aHYAhXJPFAKHfweBMgQ6AEIMTAC#v=onepage&q=%CE%B6%CE%B7%CF%84%CF%8E%20%CF%84%CE%B7%CF%82%20%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%AC%CF%82%20%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CF%8C%CE%BD%CE%B9%20%CE%AD%CE%BD%CE%B1&f=false

  115. Πέπε said

    @113:
    Δεν είναι το ίδιο. Τουλάχιστον, όχι ίδιο με τη συγκεκριμένη εκτέλεση του Ποταμού:

    Ο Ποταμός έχει ένα μελωδικό θέμα, που επαναλαμβάνεται από στροφή σε στροφή, καθώς και στις οργανικές επαναλήψεις. Η Λεμονιά έχει πιο ασυνήθιστη δομή γιατί η πλήρης μελωδία καλύπτει δύο στροφές, όπου η πρώτη (μαζί με την οργανική της επανάληψη) είναι ίδια με του Ποταμού και η δεύτερη είναι αλλιώτικη. Ακόμη πιο ασυνήθιστο είναι το ότι η δεύτερη στροφή έχει σχεδόν την ίδια μελωδική κ΄νηση αλλά σε άλλο δρόμο, πράγμα που δεν ξέρω αν σημαίνει τίποτε για όποιον δεν ξέρει νότες αλλά μπορείς να το καταλάβεις αν παρατηρήσεις ότι, ενώ σου φαίνεται να είναι η ίδια μελωδία, με πιο προσεκτική παρατήρηση δεν είναι.

    Ωστόσο δεν αποκλείω να λέγεται και ο Ποταμός με δύο εναλλασσόμενες μελωδίες σε άλλες εκτελέσεις.

  116. Χρίστος Δάλκος said

    109 «Κι έπειτα, αν το πάρουμε έτσι, ούτε οι κατεστημένες ετυμολογίες πρέπει να αμφισβητούνται (και μάλιστα χωρίς επιγραφικές ή αλλες μαρτυριες, λεω εγώ)»
    Δέν εἶναι τό ἴδιο, Νίκο. Στήν περίπτωσή μας δέν ἔχουμε παρετυμολόγηση, διότι ἡ ἐκκλησία γνώριζε καί γνωρίζει τήν διαφορά μεταξύ τοῦ «χρηστός» καί τοῦ «Χριστός». Ἑπομένως, ἄν δέν θέλουμε νά μιλήσουμε γιά τήν δημιουργία νέου ὀνόματος (τό κατ᾿ ἐμέ πιθανώτερο) θά μιλούσαμε γιά «ἀναετυμολόγηση» καί ὄχι παρετυμολόγηση.
    Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκεῖνο πού μοῦ προξενεῖ ἐντύπωση εἶναι ὅτι δέν γίνεται καμμιά ἀναφορά στήν ἄποψη τοῦ Μ. Φιλήντα, ὁ ὁποῖος μέ ἐπιχειρήματα παρόμοια πρός αὐτά τοῦ (πολύ) μεγάλου μας Ἀλεξανδρινοῦ ὑποστηρίζει ὅτι «Ὥστε κιἀφτὴ ἡ ἐτυμολογία καμιὰν ἀντάμωση μὲ τὸ ἀρχαῖο Χρῆστος δὲν ἔχει, ἔχει ὅμως μὲ τὸ Χριστός, καὶ λοιπὸν ἰῶτα, ποὺ λέτε.»
    Σταχυολογῶ ἀπό τά λεγόμενα τοῦ Φιλήντα (Γλωσσογνωσία καὶ Γλωσσογραφία (ἑλληνική), «Χρῖστος», σ. 65-72) τά παρακάτω:
    «Πῶς ὑπάρχει χριστιανικὸ ὄνομα Χρῖστος, ἀπόδειξες ἔχουμε: […] Ἔτσι λοιπὸν κιἀπὸ τὸ Χριστὸς εἴπανε Χρῖστος, ποὺ ἀπ᾿ τὸ ἕνα μέρος ἀκολουθεῖ τὸ γλωσσικὸ νόμο τοῦ παρατονισμοῦ, ποὺ εἴπαμε, κιἀπ᾿ τἄλλο τὴ θεοσεβούμενη συνήθεια νὰ διαφέρει ἀπὸ τὸ θεῖο ἐπίθετο. β) Τοὺς ἰαμβικοὺς αὐτοὺς στίχους τοῦ Πτωχοπροδρόμου:
    Πάππου γὰρ εὐμοίρηκα Προδρομωνύμου
    καὶ θεῖον ἔσχον Χρῖστον ὠνομασμένον».»
    [σ.σ. Ἄς σημειωθῇ ὅτι ὁ Κοραῆς, στά Ἄτακτά του, τ. Α΄, σ. ζ΄, ὑποσημειώνει: «ἴδε FABR. Bibliothec. Graec., tom. VI, pag. 817, ὅπου γράφεται κακὰ εἰς τὸν ἕκτον στίχον, ὀξυτόνως ΧΡΙΣΤΟ΄Ν. Ἂν ἦναι ἀπὸ τὸ Χριστός, τὸ κύριον ὄνομα πρέπει νὰ γραφῇ παροξυτόνως Χρίστος· ἐὰν ἀπὸ τὸ ἐπίθετον Χρηστός, τὸ γεννώμενον ἐκ τούτου κυριωνυμικὸν γράφεται Χρῆστος.»]
    «γ) Τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας Χριστίνας (Ἰουλίου 24) ποὺ καὶ ἡ Ρωμάνα Ἐκκλησία: Cristina (μὲ ι) κι ὄχι Crestina (μὲ η) τὸ λέει. Κεἶναι βέβαια τὸ Χριστίνα θηλυκὸ ἀπ᾿ τὸ Χριστός, ὅπως τὸ Παβλίνα ἀπ᾿ τὸ Πάβλος, Πετρίνα ἀπ᾿ τὸ Πέτρος κτλ.
    Ἀφοῦ ὅμως παραμοιάστηκε ἡ προφορὰ τοῦ η μὲ τὸ ι, σύμπεσε τὸ ἀρχαῖο χρηστός > Χρῆστος μὲ τὸ νέο Χριστὸς > Χρῖστος, κοἱ δασκάλοι μας, ποὺ θαρρούσανε πὼς κάθε τι ποὺ δὲν εἶν᾿ ἀρχαῖο ἑλληνικὸ μηδ᾿ ἀνθρώπινο δὲν εἶναι, γράψανε τὸ νεοελληνικὸ χριστιανικὸ Χρῖστος μὲ η, κἔτσι ἐπικράτησε νὰ γράφεται κατὰ λάθος, ποὺ χαλνᾶ τὴν παράδοση.»
    Καί συνεχίζει ὁ Φιλήντας: «Τὸ δικό μας Χρῖστος δὲ φαίνεται καθόλου νὰ εἶναι τὸ ἀρχαῖο Χρῆστος.
    α) γιατὶ εἶναι λαϊκὸ καὶ λοιπὸν κρατάει ἀπ᾿ τὴ χριστιανικὴ παράδοση.
    β) γιατὶ δὲ σώζεται στὴ λαϊκὴ γλώσσα αἰῶνες τώρα τὸ ἀρχικὸ ἐπίθετο χρηστός, ποὺ νὰ πεῖς πὼς στηρίζεται στὸ γλωσσικό μας αἴστημα τὸ Χρῆστος ἀπὸ τὸ χρηστός, ὅπως στηρίζεται τὸ Λάμπρος ἀπ᾿ τὸ λαμπρὸς καὶ τὸ Ξάνθη ἀπ᾿ τὸ ξανθή…»
    Ἀκολούθως ὁ Φιλήντας παραθέτει διάφορες ἀρχαῖες μαρτυρίες τοῦ ὀνόματος «Χρῆστος», μεταξύ τῶν ὁποίων καί τίς ἐπιγραφές «427, 1337, 1723, 2027 …» κ.λπ., ὥστε δέν μπορεῖ νά κατηγορηθῇ ὡς ἀγράμματος ἀπό διάφορους ἡμιμαθεῖς πλανήταρ(χ)ους. Σταματῶ ἐδῶ. Καλά Χριστούγεννα, ἀκόμα καί στούς Χρήστους, στούς δέ πλανήταρους καλά ξεκουμπίδια μέ τά Φῶτα, πού ᾿ρχεται ὁ τουρλόπαππας μέ τήν ἁγιαστούρα του καί μέ τή βρεχτούρα του.

  117. sarant said

    116 Προηγουμένως, Χρίστο, ειπες ότι η γρ. Χρήστος θα ήταν σωστή αν δεν υπήρχε η συγχρονία (στην οποία τα κουκιά είναι μοιρασμένα) και τώρα επικαλείσαι τη διαχρονία. Παναπεί, καλή και η διαχρονια όταν συμφωνεί με την άποψή μας.

    Σου αναγνωρίζω πάντως ότι ως Χρ*στος έχεις έναν λόγο παραπάνω για το θέμα. Το ίδιο και όσοι επιλέγουν το Χρήστος, με γεια τους και χαρά τους. Χρόνια πολλά!

  118. Πέπε said

    Δεν είναι τόσο εύκολο να επιλέξεις αν θα λέγεσαι Χρήστος ή Χρίστος. Δεν είναι σαν τον Εμμανουήλ, που διαλέγεις αν θα τον γράφεις Μανόλη ή Μανώλη, ο Χρ*στος είναι αυτούσιο βαφτιστικό, που εμφανίζεται στα χαρτιά σου πολύ πριν φτάσεις να έχεις άποψη. Ή οι γονέοι το επιλέγουν ή (ιδίως για τους παλιότερους) κάποιος διοικητικός υπάλληλος που μπορεί και να μην έχει εντρυφήσει επαρκώς στο ζήτημα.

  119. Πέπε said

    Εκτός από την περίπτωση «είμαι βαφτισμένος Χρήστος αλλά με φωνάζουν Χρίστο», ή αντιστρόφως.

  120. Χρίστος Δάλκος said

    117 «Προηγουμένως, Χρίστο, ειπες ότι η γρ. Χρήστος θα ήταν σωστή αν δεν υπήρχε η συγχρονία (στην οποία τα κουκιά είναι μοιρασμένα) και τώρα επικαλείσαι τη διαχρονία. Παναπεί, καλή και η διαχρονια όταν συμφωνεί με την άποψή μας.»
    Νομίζω, Νίκο, ὅτι ἔχεις παρεξηγήσει τόν τρόπο μέ τόν ὁποῖο ἀντιλαμβάνομαι τήν συγχρονία. Στήν οὐσία ἀναφέρομαι σ᾿ αὐτό πού εἶναι ζωντανό στίς μέρες μας, καί πού τίποτα δέν ἀπαγορεύει οἱ ρίζες του νά ἀνάγωνται στό ἀπώτατο, ἀπώτερο ἤ ἐγγύτερο παρελθόν τῆς γλωσσικῆς μας διαχρονίας. Διότι, βέβαια, ἐγώ δέν νοῶ τήν συγχρονία ὅπως τήν νοεῖ ὁ Σωσσύρ, ὁ ὁποῖος ἔχει γράψει: ««Γι᾿ αὐτό ὁ γλωσσολόγος, πού θέλει νά ἀντιληφθεῖ τήν κατάσταση αὐτή, ὀφείλει νά ἐξαλείψει ἐντελῶς καθετί πού τήν παρήγαγε καί ν᾿ ἀγνοήσει τή διαχρονία. Δέ μπορεῖ νά μπεῖ μέσα στή συνείδηση τῶν ὁμιλούντων παρά μόνο καταργώντας τό παρελθόν. Ἡ παρέμβαση τῆς ἱστορίας δέ μπορεῖ παρά νά κάνει ψεύτικη τήν κρίση του. Θά ἦταν ἀνόητο νά σχεδιάσουμε ἕνα πανόραμα τῶν Ἄλπεων παίρνοντάς το ταυτόχρονα ἀπό πολλές κορυφές τοῦ συγκροτήματος τοῦ Jura· ἕνα πανόραμα πρέπει νά παρθεῖ ἀπό ἕνα μόνο σημεῖο…» (Φ. ντέ Σωσσύρ, Μαθήματα Γενικῆς Γλωσσολογίας, σ. 117, βλ. καί Χ. Δάλκου, Τά ἰδεολογήματα τῆς νέας γλωσσολογίας, σ. 16 κ.ἑ.).
    Πρόκειται βέβαια γιά μιά τεράστια καί «ἀντιδιαλεκτικώτατη» -γιά νά θυμηθοῦμε καί τό ἰδεολογικό παρελθόν ἀμφοτέρων- ἀνοησία, βάσει τῆς ὁποίας συντελοῦνται σήμερα στό ἑλληνικό σχολεῖο βαρύτατα ἐγκλήματα.
    Ὅσο γιά τό ἐπιμύθιο «Σου αναγνωρίζω πάντως ότι ως Χρ*στος έχεις έναν λόγο παραπάνω για το θέμα. Το ίδιο και όσοι επιλέγουν το Χρήστος, με γεια τους και χαρά τους», νά σέ μεμφθῶ μέ τήν σειρά μου κι ἐγώ γιά τήν τακτική τοῦ «στρίβειν διά τῆς σοφιστικῆς», ἤ, ἄν αὐτό πέφτῃ κομμάτι βαρύ, «στρίβειν διά τῆς φαινομενολογίας». Ἐπειδή ὅμως ἐδῶ δέν κάνουμε διαπραγματεύσεις ἐπί προσωπικῆς βάσεως, ἀλλά ἀναζητοῦμε τήν ἀλήθεια, ἐρωτῶ εὐθέως καί περιμένω εὐθεῖα ἀπάντηση: σοῦ φαίνεται πειστικός ὁ λόγος τοῦ -πολύ ἀγαπητότερου σέ σένα ἀπ᾿ ὅ,τι σέ μένα- Φιλήντα;

  121. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @Σπαθόλουρο (#112). Ἔστω καὶ καθηστερημένα, λόγῳ ἀπουσίας, τὶς θερμότερες εὐχαριστίες μου γιὰ τὸ τραγούδι ποὺ μοῦ βρῆκες. Τό ᾿ψαχνα χρόνια.
    Δέξου καὶ τὶς καλύτερες εὐχές μου γιὰ τὶς γιορτές.

  122. spatholouro said

    Από εκεί ψηλά που βρίσκεσαι, πώς να το διακρίνεις!

    Η αλήθεια είναι πως δεν ήταν και τόσο αυτονόητη η ανεύρεση: πρώτα βρέθηκε η καταγραφή του Περιστέρη, όπου βεβαιώθηκα για τον τίτλο, μετά ανέτρεξα στον δισκογραφικό κατάλογο του Δ. Μανιάτη, όπου βρήκα τη συγκεκριμένη εκτέλεση, και μετά ξανά πίσω στο γιουτούμπι με τίτλο και δίπλα τον ερμηνευτή…και ιδού!

    Καλές γιορτές!!!

  123. π2 said

    Ένας από τους παλαιότερους Χρήστους ( τέλη 2ου αι. π.Χ.; ) καταγράφεται σε ένα μικρό φαρμακευτικό αγγείο που έχει βρεθεί στην αθηναϊκή αγορά. Δεδομένου ότι πρόσφατα βρέθηκε και πανομοιότυπο αγγείο με την ίδια επιγραφή στη Θεσσαλονίκη (οπότε είναι απίθανο να πρόκειται για επιγραφή ιδιοκτήτη) και ότι το όνομα είναι πολύ ευκρινώς χαραγμένο για να πρόκειται για τον κατασκευαστή των αγγείων, πρόκειται πιθανότατα για το όνομα κάποιου γνωστού φαρμακοτρίφτη, από τον οποίο αγόρασαν το προϊόν οι δυο ιδιοκτήτες των αγγείων.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: