To 2014, η Hachette σε μια διάσημη πλέον υπόθεση κινήθηκε δικαστικά εναντίον της Amazon και δικαιώθηκε ως προς το ποιος ελέγχει την τιμολόγηση των ηλεβιβλίων -η Amazon ή οι εκδότες; Κάνοντας τώρα τον απολογισμό, θα λέγατε ότι βοήθησε αυτή η νίκη;
Όταν ανέλαβα Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Hachette το 2003, μελέτησα τι είχε συμβεί στους κλάδους της μουσικής και του βίντεο ή τι συνέβαινε στον κλάδο των περιοδικών. Συνειδητοποίησα πως είχαν κάνει δύο λάθη. Πρώτον, καθυστέρησαν την ψηφιοποίηση του προϊόντος τους, κάτι που βοήθησε στην άνθιση της πειρατείας. Το δεύτερο λάθος ήταν ότι δεν κράτησαν τον έλεγχο πάνω στις τιμές των προϊόντων τους κι έτσι δεν μπόρεσαν να προστατέψουν τον κύκλο εργασιών τους, τα εισοδήματα των τραγουδιστών ή των δημιουργών τους.

Έτσι, περί το 2006-2007, όταν ήρθαν τα ηλεβιβλία στην αγορά μας, ήμουν απόλυτα πεπεισμένος ότι όταν θα μπαίναμε στην αγορά αυτή θα έπρεπε να διατηρήσουμε τον έλεγχο στις τιμές μας. Δεν είχε να κάνει μόνο με τα έσοδά μας. Αν αφήσεις τις τιμές των ηλεβιβλίων να πεσουν ως τα 2 ή 3 δολάρια στις δυτικές αγορές, σκοτώνεις όλη την υποδομή, σκοτώνεις τα βιβλιοπωλεία, σκοτωνεις τα σουπερμάρκετ και εκμηδενίζεις τα έσοδα των συγγραφέων. Πρεπει να υπερασπιστείς τη λογική της αγοράς σου ενάντια στα συμφέροντα των μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας και στα δικά τους επιχειρηματικά μοντέλα. Αυτό ήταν το επίδικο της μάχης του 2014, μιας μάχης που έπρεπε να δώσουμε.

Δεν είναι ότι είμαστε αντιθετοι με τα ηλεβιβλία. Πρέπει να υπάρχουν σε μια τιμή που να είναι περίπου 40% χαμηλότερη από την τιμή του τυπωμένου βιβλίου. Και αυτό λειτουργεί. Η αγορά των ηλεβιβλίων έχει πέσει λίγο, οχι πολύ, ας πούμε από 25% σε 20% σε μερικές χώρες. Εξακολουθεί να υπάρχει αναγνωστικό κοινό για τα ηλεβιβλία, αλλά σε μια τιμή που διατηρεί ζωντανό το οικοσύστημα. Αυτό είναι πολύ βασικό, επειδή ο κλάδος της μουσικής έχασε τον μισό κύκλο εργασιών του μέσα σε δέκα χρονια. Αγαπώ τη μουσική, αλλά τα βιβλία αφορούν την κουλτούρα, την παιδεία, τη δημοκρατία, οπότε είναι πιο σημαντικό να διαφυλάξουμε την πολυμορφία στην έκδοση βιβλίων παρά στην έκδοση μουσικής.

Εχουν περάσει δέκα χρόνια και κάτι από τότε που εμφανίστηκαν στην αγορά τα ηλεβιβλία με τη μορφή των Kindle. Κάνατε λόγο για μια μικρή μείωση– πιστεύετε ότι η αγορά έχει πιάσει οροφή; Και υπάρχουν άλλοι μορφότυποι πέρα από το ηλεβιβλίο, που θα έπρεπε να εξετάσουν οι εκδότες;

Υπάρχουν δυο διακριτές γεωγραφικές ζώνες εδώ. Στις ΗΠΑ και στο Ηνωμένο βασίλειο, η αγορά των ηλεβιβλίων αντιπροσωπεύει περίπου το 20% της συνολικής αγοράς βιβλίων, ενώ παντού αλλού κινείται στο 5%-7% επειδή σε αυτές τις χώρες οι τιμές ποτέ δεν έπεσαν τόσο ώστε να πάρει σημαντική ώθηση η αγορά του ηλεβιβλίου. Νομίζω ότι η οροφή, ή μάλλον η μικρή μείωση, της ζήτησης στις ΗΠΑ και στο ΗΒ δεν πρόκειται να αναστραφεί. Αυτά είναι τα όρια του ηλεβιβλίου ως μορφότυπου.

Το ηλεβιβλίο είναι ηλίθιο προϊόν. Είναι ακριβώς το ίδιο με τα έντυπα βιβλία, με τη μόνη διαφορά ότι είναι ηλεκτρονικό. Δεν υπάρχει καμία δημιουργικότητα, κανένας εμπλουτισμός, καμία πραγματικά ψηφιακή εμπειρία. Εμείς οι εκδότες δεν τα έχουμε καταφέρει πολύ καλά στο ψηφιακό σκέλος. Προσπαθήσαμε. Δοκιμάσαμε τα επεκτεταμένα ή εμπλουτισμένα ηλεβιβλία, αλλά δεν έπιασαν. Δοκιμάσαμε με εφαρμογές, με ιστότοπους με το περιεχόμενό μας – έχουμε μια δυο επιτυχίες ανάμεσα σε εκατό αποτυχίες. Μιλάω για ολόκληρο τον κλάδο. Δεν τα έχουμε πάει πολύ καλά.

Είμαι πεπεισμένος ότι μπορούμε να επινοήσουμε κάποια πράγματα χρησιμοποιώντας το περιεχόμενο και την ψηφιακή μας περιουσία πέρα από τα ηλεβιβλία, αλλά έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν έχουμε τελικά τις δεξιότητες και τα ταλέντα που χρειάζονται στις επιχειρήσεις μας γιατί οι εκδότες είναι συνηθισμένοι να επιλέγουν ένα χειρόγραφο και να δημιουργούν ένα σχέδιο πάνω σε μια επίπεδη σελίδα. Δεν γνωρίζουν τις πλήρεις δυνατότητες του τρισδιάστατου και του ψηφιακού. Οπότε τα τελευταία δυο χρόνια αγοράσαμε τρεις εταιρείες βιντεοπαιχνιδιών προσπαθώντας να προσελκύσουμε ταλέντα από διαφορετικούς κλάδους για να δούμε πώς μπορούμε να αλληλοεμπλουτιστούμε και να προχωρησουμε στον ψηφιακό κόσμο πέρα από το ηλεβιβλίο. Πρέπει να προσφέρουμε διαφορετικές εμπειρίες στους πελάτες μας.

Πολλά λέγονται για τον αντίκτυπο της Amazon στις εκδόσεις, τόσο υλικές όσο και ψηφιακές. Τι γίνεται όμως με τον αντίκτυπο παικτών όπως η Google και το Facebook στον εκδοτικό κλάδο;
Η Amazon διαδραμάτισε καταπληκτικό ρόλο στις εκδόσεις. Περα από τη μικρή μας σύγκρουση, είναι εξαιρετική στη λιανική πώληση, μπορεί να στέλνει βιβλία,  πολύ γρήγορα, σχεδον οπουδήποτε στον κόσμο. Αποτελεί πραγματική ευκαιρία για τους εκδότες. Η Google και το Facebook είναι εξωτερικοί πάροχοι για εμάς, στους τομείς της διαφήμισης και της διαχείρισης κοινοτητας, οπότε δεν παιζουν κεντρικό ρόλο. Φυσικά, η Google είχε πριν από δέκα χρονια την παλαβή ιδέα να ψηφιοποιήσει όλα τα βιβλία χωρίς άδεια. Δώσαμε συλλογικά τη μάχη αυτή και νικήσαμε. Το Google είναι καλό για να ανακαλύπτεις τίτλους. Δεν το χρησιμοποιούμε πολύ για διαφημίσεις ή λέξεις-κλειδιά -είναι πολύ μικρός εταίρος. Το Facebook είναι κυρίως ένα κανάλι για διαφήμιση, όπως χρησιμοποιούμε και άλλες πλατφόρμες της ίδιας φύσης. Δεν μετασχηματίζει σε βάθος τη δουλειά μας.

Πιστεύετε στ’ αλήθεια ότι ο ρολος τους είναι περιορισμένος στη δυνατότητα ανακάλυψης και στη διαφήμιση; Από πλευράς επίδρασης, αν και δεν είναι άμεσοι ανταγωνιστές των παραδοσιακών εκδοτών, δεν παύουν να είναι πάροχοι περιεχομένου και μάλιστα δωρεάν περιεχομένου. Είναι αυτό κάτι που πρέπει να το συνεκτιμήσουν οι εκδότες στα μακροπρόθεσμα σχέδιά τους;

Δεν νομίζω πως θα γίνουμε ποτέ εκδότες που θα προσφέρουμε περιεχόμενο δωρεάν. Δεν είμαστε καλοί σε αυτό. Είμαστε καλοί στο να διαλέγουμε, να επιμελούμαστε, να προωθούμε και να πουλάμε περιεχόμενο με προστιθέμενη αξία, δηλαδή περίπου το αντίστροφο απ’ αυτό που κάνουν άλλοι. Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος ανταγωνισμός με το Google ή το Facebook. Ένα μονο πράγμα υπάρχει: ότι ο χρόνος που αφιερώνει ο κόσμος στο διαβασμα βιβλίων παρουσιάζει παντού πτωτική τάση και πηγαίνει στα κοινωνικά δίκτυα. Οπότε, ναι, ανταγωνιζόμαστε για τον χρόνο των ανθρώπων. Γι’ αυτό το λόγο πρέπει να είμαστε πιο ελκυστικοί στον τρόπο που παραδίδουμε το προϊόν μας. Αλλά όχι πέρα από αυτό. Ακόμα και η αυτοέκδοση, στην οποία έχει μεγάλη δραστηριότητα η Amazon και μερικές φορές προβάλλεται ως ανταγωνισμός, ειναι το αντίθετο απο τη δική μας δουλεια. Η δική μας δουλειά συνίσταται στο να λέμε «όχι» σε τρεις χιλιάδες χειρόγραφα και να λέμε «ναι» σε ένα. Ενώ η αυτοέκδοση λεει «ναι» σε τρεις χιλιάδες και δεν βλέπει το ενα στο οποίο θα έπρεπε να επενδύσει και να το στηρίξει. Αλλά ναι, εξαιτίας του ψηφιακού, βρισκόμαστε σε ανταγωνισμό με όλες τις άλλες μορφες ψυχαγωγίας. Αυτό πρεπει να το πάρουμε υπόψη μας.

Δεν μεταφράζω ολόκληρη τη συνέντευξη, μόνο ένα τμήμα που το βρήκα ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Τα υπόλοιπα μπορείτε να τα βρείτε εδώ. Μετέφρασα πρίμα βίστα, με ταχύτητα πληκτρολόγησης, οπότε θα υπάρχουν λαθάκια -πέρα από το ελαττωματικό μου πληκτρολόγιο που με κάνει να αφήνω άτονες πολλές λέξεις.

Αλλά νομίζω πως τα κομμάτια που μετέφρασα αποτελούν καλή βάση για συζήτηση του θέματος.

Εσείς διαβάζετε ηλεβιβλία; Και πού; στο πισί, στην ταμπλέτα, σε ειδική συσκευή τύπου Κιντλ;

Advertisements