Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Κωνσταντινούπολη, η πόλη που ανήκει σε όσους τη νιώθουν και την αγαπούν (άρθρο του Στέλιου Ελληνιάδη)

Posted by sarant στο 9 Ιανουαρίου, 2018


Την προπαραμονή της Πρωτοχρονιάς συνάντησα τον φίλο Στέλιο Ελληνιάδη. Κρατούσε το τελευταίο φύλλο του «Δρόμου της Αριστεράς» και μου έδειξε το άρθρο που θα σας παρουσιάσω σήμερα -«το καλύτερο άρθρο που έχω γράψει για την Κωνσταντινούπολη», είπε. «Θα το βάλω στο ιστολόγιο κάποια στιγμή», του είπα. Καθώς χτες είχα ταξίδι και δεν προλάβαινα να γράψω άρθρο, θεώρησα πως είναι κατάλληλη η στιγμή για την αναδημοσίευση.

Ο Στέλιος, που γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, κρατάει στον Δρόμο της Αριστεράς ένα δισέλιδο που έχει τον τίτλο «Περίπτερο Ιδεών». Το άρθρο δημοσιεύτηκε, φυσικά, και στον ιστότοπο της εφημερίδας.

Κωνσταντινούπολη, η πόλη που ανήκει σε όσους τη νιώθουν και την αγαπούν

Η Νέα Υόρκη είναι αμερικάνικη, η Μόσχα ρώσικη, το Παρίσι γαλλικό, το Λονδίνο αγγλικό, το Βερολίνο γερμανικό, η Αθήνα ελληνική. Η Κωνσταντινούπολη, όμως, ενώ βρίσκεται μέσα και κατοικείται από πολίτες του τουρκικού κράτους, βασικά Τούρκους και Κούρδους, δεν είναι τουρκική. Όπως δεν είναι ελληνική, ρωμαϊκή, φράγκικη, οθωμανική, πολυθεϊκή, χριστιανική ορθόδοξη, αιρετική ή καθολική, μουσουλμανική, ούτε βέβαια ρώσικη, αρμένικη ή εβραϊκή. Είχε αυτοκράτορες και αυτοκρατόρισσες, σουλτάνους και σουλτάνες, πρίγκιπες και πριγκίπισσες, Ιταλούς, Μακεδόνες, Ίσαυρους, Ιλλυριούς, Σλάβους, Θράκες, ‘Ιβηρες, Χαζάρους, Έλληνες, Αρμένιους, Γαλάτες, Πέρσες, Άραβες, Οθωμανούς, Τούρκους, από πολλές φυλές και εθνότητες (Παφλαγόνες, Δάκες, Φρύγες, Λυδούς, Πάρθους, Κούρδους κ.ά.). Κανένας από τους 91 αυτοκράτορες και τους 36 σουλτάνους, συν τις συμβίες τους, δεν έμεινε στην ιστορία με αναφορά στην εθνική του καταγωγή, με εξαίρεση τον Λέοντα Γ΄ τον Ίσαυρο, τον Λέοντα Δ΄ τον Χάζαρο και την Ειρήνη την Αθηναία. Ασφαλώς, η παράλειψη αυτή οφείλεται στο ό,τι οι αυτοκρατορίες αυτές, με συνολική διάρκεια ζωής 1600 χρόνια, ήταν πολυεθνικές και όχι εθνικές. Αλλά, αυτό ακριβώς το γεγονός συνέτεινε ώστε η Πόλη να αποκτήσει μέσα σε 16 αιώνες ένα χαρακτήρα, μία «φύση» μοναδική και ξεχωριστή, η οποία όσο κι αν συμπιέζεται και παραβιάζεται παραμένει υπαρκτή και αισθητή ακόμα και από τον πιο αδαή κάτοικο ή επισκέπτη. Καθένας μπορεί να την αισθανθεί δική του, να τη νιώσει ελληνική, τούρκικη, οικουμενική ή ατομικά προσωπική. Κάτι που δεν ισχύει για καμία άλλη πόλη του κόσμου, όσα θέλγητρα κι αν έχει. Μάταια προσπαθούν οι εθνικιστές να τη στριμώξουν μέσα στα κουτάκια τους.

Ατενίζοντας την Αγία Σοφία (φωτο Στ. Ελληνιάδης, 2002)

Η πόλη όλων

Η Κωνσταντινούπολη έχει τον δικό της πολιτισμό χωρίς να είναι πάντα η ίδια. Πολλοί Τούρκοι, παλιοί της κάτοικοι και καλλιεργημένοι αστοί, νοσταλγούν τους Έλληνες που ξεριζώθηκαν γιατί η παρουσία μας συμβόλιζε τη διαχρονική Κωνσταντινούπολη. Δεν τους λείπουμε για την οικονομική μας συνδρομή στον πλούτο της πόλης, η οποία έτσι κι αλλιώς στην τελευταία φάση της ανθηρής μας κοινότητας δεν ήταν πια τόσο καθοριστική, αφού η πόλη μεγάλωνε και η συμμετοχή μας μίκραινε. Μάλιστα, σήμερα, ακόμα κι αν δεν είχαμε φύγει, θα ήμασταν πολύ λίγοι ανάμεσα στα 15-17 εκατομμύρια που την έχουν κατακλύσει. Μας νοσταλγούν γιατί η τουρκοποίηση, εκ προθέσεως και εκ των πραγμάτων, αντιβαίνει στον ενσωματωμένο οικουμενικό υπερεθνικό χαρακτήρα της Πόλης. Οι περί ου ο λόγος Τούρκοι ξέρουν τι αξία έχει αυτή η φυσιογνωμία της Πόλης και αυτήν επιθυμούν να έχει. Αυτή τους γεμίζει κι αυτήν έχουν ανάγκη να διαφυλάξουν από την κακοποίηση και την αλλοίωση. Τη θεωρούν στολίδι της χώρας τους με βάση την ιστορία της. Γι’ αυτό νοσταλγούν τους «Ρουμ», τους «μειονοτικούς», τους «γκιαούρηδες» που έλεγαν οι φανατισμένοι εθνικιστές. Γι’ αυτό δεν θέλουν να φύγει το Πατριαρχείο. Γι’ αυτό δεν ενοχλούνται καθόλου όταν κάποιος αποκαλεί την πόλη τους Κωνσταντινούπολη. Και γι’ αυτό διαμαρτύρονται και αντιστέκονται με μεγάλο ρίσκο στην ανέγερση των ουρανοξυστών και την «αξιοποίηση» του πάρκου Γκεζί. Όχι μόνο για τους περιβαλλοντικούς λόγους που αγωνίζονται οι ευαίσθητοι άνθρωποι σε κάθε μέρος του κόσμου. Η υπεράσπιση της αισθητικής της Πόλης έχει και μία άλλη διάσταση, διιστορική και υποδόρια, που κάνει τους πολίτες να συνταράσσονται όταν οι εξουσίες και τα οργανωμένα συμφέροντα ασελγούν πάνω της.

Με την εμπειρία που έχουμε, φοβάμαι ότι αν η Πόλη είχε κατοχυρωθεί στην Ελλάδα, κάτι που εξ αρχής δεν αποκλειόταν εντελώς στο πλαίσιο της μικρασιατικής εκστρατείας, μπορεί να της είχαμε προκαλέσει μεγαλύτερες βλάβες απ’ αυτές που υπέστη από τα «ξένα χέρια –που– είναι μαχαίρια» όπως λέει το εξαίρετο τραγούδι του Βασίλη Τσιτσάνη δοσμένο σπαρακτικά από την Καίτη Γκρέυ. Αν δούμε τι απέμεινε από τις ομορφιές της Αθήνας, τα αρχαία πάνω στα οποία χτίστηκαν οι πολυκατοικίες, τα νεοκλασικά του Τσίλερ και των άλλων σπουδαίων αρχιτεκτόνων που κατεδαφίστηκαν και των ποταμών που μπαζώθηκαν και τσιμεντώθηκαν, εύκολα βγάζουμε συμπέρασμα. Η Ακρόπολη σώθηκε μάλλον επειδή έτυχε να είναι ψηλά πάνω στο βράχο. Αν ήταν στην Κυψέλη, το Παγκράτι ή τον Κολωνό… Όταν βλέπουμε πώς χτίσαμε τις σύγχρονες πόλεις μας και ότι συνεχίζεται αδιάκοπα ο βιασμός των νησιών, των ακτών και των δασών μας, τι να υποθέσουμε, ότι θα φερόμασταν καλύτερα στην Πόλη;

Γιατί Ιστανμπούλ;

Βασιλική και Στυλιανός Ελληνιάδης του Κωνσταντίνου και της Χρυσάνθης (Foto Işık, Beyoğlu, 1956)

Όχι μόνο για γεωστρατηγικούς λόγους, ο Κεμάλ, στην προσπάθειά του να καλλιεργήσει, να επιβάλλει και να αναδείξει τη συνείδηση του «τουρκισμού» στον μουσουλμανικό πληθυσμό, ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία και στερέωση ενός τουρκικού εθνικού κράτους, αποφάσισε να εγκαταστήσει την πρωτεύουσά του στην Άγκυρα, στα ενδότερα, σε μια νέα, καθαρά τουρκική πόλη. Ίσως και να πίστευε ανομολόγητα ότι η Πόλη έπρεπε να μείνει αυτό που είναι, να ανήκει, βέβαια, στο νέο τουρκικό κράτος, να διοικείται από Τούρκους, αλλά να μην χάσει το «είναι» της, τον κοσμοπολιτισμό της. Γιατί άραγε έκανε το ανοσιούργημα -για τους μουσουλμάνους, να μετατρέψει την Αγία Σοφία, από περίοπτο τζαμί που ήταν επί 450 χρόνια σε μουσείο; Γιατί διάλεξε το «Ιστανμπούλ», που ήξερε ότι προέρχεται από το «Εις-την-πόλιν», όπως προφερόταν σαν μία λέξη, και όχι το «Ισλάμ-μπολ» που ήθελαν οι μουσουλμάνοι; Και γιατί προτιμούσε ο ίδιος να ζει –και να πεθάνει– στην Πόλη και όχι στην πρωτεύουσα που ίδρυσε αυτοπροσώπως;

Δεν αιτιολογούνται όλα με απόλυτους συλλογισμούς. Ίσως να έχει δίκιο ο Κώστας Βίρβος που μιλάει για «μέρη μαγικά» στο τραγούδι «Κωνσταντινούπολις» που ερμήνευσε υπέροχα ο Στέλιος Καζαντζίδης, σε δισκάκι 45 στροφών, το 1961. Μπορεί τίποτα απ’ όλ’ αυτά, τα λογικά, να μην εξηγούν επαρκώς αυτή τη μαγεία που αισθάνεται κανείς στην Πόλη, είτε Έλληνας είναι, είτε Τούρκος, είτε Κούρδος, είτε Αρμένης, είτε Εβραίος, είτε ξένος. Αλλά στα μεταφυσικά δεν είμαι καλός…

Η πόλη των 27 αιώνων!

Η ιστορία δείχνει ότι το μικρό γίνεται μεγάλο και το μεγάλο γίνεται μικρό. Και μπορεί κανείς να δει και μέσα απ’ αυτό το πρίσμα την Κωνσταντινούπολη. Πώς ένας μικρός αρχικός εποικισμός, για τον οποίο μας άφησε πληροφορίες ο Ηρόδοτος, που δημιουργήθηκε από λίγους ανθρώπους και λίγα πλοία, έμελλε να αποκτήσει τέτοιες αδιανόητες διαστάσεις και προεκτάσεις σε βάθος χιλιετιών. Το μικρό Βυζάντιο, με συνολική διάρκεια ζωής γύρω στα χίλια χρόνια, μεγάλωσε και έγινε μια σημαντική πόλη-κράτος που είχε τον έλεγχο του Βοσπόρου με ό,τι καλό συνεπαγόταν αυτό και με ό,τι μπελάδες προκαλούσε στους κτήτορές του. Μετά, οι Ρωμαίοι, με τον Κωνσταντίνο, τον αποκαλούμενο Μέγα, το κατέστησαν πρωτεύουσα μιας αχανούς αυτοκρατορίας για πάνω από χίλια εκατό χρόνια. Και με τη σειρά τους, οι Οθωμανοί, έκαναν την ίδια πόλη κέντρο της δικής τους αυτοκρατορίας για άλλα 470 χρόνια. Και, εδώ και εκατό σχεδόν χρόνια, η πόλη αυτή, στο ίδιο μέρος, μόνο πολύ πιο μεγάλη, ζει την τέταρτη ζωή της, συμπληρώνοντας μια αδιάλειπτη -σημαντική σε παγκόσμια κλίμακα- παρουσία δυόμιση χιλιάδων χρόνων. Και σ’ αυτό είναι μοναδική. Δεν υπάρχει καμία άλλη πόλη με τα ίδια εύσημα. Σημαντικές πόλεις προϋπήρχαν. Όμως, όλες, καταστράφηκαν, εγκαταλείφθηκαν, υποβαθμίστηκαν, ατρόφησαν ή εξαφανίστηκαν από το χάρτη. Μερικές αναγεννήθηκαν μετά από αιώνες, αλλά καμία δεν έπαιξε κεντρικό ρόλο για πάνω από δύο χιλιετίες χωρίς κενά. Άλλαζε ο κόσμος, άλλαζαν οι κάτοικοί της, άλλαζαν τα κράτη στα οποία ανήκε, άλλαζαν οι κουλτούρες, οι γλώσσες, οι θρησκείες, τα πολιτικά συστήματα, άλλαζε η αρχιτεκτονική της, άλλαζε ό,τι μπορεί να αλλάξει κι όμως, η πόλη παρέμενε δεσπόζουσα, γι’ αυτό πολλοί τη θεωρούν ως την πόλη των πόλεων. Κι αυτό το περιγράφει και το αποδεικνύει με ένα δικό της τρόπο η Bettany Hughes με το κατακαίνουργιο 866 σελίδων βιβλίο της «Κωνσταντινούπολη – Μια ιστορία τριών πόλεων» (μετάφραση Χρήστου Καψάλη, εκδ. Ψυχογιός).

Η συγγραφέας δεν λέει την ιστορία των κρατών και των αυτοκρατοριών που εδράζονται στην Πόλη. Γι’ αυτά έχουν γραφτεί αμέτρητοι τόμοι. Βλέπει την Πόλη ως μία ξεχωριστή οντότητα, με δική της ζωή μέσα σε ένα πελώριο ωκεανό ιστορικών γεγονότων. Και επιλέγει, προσεκτικά συναρθρωμένα, εκείνα τα χαρακτηριστικά και εκείνα τα συμβάντα που διαμορφώνουν και επιβεβαιώνουν αυτή την ταυτότητα.

Βυζάντιο και «Βυζάντιο»

Εμείς, οι Κωνσταντινουπολίτες, νομίζω ότι έχουμε έντονη αυτή την αίσθηση, ότι ζούσαμε σε μια πόλη που όμοιά της, και δεν εννοώ μόνο την προφανή ομορφιά της, δεν έχει υπάρξει στον κόσμο. Οι περισσότεροι, όχι αδικαιολόγητα, αποδίδουν αυτή την αίσθηση στο γεγονός ότι η Πόλη συμβολίζει το μεγαλείο της χριστιανικής Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, που καθιερώθηκε να αποκαλείται Βυζαντινή πολλά χρόνια μετά την άλωση το 1453. Βέβαια, μ’ αυτή την ιστορική αυθαιρεσία ήρθε στο προσκήνιο για να μείνει για πάντα το ξεχασμένο Βυζάντιο, η αποικία των Μεγαρέων, που ήταν πολύ μικρή, αλλά ίσως χωρίς αυτήν να μην είχε ποτέ επιλεγεί η τοποθεσία για να γίνει η πρωτεύουσα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας κατά τη μετακόμισή της ανατολικά. Ούτε ήταν αυτό στις αληθινές προθέσεις αυτών που υιοθέτησαν εκ των υστέρων, και ερήμην των «Βυζαντινών» αυτή την ονομασία που σκαρφίστηκε, το 1557, ο ιστορικός Ιερώνυμος Βολφ. Απ’ ό,τι φάνηκε στην εξέλιξη, η αλλαγή της ονομασίας της αυτοκρατορίας από Ανατολική Ρωμαϊκή σε Βυζαντινή βόλεψε τόσο τους Δυτικούς όσο και τους Ανατολικούς που αμφότεροι την υιοθέτησαν με προθυμία. Οι πρώτοι γιατί θέλησαν να υποβαθμίσουν την πολιτισμική αξία του Βυζαντίου αποκόβοντάς το από την «οικογένεια» της Δύσης, οπότε έπρεπε να λησμονηθεί ότι επρόκειτο για το μεγαλύτερο τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ότι εκεί εδραιώθηκε ο χριστιανισμός και ότι ο ανθός της βυζαντινής κουλτούρας έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην Αναγέννηση που ουσιαστικά έβγαλε την Ευρώπη από το σκοτεινό Μεσαίωνα. Με λίγες εξαιρέσεις, οι δυτικοί καθεστωτικοί διανοούμενοι που γράφουν την επίσημη ιστορία επιδίωξαν και κατάφεραν να υποβαθμίσουν το Βυζάντιο τόσο με την αλλαγή του ονόματος της αυτοκρατορίας όσο και με την μεροληπτική ερμηνεία της ιστορικής πραγματικότητας. Οι δεύτεροι, οι Ρωμαίοι ή Ρωμιοί, απόγονοι των «Βυζαντινών», θεωρώντας αιρετικούς τους παπικούς της Δύσης με ανακούφιση αποδέχτηκαν τη νέα ονοματοδοσία, έστω κι αν αποτελεί καθαρή παραποίηση, που τους διαχώριζε από τους σχισματικούς, αν και ποτέ δεν απαρνήθηκαν την ταυτότητα του Ρωμιού, δηλαδή του πολίτη της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η οποία εν τέλει ταυτίστηκε με την ταυτότητα του Έλληνα, κάτι που κάποτε αποτελούσε ποινικά κολάσιμη επιλογή.

Μια πόλη, τρία ονόματα

Προσωπικά, όσο πιο πολύ ασχολούμαι με την Πόλη τόσο πιο συχνά νιώθω να με ξεπερνάει και να με πνίγει η έκταση αυτής της ιστορικής διάρκειας, η πυκνότητα των νοημάτων που αναβλύζουν μέσα από τη ζωή της, η σύνθεση των πολιτισμών που συντελείται μέσα στον πυρήνα της και η ικανότητά της να ενσωματώνει κάθε τι και κάθε έναν που εγκαθίσταται σ’ αυτήν. Σίγουρα, κάτι αντίστοιχο, με διαφορετική αφετηρία, συμβαίνει και με τη συγγραφέα του βιβλίου, όπως ομολογεί η ίδια γράφοντας: «Ο πολυδιάστατος χαρακτήρας της Κωνσταντινούπολης, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, ήταν αυτά που τροφοδότησαν τον δικό μου έρωτα για την πόλη, μια σχέση που μετρά περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Η ιστορία αυτού του τόπου με τα τρία ονόματα –Βυζάντιο (περ. 670 π.Χ.-330 μ.Χ., Κωνσταντινούπολη, αλ-Κουσταντινίγια, ύστερα Κοσταντινίγιε (περ. 300 μ.Χ.-1930), Ιστανμπούλ ή Στημπόλη (περ. 1453 και μετά)- συχνά απομονώνεται σε διακριτά τμήματα: αρχαίο, βυζαντινό, οθωμανικό, τουρκικό. Όμως, για μένα, η πολιτισμική, πολιτική και συναισθηματική δύναμη της Κωνσταντινούπολης πηγάζει από το γεγονός ότι το αφήγημα της πόλης δεν περιορίζεται από κάποιες γραμμές στον χρόνο. Είναι ένας τόπος όπου οι άνθρωποι συνδέονται στον χρόνο μέσω του χώρου, κι αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο αναμετρήθηκα με το ηράκλειο, ενίοτε αυγείο, έργο της αξιοποίησης στοιχείων στο τοπίο προκειμένου να αφηγηθώ την ιστορία αυτής της πόλης, από την προϊστορία μέχρι το παρόν.»

Η Bettany Hughes δίνει στο Βυζάντιο, το αυθεντικό, που «ενσωματώθηκε επίσημα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία από τον Βεσπασιανό» το 73 μ.Χ., τη θέση που του αρμόζει στην ιστορία, για την ακρίβεια την προϊστορία της Κωνσταντινούπολης. Την πόλη, πρώην πόλη-κράτος, που σε μια απότομη στροφή της ιστορίας, αναβαθμίστηκε παίρνοντας το όνομα του αυτοκράτορα που αποφάσισε στην τοποθεσία της να εγκαινιάσει, το 330 μ.Χ., την πρωτεύουσα της μεγαλύτερης αυτοκρατορίας στον κόσμο με το προσωρινό όνομα «νέα Ρώμη». Και στη συνέχεια, παραθέτει όλα τα περάσματα από εποχή σε εποχή και από καθεστώς σε καθεστώς με ενδιάμεσες, πολύ παραστατικές αναφορές σε επιμέρους αλλά πολύ αντιπροσωπευτικά χαρακτηριστικά της κάθε περιόδου, φτάνοντας μέχρι τις μέρες μας. Το βιβλίο είναι πολύ πλούσιο σε «εικόνες», συναρπαστικό και ευκολοδιάβαστο. Όποιος αγαπάει την Πόλη μας θα μάθει, θα συνοψίσει, θα θυμηθεί, θα το απολαύσει.

Advertisements

126 Σχόλια to “Κωνσταντινούπολη, η πόλη που ανήκει σε όσους τη νιώθουν και την αγαπούν (άρθρο του Στέλιου Ελληνιάδη)”

  1. Γς said

    Καλημέρα,

    >Νέα Υόρκη είναι αμερικάνικη, η Μόσχα ρώσικη

    και δεν μπορώ να θυμηθώ πως λένε οι Ρώσοι παραδοσιακά την Πόλη

  2. Γς said

    >Νέα Υόρκη είναι αμερικάνικη

    και όχι μόνο

  3. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    1. Τσάριγκραντ ἢ κάπως ἔτσι

  4. Ωραία.
    Η σημείωση για τους αυτοκράτορες και τους σουλτάνους, στην πρώτη παράγραφο, ενώ είναι σωστή καταρχήν, είναι και λίγο ανακριβής μιας και παραβλέπει τις ονομασίες των δυναστειών (π.χ. Μακεδόνες ή Ίσαυροι/Σύριοι) – ή και το γεγονός ότι όλοι οι δυτικοί μιλούσαν για τον Μεγάλο Τούρκο (όπως και -με ακόμα μεγαλύτερη ανακρίβεια- για τον Μεγάλο Μογγόλο).

  5. spiral architect 🇰🇵 said

    Τσαργκράντ ή Τσαριγκράντ

  6. Γς said

    >εκεί εδραιώθηκε ο χριστιανισμός και ότι ο ανθός της βυζαντινής κουλτούρας έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην Αναγέννηση που ουσιαστικά έβγαλε την Ευρώπη από το σκοτεινό Μεσαίωνα

    κι άντε μετά να τα πεις αυτά στην καθ ύλην αρμόδια Βυζαντινολόγο ιστορικό Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ!

  7. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα.
    Λίγο υπερβολική βρίσκω κι εγώ την αποκλειστικότητα της Πόλης στην υπερεθνική διάσταση. Η Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, ενδεχομένως και καναδυό πόλεις της Άπω Ανατολής για τις οποίες δεν έχω άποψη (Χονγκ-Κονγκ ενδεχομένως, Σαγκάη, Σιγκαπούρη) μπορούν να διεκδικήσουν έναν παρόμοιο χαρακτήρα. Της ανήκει ο τίτλος της πρώτης πόλης αυτής της κατηγορίας, βέβαια.
    Ονοματολογικά, η «Πόλη», όπως την έλεγε κι η γιαγιά μου που την έζησε, είναι κτγμ η καλύτερη σύνοψη του χαρακτήρα της- άλλη πόλη δεν ξεχωρίζει έτσι. Ίσως αξιωθώ να πάω κάποτε.

  8. spiral architect 🇰🇵 said

    (B)ANK;
    MILYON LIRA;

  9. spiral architect 🇰🇵 said

    … στη φωτό του Στέλιου.

  10. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    5 Που είναι βέβαια παλιά ονομασία αλλά ακούγεται ακόμα

    7 Ναι -υπάρχει άραγε άλλη πόλη που να ονομάστηκε Πόλη; (Χώρες υπάρχουν πολλές βέβαια, μία σε κάθε νησί που λέει ο λόγος)

    8 Αυτά διαβάζω κι εγώ.

  11. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    «Οι περί ου ο λόγος Τούρκοι…». Νικοκύρη, δεν του το επισήμανες να το διορθώσει;

  12. sarant said

    11 Ελα ντε! Βέβαια αυτό δείχνει πως η φράση έχει απολιθωθεί.

  13. Μνήμες αξέχαστες από την επιστροφή στις ρίζες…

  14. Γς said

    Κωνσταντινούπολη λοιπόν ή όπως αλλιώς την λένε οι ξένοι.

    Για μας όμως είναι η Πόλη.

    Κι έγραφε η Ειρήνη στο μπλόγκ της για την κανελα:

    http://miremben.blogspot.gr/2016/06/blog-post_77.html


    Εκεί ήθελα να καταλήξω. Στην κανέλα.

    Που άκουσα κάποτε να λένε «Από την πόλη έρχομαι και στην κορυφή κανέλα» και που δεν ήξερα τι σημαίνει. Μέχρι που κατάλαβα ότι κανείς δεν ξέρει και πολύ ευχαριστήθηκα.

    Μπαχαρικά λοιπόν και είχα εντυπωσιαστεί από τα πιπέρια τις κανέλες τα γαρύφαλλα και τα μοσχοκάρυδα σ εκείνη την ταινία. Την Πολιτική Κουζίνα. Είχε απ όλα και κεφτέδες με κανέλα. Και Πολιτική. Πολιτικά μαγειρέματα, δολοπλοκίες και τέτοια.

    Κάποτε έμαθα και ότι η Κωνσταντινούπολη δεν είναι απλά μια πόλη. Είναι «Η Πόλη». Και ότι η Πολίτικη κουζίνα, που δεν έλεγε τίποτα σε μένα, δεν ήταν Πολιτική κουζίνα.

  15. @10
    Υπάρχει η μαμά της Κωνσταντινούπολης, η Ρώμη, η Urbs 😉

    Καλή χρονιά!

  16. sarant said

    Καλή χρονιά! Τώρα συζητούσα στο ΦΒ για τη Ρώμη, που και αυτή έχει λίγους αιώνες παρακμής (εκεί από 5ο μέχρι 8ο)

  17. dryhammer said

    Καλημέρα, Καλή Χρονιά, Χρόνια Πολλά σε όσους -εντός και εκτός ιστολογίου – γιόρταζαν όλες αυτές τις μέρες.

    4(τέλος). Το Μέγα Μογγόλο τον πρωτάκουσα σαν διαμάντι (πως φαίνεται ο …πορφυρογέννητος)

  18. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    10. Ἂν δὲν κάνω λάθος οἱ Ρωμαῖοι ὀνόμαζαν Πόλη τὴ Ρώμη, γιὰ τὴν ἀκρίβεια Urbe

  19. Alexis said

    Ωραίο άρθρο και ωραία γραφή!
    Θα συμφωνήσω με τα γραφόμενα περί μοναδικότητας της Κωνσταντινούπολης ως υπερ-εθνικής και πολυ-πολιτισμικής πόλης, γιατί από όσο μπορώ να σκεφτώ αυτή τη στιγμή, δεν υπάρχει άλλη πόλη στον κόσμο που να συνδυάζει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά.

  20. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Πάντως καὶ ἡ Θεσσαλονίκη ἦταν πολυεθνικὴ-πολυπολιτισμικὴ πόλη ἐπὶ Ὀθωμανικῆς Αὐτοκραρίας

  21. Παναγιώτης Κ. said

    @11. Mε πρόλαβες! 🙂

  22. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Το λονδρέζικο City δεν μετράει, είναι άλλο πράμα.

  23. Γς said

    16:

    >Ἂν δὲν κάνω λάθος οἱ Ρωμαῖοι ὀνόμαζαν Πόλη τὴ Ρώμη, γιὰ τὴν ἀκρίβεια Urbe

    και Orb τον κοσμο

    Urbi et Orbi

    Η φράση Urbi et orbi (ούρμπι ετ όρμπι) είναι παπική ευλογία που σημαίνει «στην πόλη (εννοείται της Ρώμης) και στην οικουμένη», προκειμένου έτσι να δειχθεί ότι η ευλογία αυτή απευθύνεται προς όλο τον κόσμο της οικουμένης.
    Η φράση αυτή χρησιμοποιείται, επίσης, προκειμένου να δηλωθεί μία πράξη με διεθνή σημασία ή και να καταδειχθεί αυτή διεθνώς π.χ. συνθήκες.

    Βίκη

  24. Παναγιώτης Κ. said

    Με μεγάλη θέρμη για την Πόλη μιλάει η Μ.Κορομηλά και σε βάζει για καλά μέσα στο συναίσθημα γιαυτό τον τόπο.
    Την επισκέφθηκα τρεις φορές και μπορώ να πω ότι αισθάνεσαι αρκετά οικεία.Υπάρχουν αρκετά πράγματα που θυμίζουν Ελλάδα.

  25. Mod said

    Περί πολυεθνικής Πόλης ενδιαφέρον φυσικά το «Ισταμπούλ, πόλη και αναμνήσεις» του Παμούκ…

  26. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Όμορφο ανάγνωσμα και πολύ συγκινησιακή περιγραφή αλλά όπως έχει πεί κι ο Κρισναμούρτι «η περιγραφή δεν είναι ποτέ αυτό που περιγράφουμε» κάτι που ισχύει απόλυτα κατά την γνώμη μου στην συγκεκριμένη περίπτωση.

  27. spatholouro said

    #11/12/21

    Έχω και άλλοτε υπογραμμίσει ότι αυτά είναι κατ’ εξοχήν στοιχειώδη ζητήματα μερίμνης του διορθωτού. Αλλά τι ψάχνω να βρω..

    Γενικότερα, μπράβο στον Νίκο για την ανάρτηση και βέβαια μπράβο και χαιρετισμούς στον παλαιό φίλο Στέλιο (και την αδελφή του Βάσω -σχεδόν δεν έχουν αλλάξει τα πρόσωπά τους από τη φωτό!).

    Το λέω σε κάθε ευκαιρία: ο Στέλιος (εντελώς ανεξάρτητα από ιδεολογικοπολιτικές προσεγγίσεις) αναδείχθηκε πολύ δημιουργικός με ό,τι ασχολήθηκε και ασχολείται.

  28. spiral architect 🇰🇵 said

    Δεν έχω πάει εκεί, θέλω να πάω, αλλά ένας αδιόρατος φόβος με διακατέχει … 🙄

  29. Άγριος said

    Στις σλαβικές γλώσσες, τσάρος (царь) είναι ο Καίσαρ (στη γερμανική και στην ολλανδική είναι Kaiser). Επομένως, Цариград σημαίνει (σε μάλλον ελεύθερη μετάφραση) Βασιλεύουσα (ονομασία που χρησιμοποιείται και στην ελληνική για τη Κωνσταντινούπολη).

  30. sarant said

    28 Φόβος ότι…;

    27 Επάγγελμα που τείνει προς εξαφάνιση σε μεγάλα έντυπα.

  31. Γς said

    29:

    Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, η αναπτυσσόμενη Ρωσική Αυτοκρατορία άρχισε να βλέπει τον εαυτό της ως διάδοχο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, και ως επίδοξη Τρίτη Ρώμη.

    Αυτή η πεποίθηση υποστηρίχτηκε από την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία και πήρε τουλάχιστον έναν αέρα νομιμότητας από το γάμο του Ιβάν Γ΄ με την Σοφία Παλαιολογίνα, συγγενή του τελευταίου Βυζαντινού Αυτοκράτορα.

    Υποτίθεται ότι ήταν στόχος των Τσάρων να ανακαταλάβουν την πόλη, αλλά παρά τις πολλές επεκτάσεις προς τα νότια αυτό δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ, λόγω των Δυτικών παρεμβάσεων στον Πόλεμο της Κριμαίας.

    Βίκη

  32. spiral architect 🇰🇵 said

    @30α: Με αυτόν τον ισλαμιστή στην εξουσία και το κλίμα που’χει δημιουργηθεί διαχρονικά, πολύ θέλει;

    Κωνσταντινούπολη – 9 Απρίλη 1991
    (ο οδηγός του πούλμαν ήταν συμμαθητής μου, ευτυχώς επέζησε)

  33. Alexis said

    Θυμάμαι κάποτε ένας συνάδελφος μου είπε, μισοαστεία-μισοσοβαρά, για κάποιο χωριό, εδώ στο Ν. Πρέβεζας στο οποίο συνυπάρχουν 3 «φυλές»: Αρβανίτες, Βλάχοι και Γυ…(φτου κακά 🙂 ) …Ρομά.
    Με δεδομένο ότι το χωριό αυτό δεν έχει πάνω από 200-300 κατοίκους πρέπει να είναι σπάνια περίπτωση πολυπολιτισμικότητας, ανάλογη της Κωνσταντινούπολης! 😆
    (λαμβάνοντας υπόψη βεβαίως και την δυσκολία της συμβίωσης των 3 συγκεκριμένων «φυλών») !!!

  34. diant said

    Καλημέρα κι από μένα
    Θα ήθελα να ρωτήσω μιας και μιλάμε για λέξεις, το Ινσταμπούλ όντως προέρχεται από το «εις την Πόλη» ή προκειται για χόακα;

  35. #7 Ίσως αξιωθώ να πάω κάποτε.
    #28 Δεν έχω πάει εκεί, θέλω να πάω […]

    Αν και είμαι Αθηναίος (ο πατέρας μου γεννήθηκε εδώ, και η μητέρα μου ήρθε εδώ σε παιδική ηλικία από τα σύνορα Μεσσηνίας – Αρκαδίας) η καταγωγή μου από την πλευρά του πατέρα μου είναι από την Κωνσταντινούπολη: Η γιαγιά και οι γονείς του παππού (μια γενιά πίσω δηλαδή) έχουν γεννηθεί εκεί.

    Ούτε εγώ ακόμα την έχω επισκευθεί, και ένα πράγμα που δεν θα συγχωρήσω ποτέ στην αναβλητικότητά μου, ήταν η μεγάλη ευκαιρία που έχασα να την επισκευθώ με όλες μου τις ανέσεις, όταν ένας φίλος και συμφοιτητής μου έμενε εκεί για πάνω από έξι μήνες, ως επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο.

  36. Ριβαλντίνιο said

    Έτσι πρόχειρα : Λέων Α΄ο Βέσσος ( ή Θράξ ή Δαξ ).

  37. Όταν είχα αγοράσει τον δίσκο «Πολιτικά τραγούδια» του Θάνου Μικρούτσικου, είχα προσπαθήσει να πείσω τους δικούς μου ότι ήταν Πολίτικα τραγούδια, σκέφτηκα ότι θα βοηθούσε και το όνομα του Ναζίμ Χικμέτ. Δεν ξέρω άν τα κατάφερα.

  38. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

  39. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    38. Ὄχι

  40. 34 Καθόλου χόακας. Βλ. συζήτηση με τα όλα της εδώ (σχ. 50, 54 κ.εξ.): https://sarantakos.wordpress.com/2014/05/27/europa-2/#comment-220678

  41. nikiplos said

    Από τον λίκνο του Σπάϊραλ, προς το τέλος: 26 Δεκεμβρίου – Το Ανώτατο Σοβιέτ της Σοβιετικής Ένωσης συνέρχεται και διαλύει επίσημα τη Σοβιετική Ένωση.

    Οπότε στο μηνολόγιο Δεκεμβρίου μπορούμε να προσθέτουμε:
    26 Δεκεμβρίου Τελευτή Σοβιετικής Ένωσης

  42. sarant said

    34 Με πρόλαβε για μιαν ακόμα φορά ο Δύτης 🙂

  43. Ριβαλντίνιο said

    ακόμα κι αν δεν είχαμε φύγει, θα ήμασταν πολύ λίγοι ανάμεσα στα 15-17 εκατομμύρια που την έχουν κατακλύσει.

    Γιατί ; Λιγότεροι ναι, αλλά και ο δικός μας πληθυσμός δεν θα είχε αυξηθεί ; Μπορεί να ήμαστε και 1 εκ. Έλληνες.

    αν η Πόλη είχε κατοχυρωθεί στην Ελλάδα, κάτι που εξ αρχής δεν αποκλειόταν εντελώς στο πλαίσιο της μικρασιατικής εκστρατείας

    Εξ αρχής αποκλειόταν εντελώς στο πλαίσιο της μικρασιατικής εκστρατείας να κατοχυρωθεί στην Ελλάδα η Πόλη.

    Πώς ένας μικρός αρχικός εποικισμός

    Εποικισμός ή αποικισμός έγινε ; Ή είναι το ίδιο ;

    Δεν υπάρχει καμία άλλη πόλη με τα ίδια εύσημα. Σημαντικές πόλεις προϋπήρχαν. Όμως, όλες, καταστράφηκαν, εγκαταλείφθηκαν, υποβαθμίστηκαν, ατρόφησαν ή εξαφανίστηκαν από το χάρτη. Μερικές αναγεννήθηκαν μετά από αιώνες, αλλά καμία δεν έπαιξε κεντρικό ρόλο για πάνω από δύο χιλιετίες χωρίς κενά.

    Ιερουσαλήμ, Δαμασκός, Ρώμη ;

    Πώς συμβιβάζεται αυτό

    άλλαζαν οι κουλτούρες, οι γλώσσες, οι θρησκείες, τα πολιτικά συστήματα, άλλαζε η αρχιτεκτονική της, άλλαζε ό,τι μπορεί να αλλάξει

    με αυτό

    φοβάμαι ότι αν η Πόλη είχε κατοχυρωθεί στην Ελλάδα, (…)μπορεί να της είχαμε προκαλέσει μεγαλύτερες βλάβες απ’ αυτές που υπέστη

    Αν δεν ενοχλεί το πρώτο, δεν θα έπρεπε να ενοχλεί ούτε το δεύτερο.

  44. diant said

    #40 #42 Μερσί μπιάν! 🙂

  45. Ριβαλντίνιο said

    Υπάρχει και η άποψη που είχε πεί ο Σμέρδ .
    Σχόλια 127 και 134β)
    https://sarantakos.wordpress.com/2016/02/17/doublevowels/#comment-337018

    Λοιπόν υπάρχει και ένα άλλο ενδιαφέρον πράγμα με την πρόθεση sC- > isC-.
    Αυτή ήταν τυπική των αρχαίων γλωσσών της Μικράς Ασίας (Χεττιτική, Φρυγική, Αρμενική και Ελληνιστική Ελληνική της Μικράς Ασίας) και είναι τυπική και της Τουρκικής!
    https://imgur.com/nCgvkGJ
    Παράδειγμα από την ελληνιστική ελληνική της Μικράς Ασίας: στρατιώτης ἰστρατιώτης
    https://imgur.com/rpZVXe9

    Τουρκικά παραδείγματα: Σμύρνη > İzmir, Σπάρτη > Isparta, Σκόδρα/Scodra > İşkodra
    Όχι μόνο αυτό, αλλά και το τουρκικό επίθημα -li που σχηματίζει γεωγραφικά συσχετιστικά επίθετα (λ.χ. Dramali/Δράμαλης, Βελεστινλής, Tepelenli/Τεπελενλής) πάει πίσω στο 1500 π.Χ. στους Χεττίτες!!!
    Hattusili = «αυτός από την Hattusa»
    Οι Χεττίτες ονόμαζαν την γλώσσα τουςNesili , κυριολεκτικά, «η γλώσσα της Kanesh/Nesa»
    Προφανώς είναι μύθος τα «εις την …». Το ίδιο συμβαίνει και με το Ισταμπούλ. Δεν είναι από το «εις την πόλη» -όπως συνήθως λέγεται- αλλά «στην Πόλη» με μικρασιατική πρόθεση sC>isC.

  46. Παναγιώτης Κ. said

    @25. Βεβαιότατα διαβάζουμε Παμούκ αν θέλουμε να…εγκλιματιστούμε!
    Διάβασα το βιβλίο του που αναφέρεται στην Πόλη και με κάποιο, αυθαίρετο από μέρους μου, τρόπο με παρέπεμψε στα Γιάννενα της δεκαετίας του ΄60 όπου έζησα.

  47. cronopiusa said

  48. nikiplos said

    Ωραίο και ισόρροπο άρθρο, αν και κατά τη γνώμη μου μου δίνει την εντύπωση σε μερικά σημεία ότι προσπαθεί να εξωραΐσει τη δράση του οθωμανικού στοιχείου εκεί σε βάθος χρόνων.

    Πέρα βέβαια από αυτό, ένας τόπος πάντοτε κυριαρχείται και διοικείται από πυλώνες που είναι θρησκευτικοί, πολιτικοί, οικονομικοί και τέλος πολιτισμικοί. Υπό αυτήν την έννοια υπάρχουν εκεί δράσεις και αντιδράσεις. Δεν πρόκειται για ένα ισόρροπο σύστημα, αλλά για ένα διαρκές σημείο δράσεων, επιχειρήσεων και εγχειρημάτων. Σαφώς σε βάθος ιστορικού χρόνου και ανάλογα με το ποιός διοικεί, ηγείται, αυτές οι δυνάμεις παίρνουν διάφορες μορφές: Σοφός, Πορφυρογέννητος, Νομομαθής κλπ.

    Έχω τον εντύπωση όμως ότι σχεδόν πάντοτε, κουβαλούν πίσω τους ποταμούς αίματος και μεγάλων μαχαιριών.

    Η Πόλη όπως και άλλα μέρη είναι suis generis. Πέρα από αυτήν, υπάρχουν και άλλα μέρη που η συνύπαρξη ήταν εξίσου θαυμαστή και διήρκεσε αιώνες: Συρία, Λίβανος, Παλαιστίνη, Ερυθραία, Αίγυπτος κλπ. Μόνο που κάποτε τα συμφέροντα των ισχυρών ήραν τις τοτινές παγιωμένες ισορροπίες από εκείνα τα σημεία κι άρχισε το πατιρντί.

    Υπό αυτήν την έννοια οικουμενικά μιλώντας δεν βλέπω κάτι ιδιαίτερο στην Πόλη, που να μην υπήρξε στη Ρώμη στα χρόνια των Γερμανών και του Καρόλου του βραχέως, της σημερινής Ιερουσαλήμ, της Σαγκάης πριν 70 χρόνια ή της Νέας Υόρκης των πρόσφατων χρόνων. Προσωπικά η τελευταία είναι η μόνη πόλη που με κάνει να μην αισθάνομαι ξένος. Όλοι μιλούν κακά αγγλικά, όλοι είναι από κάπου αλλού, όλοι είναι ξένοι, όλοι είναι περαστικοί από εκεί. 🙂

  49. sarant said

    43 Υπήρχαν κάποια σχέδια απελπισίας για επέλαση προς την Πόλη, όταν είχε αρχίσει να στραβώνει το πράγμα.

  50. Παναγιώτης Κ. said

    Γίνεται λόγος για τέσσερα κέντρα του Ελληνισμού εκτός ελληνικών συνόρων τον προπερασμένο και περασμένο αιώνα, Κωνσταντινούπολη, Αλεξάνδρεια, Σμύρνη και Οδησσός.Στα δικά μου…αυτιά είναι αξιοπρόσεκτη η Ελληνική που εκφερόταν από κατοίκους που έζησαν σε αυτές τις πόλεις!

  51. giorgos said

    «…Οἱ τεράστιες ἐκτρωματικὲς μητροπόλεις τύπου Ἀθήνας ἦταν διπλὰ ἀπαραίτητες, ἀφ’ ἑνὸς μὲν γιὰ τὴν γραφειοκρατικὴ συγκέντρωση πρὸς «ἄνετη διακίνηση» τοῦ ἐμπορίου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι θὰ ἐνέτειναν τὶς ἐσωτερικὲς ἐθνικὲς ἀντιθέσεις καὶ θὰ ἐδικαιολογοῦσαν ἔτσι τὸν συγκεντρωτισμὸ τῶν «ἐθνικῶν» κυβερνήσεων (ἤ τὰ ἰσχυρὰ συντάγματα στὴν γλώσσα τῶν νομομαθῶν), πρὸς ἀποτελεσματικώτερη καταστροφὴ παντὸς πολιτισμοῦ καὶ συνεπῶς πρὸς πλήρη διασάλευση τῆς πολιτιστικῆς ταυτότητος δηλαδὴ πρὸς πλήρη «ἀπελευθέρωση τοῦ χρήματος»! Κατὰ παράξενο τρόπο, τὰ μεγάλα πολιτιστικὰ κέντρα τῆς Ἀνατολῆς, πού ἐκράτησαν τοὺς μεγαλύτερους γνωστοὺς πολιτισμοὺς στὴν ἱστορία – Κων/πολη, Ἀλεξάνδρεια, Κάϊρο, Δαμασκός, Βαγδάτη, Τεχεράνη – εἶναι τὰ χαρακτηριστικώτερα παραδείγματα ἐκτρωματικῶν τριτοκοσμικῶν μεγαλουπόλεων μὲ ἀπειρία οἰκολογικῶν προβλημάτων. Τυχαῖο ἄραγε; Δεδομένου ὅτι εἶναι ὁ πολιτισμὸς μίας χώρας πού διατηρεῖ τὸ περιβάλλον, μποροῦμε νὰ καταλάβουμε ἀπὸ τὴν ἐκτρωματικὴ φυσιογνωμία τῶν πόλεων ποιὲς εἶναι οἱ ἀντίστοιχες ἐσωτερικὲς καταστροφὲς τοῦ πολιτισμοῦ τῶν χωρῶν. Εἰδικὰ μάλιστα ἡ Κων/πολη ἔπρεπε νὰ γίνη ὁπωσδήποτε «Ἰστανμποὺλ» (πράγμα γιὰ τὸ ὁποῖο πολὺ συνέτεινε καὶ ὁ ἀνυποψίαστος τουρκικὸς ἐθνικισμός). Διότι δὲν ὑπάρχει μεσαιωνικὴ εὐρωπαϊκὴ ἱστορία χωρὶς Κων/πολη. Αὐτὸ τὸ ὄνομα λοιπὸν ἔπρεπε νὰ γίνη ὅρος τῶν ἐρευνῶν καὶ τῶν σεμιναρίων, κάτι τὸ παρελθόν, μὴ ἔχον σχέση μὲ τὴν ἱστορικὴ συνέχεια, ἔπρεπε νὰ γίνη «Ἰστανμπούλ» κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο πού ἔγινε καὶ ἡ Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία «τουρκικὴ κατάκτηση» καὶ «κίνδυνος» γιὰ τὴν Εὐρώπη. Δὲν ἔπρεπε νὰ μείνη ἡ Κων/πολη στὸ στόμα τῶν Τούρκων, διότι κάτι τέτοιο δὲν συνεβάδιζε μὲ τὶς ἐπιδιώξεις τοῦ παρόντος. Νὰ γίνη ὁ Κεράτιος τῶν ρωμαίων αὐτοκρατόρων καὶ τῶν ἐνετῶν πατρικίων τὸ γνωστὸ ἀποχωρητήριο πού εἶναι σήμερα, ἦταν κάπως «εὐρωπαϊκῶς διακινδυνευμένο». Ὡς χῶρος τῆς «Ἰστανμποὺλ» ὅμως, μποροῦσε… Χαρακτηριστικὸ εἶναι ὅτι τὰ βιβλία τοῦ περασμένου αἰώνα ὅπου πάντα τὸ πρόβλημα τῶν Δαρδανελλίων παρέμενε πρόβλημα καὶ συνεπῶς ἐχρειάζοντο πραγματικοὶ ὄροι συνεννοήσεως, ὁμιλοῦν συνέχεια περὶ Κων/πόλεως. Τὸ «Ἰστανμποὺλ» καθιερώνεται μὲ τὸν «εὐρωπαϊκὸ προσανατολισμὸ» τῆς ἐθνικῆς Τουρκίας, ὅταν αὐτὴ ὡς κράτος τῆς «νοτιοανατολικῆς Εὐρώπης» πλέον θὰ εἶχε τοὺς «προαιώνιους ἐχθρούς» της τοὺς Ἕλληνες νὰ τὴν μισοῦν γιὰ τὴν ὀνομασία!!!

    Μὲ τόσο ἁπλοϊκὲς «θεωρίες» δούλεψε ὁ ἰμπεριαλισμὸς στὴν ἀνατολικὴ Μεσόγειο. Καὶ κατέστησαν δυνατὲς (θὰ ἰδοῦμε εἰδικώτερα πῶς στὴν περίπτωση τῆς Ἑλλάδος), διότι ἡ ὅλη «ἐθνικὴ» συγκρότηση ἐφκιάσθηκε νὰ λειτουργῆ ἀποκλειστικῶς ἐναντίον ἑνὸς καὶ μόνου: τῆς διανόησης κάθε χώρας, ποὺ εἶχε τὴν ἀναγκαστικὴ σχέση μὲ τὸν πολιτισμό…

    β´
    Ποιὰ περίπου μπορεῖ νὰ ἦταν αὐτὴ ἡ Κων/πόλη, τὴν ἐποχὴ πού ὁ Ναπολέοντας ἐκστρατεύει κατὰ τῆς Αἰγύπτου, μποροῦμε νὰ καταλάβουμε ἀπὸ τὰ Ἀπομνημονεύματα τοῦ Καζανόβα, πού ἀναφέραμε στὴν ἀρχή. Βενετὸς ἀξιωματοῦχος καὶ γέννημα τῆς Βενετίας ὁ ἴδιος, μόλις ἀντίκρυσε τὴν Κων/πολη, λέει, αἰσθάνθηκε νὰ ἀντικρύζη κάτι τὸ μοναδικὸ καὶ ἀνεπανάληπτο. Κάτι δηλαδὴ πού ἂν διετηρεῖτο καὶ σήμερα, θὰ ἦταν ἕνα παγκόσμιο πολιτιστικὸ ἀγαθό. Ἀλλὰ κάτι τὸ «ἀνεπανάληπτο», ἀφ’ ὅτου ἔγινε ἡ Βενετία «Εὐρώπη» (παρ’ ὅτι δὲν ὑπάρχει γκραβούρα ἤ πίνακας τῆς κοινωνικῆς ζωῆς τῆς Βενετίας πού νὰ μὴν ἐμφανίζεται τουρμπάνι, βράκα, ἤ ναργιλές), δὲν θάπρεπε νὰ ὑπάρχη. Διότι ἁπλούστατα δὲν συνεβάδιζε μὲ τὴν θεωρία τῆς «ἀνόδου» καὶ «καθόδου» τῶν πολιτισμῶν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν τόσον εἶχε ἀνάγκη ἡ ἀποικιοκρατία. Γενικὰ ὁ καπιταλισμὸς ὑπὸ τὴν φιλελεύθερη φιλοσοφία ἐνδιαφέρεται καὶ μεριμνᾶ γιὰ τοὺς ἄλλους πολιτισμούς, ἀλλὰ μόνο γιὰ τὰ βιβλία, τὰ σπουδαστήρια καὶ τὰ μουσεῖα, προκειμένου νὰ προκύπτουν οἱ «θεωρίες». Στὴν πράξη τοῦ εἶναι οἱ πιὸ ἄσπονδοι ἐχθροί…»
    «Τό Ανατολικό Ζήτημα» Σήμερα.

  52. Ριβαλντίνιο said

    Οι Λατίνοι βέβια έλεγαν από πολύ παλιά την Πόλη ως Βυζάντιο.

    Λέει ο Λιουτπράνδος για τον Συμεών της Βουλγαρίας :
    …emiargon, id est semigraecum, eo, quod e puericia Byzantii Demostenis rhetoricam Aristotelis que sylogismos didicerit ( = Ο Συμεών ήταν μισός Γραικός. Διδάχτηκε στο Βυζάντιο την ρητορική του Δημοσθένη και τους συλλογισμούς του Αριστοτέλη ).

    Μπορεί από αυτό να είπαν την (Ανατολική) Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία «Βυζαντινή» πρίν τον 16ο αι.

    Ο Πετράρχης λέει για τον Έλληνα λόγιο της εποχής του Λεόντιο Πιλάτο από την Καλαβρία τα εξής :
    Ο Λεόντιός μας είναι στην πραγματικότητα Καλαβρέζος , αλλά όπως θέλει ο ίδιος , Θεσσαλός, σαν να είναι ευγενέστερο να είναι κανείς Γραικός παρά Ιταλός .(…) Από τη μια εκθειάζει και αγαπά την Ιταλία , που πριν από λίγο κατηγορούσε και την άλλη μισεί την αγαπημένη του Ελλάδα και καταριέται το Βυζάντιο, που άλλοτε επαινούσε ( ceu terram celestem damnatam modo laudat atque amat Italiam, dilectamque Greciam odit, laudatamque Bizantion execratur ).(…)Εκείνος που με τόση υπεροψία περιφρόνησε τις ομορφιές της Φλωρεντίας και απέρριψε τους κήπους της Ιταλίας, ας υπομείνει τώρα με άλλα τόσα γογγυτά τη βυζαντινή του φτώχεια και ας γεράσει στα δάση της Θεσσαλίας, τροφή για τα ελληνικά σκουλήκια. Ένας άνθρωπος κατά τα άλλα ικανός για τις σπουδές μας, αρκεί να ήταν άνθρωπος και όχι ένα τέρας ασυνήθιστης αγριότητας και νεωτερισμού. Ας πάει στο καλό και ας κρατήσει τις συνήθειές του, τα γένεια του, τα ρούχα του και την πείνα του.
    (Άννα Μαστρογιάννη, σελ.411-418)

  53. 45 Καθόλου πειστικός ο Σμερδαλέος σ’ αυτή την περίπτωση κτγμ. Καλά τα λέει ο Άγγελος παρακάτω. Καταρχάς το -li δεν κάνει μόνο γεωγραφικά συσχετιστικά επίθετα, σημαίνει και «με» (πεϊνιρλί πχ) και φυσικά συναντάται και εκτός Μικρασίας: http://journals.istanbul.edu.tr/iuturkiyat/article/download/1023009437/pdf (ειδικότερα 2.9.9)
    Μα πού ήμουνα σ’ αυτή τη συζήτηση; Μόνο για τον Ταβαγκαλάβα πετάχτηκα; Πάω να αντιγράψω το σχόλιό μου κι εκεί 🙂

  54. nikiplos said

    Πληθυσμιακά μιλώντας σε όσους λεν «θα πάρουμε την Πόλη» απαντούσα:
    «Μαζί θα πάρεις και 25 εκατομύρια Τούρκους. Ελπίζω να μην σε πειράζει!»
    🙂

  55. Ριβαλντίνιο said

    @ 49 sarant

    Του Χατζανέστη , αλλά είπαν ΝΟ οι Σύμμαχοι και κάναμε κοκοκό. 😦

  56. Ριβαλντίνιο said

    @ 54 nikiplos

    Λένε ότι το είπε και ένας Τούρκος αυτό. Να δώσουμε στους Έλληνες την Πόλη και την Ανατολική Θράκη και θα έχουμε δύο τουρκικά κράτη. 🙂

  57. NM said

    Sarant, #10,γ: Νομίζω ότι η κινέζικη εκφορά της λέξης Πεκίνο κάτι σαν «μεγίστη πόλη» σημαίνει.

  58. cronopiusa said

  59. sarant said

    57 Στη Βίκη λέει ότι σημαίνει «Βόρεια Πρωτεύουσα»

  60. ΚΩΣΤΑΣ said

    Επισκέφθηκα την Κωνσταντινούπολη μία και μόνη φορά. Έζησα αυτά που ήθελα. Μπήκα στην Αγια-Σοφιά, έκανα τον σταυρό μου, ασπάστηκα τις διασωθείσες ψηφιδωτές τοιχογραφίες – εικόνες. Έβαλα το δάχτυλο και έκανα μια ευχή στην εσοχή της μαρμάρινης κολώνας. Πήγα στη Μονή Βλαχερνών και έψαλα κατανυκτικά με άλλους τον Ακάθιστο Ύμνο. Πήγα και εκκλησιάστηκα στον Άγιο Γεώργιο και πήρα την ευλογία του Πατριάρχη.

    Πήγα στο Μπαλουκλί και … έφαγα μπαρμπούνια. Πήγα στα ξενυχτάδικά τους και μου κατέβασαν στην αγκαλιά μου ένα εξαίσιο χανουμάκι, χόρευε πάνω στο τραπέζι, κουνούσε επιδέξια και επιδεικτικά τα στήθη της, ε! της έβαλα από ένα 5ευρω στο καθένα, ύστερα το πιπί της και τον πισινό της και δεν έλεγε να φύγει. Ψάχτηκα, δεν είχα άλλο 5ευρω, τι να κάνω, της έβαλα κι εκεί ένα 10ευρω. Μ΄ αγκάλιασε, με φίλησε και πήγε σε άλλο τραπέζι. Και ο Τούρκος τραγουδιστής συνέχιζε σε άπταιστα ελληνικά, «Τούρκος εγώ και συ Ρωμιός…».

    Είδα και άλλα πολλά πράγματα. Ενοχλητικοί μόνο οι γυρολόγοι πωλητές, με την επιμονή τους και τα παζάρια τους. Κανένας δεν μας πείραξε, ούτε οι φύλακες στην Αγια-Σοφιά και όταν ακόμη μας έβλεπαν να κάνουμε το σταυρό μας. Όλα αυτά λίγο πριν την άνοδο του Ερντογάν και όταν με 1 ευρώ δεν θυμάμαι με πόσες λίρες το αντάλλασες. Σήμερα δεν ξέρω τι γίνεται.

    Δεν θέλω να ξαναπάω, ας μείνω με αυτή την ωραία εικόνα στο μυαλό μου.

  61. leonicos said

    Μου λείπει η δισεβδομαδιαία άνοιξη, τι μια φορά τον χρόνο είναι λίγο.
    Τα καλοκαίρια μας μικρά κι απόμακρα, ατέλειωτοι οι χειμώνες.

    Τζι

    εξ ιδίων κρίνει τα αλλότρια

  62. Ριβαλντίνιο said

    @ 60 ΚΩΣΤΑΣ

    Και ο Τούρκος τραγουδιστής συνέχιζε σε άπταιστα ελληνικά, «Τούρκος εγώ και συ Ρωμιός…».

    Πφφφφ ! Αν δεν έπαιξαν το

    Δυο μάνες κλαίγανε,
    τα ίδια λέγανε τα μοιρολόγια
    για γιους που θρέψανε
    κι αυτοί πιστέψανε σε κούφια λόγια.

    Κι οι δυο λεβέντες για δυο κουβέντες
    είναι στο χώμα, είναι στο χώμα.
    Κι η μάνα η Τούρκα κι η μάνα η Γκρέκα
    τους κλαιν ακόμα, τους κλαιν ακόμα.

    Στα ξένα σμίξανε
    κι οι δυο τραβήξανε λάζο μαχαίρι.
    «Άπιστε!» βρίζανε
    κι ύστερα στήσανε ψηλά το χέρι.

    δεν θα ‘ταν ωραία η φάση. 🙂

  63. ΚΩΣΤΑΣ said

    62 Ρίβα

    Μπορεί να το είπαν και αυτό, λέγαν πολλά.
    Σε κόβω να σ’ αρέσουν αυτά! Πώς δεν τά ‘φερε ο Θεός – που τον πιστεύουμε και μας αγαπάει – να βρεθούμε τυχαία εκεί και να γυρίσουμε πίσω Νικηταράδες! 🙂
    (παρ’ εκτός και ήσουν τότε πιτσιρίκι, παίζει κι αυτό).

  64. leonicos said

    Για τον Κώστα στο @60

    Δεν θέλω να ξαναπάω, ας μείνω με αυτή την ωραία εικόνα στο μυαλό μου.

    Δεν ξέρω πόσο έμεινες, αλλά αποκλείεται να τα είδες όλα.

    Εμένα, αν και με πλήρη δικαιώματα ως απόγονος εβραίων της Πόλης, υπάρχουν πολλά πράγματα που μ’ ενοχλεί από το γεγονός και μόνο ότι δεν είναι ελληνικά. όχι ότι όλα θα επρεπε να είναι ελληνικά, αλλά τα ελληνικά να είναι ελληνικά. Γενικά η Πόλη πληγώνει. Δυστυχώς ακόμα και οι έλληνες της Πόλης έχουν βάλει νερό στο κρασί τους, εκμεταλλεύονται το ότι τους εμπιστευόμαστε και είναι πιο απατεώνες από τους τυχόν τούρκους απατεώνες, και θέλει πολύ προσοχή. Επίσης υπάρχουν πολλοί μεικτοί γάμοι, οι οποίοι αποδίδουν, εννοείται, μουσουλμανικές οικογένειες. Επίσης, μολονότι δεν έχω προσοπικά καμιά σχέση με πατριαρχεία κι εκκλησίες, μ’ ενοχλεί το ότι ο ορθόδοξος παπάς αναγκάζεται, για λόγους προσωπικής ασφάλειας, να κυκλοφορεί με πολιτικά και το ράσο τυλιγμένο σε σακούλα, ενώ ο ραββίνος και ο ασσ’΄υριος ιερέας κυκλοφορεί ελεύθερα ή τουλάχιστον αισθ΄νεται πιο ασφαλής. Σε μια πασχαλινή εκδρομή πρόσφατα, οι συνεκδρομείς μας πήγανε στον Επιτάφιο και ήταν πολύ ευχαριστημένοι, εκτός Πατριαρχείου.

    Πήγαινε πάλι και μείνε. Η Τουρκία και οι τούρκοι θα μείνουν. Ο Ερντογάν και κάθε …. θα παρέλθουν.

    Μην ξεχνάς ότι ο Πατριάρχης από τον οποίο πήρες ευλογία, την ίδια νύκτα της ανάρρησής του έσπευσε να καθαιρέσει το Μ. Βρετανίας και τον Ιταλίας-Αυστρίας, να χωρίσει την Ιταλάια από την Αυστρία και να τοποθετήσει τρεις δικούς του.

    Μην κολλάμε σε πρόσωπα. Η Κωνσταντινούπολη είναι και θα μείνει Κωνσταντινούπολη όπως η Γιερουσαλάιμ θα μείνει Γιερουσαλάιμ, όπου κι αν πουν οι διάφοροι αλήτες ότι ανήκει.

    Και στο Πλίβντιβ, που όπως έχει αποδείξει εδώ μέσα ο μέγας ετυμολόγος μας, δικαίως ονομάζεται έτσι και δεν είναι παρεφθαρμένο το Φιλιππούπολις, όταν αποκαλύφθηκε το θέατρο, στους τουριστικούς οδηγούς αναφέρεται ως Theater of Philippopolis, διότι έτσι το αναδφέρου οι επιγραφές.

  65. Ριβαλντίνιο said

    @ 63 ΚΩΣΤΑΣ

    «Μήτε Νικηταράδες, μήτε Νικηταρούδες», που έλεγε και ο Κανέλλος Δεληγιάννης.
    Πιτσιρίκι δεν είμαι, ούτε πολύ μεγάλος, αλλά διάγω ενάρετο , μονήρη και ασκητικό βίο.

  66. leonicos said

    μέγας ετυμολόγος μας, = Σμερδαλέος

    Δεν διάβασα την επίμαχη ανάρτηση ακόμα, θα επανέλθω, αλλά όταν αμφισβητούμε τον Σμερδαλαίο, έχω πειστεί από πάρα πολλά κι εκτός ιστολογίου, ότι πρέπει να προσέχουμε πάρα πολύ. Το έχει, που λένε, ο άνθρωπος. Έγώ έχω άλλα, και πολύη τοι χαίρομαι

  67. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Για την ετυμολογία του «Ιστανμπούλ» υπάρχει κι αυτό http://www.ejournals.eu/SEC/2015/Issue-4/art/4471/
    Η κοινότης μας διαθέτει το πλήρες κείμενο αλλά, για τους ανυπόμονους, μπορείτε να πατήσετε το μπλε που λέει PDF κάτω από εκεί που λέει «PEŁNY TEKST».

  68. janetweiss said

    10: Στη «Λευκή Φρουρά» του Μπουλγκάκοφ (την οποία διαβάζω κατόπιν πρότασης του ιστολογίου), το Κίεβο αναφέρεται μόνο ως «Πόλη». Όταν το διάβασα απόρησα, από ότι καταλαβαίνω όμως είναι συγγραφική επιλογή του Μπουλγκάκοφ και όχι κάποια διαδεδομένη ονομασία.

  69. ΚΩΣΤΑΣ said

    65 Ρίβα 🙂 🙂 🙂

  70. sarant said

    67 😉

    68 Ενδιαφέρον! Το έχω στη στοίβα με τα αδιάβαστα…

  71. ΚΩΣΤΑΣ said

    64
    Λεώνικε, σίγουρα δεν τα είδα όλα, είδα και έζησα όμως αυτά που είχα στο μυαλό μου πριν πάω.

    Τα συναισθήματά σου τα αντιλαμβάνομαι ως Θεσσαλονικιός. Βλέπω τα οθωμανικά και εβραϊκά μνημεία και κλαίει η καρδιά μου. Δεν βλέπω Οθωμανούς και Εβραίους. Και η Θεσσαλονίκη ήταν συμβασιλεύουσα, είχε κάτι από Κωνσταντινούπολη. Σήμερα έχασε την παλιά της αίγλη. Έχω λίγους φίλους μουσουλμάνους και είχα φίλους Εβραίους. Η Έρικα Κούνιο και ο Ρόλις Αμαρίλιο ήταν κάποιοι απ΄αυτούς. Συχωρέθηκαν πλέον. Ειδικά για τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης, κάτι μέσα μας, ιστορικά, μας βαραίνει. Ας το αφήσουμε…

  72. Jimakos said

    Ερώτηση:

    Από το Ισταμπούλ προκύπτουν άραγε και τα επώνυμα ‘Σταμπουλής’ ‘Σταμπούλος’, ‘Σταμπούλογλου’ κ.ο.κ. ;;

  73. 72 Για την ακρίβεια: Ισταμπουλλού=Κωνσταντινοπολίτης.

  74. BLOG_OTI_NANAI said

    Και στη βιβλιογραφία:

  75. sarant said

    72 Υπάρχει και ο Συμεών Σταμπουλού.

  76. atheofobos said

    75
    Το τραγούδι αυτό του 1953, που γράφτηκε για τα 500 χρόνια από την πτώση της Πόλης, αναφέρεται χιουμοριστικά στην επίσημη μετονομασία της Κωνσταντινούπολης σε Ισταμπούλ το 1930.
    Λέγεται ότι ήταν απάντηση στο τραγούδι «C-O-N-S-T-A-N-T-I-N-O-P-L-E» του 1928.

  77. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλησπέρα.
    Ἄργησα νὰ πάω (τὸ 2005) στὴν Κωνσταντινούπολη, ἔχοντας κι ἐγὼ τὶς ἴδιες ἀναστολὲς μὲ κάποιους ἀπὸ τοὺς προηγούμενους σχολιαστές. Ἐπί πλέον μὲ ἀπωθοῦσε αὐτὴ ἡ ἀτμόσφαιρα χυδαίου καταναλωτισμοῦ ποὺ ἐπικρατοῦσε στὴν πλειοψηφία τῶν ἐπισκεπτῶν (ψώνια,φτηνὰ δερμάτινα κλπ). Τὰ συναισθήματα ἀνάμικτα: ἀπογοήτευση γιὰ τὴν τερατώδη οἰκιστικὴ ἀνάπτυξη, συγκίνηση στὴν Ἁγία Σοφία, μαγεία νὰ βλέπεις τὸν ἥλιο νὰ βασιλεύει ἀνάμεσα στοὺς μιναρέδες καὶ τὸν τροῦλο της, ἐπιστρέφοντας ἀπὸ τὰ Πριγκιπόνησα· μαγεία καὶ μιὰ νυχτερινὴ βόλτα μὲ τὸ καραβάκι στὸ Βόσπορο ποὺ κατέληξε σὲ μεγάλο ξενέρωμα στὸ ἑστιατόριο τοῦ Μπουγιούκντερε ποὺ καταλήξαμε· οἱ μουσικοὶ (ἠλεκτρικὴ κιθάρα καὶ ἁρμόνιο) παίζανε κάτι ξενέρωτα δυτικά, μουσικὴ ἀεροδρομίου· κι ὅταν ζητήσαμε νὰ μᾶς παίξουν κάτι Τούρκικο τὸ γύρισαν σὲ τουρκοπόπ.

  78. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Μιᾶς καὶ ξεκίνησα ἀνάποδα, συνεχίζω ἀναφερόμενος στὸ σημερινό.
    Τὸ ἄρθρο τοῦ Σταύρου Ἑλληνιάδη μοῦ θύμισε τὸ βιβλίο τοῦ Ὀρχὰν Παμοὺκ «İstanbul: Hatıralar ve Şehir», απομνημονεύματα – (Ιστανμπούλ: Πόλη και αναμνήσεις, μτφ. Στέλλα Βρετού, εκδ. «Ωκεανίδα», 2005). Ἰδιαίτερα στὸ σημεῖο ποὺ ἀναφέρεται στὶς μειονότητες καὶ στὸ πόσο «φτώχυνε» ἡ Πόλη χάνοντάς τις.
    Tὸ διάβασα μετὰ τὴν ἐπίσκεψή μου στὴν Πόλη, μὲ συγκίνησε καὶ τὸ συνιστῶ ἀνεπιφύλακτα.
    Στὸ ἴδιο πνεῦμα κινεῖται καὶ ἡ θαυμάσια «Πολίτικη Κουζίνα» τοῦ Τάσου Μπουλμέτη.

  79. Theo said

    Ωραίο το άρθρο.
    Ο Λιβανελί σχετικά πρόσφατα έγραψε το μυθιστόρημα Οτέλ Κονσταντινίγιε, κάτι σαν πολιτικοαστυνομικό θρίλερ που διαδραματίζεται τις τελευταίες μέρες του 2014, όπου όμως το βυζαντινό και οθωμανικό παρελθόν της Πόλης εμφανίζεται συχνά πυκνά. Κι ο τίτλος του αυτό υποδηλώνει: Πως κάτω από τη σημερινή Ισταμπούλ των αδίστακτων επιχειρηματιών, των υποκριτών ισλαμιστών, του λάιφ στάιλ των σταρ και των μεγαλοδημοσιογράφων υπάρχουν κάποιες χιλιετίες αδιάκοπης ιστορίας που -εν μέρει- καθορίζουν και το παρόν της.

    @6:
    Κι η Αρβελέρ δεν τα λέει πολύ διαφορετικά.
    Να, τι γράφει στο Γιατί το Βυζάντιο:
    «Χάρη στις διάφορες αναγεννήσεις που γνώρισε το χιλιόχρονο βυζάντιο (του Φώτιου και των Μακεδόνων, των Κομνηνών και των Παλαιολόγων) διέσωσε τα κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας που οι διανοούμενοι του διέδωσαν στη Δύση. Στα κείμενα αυτά στηρίχθηκε το πνευματικό ξύπνημα της Ευρώπης· άσχετο τώρα αν για λόγους ξένους από την ιστορική αλήθεια, το κατόρθωμα αυτό το καρπούνται οι Άραβες κυρίως της Ισπανίας. Άλλη μια απόδειξη αυτό της παρεξήγησης που βαρύνει το Βυζάντιο, με επακόλουθο την αθέμιτη, αλλά επίμονη προσπάθεια για εξοβελισμό του από την ιστορία της Ευρώπης.»

    Αλλού βέβαια λέει:
    Το δεύτερο ψέμα είναι ότι χάρη στη φυγή των Κωνσταντινοπολιτών, έπειτα από την Άλωση της Πόλης το 1453, έγινε η Αναγέννηση. Αυτό λοιπόν να το αφήσουμε λίγο στο βεστιάριο, γιατί αυτοί οι οποίοι φύγανε, βρήκανε Τσιμαμπούε, βρήκανε Φραντζέλικο, βρήκανε Τζιότο, βρήκανε Ντάντε. Αυτά λοιπόν είναι τα ψέματα που λέμε. Ότι δηλαδή οι Άραβες έκαναν τη διάσωση της ελληνικής γραμματείας και οι βυζαντινοί έκαναν την Αναγέννηση της Δύσης. Αυτά είναι τα δύο μεγάλα ψέματα. Άλλο εάν οι βυζαντινοί φέραν φεύγοντας τη γνώση της αρχαίας γλώσσας. Γραμματική, συντακτικά λεξικά είναι από τους φυγάδες, αλλά εάν δεν ήταν ο Γουτεμβέργιος και η ανανέωση πραγμάτων και γραμμάτων στη Δύση δεν θα έφερναν την αλλαγή οι πέντε που έφυγαν από την Πόλη και οι οποίοι χαθήκαν και για το Γένος και για την Ορθοδοξία.

    Δηλαδή, η Αναγέννηση θα γινόταν και χωρίς τους Βυζαντινούς λογίους, αλλά αυτοί βοήθησαν πολύ στη διάδοση των ελληνικών γραμμάτων στη Δύση.

  80. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Ταξίδι στην Κωνσταντινουπολη το 1978

    Το 1978 είχα επισκεφθεί σχετικά περιπετειωδως (χωρίς βίζα, ραμαζάνι, αναγκαστική στάση στην Κομοτηνή για βίζα από το Τ. Προξενείο μέσω βοήθειας από τον ελληνα μορφωτικό ακόλουθο*,Κομοτινη -Πόλη με τούρκικο λεωφορείο, …) την Κωνσταντινουπολη 2 ετη προ της δικτατορίας Εβρέν.

    Στην Πολη με τις μεγαλες αντιθεσεις, λ.χ. στην περιοχή Τακσιμ έβλεπες
    μοντέρνα κτίρια και καταστήματα ενώ πλησίον υπήρχαν ξύλινα σπίτια
    γυναίκες μοντέρνες θεές κάθε είδους και προέλευσης, απογονοι των γυναικών των χαρεμιών, προφανώς και πάμφτωχους εσωτερικούς μετανάστες με λαθραία τσιγάρα.
    Η πόλη ήταν γκρίζα από καύση στερεών καύσιμων για θέρμανση χώρων
    Ηδη υπήρχε ανισόπεδος κόμβος ενώ στην Αθήνα έγιναν αν ενθυμούμαι κάλως το 1980 (Π. Ράλλη, Καβάλας,…)

    *συνόδευα ως bodyguard μια ξανθιά Γαλλίδα, γκόμενα φίλου φίλου μου που δούλευε ως μανεκέν και κάθε τρίμηνο έπρεπε να βγαίνει εκτός Ελλάδας για ανανέωση παραμονής, δεν ήμουν πράκτορας 🙂
    Επι τη ευκαιρία αγόρασε και μια γούνα αλεπούς απο Αρμενη που μιλούσε γαλλικά και λιγα ελληνικά και στο τελωνείο των Κήπων ισχυρίσθηκε οτι την ειχε φερει μαζι της απο την Ελλαδα. Επειδη ητο γαλλις (Ελλαδα-Γαλλια συμμαχία) το καταπιαν. Μας έψαξαν καλά και μου έβαλαν στο διαβατήριο ατέλεια 50 USD για μια ZENITH EM που είχα αγοράσει στην Ουγγαρία το 1977 με την εκδρομή έτους και δεν την είχα δηλώσει στην έξοδο (δεν έγινε έλεγχος στο τούρκικο λεωφορείο).

    Το αστείο ήταν ότι ο πρώην Εδαϊτης δικηγόρος πρώτος ξάδελφος μου με υποπτεύτηκε για «βαποράκι » χασις 🙂 ενώ ήδη από το 1974 έκανα φροντιστήρια και είχα σχετική οικονομική άνεση.
    Ίσως είχε διαβάσει κριτική ή είχε δει το Εξπρές του Μεσονυχτίου **

    **Το Εξπρές του Μεσονυχτίου είναι αμερικανική δραματική ταινία παραγωγής 1978, σε σκηνοθεσία Άλαν Πάρκερ. Το σενάριο έγραψε ο Όλιβερ Στόουν και είναι βασισμένο στο ομότιτλο αυτοβιογραφικό βιβλίο του Μπίλι Χέιζ. Ο Χέιζ ήταν ένας Αμερικανός φοιτητής που κλείστηκε σε τουρκική φυλακή με την κατηγορία ότι προσπάθησε να περάσει λαθραία χασίς.
    Ημερομηνία κυκλοφορίας: 20 Σεπτεμβρίου 1978 (Ελλάδα)

    ΥΓ Κατά την περίοδο 1974-1980 … η σταθερότητα εξασθενίζει σταδιακά, αφού οι βραχείας διαρκείας κυβερνήσεις συνασπισμού που θα συνέβαλλαν στη σταθεροποίηση της πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης της χώρας, αποτυγχάνουν. Το αποτέλεσμα ήταν να αυξάνεται η πολιτική αστάθεια μέσα σε ένα πλαίσιο ακραίας πόλωσης μεταξύ κράτους και εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς και να εντείνονται τα φαινόμενα της οικονομικής εξαθλίωσης και της αυξημένης κοινωνικής αντιπαράθεσης που προκαλούσε η εσωτερική μετανάστευση πληθυσμού από την περιφέρεια προς τις αστικές περιοχές και η συνεπακόλουθη αύξηση της ανεργίας που απετέλεσε τη δεξαμενή της πολιτικής δύναμης των κομμουνιστών.

  81. # 61

    Εξ ιδίων κρίνω τα κοινά, λογικότατον αφού εγώ γράφω !!!

  82. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Ὅσον ἀφορᾶ στὰ λεξιλογικὰ τῆς λέξης İstanbul, ἄν καὶ δὲν εἶμαι εἰδικός, θὰ ἤθελα νὰ ἐπισημάνω τὰ ἑξῆς:
    Δυστυχῶς στὶς μέρες μας ἐπιστῆμες ὅπως ἡ Γλωσσολογία, ἡ Ἱστορία καὶ ἡ Ἀρχαιολογία συχνά «πέφτουν θύματα» πολιτικῶν σκοπιμοτήτων κι ἔχουμε πάμπολα δείγματα. Οἱ γείτονές μας ἔχουν ὑψηλὲς ἐπιδόσεις στὸ σπόρ, ὅπως καὶ κάποιοι ἀκραῖοι κύκλοι στὴ χώρα μας ἄλλωστε.
    Στὴν προσπάθειά μου νὰ μάθω (τώρα στὰ γεράματα) τὴν τουρκικὴ γλώσσα, ποὺ διακόπηκε ἄδοξα μὲ τὸν περσινὸ τραυματισμό μου, ἀκολουθήσαμε ἕνα βιβλίο ποὺ ὀνομάζεται Yeni Hitit, δηλαδὴ Νέα Χιτιτικὴ (Χεταϊκή) γλώσσα.
    Ἡ πολιτικὴ στόχευση προφανής:
    «Ἐμεῖς οἱ Τοῦρκοι εἴμαστε συνεχιστὲς τῶν ἀρχαίων Χεταίων.»

    Ποιά τρισχιλιετὴς καὶ κουραφέξαλα; Ἐδῶ μιλᾶμε γιὰ τέσσερις χιλιετίες καὶ βάλε. 🙂

  83. Theo said

    @79:
    Στη βιωματική «Πολίτικη κουζίνα» του Μπουλμέτη, που καταγόταν από την Πόλη, με συγκίνησε κι ο Τάσος Μπαντής που παίζει τον παππού (συγχωρέθηκε πριν από 11 χρόνια, τέτοιες μέρες). Τον είχα γνωρίσει. Λεπτός και καλλιεργημένος άνθρωπος.

  84. 83 Hitit είναι αν δεν απατώμαι η «μάρκα» της μεθόδου, όπως λέμε πχ ο Μπεκερέλ στα γαλλικά. Και Yeni Hitit η νέα αναθεωρημένη έκδοση. Η γλώσσα θα ήταν hititçe.

  85. Theo said

    «Ἐμεῖς οἱ Τοῦρκοι εἴμαστε συνεχιστὲς τῶν ἀρχαίων Χεταίων.»

    Ο Στίβεν Ράνσιμαν γράφει κάτι σχετικό στο A Traveller’s Alphabet το τελευταίο βιβλίο του.
    Όταν ο Ισμέτ Ινονού διαπίστωσε πως στην Πόλη δεν υπήρχε ιστορικός που να ξέρει το βυαντινό παρελθόν της, ζήτησε από το Βρεταννικό Συμβούλιο να του στείλουν κάποιον. Αυτό του έστειλε τον Ράνσιμαν, που δίδαξε στο Πανεπιστήμιό της από το 1942 ως το 1945. Του έδωσαν ως βοηθό μια Τουρκάλα ιστορικό της οποίας ο πατέρας ήταν φίλος του Κεμάλ. Αυτή του διηγήθηκε πως κάποτε που επισκέφτηκε ο Κεμάλ τον πατέρα της τη βρήκε να προσπαθεί να διαβάσει μια χιτιτική επιγραφή. Τη ρώτησε λοιπόν: «Τι είναι αυτά; αρχαία τουρκικά;». Του απαντά η κοπέλα: «Μάλλον αρχαία αρμένικα.» Κι ο Κεμάλ, αυτοσαρκαζόμενος: «Ε, τότε να φτιάξουμε μια θεωρία πως κι οι Αρμένηδες είναι αρχαίοι Τούρκοι»! 🙂

  86. Theo said

    Το 86 στο 84.

  87. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @85. Εὐχαριστῶ γιὰ τὴ διόρθωση, Δύτα. Δυστυχῶς δὲν πρόκαμα νὰ τὰ μάθω καλά. 🙂

    Πάντως νομίζω πὼς τὸ Hitit παραπέμπει στοὺς Χεταίους· ἤ κάνω λάθος;

  88. Theo said

    Με την εμπειρία που έχουμε, φοβάμαι ότι αν η Πόλη είχε κατοχυρωθεί στην Ελλάδα, κάτι που εξ αρχής δεν αποκλειόταν εντελώς στο πλαίσιο της μικρασιατικής εκστρατείας, μπορεί να της είχαμε προκαλέσει μεγαλύτερες βλάβες απ’ αυτές που υπέστη από τα «ξένα χέρια –που– είναι μαχαίρια»

    Μια και αναφέρθηκε η Μαριάννα Κορομηλά (σχ. 24), να τι έχει γράψει, συγκρίνοντας τη στάση απέναντι στη βυζαντινή κληρονομιά των πρωτευουσών τους, των αρχαιόπληκτων Βαυαρών και ημεδαπών τσιρακιών τους αφενός και ενός φιλότεχνου σουλτάνου αφετέρου, την ίδια εποχή, και «δικαιώνοντας» έτσι τον Ελληνιάδη:

    Ο πρώτος παράγοντας είναι η πρωτοβουλία επτά Αθηναίων, που ίδρυσαν την Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία το 1884, θέλοντας να προφυλάξουν τα χριστιανικά μνημεία της Αθήνας από την καταστροφική μανία των αρχών και των ιδιωτών. Επισημαίνω κι εδώ ότι οι ιδρυτές της Εταιρείας την ονόμασαν Χριστιανική Αρχαιολογική Εταιρεία ( ΧΑΕ ) και όχι Βυζαντινή Αρχαιολογική ή Μεσαιωνική Αρχαιολογική Εταιρεία.

    Να σας πω ότι μέχρι την ίδρυση της ΧΑΕ, είχαν κατεδαφιστεί 92 βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες στην Αθήνα. Η εξαφάνιση του μεσαιωνικού παρελθόντος της πρωτεύουσας του Ελληνικού Βασιλείου ήταν συστηματική και διήρκεσε πολλές δεκαετίες. Περιελάμβανε (εκτός από την κατεδάφιση των 92 εκκλησιών): την κατεδάφιση όλων των ενοχλητικών κτισμάτων πάνω στην Ακρόπολη: το τζαμί μέσα στον Παρθενώνα και όλα τα τουρκικά κτίσματα στην κορυφή του βράχου, αλλά και του περίφημου «κουλά» ή «γουλά», όπως ονόμαζαν τον φράγκικο πύργο δίπλα στα Προπύλαια, καθώς και διάφορες «ταπεινές» βυζαντινές κατασκευές. Κατεδαφίστηκαν και δεκάδες αθηναϊκά αρχοντόσπιτα, μεταξύ των οποίων το σπιτικό του Χαλκοκονδύλη. (Θυμάμαι τώρα το ξύλινο κονάκι στην Αλεξανδρούπολη, που κατεδαφίστηκε επί Χούντας, αν δεν κάνω λάθος.)

    Η απογύμνωση της Αθήνας, για να υπηρετήσει την εικόνα της αμόλυντης αρχαιότητας, περιελάμβανε επίσης εκατοντάδες αποξέσεις. Οι αποξέσεις αυτές ήταν δύο ειδών: αφενός ο «καθαρισμός» των τοιχογραφιών από τους τοίχους των λιγοστών εκκλησιών που δεν είχαν κατεδαφιστεί. Η γνωστότερη από αυτές είναι η Παναγία η Γοργοεπήκοος, ένα από τα πιο αγαπημένα εκκλησάκια των Αθηναίων, που βρίσκεται δίπλα στον μητροπολιτικό ναό των Αθηνών.

    Η νέα μητρόπολη (επαρχιακού νεογοτθικού ρυθμού) πήρε την θέση του παλαιού μητροπολιτικού μεγάρου. Κατεδαφίστηκαν τα πάντα, ως εκ θαύματος διασώθηκε η Γοργοεπήκοος που ήταν το μητροπολιτικό παρεκκλήσι μέσα στον παλαιό περίβολο, και το 1842, άρχισε η οικοδόμηση. Πριν εγκαινιαστεί η μητρόπολη, το 1862, έξυσαν όλες τις βυζαντινές τοιχογραφίες της Γοργοεπικόου και μετονόμασαν το θαυμάσιο αυτό εκκλησάκι σε Άγιο Ελευθέριο.

    Ο καθαρισμός, λοιπόν, των ελάχιστων πλέον βυζαντινών εκκλησιών από τις τοιχογραφίες τους ήταν το ένα είδος της απόξεσης. Η Αθήνα είχε «πλέον απαλλαγεί εκ της βαρβαρότητος» όπως διατυμπάνιζαν οι αρχαιολάτρες.

    Ενώ στην Κωνσταντινούπολη, την ίδια εποχή, ο πεφωτισμένος σουλτάνος Αμπντούλμεντσίντ ανέθετε στον ταλαντούχο Ελβετό αρχιτέκτονα Γκασπάρ Φοσσάτι το έργο της συντήρησης και ανακαίνισης της Αγίας Σοφίας, η οποία λειτουργούσε ως τζαμί από το 1453. Ο Γκασπάρ κάλεσε στην Πόλη τον αδελφό του Τζουσέπε και οι εργασίες άρχισαν το 1847.

    Οι αδελφοί Φοσσάτι αποκάλυψαν διάφορα ψηφιδωτά κάτω από τους ξεφτισμένους σοβάδες και κάλεσαν τον εκσυγχρονιστή σουλτάνο να τα δει. Ο Αμπντούλμεντσίντ έμεινε έκθαμβος από την ομορφιά τους. Οι πρώτες σκέψεις ήταν να μείνουν τα ψηφιδωτά σε κοινή θέα. Αλλά, καθώς η ισλαμική θρησκεία είναι ανεικονική και η Αγία Σοφία ήταν το κεντρικότερο και πιο σημαντικό τζαμί της πρωτεύουσας, ο σουλτάνος δεν τόλμησε να προκαλέσει τη μήνη του ιερατείου. «Κρύψτε τα» είπε. «Η θρησκεία μας τα απαγορεύει. Αλλά μην τα καταστρέψετε. Καλύψτε τα με τέτοιο τρόπο, ώστε να προφυλαχτούν. Ποιος ξέρει τι μπορεί να συμβεί στο μέλλον.
    .

  89. Αυτό ναι βέβαια, στους Χεταίους ή (γαλλιστί) Χιτίτες όπως τους λέγαμε.

  90. (85) «όπως λέμε πχ ο Μπεκερέλ στα γαλλικά»
    Μπεκερέλ λέμε σε όλες τις γλώσσες κάτι πολύ συγκεκριμένο — είναι μονάδα μέτρησης ραδιενέργειας, προς τιμήν του Becquerel που πρωτοπαρατήρησε το φαινόμενο. Μήπως εννοείς Bescherelle, που είναι λεξικά ανώμαλων ρημάτων και άλλα βιβλία γαλλικής γραμματικής, ή Baedeker, τους προδρόμους των Guide bleu;

  91. Γκάφα! Μπεσερέλ βέβαια.

  92. Ριβαλντίνιο said

    Ο Καργάκος έχει γράψει βιβλίο Η ιστορία από την σκοπιά των Τούρκων.

    Λέει και για τους Χετταίους.
    Αν θυμάμαι καλά οι Τούρκοι θεωρούσαν και τους Σουμέριους δικούς τους επειδή η γλώσσα τους ήταν συγκολλητική.

  93. Πέπε said

    @33 (Αλέξης):

    > > […χωριό 300 κατοίκων με τρεις «φυλές»…] πρέπει να είναι σπάνια περίπτωση πολυπολιτισμικότητας, ανάλογη της Κωνσταντινούπολης! 😆

    Ανάλογη περίπτωση (που σίγουρα θα υπάρχουν πολλές):

    Στην Κερκίνη Σερρών (το χωριό, όχι τη λίμνη), που διαβάζω στη Βίκη ότι έχει 1500 κατοίκους, οι ντόπιοι μού είχαν πει ότι ζουν 11 «φυλές»: Αρβανίτες, Βορειοθρακιώτες πρόσφυγες, Πόντιοι και ούτε ξέρω πόσοι άλλοι. Βέβαια μπορεί να είναι απλώς ένα κοινώς λεγόμενο, αλλά κι αν δεν είναι 11, δε θα ‘ναι 7-8;

    …Και μάλιστα, τώρα που το σκέφτομαι, μια από τις «φυλές» πρέπει να είναι και οι «Ντόπιοι», οπότε αυτό που μόλις έγραψα (οι ντόπιοι μού είχαν πει…) είναι πολύσημο! 🙂

    @74, Μπλογκ, τέλος πρώτου παραθέματος:

    > > Εις την Κω > Στάγκογ

    Είναι İstanköy, που κατά τον συνήθη τρόπο που προφέρουμε τις τούρκικες λέξεις βγαίνει Ιστάνκιοϊ. Αλλά δε με πείθει (το ‘χω ξανακούσει ως επιχείρημα υπέρ του «Ισταμπούλ < Εις την Πόλιν»), γιατί köy (κιόι) σημαίνει χωριό, και είναι συχνό τελευταίο συνθετικό σε ονόματα χωριών.

  94. 83, «… εἴμαστε συνεχιστὲς τῶν ἀρχαίων Χεταίων.»

    Προσπάθεια αναχέττισης της εξέλιξης.

  95. Theo said

    @94:
    > > Εις την Κω > Στάγκογ
    Από φίλους Κώττες Ισταγκού το ακούω.

  96. Τρείς μήνες μετά την άφιξη του Λάγιος Ντέταρι συνελήφθη ο Κοσκωτάς. Χθες ήρθε ο Κέβιν Μιραλάς και τα στοιχήματα πέφτουν βροχή….

  97. Πέπε said

    @96:

    https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0stank%C3%B6y

    Μπορεί οι Κώτες να μιλάνε τα τούρκικα με διάλεκτο! (Υπάρχουν άλλωστε και Τούρκοι Κώτες.)

    Στο «Στάγκογ» του Παπαρρηγόπουλου, μπορεί το «γκ» να είναι ορθογραφία εποχής για το «νκ».

  98. Γιάννης Ιατρού said

    67: Γρηγόρη, 5+ ώρες για 25 σελίδες! Μας έριξες στα βάσανα, αλλά χαλάλι 🙂

  99. Γς said

    Και η Instanbul είναι Ελληνική [λέξη]

  100. Γς said

    10:

    >Χώρες υπάρχουν πολλές βέβαια, μία σε κάθε νησί που λέει ο λόγος

    Και σήμερα στις 13:33 Νέα πρόκληση: Τουρκικό αεροσκάφος πέταξε 100 πόδια πάνω από τη νήσο Ζουράφα

    Και δεν έχει και Χώρα αυτό το νησί.

    Που να χωρέσει άλλωστε στα 9 τετραγωνικά μέτρα της,

    Πηγή: Νέα πρόκληση: Τουρκικό αεροσκάφος πέταξε 100 πόδια πάνω από τη νήσο Ζουράφα [χάρτης] | iefimerida.gr

  101. leonicos said

    Έχω ξαναγράψει εδώ

    Το εις την πόλιν είναι απλώς απλοϊκή παρετυμολόγηση

    Ισταμπουλ βγαίνει απ’ ευθείας από το Κωνσσταντινούπολις, όπως το άκουγαν οι σελτζούκοι τρεις με τέσσερεις αιώνες πριν καταλυθεί οριστικά το Βυζάντιο, με ανάπτυξη ενός προανακρουστικού ι- αν θέλετε.

    Επίσης το ι- της μικρασιατικής προφοράς δεν έχει σχέση με όλα τα ωραιότατα και σοφά που αναφέρθηκαν.

    ιπατούσαμεν και ιβουλούσαμεν (στα χαλιά) στη Σμύρνη. Είναι προανακροπυστικά που βοηθούνη την ρποφορά και τίποτε άλλο.

  102. Πέπε said

    @102:

    > > ιπατούσαμεν και ιβουλούσαμεν (στα χαλιά) στη Σμύρνη. Είναι προανακροπυστικά που βοηθούνη την ρποφορά και τίποτε άλλο.

    Τουλάχιστον στα συγκεκριμένα παραδείγματα, όχι. Αυτά είναι παραδείγματα ρηματικής αύξησης, και γράφονται με η (ηπατούσαμεν και ηβουλούσαμεν).

    Για τη συλλαβική αύξηση των ρημάτων, ο γενικός κανόνας της ΚΝΕ είναι ότι είναι ε- και μπαίνει μόνο στους τύπους όπου τονίζεται, και εφόσον βέβαια το ρήμα αρχίζει από σύμφωνο: έγραψα, έγραψες, γράψαμε, έγραψαν ή γράψαν ή γράψανε.

    Ιδιωματικώς όμως ο κανόνας αυτός παραλλάσσει κατά διάφορους βαθμούς. Η αύξηση μπορεί:

    -να είναι ε-, αλλά να μπαίνει ακόμη και άτονη: έγραψα, έγραψες, εγράψαμε, εγράψαν / έγραψαν.
    -να είναι η- όταν τονίζεται και να μπαίνει, ως ε-, ακόμη και άτονη: ήγραψα, ήγραψες, εγράψαμε, εγράψαν / ήγραψαν.
    -να είναι πάντοτε η- και να μπαίνει ακόμη και άτονη: ήγραψα, ήγραψες, ηγράψαμε, ηγράψαν / ήγραψαν.

    Οι παραπάνω παραλλαγές μπορεί, σε κάποια ιδιώματα, να εφαρμόζονται επιπλέον και σε ρήματα από φωνήεν: εαγόρασα, ηαγόρασα.

  103. ΣΠ said

    95
    Μάλλον συσχέττισης των Τούρκων με τους Χετταίους.

  104. Λεώνικε, κοίτα το πιντιέφ του Γρηγόρη στο #67, τα λέει πολύ καλύτερα και αναλυτικότερα απ’ ό,τι θα μπορούσα εγώ.

  105. sarant said

    102-105 Κι εγώ αυτό λέω, το πιντιέφ του Γρηγόρη είναι πολύ καλό.

  106. Γιάννης Ιατρού said

    Θα πλαντάξει στο κλάμα σήμερα ο τέως… μιας και είναι από τα πλέον προσφιλή του θέματα 🙂

  107. Γς said

    107:

    Γιατί θα κλάψει ο τέως; Και ποιος είναι ο τέως;

    Εχω χάσει επεισόδια.

    —-

    Διαβάζω εδώ σε κάτι σχόλιά μου στον Σκύλο της Βάλια Κάλντα.

    http://valiacaldadog.blogspot.gr/2010/11/blog-post_29.html

    […] όταν 10 χρονών με ανέβασαν στο τραπέζι οι γείτονες στο Βύρωνα (γεροντάκια πρόσφυγες της Μικράς Ασίας) για να τους διαβάσω την Ακρόπολη με τα τελευταία τηλεγραφήματα από τις καταστροφές που είχαν κάνει οι Τούρκοι στην Πόλη.

    […] αλλά τα χρειάστηκα όταν άρχισαν να ουρλιάζουν όλα μαζί τα γεροντάκια κατάρες στα πολίτικα και στα τούρκικα.

    Το μόνο που θυμάμαι είναι κάτι που δεν καταλάβαινα τότε τη σημασία του: Να μην μείνει ρουθούνι!

  108. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #99
    Η γνώση θέλει ζόρι… Δεν έμαθες τίποτα από το γερόντιο εξ Ιλλιουνάσης;*

    #105-106
    Ευχαριστώ για την αβάντα, 😀 αλλά οι συγγραφείς του άρθρου, που νομίζω κλείνει το ζήτημα, είναι οι Stachowski και Woodhouse.

    * Τοιουτοτρόπως επροφέρετο εις τα γεωγραφικά εγχειρίδια των αρχών του 20ου αιώνος.

  109. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    Από χτες σκέφτομαι αν θα γράψω το σχόλιο αφού δεν θα πείσω κανένα, αλλά σήμερα το αποφάσισα. So here goes nothing, που λένε και στο Ιλινόι…

    Είτε μας αρέσει είτε όχι, η Κωνσταντινούπολη είναι μια ξεκάθαρα οθωμανική πόλη, μάλλον Η οθωμανική πόλη. Ακόμα και η ίδια η Αγία Σοφία, αν δεν στο πουν, δεν καταλαβαίνεις ότι είναι κτίσμα του 6ου αιώνα. Η οθωμανική περίοδος ήταν τόσο καθοριστική που ούτε καν «βυζαντινή» αίσθηση δεν δίνει. Το μυαλό μας και η πρόσφατη διαμόρφωση κάποιων μνημείων τα δημιουργεί όλα.

    Από την άλλη π.χ. η Ρώμη διατηρεί, αλλά και διατηρούσε σε όλη την ιστορία της, όλα τα διάφορα «στρώματα» της ιστορίας της. Κτίρια ήταν συνεχώς σε χρήση, συνήθως με λίγες αλλαγές από την αρχαιότητα και τα νέα που χτίζονταν και διακοσμούνταν, ακόμα και στους «σκοτεινούς αιώνες», έδεναν αρμονικά.

    Κι επειδή κάτι αναφέρθηκε, η Ρώμη παρέμεινε υπό μη ρωμαϊκό έλεγχο από το 476 ως το 536 μ.Χ. Όλο το μεσαίωνα δεν έχασε ποτέ την αίγλη της, ακόμα και στις περιόδους παρακμής (4ος-5ος αιώνας). Αφήνω τις περιόδους του Παπά Γρηγορίου Α΄ του Μεγάλου (άλα μου!) οπότε σχεδόν όλη η Βαλκανική υπαγόταν εκεί ή αργότερα την περίοδο της εικονομαχίας, όταν η εκκλησία της Ρώμης αντιστάθηκε σθεναρά στους αιρετικούς Ρωμαίους αυτοκράτορες, σώζοντας στην ουσία την ορθοδοξία! Και είναι ακριβώς η εικονομαχική περίοδος που έδειξε στους πάπες ότι πρέπει αν στραφούν αλλού για πολιτική προστασία, αφού η Ανατολή ήταν βυθισμένη στην αίρεση. Και εγένετο Καρλομάγνος!

  110. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Σύμφωνα μὲ τὴν wikipedia οἱ πέντε πόλεις ποὺ κατοικοῦνται συνεχῶς ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα εἶναι:
    τὸ Λοῦξορ τῆς Αἰγύπτου (ἀπὸ τὸ 3200 π.Χ.)
    ἡ Ἰεριχὼ τῆς Παλαιστίνης (3000 π.Χ. ἤ νωρίτερα)
    ἡ Βύβλος τοῦ Λιβάνου (3000 π.Χ.)
    ἡ Βηρυτὸς τοῦ Λιβάνου (3000 π.Χ.)
    καὶ ἡ Δαμασκὸς τῆς Συρίας (3000 π.Χ.), μὲ τὴν μεγαλύτερη κτγμ ἱστορικὴ βαρύτητα διαχρονικά.

  111. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @111. Οἱ πέντε ἀρχαιότερες πόλεις.

  112. Ριβαλντίνιο said

    Μα αφού έχει και την Αθήνα και το Άργος από το 5000 π.Χ.

    Την Ιεριχώ την διέλυσαν οι Εβραίοι επί Ιησού του Ναυή, άρα δεν κατοικείται συνεχώς. Μετά την ξανάφτιαξαν.

  113. Γιάννης Ιατρού said

    110: Το σχίσμα δεν την εξαφάνισε, να δούμε το ρήγμα…. Γρηγόρη. Το πετρωμένο φυγείν αδύνατον!

  114. BLOG_OTI_NANAI said

    110: Σε ποια ιστορία διάβασες ακριβώς ότι ο Πάπας… έσωσε την Ορθοδοξία;! Ο Κων/νος ο Ε΄ γιατί έκαιγε ζωντανούς τους μοναχούς στο Βυζάντιο, αν ο Πάπας έσωσε την ορθοδοξία; Ήμαρτον…

  115. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #115
    Μόνος μου το σκέφτηκα. Δεν έγραψα σκέτο έσωσε, έγραψα «στην ουσία έσωσε» αφού επρόκειτο για ένα πολύ μεγάλο μέρος της χριστιανοσύνης, και μάλιστα αυτής που κατείχε τα «πρωτεία», η οποία παρέμεινε ακραιφνώς ορθόδοξη, όταν στην Ανατολή… Ή όχι; Εκτός αν οι 300τόσοι επίσκοποι που υπέγραψαν τη Σύνοδο της Ιερείας ήταν από την ιταλική χερσόνησο. Και δεν έγραψα ο Πάπας, έγραψα η Ρωμαϊκή Εκκλησία.

    Ο αυτοκράτορας τους έκαιγε γιατί δεν τον υπάκουαν (αν και πολύ αμφιβάλλω, οι βίοι των αγίων βρίθουν ανακριβειών).

    Αν ήμαρτες, να μετανοήσεις και να εξομολογηθείς, χωρίς μετάνοια δεν υπάρχει σωτηρία.

  116. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @114. «Τὸ πετρωμένον φαγεῖν ἀδύνατον».
    Ἔτσι εἶναι τὸ σωστό, Γιάννη μου.

  117. Κουτρούφι said

    Να πω και γω το κατιτίς μου ετεροχρονισμένα.
    Η Πόλη, εκτός από πατρίδα Ελλήνων από τα αρχαία χρόνια ήταν διαρκώς και προορισμός μετανάστευσης Ελλήνων από άλλες περιοχές. Αυτό ίσχυε μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1920, όταν έγιναν τα γνωστά γεγονότα οπότε και σταμάτησε. Η μετανάστευση των τελών του 19ου αιώνα προς την Πόλη μπορεί να συγκριθεί με αυτήν που άρχισε για την Αμερική τότε. Έχω την εντύπωση ότι η εικόνα ενός μετανάστη στην Πόλη με αυτήν ενός μετανάστη στην Αμερική ήταν διαφορετική. Και οι δυο μετανάστευαν για οικονομική βελτίωση αλλά η επίδραση πάνω τους ήταν διαφορετική. Ο μετανάστης στην Πόλη (όπως και αυτός στην Αλεξάνδρεια) γυρνούσε με συγκεκριμένη κουλτούρα και πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Αυτός στην Αμερική πήγαινε για να βγάλει ντάλαρς. Κατά το γυρισμό του είχε να επιδείξει μόνο τα λεφτά.
    ———————————
    Δεν ξέρω αν ήταν πραγματικό γεγονός ή ανέκδοτο και δεν ξέρω αν βρίσκεται και αλλού. Στα τέλη του 19ου αιώνα ένας Σιφνιός μεταναστεύει στην Πόλη για να βρει την τύχη του. Παρατηρώντας την κατάσταση διαπιστώνει ότι ένα επάγγελμα που είχε πέραση στην Πόλη τότε, ήταν αυτό της παραμάνας. Γράφει λοιπόν της γυναίκας του που είχε μείνει στη Σίφνο:
    «Γυναίκα, το και το. Εδώ οι παραμάνες έχουν ζήτηση. Γκαστρώσου και έλα.»
    Να βάλω κι ένα Νταλγκά: https://www.youtube.com/watch?v=PLWwdUz0YTQ
    Η Πόλη και ο Βόσπορος….

  118. spyridos said

    110

    Είναι αλήθεια ότι η Κωνσταντινούπολη έχει χτιστεί σε (ιστορικά) στρώματα. Αλλά με ελάχιστη προσπάθεια μαθαίνεις να ξεχωρίζεις τις διάφορες περιόδους ακόμα και σε ένα κτίσμα.
    Το 2008 είχα την τύχη να πάω στο τελευταίο Βυζαντινό κτίσμα που σώζεται ακόμα. Μετά από υπόδειξη φίλου αρχαιολόγου. Το πάλάτι των Βλαχερνών. Ηταν ερημωμένο και σε μια γωνιά υπήρχε ένας καταυλισμός Τσιγγάνων. Γύρω γύρω η απόλυτη φτωχογειτονιά. Σκηνές από τη «Συνοικία το όνειρο». Φυσικά ούτε δείγμα τουρισμού. Τράβηξα και την προσοχή σαν τη μύγα μες στο γάλα και έφυγα πολύ γρήγορα.
    Μόλις έμαθα ότι το παλάτι αναστηλώθηκε.

    Blachernae. The first palace was built on this site by Anastasios in about 500, for use by the imperial family when visiting the shrine of the Blacherniotissa. Expanded by the Comneni it supplanted the Bucoleon, which after the Restoration of 1261 it replaced entirely. pic.twitter.com/w6b62SHjQK— Nigel Hillpaul ن (@TheHillpaul) January 10, 2018

    https://platform.twitter.com/widgets.js

  119. ΣΠ said

    117
    Ατάκα της Γεωργίας Βασιλειάδου, δεν θυμάμαι από ποια ταινία.

  120. sarant said

    118 Ακριβώς. Η Πόλη και η Σμύρνη για τους νησιώτες και όχι μόνο.

  121. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    -Εάν κάποιος είχε να ρίξει μόνο μια ματιά στον κόσμο, θα έπρεπε να αντικρίσει την Κωνσταντινούπολη.
    Λαμαρτίνος
    -Η Κωνσταντινούπολη είναι μια αυτοκρατορία από μόνη της.
    Ναπολέων Βοναπάρτης,
    http://www.gnomikologikon.gr/catquotes.php?categ=1740

    http://www.ogdoo.gr/erevna/oi-dikoi-mas-ksenoi/cafe-aman-istanbul-dyo-koyltoyres-mia-ag

  122. BLOG_OTI_NANAI said

    116: Δεν είναι από «Βίους αγίων»…

  123. Ριβαλντίνιο said

    @ 115 BLOG_OTI_NANAI

    Τα διαβάζουν σε ιστορίες δυτικών και τα μεταφέρουν και στο ελληνικό κοινό. Τα ίδια λένε και για το Ακακιανό σχίσμα.

    @ 116 Γρηγόρης Κοτορτσινός

    Γράφει ο Θεοφάνης :

    Κωνσταντῖνος ὁ δυσσεβὴς κατὰ τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων παράνομον συνέδριον τληʹ ἐπισκόπων συνέλεξεν ἐν τῷ τῆς Ἱερείας παλατίῳ, ὧν ἐξῆρχε Θεοδόσιος ὁ Ἐφέσου, υἱὸς Ἀψιμάρου, καὶ Παστιλλᾶς ὁ Πέργης· οἳ καθ’ ἑαυτοὺς τὰ δόξαντα δογματίσαντες, μηδενὸς παρόντος ἐκ τῶν καθολικῶν θρόνων, Ῥώμης, φημί, καὶ Ἀλεξανδρείας καὶ Ἀντιοχείας καὶ Ἱεροσολύμων … καὶ ἐξεφώνησαν τὴν ἑαυτῶν κακόδοξον αἵρεσιν ἐνώπιον παντὸς τοῦ λαοῦ ἀναθεματίσαντες Γερμανὸν τὸν ἁγιώτατον καὶ Γεώργιον τὸν Κύπριον καὶ Ἰωάννην τὸν Χρυσορρόαν ∆αμασκηνὸν τὸν Μανσούρ,

    ( αναθεμάτισαν δηλαδή οι γύφτοι και τον μακαρίτη τον Ιωάννη τον Δαμασκηνό).

    Δεν ήταν λοιπόν μόνο οι Δυτικοί. Πολλά περισσότερα οφείλει η ορθοδοξία στους Ανατολικούς που πάλεψαν μέσα στο στόμα του λύκου.

    Κοίτα λοιπόν να παρακαλέσεις συγνώμη από τον Θεό και να ζητήσεις από τον πνευματικό σου να σου επιβάλλει τα κατάλληλα επιτίμια για την περίπτωσή σου. Αλλιώς σε βλέπω να σε τσιμπάνε τα σατανάκια στα καζάνια της κόλασης με τις πιρούνες κήπου για να δούν αν έχεις βράσει.

  124. Γρηγόρης Κοτορτσινός said

    #124
    Το χωρίο που παραθέτεις επιβεβαιώνει αυτό ακριβώς που είπα. Με την απουσία της Ρώμης η σύνοδος κατέστη ληστρική (δεν ισχύει το ίδιο για τα άλλα πατριαρχεία, που έτσι κι αλλιώς βρισκόταν υπό αραβική/μουσουλμανική κατοχή). Από την άλλη, με 338 επισκόπους, δεν τη λες και μη αντιπροσωπευτική… Ούτε είπα εγώ ότι δεν υπήρξαν άνθρωποι που αντιστάθηκαν στην Ανατολή. Η στάση της Ρώμης όμως (που εκείνα τα χρόνια βρισκόταν κάτω από την επίδραση μακράς σειράς ελληνόφωνων παπών) είναι εκείνη που αφαίρεσε κάθε έννοια νομιμότητας από τους εικονομάχους. Κι αν πάλευαν οι εικονόφιλοι στην Ανατολή, δεν ήταν ο αγώνας τους που τελείωνε την εικονομαχία, αλλά η αλλαγή αυτοκράτορα.
    Και κάτι γενικότερο, με αφορμή το χωρίο, αλλά όχι γι’ αυτό το ίδιο. Όταν κάποιος γράφει ιστορία δημόσια και όταν οι «αντίπαλοι» έχουν ηττηθεί τι περιμένεις; Επιστημονική διερεύνηση των πηγών και παράθεση όλων των πλευρών;

  125. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @ΣΠ (120) Σὰν κάτι νὰ θυμᾶμαι κι ἐγώ, Σταῦρο. Πάντως τὸ ΥΤ δὲν βγάζει κάτι, ἐνῶ τὸ γκοὺγκλ βγάζει μόνο τὸ (παλιὸ)δικό μου ἀπὸ τὸ σλανγρ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: