Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο Έντσο Τραβέρσο για τον λαϊκισμό

Posted by sarant στο 12 Ιανουαρίου, 2018


Διαβάζω αυτές τις μέρες το βιβλίο του Έντσο Τραβέρσο «Τα νέα πρόσωπα του φασισμού» που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις φιλικές Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου σε μετάφραση του φίλου Νίκου Κούρκουλου.

Πρόκειται για μια συζήτηση του Τραβέρσο με τον Γάλλο δημοσιογράφο και ανθρωπολόγο Régis Meyran και σας συνιστώ να το διαβάσετε -αναφέρεται σε πολύ επίκαιρα προβλήματα και ευτυχώς δεν εστιάζει τόσο πολύ στη γαλλική πολιτική σκηνή, μπορεί δηλαδή εύκολα να το παρακολουθήσει και κάποιος αμύητος στα των Γάλλων.

Το απόσπασμα που θα παρουσιάσω σήμερα το ξεχώρισα επειδή βρίσκω πολύ εύστοχη και ενδιαφέρουσα την ανάλυση που κάνει ο Τραβέρσο για το φαινόμενο του λαϊκισμού -ή, πιο σωστά, για την κατάχρηση του όρου. Και αφού το απόσπασμα έχει αυτοτέλεια, το επέλεξα και το παραθέτω.

Και επειδή εδώ λεξιλογούμε, ενδιαφέρον θα είχε να ανιχνευτεί η εμφάνιση του όρου «λαϊκισμός» στα ελληνικά. Εντύπωσή μου είναι ότι άρχισε να διαδίδεται ευρέως όταν τον χρησιμοποίησε, στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο Θάνος Μικρούτσικος, στην ανάλυσή του για το ελληνικό τραγούδι της εποχής. Ωστόσο, είναι μάλλον βέβαιο ότι ο όρος θα έχει καταγραφεί από νωρίτερα.

Αλλά δεν θα γράψω περισσότερα, παραθέτω το κειμενο από τις σελίδες 21-25 του βιβλίου του Τραβέρσο.

Εξάλλου, είμαι πολύ δύσπιστος απέναντι στην έννοια του λαϊκισμού, άρα και απέναντι στην έννοια του εθνολαϊκισμού. Η τελευταία εμφανίστηκε στη διανοητική σκηνή στα μέσα της δεκαετίας του 1980, ιδιαίτερα χάρη στον Πιερ-Αντρέ Ταγκιέφ, που προσπάθησε να δώσει τον πιο συστηματικό ορισμό της.[1] Είναι αλήθεια ότι αυτή η έννοια εμφανίζεται πειστικότερη σήμερα, σε σχέση με τη δεκαετία του 1980, επειδή η διαφορά ανάμεσα στον κλασικό φασισμό και το Εθνικό Μέτωπο είναι πολύ εμφανέστερη στις μέρες μας. Όμως αυτή η έννοια του λαϊκισμού έχει υποστεί τόση κατάχρηση ώστε πιστεύω ότι έχασε μεγάλο μέρος από την ερμηνευτική της αξία.

Θα ήθελα να το διευκρινίσω: ο χαραχτηρισμός «λαϊκιστικό» παραμένει έγκυρος για ορισμένα πολιτικά κινήματα, στα οποία ενδεχομένως ταιριάζει, αλλά γίνεται προβληματικός όταν μετατρέπεται σε ουσιαστικό, σε έννοια.[2] Ο λαϊκισμός σαν ξεχωριστό πολιτικό φαινόμενο, με δικό του προφίλ και δική του ιδεολογία, δεν νομίζω να ανταποκρίνεται στη συγκαιρινή μας πραγματικότητα. Μπορεί να φτάσουμε σε συναίνεση, αρκετά στέρεα στο ιστοριογραφικό επίπεδο, για μερικά πολιτικά φαινόμενα του 19ου αιώνα όπως ο ρωσικός λαϊκισμός, ο αμερικάνικος λαϊκισμός, ο μπουλανζισμός στη Γαλλία στις απαρχές της Τρίτης Δημοκρατίας, ή ακόμα, στον 20ό αιώνα, ποικίλοι λατινοαμερικάνικοι λαϊκισμοί.[3] Όμως ο λαϊκισμός είναι κυρίως ένα πολιτικό στιλ, ένα ύφος, όχι κάποια ιδεολογία. Είναι μια ρητορική μέθοδος που συνίσταται στον εγκωμιασμό των «φυσικών» αρετών του λαού, στην αντιπαράθεση του λαού προς την ελίτ, της κοινωνίας προς το πολιτικό σύστημα, για να κινητοποιηθούν οι μάζες ενάντια «στο σύστημα». Όμως αυτή τη ρητορική τη βρίσκουμε σε πολλά κινήματα και σε πολλούς πολιτικούς ηγέτες, πολύ διαφορετικούς μεταξύ τους.

Μέσα στα τελευταία χρόνια, έχουν ταξινομήσει στον «λαϊκισμό» το Νικολά Σαρκοζί, τη Μαρίν Λεπέν και τον Ζαν-Λυκ Μελανσόν στη Γαλλία, τον Τζέρεμι Κόρμπιν στο Ηνωμένο Βασίλειο, τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μπέρνι Σάντερς στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Ούγο Τσάβες στη Βενεζουέλα, τον Έβο Μοράλες στη Βολιβία, τον Νέστορ Κίρσνερ και τη σύζυγό του Κριστίνα στην Αργεντινή, τον Μπερλουσκόνι, τον Ματέο Σαλβίνι και τον Μπέπε Γκρίλο στην Ιταλία… Με δεδομένη την τεράστια διαφοροποίηση ανάμεσα στα άτομα αυτά, η λέξη «λαϊκισμός» έγινε άδειο κέλυφος, που μπορεί να παραγεμιστεί με κάθε είδους πολιτικό περιεχόμενο. Συμμερίζομαι βασικά την ανάλυση του Μάρκο Ντ’ Έραμο ο οποίος, πέρα από την ελαστικότητα και την αμφισημία του όρου, εστιάζει περισσότερο στις χρήσεις της.[4] Σύμφωνα με τον Ντ’ Έραμο, ο «λαϊκισμός» είναι μια κατηγορία που χαραχτηρίζει μάλλον εκείνους που τη χρησιμοποιούν παρά εκείνους στους οποίους υποτίθεται ότι αναφέρεται. Πρόκειται απλώς για πολιτικό εργαλείο που αποσκοπεί στο στιγματισμό του αντιπάλου. Η τρέχουσα χρήση του όρου για να υποδειχτούν οι πολιτικοί αντίπαλοι αποκαλύπτει μάλλον την περιφρόνηση για το λαό που νιώθουν συνήθως εκείνοι που τον χρησιμοποιούν. Όταν η νεοφιλελεύθερη τάξη πραγμάτων, με τις συνακόλουθές της πολιτικές της λιτότητας και της κοινωνικής ανισότητας, έχουν εξυψωθεί σε κανόνα, οποιαδήποτε αντιπολίτευση χαραχτηρίζεται αυτόματα λαϊκιστική. Ο «λαϊκισμός» είναι μια κατηγορία με την οποία οι πολιτικές ελίτ, ολοένα και πιο απομακρυσμένες απ’ το λαό, προσπαθούν να προστατευτούν.

Δείτε τον ευρωπαϊκό τύπο, από El País έως la Repubblica κι από Le Monde και The Guardian έως Frankfurter Allegemeine Zeitung, όπου η άνοδος του λαϊκισμού αναφέρεται, φύρδην-μίγδην, είτε σε μια κοινωνική πολιτική –την αμφισβήτηση της λιτότητας, την αύξηση του κατώτατου μισθού, την υπεράσπιση των κοινωνικών υπηρεσιών, την αντίθεση στις περικοπές του δημόσιου προϋπολογισμού…– είτε στην ξενοφοβία και το ρατσισμό. Είναι ένα παράδειγμα μεταξύ πολλών για τη σύγχυση που μπορεί να επιφέρει η λέξη λαϊκισμός. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, όλοι όσοι επικρίνουν τη νεοφιλελεύθερη πολιτική της ευρωπαϊκής Κομισιόν, του ΔΝΤ και της ΕΚΤ –της πραγματικής ευρωπαϊκής κυβέρνησης– είναι λαϊκιστές! Ο Σύριζα στην Ελλάδα ως το 2015 και σήμερα το Podemos στην Ισπανία χαραχτηρίζονται τακτικά λαϊκιστές. Έτσι η Μαρίν Λεπέν κι ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν στη Γαλλία ή ο Ντόναλντ Τραμπ κι ο Μπέρνι Σάντερς στις Ηνωμένες Πολιτείες τοποθετούνται δίπλα-δίπλα στην ίδια κατηγορία, παραβλέποντας ανέμελα τις τεράστιες πολιτικές διαφορές που τους χωρίζουν. Όταν αποδέχεται κανείς την έννοια του λαϊκισμού, η διαίρεση δεξιάς/αριστεράς σαν πυξίδα της πολιτικής σφαίρας γίνεται παρωχημένη και άχρηστη.

Ένα άλλο παράδειγμα θα μπορούσε ίσως να διαλευκάνει καλύτερα αυτό το σημείο. Υπάρχει θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στις αριστερές της Λατινικής Αμερικής και τα ευρωπαϊκά μεταφασιστικά κινήματα που συχνά τσουβαλιάζονται μαζί τους στην κατηγορία του λαϊκισμού. Π.χ. ο Ούγο Τσάβες: ήταν το αποκορύφωμα του λαϊκιστή, με την έννοια ενός πολιτικού στιλ. Χρησιμοποιούσε συχνά τη δημαγωγία σαν τεχνική επικοινωνίας, επικαλούνταν πολύ συχνά το λαό, του οποίου παρουσιαζόταν σαν ενσάρκωση… Μερικές φορές όχι άδικα, αν θυμηθούμε τον λαϊκό ξεσηκωμό που τον έσωσε, το 2002, από μια απόπειρα πραξικοπήματος, οργανωμένη από τη βενεζουελανή δεξιά και την πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, οι λατινοαμερικάνικοι λαϊκισμοί, ανεξάρτητα από τους περιορισμούς τους, επιχειρούν μια αναδιανομή του πλούτου, με σκοπό να συμπεριλάβουν στο πολιτικό σύστημα κοινωνικά στρώματα που παραμένουν αποκλεισμένα. Μπορούμε να συζητήσουμε την οικονομική τους πολιτική –π.χ. η ανικανότητα να διαφοροποιηθεί η οικονομία της Βενεζουέλας χρησιμοποιώντας τα πετρελαϊκά έσοδα, που αποτελούν το σύνολο σχεδόν των κρατικών εσόδων, οδήγησε τη χώρα στο χείλος της καταστροφής όταν έπεσε η τιμή του πετρελαίου– όμως ο σκοπός τους ήταν ουσιαστικά κοινωνικός. Απεναντίας, τα «λαϊκιστικά» κινήματα της δυτικής Ευρώπης χαραχτηρίζονται από ξενοφοβία και ρατσισμό, και ο στόχος τους είναι να αποκλείσουν ολόκληρες κατηγορίες του πληθυσμού. Ο Μάρκο Ρεβέλι έχει δίκιο όταν ορίζει το λαϊκισμό της δεξιάς σαν «γεροντική ασθένεια» της φιλελεύθερης δημοκρατίας, μια «εξέγερση των συμπερειλημμένων» («rivolta degli inclusi»), των μη-αποκλεισμένων αν προτιμάτε, που όμως σπρώχτηκαν ξαφνικά στο περιθώριο.[5] Για όλους αυτούς τους λόγους, κατά τη γνώμη μου, οι έννοιες του λαϊκισμού και του εθνολαϊκισμού μπορούν μόνο να σκορπούν σύγχυση, αντί να ξεκαθαρίζουν τους όρους της συζήτησης. Ορίζουν τη φύση ενός πολιτικού κινήματος με βάση το στιλ του, που μπορεί να είναι κοινό σε διάφορα ρεύματα της αριστεράς όπως και της δεξιάς.

[1] Βλ. τα άρθρα στον τόμο Jean-Pierre Rioux (επιμ.), Les Populismes, Παρίσι, Perrin/Tempus, 2007.

[2] Η πιο ενδιαφέρουσα προσπάθεια για να διασωθεί η έννοια του λαϊκισμού σαν ερμηνευτική κατηγορία μέσα από μια λεπτολόγα ιστοριογραφική επιχειρηματολογία έγινε ασφαλώς από τον Federico Finchelstein, From Fascism to Populism in History, Μπέρκλεϊ, University of California Press, 2017.

[3] Βλ., μεταξύ άλλων, την κλασική μελέτη του Franco Venturi, Il populismo russo, Τορίνο, Einaudi, 1972 (3 τόμοι), καθώς και τα: Michael Kazin, The Populist Persuasion: An American History, Ίθακα, Cornell University Press, 1998, και Carlos De la Torre, Populist Seduction in Latin America, Άθενς, Ohio University Press, 2010.

[4] Marco d’Eramo, «Populism and the new oligarchy», New Left Review 82, Ιούλιος-Αύγουστος 2013.

[5] Marco Revelli, Populismo 2.0, Τορίνο, Einaudi, 2017, σελ. 4.

Advertisements

115 Σχόλια to “Ο Έντσο Τραβέρσο για τον λαϊκισμό”

  1. Μήτσος Χ said

    Κάτι σαν την Le Diplo οζορντουί

  2. Αὐγουστῖνος said

    Καλημέρα.
    Μιὰ ἀπαραίτητη μικροδιορθωσούλα, στὴν πρότελευταία γραμμὴ τοῦ κειμένου (πρὶν τὶς ὑποσημειώσεις)

    με βάσει το στιλ του

  3. LandS said

    2 αν γραφόταν με εψιλονγιώτα δεν θα ήθελε γενική; (του στιλ)

  4. spatholouro said

    #2
    Λάθος διόρθωση: ή «με βάση το στιλ» ή «βάσει του στιλ»

  5. spatholouro said

    Για να μείνουμε στο πλαίσιο της τέχνης, εδώ ενδιαφέρον κείμενο του Κίτσου Μακρή με τίτλο ακριβώς «Λαϊκισμός» (ΒΗΜΑ, 24/5/1960)

    http://www.nationalgallery.gr/library/el/el_19601109_00003_0001.html

  6. atheofobos said

    Σύμφωνα με τον Ντ’ Έραμο, ο «λαϊκισμός» είναι μια κατηγορία που χαραχτηρίζει μάλλον εκείνους που τη χρησιμοποιούν παρά εκείνους στους οποίους υποτίθεται ότι αναφέρεται. Πρόκειται απλώς για πολιτικό εργαλείο που αποσκοπεί στο στιγματισμό του αντιπάλου.
    …………………….
    Ο Σύριζα στην Ελλάδα ως το 2015 και σήμερα το Podemos στην Ισπανία χαραχτηρίζονται τακτικά λαϊκιστές.

    Όταν όμως αποκτάς την εξουσία τα πράγματα αντιστρέφονται!
    ΣΥΡΙΖΑ: Ξεδιάντροπα λαϊκιστής ο κ. Μητσοτάκης
    http://www.efsyn.gr/arthro/syriza-xediantropa-laikistis-o-k-mitsotakis

    Μην γνωρίζοντας τι είναι ο μπουλανζισμός που γράφει ο Τραβέρσο βρήκα σχετικά τι ήταν ο George Ernest Jean Marie Boulange
    http://www.ygeiaonline.gr/component/k2/item/37087-mpoylanze_zorz_ernest_zan_mari

  7. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστω πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Ευχαριστώ για τη διόρθωση, το άλλαξα

    4 Αρχικά έλεγα «με βάσει»

    5 Μπράβο! Τόσο παλιό, ε;

    6 Το να αποκαλεί ο ΣΥΡΙΖΑ λαϊκιστή τον Μητσοτάκη δεν δηλώνει απαραίτητα αντιστροφή των ρόλων. Μπορεί να τον χτυπάει με τα όπλα του, δεδομένου ότι ο ίδιος χρησιμοποιεί πολύ περισσότερο αυτο τον χαρακτηρισμό. Όπως όταν εδώ βρίσκουμε τα λάθη των πολυτονιστών. Αλλά υπάρχει και το ενδεχόμενο που λες.

  8. Alexis said

    Αθεόφοβε, από αρχαιοτάτων χρόνων 🙂 η εκάστοτε αντιπολίτευση (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) επιδίδεται στο σπορ του χαϊδέματος των αυτιών του λαού, άρα αναμενόμενο να κατηγορείται διαχρονικά για λαϊκισμό.

    #3, 4: Αν δεν κάνω λάθος αρχικά το κείμενο έγραφε «βάσει», άρα σωστή η υπόδειξη για διόρθωση του #2, αν και λίγο περίεργα διατυπωμένη. Τώρα που έκανα ριφρές ο Νικοκύρης το έχει διορθώσει σε «βάση».

  9. LandS said

    8 εγώ το είχα δει εξ αρχής βάση και νόμισα ότι ο Αυγουστίνος ζητούσε να αλλαχτεί. Συγνώμη.

  10. «Και επειδή εδώ λεξιλογούμε, ενδιαφέρον θα είχε να ανιχνευτεί η εμφάνιση του όρου «λαϊκισμός» στα ελληνικά.»

    Με ιντρίγκαρε το ερώτημα και έριξα μια γρήγορη ματιά στα γκουγκλοβιβλία:
    https://books.google.fr/books?id=nEwIAAAAQAAJ&q=%22%CE%BB%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%22&dq=%22%CE%BB%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%22&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwjhrOfAg9LYAhWFOxQKHTwqBV8Q6AEIJzAA

    Λογικά θα υπάρχει και παλαιότερη εμφάνιση του όρου, όμως το περίεργο είναι ότι στο συγκεκριμένο χωρίο ο «λαϊκισμός» αποδίδει το γαλλικό laïcité και όχι το populisme λ. χ.
    Βλ. http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k839224 σελίδα 74.

  11. Εγώ βλέπω στο κείμενο του Έντσο Τραβέρσο να υπερασπίζεται τον λαϊκισμό όταν τον χρησιμοποιούν οι κομματικά επιθυμητοί του και να τον εξορκίζει όταν τον χρησιμοποιούν οι κομματικά ανεπιθύμητοί του. Λοιπόν κύριε Έντσο Τραβέρσο:

    Ένας λαϊκιστής μπορεί να είναι (ή να δηλώνει) αριστερός ή δεξιός ή ….τραχαγύρευε, όπως:
    Ένας τρελλός μπορεί να είναι (ή να δηλώνει) αριστερός ή δεξιός,
    ένας ψεύτης μπορεί να είναι (ή να δηλώνει) αριστερός ή δεξιός,
    ένας κλέφτης μπορεί να είναι (ή να δηλώνει) αριστερός ή δεξιός,

    Κύριε Έντσο Τραβέρσο, να με συγχωρείς αλλά ο λαϊκισμός και οι λαϊκιστές που πας να …ανακαλύψεις είναι γνωστά πράγματα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Είναι οι δημαγωγοί που από τα παλιά χρόνια υπονομεύουν τη δημοκρατία.

  12. Triant said

    Καλημέρα.

    συμπερειλημμένων Εντυπωσιακό! Έχετε ποτέ χρησιμοποιήσει αυτή τη λέξη;

  13. Παναγιώτης Κ. said

    Όταν διαβάζω ή ακούω τη λέξη «λαϊκισμός» αυτομάτως μου έρχεται στο νου και ο σύμπλοκος όρος «πολιτικό κόστος».
    Συναφείς συνειρμοί: Χάιδεμα αυτιών,αποφυγή επίλυσης κοινωνικών προβλημάτων,
    τεχνικές άσκησης της εξουσίας και πολιτικές εξαπάτησης, μισές αλήθειες, πολιτικές σκοπιμότητες, λαϊκισμός και εκπαιδευτική διαδικασία, «προνομιούχοι» και «μη προνομιούχοι», αυριανισμός,…

    Ο συγκεκριμένος στοχαστής ως χώρες όπου απαντάται το λαϊκιστικό φαινόμενο αναφέρει τις: Γαλλία,ΗΒ, ΗΠΑ, Βενεζουέλα, Βολιβία, Αργεντινή, Ιταλία.
    Την Ελλάδα; Πως να το πάρω; 😦 🙂

    Για την εμφάνιση του όρου στην Ελλάδα κατά τη δεκαετία του ΄80 είμαι απολύτως βέβαιος. Δεν θυμάμαι όμως αν ήταν προς χρήση και πριν. Το βέβαιο επίσης είναι ότι ο όρος δημαγωγία ήταν ανέκαθεν προς χρήση.

    Ο λαϊκιστής πολιτικός απευθύνεται στους μη προνομιούχους παρακάμπτοντας το θεσμικό πλαίσιο της κοινωνίας ή έστω, εφαρμόζοντάς το οριακά.
    Ζητά ο λαϊκιστής την υποστήριξή τους, ώστε να ανατραπεί το υπάρχον «κατεστημένο».
    Ο λαϊκιστής ηγέτης κάνει αναφορά στο λαό προς ίδιο όφελος ώστε να παραμείνει ηγέτης. ( Μη με ρωτήσετε γιατί κάποιος θέλει ντε και καλά να ηγείται.Δεν έχω απάντηση! )

    Και το αντίθετο του λαϊκισμού ο …αντιλαϊκισμός! Δηλαδή; Προφανώς ο νεοφιλελευθερισμός.
    Από την άλλη πάλι, οι νεοφιλελεύθεροι απορρίπτουν τον Τραμπ (…εθνολαϊκιστής) όχι όμως τον Σόιμπλε ( όσο αυτός συμπλέει με το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα ).

    Που τελειώνει ο λαϊκισμός και αρχίζει η λαϊκότητα είναι και αυτό ένα ζήτημα προς διερεύνηση. Κτγμ οι λαϊκιστές ελάχιστη σχέση έχουν με την λαϊκότητα. Μάλλον ρέπουν προς τον ελιτισμό!

  14. leonicos said

    Με όλο το σεβασμό… μάθαμε κάτι καινούργιο; Είχε κανείς διαφορετική άποψη για τον όρο και τις χρήσεις του;

  15. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    12 Κι εγώ το πρόσεξα -και, όχι, δεν το έχω χρησιμοποιήσει ποτέ. Και δεν ξέρω τι θα έβαζα εγώ αν είχα να το μεταφράσω.Δεν βρίσκω απλή λύση.

    10 Ο όρος είναι τόσο παλιός, αλλά όπως λες με άλλη σημασία. Εντυπωσιακό πάντως.

  16. leonicos said

    Ένα πραγματικά λαϊκής έμπνευσης κόμμα, εφόσον προέρχεται από τον λαό, στον λαό θ’ απευθυνθεί. Τότε, η λέξη ‘λαϊκίστικος’ στο στόμα των αντιπάλων του είναι βρισιά ή προσπάθεια υπονόμευσης, ότι δήθεν δεν ενδιαφέρεται για τον λαό αλλά μπόνο για την εξουσία μέσω της ψήφου του. Κι έπειτα, οι ίδιοι αντίπαλοι του πραγματικά λαϊκού κόμματοις θα απευθυνθούν στον λαό με την ίδια γλώσσα, και οι πραγματικοί λαϊκιστές θα τους βρίσουν λαϊκιστές.

    Δεν νομίζω ότι είπα κάτι που δεν το ξέρατε όλοι

  17. Avonidas said

    Καλημέρα.

    Με δεδομένη την τεράστια διαφοροποίηση ανάμεσα στα άτομα αυτά, η λέξη «λαϊκισμός» έγινε άδειο κέλυφος, που μπορεί να παραγεμιστεί με κάθε είδους πολιτικό περιεχόμενο.

    Μα ακριβώς, ο λαϊκισμός περιγράφει μια πολιτική *τακτική*, όχι μια ιδεολογία, και γι’ αυτό μπορεί να εφαρμοστεί σε όλο το πολιτικό φάσμα χωρίς καμιά αντίφαση.

    Λαϊκισμός είναι να υπόσχεσαι, όχι να πραγματοποιείς — και κυρίως να υπόσχεσαι αυτό που ξέρεις ότι ΔΕΝ μπορείς να πραγματοποιήσεις. Λαϊκισμός είναι να κολακεύεις τον λαό, παρουσιάζοντας μια απατηλά απλή λύση και αποσιωπώντας όλα τα πιθανά προβλήματα και τις δυσάρεστες συνέπειες. Μόνο παράξενο δεν είναι που οι λαϊκιστές ευδοκιμούν σε όλο το πολιτικό φάσμα.

    Όταν αποδέχεται κανείς την έννοια του λαϊκισμού, η διαίρεση δεξιάς/αριστεράς σαν πυξίδα της πολιτικής σφαίρας γίνεται παρωχημένη και άχρηστη.

    Καθόλου. Εισάγεται απλώς ένας επιπλέον άξονας για την περιγραφή του πολιτικού φάσματος. Συμφωνώ ότι ο λαϊκισμός ενός πολιτικού δεν μπορεί να συναχθεί από την ιδεολογία του, αλλά αυτό συμβαίνει διότι ο λαϊκιστής απευθύνεται στο κομμάτι του λαού που στοχεύει σαν να ήταν ολόκληρος ο λαός — διότι αυτό ακριβώς πιστεύει το κοινό του.

  18. Παναγιώτης Κ. said

    Το θέμα μας είναι ο λαϊκισμός. Ο συγγραφέας όμως αναφέρθηκε σε κάποιο σημείο του κειμένου στις «πολιτικές λιτότητας». Ειλικρινώς απευθύνομαι στη συλλογική σοφία του ιστολογίου για να λύσω αυτή την απορία μου.
    Ρωτάω λοιπόν: Η λιτότητα ή το αντίθετό της είναι ζήτημα πολιτικής επιλογής; Δηλαδή μπορούμε να εφαρμόσουμε πολιτικές…μη λιτότητας και δεν το κάνουμε;
    Η λιτότητα δεν είναι το αποτέλεσμα κάποιων αντικειμενικών συνθηκών που επικρατούν σε μια χώρα;
    Δηλαδή τι; Ενώ μας αρέσει να είμαστε…πλούσιοι επιλέγουμε την φτώχεια;

  19. leonicos said

    @15 Μια χαρά λέξη είναι. το ‘συμπεριληφθέντων’ το μόνο μονολεκτικό που απομένει, δεν παίζει. Από κει και πέρα περιφράσεις της κακής ώρας

  20. leonicos said

    @17 Αβονίδα, καλά τα λες. Σαφώς και σοφά

  21. Triant said

    Παλιός (καλός) Διονύσης:

  22. Παναγιώτης Κ. said

    @14. Leo…Επανάληψις, μήτηρ πάσης μαθήσεως και…εμπεδώσεως. 🙂

  23. Δηλαδή αν κατάλαβα καλά η διαφορά μεταξύ λαϊκισμού και δημαγωγίας είναι κάτι ανάλογο με την διαφορά ενός φάουλ από το εκτός μεγάλης περιοχής έμμεσο (φρη κικ) στο ποδόσφαιρο…

  24. # 21

    εδώ το ορίτζιναλ

  25. […] […]

  26. LandS said

    Λοιπόν στο θέμα μας.

    6
    Σε πρόσφατη συνέντευξή του σε ξένο μέσο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε ότι, όπως έγινε στην υπόλοιπη Ευρώπη το 2017, το 2018 θα απαλλαγεί και η Ελλάδα από τον Λαϊκισμό.
    Θα μπορούσα να βρω και από το Ποτάμι πολλά παρόμοια τέτοια.
    Άρα για το αντιλαϊκό πολιτικό κατεστημένο ο ΣΥΡΙΖΑ παραμένει «λαϊκιστής» και μετά το 2015.
    Βέβαια, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν δυσκολεύτηκε ποτέ, ούτε και ως ΣΥΝ, να καταγγείλει για λαϊκισμό πολιτικούς του αντιπάλους. Πάντοτε όμως διαχώριζε με σαφήνεια τον λαϊκισμό της ακροδεξιάς (ΧΑ, ΛΑΟΣ) από αυτόν της «Λαϊκής Δεξιάς» (Γιακουμάτος, Ψωμιάδης, Σαμαράς, Καμμένος) και από αυτόν του (διαχρονικού) ΠΑΣΟΚ, και, φυσικά, τον λαϊκισμό που εύκολα βρίσκει κάποιος σε όλα τα Αριστερά σχήματα, μεγάλα ή «μικρά».

    Δεν σου κρύβω ότι επειδή δεν βάζω εισαγωγικά όταν χαρακτηρίζω το σύμπλεγμα ΝΔ-Ποτάμι-ΠΑΣΟΚ(διαχρονικό) αντιλαϊκό πολιτικό κατεστημένο και βάζω στο «μικρά» όταν αναφέρομαι σε τμήματα της Αριστεράς, μπορεί να θεωρηθώ «λαϊκιστής»

  27. Avonidas said

    Δηλαδή μπορούμε να εφαρμόσουμε πολιτικές…μη λιτότητας και δεν το κάνουμε;
    Η λιτότητα δεν είναι το αποτέλεσμα κάποιων αντικειμενικών συνθηκών που επικρατούν σε μια χώρα;
    Δηλαδή τι; Ενώ μας αρέσει να είμαστε…πλούσιοι επιλέγουμε την φτώχεια;

    Η φάκα είναι ακριβώς ότι οι πολιτικές λιτότητας δεν είναι κατακόρυφες, αλλά οριζόντιες. Οι υποστηρικτές των (πολύ συγκεκριμένων) πολιτικών λιτότητας που εφαρμόζονται θα ήθελαν να πιστεύουμε το αντίθετο, φυσικά.

    Η λιτότητα ΠΑΝΤΑ συνυπάρχει με τις σπατάλες και τα υπερκέρδη, συνήθως στο τμήμα εκείνο της κοινωνίας που την υλοποιεί, κι έχει εξασφαλίσει την εξαίρεσή του από τη σφαγή.

    Και ναι, ο ΣΥΡΙΖΑ πλέον ειναι περήφανο κομμάτι αυτής της κλίκας.

  28. sarant said

    Ως προς τη διόρθωση «με βάσει» – «με βάση», κοίταξα το βιβλίο και το έχει σωστά. Απορώ πώς εδώ έγινε λάθος.

  29. spiral architect 🇰🇵 said

    Καλημέρα.

    Σύνδεση με τα προηγούμενα: Σακελλάρης Σκουμπουρδής: Δεξιά-Αριστερά ή Λαϊκισμός-Εκσυγχρονισμός; 😎

  30. Babis said

    Φυσικά και η λιτότητα είναι θέμα πολιτικής επιλογής.
    Όταν τα έξοδα του κράτους είναι περισσότερα από τα έσοδα, μπορείς ή να μειώσεις τα έξοδα (λιτότητα) ή να αυξήσεις τους φόρους για να έχεις περισσότερα έσοδα. Υπάρχει και άλλη επιλογή να κάνεις πολιτικές που θα αυξήσουν το ΑΕΠ έτσι ώστε να έχεις περισσότερα έσοδα από φόρους χωρίς να κάνεις αύξηση των φόρων.

  31. voulagx said

    #15: «συμπερειλημμένων»: ωραιο! μας κανει εντυπωση παρολο που τα «ειλημμένων» και «ανειλημμένων» εχουμε συνηθισει να τ’ ακουμε.
    Και θυμαμαι εναν δικηγορο που ελεγε:« Κυριε προεδρε, εχω αναλαβει ανειλημμενες υποχρεωσεις».

  32. sarant said

    31 Και κατειλημμένο λέμε, αλλά το συμπερ- πράγματι μας ξενίζει.

  33. LandS said

    18.
    Φυσικά και υπάρχουν πολιτικές μη-λιτότητας. Φυσικά και είναι θέμα πολιτικής επιλογής.
    Πάρε παράδειγμα την Δυτική Ευρώπη από το 45 μέχρι σχεδόν το 85. You never had it so good! Έλεγε στους Βρετανούς το 57 ο ΜακΜίλαν. And they had seen nothing yet.

    26 «Και ναι, ο ΣΥΡΙΖΑ πλέον ειναι περήφανο κομμάτι αυτής της κλίκας»

    Τώρα, αυτό δεν είναι λαϊκίστικο;

  34. atheofobos said

    Το 2013 είχα γράψει δύο, κατά την γνώμη μου, πολύ ενδιαφέροντα ποστ αναφορικά με τον λαϊκισμό.
    Ο ΛΑΙΚΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΡΙΣΗ
    http://atheofobos2.blogspot.gr/2013/03/blog-post_30.html
    και
    Ο ΠΟΥΖΑΝΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΦΟΡΩΝ
    http://atheofobos2.blogspot.gr/2013/03/blog-post_21.html

  35. Avonidas said

    26 «Και ναι, ο ΣΥΡΙΖΑ πλέον ειναι περήφανο κομμάτι αυτής της κλίκας»
    Τώρα, αυτό δεν είναι λαϊκίστικο;

    Όχι, είναι απλώς αλήθεια.

  36. LandS said

    35
    Πως μπορεί να είναι αλήθεια αφού δεν είναι καν γεγονός;

  37. Avonidas said

    Όταν τα έξοδα του κράτους είναι περισσότερα από τα έσοδα, μπορείς ή να μειώσεις τα έξοδα (λιτότητα) ή να αυξήσεις τους φόρους για να έχεις περισσότερα έσοδα. Υπάρχει και άλλη επιλογή να κάνεις πολιτικές που θα αυξήσουν το ΑΕΠ έτσι ώστε να έχεις περισσότερα έσοδα από φόρους χωρίς να κάνεις αύξηση των φόρων.

    Καλά, η όλη πολιτική λιτότητας είναι μια φάρσα, δεν μπορεί να δουλέψει σε κανένα σύμπαν όπου ισχύουν τα συμβατικά μαθηματικά.

    Στα εφτά-τόσα χρόνια που κρατάει αυτή η κολώνια, πετύχαμε την αφαίμαξη κάθε παραγωγικού τμήματος της κοινωνίας. Σε αντάλλαγμα αυτών των καταστροφικών μέτρων, πήραμε «δώρο» αλλεπάλληλα δάνεια, που μέγα μέρος τους πήγε στην εξυπηρέτηση παλιών δανείων — αυξάνοντας τελικά το χρέος και εξασφαλίζοντας μοιραία ότι θα χρειαστούμε κι άλλα δάνεια, κλπ.

    Σημειώνω εδώ ότι το χρέος μας αυξήθηκε ΚΑΙ σαν απόλυτο μέγεθος ΚΑΙ σαν ποσοστό του ΑΕΠ, αφού το ΑΕΠ συρρικνώθηκε.

    Για να πιστεύει κανείς ότι αυτο το πρόγραμμα θα αποδώσει κάποτε καρπούς πρέπει ναναι μουρλός, ή οικονομολόγος. Αλλά επαναλαμβάνομαι.

  38. spatholouro said

    Ο Κουμανούδης δίνει πρώτη εμφάνιση της λέξης «λαϊκισμός» την εφημ. ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ (2/4/1887)

    Στην εφημερίδα διαβάζουμε άρθρο για τον βασιλιά Ουμβέρτο Α΄ της Ιταλίας, όπου τονίζεται ο «λαϊκισμός» του:

    «Χαρακτήρ ανοικτός, ελεύθερος, όταν συνδιαλέγηται προς ανθρώπους του λαού, σχεδόν λαμβάνει το ύφος και τας χειρονομίας των. Τας λαμβάνει ουχί προσποιούμενος, αλλ’ ακολουθών το φυσικόν του. Είναι βασιλεύς λαϊκός• λατρεύει τον λαόν του. […] αλλά το επικρατούν παρ’ αυτώ είναι ο λαϊκισμός του. Τον είδον πολλάκις εν ταις λεμβοδρομίαις, ότε απένειμε βραβεία, να σφίγγη μετά τόσης θέρμης τας χονδράς χείρας των ναυτών –ως να ήτο ο ίδιος ναύτης».

  39. LandS said

    37 «Για να πιστεύει κανείς ότι αυτο το πρόγραμμα θα αποδώσει κάποτε καρπούς πρέπει ναναι μουρλός, ή οικονομολόγος»

    Ας λύσουμε το πρώτα το ερώτημα «όλοι οι οικονομολόγοι;»
    https://www.yanisvaroufakis.eu/2016/11/23/austerity-in-8-minutes-why-it-does-not-work-why-it-is-still-practised/
    Και μετά πάμε στους περισσότερους ή τους σημαντικότερους

    Κοίτα, όταν λέμε πολιτική επιλογή εννοούμε όχι κατ’ ανάγκην ορθολογική.

  40. Alexis said

    Ποτέ δεν ήμουν οπαδός της λεγόμενης «συντηρητικής παράταξης» και το όνομα Μητσοτάκης μου προκαλεί μία περίεργη αλλεργία, (αν και βασικά αποφεύγω να το προφέρω για να μην πάθω κανένα κακό 😆 ) αλλά εάν θέλω να είμαι έντιμος οφείλω να ομολογήσω ότι δύο πολιτικοί της δεξιάς που ουδέποτε υπήρξαν λαϊκιστές ήταν ο Γεώργιος Ράλλης και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.
    Για την ακρίβεια ο δεύτερος μία και μόνη φορά υπέκυψε στη γοητεία του λαϊκισμού όταν έκανε την περίφημη εξαγγελία του για φτηνά Ι.Χ., στις εκλογές του 1985, και φυσικά λοιδορήθηκε.
    Από την αντίπερα όχθη, ο μόνος που μου έρχεται αυτή τη στιγμή στο μυαλό ως παράδειγμα μη λαϊκιστή πολιτικού είναι ο Χαρίλαος Φλωράκης, ο οποίος μπορεί μεν να χρησιμοποιούσε το κλασικό λεξιλόγιο της Αριστεράς αλλά όταν έπρεπε να πει αλήθειες τις έλεγε χωρίς να χαϊδεύει κανέναν.

    Και για να ευθυμήσουμε και λίγο, θα ήταν λειψό ένα νήμα για τον λαϊκισμό χωρίς αυτό:

  41. Pedis said

    Αν δεν θέλουμε να ξεχειλώσει ο όρος τόσο που να μην έχει νόημα, οφείλουμε να τον προσάψουμε στους πολιτικούς ή στις πολιτικές που κύριο χαρακτηριστικό τους στον πολιτικό λόγο είναι να μιλούν στο όνομα των συμφερόντων του λαού ενώ λειτουργούν συνειδητά προς όφελος των οικονομικώς ισχυρών.

    Έτσι, λοιπόν, για παράδειγμα, ο φασισμός-ναζισμός από τα (άκρα)δεξιά, οι τύποι της φωνακλάδικης σοσιαλδημοκρατίας, όπως οι παπανδρεισμοί (πασόκ, σύριζα) από τα «αριστερά» είναι καραμπινάτες περιπτώσεις λαικισμού.

    Σχετικό: τι συμπέρασμα βγαίνει από το γεγονός ότι ο ένας δηλώνει ότι λυπάται πολύ για τις αρνητικές διατάξεις του πολυνομοσχεδίου (το Τσακαλώτο), όπως οι περιορισμοί του δικαίωματος στην απεργία (ο ΣΕΒ δηλώνει ότι κινούνται στη σωστή κατεύθυνση), ενώ η άλλη (η μαγκιώρα) διατείνεται ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση είναι αθώα αν δεν κάνει, μάλιστα, και καλό;

    (Καλά, η υπουργός εργασίας τον έχει πάρει τόσο ψηλά τον αμανέ και περνιέται για κουλ και καπάτσα ώστε να αμολάει τις μωρομαλακιούλες -που τις πλασάρoυν οι σύμβουλοι του υπουργείου της; – με τζάρδο και μαγκιά;

    Καλό μου αλεπόπουλο, αφού προωθείς επίτηδες μία διάταξη που δίνει το δικαίωμα στα δικαστήρια να κάνουν έλεγχο της εγκυρότητας της απόφασης στη βάση της πιστοποίησης της απαρτίας, των στοιχείων των καταλόγων των μελών του σωματείου κλπ κλπ, αν μέχρι τώρα 9 στις 10 απεργίες έβγαιναν παράνομες, τώρα τι να περιμένουμε; Άστο καλύτερα. Αφού θα το περάσετε.

    Και ψεύτες ξεφτιλισμένοι και μέτριοι.)

  42. Το Ρεμάλι της Φωκίωνος Νέγρη said

    «Υπάρχει λαϊκισμός; Τι είναι αυτό;»
    http://www.huffingtonpost.gr/sotiris-mitralexis/-_8332_b_12929904.html#

  43. Alexis said

    #38: Εδώ η λέξη «λαϊκισμός» έχει διαφορετική σημασία και αποδίδει την ιδιότητα του επιθέτου «λαϊκός», αυτό που σήμερα εκφράζεται με τον όρο «λαϊκότητα»

    Σήμερα οι δύο λέξεις είναι σαφώς διαχωρισμένες εννοιολογικά:

    ΛΚΝ:
    λαϊκότητα: η ιδιότητα του λαϊκού, αυτού που προέρχεται από το λαό, είναι δημιούργημά του, που απευθύνεται στο λαό ή που τον εκφράζει

    λαϊκισμός: ιδεολογία ή στάση που εκφράζεται κυρίως στην πολιτική και στην τέχνη και που χαρακτηρίζεται από υπερβολική και μη αυθεντική λαϊκότητα

    Μου προξενεί εντύπωση πάντως (όχι αλγεινή 🙂 ) ότι στο εύρημα του #10 που ανάγεται στο 1884 η λέξη φαίνεται να χρησιμοποιείται με τη σημερινή έννοια.

  44. Alexis said

    Κάτι δεν πήγε καλά με τα bold, όπως καταλάβατε…

  45. sarant said

    38-43 Ενδιαφέρον -αν και με τη σημασία «λαϊκότητα».
    Το παράθεμα του σχ. 10 νομίζω πως αποδίδει το γαλλ. laicité

  46. spiral architect 🇰🇵 said

    «Δύο είναι οι εχθροί της πολιτικής και του πολιτισμού: ο λαϊκισμός και ο ελιτισμός»

    Μάνος Χατζιδάκις

  47. giorgos said

    Περί λαϊκισμού.Από τό βιβλίο «Η Ελλάς ώς Κράτος Δικαίου»

    «Τί άκριβώς είναι λαϊκισμός δέν μπορούμε νά πούμε , όπως δέν μπορούμε νά πούμε τί άκριβώς είναι θρησκεία . Μπορούμε όμως νά πούμε ότι ό λαϊκισμός συνίσταται στό σύνολο άπλών καί διαχεομένων στόν λαό ίδεών , τών όποίων ή συνισταμένη δίνει αύτό πού θά μπορούσαμε νά άποκαλέσωμε «ίδεογνωμία» ένός λαού. Παραδείγματος χάριν , όλες οί τριτοκοσμικές καί ύπανάπτυκτες χώρες έχουν έντονα λαϊκιστικά κινήματα , συνισταμένα απλώς στήν «γενική ίδέα» κινδύνου πού διατρέχει ή ίδεολογία τους (καί πού οί ίδιοι ζούν σάν κατάσταση «έξάρτησης» ) άπό τήν έπαφή μέ τόν τεχνολογικό πολιτισμό.
    Συγκεκριμένως νά έντοπίσουν πού βρίσκεται αύτός ό κίνδυνος δέν μπορούν , διότι δέν έχουν τούς άντίστοιχους κοινωνικούς φορείς , δηλαδή τίς κοινωνικές διαδικασίες πού θά τούς όδηγούσαν σέ συγκεκριμένες συνειδητοποιήσεις . Ετσι οί ίδέες παραμένουν ώς «διαχεόμενες άντιλήψεις» , στόν λαό , προσφερόμενες έκάστοτε σάν «τρόποι έπαφής» τών κομμάτων μαζί του (γιά τίς νεώτερες άντιλήψεις περί λαϊκισμού ,βλ. H.Dubiel(Hsg):»Populismous und Aufklarung» , Suhrkamp 1986) .
    Ως σύνολο «διαχεομένων ίδεών» όπως άκριβώς καί οί θρησκείες , ό λαϊκισμός μπορεί νά άποτελέση παράγοντα «όλοκλήρωσης» πολιτικά (βλ. καί «Le Monde Diplomatiqoue» , No 420/ Mars 1989,σελ.3:»Integrisme et Laicite» ) , χωρίς όμως συγκεκριμένη κατεύθυνση άλλου είδους (κοινωνική ή ίστορική) . Μπορεί νά είναι ύπέρ τού καπιταλισμού , μπορεί (ό ίδιος λαϊκισμός) καί κατά . Ανάλογα μέ τόν «τρόπο έπαφής» τού λαϊκιστικού ήγέτη . Υπάρχουν πλήρως φασιστικά λαϊκιστικά κινήματα στήν λατινική Αμερική πού είναι «σοσιαλιστικά» . Αύτό όμως πού έχει ίδιαίτερη κοινωνιολογική σημασία γιά τόν χώρο τής Εύρώπης είναι ότι ό λαϊκισμός παίζει ώς παράγων σπουδαίον ρόλο στίς πολιτικές άναλύσεις τού Α.Γκράμσι καί αύτή ή θεώρηση εύρήκε μιάν σπουδαία έπένδυση στήν καλλιτεχνική συνθετική δύναμη τού Παζολίνι , μέ τόν μεγάλον ρόλο πού διέκρινε στό «περιθώριο» γιά τήν πολιτική διαμόρφωση τών συγχρόνων μεγαλουπόλεων . Στό «περιθώριο» αύτό ώργανώθηκε κατ’ άνάγκην καί ή καταιγιζόμενη άπό τήν τακτική τού ψυχρού πολέμου διανόηση , όπως περιγράψαμε στήν άρχή(βλ. Α μέρος) , μετατραπείσα στήν ούσιώδη πολιτική δύναμη τών καιρών διά τών «οίκολογικών κινημάτων» καί τών άλλων μικρών όμάδων , πού άπετέλεσαν καί τούς κύριους φορείς τών άλλαγών στόν άνατολικό κόσμο .
    Δέν θά άσχοληθούμε περισσότερο μέ τόν λαϊκισμό , γιατί μέ τόν δικό μας τά πράγματα είναι άπλούστερα . Αύτός ύπήρχε άνέκαθεν δεδομένος στό ίδεολογικό στερέωμα τής «έλληνορθοδοξίας» καί κατά τούς νεώτερους αίώνες είχε μόνιμη σημαία τήν ίδεολογική κληροδοσία τού Λουκά Νοταρά.
    Πράγμα άλλωστε καί φυσικό :όταν κανένας ξερριζώνεται άπό τήν «πατρώα Γή»του – άλλος άπ’ τήν Σιγκαπούρη , άλλος άπ’ τό Σουδάν , άλλος άπ΄τήν Αίθιοπία , άλλος άπ’ τήν Σμύρνη , τήν Κων/πολη , τήν Οδησσό κ.λ.π.- καί έρχεται στήν Αθήνα νά παριστάνη τόν ψηφοφόρο μ’ ένα έλληνικό διαβατήριο πού άλλάζει σήματα κάθε δέκα χρόνια (άλλοτε ή κορώνα , άλλοτε ό φοίνικας , άλλοτε τό κλαρί έληάς κ.λ.π.) , καί ξέρη , ή νομίζη τέλοσπάντων τί τού φταίει , τί είδους «εύρωπαίος» καί «δυτικόφρων» νά αίσθάνεται ? Καί τό κυριώτερο : όσο κοντά κι άν βρίσκεται στίς δυτικές άξίες- ένας εύαγγελιστής τής Μικράς Ασίας έπί παραδείγματι- , πώς θά τίς καταξιώση μέσα του , όταν γιά νά έπιβιώση στήν «νέα» του «πατρίδα» πρέπει νά γίνη συνειδητά κλέφτης καί μέ τήν όλη του ύπαρξη καί συμπεριφορά νά ζή πάντα είς βάρος κάποιου ή κάποιας μερίδας άλλων ? Τά πράγματα δέν τά κρίνομε ήθικώς έδώ , προσπαθούμε νά βρούμε μόνο τήν κοινωνική έξήγησή τους , παραβλέποντας τά ίστορικώτερα αίτια καί τίς άναλύσεις . Σάν ύπάρχουσες καταστάσεις μόνο . Τά πράγματα έλειτουργούσαν δομικώς έτσι έξ άρχής , πρίν άκόμη δημιουργηθή έλληνικό κράτος καί πρίν άρχίσουν οί μεγάλες συρροές μέ τίς άνταλλαγές τών πλυθησμών . Κάποιοι έζούσαν είς βάρος κάποιων άλλων , άπό αίτια άλλα , διότι ό πρό τής έπαναστάσεως «αύτόχθων» έλληνισμός δέν ήταν παρά οί γηγενείς καί οί ζορμπάδες (έτσι έλέγοντο οί μωαμεθανοί Ελληνες , οί όποίοι κατέβηκαν μέ τά όρλωφικά άπό τήν Αλβανία έναντίον τών χριστιανών όμογενών τους στήν κυρίως Ελλάδα καί Πελ/νησο . Αύτό όμως τό στοιχείο , τό τού άδιεξόδου δηλαδή , μέ τίς διάφορες έσωτερικές δράσεις καί άλληλοεπιρροές πού δέν μπορούμε νά έξετάσωμε τώρα έδώ , ήταν καί τό μονίμως παραγωγόν τής λαϊκιστικής διαστάσεως τού άντιδυτισμού.
    Τόν όποίον ό κ.Παπανδρέου υίοθέτησε ώς πολιτικόν σύνθημα τής «έθνικής άνεξαρτησίας» .
    Αύτό άκριβώς οί Ελληνες κατάλαβαν σάν «άλλαγή» καί ήταν ή μόνη πού ποθούσαν.
    Θά ήταν άνακριβές έάν λέγαμε , ότι ό κ.Παπανδρέου δέν προέβη σέ λαϊκές παροχές όπως κάθε λαϊκιστής ήγέτης . Καί δέν θά ήταν δυνατόν , διότι ό κ.Παπανδρέου παρεδώθηκε τόσο στόν «λαό» , ώστε νά τόν άφήση πλήρως νά έκδηλωθή σέ όλα τά έπίπεδα- καί νά ξέρωμε τούλάχιστον σήμερα τί μάς γίνεται. Σ’ αύτό τό σημείο ό κ. Παπανδρέου προσέφερε μιάν άνυπολόγιστη προσφορά , διότι γνωρίζομε ότι όχι μόνο «εύρωπαίοι» δέν αίσθάνονται οί Έλληνες , άλλά ούτε καί κανένα πολιτικό σύνθημα ή «πρόγραμμα» μπορεί νά άλλάξη σέ κάτι τήν κατάσταση καί τίς διαθέσεις των. «

  48. BLOG_OTI_NANAI said

    Από τα 1883 ο «λαϊκισμός» σίγουρα με την έννοια της επιρροής στα λαϊκά στρώματα και με συνολική χροιά αρνητική: «έχει καρκίνον«, «βλέπει σκιάς και φαντάσματα«:

  49. Pirros said

    Τις λέξεις «χαραχτηρισμός» και «χαραχτηρίζονται» που χρησιμοποιούνται στο κείμενο, τις βρίσκω κάπως… λαϊκίστικες.

  50. sarant said

    48 Καλό εύρημα

  51. Μυλοπέτρος said

    Ο λαικισμος για μενα ειναι συμωνος με τη δημαγωγια.
    Οσον αφορα τωρα το πολιτικο κοστος μετρα την αντιθεση της κοινωνιας απεναντι σε μια πολιτικη επιλογη. Αν η κοινωνια ειναι αντιθετη δυο μπορει να γινουν: η το πολιτικο πρατω θα υποχωρησει μπροστα στο κοινωνικο θελω η θα συμβει το αντιθετο, οποτε σε ακραιες περιπτωσεις μιλαμε για δικτατορια. Γιαυτο πριν πουμε λεβεντη οποιον ισχιριζεται urbi et orbi οτι δεν υπολογιζει υο πολιτικο κοστος, ας το ψαχουμε λιγακι. Η ο ανθρωπος αυτος δεν εχει επιγνωση του τι λεει, οποτε ναι ειναι δημαγωγος, μαχαλομαγκας με καποια αλλη ορολογια, η βλεπει τον εαυτο του σαν ενα μελοντικο ναυαγοσωστη για το ποπολο.

  52. Μυλοπέτρος said

    συμωνος, συνωνυμος βεβαιως

  53. Μήτσος Χ said

    47:

    >βλ. καί «Le Monde Diplomatiqoue»

    Να κι η Λε Ντιπλό που έλεγα στο #1

  54. Μυλοπέτρος said

    Μπορει καποιος να μου πει πού το πανε αυτοι υου ΠΑΜΕ. Καλα δε βλεπουν το αδιεξοδο στο οποιο οδηγουνται οι οδιοι αλλα και το λαικο κινημα; την αλλη φορα ηταν η Ακροπολη, προχτες ο Λ. Πυργος. Τωρα το υπουργειο. Αν επιχειρησει να κσνει κατι αντιστοιχο καποιο απο τα λαϊκιστικα κινηματα τις θα εχει να πει; πως θα το αντιμετωπισει;

  55. ap8938 said

    για τη μετάφραση κανένα σχόλιο?
    σάς ακούγονται στρωτά ελληνικά αυτά?
    1) Μπορεί να φτάσουμε σε συναίνεση, αρκετά στέρεα στο ιστοριογραφικό επίπεδο
    2) Μέσα στα τελευταία χρόνια
    3) παραβλέποντας ανέμελα
    4) οι λατινοαμερικάνικοι λαϊκισμοί, ανεξάρτητα από τους περιορισμούς τους
    5) η ανικανότητα να διαφοροποιηθεί η οικονομία της Βενεζουέλας

  56. sarant said

    Στο 2 εγώ μάλλον θα διάλεγα «Τα τελευταία χρόνια», αλλά είναι θέμα επιλογής. Το 3 μάλλον αποδίδει το πρωτότυπο, στο 4 οι πληθυντικοί είναι του πρωτοτύπου και είναι θελημένοι, το 5 είναι άγαρμπο αλλά μάλλον αποδίδει το πρωτότυπο, το 1 δεν μπορώ να το κρίνω αν δεν δω το ξένο.

  57. Avonidas said

    @Μυλόπετρος

    Υποθέτεις ότι οι ψηφοφόροι ξέρουν τι θέλουν, ή έχουν υπολογίσει τις μακροπρόθεσμες συνέπειες αυτών που θελουν τώρα, κι ακόμη ότι ψηφίζουν με βάση το συλλογικό κι όχι το ατομικό τους συμφέρον. Στην πράξη, τίποτα από τα τρία δεν ισχύει, παρά μόνο για εξαιρετικά συνειδητοποιημένους λαούς — τουτέστιν, λαούς που έχουν ματώσει άγρια στο πρόσφατο παρελθόν.

    Οι Ρωμαίοι είχαν ένα ωραίο σύστημα με τους δικτάτορες (στην αρχή): τους εξέλεγαν οι ίδιοι, για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Άπαξ κι εκλέγονταν, όμως, είχαν γι’ αυτό το διάστημα ελευθέρας να ενεργήσουν όπως νόμιζαν καλύτερα. Σε εποχές κρίσης, αυτό το σύστημα δουλεύει σωστά. Άλλωστε, μπορεί να διαλέγουμε τον γιατρό που θα μας χειρουργήσει, αλλά δεν σχεδιάζουμε μαζί του την επέμβαση, έτσι δεν είναι;

  58. Γιάννης Ιατρού said

    Τι από πότε χρησιμοποιείται ο χαρακτηρισμός (λαϊκισμός); Για να μην πω για το αμερικάνικο κόμμα του 19ου αι.(populist party), τουλάχιστον από την ρωμαϊκή εποχή έχουμε απτά ντοκουμέντα (π.χ. βλ. Cicero, Lucullus, 13) 🙂

  59. Μήτσος Χ said

    «Εφαντάσθησαν πέλαγος εντός μιας σκάφης δια ζήμωμα»

  60. ΣΠ said

    Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 15/1/1952.
    Άρθρο του Πέτρου Χάρη με τίτλο «Λαϊκισμός».
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=64&dc=17&db=1&da=1952

    Ο όρος χρησιμοποιείται με την σημασία της λαϊκότητας.

  61. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Nικόλας Σεβαστάκης – Γιάννης Σταυρακάκης: »Λαϊκισμός,αντιλαϊκισμός και κρίση»

    https://contramee.wordpress.com/2013/01/09/n%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CE%BB%CE%B1%CF%82-%CF%83%CE%B5%CE%B2%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%85%CF%81%CE%B1%CE%BA%CE%AC%CE%BA/

  62. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    Πρωτοάκουσα τὸν ὅρο «λαϊκισμός», μεταφρασμένο ἀπὸ τὰ Γαλλικὰ μάλιστα, ὡς «ποπουλισμός», τὸ 1975 ἀπὸ ἕναν ἀρχιτέκτονα ποὺ εἶχε κάνει διδακτορικὸ στὴ Γαλλία. Αὐτὰ σὲ συζητήσεις ποὺ κάναμε στὴν προπαίδευση στὸ Ναυτικό. Τὸτε εἶχαν καταταγεῖ ἀρκετοί μὲ διδακτορικὰ στὸ ἐξωτερικὸ ποὺ ὑπηρέτησαν τρεῖς μῆνες, ἐνῶ οἰ ὑπόλοιποι ὑπηρετήσαμε τριανταδύο. Ἀπ᾿ ὅσο θυμᾶμαι ἔτσι χαρακτήριζε τὴ χούντα, διορθώνοντας ἐμᾶς τοὺς νεώτερους ποὺ τὴν χαρακτηρίζαμε «φασιστική».

  63. Μήτσος Χ said

    60:

    Πάνω από το άρθρο, επιφυλλίδα του Πέτρου Χάρη:

    Και δεν είχαμε το 52 τρόκα, θεσμούς και τέτοια. Μόνο Αμερικανική Αποστολή

    Δεν είχαμε όμως κι αρκετό ψωμάκι.

    Ζητήσαμε λέει την έγκριση της Αμερικανικής αποστολής και δεν εδόθη ακόμη σχετική απάντησις.

  64. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @33.LandS said:

    «…26 «Και ναι, ο ΣΥΡΙΖΑ πλέον ειναι περήφανο κομμάτι αυτής της κλίκας»

    Τώρα, αυτό δεν είναι λαϊκίστικο; »

    Κι αὐτὸ λαϊκίστικο εἶναι. 🙂

  65. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @64. Κι αὐτὸ τὸ σχόλιο, τὸ δικό μου, θὰ μποροῦσε νὰ χαρακτηριστεῖ λαϊκίστικο, ἀλλὰ δὲν εἶναι.

    Εἶναι προβοκατόρικο. 🙂

  66. Μυλοπέτρος said

    Avonidas
    Ουδεποτε παρασε απο το νου μου οτι οι λαοι ειναι αληθεια πως εχουν παντα δικιο. Αν και το εχω δικιο ειναι κατι που πρεπει να οριζεται καθε φορα. Στο προηγουμενο δεν μπηκα στο περιεχομενο αλλα εμεινα στη διαδικασια. Παντως σε ευχαριστω που αναφερθηκες στους ρωμαιους δ. Σημασια μην το ξεχναμε, δεν εχει το σημαινον αλλα το σημενομενο. Τοτε ο δ. ειχε ερημηνια ληξεως και δεν ηταν ανεξελεγκτος. Στην εποχη μας ο δ. ανεβαινει στην εξουσια συνηθως με πραξικοπημα, την ασκει χωρις ελεγχο απο την κοινωνια και τελειωνει συνηθως αναμεσα σε χαλασματα.
    Απο την αλλη η κοιν. ποσες φορες πηρε δρομους που την οδηγησαν δε αδιεξοδα ακολουθωντας ακριτα δημαγωγους;
    Το θεμα παντως σηκωνει πολυ μεγαλη συζητηση που δεν μπορει να γινει απο εδω.

  67. Μυλοπέτρος said

    Ερημηνια, ημερομηνια

  68. Μήτσος Χ said

    63:

    Και στη δεύτερη σελίδα λέει ότι το ΠΑΛΛΑΣ Παγκρατίου έπαιζε το Καζαμπλάνκα

  69. sarant said

    63 Εντυπωσιακό πάντως

  70. Pedis said

    # 57 – Οι Ρωμαίοι είχαν ένα ωραίο σύστημα με τους δικτάτορες (στην αρχή): τους εξέλεγαν οι ίδιοι, για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

    Σιγά μην τους εξέλεγαν τους δικτάτορες!

    (Έχεις υπόψην σου πώς δούλευε το εκλογικό σύστημα -άσε έξω την πρακτική των clientes- στην Αρχαία Ρώμη; )

    Μη λέμε ό,τι θέμε.

    Άλλωστε, μπορεί να διαλέγουμε τον γιατρό που θα μας χειρουργήσει, αλλά δεν σχεδιάζουμε μαζί του την επέμβαση, έτσι δεν είναι;

    Ωχ! Δεν περίμενα από σένα τέτοιο σχόλιο. Αβό, σε κόβω νέο και αριστερό αλλά με κάτι τέτοια δείχνεις ότι έχεις το σωστό μομέντουμ για καριέρα στην πολιτική ως σαραντάρης. (Αν υπάρχει ακόμη πολιτικός στίβος μέχρι τότε, δηλ. αν δεν είναι ακόμη απάνω η χα κι έχει μπει μπροστά με ριμπουτ ο νεός φαύλος κύκλος.)

  71. Κάποια πράγματα στα γραπτά του Γιαν Βέρνερ Μύλλερ (Jan-Werner Müller) ίσως βοηθούν κάπως στο να ξεμπλεχτεί αυτό το μπερδεμένο κουβάρι με τους μοντέρνους λαικισμούς (του 21ου αιώνα).
    http://aftercrisisblog.blogspot.com/2016/09/blog-post_16.html

    Ως προς την προέλευση του (πολιτικού) όρου, τον λανσάρισαν μάλλον πρώτοι οι Ναρόντικοι (στη Ρωσία, στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα). Η λέξη αυτό ακριβώς σημαίνει, σε πολλές Σλαβικές γλώσσες: Λαός = народ Ρωσικά, narod (στα Σλοβενικά), naród (Πολωνικά, Τσέχικα) κοκ

  72. Babis said

    #57
    «Οι Ρωμαίοι είχαν ένα ωραίο σύστημα με τους δικτάτορες (στην αρχή): τους εξέλεγαν οι ίδιοι, για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Άπαξ κι εκλέγονταν, όμως, είχαν γι’ αυτό το διάστημα ελευθέρας να ενεργήσουν όπως νόμιζαν καλύτερα. Σε εποχές κρίσης, αυτό το σύστημα δουλεύει σωστά.»

    Το ίδιο «ωραίο σύστημα» έχουμε και σήμερα. Τους εκλέγουμε οι ίδιοι και για περιορισμένο χρονικό διάστημα μπορούν να κάνουν ότι θέλουν. Μόνο που επειδή είδαμε ότι είναι «ωραίο σύστημα» σήμερα δεν το εφαρμόζουμε κατ’εξαίρεση όπως οι Ρωμαίοι αλλά συνεχώς.

  73. Άν εξαιρέσουμε την τρομοκρατία (κυρίως με βόμβες – οι Ναρόντνικοι κατάφεραν τελικά να σκοτώσουν και έναν Τσάρο, τον Αλεξανδρο Β’), οι λαϊκισμοί στην Ευρώπη του τέλους του 19ου και ιδίως στη Ρωσια μοιάζουν κάπως με τους σημερινούς
    ‘Ηταν ιδεολογικά κατασκευάσματα διανοουμένων της μεσοαστικής τάξης των πόλεων, που φιλοδοξούσαν να γίνουν οδηγητές και πολιτική ελίτ σε αγροτικές κοινωνίες εκτοπίζοντας τους μονάρχες. Από τους Ναρόντικους, εκτός του καθαρού μηδενισμού (βλ. Νετσάγιεφ), και πολλών άλλων, ξεπήδησε και το αρχέτυπο του «αριστερού τρομοκράτη» του 20ού αιώνα. Αργότερα επέδρασαν στο κόμμα των Σοσιαλεπαναστατών, αλλά και σε κάποιους από τους Ρώσους μαρξιστές (καί του ίδιου του Βλ. Λένιν, που ειχε αδελφό εκτελεσμένο Ναρόντνικο) καθώς στη δημιουργία του μετέπειτα μπολσεβικισμού.
    Η εξάπλωση αυτών των πυραμιδικών, «φυτευτών», και σε αντίθεση με τους Αμερικανικούς λαικισμούς, σχεδόν πάντα εθνοτικών λαϊκισμών, σε πληθυσμούς των πόλεων αμέσως μετά το 1900 (fin de siecle), στις παραμονές του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου, κυρίως όμως η ιδιοποίηση ή υφαρπαγή τέτοιων λαϊκισμών από τους φασισμούς στο Μεσοπόλεμο, στοίχειωσαν την ευρωπαϊκή πολιτική. Όμως μετά την καταστροφή του 2ο Παγκ. Πολέμου, κάποιες αναβιώσεις τους (π.χ. του Πουζάντ στη Γαλλία), ήταν μόνον ωχρά φαντάσματα ενός βυθισμένου παρελθόντος.
    Τώρα επέστρεψαν.
    Οι παλιοί λαϊκισμοί (ολόκληρης) της Αμερικανικής Ηπείρου, από τον Τζέφερσον μέχρι το People’s Party των φτωχών αγροτών στις νότιες και Κεντροδυτικές Πολιτείες (των Γουίβερ, Γουότσον και Μπράιαν), αλλά και τον Μπολιβάρ και τον Ζαπάτα, διαφέρουν σημαντικά από τους ευρωπαϊκούς λαικϊσμούς του 19ου και 20ού αιώνα.

  74. «Συμπερειλημμένα»
    ίσως ξενίζει γιατί δεν το ´χουμε ακούσει
    επανειλημμένα.

  75. Γιάννης Ιατρού said

    73: (και προηγούμενα) Δεν είδα να αναφέρεται το πιό μοντέρνο παράδειγμα λαϊκιστή, του Τράμπα, σημερινού αντιγράφου του (κατ’ εμέ) πρώτου διδάξαντα Publius Clodius Pulcher (ρωμαίου, σύγχρονου του Κικέρωνα)

  76. sarant said

    70 Ο σαραντάρης είναι νέος τη σήμερον ημέρα.

  77. Πέπε said

    @12, 19, 31, 32, 74:
    Συμπεριειλημμένα θα ήταν το σωστό. Όπς π.χ. περιείχε.

  78. Πέπε said

    Πάμε πάλι:

    Συμπεριειλημμένων θα ήταν το σωστό. Όπως π.χ. «περιείχε».

  79. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Έντσο Τραβέρσο ανάποδο, πορεία για το πουθενά. Πώς έχει καταντήσει έτσι η διανόηση, πέντε σελίδες για να εξηγήσει τί; τίποτα. Είδε κανείς στο κείμενο κάποιο βαθύ νόημα, κάτι που δεν γνωρίζαμε; επειδή με το φτωχό μυαλό μου δεν αντιλήφθηκα κάτι τέτοιο, παρακαλώ όποιος το αντιλήφθηκε να μου το δείξει, θα του χρωστώ μεγάλη χάρη γιατί δεν θέλω λόγο αγνοίας να αδικώ τους σύγχρονους διανοητές.

    «Είναι αλήθεια ότι αυτή η έννοια εμφανίζεται πειστικότερη σήμερα, σε σχέση με τη δεκαετία του 1980, επειδή η διαφορά ανάμεσα στον κλασικό φασισμό και το Εθνικό Μέτωπο είναι πολύ εμφανέστερη στις μέρες μας.»
    Ποιά είναι η ουσιώδης διαφορά τους;

    «Μέσα στα τελευταία χρόνια, έχουν ταξινομήσει στον «λαϊκισμό» το Νικολά Σαρκοζί, τη Μαρίν Λεπέν και τον Ζαν-Λυκ Μελανσόν στη Γαλλία, τον Τζέρεμι Κόρμπιν στο Ηνωμένο Βασίλειο, τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μπέρνι Σάντερς στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Ούγο Τσάβες στη Βενεζουέλα, τον Έβο Μοράλες στη Βολιβία, τον Νέστορ Κίρσνερ και τη σύζυγό του Κριστίνα στην Αργεντινή, τον Μπερλουσκόνι, τον Ματέο Σαλβίνι και τον Μπέπε Γκρίλο στην Ιταλία…»
    Με εξαίρεση ίσως τον Έβο Μοράλες, οι υπόλοιποι πού διαφέρουν;

    «Είναι ένα παράδειγμα μεταξύ πολλών για τη σύγχυση που μπορεί να επιφέρει η λέξη λαϊκισμός. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, όλοι όσοι επικρίνουν τη νεοφιλελεύθερη πολιτική της ευρωπαϊκής Κομισιόν, του ΔΝΤ και της ΕΚΤ –της πραγματικής ευρωπαϊκής κυβέρνησης– είναι λαϊκιστές! Ο Σύριζα στην Ελλάδα ως το 2015 και σήμερα το Podemos στην Ισπανία χαραχτηρίζονται τακτικά λαϊκιστές.» Γιατί, δεν είναι;

    «Έτσι η Μαρίν Λεπέν κι ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν στη Γαλλία ή ο Ντόναλντ Τραμπ κι ο Μπέρνι Σάντερς στις Ηνωμένες Πολιτείες τοποθετούνται δίπλα-δίπλα στην ίδια κατηγορία, παραβλέποντας ανέμελα τις τεράστιες πολιτικές διαφορές που τους χωρίζουν.»
    Ποιές είναι αυτές οι ΤΕΡΑΣΤΙΕΣ πολιτικές διαφορές που δεν τις βλέπουμε εμείς οι αδαείς όταν αναλαμβάνουν την διακυβέρνηση; Είδε ο προφέσορ κάποια ΕΣΤΩ ΜΙΚΡΗ διαφορά του ΣΥΡΙΖΑ από τις προηγούμενες κυβερνήσεις; ή μήπως είδε από τον Ολάντ ή τον Τράμπ;

    «Όταν αποδέχεται κανείς την έννοια του λαϊκισμού, η διαίρεση δεξιάς/αριστεράς σαν πυξίδα της πολιτικής σφαίρας γίνεται παρωχημένη και άχρηστη.»
    Γιατί αν δεν την αποδεχτεί δεν θα είναι παρωχημένη και άχρηστη, δηλαδή βλέπει ο προφέσορ κάποια τέτοια διαίρεση επί της ουσίας στο παγκόσμιο κομματικοπολιτικό σκηνικό; Πού είναι γαμώτο και δεν την βλέπω, να πώ ότι πίνω αλλά δεν. 🙂

    Πέρυσι έκανα το λάθος και αγόρασα το βιβλίο του Τραβέρσο Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΩΣ ΠΕΔΙΟ ΜΑΧΗΣ παρακινούμενος πιεστικά από ένα φίλο παρά την δηλωμένη μου αντιπάθεια γι΄αυτού του είδους βιβλία και δυστυχώς επιβεβαιώθηκα κι έκλαψα τα λεφτουδάκια μου, γύρω γύρω όλοι και τον Μανώλη ούτε που τον άγγιξε, κι αμφιβάλλω αν τον είδε καν.

    Μαράζι τόχω να δώ κάποιον σύγχρονο διανοητή να αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα της παγκόσμιας τραπεζοχρηματιστηριακής δικτατορίας.
    Ποτέ στην ιστορία τόσοι πολλοί όσοι τα τελευταία 50 χρόνια, δεν είπαν τόσα πολλά για να μη πούν τίποτα τελικά.

  80. BLOG_OTI_NANAI said

    78: Σωστά, η TLG-E έχει 11 τέτοια και κανένα «συμπερειλημμένων» π.χ.

  81. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    .

    Ο πατριωτισμός είναι το τελευταίο καταφύγιο ενός καθάρματος.
    Patriotism is the last refuge of a scoundrel.
    Life of Samuel Johnson (1791), Vol II, 7 Απριλίου 1775

    ΥΓ Διαχρονικο για ολους τους «λαϊκιστες» και «πατριωτες».

  82. Tah ala tahalasa said

    Νομίζω ότι τόσο αυτοί που λαικιζουν όσο κι αυτοί που τους ακούν βρίσκονται σε συμμαχία. Κατά βάθος γνωρίζουν την παραμυθα. Πως είναι όταν σε κερατωνει ο άντρας σου, στο λένε όλοι αλλά δεν το δέχεσαι με τίποτα; Αυτό. Στην ψυχιατρική θαρρώ το λένε άρνηση. Άμα λοιπόν πάρουμε από τη μια τους λυσσασμενους για εξουσία κι απ’ την άλλη όλους όσους αρνούνται να δεχθούν την πραγματικότητα έχουμε την άριστη κολεγια του λαϊκισμού. Δεν κάνω συμψηφισμό ευθυνών. Η μπορεί κ να κάνω. Πάντως για κάθε λαϊκιστή υπάρχουν κ κάμποσοι πρόθυμοι.
    «Αυτή είναι η γνώμη μου… Κι αν δε σας αρέσει, εντάξει έχω κι άλλη..»

  83. ΓιώργοςΜ said

    76 Μόνο; 🙂

    (παρηγοριά στον άρρωστο κλπ)

  84. leonicos said

    @37 Αλλά επαναλαμβάνομαι.

    Έχεις γνώθι σαυτόν!

    Το πρόβλημα δεν είναι το ό,τι επαναλαμβάνεσαι αλλά το ό,τι λες αυτό που θα λέγαμε κι εμείς. Δυστυχώς… πώς να ξεγελάσεις τα παιδιά; Έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα! (Σαββόπουλος)

  85. sarant said

    78-80 Δίκιο έχετε.

  86. leonicos said

    Πέπε, ορθόν, το είδες πρώτος, η ‘περί’ δεν περι-κόπτεται όπως η παρά.

    Και το απέδειξε ο μέγας ερευνητής Μπλογκοτινάνας

  87. leonicos said

    @80 Κανένα συμπερειλημμένων διότι δεν υπάρχει. Απλά, δεν είμαστε πολύ προσεκτικοί καμιά φορά.

    Μου ξέφυγε κι εμένα όταν διάβαζα το άρθρο, αλλά πιστεύω…. ότι θα το έγραφα σωστά.

    Α:ν θέλετε με πιστεύετε βέβαια

  88. ΓΚ said

    «από El País έως la Repubblica κι από Le Monde και The Guardian έως Frankfurter Allegemeine Zeitung»

    Οι βλαβερές συνέπειες του σουσουδισμού: Μένει η FAZ χωρίς άρθρο.

    Και… η Παίς, η Μοντ και η Γκάρντιαν έχουν το πρώτο γράμμα του άρθρου τους κεφαλαίο, ενώ η Ρεπούμπλικα μικρό! Φαντάζομαι ότι έτσι είναι στο πρωτότυπο (στο βιβλίο). Θεέ των μεταφραστών…

    («Ο Παίς, ο Μοντ και ο Γκάρντιαν» θα ήταν αποδεχτό.)

  89. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το φαινόμενο του «Αυριανισμού»: Λαϊκισμός και οι κρίσιμες εκλογές του 1985. Μάρτιος – Ιούνιος 1985.
    Διπλωματική εργασία
    https://ikee.lib.auth.gr/record/281215/files/GRI-2016-15722.pdf

  90. sarant said

    88 Είναι ένα πρόβλημα πώς αναφέρονται οι τίτλοι που έχουν και άρθρο, δεν είναι τόσο απλό. Μπορείς να πεις, πιστευω, «η El Pais» αν κρίνεις ότι το άρθρο είναι αναπόσπαστο στοιχείο του τίτλου. Αλλά βέβαια δεν θα πεις «Η Η Καθημερινή».

  91. Pedis said

    # 76 – 70 Ο σαραντάρης είναι νέος τη σήμερον ημέρα.

    και σήμερα και χτες, ένας στους δέκα, από έναν στους δέκα που ήταν νέοι και στα είκοσι, κι αν …

  92. ΓΚ said

    Εχμμμ… δεν νομίζω ότι είναι πρόβλημα. Ή [η εφημερίδα «El pais»] ή [η «Pais»]. Και… οπωσδήποτε «το Αλαμέιν», «ο Άσαντ» κλπ. Όχι «το Ελ Αλαμέιν», «η The Gambia», «η Den Χάγη»…

    Αντίστοιχα [το βιβλίο του Ψυχάρη «Το ταξίδι μου»] ή [το «Ταξίδι» του Ψυχάρη].

    (Ο Ελαμπντελαουί είναι άλλη περίπτωση, χεχε.)

  93. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ο νεοφιλελεύθερος λαϊκισμός της Μεταεθνικοφροσύνης και η χαμερπής κουλτούρα της άρχουσας τάξης
    https://www.ksm.gr/%CE%BF-%CE%BD%CE%B5%CE%BF%CF%86%CE%B9%CE%BB%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%8D%CE%B8%CE%B5%CF%81%CE%BF%CF%82-%CE%BB%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1/

  94. Avonidas said

    Άσχετο με το θέμα, αλλά το βάζω μπας και το συζητήσουμε αύριο στα μεζεδάκια:

    Χαμένες στη μετάφραση οι «σκατοχώρες» του Τραμπ

    Στην Ταϊβάν γίνανε «χώρες που δε γεννάνε αυγά τα πουλιά» (ποιητικό, δε λέω). Στην Κίνα, γίνανε «χάλια χώρες» (countries that suck), τα Νέα τις γράψανε «χώρες-απόπατους» (μπαμπά τους γλώσσα κλπ.)

    Ποικιλία! 🙂

  95. Μήτσος Χ said

    62:

    >Τὸτε εἶχαν καταταγεῖ ἀρκετοί μὲ διδακτορικὰ στὸ ἐξωτερικὸ ποὺ ὑπηρέτησαν τρεῖς μῆνες, ἐνῶ οἰ ὑπόλοιποι ὑπηρετήσαμε τριανταδύο

    Τριανταδύο πλας κι εγώ, τρεις μήνες τ αδελφάκι μου, που έκανε [να μην πω τι έκανε] στο Παρίσι.

    Αλλά η πλάκα είναι ότι βολεύτηκαν και πολλοί εδώ στο Ελλάντα.

    Και μας έρχεται ένας φοιτητής που είχε δουλέψει σ ένα ερευνητικό πρόγραμμα της πλάκας και μας ζητούσε χαρτιά για να υπαχθεί στη διάταξη.

    Και τα κατάφερε να γλυτώσει [στην ουσία] το στρατιωτικό.

    Πόσο μαλάκες ήμασταν εμείς με τις κing size θητείες στο στρατό και τα πανεπιστήμια και τα μεταπτυχιακά μας;

  96. Μήτσος Χ said

    Έντσο Τραβέρσο για τον λαϊκισμό

    Και Νίκος Καββαδίας για τα κορίτσια που τό΄ χουνε στα δίπλα και λοξά.

    [Τραβέρσο πλέει το πλοίο όταν δέχεται τον άνεμο από τα πλάγια]

    «Στὰ ὄρτσα νὰ προλάβουμε. Τραβέρσο καὶ προχώρα.
    Νὰ πᾶμε νὰ προλάβουμε τὴν τελευταία ριξιὰ
    σὲ κείνη τὴν ἀπίθανη σ᾿ ὅλο τὸν κόσμο χώρα
    ποὺ τὰ κορίτσια τό ῾χουνε στὰ δίπλα ἢ καὶ λοξά.»

    Νίκος Καββαδίας – Τραβέρσο (1975)

  97. Πέπε said

    92
    Το συγκρότημα The The πώς το λες σε ελληνικές προτάσεις; 🙂

  98. Είναι και το The Mall.

    Το συγκρότημα Τhe The είναι
    οι δεδέδες
    συνεχίζοντας την παράδοση που ξεκίνησαν
    οι γεγέδες!

  99. sarant said

    94 Αχ, δεν το είδα έγκαιρα αυτό

    92 Κοίτα, το θέμα με τα άρθρα… θέλει χωριστό άρθρο (να γράψω). Οπωσδήποτε όμως το Ελ Αλαμέιν έχει καθιερωθεί.

    98 Θυμάμαι πάντως ότι ο Τζεφ Ρούμπενς που ήταν εκδότης του περιοδικού The Bridge World (ισως είναι ακόμα) έγραφε The The Bridge World (με πλάγια τις 3 λέξεις)

  100. ΓΚ said

    Το Ελ Αλαμέιν και ο Λε Κορμπιζιέ έχουν καθιερωθεί, άσχετα αν εμένα δεν μου αρέσουν. Λέω το Αλαμέιν και ο Κορμπιζιέ και ας κατηγορηθώ για ελιτισμό…

    Το ότι κάποια έχουν καθιερωθεί δεν είναι λόγος να το κάνουμε κανόνα.

    Πίστευα ότι το θέμα είναι ξεκαθαρισμένο, παρόλες τις εξαιρέσεις, όπως Ελ Αλαμέιν, Ελ Σαλβαδόρ κλπ.

    Τέλος πάντων…

    @97
    Το συγκρότημα The The δεν το ξέρω (ευτυχώς). 🙂 Προβληματικοί (γλωσσικά) τίτλοι και ονομασίες υπάρχουν έτσι κι αλλιώς. Αυτό θα είχε ενδιαφέρον να το συζητήσουμε.
    Να γράφουμε όμως:
    la Repubblica συμφωνεί με El Pais, αλλά Frankfurter Allegemeine Zeitung έχει αντίθετη άποψη, ενώ Η Καθημερινή, Το Βήμα και Ριζοσπάστης γράφουν ότι…
    ξεκινώντας την πρόταση με μικρό, γιατί έτσι το έχει η εφημερίδα στον τίτλο της, πιστεύω ότι δεν σηκώνει συζήτηση.

  101. sarant said

    Ειπαμε, θέλει άρθρο.

    Εγώ θα έλεγα: Η Ρεπούμπλικα συμφωνεί με την Ελ Παϊς, αλλά η FAZ έχει αντίθετη άποψη, ενώ ο αρθρογράφος της Καθημερινής επικρινει το κύριο άρθρο του Βήματος.

  102. Πέπε said

    Στα νέα ελληνικά το άρθρο είναι απλώς άρθρο. Κανείς δεν προσέχει αν ένα έντυπο ονομάζεται «Εφημερίδα» ή «Η Εφημερίδα», εκτός όταν θέλει να δώσει μια σχολαστικά σωστή παραπομπή, και εκτός από κάποιες περιπτώσεις όπως «Η Εφημερίδα των Συντακτών» όπου χωρίς το άρθρο θα άλλαζε ελαφρώς το νόημα (με το «Η» υπονοείται ότι είναι η μόνη, ενώ το «Η» στην Καθημερινή δεν υπονοεί τίποτε).

    Νομίζω ότι δεν ισχύει το ίδιο για όλες τις γλώσσες. Για παράδειγμα, στα γαλλικά, όπου τα τοπωνύμια δεν παίρνουν άρθρο αλλά κάποια κατ’ εξαίρεση παίρνουν, αυτά τα τελευταία αναφέρονται πάντοτε με άρθρο, κι έτσι σ’ ένα χάρτη, δίπλα στο Athenes (=Αθήνα) βλέπουμε le Piree (=Πειραιάς, και όχι βέβαια ο Πειραιάς).

    Ίσως τέτοιες διαφορές μεταξύ γλωσσών να έχουν ακριβώς σχέση με το γεγονός ότι μόνο στα ελληνικά, απ’ όλες τις οικείες μας γλώσσες, υπάρχει άρθρο για τα κύρια ονόματα. Ίσως πάλι να έχουν σχέση με την κλιτότητα/ακλισία, αν και τα άρθρα είναι κλιτά (τέλος πάντων εμφανίζονται ως κλιτά) ακόμη και σε γλώσσες όπου κατά τα άλλα δεν υπάρχουν πτώσεις. Υποθέτω ότι για τις εφημερίδες στα γαλλικά θα λένε «du Monde» και στα ισπανικά «del Pais», και όχι «de Le Monde» και «de El Pais», έτσι δεν είναι;

  103. ΓΚ said

    @101
    Προφανώς η μόν μας διαφωνία είναι εδώ: «με την Ελ Παϊς»

    @102
    Στα Ελληνικά όλα τα κύρια ονόματα παίρνουν άρθρο, Στα Αγγλικά και στα Γαλλικά λίγα. (Στα Αραβικά πολλά,αλλά όχι όλα.)
    Τη διαφορά μπορούμε να τη δούμε σε μια αίτηση (για παράδειγμα).
    Τόπος γέννησης:
    Ελληνικά > Αθήνα
    Γαλλικά > Paris ή Le Havre

    Θα μου φαινόταν αστείο και ανορθόγραφο να γράψει κάποιος στα Ελληνικά «Τόπος γέννησης: Λε Χάβρ(η)».

    Για την τελευταία παράγραφο δεν έχω άποψη. 😦

    Από εκεί και πέρα υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα για συζήτηση, όπως και το… Λος Άντζελες. Όχι για να αλλάξουμε την καθιερωμένη χρήση, αλλά για γλωσσική άσκηση και… απόκτηση γλωσσικών δεξιοτήτων (για να ρίξω και την παιδαγωγικούρα μου). 🙂

  104. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @96. Μήτσος Χ said:
    «…
    Τραβέρσο πλέει το πλοίο όταν δέχεται τον άνεμο από τα πλάγια…»

    Συνονόματε, ὁ Γιῶργος Τράπαλης, στὸ Γλωσσάρι τοῦ Καββαδία, λέει τὸ ἀντίθετο:
    » τραβέρσο, τὸ : ἰταλ. traverso : ἀναγκαστικὴ πορεία σὲ περίπτωση μεγάλης θαλασσοταραχῆς κόντρα στὴ διεύθυνση τοῦ ἀνέμου γιὰ νὰ ἀποφύγει τὸ πλοῖο τὰ χτυπήματα τῶν κυμάτων στὰ πλευρά του » Αὐτὸ ἔχω ἀκούσει κι ἐγὼ ἀπὸ ναυτικούς.

  105. sarant said

    102 Λένε du Monde, du Figaro οι Γαλλοι

    Εξαίρεση: το κόμμα της δεξιάς, ο Σαρκοζί το μετονόμασε σε Les Republicains, και επέβαλε να εκφέρεται με το άρθρο του οπότε άκουγες άκομψες προτάσεις όπως X, candidat de Les Republicains, (αντί des Republicains). Tωρα συχνά το γράφουν και το λένε LR (προφ. ελ ερ)

  106. Σοβαρά; candidat de Les Républicains ?! Δεν το είχα πάρει είδηση! — Απορώ πως δεν έβγαλε φετφά η Ακαδημία να το καταδικάσει — ακούγεται πραγματικά φρικαλέο, πληγώνει τ’αυτιά.

    Και πάντως, ΓΚ, κανείς δεν είπε ούτε και θα πεί ποτέ σκέτο «ο Κορμπυζιέ». Το Le εδώ, όπως και σε πολλά γαλλικά επώνυμα, είναι αναπόσπαστο μέρος του ονόματος, δεν είναι (πια) άρθρο,όπως ακριβώς και στα πάμπολλα επώνυμα (Legrand, Lebeau, Leblanc, Lenoir…) που γράφονται με μία λέξη, γι’ αυτό και λέμε les idées de Le Corbusier, il dit à Le Corbusier… και όχι βέβαια du ή au Corbusier (!) Ακόμα όμως και στα τοπωνύμια, το Le Havre μπορεί να το εξελληνίσαμε σε Χάβρη, όπως και τη Den Haag σε Χάγη, αλλά τα Le Mans και La Rochelle Λε Μαν και Λα Ροσέλ νομίζω τα λέμε. Ομοίως το Ελ Πάσο, το Ελ Νίνιο, και φυσικά την (εφημερίδα) Χαάρετς, την (επίσης εφημερίδα) Αλ Αχράμ, το (πανεπιστήμιο) Αλ Αζχάρ, τους Die Linke, και πλείστα όσα άλλα.

  107. Γς said

    104:

    >Συνονόματε

    Λέγε με Γιάννη

    Το βρήκα στο Βικιλεξικό:

    τραβέρσο
    (ναυτικός όρος) η θέση πλοίου κατά την οποία πλέει, καθώς δέχεται τον άνεμο ή το κύμα από τα πλάγια μπροστά. Λοξός, εγκάρσιος

    Αλλωστε κάτι τέτοιο έχει κατα νου κι ο Καββαδίας όταν λέει

    «Στὰ ὄρτσα νὰ προλάβουμε. Τραβέρσο καὶ προχώρα.
    Νὰ πᾶμε νὰ προλάβουμε τὴν τελευταία ριξιὰ
    σὲ κείνη τὴν ἀπίθανη σ᾿ ὅλο τὸν κόσμο χώρα
    ποὺ τὰ κορίτσια τό ῾χουνε στὰ δίπλα ἢ καὶ λοξά.»

  108. Γς said

    107:

    Όσο για το «Στὰ ὄρτσα νὰ προλάβουμε »

    το ξέρεις εσύ το όρτσα καλύτερα από μας

    Εμείς ό,τι έχει πάρει τ αυτί μας από τον Αντώνη Καλογιάννη

    Καλημέρα

  109. Γς said

    106:

    Το Le Havre en Normandieμπορεί να το εξελληνίσαμε σε Χάβρη, αλλά κι αυτοί μας … εκγαλλίσανε τον Πειραιά μας dans la région d’Attique σε Le Pirée.

    Και σιγά μην τ αφήναμε έτσι.

    Το εκ-αυτόσαμε κι αυτό:

    Pirée πολυχώρος, Pirée εστιατόριο, Pirée καφέ και πάμε λέγοντας.

    Μας έμειναν μόνο τα Les enfants du Pirée της Μελινά

  110. sarant said

    106 Ωραία παραδειγματα.

    Για το de Les:
    Qui est Laurent Wauquiez, le nouveau président de Les Républicains ?

  111. Πέπε said

    @103:
    > > Από εκεί και πέρα υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα για συζήτηση, όπως και το… Λος Άντζελες.

    Να ένα καλό παράδειγμα. Το «Λος» δεν είναι άρθρο (εννοώ: οι αγγλόφωνοι Λοσαντζελίτες και λοιποί Αμερικάνοι δεν το χρησιμοποιούν όπως χρησιμοποιούν τα άρθρα), επειδή όλο μαζί το τοπωνύμιο είναι ξένο. Καθώς όμως δεν είναι καινούργιο ή ανοίκειο αλλά τριμμένο εδώ και γενιές στη γλώσσα τους, είναι ένα παράδειγμα του τι γίνεται με τα άρθρα που στερεοτύπως πάνε μαζί με κάποια λέξη σε ξένες «φράσεις».

    Τουλάχιστον, ξένες από τα αγγλικά. Όταν μιλάμε για ξένες φράσεις στα ελληνικά, που μας ενδιαφέρουν εδώ, ή σε άλλη γλώσσα, δεν είναι υποχρεωτικό να ακολουθούνται τα ίδια. Ωστόσο, μου φαίνεται περίπτωση παρόμοια με το αν κλίνουμε ή όχι τις ξένες λέξεις:

    Γίνεται γενικά δεκτό ότι δεν πρέπει να λέμε «το τανκ, τα τανκς» γιατί κανείς ελληνόφωνος δεν είναι υποχρεωμένος να γνωρίζει πώς κλίνεται η λέξη στ’ αγγλικά, και γιατ΄, ακόμη κι αν το ξέρει, η συνέπεια απαιτεί να κάνουμε το ίδιο με κάθε ξένη λέξη οποιασδήποτε προέλευσης, π.χ. «το θέατρο Μπολσόι – του θεάτρου Μπολσόβο), οπότε τελικά είναι πολύ πιο απλό να τα έχουμε άκλιτα. Αντίστοιχα λοιπόν, κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να ξέρει αν μία από τις δύο λέξεις ενός ξένου ονόματος/τοπωνυμίου/τίτλου είναι άρθρο, άρα το σωστό θα είναι να το πιάνουμε όλο μαζί ως μία περίφραση. (Αυτό αποεικνύεται και από περιπτώσεις όπως ο Λε Κορμπιζιέ, όπου στα γαλλικά γίνονται πράγματα άλλα από τα ευκόλως αναμενόμενα).

  112. Chris said

    Στη χώρα μας κάθε τι λαοφιλές χαρακτηρίζεται και λαϊκιστικό ενώ το αντίστροφο θεωρείται χρήσιμο. Αυτό πιστεύω ότι οφείλεται στο ότι όλα αυτά τα βαριά βιογραφικά θεωρούν τον πολίτη ανίκανο να καταλάβει τα βαθιά νοήματα που αυτοί αντιλαμβάνονται. Όταν έχεις περάσει από Χάρβαρντ ή όταν έχεις ιδεολογική καθαρότητα τι να σου πει ο μπιθουλας;
    Η λέξη αυτή δεν μου αρέσει. Είναι πολύ ευέλικτη η σημασία της. Προτιμώ την λέξη δημαγωγία.

  113. 103, 111,
    Για την ακρίβεια, το Λος Άντζελες είναι ήδη συγκεκομμένο,
    καθότι είχε ξεκινήσει σαν μικρό χωριουδάκι με τις ιεραποστολές, με την ονομασία
    El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles
    (Το χωριουδάκι της Κυράς μας, της Βασίλισσας των Αγγέλων –
    Η Βίκη λέει ότι έχει λίγο ακόμα στο τέλος η πρώτη ονομασία, που δεν το ήξερα: «del Río Porciúncula»)

    Οπότε το Los είναι από το de Los Ángeles = των Αγγέλων.
    Εξ ου και η ταινία City of Angels,
    ιστορία αγάπης στο LA, όπως πλέον αποκαλείται η πόλη σχεδόν αποκλειστικά.

    Υπάρχει και η (μπεντροβάτη;) ιστορία του τύπου που έστειλε πακέτο στην
    Smalltown, LA (Λουϊζιάνα) και το πακέτο του
    κατέληξε, λέει, στο Ελ-Έι.

    Για επιδόρπιο, She’s living in L.A. with my best old ex-friend Ray από τον Τζιμ Κρότσι.

  114. Και η περίπτωση της Ουκρανίας στα αγγλικά,
    όπου αποκόπηκε το άρθρο, από The Ukraine σε σκέτο Ukraine
    Η σύγχυση έχει καταγραφεί και σε σατιρικό σκετσάκι.

  115. 106, … de Les Républicains ?! … Απορώ πως δεν έβγαλε φετφά η Ακαδημία να το καταδικάσει ….

    Φετφάς:
    Δε λες «de Les».

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: