Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Σήμερα ächi thálassa (του Χανς Αιντενάιερ)

Posted by sarant στο 17 Ιανουαρίου, 2018


Ο καθηγητής Χανς Αϊντενάιερ (Eideneier) και η γυναίκα του η Νίκη είναι εδώ και πολλές δεκαετίες ίσως οι καλύτεροι πρεσβευτές της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού στη Γερμανία. Στον Χανς οφείλουμε πολλά σημαντικά βιβλία, όπως τις Όψεις της ιστορίας της ελληνικής γλώσσας ή εκδόσεις βυζαντινών κειμένων (Πτωχοπρόδρομος, Πουλολόγος, Παιδιόφραστος διήγησις, Σπανός).

Έχουμε μια αλληλογραφία και ανταλλαγή βιβλίων, και μου έστειλε πριν από λίγο καιρό ένα πρόσφατο βιβλίο του, το Ärmellos in Griechenland, στο οποίο συγκεντρώνει άρθρα του γραμμένα στα γερμανικά, δημοσιευμένα στην εφημεριδα Griechenland Zeitung, γερμανόφωνη εφημερίδα που εκδίδεται στην Αθήνα. Πρόκειται για γλωσσικά άρθρα που αρκετά από αυτά μοιάζουν πάρα πολύ με τα άρθρα του ιστολογίου, καθώς εξερευνούν την ιστορία και την ετυμολογία λέξεων και τις ελληνογερμανικές γλωσσικές ανταλλαγές. Ο τίτλος του βιβλίου (και ενός άρθρου) σημαίνει κατα λέξη «αμάνικος στην Ελλάδα» (μάλλον παίζει με το αγγλικό φραστικό μοτίβο X-less in Y) ο δε υπότιτλος προσδιορίζει το περιεχόμενο: δείγματα ελληνογερμανικής γλωσσικής επινοητικότητας. Το βιβλίο είναι αφιερωμένο στους Ελληνορωμιογερμανούς και κοσμείται με γελοιογραφίες του Κώστα Μητρόπουλου.

Από το βιβλίο αυτό διάλεξα να μεταφράσω (πολύ ελεύθερα διότι είναι γραμμένο σε γλώσσα ξένη) και να παρουσιάσω εδώ ένα άρθρο που από μια άποψη θα μπορουσε να θεωρηθεί επίκαιρο, αφού αντικείμενό του είναι οι εποχές, και ειδικότερα ο χειμώνας και η κακοκαιρία.

Επειδή το άρθρο απευθύνεται κυρίως σε γερμανόφωνο κοινό που ζει στην Ελλάδα και που έχει επαφή με την ελληνική γλώσσα, ο συγγραφέας παραθέτει πολλές ελληνικές λέξεις είτε γραμμένες στα ελληνικά είτε στο λατινικό αλφάβητο. Αυτό στη μετάφραση βάζει κάποια προβλήματα οπότε άλλοτε κράτησα τη μεταγραφή του κι άλλοτε μετέφρασα.

Ächi thálassa – es gibt Meer

Στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών στο γυμνάσιο μάθαμε τη λέξη χειμών – cheimón με τις δύο σημασίες της, χειμώνας και καταιγίδα. Χωρίς διαμαρτυρίες (αυτά γίνονταν πριν το 1968) αλλά όχι και χωρίς εσωτερική αντίσταση: Πώς είναι δυνατόν να καλύπτονται δυο τόσο διαφορετικές έννοιες με μία και την αυτή λέξη; Στο κάτω κάτω δεν συμβαίνουν όλες οι καταιγίδες τον χειμώνα, ούτε ο χειμώνας έχει μονάχα κακό καιρό.

Ώσπου μια μέρα, σε ένα μικρό πλοίο στο Αιγαίο, με φοβερή θαλασσοταραχή, άκουσα τον καπετάνιο να λέει: χειμώνα έχουμε σήμερα. Δεδομένου ότι βρισκόμασταν στα μέσα Αυγούστου, ήταν φανερό πως με τη λέξη «χειμώνας» εννοούσε τον κακό καιρό, αυτό που στα ελληνικά λέγεται kakokäría, καταιγίδες δηλαδή και μπόρες.

Από την άλλη, το αρχαίο ελληνικό θέρος που σημαίνει «καλοκαίρι» και έχει επίσης τις σημασίες «θερισμός» και «εποχή του θερισμού» στα νέα ελληνικά υποκαταστάθηκε από τη λέξη kalokäri, και αυτό το καλοκαίρι εύκολα μπορούμε να το αναλύσουμε στα συστατικά του, καλός και καιρός, δηλαδή «καλός καιρός», κι έτσι έχουμε ορίσει χοντρικά τα δύο πεδία: χειμώνας – κακός καιρός και καλοκαίρι – καλός καιρός.

Όμως όπως όλοι ξέρουμε, αυτό δεν φτάνει. Τι θα γινόμασταν αν δεν μπορούσαμε μαζί με το Páscha – Πάσχα να γιορτάζουμε επίσης την άνοιξη – ánixi; Και βέβαια πίσω από αυτή την «άνοιξη» βρίσκεται, το βλέπουμε καθαρά, το ρήμα anígo – ανοίγω. Από εδώ ξανοιγόμαστε λοιπόν προς το kalokäri, τον οριστικό και αμετάκλητο «καλό καιρό».

Ενδιαφέρον έχει ότι η λέξη «άνοιξις -ánixis» εμφανόιζεται πρώτη φορά με τη σημασία της άνοιξης στα κείμενα μόλις τον 14ο αιώνα, και στη συνέχεια σταδιακά αντικατέστησε το αρχαιοελληνικό «έαρ».

Έχουμε βέβαια και το φθινόπωρο, «το τελευταίο μέρος της opóra που τελειώνει»: ftinóporo. H opóra είναι στην πραγματικότητα η αρχή της εποχής του φθινοπώρου, δηλαδή το αποκαλόκαιρο, δηλαδή ο κατεξοχήν καιρός της συγκομιδής των καρπών, κι έτσι η λέξη αυτή, όπως και η γερμανική αντίστοιχη Herbst πήρε τη σημασία της συγκομιδής και πάνω απ’ όλα του καρπού, του οπωρικού.

Πριν όμως αποχαιρετήσουμε τη λέξη chimónas, αξίζει να αναφέρουμε μια λέξη από την ίδια ρίζα, chión (χιών) – chióni – το χιόνι. Και στη λέξη νιφάδα βρίσκουμε στα νεοελληνικά το μοναδικό ίχνος του αρχαίου ρήματος νείφει, χιονίζει -es schneit ή es sneit σε μας, απ’ όπου φαίνεται καθαρά η κοινή ινδοευρωπαϊκή ρίζα. Es schneielet und beielet, es weht un kalter Wind, τραγουδούσαμε παιδιά τον χειμώνα, και πάλι ο χειμώνας λοιπόν σε στενή σύνδεση με την κακοκαιρία.

[Το παιδικό τραγουδάκι είναι ιδιωματικό νοτιογερμανικό, διότι ο Χανς Αϊντενάιερ αν και μένει στην Κολωνία έχει γεννηθεί στη Στουτγάρδη. Αυτό το es beielet σπαζοκεφαλιάζει πάντως και τους Γερμανούς. Το αποδίδω «τσούζει», οποτε: χιονίζει και τσούζει, φυσάει κρύος άνεμος]

Όμως, σε μια χώρα σαν την Ελλάδα δεν είναι χειμώνας η κάθε θαλασσοταραχή. Η όμορφη, πανάρχαιη, προϊνδοευρωπαϊκή ακόμη, ελληνική λέξη για τη θάλασσα, thálassa, εκφράζει επίσης τους κινδύνους στους οποίους βρίσκεται εκτεθειμένος όποιος ταξιδεύει με φουρτούνα. Κι έτσι, η πιο συνηθισμένη έκφραση για τη θαλασσοταραχή είναι «έχει θάλασσα – ächi thálassa».

Advertisements

87 Σχόλια to “Σήμερα ächi thálassa (του Χανς Αιντενάιερ)”

  1. Alexis said

    Πραγματικά νομίζεις ότι διαβάζεις τον …Γερμανό Σαραντάκο!

  2. spiral architect 🇰🇵 said

    Καλημέρα.

    Χειμώνας μεσ’ το κατακαλόκαιρο. 😮

  3. Τυχερός ο κύριος καθηγητής που δεν άκουσε ποτέ τη φράση «το πλοίο δε φεύγει σήμερα, έχει καιρό» 😉

  4. Αὐγουστῖνος said

    Καλημέρα καὶ καλὴ ἀρχὴ μὲ ἀπορία:
    Γιατί «ächi» καὶ ὄχι «echi»; Τὸ ä, ἂν δὲν κάνω λάθος, ἀποδίδει τὸ -αι-, τὴ στιγμὴ μάλιστα ποὺ ἡ ἐναλλακτικὴ γραφή του εἶναι æ (πάλι ἂν δὲν κάνω λάθος). Ἐπιπλέον, ἀκόμα κι ἂν ὑποθέσουμε ὅτι στὰ ἑλληνικὰ ἀκούγεται ἴδιο τὸ -ε- μὲ τὸ -αι-, στὰ γερμανικὰ ὑπάρχει διαφορὰ στὴν προφορά. Ἢ ὄχι;

  5. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Καλημέρα, ὡραῖο ἄρθρο. Νὰ ταράξω ὅμως λίγο τὰ νερά. Μήπως ὁ καπετάνιος εἶπε «χειμώνα ἔχουμε σήμερα;» ἀντὶ γιὰ «χειμώνα ἔχουμε σήμερα». Μήπως ὑπῆρχε δηλαδὴ ἕνας ἐρωτηματικὸς τόνος στὴ φωνή του ποὺ ὁ συγγραφέας δὲν παρατήρησε, ἴσως καὶ λόγο ἄγνοιας. Τὸ λέω γιατὶ μοῦ ξενίζει στὰ νέα ἑλληνικὰ ἡ λέξη «χειμώνας» νὰ σημαίνει γενικὰ τὸν κακὸ καιρό, ἀλλὰ εἶναι πολὺ κοινὸ μὲ ρητορικὴ ἐρώτηση νὰ τονίζουμε κάτι ἀπρόσμενο γιὰ τὰ ἀναμενόμενα δεδομένα, ὁπότε καὶ πολὺ λογικὸ ὁ Καπετάνιος νὰ εἶπε «καλὰ ρὲ παιδιὰ, χειμώνα ἔχουμε;»

  6. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα

    Συνδέσμους για το βιβλίο δεν βάζουμε, ε, ακόμα δεν βγήκε (2007 !)….. να προλάβει ο άνθρωπος να πουλήσει και κανένα αντίτυπο 🙂

    4: νομίζω πως πολύ πιό κοντά στην ελληνική προφορά της λέξης στα Ελληνικά έρχεται το ä (a-Umlaut), επειδή το «ε» το προφέρουμε αρκετά πιό «ανοιχτά» από ένα γερμανικό «e»

  7. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    6 Καλα κάνεις και δεν βάζεις συνδέσμους 🙂

    5 Βρισκω κι άλλα στα google books
    Άμα πρόκειται να κάνει χειμώνα, να βρέξει, μαζεύει το γουρούνι κλάρες από ένα-γύρω και τις βάνει μες στο λόζο του, εκεί που κοιμάται. Την άλλη μέρα θα βρέξει εξάπαντος

    αφού αρχίζει Μεγαλοβδομάδα, μαθαίνουμε ύστερα από λίγο, πως χιονίζει και κάνει χειμώνα βαρύ. Πότε; Το Μάη; Τον Ιούνιο; Τον Αύγουστο; Σα να βρισκόμαστε στο νότιο ημισφαίριο!

    3 Μπράβο, λένε και «έχει καιρό»

  8. LandS said

    Και μια ο Άιντενάιερ λέει ότι την λέξη την έμαθε «στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών στο γυμνάσιο» κάνω κόπυ πέιστ από το Βικιλεξικό:

    χειμών αρσενικό
    1. χειμώνας, ως εποχή
    χειμῶνος ὥρᾳ
    2. κακοκαιρία, χειμωνιάτικος καιρός ανεξαρτήτως εποχής
    3. τρικυμία στη θάλασσα
    4. (μεταφορικά) βαρύ πλήγμα, συμφορά
    θεόσσυτον χειμῶνα : καταιγίδα από συμφορές, σταλμένη από το θεό (Αισχύλος)

    Εμάς γιατί μας «έμαθαν» άλλα Αρχαία Ελληνικά στο Γυμνάσιο; (1963-1969)

  9. Alexis said

    #5: Κι όμως λέγεται πολλές φορές και χωρίς ερώτηση, π.χ. «Τι κρύο είναι αυτό σήμερα; Χειμώνας!» ή στην πολύ κοινή έκφραση «θα κάνει χειμώνα», και μπορεί ημερολογιακά να έχουμε Σεπτέμβρη ή Ιούνιο. Δες και σχ. 7
    Ο καθηγητής νομίζω πως εκφράζει την έκπληξή του από την «ανακάλυψη» ότι η αρχαία σημασία (της κακοκαιρίας) επιβιώνει ως τις μέρες μας.

  10. sarant said

    8 Όταν τα μαθαίνεις σαν ξένη γλώσσα, τα βλέπεις αλλιώς. Σε μας, η ομοιότητα των λέξεων συνήθως βοηθάει αλλά όχι όταν οι σημασίες αλλάζουν.

  11. Νομίζω ότι στη γλώσσα των ναυτικών — έχουμε θαλασσινούς εδώ μέσα να το επιβεβαιώσουν ή να το διαψεύσουν — «καιρός» σημαίνει γενικότερα «άνεμος», όχι αναγκαστικά αντίξοος. «Βόηθα μας, Παναγία, και κάνε μας καιρό» θυμάμαι κάποιο παιδικό τραγουδάκι• επίσης, «στον καιρόν» λένε στο Ναυτικό εννοώντας «άκυρη η διαταγή».
    Και βεβαίως λέγεται και σήμερα το ρήμα «χειμάζομαι» — ή μήπως δε λέγεται πια; Τώρα που το σκέφτομαι, δεν το έχω ακούσει να λέγεται για τις περιστάσεις των τελευταίων ετών, ενώ κατ´εξοχήν θα ταίριαζε!

  12. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    11. Ἡ φράση «μὲ κόντρα τὸν καιρό», σημαίνει πράγματι «μὲ κόντρα τὸν ἄνεμο»

  13. Alexis said

    #11: «ο χειμαζόμενος ελληνικός λαός» και συχνότερα «η χειμαζόμενη ελληνική οικονομία» έχουν ειπωθεί και τα δύο κατά της διάρκεια της κρίσης και των μνημονίων.

  14. Jimakos said

    Επίσης, τιμής ένεκεν, θα πρέπει να αναφέρουμε πως από την λέξη χειμώνας προέρχεται και το κιμονό. Ολάκερα βραβεία έχουμε θεσπίσει προς τιμήν του, είναι δυνατόν να περάσει στο ντούκου? 😀 😀 😀

  15. Alexis said

    …και φαντάσου να ανακάλυπτε ο καθηγητής ότι το καρπούζι, ένα κατεξοχήν καλοκαιρινό φρούτο, το λένε και χειμωνικό σε κάποιες ντοπιολαλιές! 😆

  16. Alexis said

    …ε, τότε θα αναφωνούσε «είναι τρελοί αυτοί οι Έλληνες!» 🙂

  17. Φαρμακωμενο Πιονι said

    Ωραιο και το σημερινο αρθρο. Ομολογω πως εκεινη την σημασια του «χειμωνα» δεν την ηξερα.

    Το «ächi» με παραξενεψε κι εμενα. Παντως το «ä» προφερεται ακριβως οπως το «e»[1,2], και το αν ειναι κλειστο/ανοιχτο και μακρο/βραχυ (πανε αντιστοιχα αυτα τα δυο) καθοριζεται απο την υπολοιπη λεξη — αλλα και η ορθογραφια («e», «eh», «er») μπορει να βοηθησει.

    [1] Εκτος αν το «e» ειναι σε θεση schwa, που δεν υφισταται για το «ä».
    [2] Αν θυμαμαι καλα, γιατι εχουν περασει και κατι χρονια, το «ä(h)» δινει σε καποιες διαλεκτους το μακρο ανοιχτο «ε», ηχος που δεν υπαρχει στα προτυπα γερμανικα.

  18. sarant said

    14 Εμ βέβαια 😉

    15 Θα το ξέρει, αφού εκδίδει μεσαιωνικά κείμενα δεν αποκλείεται να το έχει συναντήσει.

  19. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    12 «κόντρα ο καιρός» στο 1:36

  20. Babis said

    Χειμώνα/καλοκαίρι τα συνηθίζουμε όταν ο καιρός δεν ταιριάζει με την εποχή πχ στις αλκυονίδες μέρες του χειμώνα συχνά ακούς να λένε «καλοκαίρι είναι σήμερα.
    Μια απλή φουρτούνα δεν θα ήταν αρκετή να κάνει το καπετάνιο να πει ότι έχουμε χειμώνα,θα πρέπει να είχε βάλει και ψύχρα (για μας, για τους Γερμανούς θα ήταν ζέστη)

  21. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα κι ἀπὸ μένα.
    Χρόνια πολλὰ στὶς ἑορτάζουσες καὶ τοὺς ἑορτάζοντες.
    Ἀλήθεια, ἔχουμε Ἀντωνία ἤ Ἀντώνη στὸ ἱστολόγιο;

    Πολὺ ὡραῖο τὸ σημερινό· καὶ παρήγορο ποὺ ὑπάρχουν «ξένοι»* οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται μὲ τὴ γλώσσα μας καὶ μάλιστα μὲ τόσην ἀγάπη.

    *Τὰ εἰσαγωγικὰ τὰ ἔβαλα ἐπειδὴ τέτοιους ἀνθρώπους δὲν τοὺς θεωρῶ ξένους.

  22. sarant said

    21 Δεν θυμάμαι να έχουμε εορτάζοντες.

  23. # 11

    λέγεται ακόμα στο ναυτικό και αντί του παραγγέλματος ανάπαυσις. εχει την έννοια του «ρίξε άγκυρα» πως το αγκυροβολημένο πλοίο γυρίζει πάντα την πλώρη στον καιρό

  24. # 21

    τουςλέμε και ξενίτες

  25. ΣΠ said

    Βλέποντας την λέξη «θάλασσα» γραμμένη thálassa μου ήρθε στο νου η λέξη της σερβοκροατικής talas, που σημαίνει «κύμα». Ίσως να συνδέονται, αλλά μπορεί και να είναι σύμπτωση.

  26. ΣΠ said

    Νικοκύρη, βάλε umlaut στο Ärmellos.

  27. sarant said

    26 Αφού τα έβαλες εσύ, τα παίρνω με κοπυπάστη 😉

  28. … Ärmellos in Griechenland …

    Wärmelos in Houston, TX,
    wo die Temperatur ist heute niedriger als in Alaska!

  29. sarant said

    Σοβαρά; Μπιλοζίρια;

  30. ΚΩΣΤΑΣ said

    Κόντρα ο καιρός Φλωριά
    και τα ψάρια δεν τσιμπάνε
    δε βαριέστε βρε παιδιά
    όσα έρθουν κι όσα πάνε

  31. leonicos said

    Χθες γύρισα από μια σχεδόν καλοκαιριάτικη Ρώμη, αν κι έβρεξε τη Δευτέρα.

    Πώς περάσαμε; Περπατούσαμε, Περπατούσαμε, Περπατούσαμε, Περπατούσαμε, Περπατούσαμε, Χ 10στη 10η
    Δευτἐρα Τρίτη οι γυναίκες ψώνιζαν,ψώνιζαν,ψώνιζαν,ψώνιζαν,ψώνιζαν,ψώνιζαν, δεκαπλασιάζοντας το κόστος της εκδρομής, που διαφορετικά δεν θα ξεπερνούσε τα 250 το άτομο, με Αιτζίαν.
    Και όσο οι γυναίκες ψώνιζαν, εγώ με τον θανάση Περπατούσαμε,Περπατούσαμε,Περπατούσαμε κλπ. Αλλά έχοντας ελευθερία κινήσεων πήγαμε από στενά δρομάκια και όχι πολυσύχναστα μέρη, επίσης καταπληκτικά αν όχι ωραιότερα από τα μαστ. (Ο Θνάσης και η γυναίκα του βρίσκονταν πρώτη φορά στη Ρώμη).

    Κάπου απόμερα είδαμε κάποιον που έμοιαζε με τον Γς, να συνοδεύει δυο γυναίκες, αλλά δεν πλησιάσαμε από διακριτικότητα, ἐτσι δεν παίρνω όρκο ότι ήταν αυτός. Πάντως οι γυναίκες ήταν κόμματοι.

    Το άντεξα παλληκαρίσια, αλλά ψόφισα. Δυο μέρες σέρνομαι και αύριο το πρόγραμμα θέλει Βόλο.

    Θα μου πείτε, άσχετο με το άρθρο. Για το άρθρο δεν έχω τίποτα να πω. Τα λέει όλα ο αριθμός των ως τώρα σχολίων.

  32. Γιάννης Ιατρού said

    28: houston: we have a problem !!

  33. 29, 32,
    Ακριβώς! 🙂

  34. nestanaios said

    Περιμένουμε από τους ξένους να μάθουμε για την δική μας γλώσσα.
    21. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα κίνητρα είναι ύποπτα και δεν τιμούν τον ελληνικό λαό.
    12. Δεν είναι πάντοτε έτσι. Έστω για λίγο μπορεί να έχουμε κόντρα (πλώρα) τον καιρό αλλά πρύμα τον άνεμο.
    25. Εμένα η «τάλας» μου θυμίζει τον Αισχύλο τον Ευριπίδη τον Σοφοκλή και εννοεί ταλαιπωρία και εξαθλίωση και αν θέλεις εννοεί και την θαλασσοταραχή.

  35. Γς said

    Βασίλη ζεις, εσύ μας οδηγείς!

  36. Ριβαλντίνιο said

    @ 35 Γς

    Το ‘θελε και το ‘παθε !
    Θεόσχωρέστον !

  37. sarant said

    34 Ύποπτα κινητρα!!!

  38. Βασίλης Ορφανός said

    Αντιγράφω από τον Πιτυκάκη (Το γλωσσικό ιδίωμα της Ανατολικής Κρήτης, Β, 1201):
    χειμώνας, ο. Εκτός από την εποχή του έτους, ακούεται συνήθως με τη σημασία της βροχής. «Απόψε ήβγαλε πολύ χειμώνα που τρέξανε τα ρυάκια».

    11
    Καιρό σου κάνει και λιχνάς, εδέ καιρός απού ΄ναι!
    μα θα γυρίσει και νοτιάς, και θα λογαριαστούμε.
    Κρητική μαντινάδα

  39. … Ο τίτλος του βιβλίου (και ενός άρθρου) σημαίνει κατα λέξη «αμάνικος στην Ελλάδα» (μάλλον παίζει με το αγγλικό φραστικό μοτίβο X-less in Y) …

    Πράγματι,
    πιστεύω πως η πρόθεσή του ήταν να παίξει με τον τίτλο του γνωστού έργου
    Sleepless in Seattle
    κάνοντάς τον
    Sleeveless in Hellas,
    και μετά γερμανιστί.

  40. sarant said

    38 Χαίρε Βασίλη!

    39 Στο ομότιτλο άρθρο επιπλέον γίνεται λόγος για ένα αμάνικο ρούχο.

  41. Κώστας said

    Καλησπέρα.

    Το e και το ä προφέρονται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο μόνο ως βραχύχρονα τονισμένα (π.χ. Wende «στροφή», Wände «τοίχοι»). Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις υπάρχει διαφορά (ανέφερε δύο το «Φαρμακωμενο Πιονι» στο 17). Για την περίπτωση, τώρα, που μας απασχόλησε, προκρίνω ανεπιφύλαχτα το echi (βραχύχρονο γαρ κατά το πρότυπο τoυ spreche «μιλώ»). Το ächi θα ήταν μακρόχρονο (κατά το πρότυπο τoυ spräche «θα μιλούσα»).

  42. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>έχει θάλασσα
    -έχει μεσάνυχτα! 🙂

    >>η πιο συνηθισμένη έκφραση για τη θαλασσοταραχή είναι «έχει θάλασσα
    θαλασσοδάνειο

  43. Theban said

    Ιδιαίτερη χρήση της λέξης καιρός έχω δει και σε κείμενα με θέματα αεροπορίας.
    Εκφράσεις όπως «μέσα στον καιρό».

  44. 6,
    Διάβασα και τα αποσπάσματα που προσφέρονται στο σάιτ για παραγγελία του βιβλίου, και είναι γραμμένα με κέφι και χιούμορ! Ιδίως το πρώτο: Γιατί το «ταξί» θα μπορούσε να είναι «τιμό».

  45. Μεταφραστής said

    Δυστυχώς πρέπει να σας αποκαλύψω ορισμένα πράγματα γι΄ αυτόν τον καθηγητή Χάνς Αϊντενάιερ, τα οποία δεν θα σας αρέσουν και θα σας εκπλήξουν.

    1) Από παλιά στην Γερμανία υπήρχε μια τακτική εκπομπή στην τηλεόραση στα ελληνικά. Την δεκαετία του 1970, ήμουν φοιτητής τότε, είδα τον Χανς Αϊντενάιερ στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου να δίνει συνέντευξη. Τον ρώτησε ο δημοσιογράφος πως πρόφεραν στα αρχαία ελληνικά την λέξη φιλείν. Ο λεγάμενος καθηγητής απάντησε φιλάιν.
    Αυτή δεν ήταν η αρχαία ελληνική προφορά, αλλά η λανθασμένη προφορά που διδάσκουν στα γερμανικά γυμνάσια. Ούτε το ότι ο τόνος είναι στο ι δεν πρόσεξε ο λεγάμενος. Και αυτό το άι που πέταξε είναι η προφορά του γερμανικού διφθόγγου ei των καιρών μας, που δεν έχει κανενός είδους σχέση με τα αρχαία ελληνικά. Σημειώνω ότι στα αρχαία ελληνικά την λέξη φιλείν την πρόφεραν φιλε-ίν, δηλαδή το ε και το ι ξεχωριστά. Ο τόνος ήταν στο ι επειδή το ι τονίζονταν κατά την προφορά της λέξης και το ι έμενε άτονο.

    2) Σε ένα από τα διάφορα βιβλία που δημοσίευσε ο λεγάμενος καθηγητής είχε μια φωτογραφία με μπλέ και άσπρα χρώματα. Έδειχνε ένα τυπικό νησιώτικο σπίτι με κήπο μπροστά από το σπίτι. Η πόρτα του σπιτιού ήταν μισάνοιχτη. Κάτω από την φωτογραφία έγραφε ότι στην Ελλάδα αφήνουν ανοιχτές τις πόρτες για τον επισκέπτη. Τόσο φιλόξενοι είναι οι Έλληνες δηλαδή που αφήνουν τις πόρτες ανοιχτές και μπάτε κλέφτες… Το είχαμε δεί οι Έλληνες φοιτητές στην καφετέρια του πανεπιστημίου και είπαμε: Τί βλακείες γράφει εδώ ότι αφήνουν τις πόρτες ανοιχτές στην Ελλάδα. Και να πάει ένα άγνωστος Γερμανός εκεί και όταν θα τον κυνηγήσουν θα πεί: Οι Έλληνες δεν είναι όπως ήταν κάποτε.

    3) Ο κύριος καθηγητής κάποτε ήταν εξεταστής στο Βιομηχανικό και Εμπορικό Επιμελητήρειο του Ντύσελντορφ για υποψήφιους μεταφραστές και διερμηνείς. Όταν εξεταζόταν ο υποψήφιος στα προφορικά, το μυαλουδάκι του καθηγητή Χανς Αϊντενάιερ πετούσε σε άλλους γαλαξίες και έτσι άλλα έλεγε ο υποψήφιος, άλλα άκουγε ο καθηγητής και τον έκοβε στα προφορικά, έστω και να είχε γράψει άριστα στα γραπτά. Θέλω να πω, θα ήταν πολύ σπάνιο να γράψει κάποιος υποψήφιος άριστα γραπτά και να κοπει στα προφορικά, πράγμα που όμως συνέβαινε τακτικά με αυτόν τον αμόρφωτο εξεταστή Χανς Αϊντενάιερ.
    Σε κάποια τέτοια περίπτωση έγινε γραπτή διαμαρτυρία προς τον υπεύθυνο για τις εξετάσεις του Επιμηλητηρίου και όταν έγινε η επανάληψη των προφορικών εξετάσεων, ο καθηγητάκος ήταν παρών, αλλά μόνον ως παρατηρητής σε μια γωνία.

    4) Γνωρίζω από πρώτο χέρι ή στόμα ότι ανάλογα πράγματα συνέβαιναν και στο πανεπιστήμιο της Κολωνίας όπου δυστυχώς ο καθηγητάκος έκαψε πολλούς φοιτητές εντελώς άδικα.

    5) Λοιπόν, Νίκο, πριν παινέψεις κάποιον, καλό θα είναι να διερευνείς το τί φρούτο είναι και μετά να τον παινέψεις, άν του αξίζει έπαινος.
    Αυτός ο καθηγητάκος μάλλον κατά λάθος το πήρε το πτυχίο του. Θα έπρεπε να ήταν στα πουρνάρια, όπως λένε στο χωριό μου. Έγινε γνωστός επειδή είχε την μανία να γράφει βιβλία, ίδρυσε εκδοτικό οίκο μαζί με την γυναίκα του Νίκη και επιπλέον, το αναγνωστικό κοινό ήταν Έλληνες εργάτες που πήραν το απολυτήριο του Δημοτικού, χωρίς ανώτερη εκπαίδευση για να μπορούν να κρίνουν ποιον έχουν μπορστά τους.
    Τα χρόνια πέρασαν και τα παιδιά εκείνων τον Ελλήνων εργατών μεταναστών στην Γερμανία έχουν ανώτερη μόρφωση. Θα μπορούσε να τα βάλει με αυτά τα παιδια των Ελλήνων εργατών μεταναστών τώρα ο αμόρφωτος καθηγητής Χανς Αϊντενάιερ; Μάλλον θα τον κοινηγούσαν με κλούβια αυγά. και σάπιες ντομάτες.

  46. Μαρία said

    Πρόσφατο βιβλίο του 2007;
    https://www.amazon.de/%C3%84RMELLOS-GRIECHENLAND-Griechisch-Deutsche-Sprachfindigkeiten-Eideneier/dp/3929889862

    Για επανέκδοση πρόκειται https://www.amazon.de/%C3%84rmellos-Griechenland-Griechisch-Deutsche-Sprachfindigkeiten-Eideneier/dp/399021022X

  47. Ιουστίνη Ανδρ. said

    Επειδή τυχαίνει να ξέρω γερμανικά και να γνωρίζω κάπως τη γερμανική πραγματικότητα, συμφωνώ απόλυτα με τον αναγνώστη Μεταφραστή (45): Ο κ. Χανς Αϊντενάιερ δεν έχει καλή φήμη στη χώρα του και κακώς ο κ. Σαραντάκος τον προβάλλει λές και είναι κανένας ογκόλιθος. Θα έγραφα κι άλλα που ξέρω, αλλά έχω καταλάβει ότι δεν αρέσει η αντίθετη άποψη σ’ αυτό το ιστολόγιο.

    Θα πώ μόνο ότι το βιβλίο του για τον Πτωχοπρόδρομο είναι για τα πανηγύρια. Αυτό και μόνο να είχε ξεφυλλίσει ο κ. Σαραντάκος, θα καταλάβαινε πολλά για τον άνδρα. Ασφαλώς, μεγάλες ευθύνες έχει και ο κ. Ιατρού (γερμανομαθής, αν δεν κάνω λάθος) που αμέλησε να ενημερώσει τον κ. Σ. για το ποιόν του κ. Χάνς. Και πάλι συχαρητήρια στον κ. Μεταφραστή για το θάρρος του να πεί την αλήθεια

  48. Μεταφραστής said

    45

    1) και το ι έμενε άτονο

    Διόρθωση: Το ε έμενα άτονο, ήθελα να γράψω.

  49. Γς said

    31@ Λεώ

    >Κάπου απόμερα είδαμε κάποιον που έμοιαζε με τον Γς, να συνοδεύει δυο γυναίκες

  50. Alexis said

    #47: Ασφαλώς, μεγάλες ευθύνες έχει και ο κ. Ιατρού (γερμανομαθής, αν δεν κάνω λάθος) που αμέλησε να ενημερώσει τον κ. Σ. για το ποιόν του κ. Χάνς.

    Ε, αφού είναι κακόψυχος, δεν τά ‘παμε αυτά;
    Τα ‘παμε!

  51. 48 Η διαφορά μεταξύ των περισπωμένων και των οξυτόνων μακρών συλλαβών, κατά την μοραϊκή θεωρία https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_Greek_accent , είναι η αντίθετη απ’ ό,τι λες, Μεταφραστή:

    Το περισπώμενο μακρό τονίζεται στο πρώτο του mora https://en.wikipedia.org/wiki/Mora_(linguistics) (δλδ. το πρώτου του ήμισυ του μακρού): φιλεῖν = φιλέ.ιν (ή ακριβέστερα pʰiléen, γιατί το συγκεκριμένο δίφθογγο ποτέ δεν είναι ei [γνήσιος δίφθογγος], ήταν το ομηρικό φιλέεν /ee/ που έγινε κλειστός μονόφθογγος—https://en.wikipedia.org/wiki/Spurious_diphthong). Η περισπωμένη δεν είναι υποτίθεται ανεβοκατέβασμα του τόνου, /\; Ε, pʰiLEen.

    Όταν το μακρό είναι οξύτονο, τότε έχουμε ανέβασμα αντί ανεβοκατέβασμα του τόνου, και το μακρό τονίζεται στο δεύτερό του μόρα: φυλακή = pʰylakɛɛ́ (τονισμός _/ )

  52. Πάντως κακόψυχος, ξεκακόψυχος όλες οι περσόνες κολημένες είναι μαζί του… ίσως η ασχολία του με τα αγροτικά τις ελκύει, ίσως το ελκυστικό επίθετό του να παραπέμπει σε θεραπεία ψυχών τεμνομένων δίχα και καθέτως ,ποιός να ξέρει…

    Γύρω στο 70, μεταφραστή, στα περισσότερα χωριά αφήναν τις πόρτες ανοιχτές, μετά χαλάσανε τα πράγματα

  53. Γς said

    μετά χαλάσανε τα πόμολα κι οι μεντεσέδες

  54. ΓιώργοςΜ said

    52 Μέχρι το ’85, στο πατρικό μου κλείναμε την αυλόπορτα μόνο για να μην μπαίνουν τα αδέσποτα και χαλάνε τον κήπο. Στο Μπραχάμι, όχι σε κανένα χωριό (αν και την εποχή εκείνη δεν υπήρχε μεγάλη διαφορά).

  55. LandS said

    10 Όταν τα μαθαίνεις σαν ξένη γλώσσα, τα βλέπεις αλλιώς

    Ακριβώς αυτό ήθελα να πω

  56. nikiplos said

    @45, στις τελευταίες μου εξετάσεις στη γλώσσα στο Παρίσι, έγραψα πολύ καλά (αν όχι άριστα) στα γραπτά. Στα προφορικά τα πήγα επίσης πολύ καλά, όχι άριστα. Ο καθηγητής με πέρασε μόλις με τη βάση. Στο μπιστρό που πήγαμε όλοι μαζί ύστερα για τα περαιτέρω, δυό Γάλλοι κάθονταν δίπλα μας και έτσι πιάσαμε συζήτηση. Ήταν επίσης φοιτητές. Μου εκμυστηρεύτηκαν ότι μιλούσα καλύτερα μακράν από τους υπόλοιπους της παρέας. Τους ενημέρωσα ότι από όλους ο καθηγητής μόνο εμένα είχε βγάλει στη βάση. Μου απάντησαν με πικρία: «Έτσι συνήθως πράττουν οι καθηγητές» …

  57. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα

    50, 52 κλπ. 🙂 🙂 Γιώργο ζηλεύεις!!

  58. spiral architect 🇰🇵 said

    @45, 56: Γι’ αυτό το «από καθέδρας» νταβατζιλίκι έχουν χυθεί δάκρυα κι έχουν πέσει μπινελίκια ουκ ολίγα. 😦

  59. LandS said

    51 Δεν είμαι ειδικός ή εξοικειωμένος, ούτε καν επαφή έχω. Έχω όμως μια απορία. Αν ήταν έτσι ο τονισμός των διφθόγγων (που λέγαμε εμείς), στο πρώτο ήμισυ του μακρού, γιατί το αι έγινε ε, τα οι, ει έγιναν ι; Μήπως υπήρξε κάποιος άλλος λόγος τόσο σπουδαίος που ο τρόπος τονισμού δεν αποτέλεσε κανενός είδους εμπόδιο; Ακόμα και με τον τότε τονισμό το ο στο οι, θα ξεχώριζε από το ι πως έγινε και έμεινε το ι μόνο του;
    Φυσικά δεν μπορώ να αμφισβητήσω την θεωρία (αυτή ή κάποια άλλη) αλλά το ερώτημα γιατί και πως οι ήχοι αυτοί εξελίχτηκαν ή μετατράπηκαν στους σημερινούς έχει τεθεί;

  60. sarant said

    45 Εχω διαβάσει τα βιβλία του και προφανώς δεν μπορούσε να τα γράψει άνθρωπος… αμόρφωτος. Τον ξερουν κι άλλοι σχολιαστές.

    46 Ναι, εγώ έχω την τρίτη «uberarbeitete» έκδοση του 2017

    51 Πες τα

    59 Γιατί δύσκολο να πούμε. Πώς, τα λέει π.χ. το Vox Graeca.

  61. Πέπε said

    @45, 51:
    Το ότι η περισπωμένη τονίζει (οξύνει) το πρώτο μισό του μακρού φθόγγου προκύπτει ξεκάθαρα και από το πώς τονίζονται οι συνηρημένες συλλαβές:

    οξύτονο+άτονο=περισπώμενο, π.χ. τιμάω-τιμῶ
    άτονο+οξύτονο=οξύτονο, π.χ. τῶν τιμαόντων-τιμώντων

  62. sarant said

    Αλλωστε την περισπωμένη αρχικά τη λεγανε οξυβάρεια.

  63. Μεταφραστή, φυσικά το φιλείν δεν προφερόταν ποτέ φιλάιν, και ο καθηγητής θα έπρεπε να ξέρει ότι δεν ήταν καν φιλέιν, ήταν (κατά την επικρατούσα θεωρία) [phile:n], με πολύ κλειστό και μακρό το e, σαν το γερμανικό eh στο zehn — και γραφόταν ει επειδή και η προκλασική δίφθογγος ει είχε γίνει κι αυτή [e:] στα κλασικά χρόνια (και πολύ γρήγορα μετά συνέπεσε με το μακρό ι). Σου τα εξήγησε καλύτερα ο ΝικΝικ. Όσο για τη μουσική χροιά της περισπωμένης, όλοι συμφωνούν πως ήταν οξυβαρεία, ανέβαινε δηλαδή η φωνή στην αρχή του μακρού φωνήεντος και μετά έπεφτε. Το ότι γράφεται σήμερα στο δεύτερο φωνήεν είναι απλή ορθογραφική σύμβαση, όπως στα νέα ελληνικά γράφεται ο τόνος στο υ του ‘αύρα’, ‘νεύρό, κι ας παριστά σήμερα… σύμφωνο.
    Και τις πόρτες σαφώς τις αφήναμε ανοιχτές ως πριν από σαράντα χρόνια, και όχι μόνο σε χωριουδάκια. Μου κάνει εντύπωση που δεν το ξέρεις.
    Δεν ξέρω τίποτε για την αξία του καθηγητή ως φιλολόγου, ούτε για το ηθικό ποιόν του, αλλά προσπαθώντας να τον βγάλεις άχρηστον, λες ανοησίες. Και δυστυχώς δεν είναι η πρώτη φορά…

  64. Χρίστος Δάλκος said

    Ἀντιγράφω ἐνδεικτικά ἀπό τό Ἀρχεῖο τοῦ Κέντρου Ἐρεύνης Νεοελληνικῶν Διαλέκτων καί Ἰδιωμάτων:

    χειμάζ᾿ (= χιονίζει Βιθυν. Θράκ. Ἴμβρ. Λῆμν. Μακεδ. || κάνει κακό καιρό Αἰτωλ. Πελοπν.), Παρ. Φρ. ᾿κεῖ πού χειμάζ᾿ ἀσπρίζ᾿ (λέγεται γιά κάτι πού εἶναι ὁλοφάνερο καί δέν μπορεῖ νά κρυφτῇ)

    χειμωνιάζει (= ἔρχεται ἡ ἐποχή τοῦ χειμώνα || ἐπέρχεται κακοκαιρία)

    Ὅσο γιά τόν «χειμῶνα», ἀρκεῖ, νομίζω ἡ παράθεση τῶν σημασιῶν στήν τσακωνική (πού ὑπάρχουν καί σέ πολλές ἄλλες περιοχές): «χειμώνα ο, (1. Χειμώνας […] 2. Κακοκαιρία – αέρας, βροχές, χιόνια […] Σάτσι εμποίτσ΄ε πρεσσοί χειμωνάδε, φέτος έκανε πολλές κακοκαιρίες. 3. Δυνατή βροχή Επέρι εξεζ΄ίε πρεσσέ χειμώνα, χτες έριξε πολλή βροχή»

    Καί βέβαια ἔχει δίκιο ὁ Nick Nicholas (51), γι᾿ αὐτό καί ἡ περισπωμένη ὠνομαζόταν καί ὀξυβάρεια.

    Τέλος, γιά τήν ἐνδεδειγμένη ἀντιμετώπιση ἀπό μᾶς σπουδαίων ἐπιστημόνων ὅπως ὁ Hans Eideneier, ἐνδεικτική εἶναι ἡ στάση ἐκείνου τοῦ ἀνώνυμου ἕλληνα παλαιοβιβλιοπώλη, τόν ὁποῖο εὐχαριστεῖ ὁ ἐκδότης τοῦ Πτωχοπρόδρομου στόν Πρόλογο τῆς ἔκδοσης: «Ο απόγονος εκείνος και φορέας του πολίτικου ελληνικού πολιτισμού εξέφραζε με το δώρο του την εμπιστοσύνη του σε έναν ξένο, νεαρό τότε, επιστήμονα, πως θα προσπαθήσει να συνεχίσει να υποστηρίζει την παράδοση της αδιάλειπτης ελληνικής πνευματικής παραγωγής.»

  65. Μπετατζής said

    Δεν είμαι ειδικός να κρίνω τον συγγραφέα, έχω εμπιστοσύνη απόλυτη όμως στις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης που βγάζουν τα βιβλία του. Τον Πτωχοπρόδρομο και τον Πουλολόγο τα διάβασα και τα απόλαυσα σαν αναγνώστης, όχι σαν ειδικός. Έχω μάθει όμως να είμαι πολύ δύσπιστος σε κριτικές που στηρίζονται σε ιστορίες του τύπου …. κάποιος μια φορά κάποτε είπε ή έκανε κάτι. (θυμήθηκα και τον κομμουνιστή παμίτη που πήδηξε με 10 ευρώ, πράγματα δηλαδή που δεν θα έπρεπε καν να αφήνονται δημοσιευμένα, αλλά δεν μου πέφτει λόγος). Άμα έχετε όρεξη, χρόνο, γνώσεις και νεφρί, διαβάστε τα βιβλία του και βρείτε λάθη και μην μας λέτε ιστορίες.

  66. sarant said

    65 Πες τα.

  67. nikiplos said

    @58, Αγαπητέ Σπειροειδή, μα γι’ αυτό ακριβώς το είπα. Είναι κάτι που «συνήθως συμβαίνει» και περιγράφεται στο @45 ως ένδειξη για το πόσο κακός (το «αμόρφωτος» το προσπερνάω εν τη ρύμη του λόγου) καθηγητής ήταν. Ενώ αντίθετα τέτοιες συμπεριφορές δεν είναι σπάνιες αφέδρας.

    Αυτές οι συμπεριφορές έχουν τις ερμηνείες τους, αλλά παιδαγωγικά τουλάχιστον παντού οι προφορικές εξετάσεις δεν έχουν την ίδια βαρύτητα με τις γραπτές (scripta manem) και συχνά οποτεδήποτε γίνονται, λαμβάνουν χώρα μόνο μετά άλλων μαρτύρων.

    Για να το ελαφρύνω και λίγο, στις ελάχιστες φορές που εξετάστηκα προφορικά για κάποια εργασία, φρόντιζα (από πρόθεση) να υπάρχει στην ομάδα κάποια από τις δυό τρείς διάσημες ευειδείς συναδέλφους μας. Γκαραντί περνούσαμε, αλλά σε μια δυο φορές αυτό δεν ήταν καλό για τη δική μου βαθμολογία, καθώς ο εξεταστής – βοηθός καθηγητή, εξαντλούσε την επιείκειά του στις νεαρές και την αυστηρότητά του σ’ εμάς. 😉

  68. Lands (59), γιατί γίνονται οι φωνητικές αλλαγές, κανείς δεν το ξέρει. Αλλωστε συχνά βαίνουν προς αντίθετες κατευθύνσεις. Το άτονο ο στα ελληνικά γίνεται ου στα μισά ιδιώματα, στα ρωσικά όμως γίνεται α!
    Υπάρχουν όμως κάποιες τάσεις. Στην εκφορά της διφθόγγου άι, π.χ., το στόμα πρέπει να πειράσει γρήγορα από το α στο ι, και μοιραία περνάει και από την ενδιάμεση θέση, που είναι το ε, οπότε το αϊ έχει μια τάση να γίνεται αε, που εύκολα συναιρείται σε ε. Αυτό πρέπει να συνέβη στα ελληνικά της ύστερης ελληνιστικής εποχής• αυτό σαφώς συνέβη στα λατινικά, όπου το ai αρχαϊκών επιγραφών γράφεται ae στηκ κλασική εποχή (Caesar=Καίσαρ κλπ.) αλλά γρήγορα συγχέεται με το e• αυτό ξανασυνέβη αργότερα στα γαλλικά, όπου στο λατ. ct το πρώτο σύμφωνο έγινε ημίφωνο ι, κι έτσι το lactem έγινε στη γραφή lait αλλά προφέρεται λε! Όσο για το oi, όταν σκέφτεσαι ότι στα γαλλικά έγινε… ουα (π.χ. roi=ρουά ο βασιλιάς, εκ του λατ. rex!), καμία άλλη φωνητική του εξέλιξη (π.χ. η τροπή του σε ü στα ελληνικά) δεν πρέπει να σε εκπλήσσει 🙂

  69. Γιάννης Ιατρού said

    τας δε δυσφημίας των ονομάτων φεύγοντες
    Από την κριτική στο #45 μόνο το (1) έχει σχέση με την επιστημονική επάρκεια του Η.Ε., κι αυτό είναι λάθος, λόγω άγνοιας του σχολιαστή (βλ. #51). Τα (2)..(4) είναι σχόλια ad hominem, τελείως άσχετα και ακατάλληλα για να κρίνει κανείς το έργο του Η.Ε.

    Κενὸς ἐκείνου σχολιαστού λόγος, ὑφ᾽ οὗ μηδεμία ἔλλειψις ἀναγνώστου θεραπεύεται

  70. Κώστας said

    41:

    «Το ächi θα ήταν μακρόχρονο (κατά το πρότυπο τoυ spräche «θα μιλούσα»).»

    Βλακεία είπα. Μπορεί και να ʼταν βραχύχρονο (κατά το πρότυπο τoυ Βäche «ρυάκια»). Το ech, όμως, είναι πάντα βραχύχρονο, άρα σαφώς θα ταίριαζε καλύτερα για το «έχει».

  71. ΚΑΒ said

    69 >>Κενὸς ἐκείνου σχολιαστού λόγος, ὑφ᾽ οὗ μηδεμία ἔλλειψις ἀναγνώστου θεραπεύεται

    είναι παράφραση του Στοβαίου;

  72. Γιάννης Ιατρού said

    71: Επικούριον, απ΄εδώ
    H επανάληψη είναι μητέρα … κλπ. κλπ. 🙂

  73. Γιάννης Ιατρού said

    72: Για να δούμε, αν θα πετύχει τώρα ο σύνδεσμος. Μάλλον μπήκε κανένα κενό στη μέση (λόγω μήκους) και μου τον χάλασε στο 72 🙂

  74. Πέπε said

    Πάντως το «έχει θάλασσα» με την έννοια «έχει κύμα», που λέγεται ή κατανοείται και από τον γενικό πληθυσμό αλλά πάντως είναι μάλλον λεξιλόγιο των θαλασσινών, είναι πάρα πολύ ανάλογο με το «αέρας» = «άνεμος», που ανήκει 100% στο κοινό γενικό λεξιλόγιο και δε λέγεται σε συγκεκριμένες φράσεις αλλά οπουδήποτε.

  75. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Στη γλώσσα των παλιών μου δεν θυμάμαι ούτε άνοιξη σκέτα, ούτε φθινόπωρο. Λέγανε «άνοιξη καιρού» (ή Ξέμαρτα/Απριλομάη/Μαγιάπριλα) και «χειμωνιάσματα» (ή Σετεμπροχτώβρη/Οχτωβριάδες) αντίστοιχα για τις δυο εποχές.

  76. ΚΑΒ said

    72. Γνώριζα τη φράση από τον Στοβαίο και ρώτησα αν το 69 ήταν παράφρασή του. Αποδίδεται στον Πυθαγόρα.

  77. nestanaios said

    45. 48.
    Εγώ θα διαφωνήσω με την αφωνία του έψιλον και την απόσχιση αυτού από το «ι» χωρίς φυσικά να συμφωνώ με τους προλαλήσαντες διαφωνούντες.
    Το «ι» είναι αυτό που είναι πάντοτε άφωνο και ως άφωνο δεν έχει ούτε χρόνο.
    Τι «ι» είναι επιτατικό μόριο και επιτασσόμενο το «ε» εκτείνει αυτό νοητικά και όχι χρονικά. Το αποτέλεσμα είναι μία προφορά τύπου «η» αλλά θα έπρεπε, λέω εγώ, να προφέρεται ως βραχεία και όχι ως μακρά. Αυτό συμβαίνει στην «αι» και στην «οι» στο τέλος των λέξεων όπου φέρονται ως βραχείες των ευκτικών εξαιρουμένων.
    Συ λες ότι στο «φιλείν» μένει το «ε» άτονο. Το «ε» μπορεί να μείνει άτονο αλλά άφωνο δεν μπορεί να μείνει και αν αποσπαστεί από το «ι» και δώσουμε φωνή στο «ι», τότε αυξάνονται οι συλλαβές και αλλάζει η μουσική. Ο Αισχύλος λέει «…χαίρε, Δαρείου γύναι». Για φαντάσου να αυξήσουμε τις συλλαβές στη «Δαρείου» από τρείς σε τέσσερις.
    Συνοψίζοντας λέω ότι στην «φιλείν» το «ι» είναι άφωνο και το «ε» προφέρεται ως «η» βραχύ κατ’εμέ.

    Για τις προθέσεις των ξένων «φιλελλήνων» εγώ κρατώ πολλές επιφυλάξεις. ΑΛΛΑ ΕΧΟΥΝ ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΑΝΑΖΗΤΟΥΝ.

  78. Μεταφραστής said

    63

    Εμένα μου κάνει εντύπωση που δεν ξέρεις για ποιον λόγο αφήνουν τις πόρτες ανοιχτές και τώρα, όταν έχουν καλοκαίρι στην Ελλάδα και σε άλλες θερμές χώρες, όχι μόνο σε παλαιότερους καιρούς. Τις αφήνουν ανοιχτές για τον ίδιο λόγο που άλλοι αγοράζουν κλιματιστικά. Για να αερίζεται το σπίτι και να είναι δροσερό, χωρίς να πληρώσουν κλιματιστικά.
    Όταν δεν είναι κανένας στο σπίτι, φυσικά τις κλειδαμπαρώνουν.
    Και ποτέ, ούτε στο παρελθόν, ούτε τώρα δεν αφήνουν ανοιχτές τις πόρτες για απρόσκλητους επισκέπτες που έγραψε ο αμόρφωτος κατά λάθος καθηγητής Χανς Αϊντενάιερ στο βιβλίο του.

  79. Μεταφραστής said

    65

    Δεν λέω ιστορίες ξεκάρφωτες. Αυτά που έγραψα μπορώ να τα αποδείξω και σε δικαστήριο, αν χρειαστεί.

  80. Μεταφραστής said

    77

    Η προφορά εξαρτάται από την εποχή για την οποία μιλάμε. Αρχικά όλα τα γράμματα των ελληνικών λέξεων προφέρονταν ξεχωριστά και τονίζονταν εκεί που βάζουμε τόνο σύμφωνα με το πολυτονικό. Αργότερα άλλαξε η προφορά και σήμερα έχουμε π.χ. διάφορες γραφές του φθόγγου ι. Ως ένα παράδειγμα πολλαπλής αλλαγής της προφοράς αναφέρω ότι τον μεσαίωνα το υ προφέρονταν όπως το σημερινό γαλλικό u; το ολλανδικό u και το γερμανικό ü.

  81. […] Πηγή: Σήμερα ächi thálassa (του Χανς Αιντενάιερ) « Οι λέξεις έχουν … […]

  82. Πέπε said

    @80:
    > > Η προφορά εξαρτάται από την εποχή για την οποία μιλάμε.

    Δίκιο έχεις. Ας πούμε ότι μιλάμε για την προφορά της εποχής όπου αποκρυσταλλώθηκε το αλφάβητο όπως το ξέρουμε σήμερα.

    > > Αρχικά όλα τα γράμματα των ελληνικών λέξεων προφέρονταν ξεχωριστά και τονίζονταν εκεί που βάζουμε τόνο σύμφωνα με το πολυτονικό.

    Για τις διφθόγγους δεν είναι ακριβώς έτσι. Ένα αι δεν προφερόταν όπως ένα άλφα κι ένα γιώτα, αλλιώς δε θα υπήρχαν περιπτώσεις με αϊ. Προφερόταν με δύο φθόγγους μεν, αλλά σε χρόνο ενός. Και το πού βάζουμε τον τόνο (στις διφθόγγους πάντα) είναι μια σύμβαση, που μάλιστα δεν ίσχυε πάντοτε ίδια. Εφόσον η δίφθογγος είναι ένα ενιαίο στοιχείο, «κανονικά» θα έπρεπε να τονίζεται όλη μαζί, δηλ. ο τόνος να καλύπτει και τα δύο ψηφία. Μιας κι αυτό τεχνκά δε γίνεται, διαλέξαμε να τον βάζουμε στο δεύτερο. Σε εκδόσεις των πρώτων χρόνων της τυπογραφίας θα δεις καμιά φορά το αντίθετο.

  83. Alexis said

    #45: Το μοναδικό «σοβαρό» επιχείρημά σου κατά του Γερμανού καθηγητή είναι η δήθεν προφορά του φιλείν, το οποίο καταρρίφθηκε πανηγυρικά από 2-3 σχολιαστές παρακάτω.
    Τα υπόλοιπα που γράφεις είναι απλά κουτσομπολίστικες ιστορίες από αυτές που όλοι μας έχουμε να διηγηθούμε από τα φοιτητικά μας χρόνια (η φοιτητική ζωή και ο στρατός αποτελούν παραδοσιακά τον αγαπημένο χώρο μυθοπλασίας του άρρενος πληθυσμού στην Ελλάδα) αλλά δεν αποδεικνύουν απολύτως τίποτα για την αξία και το έργο του Αϊντενάιερ.
    Όσο για το …τεράστιο επιχείρημά σου περί του σπιτιού με τη μισάνοιχτη πόρτα είναι επιεικώς για τα λιοντάρια. Σε όλα τα ελληνικά χωριά ίσχυε παλιότερα ότι τα σπίτια παρέμεναν ξεκλείδωτα όλη τη μέρα και πολλές φορές και τη νύχτα, και σε κάποιο βαθμό συμβαίνει και σήμερα. Ο πεθερός μου είναι 93 χρονών και έχει ζήσει όλη του τη ζωή σε χωριό. Τον έχω επισκεφτεί άπειρες φορές και την πόρτα του σπιτιού του τη βρίσκω πάντα ξεκλείδωτη και με το κλειδί πάνω στην κλειδαριά! Και μάλιστα πολλές φορές συμβαίνει να μην είναι μέσα στο σπίτι αλλά πίσω στο περιβόλι του, σε μία αρκετά μεγάλη απόσταση δηλαδή.
    Οι άνθρωποι της υπαίθρου έβλεπαν (και βλέπουν και σήμερα σε μεγάλο βαθμό) το σπίτι τους με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζουν τη γη τους. Όπως θεωρούν αδιανόητο να «κλειδώσουν» το χωράφι τους έτσι θεωρούν και για το σπίτι τους, όταν είναι παρόντες.
    Τέλος, για την περίφημη φιλοξενία των Ελλήνων, ναι, ίσχυε σε παλιότερες εποχές και με πολύ διαφορετικές συνθήκες. Σε εποχές που δεν υπήρχαν Ι.Χ. αυτοκίνητα και οι μετακινήσεις ήταν πολύ πιο δύσκολες, τύχαινε συχνά άνθρωποι που ταξίδευαν, να βραδιάζουν σε κάποιο χωριό και φυσικά τους φιλοξενούσαν σε σπίτια, δεν γίνεται λόγος για ξενοδοχεία! Το ίδιο συνέβαινε με ανθρώπους που έρχονταν στο χωριό περιστασιακά (π.χ. πλανόδιοι έμποροι, μαστόροι, εποχικοί εργάτες κλπ.) και τους οποίους επίσης φιλοξενούσαν στα σπίτια τους οι κάτοικοι.
    Αυτά έβλεπαν οι τουρίστες παλιότερα στην Ελλάδα και δημιουργήθηκε ο «μύθος» της ελληνικής φιλοξενίας, που δεν είναι ακριβώς μύθος αλλά δεν είναι και αυτό που είχαν στο μυαλό τους οι ξένοι για τους Έλληνες.

    Τώρα τι σχέση έχει το βιβλίο με τη μισάνοιχτη πόρτα με το αν είναι καλός ή κακός καθηγητής ο Αϊντενάιερ, αυτό μόνο εσύ μπορείς να μας το εξηγήσεις…

  84. lafiatis said

    1. Το 91-92 που υπηρέτησα στα Καρδάμυλα της Χίου, όλα τα σπίτια στον εσωτερικό δρόμο (τον παράλληλο με την παραλία) είχαν πάνω στις πόρτες τα κλειδιά (από την εξωτερική μεριά ! ) .
    2. Στην Χίο λέμε συχνά «σήκωσε καιρουδάκι» και «έχει καιρό», όταν μετά από περίοδο γαλήνης η θάλασσα αγριεύει.

  85. Emphyrio said

    #45 Μια κακια και μια κακοψυχια και μια επιμονη στην κακολογια παντως την διακρινει ακομα και το καθενα feline απο τα τρια που εχω στο σπιτι… Κι’ας μην περασαν ουτε απ’εξω απο δικαστηριο ή πανεπιστημιο.

  86. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    84α. και τώρα,σήμερα,αυτή την ώρα, ο πατέρας μου έχει ξεκλείδωτη την πόρτα του σπιτιού του.Και τα έχει τετρακόσα ο γέροντας. Κι έχουν μπει και τον έχουν κλέψει τελευταία,αλλά στα 80 χρόνια δυο φορές μόνο, λέει. 🙂

  87. Γιάννης Ιατρού said

    86: ΕΦΗ
    Ναι, αλλά μας αποκρύπτεις πως έχει βάλει και μιά ταμπελίτσα απ΄έξω:
    «Αν θες να μάθεις αν υπάρχει μετά θάνατον ζωή, μπες μέσα …»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: