Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το δερμόνι και ο 6ος τόμος του Ιστορικού Λεξικού

Posted by sarant στο 18 Απρίλιος, 2018


Τη Δευτέρα 23 Απριλίου, στην Ανατολική Αίθουσα του Μεγάρου της Ακαδημίας Αθηνών παρουσιάζεται πανηγυρικά ο 6ος τόμος του Ιστορικού Λεξικού της Νέας Ελληνικής, που εκδίδεται απο την Ακαδημία Αθηνών, που θα το λέω στο εξής με το ακρώνυμο ΙΛΝΕ.

Πολύ στενοχωριέμαι που δεν θα βρίσκομαι στην Αθήνα κι έτσι δεν θα μπορέσω να παρευρεθώ, να δω και να ακούσω αξιόλογους ανθρώπους, που κάποιοι είναι και φίλοι. Αυτά ειναι τα στραβά της ξενιτειάς.

Το πλήρες πρόγραμμα της ημερίδας μπορείτε να το δείτε εδώ. Πρόκειται για πολύ αξιόλογη εκδήλωση, όπως ταιριάζει σε ένα λεξικογραφικό γεγονός όπως είναι η κυκλοφορία του 6ου τόμου, κι ας έρχεται με κάποια καθυστέρηση αφού ο 6ος τόμος του ΙΛΝΕ κυκλοφόρησε τα Χριστούγεννα του 2016. Μάλιστα, όπως πιθανώς θα θυμούνται οι τακτικοί αναγνώστες, τον είχαμε παρουσιάσει εδώ στο ιστολόγιο πέρσι τέτοιες μέρες (για την ακρίβεια στις 24.4.2017) και ακολούθησε και δεύτερο άρθρο με έναυσμα μια επιστολή που μας έστειλε μια συντάκτρια του λεξικού, η γλωσσολόγος Ιώ Μανωλέσσου.

Επειδή όμως με την ευκαιρία της παρουσίασης του 6ου τόμου αναζωπυρώθηκε το ενδιαφέρον, όπως φάνηκε και από το πρόσφατο αξιόλογο εκτενές άρθρο του Τάσου Κωστόπουλου στην Εφημερίδα των Συντακτών (διαβάστε και την αποτίμηση που κάνει ο γλωσσολόγος Γιώργος Ξυδόπουλος), σκέφτηκα να αφιερώσω και το σημερινό άρθρο στον έκτο τόμο του ΙΛΝΕ -το αξίζει άλλωστε.

Τα λήμματα του 6ου τόμου ξεκινούν από το «δε» και καταλήγουν στο «διάλεκτος». Από τα λήμματα αυτά ξεχώρισα ένα, που το έβαλα και στον τίτλο του άρθρου, το δερμόνι.

Και θα ξεκινήσω με ένα κουίζ. Θα σας ζητήσω να βρείτε τι σημαίνει δερμονι, διαλέγοντας μία απο τέσσερις απαντήσεις που θα σας προτείνω. Θα σας παρακαλέσω να μην το γκουγκλίσετε, δεν έχει γούστο έτσι. Στα σχόλιά σας, αν θέλετε, μου λέτε αν το βρήκατε ή όχι και αν ξέρατε τη λέξη (μπορεί να μην την ξέρατε αλλά να μαντέψατε σωστά).

Λοιπόν, δερμόνι είναι….

Α. Κομμάτι δέρμα που χρησιμοποιείται στο παπούτσι.

Β. Γρήγορο πλοιάριο.

Γ. Μεγάλο κόσκινο.

Δ. Τύπος εκζέματος.

Ε. Μικρό κυνηγετικό σακίδιο.

Ποια απάντηση είναι σωστή;

.

.

.

.

.

Ας το πάρει το ποταμι. Σε όσα θα πω παρακάτω αντλώ στοιχεία κυρίως από το πλουσιότατο λήμμα του ΙΛΝΕ (σχεδόν μιάμιση σελίδα μεγαλου μεγέθους) προσθέτοντας μερικά δικά μου από το βιβλίο μου «Λέξεις που χάνονται».

Το δερμόνι είναι μεγάλο κόσκινο, αρκετά μεγαλύτερο από το κοινό, που χρησιμοποιειται ιδίως για τα σιτηρά μετά το λίχνισμα. Είναι μεγάλο σε μέγεθος, και έχει μεγάλες τρύπες, περίπου σαν μισό ρεβίθι, με αποτέλεσμα να περνάει ο καρπός αλλά να συγκρατιούνται πέτρες, φρύγανα και άλλες ακαθαρσίες. Συχνά φτιαχνόταν από δέρμα και πιθανότατα από εκεί ετυμολογείται, ή τουλάχιστον αυτή την ετυμολογία προκρίνει για πιθανότερη το ΙΛΝΕ.

Η λέξη είναι σχεδόν πανελλήνια, αλλά έχει εντυπωσιακά μεγάλο αριθμό από παραλλαγές, που το ΙΛΝΕ τις καταγράφει με εξαντλητική λεπτομέρεια. Σταχυολογώ: δερμόνι, διρμόνι, ντερμόνι, τερμόνι, δρεμόνι, δριμόνι, τριμόνι, δρομόνι, ντρουμόνι, δραμόνι, ρεμόνι, ριμόνι, ρομόνι, αραμόνι, διρμόνα, η, δριμόνα, ντριμόνα, ριμόνα.

Η διαδικασία του κοσκινίσματος με το δερμόνι λέγεται «δερμόνιασμα» (και αντίστοιχες παραλλαγές) και το ρήμα «δερμονιάζω». Οι περιττές ουσιες που μένουν μέσα στο κοσκινο λέγονται «δερμονίδια».

Απαντά ήδη στον βυζαντινό Σπανό «δριμόνι η ράχη του». Εχει περάσει και στα βουλγάρικα (νταρμόν) και ρουμάνικα (dirmon). Ο Κοτζιούλας, όταν πήγε σχολαρχείο κοντά στα Γιάννινα, σημείωσε απορημένος ότι το κόσκινο το έλεγαν δραμόνι.

«Ό,τι κάνει για ψωμιά,
ό,τι θρέφει και μεστώνει,
πέρασέ το ακόμη μια,
απ’ την κρίσα, απ’ το δρεμόνι»
συμβουλεύει τον «νέον Έλληνα σπουδαστήν» ο Γ. Βιζυηνός.

Στον Φωτεινό ο Βαλαωρίτης περιγράφει:

Και σκορπισμενα εδώ κι εκεί χίλιων λογιών συγύρια:
αρήλογος, πινακωτή και πλάστης και δρυμόνι.

Ενώ σε αντριώτικα κάλαντα διαβάζουμε την ωραία ευχή:

Εσέ σου πρέπει αφέντη μας
και μπέη και λεβέντη μας
φλουριά να δρυμονίζεις
και τ’ αποδρυμονίδια σου
εμάς να μας τα δίνεις.

Η λέξη χρησιμοποιείται και σε παροιμίες και παγιωμένες φράσεις, π.χ. «βρέχει με το δερμόνι» (καταρρακτωδώς, με το τουλούμι), κουβαλά νερό με το δρεμόνι (ματαιοπονεί), «Στο γάμο σου θα κουβαλώ κρασί με το δερμόνι» (αστεια υπόσχεση, που την έχουμε αναφέρει ξανά στο ιστολόγιο, με «κόσκινο»), «καλάθια και ντριμόνια!» (οργισμένη απάντηση σε κάποιον που ειπε «καλά!»), «Όσες τρύπες στο δρεμόνι, τόσες θημωνιές στ’ αλώνι» (ευχή), «Το ρεμόνι του Θεού έχει μεγάλες τρύπες» (ο Θεός δίνει άφθονα τα αγαθά), «Παλιά μας τέχνη κόσκινο, καινούργια μας δερμόνι» (πλατειασμός της γνωστής φράσης).

Μιάμιση σελίδα λοιπόν αφιερώνει το ΙΛΝΕ σε ένα λήμμα που δεν περιλαμβάνεται καν στα σύγχρονα μεγάλα λεξικά μας -και ισως σωστά δεν περιλαμβάνεται αφού είναι σύνεργο αλλων καιρών.

Αν αγαπάτε τη γλώσσα και τα παιχνίδια των λέξεων, θα βρείτε πολλά διαμαντάκια στον 6ο τόμο του ΙΛΝΕ και πάμπολλες λέξεις που δεν θα τις ξέρετε. Εγώ το δερμονι το ήξερα αλλά βρήκα πολλά άλλα που δεν τα ήξερα, όπως π.χ. το ρήμα «δεκαπεντίζω» που σημαίνει «πηγαίνω προσκυνητής σε μοναστήρι τις πρώτες δεκατέσσερις μέρες του Αυγούστου». Η ετυμολογία στον 6ο τόμο (όπως και στον 5ο) είναι σαφώς βελτιωμένη και πολύ πιο πλήρης απ’ ό,τι στους πρώτους τόμους. Το λημματολόγιο δεν απορρίπτει και τη λαϊκή αθυροστομία -ας πούμε, στον τόμο περιλαμβανεται και ο δειχνόκωλος, ο δειχνοπούλης και η δειχνομούνα.

Κοντά στο δερμόνι βρηκα και το δεσένιο (ή δισένιο ή ντεσένιο). Είναι, βέβαια, το σχέδιο, το διάγραμμα, κυρίως στην οικοδομική και την ξυλουργική. Ο τζινιέρης κάνει το δισένιο, αποθησαυρίζεται φράση από την Κεφαλονιά. Αν δεν ειχαμε στραβοεπιβάλει τον «μηχανικό», ο τζινιέρης μπορεί να ήταν καλύτερη λύση. Αλλά στη Μάνη το ντεσένιο είναι μεταφορικά η συμφορά, το πάθημα. Τι ντεσένιο επάθαμε! Ακούεις καούματα, ακούεις ντεσένια!

Όπως είπαμε και την προηγούμενη φορά, παρόλο που σύγχρονα λήμματα δεν απουσιάζουν -βρίσκουμε, λογουχάρη, λήμμα «διαδικτυακός»- το υλικό ειναι στο μεγαλύτερο μέρος του διαλεκτικό και απηχεί άλλες εποχές. Σημαίνει τάχα αυτό ότι στη χρεοκοπημένη Ελλάδα ένα τέτοιο λεξικό είναι πολυτέλεια και ότι η έκδοση πρέπει να σταματήσει;

Όχι βέβαια. Το ΙΛΝΕ είναι ένα έργο εθνικό με την πιο άδολη σημασία της λέξης -και με τη βοήθεια της τεχνολογίας, το άξιο προσωπικό του Λεξικού είναι απολύτως σε θέση να δημοσιεύει έναν τομο κάθε 2-3 χρόνια, που ειναι και οι ρυθμοί με τους οποίους εκδίδονται και οι τόμοι του Μεσαιωνικού λεξικου Κριαρά και παρόμοιων πολύτομων (και πολύτιμων) εγχειρημάτων σε άλλες χώρες, με παράλληλη ηλεκτρονική δημοσίευση των τόμων.

Μακάρι σε τρία χρόνια από τώρα να παρουσιάσουμε στο ιστολογιο τον έβδομο τόμο (θα έχει το υπόλοιπο δέλτα, ίσως οχι ολόκληρο) -όσο για τους προηγούμενους τόμους του ΙΛΝΕ, διατίθενται ελεύθερα σε ψηφιακή μορφή και μπορείτε να τους κατεβάσετε από εδώ.

 

Advertisements

96 Σχόλια to “Το δερμόνι και ο 6ος τόμος του Ιστορικού Λεξικού”

  1. Λεύκιππος said

    Ε, πως να το κάνουμε, έχει και κάποια στραβά η ξενητειά, όπως το ηπειρώτικο λερωμένο μαντήλι του Γιάννη

  2. spiral architect 🇰🇵 said

    Καλημέρα.
    Νόμισα ότι ήταν το πλοιάριο, αλλά τελικά είναι κάτι άλλο. Δεν το ήξερα, το’ μαθα.

    Περί του τζινιέρη τώρα, στην Ιταλία συνηθίζουν να προσφωνούν στα καλιμερίσματα το μηχανικό και το γιατρό σαν «ιντζινιέρε» και «ντοτόρε» αντίστοιχα. «Σινιόρε» (σε αυτά τα δυο επαγγέλματα τουλάχιστον) δεν λένε. 🙄

  3. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Εγώ πάλι, το δρεμόνι δεν το ήξερα, αλλά τον δεκαπεντισμό τον είχα ακούσει ήδη από τη δεκαετία του ’80, στη Μονή Μυρτιδίων στα Κύθηρα.
    Τί να κατεβάσουμε, μέχρι να πάει στο «Ω» θα είμαστε ιστορικό λεξικό εμείς ! 🙂

  4. LandS said

    #2
    Στην Ιταλία το «ντοτόρε» πρέπει να ακούγεται περισσότερο από ότι το «πρόεδρε» σε μας 🙂 γιατί δεν το χρησιμοποιούν μόνο για γιατρούς.

  5. LandS said

    #0 …διατίθενται ελεύθερα σε ψηφιακή μορφή και μπορείτε να τους κατεβάσετε από εδώ.

    Μία μία σελίδα;

  6. Νέο Kid said

    Νίκος Σαραντάκος. Τζινιέρης -Δραγουμάνος . …
    Αιντε μετά να βρεις γυναίκα να σε πάρει, με τέτοια μπίζνες καρντ…
    ο,τι θες λες κάποιες φορές ρε Νικοκύρη!

    2. Και οι αραπάδες τύχουν αυτό με την προσφώνηση Σπάιραλ (όπως ίσως θα θυμάσαι) Μουχάντες (= τζινιέρης)

  7. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστω πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2-4 Νομιζω και τους δικηγόρους τους αποκαλούν Αβοκάτο. Αλλά το Ντοτόρε πράγματι είναι για διάφορους πτυχιούχους.

  8. ΚΩΣΤΑΣ said

    Καλημέρα! πολύ ωραίο το σημερινό.

    Φυσικά και ξέρω από πιτσιρικάς το δερμόνι γιατί το είχαμε στο σπίτι μας. Δεν λέγαμε όμως δερμονιάζω αλλά κοσκινίζω με το δερμόνι.

    > η δειχνομούνα. Στην Καλλιπεύκη (Νεζερός) Λάρισας υπάρχει βρύση και γενικότερα ως τοπωνύμιο η γύρω περιοχή με το όνομα χαυδομούνου. Πότε θα φτάσει στο χ το λεξικό να δούμε αν το βάλει. 🙂

  9. Λεωνίδας Μαργαρίτης said

    Μεγάλο κόσκινο σημαίνει, με αυτό ξεχώριζαν τα ρεβίθια (τα μικρά περνάγανε)

  10. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Κι εγώ το δρεμόνι δεν το ήξερα, υπέθεσα πλοίο επηρρεασμένος από τον δρόμωνα, υποθέτω. Από την άλλη, ξέρω επώνυμο Δρεμονιώτης, που μάλλον σε άλλο επάγγελμα αντιστοιχεί και όχι στον κατασκευαστή, χειριστή ή ιδιοκτήτη πλοιαρίων… 🙂

  11. sarant said

    5 Όχι!
    Εκεί που λέει «Ενότητα» θα ζητησεις «Βιβλία….» και Κατηγορίες «Όλες»
    Και μετά θα σου εμφανίσει 8 τόμους.

    6 Αυτό το μουχαντές πρέπει να ετυμολογείται απο τη μηχανη

  12. Πέπε said

    Καλημέρα.

    Το δερμόνι ως μέτρο ειδικά για τα φλουριά αναφέρεται και σε άλλο κάλαντο, θρακιώτικο: «πώς διρμονίζουν τα φλουριά, πώς κοσκινίζουν τ’ άσπρα». (Βλ. το 11 εδώ).

    Φαίνεται πως «κόσκινα» (ή με συνώνυμες λέξεις) ονομάζονταν και σκεύη σε σχήμα κόσκινου αλλά χωρίς τρύπες, που κάναν ειδικώς αυτή τη δουλειά: μετρούσαν. Εκτός από το δερμόνι, και το ξάι / εξάγιον κάτι τέτοιο δεν ήταν;

    Λογικά δεν μπορεί βέβαια κανείς να μετρήσει φλουριά με το κόσκινο, ωστόσο πρόκειται για μια ποιητική υπερβολή συνηθισμένη στη λαϊκή προφορική λογοτεχνία. Τα αποσπάσματα από τα δύο κάλαντα είναι ανεξάρτητα το ένα από το άλλο, ενώ με κόσκινο μέτραγε τα φλουριά κι ο υποτιθέμενος πλούσιος αφέντης στο λαϊκό παραμύθι του Γαβρίλη του μυλωνά και της κυρά-Μάρως.

  13. Λ said

    Καλημέρα, καλως να ορίσει ο νέος τόμος. Θα τον διαβάσετε από την αρχή μέχρι το τέλος from cover to cover που λένε και οι Εγγλέζοι.
    Το βρήκα το σωστό με τη μέθοδο της άτοπης απαγωγής. Μόλις διάβασα τον τίτλο νόμισα όμως πως ο νέος τόμος είχε κάποιο δεμόνι(ο).
    Νικοκύρη λείπει ο τόνος του βρήκα εκεί κοντά στο ντεσένιο του τζινέρη engineer’s design;)

  14. Νέο Kid said

    11. O τονος στην παραλήγουσα. Μουχάντεsh.

  15. LandS said

    11 Εμ έψαχνα το διαλεκτικό λεξικό ο μπούφος.

  16. Λ said

    Το σκεύος σε σχήμα κόσκινου με δέρμα χωρις τρύπες το λέμε πατούρι

  17. ΓιώργοςΜ said

    12 Οι σύγχρονοι κερματοδέκτες και παρόμοιες συσκευές για καταμέτρηση κερμάτων είναι ένα είδος κόσκινου, με τρύπες διαφορετικών διαμέτρων για τα κέρματα. Σε μια εποχή που υπήρχαν ξερωγώ μισές και ολόκληρες λίρες, ενδεχομένως να υπήρχαν και αντίστοιχα εργαλεία για να ξεχωρίζουν τα κέρματα σε θησαυροφυλάκια κλπ. Δεν το γνωρίζω, ίσως είναι όντως λογοτεχνική υπερβολή, δεν είναι όμως και παράλογο.

  18. Alexis said

    Καλημέρα.
    Τον αρίλογο τον ήξερα, το δερμόνι όχι, αλλά υπέθεσα ότι ήταν το κόσκινο από τη λέξη «δριμόνι» που κάτι μου θύμιζε και που στο μυαλό μου την είχα συδέσει με κόσκινο.

    Έξυπνο το κουίζ που έβαλες Νίκο, αφού από τις πιθανές απαντήσεις οι τρεις έχουν σχέση με το δέρμα, η μία με τον δρόμωνα, και μόνο η σωστή φαίνεται εντελώς ξεκάρφωτη! 🙂

  19. Νέο Kid said

    Αν κάνεις το λάθος να κυκλοφορήσεις στη Νάπολη με τα τσιγάρα σου σε ανοικτή θέα…(και είσαι καλοστεκούμενος και ομορφάντρας με σόικη θωριά, σάν του λόγου μου) θα σε αποκαλέσουν σίγουρα κάποιοι «ντοτόρε! σιγκαρέτα περφαβόρε? »

    Το ντοτόρε όμως παρά τοις Λατίνοις όπως και παρά τοις Τεύτοσι δεν εννοεί το γιατρό (για όνομα δηλαδή!) αλλά τον ντόκτορα-διδάκτορα γενικώς.

  20. gbaloglou said

    13 Κάπως έτσι το βρήκα και εγώ, αν και χωρίς να είμαι σίγουρος για τον αποκλεισμό των άλλων 🙂 Πλάκα έχει και η διαδικτυακή αναζήτηση της λέξης — να υποθέσω ότι η λέξη έχει περάσει και στα Αλβανικά;

  21. Alexis said

    #19: Και το «προφεσόρε» συνηθίζουν να λένε αρκετά οι Ιταλοί…

  22. LandS said

    12 Όχι είχε τρύπες και μάλιστα κανονικές, standard. Βλέπεις τα λαμόγια οι βασιλιάδες συνήθιζαν είτε να κόβουν μια πάρα πολύ λεπτή λουρίδα γύρω από τα νομίσματα ή χτύπαγαν ελάχιστα μικρότερης διαμέτρου για να έχουν να πληρώνουν περισσότερο τους μισθοφόρους ή περισσότερους μισθοφόρους με την ίδια ποσότητα μετάλλου.

  23. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ανακεφαλαίωση 🙂

    Δρυμώνι:δριμόνι (έτσι είναι η σωστή ορθογραφία όπως σημειώνει και ο Νίκος , δριμόνι (το) <δρεμόνι <δερμόνι <δέρμα)
    https://sarantakos.wordpress.com/2012/08/20/tesserislekseis/#comment-129856

    Έτσι, έχουμε, ας πούμε, την κρησάρα, έχουμε τη σήτα, έχουμε το δερμόνι ή δριμόνι (αυτό είναι κόσκινο με πολύ χοντρά μάτια, που χρησιμοποιείται σε αγροτικές δουλειές)
    https://sarantakos.wordpress.com/2015/12/29/koskino/

    Το δριμόνι (δερμόνι, ντριμόνι κτλ.) το έχω και στις Λέξεις που χάνονται. Από μέρος σε μέρος μπορεί να μη δηλώνει ακριβώς το ίδιο σύνεργο, αλλά πάντοτε είναι χοντρό κόσκινο.
    https://sarantakos.wordpress.com/2016/03/06/kotzioulas-6/#comment-340599

  24. spiral architect 🇰🇵 said

    Μιας και συζητάμε για το ελεύθερο κατέβασμα του (ατέλειωτου) Ιστορικού Λεξικού της Νέας Ελληνικής, χθες βράδυ η ΕΡΤ3 πρόβαλε το ντοκιμαντέρ «Η Google κι ο Παγκόσμιος Εγκέφαλος» που αναφέρεται στο γνωστό μας Google Books.
    Τροφή για σκέψη για όσους δεν το είδαν (μαζί κι εγώ) βρίσκεται εδώ.

  25. Πάνος με πεζά said

    Εγώ πάντως, μια φορά πέτυχα σε μαγαζί αυτό, και καθόμουν και το χάζευα !
    Φαντάζομαι θα έκανε θραύση και στα παγκάρια των εκκλησιών !

  26. spiral architect 🇰🇵 said

    Α, ώστε ο πτυχιούχος λοιπόν!
    Και επώνυμο Τζινιέρης.

  27. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >> «βρέχει με το δερμόνι»

    και με το δερμάτι, είδος ασκιού. Φαντάζομαι να περιέχεται στο ΙΛΝΕ.

    Ανακεφαλαίωση 🙂
    βρέχει/ρίχνει με το ασκί, βρέχει με το δερμάτι [είδος ασκιού],
    https://sarantakos.wordpress.com/2013/01/17/kareklopodara-2/

    — Εκρέμονταν από το πατερό του φτωχότατου εργαστηρίου μία ξεροχελώνα, ένας κροκόδειλος αχερωμένος, και άλλα δερμάτια άσχημων ψαριών
    http://www.sarantakos.com/language/dialo2.html

    κι αν πάρει ο ήλιος την αυγή, πού θάβρει το δερμάτι;
    http://www.sarantakos.com/kibwtos/texnh/Kostas%20Pasagianis%20-%208.htm

    σ.σ
    Το δερμάτι λέγεται ακόμη. Το συνάντησα στην Αρκαδία για το ασκί όπου έφτιαχναν και φύλασσαν το τυρί οι φαμελιές από τα οικόσιτα γιδοπρόβατα τους.

  28. LandS said

    Τεκμηρίωση για το 22:
    Coin debasement is the act of decreasing the amount of precious metal in a coin….Coin debasement was effected by several methods, including clipping (shaving metal from the coin’s circumference) and sweating (shaking the coins in a bag and collecting the dust worn off)
    https://en.wikipedia.org/wiki/Methods_of_coin_debasement

  29. Καλημέρα,
    Το δριμόνι (έτσι) το ξέρω σαν κόσκινο αλλά μάλλον απ’ τις «λέξεις που χάνονται» μιας και στα μέρη μου δεν είχαμε μεν σιτηρά χρησιμοποιούσαμε όμως τη λέξη (και μάλλον την χρησιμοποιούν ακόμα) για κάτι που είναι τελείως κουρελιασμένο (τόκανες δριμόνι).

    Δεκαπεντίζουν ακόμα στο χωριό μου ή στην Αγιάσο (= διαμένουν έξω απ’ την εκκλησία τον δεκαπενταύγουστο) αν και, οι παπάδες περιορίζουν τέτοιες συνήθειες. Χαλάνε, λέει, την εικόνα της εκκλησίας.

  30. 19 Ναι, στη Γερμανία ο έχων ντοκτορά είναι περί πολλού. Γενικώς οι πτυχιούχοι λίγοι, οι ντοκτορούχοι ακόμα λιγότεροι κι έτσι τους προσφωνούν οπωσδήποτε έτσι. Αυτός δεν είναι απλός χερ, είναι ντόκτορ!

  31. Λ said

    Στα παγκάρια ειδα να βάζουν πεντόευρα οι δικοί μας οι νεόπλουτοι/ νεόπτωχοι. Εγώ παίρνω το κεράκι μου μαζί μου και δεν βάζω τίποτα και όταν πρόκειται για εισφορές σε κηδείες που αποδέκτης είναι η εκκλησία πάλι δε βάζω. Βάζει χέρι σε όλα τα χρήματα ο δαιμόνιος αρχιεπίσκοπος για να κτίσει μια θεόρατη εκκλησία στην παλιά πόλη που παραβιάζει και μέτρο και αισθητική
    Και χρηματοδοτεί το ελαμ από πάνω

  32. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «δεκαπεντίζω» που σημαίνει «πηγαίνω προσκυνητής σε μοναστήρι τις πρώτες δεκατέσσερις μέρες του Αυγούστου»
    Το λέμε ,σώζεται στην περιοχή μου.
    https://sarantakos.wordpress.com/2015/10/15/dekapente/#comment-315087

  33. Ιωάννης Δάσκαλος said

    Μια λέξη που δεν θα την έβρισκα ποτέ.
    Η πρώτη σκέψη ήταν δέρμα ή εργαλείο/όργανο που χρησιμοποιείται σε βιβλιοδετείο. Διαβάζοντας το «κουίζ» που παραθέσατε, θα επέλεγα Α. (Κομμάτι δέρμα που χρησιμοποιείται στο παπούτσι).

    Ο «άγιος» Δημητράκος έχει: δερμόνι, δερμονίζω, δρεμόνι, δρεμονίζω. Όμως, θεωρεί πιο σωστά τα δρεμόνι και δρεμονίζω.

  34. (α) Αφού οι Φράγκοι κάνουν 50-100 χρόνια για να συντάξουν τα ιστορικά λεξικά των γλωσσών τους, εμείς δικαιολογούμαστε να φτάσουμε τα 1000 χρόνια! Ζήσε Μάη να φας τρυφύλλι!

    (β) Βεβαίως και μάντεψα την έννοια της λέξης δερμάνι, ήτις βεβαίως παρ’ ημίν ελέγετο ντριμόνι, κατά το «καλάθια και ντριμόνια». Εγώ την έγραφα ντρυμόνι, μολονότι δεν κατάγομαι από την Άνδρο! Το ρήμα ντριμονιάζω. Πάντως το ντριμόνι που θυμούμαι εγώ ήταν μεταλλικό και όχι δερμάτινο. Τέλος, το ντριμόνι χρησιμοποιούνταν μετά το λίχνισμα αλλά όχι πάντοτε, παρά μόνο όταν το γέννημα ήταν πολύ μουρντάρικο (βαριά σκουπίδια, πετραδάκια κλπ, που προέρχονταν κυρίως από την κακή επιφάνεια του αλωνιού).

    (γ) «Η λέξη είναι σχεδόν πανελλήνια, αλλά έχει εντυπωσιακά μεγάλο αριθμό από παραλλαγές, που το ΙΛΝΕ τις καταγράφει με εξαντλητική λεπτομέρεια. Σταχυολογώ: δερμόνι, διρμόνι, ντερμόνι, τερμόνι, δρεμόνι, δριμόνι, τριμόνι, δρομόνι, ντρουμόνι, δραμόνι, ρεμόνι, ριμόνι, ρομόνι, αραμόνι, διρμόνα, η, δριμόνα, ντριμόνα, ριμόνα».
    # Λείπει το ντριμόνι (αλλά ίσως καλύπτεται από το δριμόνι).

  35. Alexis said

    #29: Είναι στις «Λέξεις που χάνονται» το δριμόνι; Ε, από κει θα το θυμάμαι τότε…

    Προυχώρησεν η μέρα εις το ρωμέικον και ας μοι επιτραπεί μία παρέκβασις από το κύριον θέμα του παρόντος άρθρου.
    Είχε παρουσιαστεί εδώ στο ιστολόγιο πριν από καιρό ένα διήγημα με ήρωα έναν υπάλληλο γραφείου κηδειών που είχε πάρει μια κηδεία ενός πλούσιου γέρου, ο οποίος ζωντάνεψε μέσα στο φέρετρο, και τελικά ο υπάλληλος τον έπνιξε με το μαξιλάρι για να μη χάσει τα φράγκα κλπ. κλπ.
    Θυμάται κανείς ποιο είναι και αν μπορεί να δώσει και το σχετικό λινκ;
    Ευχαριστώ και συγγνώμη αν σας αγρίεψα πρωινιάτικα…
    Δεν είμαι καλός στο ψάξιμο και έτσι κι αλλιώς δεν θυμάμαι κανένα στοιχείο για να ψάξω (τίτλο, συγγραφέα κλπ.)

  36. Λ said

    Μήπως ο ζηνιέρης ειναι επισης μηχανικος;

  37. Καλημέρα!

    Κι εγώ, λίγο με την εις άτοπον απαγωγή από το χαρέμι, λίγο τυχερός στην μαντεψιά με τα υπόλοιπα, λίγο διαισθητικά σαν λέξη με τι μου ταίριαζε, το πέτυχα, χωρίς να το έχω ξανακούσει. Κρίμα που δεν είμαι εξίσου ικανός / τυχερός στη επιλογή λαχέιων. Ούτε τον λήγοντα δεν πιάνω!

  38. Έχει η λέξη σχέση με το επίθετο Δρυμώνας;

  39. RealityGun said

    Για την ιστορία (που λένε) να σημειώσω ότι παρόμοιους στίχους με «δερμονίσματα» έχουν και άλλα κάλαντα ανά την Ελλάδα : εγώ τα ήξερα σαν ήχο από τα «Κάλαντα Θράκης» του θρυλικού τζαζ συγκροτήματος Mode Plagal.

    Τώρα βέβαια τα ξέρω και σαν λέξη 🙂

  40. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    35 Λες αυτό:
    https://sarantakos.wordpress.com/2017/06/25/euripides/

  41. Pedis said

    Με συντηρητικούς υπολογισμούς θα χρειαστεί μια τιμητική τρισχιλιετής περίοδος για να ολοκληρωθεί το λεξικό.

    τα πρώτα λεξικά δεν είναι των ακαδημιών:

    El Tesoro de la lengua castellana o española es un diccionario del español, obra del erudito Sebastián de Covarrubias, publicado en 1611. Es el primer diccionario general monolingüe del castellano, es decir, el primero en que el léxico castellano es definido en esta misma lengua. Es también el primer diccionario de este tipo publicado en Europa para una lengua vulgar.
    https://es.wikipedia.org/wiki/Tesoro_de_la_lengua_castellana_o_espa%C3%B1ola

  42. cronopiusa said

    Κυριάκος Σταμέλος

  43. Παναγιώτης Κ. said

    Παιχνιδάκι η απάντηση! 🙂
    Ντριμόνι το έλεγε η γιαγιά μου.
    Ήταν κόσκινο. Οι μεγάλες τρύπες είχαν ανοιχτεί σε μια κυκλική λαμαρίνα η οποία μετά προσαρμοζόταν στο «τουρκί».

    Διάλογος:
    Η μάνα προς το παιδί που δεν συμμαζεύεται στο σπίτι λόγω παιχνιδιού.
    -Τσακίσου και έλα γρήγορα μέσα!
    -Καλά.
    -Καλάθια και ντριμόνια!

    Μίνι κουϊζάκι: Ποιάν άλλη δουλειά κάνει το ντριμόνι;

    Επειδή σήμερα όλα …τα παίρνει το ποτάμι ας πάρει και αυτό. 🙂

    Από την ανάποδη μεριά και με το άνοιγμα των τρυπών (υποθέτω ότι η δουλειά γινόταν με χρήση καρφιού ίσης διαμέτρου με τη διάμετρο των τρυπών) δημιουργούνταν μικρά δοντάκια-εξογκώματα οπότε έτριβαν τον τραχανά για να τον απλώσουν κατόπιν σε κάτι τραπεζομάντηλα και τα άφηναν στο ήλιο για να ξεραθεί.

  44. 6, 11 muhendis https://en.wiktionary.org/wiki/muhendis

  45. sarant said

    44 Aρα κακώς υπέθεσα πως συνδέεται με το muhan/μουχάνι.

  46. Π.Χ. said

    Κόσκινα όμως δεν είναι μόνο σκεύη αλλά και μέθοδοι.
    Ας μας εξηγήσει κανένας μαθηματικός τί κοσκίνιζε ο Ερατοσθένης…

  47. Νέο Kid said

    45.44. Στα αραβικά δεν υπάρχει/προφέρεται «καθαρό» ε ,όπως τα ευρωπαϊκά. Ακούγεται κάτι μεταξύ ε και α. Και το τελικό φωνήεν ακούγεται κάτι μεταξύ ε(πιο πού) και ι. Μουχάντες θα ήταν η πλησιέστερη στην πραγματική προφορά γραφή της λέξης με ελληνικά.

  48. Νέο Kid said

    47. «.. ε (πιο πολύ) και ι «

  49. ΚΩΣΤΑΣ said

    43 Ναι, Παναγιώτη, η Ηπειροθετταλία (ορεινή δυτική) έχουν πολλά κοινά. Και τραχανά (ξινό;) με το δερμόνι απ’ την ανάποδη.
    Επίσης την παροιμία την ξέρω και ως… καλάθια και βιδούρια.

    Και άσε εμάς τους επαρχιώτες να μας λένε βλαχοκάγκουρες, τιμή μας και καμάρι μας 🙂

  50. spiral architect 🇰🇵 said

    @46: Κόσκινο του Ερατοσθένη

  51. Corto said

    «Αν δεν ειχαμε στραβοεπιβάλει τον «μηχανικό», ο τζινιέρης μπορεί να ήταν καλύτερη λύση.»

    Γιατί όμως στραβο-…;

  52. Alexis said

    #40: Αυτό ναι, ευχαριστώ!

  53. Λ said

    Τώρα που είναι της μόδας τα κλαδωτά φουστάνια είναι επίκαιρο το ντεσενιο ύφασμα
    https://www.lexigram.gr/lex/enni/%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%83%CE%AD%CE%BD#Hist1

  54. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    27 Το άλογο του Σπιδόλιοντα στον Ερωτόκριτο:

    Oυρά είχε σαν κατόπαρδος, και πόδια ωσά βουβάλι,
    και μάτια ωσάν αγριόκατος, κ’ η γλώσσα του μεγάλη·
    ήτονε η τρίχα του ψαρή, μπαλώματα γεμάτη,
    κόκκινα, μαύρα, μούρτζινα σ’ όλο του το δερμάτι.

    43 Τρυπώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ένα κονσερβοκούτι φτιάχναμε τυροτρίφτη για τις μακαρονάδες στα ξύλα, τα χρόνια της ελεύθερης κατασκήνωσης. Ωραία ήτανε.

  55. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    Στὴν ἀρχή δὲν τὸ βρῆκα. Διαβάζοντας τὶς ὲπιλογὲς ποὺ ἔδωσε ὀ Νικοκύρης, θυμήθηκα τὸ δριμόνι ποὺ λένε στὰ Θερμιά.

    @29. Γιάννη, τὸν Αὔγουστο τοῦ 1997 ποὺ κάναμε διακοπὲς στὴ Μυτιλήνη, εἴδαμε νὰ δεκαπεντίζουν στὴν Παναγία τῆς Ἁγιάσου. Στὰ Θερμιὰ αύτὸ γινόταν πιὸ παλιὰ στὴν Παναγία τὴν Κανάλα.

  56. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    55 Γειά σου Δημήτρη με το χαρέμι σου!

  57. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @56. Γειά σου καὶ σένα, ΣτοΔγιαλοΧτηνος!

  58. 55 To 97 ναι. Σήμερα έχουν μπει αποτρεπτικές ταμπέλες… Δεν ξέρω πότε και ποιος είχε την ιδέα.
    Τα χρόνια εκείνα αυτοί που δεκαπέντιζαν εκεί (ή και στο χωριό μου, στην εκκλησία της Υπαπαντής) ήταν τόσο κάτοικοι του χωριού όσο και άνθρωποι που έρχονταν από μακρυά γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο. Κυρίως γυναίκες, αλλά και άντρες. Και βέβαια, μαυροφορεμένοι (είναι παραδοσιακό τάμα να φοράνε μαύρα το δεκαπενταύγουστο. Που αν δεν το ξέρεις απορείς τι θανατικό έπεσε. Και τα φοράνε όλες οι ηλικίες, από παιδιά μέχρι γέροι. Οι γυναίκες όλα τους τα ρούχα μαύρα, οι άντρες με μαύρο πουκάμισο. Κάτι που δεν γίνεται στο πένθος – μόνο ένα μαύρο περιβραχιόνιο φοράνε οι άντρες).

  59. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    (τώρα αυτός ο ξυρισμένος κάτισχνος κατσαπρόκος στο 57 με χαιρετάει ή με πετάει έξω?)

  60. Παναγιώτης Κ. said

    @59. Αν διάλεξες το συγκεκριμένο΄χρηστώνυμο γιατί το θεωρείς…πλήρες τότε δεν είναι…συνεπές.
    Αν πάλι το το θεωρείς… συνεπές τότε δεν είναι… πλήρες. 🙂

    Μετά από αυτό το… δυσνόητο σχόλιό μου προτείνω αλλαγή χρηστωνύμου. Να λέγεσαι… Γκέντελ.
    Οι μαθηματικοί του ιστολογίου καταλαβαίνουν… 🙂

  61. Παναγιώτης Κ. said

    @57. Έπρεπε να το γράψει ως εξής:

    Γεια σου και σένα, ΣτοΔγιαλοΧτηνος.
    Υπογραφή: Ένας…κυκλοθυμικός 🙂

  62. ΣΠ said

    Στις παραλλαγές του δερμονιού υπάρχουν ρεμόνι, ριμόνι, ρομόνι, αραμόνι, αλλά όχι …ραμόνι.

  63. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @59. Ἂν ἤθελα νὰ σὲ πετάξω ἔξω, θά ᾿γραφα μόνο τὸ χρηστώνυμο. 🙂

  64. sarant said

    62 Tο πρόσεξα στο λεξικό, όπως καταλαβαίνεις, αλλά ραμόνι δεν βρήκα 😉

  65. venios said

    Μποντζιόρνο, Ντοτόρε!! λέει ο μπάτσος-θυρωρός στον επιθεωρητή Μονταλμπάνο στην ομώνυμη σειρά με αυτοτελή επεισόδια, από το έργο του Καμιλιέρι (κάθε Κυριακή στις 21.00 στο Action 24).

  66. ΓιώργοςΜ said

    61 Όχι, το πρόβλημα το δημιουργεί η ακλισιά: «ΣτοΔγιαλοΧτήνε» είναι η κλητική! 🙂
    (Διότι εδώ λεξιλογούμε, δεν ψυχολογούμε 🙂 )

  67. nessim said

    @ 42, στην φωτογραφία ο σπουδαίος άνθρωπος Σταμέλος είναι αριστερά, όταν παρέστη προ μηνών στην κηδεία του ίλαρχου Γουνελά ο οποίος ήταν επικεφαλής των αρμάτων στο πολυτεχνείο (παρένθετη φωτογραφία δεξιά).

  68. spiridione said

    Εδώ ένα δείγμα του 6ου τόμου
    https://drive.google.com/file/d/0B9mxuAxMMYW2eTBxbGpoUjVPdDg/view

  69. Γιάννης Κουβάτσος said

    Απ’ αυτούς που τίμησαν τη γενιά του Πολυτεχνείου ο Κυριάκος Σταμέλος:
    «Ο Κυριάκος είναι που έδεσε τη λευκή φανέλα του πάνω σ’ ένα ξύλο και βγήκε από την πύλη προκειμένου να διαπραγματευθεί, να σώσει, τους εγκλείστους. Γνώριζε ότι το πιθανότερο θα ήταν να καταλήξει εκεί που κατάληξε: στα μπουντρούμια της ΕΣΑ και τα άγρια βασανιστήρια.

    Αλλά ούτε τότε ούτε και τώρα μισούσε εκείνους που είχε στείλει η χούντα να καταστείλουν την εξέγερση. Και αποφεύγει σήμερα, όπως και την περίοδο της Μεταπολίτευσης, να κομπάσει για τον ηρωισμό του. Προτιμά να αναζητεί τις αδυναμίες, τις σκοτεινές πλευρές της δικής μας πλευράς και να πιστώνει τον αντίπαλο με δικαιολογίες, ακόμα και εκεί που δεν υπάρχουν.

    Γι’ αυτό, όσο κι αν διαφωνούμε απολύτως με κάποιες σημερινές του απόψεις, τον αγαπάμε και τον θαυμάζουμε.»
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.efsyn.gr/arthro/ta-tanks-tora-dikaionontai&ved=2ahUKEwi-r_iMnsTaAhWCliwKHSFxBMAQFjADegQIAxAB&usg=AOvVaw3jM689HgHHlVDtEMcVJOJB

  70. cronopiusa said

    Ο Ιλάν Σολομών γράφει για τον Κυριάκο Σταμέλο

  71. Πέπε said

    @27:
    Στη Σάμο το «δερμάτι» ως λέξη είναι απολύτως εν χρήσει. Δεν είναι είδος ασκού αλλά ο ασκός γενικά, που είναι ακριβώς ο ίδιος είτε προορίζεται για τουλουμοτύρι είτε για τσαμπούνα. Δεν ξέρω αν τον καιρό που χρησιμοποιούσαν ασκιά και για τα υγρά (λάδι, νερό…) τα έφτιαχναν με κάποιον άλλο τρόπο και τα ονόμαζαν αλλιώς. Δεν το αποκλείω, γιατί τουλάχιστον στη Νάξο και την Κάρπαθο (για αλλού δεν ξέρω) άλλο είναι το ασκί για νερό και άλλο για τσαμπούνα, και με διαφορετικά ονόματα.

    Στη Σάμο, για να επανέλθω, δεν υπάρχουν οι λέξεις ασκί, ασκός, τουλούμι. Και το τουλουμοτύρι το λένε δερματοτύρι.

  72. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    65 Μπουονασέρα, προφεσόρε!

    71 Τα δερματοτύρια σαν να τα έχει και ο Παπαδιαμάντης κάπου

  73. Γιάννης Κουβάτσος said

    72. Ναι, στο «Ναυαγίων ναυάγια»:
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.papadiamantis.org/works/58-narration/223-02-28-nayagiwn-nayagia-1893&ved=2ahUKEwjjwqGqssTaAhVMCSwKHV7fAroQFjAAegQIBxAB&usg=AOvVaw070rVLz6Rva_8RELK8fk3P

  74. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    54α Α! ξέφυγε αυτό 😦 .
    Δε σώζεται όμως ,προς τα εμάς τουλάχιστον, το δερμάτι – δέρμα. Λέμε προβιά ή πέτσα το δέρμα και προβίδια τα τομάρια των αρνοκάτσικων που τα ξέραιναν και τα πούλαγαν.
    54β τα ψάρια να δεις πώς τα ξελέπιαζε αυτό το αυτοσχέδιο εργαλείο. 🙂
    Στο γλωσσάρι του Ερωτόκριτου (από το Στυλιανό Αλεξίου) που κοίταζα τώρα, τυχαία είδα το δριμώνω=θυμώνω ,από το δριμύς φαντάζομαι.

  75. Μη μου τον Κοντονή τάραττε (Ο Βασιλειάδης…χαχαχαχ)

    Ανακοίνωση της Ένωσης Δικαστών Εισαγγελέων :

    «Το τελευταίο διάστημα πύκνωσαν και πάλι δημοσιεύματα που είτε κάνουν χυδαίες αναφορές στην προσωπική ζωή δικαστικών λειτουργών είτε κατασκευάζουν φανταστικά σενάρια συνομωσίας που εμπλέκουν Προέδρους Πρωτοδικών, Αντιπροέδρους του Αρείου Πάγου μέχρι και τον Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου! Πέρα από τη φαιδρότητα τέτοιων δημοσιευμάτων και το αστήρικτο των αναφορών θα πρέπει να γίνει πλήρως κατανοητή η στόχευση που επιδιώκεται. Η αγριότητα και η σφοδρότητα του επιχειρηματικού πολέμου δεν έχει όρια. Η προσωπική- ονομαστική διαπόμπευση δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών και η απαίτηση επιβολής ενός άτυπου πειθαρχικού ελέγχου όχι από τα αρμόδια όργανα αλλά από Μέσα Ενημέρωσης προσπαθεί να λειτουργήσει εκβιαστικά και εκφοβιστικά, ώστε τελικά οι συνειδήσεις των δικαστών να είναι έμμεσα ελεγχόμενες από τα παράκεντρα οικονομικής εξουσίας, τα οποία έχουν το θράσος να επικαλούνται τη Δικαιοσύνη ως πυλώνα Δημοκρατίας και να θεωρούν ότι ορθή δικαστική κρίση είναι μόνο αυτή που ταυτίζεται με τα συμφέροντά τους. Γνωρίζουμε ότι τέτοιες «δημοσιογραφικές» αναφορές δεν θα σταματήσουν να γίνονται όσο υπάρχουν οι συνθήκες που τις δημιουργούν. Ο Ελληνικός Λαός με την εμπειρία, που έχει αποκτήσει, αντιλαμβάνεται τις σκοπιμότητες τέτοιων δημοσιευμάτων και ποιοι εξυπηρετούνται από αυτά. Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων στηρίζει όλους τους συναδέλφους που με εντιμότητα και ανιδιοτέλεια επιτελούν το καθήκον τους, όπως επιτάσσει το Σύνταγμα, η νομοθεσία και η συνείδησή τους, χωρίς να λογαριάζουν τέτοιου είδους συκοφαντικές επιθέσεις».

    Σύμφωνα με πληροφορίες και βάσει των όσων ακούγονται στον δικαστικό χώρο, πολλά είναι τα παράπονα για τις επιθέσεις που δέχονται οι δικαστικοί επί προσωπικού, ακόμα και με αναφορές στις οικογένειες τους. Και οι μομφές έχουν να κάνουν με το γεγονός πως ο Σταύρος Κοντονής ουδέποτε καταδικάζει.

    Ήδη για την περίπτωση του προέδρου εφέσεων της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας Δημήτρη Σκουτέρη και των επιθέσεων που δέχθηκε για τη στάση του στον αγώνα ΠΑΟΚ- ΑΕΚ νομικοί κύκλοι μιλάνε για μια τέτοια επιλογή «ουδετερότητας» εκ μέρους του υπουργού που τελικά γυρίζει εις βάρος του δικαστικού λειτουργού. Για μια επιλογή όμως που έχει τη βάση της στο πρόσφατο παρελθόν. Συγκεκριμένα, αρκετοί συνδυάζουν την αφωνία Κοντονή με ένα ποδοσφαιρικό παρασκήνιο. Μια επιλογή που αφορά σε μια απόφαση του 2016 που δεν δικαίωνε την ομάδα της Ζακύνθου (η τελευταία υποβιβαζόταν από την Β’ Εθνική), και που δημιούργησε εντάσεις στο νησί εναντίον του -τότε- Υφυπουργού Αθλητισμού και βουλευτή της περιοχής αυτής. Μια απόφαση που την πήρε ο κ. Σκουτέρης και η οποία χρεώθηκε ως αδυναμία παρέμβασης στον τότε υφυπουργό κοστίζοντας του πολιτικά. Δεν είναι λίγοι εκείνοι μάλιστα που θεωρούν πως ο κ. Κοντονής ετοιμάζεται να αλλάξει περιφέρεια και να πολιτευτεί στην Α’ ή Β’ Αθηνών εξαιτίας και της συγκεκριμένης φθοράς που υπέστη λόγω του ποδοσφαίρου. Βέβαια άλλες πηγές προσκείμενες στον υπουργό μιλούν για πολιτική επιλογή που ακόμα δεν έχει ληφθεί και η οποία ακόμα κι αν γίνει δεν έχει σχέση με το ποδόσφαιρο και το παρασκήνιο του.

    Αυτή τη στιγμή πάντως, ο Δημήτρης Σκουτέρης ξαφνικά βρέθηκε εκ νέου στο επίκεντρο επικρίσεων, για την απόφαση που έβγαλε παραμονή του ΠΑΟΚ-ΑΕΚ. Υπήρξαν ρεπορτάζ που έκαναν λόγο μέχρι και για πειθαρχικό έλεγχο του από τον Άρειο Πάγο αναφορικά με το σκεπτικό της απόφασης που έλαβε, αν και το τριτοβάθμιο ποδοσφαιρικό όργανο, αποτελούμενο από Αρεοπαγίτες, δικαίωσε τον δικαστή, διατηρώντας την απόφασή του. Στη συνέχεια διάφορες διαρροές μιλούσαν για σχέσεις της συζύγου του δικαστή με συνάδερφό της που είχε συνεργαστεί σε παλαιότερη υπόθεση με τον ΠΑΟΚ, σε μια περίοδο πάντως που ο ίδιος ο Σκουτέρης είχε ζητήσει εξαίρεση για την αποφυγή «σκιών». Όλα τα παραπάνω λοιπόν οδήγησαν σε ένα εκρηκτικό μείγμα και στην πρόσφατη παρέμβαση της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων. Σε μια παρέμβαση όμως που απαιτεί από τον κ. Κοντονή καταδίκη εις βάρος όσων στοχεύουν δικαστές κι όχι λογική ουδετερότητας. Από την πλευρά του ο υπουργός δείχνει να πιστεύει πως η Δικαιοσύνη οφείλει να είναι ανεξάρτητη. Το θέμα όμως είναι αν θα είναι και ανυπεράσπιστη».

  76. Katsoyannou said

    Που να το ξέρω το δερμόνι η αυτή, απορώ ακόμα και που το πέτυχα διά της εις άτοπον! Κάτι τέτοια με κάνουν και νιώθω σαν τον διορθωτή της Apple…

  77. sarant said

    74 Ενώ εγω διαβαζω τον Λευτέρη Αλεξίου (Αξέχαστοι χρόνοι)

  78. Γιάννης Κουβάτσος said

    Δώστε στον Μπάοκ το πρωτάθλημα, να ησυχάσουμε. 😊

  79. Κ. Καραποτόσογλου said

    Δριμονι – δρεμόνι

    Ο Θεόδ. Κωνσταντινίδης, Λεξιλόγιον της δημώδους ροδιακής διαλέκτου, Πρόλογος, εισαγωγή, σημειώσεις και επιμέλεια έκδοσης Κ. Μηνάς, Ρόδος 2002, σ. 102, αναφέρει: « *ρεμονάς, ο = το κατωτέρω γεωργικόν κόσκινον μεγαλυτέρου σχήματος. ρεμόνι και ρυμόνι, το = γεωργικόν κόσκινον προς καθαρμόν του σίτου δια περιστροφής και εκσφενδονίσεως των σκυβάλων. Το αρχ. πλόκανον. ρεμονίζω και ρυμονίζω, ρ. = εν τη γεωργική, καθαρίζω το σιτάρι κοσκινίζων περιστροφικώς δια του ρεμονά και απορρίπτων τα εις το μέσον αυτού συγκεντρούμενα σκύβαλα. Ετμλ. πιθανώτατα εκ του ρυμβονάω.
    Ο Άνθ. Γαζής, Λεξικόν της ελληνικής γλώσσης (2), τ. 2, σ. 772, παραθέτει: «Π λ ό κ α ν ο ν, τό, και π λ ό χ α ν ο ν (πλέκω). Κάθε πλέγμα, όθεν. 2) ψάθα κοφίνι εξαιρ. λικμός, λικμητήριον, η λίκνον, δι ού καθαρίζουσι τον σίτον από του αχύρου κοσκινίζοντές τον εις την άλωνα (δερμόνιον) ή, επειδή και το όργανον τούτο πεπλεγμένον ήν.

    Ο Κ. Μηνάς, Λεξικό των ιδιωμάτων της Καρπάθου, Κάρπαθος 2006, σ. 775, γράφει: «Μιαν αξιοπρόσεκτη γνώμη, που είναι ίσως η μόνη σωστή, διατυπώνει ο Θεόδ. Κωνσταντινίόης, Λεξιλόγιον … σύμφωνα με την οποία η λ. ρεμόνι προέρχεται από το αρχ. ρυμβόνιον (ρυμβονίζομαι). Στους L-S μόνο ρυμβών, -όνος, «ρυμβόνας δε, τας ειλήσεις της σπείρας, τας περιδινήσεις» (Σχόλ. Απολλ. Ρόδ. Δ΄144) και ρ. ρυμβονάω ‘περιστρέφω, περιδινώ, διασκορπίζω, κατασπαταλώ’».

    ρυμβονώ-άω (ρυμβών) μτγν. περιστρέφω, περιδινώ και ούτως εκσφενδονίζω, ρίπτω τι μακράν
    μετά δυνάμεως και ορμής· Ησ. «διασκορπίζω», Φώτ. «διαρρίπτω»· κ. παθ. : Φιλόδ.Θε.3,10·
    2) μτφ. καταναλίσκω, κατασπαταλώ, καταξοδεύω : Αιλ.άπ.146 ρ- και σπαθάν τά τιμιώτατα.

    ρυμβών -όνος (ή) μτγν. η κυκλοτερής κίνησις (Δημητράκος).

    Η προέλευση της λέξης από το ρυμβών, ρυμβονώ είναι ισχυρότερη από αυτή που συνήθως αναφέρεται, δηλ. από το δέρμα + -όνι.

    http://www.rodiaki.gr/article/383729/o-giatros-theodwros-kwnstantinidhs-kai-h-prosfora-toy-sto-makedoniko-agwna

  80. #78

    Κοίτα, αυτοί που έχουν επιλεκτική ευαισθησία στις αδικίες και στις αήθεις πολιτικές παρεμβάσεις και κρίνουν ανάλογα με τις μίζερες επιλογές τους είναι αξιολύπητοι. Γιατί όχι μόνο στην φιλία αλλά σε όλα όλοι κρίνονται και από τα μεγάλα και από τα μικρά και όχι μόνο από εκείνα που τους βολεύουν και τους εξυπηρετούν.

  81. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    74 Δεν ξέφυγε βρε, το καμάκωσα 🙂
    Τι να σου πω, εμείς τα ψάργια μετά από 5-6 ώρες ψαροντούφεκο ε, νισάφι, τα δίναμε στσι κοπελιές να τα καθαρίσουνε, κι αυτές προτιμούσαν το μαχαίρι.

    Χτυπούν τα πόδια ντως στη γη, τη σκόνη ανασηκώνου,
    το τρέξιμον αναζητούν, αφρίζουν κα δριμώνου.
    Η γλώσσα μες στο στόμα ντως παίζει το χαλινάρι
    το ‘να και τ’ άλλο αγρίευγε, σαν κάνει το λιοντάρι
    Τ’ αρθούνια ντως καπνίζουσι, συχνιά τ’ αυτιά σαλεύγου
    και να κινήσου βιάζουνται, να τρέξουσι γυρεύγου

    (μη με κολάζεις βραδιάτικα γμτ 🙂 )

  82. sarant said

    79 Eυχαριστούμε!

    Ωστόσο, η παραγωγή
    δέρμα > δερμόνι > δρεμόνι > ρεμόνι είναι εύλογη ενώ δεν μου φαίνεται να ισχύει το ίδιο για την
    ρυμβών > ρυμόνι > ρεμόνι > δρεμόνι > δερμόνι, ακόμη και με την όχι απίθανη παρετυμολογική συσχέτιση με το δέρμα.

  83. Corto (51), γιατί άλλο ingénieur (πολιτικός μηχανικός κλπ.) και άλλο mécanicien (μηχανικός αυτοκινήτων κλπ.). Και μας μπλέκει αρκετά στην παραγωγή αφηρημένου ουσιαστικού για την επιστήμη/τέχνη του (η ‘μηχανική’ είναι άλλο πράμα): πώς να πούμε π.χ. το civil engineering; ή το genetic engineering, που είναι και της μόδας τελευταία; (Προσωπικά πιστεύω ότι θα έπρεπε να τολμήσουμε νεολογισμούς, π.χ. ‘γονοτεχνία’ για το τελευταίο, αλλά δεν έχω πείσει κανέναν. Χρήσιμο θα ήταν και το ‘μηχανοτεχνία’, που πρότεινε μαζί με πολλούς άλλους έξυπνους νεολογισμούς, που δυστυχώς δεν έπιασαν, ο Κολαΐτης.)

  84. Κ. Καραποτόσογλου said

    Δρεμόνι – δριμόνι

    Η λ. δρεμόνι – δριμόνι καλύπτει ευρύτατες περιοχές και βρίσκεται σε όλες τις βαλκανικές γλώσσες, αλλά η προέλευσή της παρουσιάζει ουσιαστικές δυσκολίες, ενώ η συζήτηση πάντοτε προωθεί καποια θέματα.

    Ο Φιλήντας, ΓΓΕ1, 124-125, αναφέρει: «Δερμόνι—μεγάλο δερμάτινο κόσκινο, και κατά
    μετάθεση ένεκα τη γειτονιά του ρ: δρεμόνι και κατόπι επειδή ακολουθεί χειλικό μ το ε > ο δρομόνι (πρβλ.
    γέμα > γιόμα,γεμάτος > γιομάτος, exemplum > ξόμπλι, ψέμα> ψόμα (Κρήτη) απανεμιά > απανομιά, ζεματάω
    > ζοματάω) (Λεξκγρ. αρχ. Ε΄, 215) και μάλιστα περίδερμος > περίδρομος (η φλόγωση του δαχτύλου) πούναι ολότελα σαν το δερμόνι > δρομόνι» Στήν πατρίδα μου μονάχα δερμόνι το λέμε… η παραγωγή απ’ το δέρμα είναι και φυσική και λογική».

    Ο ίδιος, Γραμματική, σ. 496, λήμμα 1476, κατάληξη –όνι, γράφει: «Από αρχ. ονόματα με -ων,— ονος +— τον :
    αηδών — αηδόνιον— αηδόνι, χελιδών— χελιδόνιον (και το φυτό) — χελιδόνι, τρυγών— τρυγόνιον— τρυγόνι, κι αργότερα : πέπων— πεπόνι, κάπων— καπόνι, στήμων— στημόνι πνεύμων— πλεμόνι, σινδών— σεντόνι, λαγών— λαγκόνι, σιαγών— σαγόνι ή με -ονη(ς), περόνη— περόνι(ον),φαιλόνης—φαιλόνι(ον) κτλ… Μαζί μ’ αφτά πάνε και τα Ιταλικά γαλιόνι, ζαμπόνι, λατρόνι μακαρόνι, μαρόνι, κοτρόνι, μπαλκόνι, παγόνι, πλακόνι, τρομπόνι κτλ. Τ’ αραβικό: λεμόνι και το σλαβικό ζακόνι».

    Από τη λ. δέμα έχουμε τη λ. δ ε μ ά τ ι, και από τη λ. δέρμα τη λ. δ ε ρ μ ά τ ι· η μεταβολή της λ. σε δ ρ ι μ ο ν ι, δ ρ ε μ ό ν ι κλπ. είναι πιθανότατα α δ ύ ν α τ η, καθώς κανένας από τους μελετητές δεν παραθέτει παραδείγματα παρόμοιου σχηματισμού. Ο Φιλήντας δεν αναφέρεται σε καμιά κατάληξη·αφήνει το θέμα ξεκρέμαστο. Οι συντάκτες του ΙΛΝΕ, τ. 6, σ. 154, καταλήγουν: «Πιθανότερη η άποψη των Φιλήντα (1924-1927: Α’, 124), Κουκουλέ (1952: 370) και Λεξ. Ανδρ. από το ουσ. δέρμα και το παραγωγ. επίθμ. -όνι, και η μεταβολή [e] > [ο] οφείλεται στην γειτνίαση του χειλικού [m] (χείλωση), βλ. Φιλήντας, ενθ’ άν. καί Συμεωνίδης (1972: 246)».
    Ο Κουκουλές, «Βιβλιοκρισία του Ν. Ανδριώτη, Ετυμολογικό Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, Αθήνα 1951», Αθηνά 56 (1952) 310-323, σε αυτό το μελέτημα αγνοεί το θέμα, ενώ στην Αθηνά 58 (1954) 22, απλώς παρατηρεί: «Το δρ υ μόνι βέβαια ουχί δια του υ γραπτέον, αφ’ ου προερχεται από το δερμόνι», ενώ ο Χ. Συμεωνίδης, «Χείλωση στη μεσαιωνική και νέα ελληνική», Βυζαντινά 4 (1972) 237-252, στη σ. 246 γράφει: «δερμόνι, δρεμόνι — δρομόνι».

  85. Corto said

    83:
    Αγγελε ευχαριστώ για την απάντηση!
    Επειδή αυτό το ζήτημα είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον και πολύπλευρο, συνοπτικά θα έλεγα ότι δεν νομίζω ότι η σύγχυση μεταξύ των διαφόρων επαγγελματικών κλάδων που αυτοπροσδιορίζονται ως μηχανικοί προέρχεται από κάποια κακώς νοούμενη επιβολή, αλλά από συντεχνιακού τύπου διεκδικήσεις.
    Η λέξη μηχανικός, κατά την δική μου αντίληψη, περιγράφει άριστα τους επιστήμονες του κατασκευαστικού και βιομηχανικού κλάδου (θα λέγαμε τα μέλη του ΤΕΕ). Εξάλλου η χρήση της είναι παλιά: Μηχανικούς αποκαλεί ο Χριστόφορος Περραιβός τους Γάλλους που κατασκεύαζαν τα οχυρωματικά έργα της Πάργας, στην «Ιστορία του Σουλλίου και της Πάργας» (νομίζω το 1857):

    https://books.google.gr/books?id=aZOTBQAAQBAJ&pg=PT18&dq=%CF%80%CE%B5%CF%81%CF%81%CE%B1%CE%B9%CE%B2%CE%BF%CF%82+%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B3%CE%B1+%CE%BC%CE%B7%CF%87%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B9&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwipx9GPksbaAhXKVywKHaoRDnUQ6AEIJjAA#v=onepage&q=%CF%80%CE%B5%CF%81%CF%81%CE%B1%CE%B9%CE%B2%CE%BF%CF%82%20%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B3%CE%B1%20%CE%BC%CE%B7%CF%87%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%B9&f=false

    Αν θέλαμε να διακρίνουμε τους επιστήμονες μηχανικούς από τις άλλες επαγγελματικές κατηγορίες, δεν βλέπω τον λόγο να επιλέγαμε τον κακόηχο και ξενικό τζινιέρη και όχι την δημιουργία όρων από τα πάμπολλα παράγωγα υπαρκτών λέξεων όπως τέκτονας, τεκτονικός, δομικός, δομοστατικός, τεχνίτης, τεχνικός, τεχνολόγος κ.ο.κ.
    Παρακάμπτω το θέμα της κατάργησης του όρου «υπομηχανικός», γιατί προκαλεί αλυσιδωτές εκρήξεις.

    Για την παραγωγή αφηρημένου ουσιαστικού, έχεις δίκιο, πράγματι υπάρχει κενό ορολογίας, ωστόσο πλέον λόγω της μεγάλης εξειδίκευσης των διαφόρων αντικειμένων των Πολυτεχνικών σχολών, σπανίως προκύπτει ανάγκη για μία συνολική περιγραφή αυτών των επιστημών/ εφαρμογών. Έτσι αναφερόμαστε επιμέρους σε αρχιτεκτονική, μηχανολογία, τοπογραφία, ναυπηγική κλπ. Συνήθως μας μπερδεύει το αντικείμενο ειδικά του πολιτικού μηχανικού, ωστόσο σε γενικές γραμμές (απλουστευμένα) μπορούμε να το περιγράψουμε ως την επιστήμη της στατικής.

    Πάντως ούτε κάποιο παράγωγο του τζινιέρη, ούτε κάποια άλλη ελληνογενής λέξη επί της ουσίας δεν θα έλυνε το πρόβλημα της περιγραφής όλων αυτών των επιστημονικών εφαρμογών συνολικά, διότι οι αποκλίσεις των αντικειμένων τους είναι τεράστιες.
    Για παράδειγμα η εργασία του μηχανικού περιβάλλοντος μπορεί να ταξινομηθεί στην ίδια κατηγορία με την εργασία του μηχανικού που επιβλέπει έργα οδοποιίας; Είναι δύσκολο να αποφανθούμε θετικά ή αρνητικά.
    Γενικότερα πιστεύω ότι ο όρος engineering δεν μπορεί να κολλάει σε κάθε είδους τεχνολογική εφαρμογή (π.χ. της βιολογικής επιστήμης), άρα ναι, συμφωνώ με την καθιέρωση νεολογισμών, όπως η γονοτεχνία που προτείνεις. Επίσης σε κάποιες άλλες περιπτώσεις εφαρμογών, πράγματι ο όρος «μηχανοτεχνία» θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί.

    Συνεπώς κατά την γνώμη μου η λέξη τζινιέρης είναι εντελώς περιττή.

  86. spiridione said

    84. Στο Κωνσταντίνου Μηνά ‘Μελέτες Νεοελληνικής Διαλεκτολογίας’, σελ. 598, αναφέρεται (όπως φαίνεται ελλιπώς στην προεπισκόπηση των γκουγκλοβιβλίων):
    Η παραγωγή της λ. δρεμόνι από τη λ. δέρμα αφήνει ακάλυπτη την κατάληξη, σε αντίθεση προς την παραγωγή της από το *όέρμων που έχει προτείνει ο ΚοΗΙίδ- πβ. τέρμα – τέρμων.
    https://www.google.gr/search?rlz=1C1CHBF_elGR740GR740&biw=1536&bih=734&tbm=bks&ei=jIbYWu6ICIuLsgGY17i4BQ&q=%22%CE%97+%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%AE+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%BB.+%CE%B4%CF%81%CE%B5%CE%BC%CF%8C%CE%BD%CE%B9%22&oq=%22%CE%97+%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%AE+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%BB.+%CE%B4%CF%81%CE%B5%CE%BC%CF%8C%CE%BD%CE%B9%22&gs_l=psy-ab.3…108352.110351.0.110708.2.2.0.0.0.0.109.127.1j1.2.0….0…1c.1.64.psy-ab..0.0.0….0.ndAyQC39sps

  87. sarant said

    84 Μάλιστα, ευχαριστούμε. Κι εδώ κι εκεί δυσκολίες, άλλης υφής.

    86 Μήπως Kahane;

  88. Γιάννης Ιατρού said

    87: Όχι, τουτουνού http://www.biblionet.gr/book/84986/%CE%9C%CE%B7%CE%BD%CE%AC%CF%82,_%CE%9A%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%82_%CE%9C./%CE%9C%CE%B5%CE%BB%CE%AD%CF%84%CE%B5%CF%82_%CE%BD%CE%B5%CE%BF%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82_%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CE%BA%CF%84%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1%CF%82

  89. spiridione said

    *Δέρμων δεν υπάρχει μεν στα λεξικά της αρχαίας, υπάρχει όμως τραχυδέρμων και ποικιλοδέρμων.
    88. Όχι, εννοεί το ΚοΗΙίδ- της προεπισκόπησης.

  90. sarant said

    89 Ναι

  91. Γιάννης Ιατρού said

    88: λάθος το κατάλαβα, ο Κ. Μηνάς εννοεί το σύγγραμμα του Καθηγητή της Ρομανικής Φιλολογίας και Γλωσσολογίας, στα Πανεπιστήμια Τύμπινγκεν και Μονάχου Gerhard Rohlfs ==> «ΚοΗΙίδ-» 🙂 για την ελληνική γλώσσα της Μεγάλης Ελλάδος: G . Rohlfs, Etymologisches Wörterbuch des unteritalienischen Gräzität, Halle 1930.

    Ο αείμνηστος G.Rohlfs (1892-1986) είχε μελετήσει, επί τόπου, τα ελληνικά των ελληνικών κοινοτήτων της Κάτω Ιταλίας (Καλαβρίας, Απουλίας και των άλλων περιοχών), έχοντας γράψει πλήθος μελετών και ένα τρίτομο Λεξικό. Το 1969 είχε έλθει εδώ, στην Καλαμάτα. Όταν επιστρέψω από το ερημητήριο, θα κοιτάξω στο «υπόγειο¨ και θα σας πω, νομίζω πως το έχω το Λεξικό… 🙂

  92. sarant said

    91 Ω ναι

  93. Λάζαρος Ρεπούνδιος said

    Παλιό ανέκδοτο από Ιταλία.

    Αυτοδημιούργητος επιχειρηματίας με την αύξηση των δραστηριοτήτων του αποφάσισε να μετατρέψει την προσωπική του εταιρεία σε Α.Ε. Έγιναν τα σχετικά χαρτιά και ο συμβολαιογράφος του ζήτησε να υπογράψει.

    Οπότε αυτός δήλωσε αγράμματος.

    Τότε του λέει ο δικηγόρος του: Μπορείς να βάλεις ένα σταυρό.

    Εκείνος βάζει δύο σταυρούς.

    Ερώτηση του δικηγόρου: Τι είναι ο δεύτερος σταυρός;

    Η απάντηση άμεση:

    Dottore!

  94. sarant said

    93 🙂

  95. leonicos said

    Οι περιττές ουσιες που μένουν μέσα στο κοσκινο λέγονται «δερμονίδια».

    Μόλις το είδα, είπα μέσα μου ‘γιατί δρυμονίδια και όχι αποδρυμονίδια;’

    Κι έρχονται τα κάλαντα πιο κάτω και με δικαιώνουν.

  96. leonicos said

    Αυτό σημαίνει ότι ολόκληρο το λεξικό πρέπει να ξαναγραφτεί από την αρχή

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: