Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τι μας έμαθαν οι αρχαίοι (Δημ. Σαραντάκος) 3 – Η κατανόηση του φυσικού κόσμου

Posted by sarant στο 3 Ιανουαρίου, 2018


Πριν από λίγο καιρό άρχισα τη δημοσίευση αποσπασμάτων από το βιβλίο «Τι μας έμαθαν επιτέλους οι αρχαίοι Έλληνες;» που κυκλοφόρησε το 2010 από τις εκδόσεις Γνώση και έχει τον υπότιτλο «Χρηστομάθεια». Κανονικά οι δημοσιεύσεις αυτές γίνονται κάθε δεύτερη Τρίτη, αλλά επειδή χτες είχαμε το Μηνολόγιο η δημοσίευση μετατέθηκε κατά μία ημέρα.

Η σημερινή συνέχεια είναι η τρίτη. Η προηγούμενη συνέχεια είναι εδώ. Σήμερα παρουσιάζω το δεύτερο μισό από το πρώτο κεφάλαιο, που έχει τον τίτλο «Η ελληνική σκέψη» (Για κάποιον περίεργο τεχνικό λόγο, τα αρχαία αποσπάσματα εμφανίζονται σαν λινκ -όμως δεν παραπέμπουν πουθενά).

Η κατανόηση του φυσικού κόσμου

Μελετώντας την αρχαία ελληνική κοινωνία και τον πολιτισμό της, μας κάνει εντύπωση πόσο δεμένος με τη φύση ήταν ο αρχαίος Έλληνας. Όλες οι πνευματικές, θρησκευτικές, καλλιτεχνικές, ακόμα και πολιτικές εκδηλώσεις, ήταν συνάρτηση του αδιάκοπου κύκλου της ζωής στη φύση. Οι Έλληνες ήταν αληθινά παιδιά της γης τους, αυτόχθονες με την αρχική σημασία της λέξης.

Ήταν λοιπόν επόμενο να ενδιαφερθούν και να αναζητήσουν να βρουν τα μυστικά του φυσικού κόσμου μέσα στον οποίο ζούσαν. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα βιβλία των περισσότερων από τους σοφούς του 6ου και των αρχών του 5ου αιώνα έχουν τον τίτλο «περί φύσεως». Η φύση έγινε για τους πρώτους ίωνες φιλοσόφους αντικείμενο επιστημονικού προβληματισμού, με σκοπό τη βαθύτερη κατανόησή της. Η ίδια η λέξη ετυμολογείται από το ρήμα φύω, δηλαδή γεννώ. Όπως γράφει και ο Αριστοτέλης, «από τους πρώτους που ασχολήθηκαν με τη φιλοσοφία, οι περισσότεροι θεώρησαν ότι από τη φύση προέρχεται η αρχή όλων» [τῶν δὴ πρώτων φιλοσοφησάντων οἱ πλεῖστοι τὰς ἐν ὕλης εἴδει μόνας ᾠήθησαν ἀρχὰς εἶναι πάντων· Μεταφυσικά 983β.6].

Ο Ηρόδοτος παρατηρεί εύστοχα ότι αυτό που ξεχωρίζει τον Έλληνα από τον βάρβαρο είναι ότι προτιμά τη γνώση από την άλογη πίστη.

Η φιλομάθεια. Η ελευθερία για τον Έλληνα ήταν στενά δεμένη με τη γνώση και την πληροφόρηση. Θεωρούσε αναπαλλοτρίωτο δικαίωμά του τη συμμετοχή του στη γνώση και την πληροφόρηση, ως θεμέλιο της ελευθερίας του. Ο μεγάλος Δημόκριτος ο Αβδηρίτης έδινε τεράστια σημασία στη γνώση. «Προτιμώ να βρω την απόδειξη ενός ζητήματος παρά να ανεβώ στο θρόνο της Περσίας» [ἔλεγε βούλεσθαι μᾶλλον μίαν εὑρεῖν αἰτιολογίαν τὴν Περ-
σῶν οἱ βασιλείαν γενέσθαι] λέει κάπου, κι αλλού πάλι τονίζει πως «ούτε λόγω σωματικής αλκής ούτε λόγω περιουσίας ευτυχούν οι άνθρωποι, αλλά μόνον όταν έχουν «ορθοφροσύνην και πολυφροσύνην».[οὔτε σώμασιν οὔτε χρήμασιν εὐδαιμονοῦσιν ἄνθρωποι, ἀλλ’ ὀρθοσύνηι καὶ πολυφροσύνηι.].

Η γνώση απελευθερώνει, όχι μόνο από κάθε είδους δεσμά αλλά και από τον φόβο. Είναι γνωστή από τον Πλούταρχο η παρακάτω ιστορία: Το καλοκαίρι του 430 π.Χ., στις αρχές του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο Περικλής ετοίμαζε μια ναυτική εκστρατεία, όταν έγινε έκλειψη σελήνης, οιωνός πολύ κακός για τις αντιλήψεις της εποχής. Οι ναύτες με κανένα τρόπο δεν ήθελαν να αποπλεύσουν. Ο Περικλής, στον οποίον ο στενός φίλος του Αναξαγόρας είχε ερμηνεύσει το φαινόμενο των εκλείψεων, το εξήγησε στους ναύτες, και μάλιστα «πειραματικά»: σκέπασε το φως ενός λύχνου με τον μανδύα του και τους ρώτησε αν αυτή η πράξη του τους φοβίζει. Όταν εκείνοι απάντησαν όχι, τους εξήγησε ότι και η έκλειψη της σελήνης έχει ανάλογη αιτία. Οι ναύτες, λευτερωμένοι από τον φόβο, ξεκίνησαν για την εκστρατεία.

Ο μεγάλος Ιπποκράτης, ο πατέρας της ιατρικής, συνέβαλε πολύ στην απελευθέρωση του ανθρώπου από τον φόβο, γιατί ξερίζωσε πολλές δεισιδαιμονίες και θρησκοληψίες, δίνοντας επιστημονικές εξηγήσεις σε αρρώστιες και παθήσεις που ώς τότε ο κόσμος τις θεωρούσε «ιερές», σαν την επιληψία, ή «κατάρες» των θεών. Στην κατάρα του Άρη, για παράδειγμα αποδιδόταν η θρυλούμενη σεξουαλική ανεπάρκεια και ανικανότητα, που εμφάνιζαν οι Σκύθες σε σύγκριση με τους Έλληνες. Ο Ιπποκράτης την εξήγησε αποδίδοντας την στη συνεχή ιππασία των νομαδικών αυτών λαών και την ταλαιπωρία που προκαλούσε αυτή στα γεννητικά τους όργανα.

Οι βασικές αρχές που διέπουν τη φύση. Ουσιαστικά η ελληνική Φιλοσοφία, αυτή η μητέρα όλων των σύγχρονων επιστημών, γεννήθηκε από τον προβληματισμό των Ελλήνων γύρω από τη φύση, και πρώτα πρώτα γύρω από τις βασικές αρχές που τη διέπουν. Παραθέτω μερικά παραδείγματα τέτοιων βασικών αρχών.

ΗΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ. «Τίποτα δεν γίνεται άσκοπα, αλλά όλα από κάποιον λόγο και από Ανάγκη».[Οὐδὲν
χρῆμα μάτην γίγνεται, ἀλλὰ πάντα ἐκ λόγου τε καὶ ὑπ’ ἀνάγκης]. Το ρητό αυτό, που αποδίδεται στον Λεύκιππο τον Αβδηρίτη, είναι η πρώτη διατύπωση της αρχής της αιτιότητας. Σημαίνει πως κανένα πράγμα δεν γίνεται τυχαία, αλλά όλα έχουν κάποιαν αιτία και υπαγορεύονται από την Ανάγκη.

Οι Έλληνες πολύ νωρίς κατανόησαν πως όλα τα γεγονότα και όλα τα φαινόμενα είναι αποτέλεσμα κάποιας αλληλουχίας, που πολλές φορές δεν είναι άμεσα αντιληπτή αλλά, όταν κατανοηθεί και ερμηνευτεί σωστά, αποδεικνύεται πως είναι αιτιολογημένη και όχι αυθαίρετη.

Αυτή η άποψη αποτέλεσε μεγάλο βήμα για την πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου. Οι πρώτοι έλληνες φιλόσοφοι δίδαξαν ότι ο φυσικός κόσμος, μέσα στον οποίο ζει ο άνθρωπος, δεν είναι η σκηνή στην οποία διαδραματίζονται ακατανόητα, αυθαίρετα και αναιτιολόγητα γεγονότα. Δεν κυριαρχείται δηλαδή από σκοτεινές, υπερφυσικές και ανεξέλεγκτες δυνάμεις, αλλά αντίθετα είναι δυνατόν να κατανοηθεί και να ερμηνευθεί, μόλις εξακριβωθεί η αιτία, ο λόγος, που γεννά τα φαινόμενα αυτά.

Η αποδοχή της αντικειμενικότητας του κόσμου και η αντίληψη πως είναι δυνατή η ορθολογική ερμηνεία του είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της ελληνικής φιλοσοφικής σκέψης, και δεν είναι υπερβολικός ο ισχυρισμός πως η ελληνική φιλοσοφία αποτέλεσε τον δρόμο από τον οποίο πέρασε υποχρεωτικά η ανθρώπινη σκέψη.

Η ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ. Η Ανάγκη, που αναφέρεται στο ρητό του Λεύκιππου ως η αιτία που υπαγορεύει τα πάντα, είναι κατά τους έλληνες διανοητές η υπέρτατη αρχή. Ο Θαλής, όταν ρωτήθηκε ποιο είναι το ισχυρότερο στον κόσμο, απάντησε: «Το ισχυρότερο είναι η Ανάγκη: επικρατεί πάνω σε όλα» [ἰσχυρότατον ἡ άνάγκη, κρατεῖ γὰρ πάντων], ο δε Παρμενίδης ο Ελεάτης δίδασκε ότι «η Ανάγκη κρατεί τα πάντα στα δεσμά των ορίων που αυτή καθορίζει» [κρατερὴ γὰρ Ἀνάγκη πείρατος ἐν δεσμοῖσιν ἔχει].

Η Ανάγκη όμως δεν ήταν για τους Έλληνες κάποιος απόλυτος κυρίαρχος, στον οποίο έπρεπε να υποταχθούν χωρίς συζήτηση. Έτσι την έβλεπαν μόνο οι δούλοι. Οι ελεύθεροι άνθρωποι βλέπανε την Ανάγκη σαν έκφραση του Νόμου.[τοῖς μὲν δούλοις ἀνάγκη νόμος, τοῖς δὲ ἐλευθέροις νόμος ἀνάγκη, Δημάδης].

Εξάλλου στον Πιττακό τον Μυτιληναίο αποδίδεται η ρήση: «την Ανάγκη δεν την πολεμούν ούτε οι θεοί» [ἀνάγκᾳ δ’ οὐδὲ θεοὶ μάχονται.]

Η αντίληψη αυτή για την υποταγή και των θεών στην Ανάγκη, είναι από τις πιο χαρακτηριστικές της αρχαίας ελληνικής σκέψης και ίσως μοναδική στην κοσμοαντίληψη του ανθρώπου της αρχαιότητας.

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΦΘΑΡΣΙΑΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Πρώτοι οι Ελεάτες φιλόσοφοι διατύπωσαν την άποψη ότι «ο κόσμος είναι αγέννητος, αιώνιος και άφθαρτος» [ἀγένητον καὶ ἀίδιον καὶ ἄφθαρτον τὸν κόσμον, Ξενοφάνης].

Ο Αναξαγόρας το διατυπώνει με μεγαλύτερη σαφήνεια. Κανένα πράγμα δεν δημιουργείται ούτε εξαφανίζεται, αλλά από την ανάμιξη υπαρχόντων πραγμάτων δημιουργούνται νέα, ενώ με τον διαχωρισμό αποσυντίθενται. Έτσι, καλύτερα θα ήταν να λέμε τη γένεση σύνθεση και τη φθορά αποχωρισμό [οὐδὲν γὰρ χρῆμα γίνεται οὐδὲ ἀπόλλυται, ἀλλ’ ἀπὸ ἐόντων χρημάτων συμμίσγεταί τε καὶ διακρίνεται. καὶ οὕτως ἂν ὀρθῶς καλοῖεν τό τε γίνεσθαι συμμίσγεσθαι καὶ τὸ ἀπόλλυσθαι διακρίνεσθαι].

Από τη διατύπωση αυτή του Αναξαγόρα φτάσαμε στο πασίγνωστο ρητό: «Τίποτα δε γίνεται από το μη υπάρχον και τίποτα δεν εκμηδενίζεται» [μηδέν τε ἐκ τοῦ μὴ ὄντος γίνεσθαι μηδὲ εἰς τὸ μὴ ὂν φθείρεσθαι.], που αποδίδεται στον Δημόκριτο τον Αβδηρίτη.

Λογική συνέπεια της αρχής της αφθαρσίας του υλικού κόσμου είναι αφενός μεν πως είναι αιώνιος, αφετέρου δε πως δεν έχει κάποια αρχή. Άρα ο φυσικός κόσμος δεν δημιουργήθηκε από κανέναν, ποτέ και πουθενά.

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΔΙΑΚΟΠΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ. «Τα πάντα προχωρούν (αλλάζουν) και τίποτα δεν παραμένει (σταθερό)»[πάντα χωρεί και ουδέν μένει].

Το πασίγνωστο αυτό ρητό του Ηράκλειτου του Εφέσιου διατυπώθηκε για πρώτη φορά στο βιβλίο του Περί φύσεως και διδάσκει την αδιάκοπη αλλαγή και την αιώνια κίνηση των πάντων. Κατά τον Ηράκλειτο ο κόσμος δεν είναι ένα στατικό Είναι αλλά ένα αδιάκοπο Γίγνεσθαι.

Με ένα εξαιρετικής παραστατικότητας παράδειγμα επεξηγούσε αυτή την αλλαγή: «Δεν μπορείς να μπεις δυο φορές στον ίδιο ποταμό»[δὶς ἐς τὸν αὐτὸν ποταμὸν οὐκ ἂν ἐμβαίης] ή, σύμφωνα με μιαν άλλη διατύπωση: «Στον ποταμό δεν γίνεται να μπεις δυο φορές, γιατί σε όλους τους ποταμούς εισέρχονται αδιάκοπα κανούργια νερά» [ποταμῷ
γὰρ οὐκ ἔστιν ἐμβῆναι δὶς τῷ αὐτῷ, και: ποταμοῖσι τοῖσιν αὐτοῖσιν ἐμβαίνουσιν ἕτερα καὶ ἕτερα ὕδατα ἐπιρρεῖ] και ουσιαστικά δεν είναι πια ο ίδιος ποταμός.

Ας σημειωθεί ότι το πασίγνωστο «τα πάντα ρει», που συμπυκνώνει τη φιλοσοφία του Ηράκλειτου, δεν υπάρχει σε κανένα σωζόμενο απόσπασμα του εφέσιου σοφού. Οπωσδήποτε θα περιλαμβανόταν στο βιβλίο του, όπως μαρτυρούν πολλοί συγγραφείς, αλλά χάθηκε. Άλλωστε για τον Ηράκλειτο σημασία δεν έχει τόσο η αδιάκοπη αλλαγή όσο η πάλη των αντιθέτων.

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΑΛΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΘΕΤΩΝ. Πράγματι, κατά τον Ηράκλειτο: «Πρέπει να ξέρουμε πως ο πόλεμος είναι κοινός, πως δικαιοσύνη είναι η έρις και πως όλα γίνονται με την αντίθεση και την υποχρεωτική νομοτέλεια» [εἰδέναι δὲ χρὴ τὸν πόλεμον ἐόντα ξυνόν, καὶ δίκην ἔριν, καὶ γινόμενα πάντα κατ’ ἔριν καὶ χρεών].

Λέγοντας πόλεμος εννοούσε τον αγώνα και την πάλη και γενικότερα την κοινή δύναμη που γεννά όλα τα πράγματα. Κατά τον Ηράκλειτο ο κόσμος βρίσκεται συνεχώς σε αδιάκοπη σύρραξη, από την οποία νέες καταστάσεις δημιουργούνται και παλιές εξαφανίζονται, κι αυτό ισχύει τόσο για τη φύση όσο και για την κοινωνία, και γι΄ αυτό αιτία των πάντων είναι ο πόλεμος [πόλεμος πάντων πατήρ]. Αλλά από τον πόλεμο αυτόν, από την πάλη των αντιθέτων, προκύπτει καινούργια αρμονία: «από τις διαφορές γεννιέται η καλύτερη αρμονία» [ἐκ τῶν διαφερόντων καλλίστην ἁρμονίαν] και για τον λόγο αυτόν «οι αντιθέσεις συμφέρουν» [τὸ ἀντίξουν συμφέρον]

Ο ίδιος δίδασκε πως η θάλασσα μπορεί να ’ναι ταυτόχρονα και σωτήρια και ολέθρια: για τα ψάρια το νερό της είναι πόσιμο και ωφέλιμο, για τους ανθρώπους μη πόσιμο και βλαβερό, ή πως η κίνηση του κοχλία με τον οποίον πίεζαν τα υφάσματα στο βαφείο είναι ταυτόχρονα ελικοειδής και ευθεία, για να καταλήξει πως η κρυμμένη μέσα στις διάφορες καταστάσεις και πολλές φορές «η αφανής –η μη άμεσα αντιληπτή– αρμονία είναι ισχυρότερη από τη φανερή –αυτήν που φαίνεται επιφανειακά» [ἁρμονίη ἀφανὴς φανερῆς κρείττων].

  1. Η δομή και η προέλευση του κόσμου

Οι πρώτοι ίωνες φιλόσοφοι, παράλληλα με τις βασικές αρχές που διέπουν τη φύση, αναζητούσαν να βρουν τη βαθύτερη ουσία και δομή του κόσμου. Το πρωταρχικό στοιχείο του κόσμου, που κατά τον Θαλή ήταν το νερό, κατά τον Αναξίμανδρο το άπειρο, κατά τον Αναξιμένη ο αέρας και κατά τον Ηράκλειτο το πυρ. Ανεξάρτητα από την απλοϊκότητα των πρωταρχικών ουσιών που πρότειναν, η μεγάλη τους κατάκτηση είναι ότι για πρώτη φορά διατυπώσανε την αρχή του φιλοσοφικού μονισμού. Δεν είναι πια από τη μια μεριά η ανοργάνωτη και παθητική ύλη και από την άλλη κάποιο υπερφυσικό πνεύμα, μια εξώκοσμη δύναμη, που επεμβαίνει και δημιουργεί από αυτήν τον κόσμο, αλλά μία και μόνη ουσία, που αυτοοργανώνεται.

Από την πρωταρχική γενεσιουργό αυτή ουσία θα φτάσουμε στα άτομα του Δημοκρίτου και στα στοιχεία του Εμπεδοκλή, δηλαδή σε αντιλήψεις για τη δομή της ύλης, πολύ προωθημένες για την εποχή τους και σχεδόν σύγχρονες.

Η ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ. Η ασυνεχής δομή και η σύσταση των υλικών σωμάτων από μικρότερα σωματίδια διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τον Δημόκριτο τον Αβδηρίτη: «η αρχή όλων είναι τα άτομα και το κενό: όλα τα άλλα συνεπάγονται» [ ἀρχὰς εἶναι τῶν ὅλων ἀτόμους καὶ κενόν, τὰ δ’ ἄλλα πάντα νενομίσθαι.].

Τα άτομα είναι άφθαρτα, αιώνια, αγέννητα, συμπαγή και αδιαίρετα, άτμητα, εξ ου και η ονομασία τους. Γεννήθηκαν αυτόματα και τυχαία και διαφέρουν το ένα από το άλλο ως προς το σχήμα, το μέγεθος και την κατάστασή τους. Διατάσσονται και συνδυάζονται μεταξύ τους κατά πολλούς τρόπους, και από τον συνδυασμό τους αυτόν δημιουργούνται τα διάφορα φυσικά σώματα και καθορίζονται οι ιδιότητές τους. Συνεπώς «κατά σύμβαση είναι κάτι ψυχρό ή θερμό, πραγματικά είναι μόνο τα άτομα και το κενό» [νόμῳ θερμόν, νόμῳ ψυχρόν, ἐτεῇ δὲ ἄτομα καὶ κενόν].

Φυσικά, με βάση τις σημερινές γνώσεις μας τα άτομα του Δημοκρίτου «αιώνια, άφθαρτα, συμπαγή και αδιαίρετα», είναι περισσότερο μεταφυσικές κατασκευές παρά διαλεκτικές οντότητες. Αυτό όμως δεν μειώνει σε τίποτα το μεγαλοφυές της σύλληψης μιας παρόμοιας ιδέας.

Το κενό είναι η δεύτερη μετά τα άτομα οντότητα του κόσμου, όχι κατώτερη από αυτά. Περιβάλλει τα άτομα και γεμίζει τα διάκενα μεταξύ των και είναι αλληλένδετο μαζί τους. Το κενό του Δημοκρίτου θα μπορούσε κανείς να το παραβάλει με το πεδίο της σύγχρονης φυσικής, μολονότι η έννοια του πεδίου βρισκόταν έξω από τις νοητικές δυνατότητες της εποχής του.

Η κίνηση είναι το τρίτο χαρακτηριστικό μέγεθος του κόσμου. Η κίνηση είναι σύμφυτη με τα άτομα, τα οποία κινούνται διαρκώς και συγκρούονται μεταξύ τους. Από τις συγκρούσεις αυτές τα άτομα με όμοιο σχήμα συμπλέκονται μεταξύ τους, και εκείνα με διαφορετικό απωθούνται. Η συγκέντρωση μεγάλου αριθμού ατόμων έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία μαζών που βρίσκονται σε περιδίνηση. Έτσι δημιουργήθηκαν όλα τα στερεά, υγρά και αέρια σώματα, καθώς και η γη και τα ουράνια σώματα.

Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Από τις πρώτες ακόμα μυθολογικές θεογονίες των Ελλήνων, ο Κόσμος δεν εμφανίζεται ως δημιούργημα κάποιας υπερφυσικής δύναμης, αλλά αποτέλεσμα της αυτοοργάνωσης αδιαμόρφωτων ουσιών, που γέμιζαν τον χώρο, όπως το Χάος, ο Ωκεανός κ.ά. Αυτή η απουσία από την κοσμογονία κάποιας θεϊκής επέμβασης αποτελεί, απ’ όσο ξέρω, μοναδική περίπτωση στην ιστορία των θρησκειών. Είναι χαρακτηριστικό πως οι Έλληνες της κλασικής αρχαιότητας ουδέποτε χρησιμοποίησαν τους όρους «κτίσις» ή «πλάσις», γιατί δεν πίστευαν πως κάποιος έχτισε ή έπλασε την οικουμένη, αλλά τον όρο Κόσμος, που θα πει: στολίδι, για την ομορφιά, την τάξη και την αρμονία της.

Ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος, ο βαθυστόχαστος θεμελιωτής της Διαλεκτικής, το λέει καθαρά: «αυτόν τον κόσμο κι όλα όσα είναι σ’ αυτόν, ούτε κανείς θεός ούτε κανείς άνθρωπος έπλασε, αλλά ήταν και είναι πάντα αιώνια ζωντανή φωτιά, που ανάβει και σβήνει σύμφωνα με νόμους» [Κόσμον τὸν αὐτὸν πάντων οὔτε τις θεῶν οὔτε ἀνθρώπων ἐποίησεν, ἀλλ’ ἦν αἰεὶ καὶ ἔστι καὶ ἔσται, πῦρ ἀείζωον, ἁπτόμενον μέτρα καὶ ἀποσβεννύμενον μέτρα].

Advertisements

78 Σχόλια to “Τι μας έμαθαν οι αρχαίοι (Δημ. Σαραντάκος) 3 – Η κατανόηση του φυσικού κόσμου”

  1. Γς said

    Καλημέρα

    Θείο divine

  2. Λεύκιππος said

    Οὐδὲν χρῆμα μάτην γίγνεται, ἀλλὰ πάντα ἐκ λόγου τε καὶ ὑπ’ ἀνάγκης

    Καλημέρα

  3. spiral architect 🇰🇵 said

    Καλημέρα με μια παρατήρηση: Όλοι οι λίκνοι του κειμένου δεν οδηγούν πουθενά, άρα μάλλον δεν είναι λίκνοι αλλά επισημάνσεις.
    ______________________________

    Πολλά μας εδίδαξαν οι ΑΗΠ, πέρασαν σε όλη την ανθρωπότητα, αλλά διαχρονικά οι ηγέτες της συνεχίζουν να μετρούν «φαλλικά» μεγέθη σαν άμυαλα ανήλικα στις τουαλέτες του σχολείου.

    Λυπάμαι για την κατάντια μας.

  4. # 3

    Μετά τον άσπρο πλανητάρχη Ντόναλντ (Ντακ) θα κυβερνήσει ο μαύρος Ντάφφυ (Ντακ) !!

    ( γελάμε βέβαια αλλά σκέψου τι γέλια θα κάνουν άλλοι όταν δούνε το δίδυμο Κούλη-Μπουμπούκου στην εξουσία )

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3α Είπαμε, τεχνικοί λόγοι και χτες δεν προλάβαινα να τα φτιάξω όλα ένα προς ένα.

  6. Θεοδώρα said

    Καλημέρα
    «Είναι χαρακτηριστικό πως οι Έλληνες της κλασικής αρχαιότητας ουδέποτε χρησιμοποίησαν τους όρους «κτίσις» ή «πλάσις», γιατί δεν πίστευαν πως κάποιος έχτισε ή έπλασε την οικουμένη, αλλά τον όρο Κόσμος, που θα πει: στολίδι, για την ομορφιά, την τάξη και την αρμονία της»…και θυμήθηκα τον αξεπέραστο Karl Sagan και το βιβλίο-τηλεοπτική σειρά Cosmos…

  7. Alexis said

    Καλημέρα.
    Σωστά και πολύ ωραία διατυπωμένα όλα.
    Εγώ θα περιοριστώ να επισημάνω πόσο διαφορετική ήταν η κοινωνία της αρχαιότητας από τη σημερινή.
    Εμείς οι Έλληνες, που συχνά-πυκνά καυχιόμαστε ότι είμαστε απόγονοι των ένδοξων προγόνων μας, στην πραγματικότητα θα αισθανόμασταν πολύ-πολύ άβολα αν ζούσαμε στην δική τους κοινωνία.

  8. Anasto said

    Καλημέρα και καλή χρονιά!

    Πάρα πολύ ωραίο κείμενο! Και η «επιλογή» της λέξης κόσμος από τους αρχαίους Έλληνες, πολύ σοφή μού φαίνεται, υπό την έννοια της ισορροπίας μεταξύ των υποστηρικτών της τυχαιότητας και αυτών της θείας παρέμβασης για τη «δημιουργία» του.

  9. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    «Ο Ηρόδοτος παρατηρεί εύστοχα ότι αυτό που ξεχωρίζει τον Έλληνα από τον βάρβαρο είναι ότι προτιμά τη γνώση από την άλογη πίστη.»
    Τελικά μετά από αρκετές περιπέτειες κατάντησαν πιστά Άλογα.

  10. spiral architect 🇰🇵 said

    Τι μας έμαθαν οι αρχαίοι – Η κατανόηση του φυσικού κόσμου

  11. Η φύσις μηδέν μήτε ατελές ποιεί μήτε μάτην. Αριστοτέλης

  12. Alexis said

    #10: Γιατί κοροϊδεύεις;
    Εσύ όταν αγόρασες αυτοκίνητο δεν πήγες να το αγιάσεις; 😆

  13. LandS said

    Εντάξει. Πολύ Αναξαγόρας, Δημόκριτος και Προσωκρατικοί (έ και λίγος Αριστοτέλης στο …ήταν κι αυτός εκεί) πουθενά Πλάτωνας και Μετασωκρατικοί (αφού υπάρχουν οι προ- γιατί να μη υπάρχουν οι μετά;)
    Προσωπικά δεν χαλιέμαι, μπορώ να πω ότι μου αρέσει έτσι. Δεν το λες και αντιπροσωπευτικό δείγμα όμως.

  14. LandS said

    10 Αν ήταν κίτρινο και είχε ακόμα ένα κεφάλι δεν θα το ξόρκιζαν αλλά θα το δοξολογούσαν.

  15. spiral architect 🇰🇵 said

    @12: Δεν κοροϊδεύω. Παρατηρώ και φρίττω. 😮

  16. ΚΩΣΤΑΣ said

    «Είναι χαρακτηριστικό πως οι Έλληνες της κλασικής αρχαιότητας ουδέποτε χρησιμοποίησαν τους όρους «κτίσις» ή «πλάσις»

    Γιατί, τους όρους κομμουνιστής ή αριστερός, τους χρησιμοποίησαν ποτέ;
    Μόνο το δεξιός και ευώνυμος, που ήταν γεωγραφικός προσδιορισμός. 🙂

  17. Πέπε said

    > > …το πασίγνωστο ρητό: «Τίποτα δε γίνεται από το μη υπάρχον και τίποτα δεν εκμηδενίζεται» [μηδέν τε ἐκ τοῦ μὴ ὄντος γίνεσθαι μηδὲ εἰς τὸ μὴ ὂν φθείρεσθαι], που αποδίδεται στον Δημόκριτο τον Αβδηρίτη.

    Πολύ ενδιαφέρον: ώστε σήμερα, όταν χρησιμοποιούμε την «απολιθωμένη» έκφραση εκ του μη όντος, τσιτάρουμε Δημόκριτο. Δεν το γνώριζα.

  18. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα

    Μεγάλο θέμα συζήτησης το σημερινό …
    Εύχομαι να μην γίνει αφορμή για γνωστού τύπου σχόλια από το ILL Οινόη.

    Για όσους ενδιαφέρονται παραθέτω μιά κάποια σχετικά πρόσφατη βιβλιογραφία επί των θιγομένων θεμάτων (εκτός ενός τίτλου, όλα τα άλλα έργα στην επικυριαρχικήν) σχετικά με τους ΑΗΠ (από την γνωστή βιβλιοθήκη 🙂 ). Απέφυγα την παράθεση φιλοσοφικών έργων κλπ., επειδή αυτά μπορεί να τα βρει όποιος ενδιαφέρεται εύκολα στο διαδίκτυο.

    1. Creating a common polity – Religion, Economy, and Politics in the making of the Greek KOINON – E. Mackil, 2012 Εδώ
    2. A brief History of Ancient Greece – Politics, Society and Culture – S. B. Pomeroy, S. M. Burstein, W. Donlan, J. Tolbert, 2004 Εδώ
    3. Hellenisms – Culture, Identity, and Ethnicity from Antiquity to Modernity – K. Zacharia, 2008 Εδώ
    4. A History of Greek Religion – Martin P. Nilsson, 1949 Εδώ
    5. Griechische Religion der archaischen und klassischen Epoche – W. Burkert, 2010 Εδώ

  19. spatholouro said

    #18
    Το 4 και το 5 «γυρισμένα» στα ελληνικά:

    https://www.politeianet.gr/books/9789602060773-nilsson-martin-persson-papadimas-istoria-tis-archaias-ellinikis-thriskeias-135194

    https://www.politeianet.gr/books/9789607262806-burkert-walter-kardamitsa-archaia-elliniki-thriskeia-149636

  20. Ριβαλντίνιο said

    Το Χάος δεν είχε προγόνους.
    Ο Ωκεανός ήταν γιός του Ουρανού και της Γής. Ήταν όμως δωσίλογος και στην Τιτανομαχία δεν βοήθησε τον Κρόνο κατά του Δία. Γενικά η Τιτανομαχία ήταν ένας άνισος αγώνας. Πολλοί Τιτάνες δεν συμμετείχαν. Ομοίως και όλες οι Τιτανίδες. Παρόλα αυτά οι θεοί δεν θα κατάφερναν να νικήσουν τους Τιτάνες αν δεν τους βοηθούσαν οι Κύκλωπες και οι Εκατόγχειρες. Από τους θεούς μόνο η Δήμητρα δεν πήρε μέρος στην σύγκρουση.

  21. Ριβαλντίνιο said

    ( συμπλήρωση στο 20 )

    … η Δήμητρα και ο Πλούτωνας.

  22. Γιάννης Ιατρού said

    20: Ρίβα,

    αυτό με το Χάος να το προσέξεις 🙂

    Λεπτομέρειες απ΄τον Αύγουστο Κορτώ, «Νεοελληνική Μυθολογία»..
    Παραθέτω απόσπασμα 🙂

  23. Γιάννης Ιατρού said

    22 (συνέχεια): Α, κι αυτό με το Έρωτα επίσης να το εξετάσεις προσεκτικά, κι αυτού οι γονείς δεν είναι ξεκάθαρο ποιοι ήσαν….. 🙂

  24. Ρίβα μην μπερδεύεις το ΧΑΟς με τον ΠΑΟ !!

    Αντε να πέσετε φέτος να παίρνει σειρά ο ΟΣΦΠ…όλους θα σας ρίξει ο ιβάν !!!

  25. Γς said

    20, 22, 24:

    Κι αυτό το ΧΑΟΣ

    Γείτονάς μου ο Κώστας στο δωμάτιο της Καρδιολογικής διαβάζει Stewart (Does God Play Dice?).

    – Χάος; Του λέω.

    Με κοιτάζει απορημένος.

    -Σι, έιτς, έι, όου, ες.

    -Α, Κέιος!

    Παίζει ή δεν παίζει ζάρια ο θεός; Και να ο Αϊνστάιν και να ο Χόκινγκ και να κι η περί Θεού αυταπάτη του Ντόκινς.

    Φανατικός άθεος ο Κώστας μας. Αθεος; Αγνωστικιστής; Αθρησκος;
    Θα τον έψαχνα, αλλά με πρόλαβε.

    Μου λέει για την Μέρλιν. Την Αγία Μέρλιν.

    Κοντά πενήντα χρόνια στην Αμερική. Στη Νέα Υόρκη. Μανχάταν και μετά πάνω στα βουνά, τα Κατσκιλ. Με τη φάρμα του τα ζωάκια του και την γυναίκα του την Μέρλιν.

    Εβραία και στέρφα μετά από μια εγχείρηση. Η γυναίκα της ζωής του.

    -Δεν την έθαψα θρησκευτικά. Την έκαψα.

    Τα πούλησε όλα και πριν έρθει πάλι στην πατρίδα, πήγε σε μια μικρή λιμνούλα κει πάνω στα βουνά και σκόρπισε τη στάχτη της.
    Και μου περιγράφει πως η Αγία Μέρλιν απλώθηκε σ όλη τη λίμνη.
    Δακρυσμένος

  26. μήτε τσίπα, μήτε αρχίδια…

  27. Γς said

    Ντροπή σου!

  28. Γιάννης Μάττος (μεταφραστής SV-EL) said

    Κάτι που αφορά τη σχέση γλώσσας και εκκλησίας
    http://news.in.gr/features/article/?aid=1500187148

  29. sarant said

    Ευχαριστω πολύ για τα νεότερα σχόλια! Να με συμπαθάτε για την πολύωρη απουσία.

  30. Γς said

    28:

    Κι ο παπάς του λίκνου:

    >ζήτησα να με στείλουν στο χειρότερο σχολείο που υπήρχε στην Αθήνα.Με έστειλαν στο Νυχτερινό των Εξαρχείων, όπου το 95% των μαθητών ήταν ξένοι.

    Βρέθηκα κι εγώ στο καλύτερο «σχολείο» στην Αθήνα. Σχολείο ελληνικής γλώσσας, όπου το 100% των μαθητών είναι ξένοι μετανάστες.

    Δασκάλα τους;
    Κάποια από δω μέσα

  31. Δασκάλα τους;
    Κάποια από δω μέσα

    Καμία σχέση με την πραγματικότητα

  32. Γς said

    Ναί στα Εξάρχεια.
    Και το ξέρεις καλά το Σχολείο κι τη δασκάλα.
    Από Α τ όνομά της.

  33. sarant said

    Καλύτερα τα σχόλια αυτα να μη συνεχιστούν

  34. Γς said

    Οταν σταματούν τα σχόλια για σχολεία, αρχίζουν για φυλακές
    Τεσπα

  35. spatholouro said

    Ο άνθρωπος είναι ο λόγος του
    Εάν δεν κρατάει τον λόγο του, βάλ’ του ρίγανη…

  36. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.
    Πολὺ μ᾿ ἀρέσουν αὐτὰ ποὺ γράφει καὶ ὅπως τὰ γράφει ὁ Δημήτρης Σαραντάκος. Εὔληπτα, συνοπτικά, ἀλλὰ χωρὶς ὑπεραπλουστεύσεις· τὸ ἀπόσταγμα τῆς σοφίας τῶν ἀρχαίων.

    @22. Ἂν ἔβαζες κουίζ γιὰ τὸν συγγραφέα τοῦ ἀποσπάσματος ποὺ παραθέτεις, Γιάννη, θά ἔβαζα στοίχημα πὼς ἦταν ὁ Τσιφόρος.

    @20. Ρίβα, τὸ Χάος μπορεῖ νὰ μὴν εἶχε προγόνους, ἀλλὰ εἶχε δημιουργούς: τοὺς πολιτικούς, σύμφωνα μὲ τὸ παλιὸ ἀνέκδοτο. 🙂

  37. sarant said

    36 Εκσυγχρονισμένος Τσιφόρος, θα έλεγα

  38. Πέπε said

    @36 (>22):

    Μπα, αν τον ξέρεις λίγο τον Κορτώ αναγνωρίζεται εύκολα.

    Στα βήματα εν μέρει του Τσιφόρου και εν μέρει δικά της (+ δεν ξέρω τι άλλες επιδράσεις) είχε γράψει και η Έλενα Ακρίτα την Παλαιά Διαθήκη (Η Διαθήκη της Έλενας). Είχε κάποια κωμικά ευρήματα ξεκαρδιστικά, αλλά και πολλή-πολλή επανάληψη. Κι ο Κορτώ έχει (δεν έχω διαβάσει τη Μυθολογία αλλά έχω διαβάσει ένα-δυο άλλα).

    Δύσκολο το χιούμορ, ιδίως όταν πρέπει να γράφεις σε τακτική βάση (η Ακρίτα νομίζω πως τα έβγαζε στον Ταχυδρόμο, ο Κορτώ δεν ξέρω, ο Τσιφόρος επίσης δεν ξέρω αλλά μου φαίνεται λογικό να είχε κι αυτός στήλη, και σίγουρα κάποιος άλλος εδώ θα μας διαφωτίσει σύντομα και έγκυρα). Κι οι τρεις είναι πολύ μανιερίστες, αλλά ο Τσιφόρος νομίζω ότι πουλάει την πιο αγνή πραμάτεια: ενιαίο στυλ αλλά όχι ξανά και μανά το ίδιο εύρημα. (Ίσως και να τον κρίνω υποκειμενικά…)

  39. Γς said

    Είχε κι ο Νίκος Τσιφόρος σον Ταχυδρόμο.

    Φανατικός αναγνώστης του ο φίλος μου Λυκούργος.

    -Και νά’ ναι φασίστας γμτ ρε Γιάννη.

    Ηταν;

  40. Γς said

    >Είχε κι ο Νίκος Τσιφόρος σον Ταχυδρόμο.

    στήλη στον ταχυδρόμο.

    Οι περισσότεροι αγόραζαν τον Ταχδρόμο γι αυτό.

    Εσείς τον παίρνατε;

    Τώρα;

    Τον παίρνεται ακόμα;

  41. leonicos said

    @28 εκπληκτικός άνθρωπος. Μπορεί να μη συμφωνώ με το δόγμα του, συμφωνώ όμως με τον ίδιο

  42. leonicos said

    Τι πάθανε 26 και 27 ξαφνικά;

  43. leonicos said

    Το άρθρο σήμερα έχει τα ουσιώδη και βασικά.

  44. Γς said

    40:

    >Τον παίρνεται ακόμα;

    ξέρω δεν τον παίρνετΕ. Αλλωστε δεν μπαίνει, ωχ, δεν βγαίνει πιά

  45. sarant said

    38 Ο Τσιφόρος τα κείμενά του τα παρουσίαζε πρώτα σε περιοδικα και εφημερίδες, κυρίως στον Ταχυδρόμο.

  46. Alexis said

    #18: Είδες τι κάνεις τώρα;
    Έσπευσες να τα προσφέρεις όλα και δεν άφησες τίποτα να προσφέρει από την προσωπικήν του βιβλιοθήκην ο γέρων του ILL-Οινόη.
    Ε, είναι να μη σε λέει κακόψυχο μετά; 🙂

  47. # 45

    Και στο Ρομάντσο

  48. Alexis said

    #20-22: Κι εγώ με το Χ.Α.Ο.Σ. είμαι:

  49. Alexis said

    Επανάληψη στο ορθό: ΧΑ.Ο.Σ. 🙂

  50. (α) «αυτό που ξεχωρίζει τον Έλληνα από τον βάρβαρο είναι ότι προτιμά τη γνώση από την άλογη πίστη».

    #Εγκρίνω και επαυξάνω! Με την παρατήρηση ότι η μη πλήρης γνώση, η ημιμάθεια, είναι χειροτέρα της αμαθείας. Τώρα, πότε έχουμε μπροστά μας «γνώση» και πότε ημιμάθεια …ο ευρών αμειφθήσεται! (Για να …μπερδέψω τα πράγματα, θα έλεγα ότι ακόμα και ο Αϊνστάιν, αν ζούσε σήμερα και έλεγε ότι έχει πει προ πολλών ετών, θα ήταν ημιμαθής κοντά στους σημερινούς φυσικούς!).

    (β) «Λογική συνέπεια της αρχής της αφθαρσίας του υλικού κόσμου είναι αφενός μεν πως είναι αιώνιος, αφετέρου δε πως δεν έχει κάποια αρχή. Άρα ο φυσικός κόσμος δεν δημιουργήθηκε από κανέναν, ποτέ και πουθενά».

    #ΑΡΑ, δεν υπάρχει!

    (γ) Από τις πρώτες ακόμα μυθολογικές θεογονίες των Ελλήνων, ο Κόσμος δεν εμφανίζεται ως δημιούργημα κάποιας υπερφυσικής δύναμης, αλλά αποτέλεσμα της αυτοοργάνωσης αδιαμόρφωτων ουσιών».

    #Τί θα έλεγε ο πατήρ Σαραντάκος εάν εγώ έλεγα ΘΕΟ την ιδιότητα της ύλης για «αυτοοργάνωση»; Αντιπαρατάσσω μια άλλη ρήση: «Εν αρχή ήν ο λόγος»! που δεν μπορώ να φανταστώ ότι δεν την ήξερε (και δεν την εκτιμούσε) ο πατήρ Σαραντάκος. Απλώς εκτιμώ ότι, προκειμένου να στηρίξει την κυρίαρχη τότε (και τώρα) θέση της ιδεολογίας που υπηρετούσε την αθεϊα, αναφέρει και σχολιάζει επιλεκτικά ότι στηρίζει αυτή την κατεύθυνση.
    Με άλλα λόγια: Κάνει μια πολύ καλή φιλοσοφική αναζήτηση, αφού όμως εκ των προτέρων έχει αποφασίσει ποιο είναι αυτό που …ψάχνει να βρει! Σαν κάποιους αρχαιολόγους που «επιστημονικότατα» ψάχνουν να βρούν ποιανού είναι ο τάφος που ανασκάπτουν, αφού προηγουμένως …έχουν αποφασίσει ότι είναι του …Μεγάλου Αλεξάνδρου

  51. sarant said

    48 Εκεί μας καταντήσανε, με τα κοφίνια!

  52. Γιάννης Ιατρού said

    36a/37: Κορτώ – Τσιφόρος

    Προσωπικά:
    βρίσκω στο συγκεκριμένο τον Τσιφόρο καλύτερο. Ο Κορτώ έχει γράψει και καλύτερα έργα απ΄αυτό, Στο συγκεκριμένο δείχνει έναν υπερβάλλοντα ζήλο …

    Το συγκεκριμένο απόσπασμα το βρίσκω όμως καλό 🙂
    Να γελάμε και λίγο, γιατί πολύ στη σοβαρότητα το ρίξαμε…. Το γέλιο κάνει καλό, το γελοίο όχι 🙂

  53. Νίκος Κ. said

    Η σύλληψη του Δημόκριτου για τα άτομα έχει δύο εντυπωσιακά σημεία που δείχνουν πως ήταν κατά πολύ ανώτερη από αντίστοιχες φιλοσοφικές θεωρίες της εποχής του:

    Το ένα είναι ότι θεωρεί σύμβαση ( «νόμω» ) την έννοια του ζεστού και του κρύου, που είναι αλήθεια, αφού αυτές οι έννοιες (ζεστό-κρύο) είναι συνδεδεμένες με τις αισθήσεις μας, ενώ η πραγματική τους αιτία βρίσκεται στον μικρόκοσμο των ατόμων.

    Το δεύτερο είναι η έννοια του «κενού» που εκείνη την εποχή δεν έχει κάποιο παράδειγμα για να σταθεί. Αν δεν εννοούσε τον αέρα (που δεν νομίζω, γιατί θα το έγραφε) είναι πραγματικά εντυπωσιακό.

    Πάντως μια αναφορά της προέλευσης της φημισμένης φράσης του Δημόκριτου θα ήταν χρήσιμη

  54. Πέπε said

    @52:
    Νομίζω ότι σχεδόν οποιοδήποτε απόσπασμά του θα ήταν καλό. Άμα διαβάσεις όμως πολύ και συνεχόμενα, χάνει.

  55. Γιάννης Ιατρού said

    46: έλα ντε 🙂 🙂

    50 γ G. Bartzoudis
    Θεωρώ πως πως εκείνο που είναι ιδιαίτερο στους ΑΗΠ είναι η απόδοση πολύ ανθρώπινων χαρακτηριστικών/παθών/συμπεριφορών στους θεούς τους, ειδικά στο 12θεο. Και η μυθολογία τους στηρίζεται εν πολλοίς σε τέτοια χαρακτηριστικά.
    Αν δεν απατώμαι, κάτι παρόμοιο σε έκταση και ένταση δεν προϋπήρξε στους προηγούμενους πολιτισμούς της Αν. Μεσογείου, έστω της ευρύτερης περιοχής.

  56. 55β

    Ίσως κάπως στην Αίγυπτο.

  57. leonicos said

    Θεόφιλος ο Αντιοχεύς, από την (Επιστολή) προς Αυτόλυκον

    5. Ὥστε ἀσύμφωνός ἐστιν ἡ γνώμη κατὰ τοὺς φιλοσόφους καὶ συγγράφεις. τούτων γὰρ ταῦτα ἀποφηναμένων, εὑρίσκεται ὁ ποιητὴς Ὅμηρος ἑτέρᾳ ὑποθέσει εἰσάγων γένεσιν οὐ μόνον κόσμου ἀλλὰ καὶ θεῶν. φησὶν γάρ που·
    Ὠκεανόν τε, θεῶν γένεσιν, καὶ μητέρα Τηθύν,
    ἐξ οὗ δὴ πάντες ποταμοὶ καὶ πᾶσα θάλασσα.
    ἃ δὴ λέγων οὐκ ἔτι θεὸν συνιστᾷ. τίς γὰρ οὐκ ἐπίσταται τὸν Ὠκεανὸν ὕδωρ εἶναι; εἰ δὲ ὕδωρ, οὐκ ἄρα θεός. ὁ δὲ θεός, εἰ τῶν ὅλων ποιητής ἐστιν, καθὼς καὶ ἔστιν, ἄρα καὶ τοῦ ὕδατος καὶ τῶν θαλασσῶν κτίστης ἐστίν.
    Ἡσίοδος δὲ καὶ αὐτὸς οὐ μόνον θεῶν γένεσιν ἐξεῖπεν, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ κόσμου. καὶ τὸν μὲν κόσμον γενητὸν εἰπὼν ἠτόνησεν εἰπεῖν ὑφ’ οὗ γέγονεν. ἔτι μὴν καὶ θεοὺς ἔφησεν Κρόνον καὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ Δία, Ποσειδῶνά τε καὶ Πλούτωνα, καὶ τούτους μεταγενεστέρους εὑρίσκομεν τοῦ κόσμου. ἔτι δὲ καὶ τὸν Κρόνον πολεμεῖσθαι ὑπὸ τοῦ Διὸς τοῦ ἰδίου παιδὸς ἱστορεῖ. οὕτως γάρ φησιν·
    Κάρτεϊ νικήσας πατέρα Κρόνον· εὖ δὲ ἕκαστα
    ἀθανάτοις διέταξεν ὅμως καὶ ἐπέφραδε τιμάς.
    εἶτα ἐπιφέρει λέγων τὰς τοῦ Διὸς θυγατέρας, ἃς καὶ Μούσας προσαγορεύει, ὧν ἱκέτης εὑρίσκεται βουλόμενος μαθεῖν παρ’ αὐτῶν τίνι τρόπῳ τὰ πάντα γεγένηται. λέγει γάρ·
    Χαίρετε, τέκνα Διός, δότε δ’ ἱμερόεσσαν ἀοιδήν.
    κλείετε δ’ ἀθανάτων μακάρων γένος αἰὲν ἐόντων,
    οἳ γῆς ἐξεγένοντο καὶ οὐρανοῦ ἀστερόεντος,
    νυκτός τε δνοφερῆς, οὓς ἁλμυρὸς ἔτρεφε πόντος.
    εἴπατε δ’ ὡς τὰ πρῶτα θεοὶ καὶ γαῖα γένοντο,
    καὶ ποταμοὶ καὶ πόντος ἀπείριτος, οἴδματι θύων,
    ἄστρα τε λαμπετόωντα καὶ οὐρανὸς εὐρὺς ὕπερθεν,
    ὥς τ’ ἄφενος δάσσαντο καὶ ὡς τιμὰς διέλοντο,
    ἠδὲ καὶ ὡς τὰ πρῶτα πολύπτυχον ἔσχον Ὄλυμπον.
    ταῦτά μοι ἔσπετε Μοῦσαι Ὀλύμπια δώματ’ ἔχουσαι
    ἐξ ἀρχῆς, καὶ εἴπαθ’ ὅ τι πρῶτον γένετ’ αὐτῶν.
    πῶς δὲ ταῦτα ἠπίσταντο αἱ Μοῦσαι, μεταγενέστεραι οὖσαι τοῦ κόσμου; ἢ πῶς ἠδύναντο διηγήσασθαι τῷ Ἡσιόδῳ, ὅπου δὴ ὁ πατὴρ αὐτῶν οὔπω γεγένηται;
    6. Καὶ ὕλην μὲν τρόπῳ τινὶ ὑποτίθεται, καὶ κόσμου ποίησιν, λέγων·
    Ἤτοι μὲν πρώτιστα χάος γένετ’, αὐτὰρ ἔπειτα
    γαῖ’ εὐρύστερνος, πάντων ἕδος ἀσφαλὲς αἰεὶ
    ἀθανάτων, οἳ ἔχουσι κάρη νιφόεντος Ὀλύμπου,
    Τάρταρά τ’ ἠερόεντα, μυχὸν χθονὸς εὐρυοδείης,
    ἠδ’ Ἔρος, ὃς κάλλιστος ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι,
    λυσιμελής, πάντων τε θεῶν πάντων τ’ ἀνθρώπων
    δάμναται ἐν στήθεσσι νόον καὶ ἐπίφρονα βουλήν.
    ἐκ Χάεος δ’ Ἔρεβός τε μέλαινά τε Νὺξ ἐγένοντο.
    Γαῖα δέ τοι πρῶτον μὲν ἐγείνατο ἶσον ἑωυτῇ
    Οὐρανὸν ἀστερόενθ’, ἵνα μιν περὶ πάντα καλύπτῃ,
    ὄφρ’ εἴη μακάρεσσι θεοῖς ἕδος ἀσφαλὲς αἰεί·
    γείνατο δ’ οὔρεα μακρά, θεᾶν χαρίεντας ἐναύλους
    Νυμφέων, αἳ ναίουσιν ἀν’ οὔρεα βησσήεντα·
    ἠδὲ καὶ ἀτρύγετον πέλαγος τέκεν οἴδματι θῦον,
    πόντον, ἄτερ φιλότητος ἐφιμέρου· αὐτὰρ ἔπειτα
    Οὐρανῷ εὐνηθεῖσα τέκ’ Ὠκεανὸν βαθυδίνην.
    καὶ ταῦτα εἰπὼν οὐδὲ οὕτως ἐδήλωσεν ὑπὸ τίνος ἐγένοντο. εἰ γὰρ ἐν πρώτοις ἦν χάος, καὶ ὕλη τις προϋπέκειτο ἀγένητος οὖσα, τίς ἄρα ἦν ὁ ταύτην μετασκευάζων καὶ μεταρρυθμίζων καὶ μεταμορφῶν; πότερον αὐτὴ ἑαυτὴν ἡ ὕλη μετεσχημάτιζεν καὶ ἐκόσμει; ὁ γὰρ Ζεὺς μετὰ χρόνον πολὺν γεγένηται, οὐ μόνον τῆς ὕλης ἀλλὰ καὶ τοῦ κόσμου καὶ πλήθους ἀνθρώπων· ἔτι μὴν καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ Κρόνος. ἢ μᾶλλον ἦν κύριόν τι τὸ ποιῆσαν αὐτήν, λέγω δὲ θεός, ὁ καὶ κατακοσμήσας αὐτήν;
    Ἔτι μὴν κατὰ πάντα τρόπον φλυαρῶν εὑρίσκεται καὶ ἐναντία ἑαυτῷ λέγων. εἰπὼν γὰρ γῆν καὶ οὐρανὸν καὶ θάλασσαν ἐξ αὐτῶν τοὺς θεοὺς βούλεται γεγονέναι, καὶ ἐκ τούτων ἀνθρώπους δεινοτάτους τινὰς συγγενεῖς θεῶν καταγγέλλει, Τιτάνων γένος καὶ Κυκλώπων καὶ Γιγάντων πληθύν, τῶν τε κατὰ Αἴγυπτον δαιμόνων, ἢ ματαίων ἀνθρώπων, ὡς μέμνηται Ἀπολλωνίδης, ὁ καὶ Ὁράπιος ἐπικληθείς, ἐν βίβλῳ τῇ ἐπιγραφομένῃ καὶ ταῖς λοιπαῖς κατ’ αὐτὸν ἱστορίαις περί τε τῆς θρησκείας τῆς Αἰγυπτιακῆς καὶ τῶν βασιλέων αὐτῶν.
    7. Τί δέ μοι λέγειν τοὺς κατὰ Ἕλληνας μύθους καὶ τὴν ἐν αὐτοῖς ματαιοπονίαν, Πλούτωνα μὲν σκότους βασιλεύοντα, καὶ Ποσειδῶνα ὑπὸ πόντων δύνοντα καὶ τῇ Μελανίππῃ περιπλεκόμενον καὶ υἱὸν ἀνθρωποβόρον γεννήσαντα, ἢ περὶ τῶν τοῦ Διὸς παίδων ὁπόσα οἱ συγγραφεῖς ἐτραγῴδησαν; καὶ ὅτι οὗτοι ἄνθρωποι καὶ οὐ θεοὶ ἐγεννήθησαν, τὸ γένος αὐτῶν αὐτοὶ καταλέγουσιν. Ἀριστοφάνης δὲ ὁ κωμικὸς ἐν ταῖς ἐπιγραφομέναις Ὄρνισιν, ἐπιχειρήσας περὶ τῆς τοῦ κόσμου ποιήσεως, ἔφη ἐν πρώτοις ὠὸν γεγενῆσθαι τὴν σύστασιν τοῦ κόσμου, λέγων·
    Πρώτιστα τεκὼν μελανόπτερος ᾠόν.

  58. leonicos said

    Το παράκανα…. δεν το κατάλαβα πριν κοπιπαστώσω

  59. spatholouro said

    Στον Πρόλογο ο Κορτώ αναφέρει ότι το βιβλίο του δεν θα είχε υπάρξει εάν δεν είχε προϋπάρξει η «αριστουργηματική Ελληνική Μυθολογία» του Τσιφόρου και ότι επίσης το βιβλίο είναι «ταπεινός φόρος τιμής στον μέγιστο Τσιφόρο».

    Σωστά το τοποθετεί ο Κορτώ και προσωπικά ποτέ δεν θα συνέχεα οιοδήποτε άλλο βιβλίο με βιβλίο του Τσιφόρου. Υπήρξει μία από τις πρώτες και μεγάλες μου αγάπες (12 χρονών τον πρωτοδιάβασα) και η διαπίστωση εκλεκτικών συγγενειών υπήρξε άμεση. Για μένα ήταν μια κατηγορία μόνος του, και -παρά τα αμέτρητα κείμενα που έγραψε σε τακτική βάση- κράτησε θαρρώ ψηλά και δεν ανάλωσε το απίστευτο χιούμορ του στο καθημερινό μαγκανοπήγαδο του επαγγέλματος.

    Την εκτίμησή μου αυτή μου την επιβεβαίωσαν και αρμοδιότερα χείλη, όπως ο Πάνος Παπαδούκας, που από την αρχή της γνωριμίας μας του την «έπεσα» για τον Τσιφόρο να μου πει τη γνώμη του: «Ε, αυτός ήταν μπροστά από μας τους υπόλοιπους, δεν πιανότανε», ήταν η απάντηση, όπως τη θυμάμαι μετά από 35 περίπου χρόνια.

  60. leonicos said

    Κάτι για το αρχείο του Νίκου

    Για τον γάρο

    σαπρῷ γάρῳ βάπτοντες ἀποπνίξουσί με
    Πλάτων κωμικός άδηλον

    Βάταλος

    Βάταλος· ἦν δ’ ὁ Βάταλος, ὡς μὲν ἔνιοί φασιν, αὐλητὴς τῶν κατεαγότων· καὶ δραμάτιον εἰς τοῦτον, κωμῳδῶν αὐτὸν Ἀντιφάνης πεποίηκεν.

    Για τον μαρτίνο
    ἀμόργινα, τα πορφυροβαφῆ νήματα καὶ λεπτά Ανεκδ. Bekker σελ. 204

  61. Γιάννης Ιατρού said

    56: Σκύλος
    Ίσως, στο αφηγηματικό μέρος. Αλλά οι Ελληνικοί θεοί ήσαν ανθρωπόμορφοι, συνήθως και ωραίοι (γούστα είναι αυτά βεβαίως…), μοιάζανε στους ανθρώπους. Ενώ οι θεοί των Αιγυπτίων,,,, Μέχρι και με κεφάλια σκύλων τους βλέπουμε νά ΄χουν 🙂 🙂

  62. Βάταλος said

    Εντιμώτατοι κύριοι,

    διακόπτω την 72ωρον σιωπήν μου (είναι το πρώτον σχόλιον της Κοινότητός μας διά το 2018), προκειμένου να ανταποκριθώ εις την σοφήν συμβουλήν του αναγνώστου Ιατρού (σχ. 52) ότι κατά το Νέον Έτος πρέπει να γελάμε, μπάς και ζήσωμεν ολίγον περισσότερον ημείς οι ηλικιωμένοι…

    Προηγουμένως, θέλω να συγχαρώ τον αείμνηστον πατέρα Σαραντάκον διά την θαυμασίαν σημερινήν ανάλυσίν του, καίτοι θα ανέμενα από τον υιόν Σαραντάκον (τον οποίον επίσης συγχαίρω διά την τύχην του να έχη έν τοιούτον ελληνομαθέστατον πατέρα…) να δημοσιεύση το κείμενον με παραπομπάς των αναφερομένων αρχαιοελληνικών ρήσεων εις το πρωτότυπον.

    Αν αυτό είναι χρονοβόρον διά τον ίδιον, ας αναθέση το έργον εις κάποιον από τους δεκάδας συνταξιούχους αναγνώστας του Ιστολογίου, που ξύνουν καθημερινώς τους όρχεις των, μή έχοντες τίποτε καλύτερον να κάμουν…

    1) Η Κοινότης μας ενημερώνει τον προσφιλή μας αναγνώστην κ. Ιατρού (διά τον οποίον είμεθα βέβαιοι ότι τυγχάνει ελληνόψυχος και ελληνογνώστης, αλλά φοβείται να το είπη δημοσίως διά να μή δεχθή την χλεύην των χριστιανομπολσεβίκων σχολιαστών…) ότι του ευρήκαμε το επιτύμβιον επίγραμμα που θα βάλη εις τον τάφον του, ότε με το καλό τον καλέση ο Άγιος Πέτρος κοντά του: Το έχει γράψει ο κορυφαίος επιγραμματοποιός όλων των εποχών Σιμωνίδης ο Κείος διά τον γνωστόν κακόψυχον της Αρχαιότητος, λυρικόν ποιητήν και αθλητήν του Πεντάθλου Τιμοκρέοντα τον Ρόδιον, του οποίου (κατά την γνώμην μας) μετενσάρκωσις είναι ο κ. Ιατρού…

    Παρόμοια μνημειώδη επιτύμβια αρχαιοελληνικά επιγράμματα δύνανται οι μερακλήδες να εύρουν εις τον ανεκτιμήτου αξίας αρχαιοελληνικόν ιστότοπον sententiaeantiquae.com Αύριον το μεσονύκτιον θα παραθέσωμε δύο ακόμη επιγράμματα, εξόχως αφιερωμένα εις τον αναγνώστην του παρόντος Ιστολογίου κ. Αλέξην, που μάς κακολογεί με κάθε ευκαιρίαν, ενώ ουδέποτε τον έχομεν ενοχλήσει…

    2) Περαίνω την πρώτην αποψινήν μου παρέμβασιν, αναρτών την απάντησιν του Λουδοβίκου Φόϊερμπαχ εις το ερώτημα που θέτει το βιβλίον του πατρός Σαραντάκου: Διατί οι Έλληνες είχον τόσην μεγάλην έφεσιν εις την Επιστήμην, την Τέχνην και την Φιλοσοφίαν, εις μίαν εποχήν όπου όλοι οι υπόλοιποι Λαοί ηγνόουν ακόμη και ως εννοίας αυτάς τας τρείς λέξεις;

    Μετά πάσης τιμής
    Γέρων Βάταλος
    αιμύλος και σπουδαιόμυθος

    ΥΓ: Ευχαριστώ θερμώς τον πιστόν φίλον της Κοινότητός μας κ. Λεώνικον, ο οποίος ήτο ο μόνος σαραντάκειος αναγνώστης που μάς επήνεσεν επροχθές διά την ανακάλυψιν του Επιτελείου μας (εφημερίς «Εποχή», διήγημα πάππου Σαραντάκου διά το Χαρτοπαίγνιον). Επειδή αντιλαμβάνομαι (σχόλιον 60) ότι είναι γοητευμένος από το προσωνύμιον «Βάτ(τ)αλος», μεσούσης της αποψινής νυκτός θα αναρτήσω όλας τας «πικάντικας» πληροφορίας διά τον «Βάτ(τ)αλον» που δεν υπάρχουν εις κανέν σημείον του Διαδικτύου και θα αφήκουν εποχήν εις το Σαραντάκειον Ιστολόγιον, ώστε να μή έχουν απορίας και οι υπόλοιποι αναγνώσται, νέοι και βετεράνοι…

  63. Γιάννης Ιατρού said

    Διατί ο ακατανόμαστος σχολιαστής (σχ. 62/2) αποκρύπτει (στο απόσπασμα που παραθέτει από τη σελ. 141) πως το μεταφρασμένον έργον του Λουδοβίκου του Ρυακιού της Φωτιάς (Ινδιάνικο όνομα !!!) ευρίσκεται Εδώ διαθέσιμο για κάθε ενδιαφερόμενο (πιντιεφι με δυνατότητα ψαχουλέματος);

    Μάλλον θέλει να αποκρύψει πως πρόκειται για βιβλίον προερχόμενο από την σειρά ΠΡΟΠΑΓΑΗДΑ ….
    Είναι φανερό πως υπάρχουν σχέσεις του ακατονόμαστου με την άθεη ρωσική κοινότητα του ILL Oinöoh, από την οποία προφανώς και χρηματοδοτείται, όπως (λένε πως) έκανε με την συνέργεια του τέως γαμβρού του και ο πρόεδρος που θαυμάζει ;;;

  64. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    45. Στον Ταχυδρόμο συνάντησε τον Τσιφόρο το 1957 ο Μποστ και άρχισε να εικονογραφεί τις ιστορίες του

    Το χάος, τα χάη
    Είπαμε πως το χαώ, ο πρόδρομος του χάνω, που χάθηκε, είναι παράγωγο της λέξης χάος. Το χάος είναι βασική έννοια στην ελληνική μυθολογία. Στη Θεογονία ο Ησίοδος λέει ἤτοι μὲν πρώτιστα Χάος γένετ’, δηλαδή το χάος γεννήθηκε πρώτο. Το Χάος γέννησε το Έρεβος και τη Νύχτα, λέει ο Ησίοδος. Και πολύ γουστόζικα τα έχει ξαναδιηγηθεί ο Τσιφόρος στη Μυθολογία:
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/07/05/xaos/

  65. Γιάννης Ιατρού said

    64: Ανορθόγραφη είσαι στον πληθυντικό 🙂

  66. Βάταλος said

    Εντιμώτατοι κύριοι,

    εν τω μέσω της νυκτός τηρώ την υπόσχεσίν που έδωκα εις τον οπαδόν μου κ. Λεώνικον (σχ. 62) και αναρτώ όλας τας υπαρχούσας πληροφορίας διά την κοσμαγάπητον λέξιν «Βάτ(τ)αλος» και πώς αύτη συνδέεται με την Ρητορικήν Τέχνην του Δημοσθένους που τόσον πολύ θαυμάζουν οι Αμερικανοί. Όσα αναρτώ, είναι από τας σελίδας 402 + 403 του μνημειώδους συγγράμματος «Καυτό Μέλι» του Σπύρου Καρυδάκη (εκδόσεις «Analphabet» 2013) και λύουν όλας τας απορίας διά το προσωνύμιον «Βάταλος» που απεδόθη εις τον Δημοσθένην.

    ΕΚΚΙΝΩ, από τας δύο τελευταίας σειράς της σελίδος 401, που δεν εμφανίζονται εις την φωτοτυπίαν:

    «Και ο Αισχίνης, όπως είδαμε, κατηγορεί συχνά δημόσια τον μεγάλο Δημοσθένη (4ος αιώνας π.Χ.) ως παθητικό ομοφυλόφιλο, ενώ ο ίδιος υπερηφα-


    Μετά τιμής
    Γέρων Β.

  67. BLOG_OTI_NANAI said

    Μάλιστα, τον φύσηξε τον κουραμπιέ ο μπάρμπας…

  68. Παναγιώτης Κ. said

    @51. Γιατί το λες; Στα καλάθια και τα κοφίνια μένουν ατσαλάκωτα τα πράγματα που βάζουμε. 🙂

  69. Παναγιώτης Κ. said

    Ο Δημόκριτος είναι περισσότερο γνωστός για την ατομική του θεωρία και λιγότερο για τις δημοκρατικές του πεποιθήσεις καθώς και τις διάφορες ιδέες που απορρέουν από αυτές. Προσωπικώς, θεωρώ ότι είναι πιο σημαντικός για το δεύτερο χωρίς να υποτιμώ το πρώτο στο οποίο δεν οδηγήθηκε πειραματικά αλλά με τη δύναμη του νου του και μόνο με αυτή!

  70. Παναγιώτης Κ. said

    «Τι πράμα είναι ο άνθρωπος δεν το΄χω καταλάβει
    εκεί που σβήνει πυρκαγιές άλλες φωτιές ανάβει»
    Ν.ΓΚΑΤΣΟΣ

  71. Μερικές παρατηρήσεις… ο «κακόψυχος» έγινε ξαφνικά-στην χειμερινή περίοδο των μεταγραφών- …»ενημερώνει τον προσφιλή μας αναγνώστην κ. Ιατρού»

    αυτό το «μας» όλα τα λεφτά !!

    Μη λες για «συνταξιούχους αναγνώστας του Ιστολογίου, που ξύνουν καθημερινώς τους όρχεις των» όταν δεν ξέρεις ! οι μισοί τουλάχιστον από αυτούς, με αυτούς εξασφαλίζουν τα προς το (ευ) ζην !

  72. Alexis said

    Συνταρακτικές τωόντι οι μετεμεσονύκτιες αποκαλύψεις.
    Ελπίζω, μετά από αυτές, η κατάταξη του ιστολογίου εις την βαθμολογίαν της Αλέξαινας (όχι της μακαρίτισσας της γιαγιάς μου, της άλλης) να ανέβει ραγδαίως.

  73. Χρίστος Δάλκος said

    62 Λάθη ὀφειλόμενα εἰς τήν ταχύτητα τῆς δακτυλογραφήσεως: «συγχαίρω διά την τύχην του να έχη έν τοιούτον ελληνομαθέστατον πατέρα» ἀντί «ένα τοιούτον…» (ἐνδεχομένως τό λάθος αὐτό νά ὀφείλεται ὄντως εἰς τήν ταχύτητα τῆς δακτυλογραφήσεως)
    » ότε με το καλό τον καλέση ο Άγιος Πέτρος κοντά του», ἀντί «όταν με το καλό τον καλέση…»
    Εἶναι γνωστό τοῖς πᾶσι ὅτι τό «ὅτε» συντάσσεται μέ ὁριστική. Θά προσαγάγῃ ἴσως ὁ ἀκατονόμαστος ἀπό τοῦ «Μεγάλου Λεξικοῦ τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης» τῶν Ἑρρίκου Λιδδέλλου καί Ροβέρτου Σκώττου, ἰδ. ἐν λ. «ὅτε», τήν ἀναφοράν: «3) μεθ᾿ ὑποτ., μόνον παρ᾿ Ἐπικ. καὶ λυρ. ποιηταῖς (ἐπειδὴ παρὰ τοῖς δοκίμοις Ἀττ. μεθ᾿ ὑποτ. τίθεται ἀείποτε τὸ ὅταν…)».
    Ὅμως αὐτός προσπαθεῖ νά μιμηθῇ τήν ἀττική διάλεκτο, διότι εἶναι μακρινός ἀπόγονος τοῦ πάλαι ποτέ κραταιοῦ ἀττικισμοῦ, ὁ ὁποῖος -πέρα ἀπό τά καλά πού προσέφερε- ἔκανε τεράστια ζημιά στόν μεσαιωνικό ἑλληνικό πολιτισμό, ἀφοῦ οἱ Βυζαντινοί, ὡς γνωστόν, ἀλλιῶς μιλοῦσαν καί ἀλλιῶς ἔγραφαν. Θέλει λοιπόν μεγάλο θράσος νά κατηγορῇ κάποιος κάποιους, τήν στιγμή πού τούς μοιάζει, ἀκόμα καί στά λάθη τους (πρβλ. τό βυζαντινό Ἀνακρεόντειο «Ὅτ᾿ ἐγὼ πίω τὸν οἶνον…» ὅπου τό «ὅτε» συντάσσεται μέ ὑποτακτική). Κι εἶναι ἡ ἐπικράτηση τῆς ἀττικιστικῆς παράδοσης, πού δέν ἐπέτρεψε τήν ἄνθηση τῆς λαϊκῆς γλώσσας, ὁ βασικός λόγος γιά τόν ὁποῖο σέ πολλά βυζαντινά ἔργα λείπει ἡ ζωογόνα, δημιουργική πνοή, κι ὄχι βέβαια ὁ χριστιανισμός. Διότι δέν πρέπει νά ξεχνοῦμε ὅτι ὁ κορυφαῖος διηγηματογράφος μας -πού καί ὁ ἀκατονόμαστος ἐκτιμᾷ- ἦταν χριστιανός, ὅπως ἄλλωστε κι ὁ Ντοστογέφσκι, κ.λπ., κ.λπ. Δυστυχῶς, τά βήματα πού εἶχαν γίνει μέ τήν μετάφραση τῶν Ο΄ καί τήν γλῶσσα τῆς Καινῆς Διαθήκης δέν ὡλοκληρώθηκαν, ἀλλά ἀντίθετα ἐπικράτησε τό πνεῦμα τῆς στείρας ἀττικιστικῆς μίμησης. Πάει πολύ, ὅμως, οἱ τελευταῖοι ἐκπρόσωποι αὐτοῦ τοῦ πνευματοκτόνου πνεύματος νά ἐγκαλοῦν τόν χριστιανισμό γιά κάτι πού χαρακτηρίζει πρωτίστως αὐτούς τούς ἴδιους!

  74. sarant said

    73 !

    64 Λέγεται όμως ότι ο Τσιφόρος από ένα σημείο και μετά άρχισε να δυσφορεί που ο Μποστ έπαιρνε πολλές ελευθερίες με το σκίτσο πχ τις Σταυροφορίες.

  75. Ριβαλντίνιο said

    @ 22 Γιάννης Ιατρού

    Ποιός είναι αυτός ο Αύγουστος Κορτώς ; Συγγραφέας της υστερολατινικής περιόδου ; Εγώ χρησιμοποιώ μόνο πρωτογενείς πηγές ( π.χ. τις τηλεοπτικές σειρές «Ζήνα» και «Ηρακλής» ).

    Υ.Γ. Τώρα που ξανακοιτάζω μία από τις πηγές μου ( «Τιτάνες και Γίγαντες», Κλασσικά Εικονογραφημένα ), τελικά η Δήμητρα και ο Πλούτωνας δεν συμμετείχαν στην Γιγαντομαχία. Στην Τιτανομαχία δεν λέει τι έκαναν.

    @ 24 gpointofview

    Ποιος να πέσει ; Στον β΄γύρο θα κάνουμε πρωταθλητισμό !

    @ 36γ) Δημήτρης Μαρτῖνος

    🙂

    @ 55 β) Γιάννης Ιατρού

    Νομίζω ότι δεν άρεσε σε όλους ο ανθρωπομορφισμός. Υπήρχε μια μικρή μειοψηφία που δεν τον ενέκρινε. Π.χ. ο Ξενοφάνης :

    Οι θνητοί έχουν την εντύπωση ότι γεννιόνται οι θεοί και ότι έχουν ρούχο, λαλιά και σώμα, όπως είναι τα δικά τους.
    Οι Αιθίοπες παρουσιάζουν τους θεούς τους πλατσομύτηδες και μαύρους, ενώ οι Θράκες γαλανομάτηδες και ξανθούς.
    Αλλ’ αν είχαν χέρια τα βόδια και τα άλογα και τα λιοντάρια και μπορούσαν να ζωγραφίσουν με τα χέρια αυτά και να κάνουν έργα, όπως οι άνθρωποι, τότε τ’ άλογα με άλογα και τα βόδια με βόδια όμοιες θα ζωγράφιζαν τις μορφές των θεών και θα τους έκαναν τέτοια σώματα, όπως είναι τα δικά τους.
    Ο Όμηρος και ο Ησίοδος απέδωσαν στους θεούς όλα όσα ανάμεσα στους ανθρώπους αποτελούν ντροπή και είναι άξια ψόγου, δηλ. κλεψιές, μοιχείες και απάτες του ενός σε βάρος του άλλου.
    Ένας θεός, ανάμεσα σε θεούς και ανθρώπους, ανώτατος υπάρχει, που δεν είναι όμοιος ούτε στο σώμα ούτε στη σκέψη με τους θνητούς. Είναι όλος όραση, όλος νόηση, όλος ακοή. Και πάντοτε στον ίδιο τόπο στέκει, χωρίς καθόλου να κινείται, κι ούτε άρμοζει να πηγαίνει πέρα-δώθε· αλλά χωρίς κόπο με το νου και τη θέληση του όλα τα συνταράζει.

    http://anthologion.gr/2012/09/28/ά-2/

    Ο Ηράκλειτος έλεγε :
    Ὅμηρος ἄξιος ἐκ τῶν ἀγώνων ἐκβάλλεσθαι καὶ ῥαπίζεσθαι καὶ Ἀρχίλοχος ὁμοίως.
    ( Στον Όμηρο αξίζει να αποβληθεί από τους αγώνες και να ξυλοφορτωθεί , όπως και στον Αρχιλόχο. )

    Ο Πυαθαγόρας είδε, λέει, τον Όμηρο και τον Ησίοδο να βασανίζονται στον Κάτω Κόσμο για όσα είπαν για τους θεούς. O δηκτικός, μοχθηρός, ομηρομάστιξ , ρητορικός κύων, σοφιστής Ζωίλος ο Αμφιπολίτης ειρωνευόταν τον Όμηρο.

    Ο Πλάτων :
    Αλλά και τα δεσμά της Ήρας από τον γιο της και το ρίξιμο του Ηφαίστου από τον πατέρα του επειδή επρόκειτο να αμυνθεί την μητέρα του, που ξυλοκοπιόταν, και όσες θεομαχίες κατασκεύασε ο Όμηρος δεν πρέπει να είναι παραδεκτά εις την πόλη, ούτε αν γράφτηκαν αλληγορικά είτε όχι. Επειδή ο νέος δεν είναι τέτοιος ώστε να κρίνει ότι αυτό είναι αλληγορικό και αυτό δεν είναι, αλλά αυτά που θα λάβει (διδαχθεί), όντας τέτοιας ικανότητας … Αν και για πολλά επαινούμε τον Όμηρο, αλλά για τούτο δεν θα τον επαινέσουμε, για την αποστολή του ονείρου από τον Δία στον Αγαμέμνονα, ούτε και τον Αισχύλο (θα τον επαινέσουμε) όταν λέει η Θέτις ότι ο Απόλλωνας στους γάμους της τραγουδούσε: ότι της πρόσφερε γέννηση καλών παιδιών που δεν θα γνωρίσουν αρρώστιες και θα ‘χουν μακραίωνη ζωή, «και αφού είπε σε όλα ότι η τύχη μου θα έχει την αγάπη των θεών, έψαλε παιάνα για να ευθυμήσω. Και εγώ ήλπιζα ότι του Φοίβου το θείο στόμα είναι αψευδές, που είναι γεμάτο με μαντική τέχνη. Αλλά όμως ο ίδιος ο Φοίβος που είπε τον ύμνο, που ήταν παρών στους γάμους, αυτός που αν και αυτά είπε, αυτός είναι που σκότωσε το παιδί το δικό μου».

    Εμένα μου άρεσε και ο Ευήμερος ( ευημερισμός ) που υποστήριζε ότι οι νομιζόμενοι ως θεοί ήταν στην πραγματικότητα «δυνατοί άνθρωποι» που έζησαν σε παλαιότατες εποχές και στην συνέχεια θεοποιήθηκαν.

    Πάντως αρκετούς ανθρωπομορφισμούς βρίσκουμε και στην Αγία Γραφή.

  76. Γιάννης Ιατρού said

    66: Πάλι δεν μας είπες κάτι το καινούργιο. Αυτά (κι άλλα που παραλείπεις στο #66) έχουν ήδη αναφερθεί πολλάκις και προ πολλού, π.χ. τελευταία προ διμήνου περίπου, στο σχ.162 του άρθρου της 10ης Νοε. 2017 με τον τίτλο «Όσοι γλείφουν δεν γλύφουν» 🙂 ,εδώ!

    73/74α: Βλέπω πως ανεβάζουμε κι άλλο στροφές, αλλά πολύ φοβούμαι πως ο μαθητής, εκτός των μαθησιακών δυσκολιών που τον χαρακτηρίζουν παγίως, δεν είναι και συγκεντρωμένος αυτή την εποχή (ασχολούμενος με ‘καυτά μέλια’ κλπ.) ώστε να μπορέσει να αφομοιώσει έστω και ένα μικρό ποσοστό της (ατελώς) προσφερόμενης γνώσης 🙂

    75 α,δ Ρίβα
    Γι αυτά τα εύκολα ξέρεις να σχολιάζεις, αλλά δεν μας είπες όμως αν διάβασες το έργο του (κρυφο-)μπολσεβίκου (‘κρυφο-‘: επειδή δεν συμμετείχε επίσημα/ενεργά σε κάποιο κόμμα…) Λουδοβίκου του Ρυακιού της Φωτιάς, του οποίου η σκέψη είχε σημαντική επίδραση στην ανάπτυξη της μαρξιστικής διαλεκτικής, ειδικά επί του Μαρξ (βλ. π.χ. την ανθρωπολογική ερμηνεία του Λ.ΡτΦ. για τη θεολογική σκέψη, με επίκεντρο τον άνθρωπο κλπ.). 🙂 🙂

  77. Ριβαλντίνιο said

    @ 76 γ) Γιάννης Ιατρού

    Πού να προλάβω να διαβάσω 468 σελίδες ο δυστυχής ; 😦 😦 😦

  78. Πεισίστρατος said

    Cosmogonie Fragment of Aleman (Oxyrhynehus Papyri XXIV)

    The cosmological account of the fragment, including the name of Thetis as a demiurge or an organiser, by Aleman

    Κοσμογονία.
    Θραύσμα του Αλκμάνη (Oxyrhynehus Papyri XXIV) (Ὀξύρρυγχος
    Πάπυρος 24)

    Ο κοσμολογικός απολογισμός του θραύσματος, συμπεριλαμβανομένου του ονόματος Thetis ως Δημιουργός ή διοργανωτής του Σύμπαντος Κόσμου.
    https://imgur.com/gallery/SLKbN

    https://imgur.com/gallery/jV1c73Q
    https://imgur.com/gallery/Scp5NZV

    https://imgur.com/gallery/PbnNE

    https://imgur.com/gallery/anhrg

    https://imgur.com/gallery/wwSrA

    https://repository.kulib.kyoto-u.ac.jp/dspace/bitstream/2433/68664/1/KJ00004263641.pdf

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: