Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Πανουργίαι υψηλόταται του Μπερτόλδου

Posted by sarant στο 13 Μαΐου, 2018


Το σαββατοκύριακο που μας πέρασε ήμουν στη Θεσσαλονίκη και επισκέφτηκα φυσικά τη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου. Το χάρηκα πάρα πολύ, διότι δεν είναι μια έκθεση όπως εκείνες του Ζαππείου: υπάρχουν βεβαίως περίπτερα εκδοτικών οικων και αγοράζεις βιβλία, όμως γίνονται συνεχώς εκδηλώσεις, ομιλίες και παρουσιάσεις, πολλες ταυτόχρονα, που ένιωθα σαν παιδί σε μαγαζί με παιχνίδια, μεγάλη δυσκολία είχα να διαλέξω τι θα παρακολουθήσω.

Τελικα προτίμησα να ρίξω το βάρος στις συζητήσεις με γνωστούς και φίλους, που είτε συμμετείχαν στην έκθεση είτε ειχαν πάει κι αυτοί ως θεατές. Ομως παρακολούθησα και λίγες παρουσιάσεις, ανάμεσά τους κι αυτήν που αφορούσε τις νέες εκδόσεις του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών, με ομιλητές τον Γ. Κεχαγιόγλου και την Σωτηρια Σταυρακοπούλου. Σε δική της επιμέλεια και το καινούργιο βιβλίο Πανουργίαι υψηλόταται του Μπερτόλδου, που θα σας παρουσιάσω σήμερα.

Η έκδοση αυτή είναι ενταγμένη στη σειρά «Παλιότερα κείμενα της νεοελληνικής λογοτεχνίας», το 11ο βιβλίο της σειράς. Πέρυσι είχαμε παρουσιάσει ένα άλλο βιβλίο της ίδιας σειράς, τον Έπαινο των γυναικών, κατά σύμπτωση πάλι σε επιμέλεια της Σωτ. Σταυρακοπούλου. Όλα τα βιβλία της σειράς χαρακτηρίζονται από υποδειγματική επιμέλεια, εκτενή εισαγωγή και επίμετρο, ενώ, το είχαμε συζητήσει και παλιότερα, υπάρχει αντικριστά και η μετάφραση του κειμένου στα σημερινά νεοελληνικά, μια επιλογή που ίσως ξενίσει κάποιους -αφού το κείμενο πολύ μικρή δυσκολία πρέπει να παρουσιάζει για τον σημερινό αναγνώστη.

Ο Μπερτόλδος είναι το πρωτο πεζό κείμενο της σειράς του ΙΝΣ. Οι επιμελητές έχουν θέσει ως όρο απαράβατο τα κείμενα που παρουσιάζονται στη σειρά να μην ξεπερνούν τους 1000 στίχους τα έμμετρα ή τις περίπου 30 σελίδες τα πεζά κι αυτό σήμαινε ότι δεν παρουσιάζεται ολόκληρο το κείμενο αλλά ανθολογούνται τα καλύτερα κομμάτια. Εκδοτική απόφαση είναι αυτή, που συζητιέται.

Δεν είναι πρωτότυπο ελληνικό κείμενο, αλλά ανώνυμη μετάφραση από το ιταλικό Le sottilissime astuzie di Bertoldo (1606) του Iταλού Giulio Cesare dalla Croce, που κι αυτο βασίζεται σε παλιότερα αναγεννησιακά κείμενα (στην Εισαγωγή θα βρείτε άφθονες πληροφορίες). Η ελληνική μετάφραση τυπώθηκε σε βιβλίο το 1646 και εγινε δημοφιλέστατο λαϊκό ανάγνωσμα επί αιώνες, με πάμπολλες εκδόσεις. Ο μεταφραστής πάντως έχει και μερικά λαθάκια που δείχνουν όχι τέλεια γνώση της ιταλικής -για παράδειγμα, στο Προοίμιο (θα το δείτε πιο κάτω), το l’esercito di Serse το αποδίδει «άσκησην του Ξέρξου» ενώ πρόκειται για τον στρατό, την εκστρατεία.

Ο Μπερτόλδος βεβαια εχει μεταφραστεί πολλές φορές στα ελληνικά -η επισκόπηση της βιβλιογραφίας υπάρχει στο βιβλίο. Πολύ καλή είναι η έκδοση του Α. Αγγέλου στη εξαιρετικη παλιότερη σειρά της ΝΕΒ, η οποια μαλιστα περιλαμβάνει και τις περιπέτειες του Μπερτολδίνου, γιου του Μπερτόλδου (επόμενο έργο του ίδιου συγγραφέα) ενώ στα google books μπορειτε να βρειτε μια απο τις αμέτρητες επανεκδόσεις της πρώτης μετάφρασης, με κάποιες διορθώσεις σε σχέση με το αρχικό κείμενο (με χρονολογία 1836).

Ο Μπερτόλδος είναι ένας κακάσχημος αλλά πανέξυπνος χωρικός, που καταφθάνει με τον γάιδαρό του στην αυλή του βασιλιά της Λομβαρδίας. Ο βασιλιάς, για να διασκεδάσει μαζί του, του κάνει αλλεπάλληλες ερωτήσεις και του βάζει διάφορες δοκιμασίες, στις οποιες αυτός καταφέρνει και αντεπεξέρχεται χάρη στην ευστροφία του. Το ίδιο γίνεται στη συνέχεια με τη βασίλισσα. Όλο το βιβλίο είναι μια σειρά από τέτοια επεισόδια. Θριαμβευτης τελικά ο Μπερτόλδος προσλαμβάνεται αυλικός σύμβουλος του βασιλιά -αλλά αμάθητος στο καλό φαΐ και στην καλοπέραση αρρωσταίνει κι όταν οι γιατροί της αυλής δεν σκέφτονται να του χορηγησουν το συνηθισμένο του φάρμακο, φασόλια με κρεμμύδια, πεθαίνει και θάβεται με μεγάλες τιμες.

Ο Μπερτόλδος, σαν δημοφιλέστατο ανάγνωσμα, άφησε ίχνη και στη γλώσσα, κυρίως ως μπερτόδουλος (παρετυμολογία με το δούλος). Ήρωας με το ονομα Μπερτόδουλος υπάρχει στον Καπετάν Μιχάλη του Καζαντζάκη, ενώ τον υπουργο της κυβέρνησης Στεφανόπουλου (αποστατών) Χρήστο Αποστολάκο τον έλεγαν Μπερτόδουλο κοροϊδευτικά επειδή κυκλοφορούσε φορώντας μια μπέρτα. Αυτά, το 1965-66.

Το μοτίβο του έξυπνου δούλου ή υπηρέτη που συντροφεύει τον αριστοκράτη αφέντη του υπάρχει, σε μικρό ή μεγάλο βαθμό, σε πολλά αλλα κλασικά έργα, επώνυμα και ανώνυμα, από τον βίο του Αισώπου έως τον Δον Κιχώτη ή τον Καραγκιόζη, για να μην αναφερω και τον Τζιβς του Wodehouse. Στο επίμετρο, η Σ. Σταυρακοπούλου βρίσκει επίσης αναλογίες με τις αστείες διηγήσεις του Νασρεντίν Χότζα και τον κ. Κόινερ του Μπρεχτ ενώ θυμίζει ότι τον Μπερτόλδο τον έχει διασκευάσει στη σκηνή και ο Γιώργος Σκούρτης.

Ο Μπερτόλδος διαβάζεται και σήμερα, αλλά αμφιβάλλω αν θα γελάσουν πολλοί με τις «υψηλότατες πανουργίες» του. Όπως έχω γράψει και όταν παρουσίασα τον Φιλόγελο, που είναι ένας ακόμα πρόγονος του Μπερτόλδου, δεν γελάμε με τα ίδια πραγματα που γελούσαν οι προπροπροπροπαππούδες μας.

Σε κάθε περίπτωση, το βιβλίο του ΙΝΣ είναι μια πολύ καλή δουλειά, που αξίζει να το προσέξουν όσοι ενδιαφέρονται για τα παλιότερα νεοελληνικά κείμενα.

Να μου επιτραπεί εκτός από τους επαίνους να επισημάνω κι ένα λαθάκι. Στη σελ. 53, σε μια επισκόπηση των αναφορών στον Μπερτόλδο από λογοτέχνες, διαβάζουμε: «Σε κείμενα του Κώστα Βάρναλη, το 1892, και του Μ.Ι.Γεδεών, την ίδια εποχή, βρίσκουμε αναφορές στους ‘πλανεμπόρους’, τους πλανόδιους βιβλιοπώλες/γυρολόγους (colporteurs), που διακινούσαν μαζί με τις άλλες ‘φυλλάδες’ και τον Μπερτολδο

Πιθανόν να έχει γραψει ο Βάρναλης για τον Μπερτολδο αλλά όχι το 1892 όταν ήταν 8-9 χρονών. Όμως, μια και το έφερε η κουβέντα, να αναφέρω δυο συναντήσεις Βάρναλη και Μπερτόλδου που τις βρίσκω στα κιτάπια μου:

* Στην Αληθινή απολογία του Σωκράτη, ο Β. κάνει έναν ωραίο αναχρονισμό, αφού βάζει τον Σωκράτη να λέει (σε ενα απόσπασμα όχι κολακευτικό για τη συλλογική σοφία): Κι αν είσαστε κολλημένοι πεντακόσοι διαλεχτοί σοφοί (Σωκράτηδες να πούμε), δε θα κάνατε μισό Μπερτόλδο· όχι τώρα που ’σαστε πεντακόσοι Μπερτόλδοι.

* Σε ένα χρονογράφημα της εποχής του πολέμου του 1940, ο Βάρναλης αναρωτιέται «αν οι γενναίοι φασίστες θα μπούνε στην Ελλάδα όπως μπήκε κάποτε ο συμπατριώτης τους ο Μπερτόλδος στο δωμάτιο του βασιλιά του: με τη ράχη».

Παραθέτω, πρώτα, το προοίμιο του Μπερτολδου, αφενός στο πρωτότυπο και αφετέρου σε μετάφραση σε σημερινή γλώσσα:

Εδώ, ω φιλάνθρωπε διαβαστά, δεν σου διηγούμαι την κρίσην του Πάριδος, μήτε την αρπαγήν της Ελένης, μήτε τον εμπρησμόν της Τροίας, αλλ’ ούτε το πέρασμα του Αινείου εις την Ιταλίαν, όχι τας μεγάλας πλάνας του Οδυσσέως, όχι τα μαγικά έργατα της Κέρκης, όχι τον χαλασμόν της Καρθαγένης, όχι την άσκησην του Ξέρξου, όχι τας δοκιμάς του Αλεξάνδρου, όχι την δύναμην του Πύρρου, όχι τους θριάμβους του Μάριου, όχι τα θαυμαστά τραπέζια του Λουκούλου, όχι τας μεγάλας μοίρας του Σιπιόνου, μήτε τα νικητήρια του Καίσαρος, μήτε την τύχην του Οτταβιάνου, επειδή και αι Ιστορίαι τέτοια καμώματα μας φανερώνουσιν, διαβάζοντές τας με πολλήν ηδο­νήν. Όμως, αν καλά και της παρισταίνω ομπροσθά έναν χωριάτην άσχημον και τε­ρατώδη, αλλά επιμελή και πανούργον, και νουν υψηλότατον, εις τόσον ότι, συγκρίνοντας και ομοιάζοντας την ασχημάδιαν του κορμιού του με την ομορφάδαν της ψυ­χής του, ημπορείς να ειπείς, καλέ μου διαβαστά, ότι αυτός ομοιάζει ενός σακιού από χοντρόπανον, ενδυμένον από μέσα με μετάξιον και χρυσάφιον. Εδώ θέλεις ακούσει πανουργίας, νεύματα, αποφάσεις, επιχειρήματα, παροιμίας και στρατηγήματα (ήγουν πανουργεύματα των σολδάτων) υψηλότατα, τα οποία δεν παρακινούσι μόνον να θαυ­μάζει τινάς, αλλά να έβγει από τον νουν του. Λοιπόν, διάβασε τούτο το βιβλίον, διατί από τούτο θέλεις εβγάλει γλυκά ξεφαντώματα και ακαρτερήματα, επειδή και το έργον είναι πολλά αρεστόν και χαρούμενον.

Και η «μετάφραση»:

Στο βιβλίο αυτό, καλοπροαίρετε αναγνώστη, δεν σου διηγούμαι την απόφαση του Πάρη, ούτε την αρπαγή της Ελένης, ούτε την πυρπόληση της Τροίας, μα ούτε την αποβίβαση του Αινεία στην Ιταλία, ούτε τις πολύχρονες περιπλανήσεις του Οδυσσέα, ούτε τις μαγικές πράξεις της Κίρκης, όχι την καταστροφή της Καρχηδόνας, όχι την εκστρατεία του Ξέρξη, όχι τα κατορθώματα του Αλέξανδρου, όχι τη δύ­ναμη του Πύρρου, όχι τους θριάμβους του Γάιου Μάριου, όχι τα θαυμαστά συμπό­σια του Λούκουλου, όχι τη μεγαλειώδη μοίρα του Σκιπίωνα του Αφρικανού, μήτε τα επινίκια του Ιούλιου Καίσαρα, μήτε την καλοτυχία του Οκταβιανού Αύγουστου, επειδή τέτοιες πράξεις μάς τις προβάλλουν τα ιστορικά έργα, που τα διαβά­ζουμε με μεγάλη τέρψη. Ωστόσο, μολονότι σας παρουσιάζω έναν χωριάτη άσχη­μο και τερατόμορφο, αλλά ενεργητικό και πανούργο, και με μυαλό οξυδερκέστατο, τόσο, που αν συγκρίνεις και παραβάλεις την ασχήμια του κορμιού του με την ομορφιά της ψυχής του, μπορείς να πεις, καλέ μου αναγνώστη, ότι αυτός μοιάζει με ένα τσουβάλι υφασμένο από χοντρό πανί, ντυμένο όμως από μέσα με φόδρα μεταξωτή και χρυσή. Εδώ θα ακούσεις πανουργίες, υπαινιγμούς, αποφθέγματα, εγχειρήματα, παροιμίες και στρατηγήματα εξυπνότατα, που όχι απλώς παρακι­νούν κάποιον να θαυμάσει, αλλά τον κάνουν και να χάσει το μυαλό του. Λοιπόν, διάβασε τούτο το βιβλίο, γιατί θα κερδίσεις από αυτό γλύκες απολαύσεις και προσ­δοκίες, μια και το έργο είναι αξιαγάπητο και διασκεδαστικό.

* Ασφαλώς το σημερινό κείμενο διαβάζεται πιο εύκολα, αλλά το πρωτότυπο έχει το άρωμα της εποχής και ίσως η αφέλεια της γλώσσας να βοηθάει στο κωμικό αποτέλεσμα. Τα επόμενα αποσπάσματα τα παραδίδω μόνο στο πρωτότυπο, χωρίς μετάφραση.

Ομορφάδες του Μπερτόλδου.

Ο μισέρ Μπερτόλδος ήτον τέτοιος: μικροπρόσωπος, χοντροκέφαλος, ολοστρόγγυλος σαν φούσκα, το μέτωπόν του ζαρωμένον. Τα μάτια του κόκκινα σαν φωτία, τα φρύ­δια του μακρά και άγρια σαν γουρουνότριχες, τα αυτιά του γαϊδουρινά, μεγα­λόστομος, στραβόστομος, με τα χείλη κρεμασμένα κάτω σαν του αλόγου, τα γένια του συχνά και πολλά αποκάτω εις το πιγούνι του, και έπεφταν σαν εκείνα του τράγου, η μύτη του στραβή και ασηκωμένη απάνω με τες τρύπες της μύτης πλατείες. Τα δόντια του όξω σαν των καπρίων, με τρία ή τέσσαρα χοντρά αποκά­τω εις τον λαιμόν, τα οποία, οπόταν εμίλουνε, εφαινόντησαν σαν τόσα τσουκά­λια οπού να έβραζαν. Είχε τα ποδάρια του τραγίτικα, μακρά και πλατέα σαν του Σάτυρου, και όλον του το κορμίον μαλλιαρόν, τα καλτσούνια του ήτον από χοντρόν μπαμπάκιον, όλα μπαλωμένα, τα παπούτσια του υψηλά και στολισμένα με χοντρά κομμάτια. Εις κοντολογίαν, ετούτος ήτον όλως διόλου το εναντίον του Ναρ­κίσσου.

* με τρία ή τέσσαρα χοντρά = τρία-τέσσερα εξογκώματα

Πανουργία ομορφότατη του Μπερτόλδου, εις το να γυρίσει ομπροσθά εις τον βασιλέα κατά τον τρόπον οπού του είπεν.

 

Ήλθε το ταχύ, και ο Μπερτόλδος εφάνη ομπροσθά εις τον βασιλέα, τυλιμένος μέσα σε ένα δίχτυον οπού ψα­ρεύουν, και ο βασιλεύς, σαν τον είδεν εκεί μέσα, λέγει του:

Βασιλεύς: Διατί εσύ εφάνης ομπροσθά μου έτσι;

Μπερτόλδος: Δεν μου είπες εσύ ότι εγώ να γυρίσω τούτην την ταχινήν σε σέναν έτσι, να μην είμαι μήτε γυμνός μήτε εντυμένος;

Β: Ναι, είπα.

Μπ: Και νά ’μαι, τυλιμένον σε τούτο το δίχτυον, με το οποίον μέ­ρος από τα μέλη μου σκεπάζονται και μέρος φαίνονται.

[…]

Β: Πόσους χρόνους έχεις εσύ;

Μπ: Όποιος μετρά τους χρόνους του, κάνει λογαριασμόν με τον θάνατον.

Β: Ποιον είναι το ασπρύτερον πράγμα οπού να είναι;

Μπ: Η ημέρα.

Β: Περισσότερον από το γάλα;

Μπ: Περισσότερον από το γάλα, και από το χιόνι ακόμα.

Β: Αν εσύ δεν με κάμεις να το ιδώ ετούτο, θέλω να κάμω να σε δεί­ρουν δυνατά.

Μπ: Ω δυστυχία και κακοριζικία των αυλών!

* τούτην την ταχινήν = σήμερα το πρωί

Πανουργία υψηλότατη του Μπερτόλδου, διά να μην πάρει ραβδιές.

Επήγε το λοιπόν ο Μπερτόλδος και έπιασεν ένα σίκλον γάλα και κρυφά τον ήφερεν εις την κάμαραν του βασιλέως και έκλεισεν όλα τα παραθύρια, και ήτον μεσημέριον, και, εμβαίνοντας ο βασιλεύς εις την κάμαραν, εσυνέβη να σκουντρίσει εις τον άνωθεν σίκλον του γάλατος και το ξαναγύρισεν όλον και ολίγον έλειψεν να μην πέσει με το μούτρον εις την γην. Όθεν, όλος θυμωμένος έκαμε να ανοίξουν τα παραθύρια και, βλέποντας εκείνον το γάλα χυμένον εις την γην και εκείνος πως εχτύπησε σε εκείνον τον σίκλον, άρχισεν να χουάζει, λέγοντας:

Β: Ποιος εστάθη εκείνος οπού έβαλεν εκείνον τον σίκλον το γάλα εις την κάμαράν μου και έκλεισεν τα παραθύρια, διά να σκουντρίσω εγώ μέσα;

Μπ: Εγώ εστάθηκα εκείνος, διά να σου δείξω πως η ημέρα είναι πλέον άσπρη και πλέον καθαρή από το γάλα. Διατί, αν ίσως και το γάλα ήτον ασπρύτερον από την ημέραν, εκείνο ήθελε σου ψέξει εις την κάμεραν, και δεν ήθελες κτυπήσει εις τον σίκλον, σαν έκαμες.

Β: Εσύ είσαι ένας πονηρός χωριάτης και κάθε καλαθιού ηυρίσκεις το χέρι του. Αμή τις είναι εκείνος οπού έρχεται εδώ; Αυτός είναι χωρίς άλλον ένας στελμένος από την βασίλισσαν και κρατεί μίαν γραφήν εις το χέρι του. Τραβίσου κάμπο­σον σε μίαν μερίαν, διά να καταλάβω τό λέγει ετούτος.

σίκλος: κουβάς

να σκουντρίσω: να σκοντάψω

Advertisements

82 Σχόλια to “Πανουργίαι υψηλόταται του Μπερτόλδου”

  1. Γιάννης Ιατρού said

    Bertoldo και ο γιός του Bertoldino 🙂 Κάτι σαν Μπερτολδάκι δηλαδή!

  2. Καλημέρα

    Ωραίο άρθρο !

  3. Τον είχα διαβάσει στη σειρά της ΝΕΒ τον Μπερτόδουλο· δεν κυκλοφορεί πια; Πρέπει να είχαμε ξανακουβεντιάσει εδώ, παλιά, για το μοτίβο του άσχημου που δικαιώνεται (όχι όπως το αρχέτυπό του, ο Θερσίτης) με την εξυπνάδα του, γιατί θυμάμαι ότι η Μαρία με είχε παραπέμψει στην Ιστορία της ασχήμιας του Έκο.

  4. Α ναι, αν σας άρεσε η γλώσσα του Μπερτόλδου έχω κάτι παρόμοιο: https://dytistonniptiron.wordpress.com/2009/04/08/fylladamegalexandrou/

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    4 Α μπράβο, να μην γράψω γι’ αυτό 🙂

    Θα λείψω για μια μικρή εκδρομή.

  6. Dantes Edmund said

    Ωραίο κείμενο.

    Υπάρχουν ιστότοποι όπου μπορούν να βρεθούν γραμμένα στα ελληνικά λογοτεχνικά κείμενα ή χρονογραφήματα μεταξύ 16ου και 18ου αιώνα;

  7. voulagx said

    «Β: Ποιος εστάθη εκείνος οπού έβαλεν εκείνον τον σίκλον το γάλα εις την κάμαράν μου και έκλεισεν τα παραθύρια, διά να σκουντρίσω εγώ μέσα;

    Μπ: Εγώ εστάθηκα εκείνος, διά να σου δείξω…»

    Μηπως πρεπει να στεκομαστε διορθωμενοι;

  8. sarant said

    6 Nαι, πολλά κείμενα (και λίγο από Μπερτόδουλο) εδώ:

    http://georgakas.lit.auth.gr/dimodis/

  9. 5 Αν δεν γράψεις για τη Φυλλάδα, μπορείς να ξεψαχνίσεις τους τέσσερις τόμους της Χαλιμάς του Κεχαγιόγλου.

  10. Avonidas said

    Καλημέρα.

    Στον Μπερτολδο αναφερεται κι ο Ουμπερτο Εκο στη Λοάνα. Νομιζω πως η Καλλιφατίδη τον μεταφράζει «Μπερτόδουλο», για κάποιο λόγο που δεν θα τον μάθουμε ποτέ πια.

    Πετάω για Βενετία, με μια μικρή στάση στα πάτρια. Ταιριαστό το ανάγνωσμα 😊

  11. Καλημέρα,
    5 «Θα λείψω για μια μικρή εκδρομή.» Πρωτότυπο. Πρώτη φορά που ξανασυμβαίνει 🙂
    Να περάσεις όμορφα. Εγώ θα φύγω για μια μεγάλη… (κι αυτό πρωτότυπο, αλλά είναι εξ ανάγκης αυτή, μετακομίζει ο γιος σ’ άλλη γη σ’ άλλα μέρη).

  12. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Το Μπερτόλδο τον γνώρισα παιδί, σαν ανάγνωσμα σε συνέχειες, από το μαθητικό περιοδικό «Μαθητική Χαρά», που κυκλοφόρησε για λίγο στα μέσα της δεκαετίας του ’70. Σε στρωτή δημοτική, μου φαινόταν τότε αρκετά αστείο, μια άλλη εκδοχή του Καραγκιόζη.

  13. Νέο Kid said

    10. Αν διάβαζες το άρθρο του Νικοκύρη …θα μάθαινες το λόγο για τον οποίο αποδίδεται Μπερτόδουλος.

  14. cronopiusa said

    Πολύ ωραίο άρθρο!

    Καλή σας μέρα!

  15. (7) To «στάθηκα» αντί για τον αόριστο που δεν έχει το «είμαι» είναι αρκετά συνηθισμένο σε παλιότερα κείμενα. Και ο Τριανταφυλλίδης αυτό (και το «έγινα», όχι το «υπήρξα», που ίσως θα σκεφτόμασταν σήμερα) δίνει ως υποκατάστατο αορίστου του «είμαι».

  16. Παναγιώτης Κ. said

    Νικοκύρη πρώτη φορά βρέθηκες στην Διεθνή Έκθεση Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη;
    Πάντως αυτό είναι το συναίσθημα, όπως το περιέγραψες, για τους ανθρώπους που αγαπούν τα βιβλία καθώς και τις παρουσιάσεις βιβλίων.
    Στις παρουσιάσεις ακούς και πράγματα που δεν θα τα βρεις γραμμένα. Η αμεσότητα του προφορικού λόγου κάνει πιο «ανοιχτούς» τους ομιλητές.
    Αυτή η έκθεση δεν έχει σχέση με την παρακμή…

  17. ΚΑΒ said

    14.Καλώς όρισες και σ’ ευχαριστούμε για το τραγούδι. Μου θύμισες πολλά και ωραία από παιδικά χρόνια.

  18. Παναγιώτης Κ. said

    Όσο για τον περιορισμό του ΙΝΣ (1000 στίχοι για τα έμμετρα και 30 σελίδες για τα πεζά) τον βρίσκω σωστό.
    Δεν νομίζω ότι υπάρχουν πολλοί αναγνώστες στην εποχή μας να ενθουσιάζονται με σχοινοτενή κείμενα. Την ίδια άποψη έχω και για τα μυθιστορήματα ποταμούς!
    Είδα χθες στον Ιανό στη Θεσσαλονίκη ένα καινουργιομεταφρασμένο πάνω από 1000 σελίδες!

  19. ΣΠ said

    7, 15
    Δεν λέμε άλλωστε «στάθηκα τυχερός»;

  20. Γιάννης Ιατρού said

    Εκτός θέματος, αλλά επίκαιρο:
    Μην ξεχάσουμε και την σημερινή μέρα, όσο κι αν γίνεται εμπορική κλπ. εκμετάλλευση!
    Όσοι/όσες λοιπόν έχετε τις μαμάδες σας να τις χαίρεστε και σε όλες τους, Χρόνια Πολλά τους. 🙂

  21. Γς said

    >σίκλος: κουβάς

    Σίκλα: Η Κούβα

  22. Γς said

    21:

    Και να τους χαίρονται μερικές

    [τους μαμάκηδες]

  23. Γς said

    22->20

  24. Γς said

    1:

    Bertoldo και ο γιός του Bertoldino 🙂 Κάτι σαν Μπερτολδάκι δηλαδή!

    Τέρας από μικρός ο φίλος μας ο Κυβέλος.

    Τέρας. Παρατσούκλι και πράγμα.

    Μα κι ο αδελφός του δεν πήγαινε πίσω. Ακάθεκτη, ταχεία γρήγορη ανάπτυξη.
    Τερας Β; Τελικά τον είπαμε Τερατάκι.

    Κι όλα πήγαιναν καλά μέχρι που πάτησε γκάζι κι ο μικρότερος τους αδελφός.
    Για τα επόμενα εξήντα χρόνια ήταν το Τέρας, το Τερατάκι και το Τερατατάκι!

    Του Βύρωνα

  25. Γς said

    14:

    Καλώς την!

  26. Αιμ said

    19. Και στάθηκε παλικάρι

  27. Αιμ said

    «ενώ τον υπουργο της κυβέρνησης Στεφανόπουλου (αποστατών) Χρήστο Αποστολάκο τον έλεγαν Μπερτόδουλο κοροϊδευτικά επειδή κυκλοφορούσε φορώντας μια μπέρτα»

    Μέχρι σήμερα ζούσα μέσα στην πλάνη ότι Μπερτόδουλος σήμαινε κάτι σαν βασιλόφρων στο πιο … δουλικό

  28. ΣΠ said

    Εκτός από τα δύο έργα του Croce με τις περιπέτειες του Μπερτόλδου και του Μπερτολδίνου, υπάρχει μια ακόμα συνέχεια γραμμένη από τον Adriano Banchieri για τον Κακασένο, γιο του Μπερτολδίνου. Τα τρία κείμενα στα ιταλικά συνήθως βγαίνουν σε κοινή έκδοση με τίτλο Bertoldo, Bertoldino e Cacasenno. Με αυτόν τον τίτλο έχουν γυριστεί τρεις ιταλικές ταινίες (1937, 1954, 1984) βασισμένες σε αυτά τα κείμενα. Η τελευταία είναι του Μάριο Μονιτσέλι με τον Ούγκο Τονιάτσι.

  29. ΣΠ said

    Το σωστό τελευταίο λινκ:
    https://www.imdb.com/title/tt0086954/

  30. Γιάννης Ιατρού said

    14: 🙂 Καλώς την

  31. Μυλοπέτρος said

    Σικλα στο χωριο μου στη νοτια χιο λεμε το δοχειο του νερου σε σχημα ανεστραμενου κωλουρου κωνου, που χρησιμοποιειται και για του τραβηγμα του νερου απο το πηγαδι αλλα και για το ποτισμα των ζωων. Κουβας ειναι ο γκαζοτενεκες στου οποιου το πανω μερος εχει ξυλο για το σηκωμα. Το ρημα ανεσυρω σημαινει βγαζω νερο απο το πηγαδι με καποιο δοχειο, οχι με αντλια δηλαδη.

  32. Rhodion said

    Να ‘σαι καλά, βρε Νικοκύρη! Υπέροχη λαϊκή γλώσσα. Ζωηρή και παιχνιδιάρα! Όχι σαν την ξύλινη των πολιτικών και των «λογίων» (τρομάρα τους).

  33. ΚΑΒ said

    Βρίσκω μια κόρη πόπλενε σε μαρμαρένια γούρνα.
    Τη χαιρετάω, δε μου μιλεί, της κρένω, δε μου κρένει.
    «Κόρη, για βγάλε μου νερό, την καλή μοίρα νά ‘χεις,
    να πιω κι εγώ κι ο μαύρος μου και τα λαγωνικά μου».
    Σαράντα σίκλους έβγαλε, στα μάτια δεν την είδα,
    κι απάνω στους σαρανταδυό τη βλέπω δακρυσμένη.

    Ο γυρισμός του ξενιτεμένου

  34. sarant said

    Ευχαριστω πολυ για τα νεότερα!

    9 Πήρα του Κεχαγιογλου την ανθολογία, καθώς και μερικά άλλα της σειράς.

    10 Τη Λοάνα δεν μπόρεσα να τη διαβάσω, τη βρήκα πολύ μπερδεμένη, άλλη φορά.

    11 Μέσα στην πατρίδα μας την ΕΕ; 🙂

    16 Ναι, πρώτη φορά, αυτό ειναι το κακό με την ξενιτειά.

  35. sarant said

    Και συνεχιζω

    14 Καλώς την Κρόνη!

    27 🙂

    28 Και στα ελληνικά υπάρχει μία τουλάχιστον έκδοση των τριων έργων.

  36. Pedis said

    Ωραίο θέμα.

    Νικοκύρη,

    το συνηθισμένο του φάρμακο, φασόλια με κρεμμύδια

    … morì con aspri duoli
    Per non poter mangiar rape e fagiuoli.

    Η μετάφραση είναι του ιδίου που έκανε το στρατό του Ξέρξη άσκηση (επί χάρτου);

    – O Μπερτόλδος είναι τελικά μια θετική προσωπικότητα. Η απόδοσή του ως Μπερτόδουλου παραπέμπει στο ακριβώς αντίθετο. Εδώ εχουμε παράδειγμα παρέμβασης της διαφορετικής κουλτούρας -σε χώρο και χρόνο- στον τρόπο αποδοχής του έργου. Τι λες;

  37. Κιγκέρι said

    «Μια μέρα, κατά καλή μου ή κακή μου τύχη, άνοιξα μια παλιοκασέλα της σπιτονοικοκυράς μου, της Σαντραζέμως της Σιελελούς – Θεός σχωρέσ´την – και βρίσκω κάτι βιβλία που δεν τα είχα ιδεί άλλη φορά. Το ένα, το μεγαλύτερο, ήταν η «Συλλογή των Δημοτικών Ασμάτων» του Σ.Ζαμπέλιου, το άλλο η ιστορία ή, δημοτικότερα, η φυλλάδα του Μεγάλου Αλέξαντρου, το άλλο οι «Πανουργίες του Μπερτόλδου», το άλλο η «Βαβυλωνία» και το τελευταίο ο «Ναστραντίν Χότζας». Φυλλομετράω, βλέπω όσες εικόνες ειχαν αυτές οι φυλλάδες, αρχίζω να διαβάζω, και ω του παραδόξου θαύματος! Καταλαβαίνω ό,τι διαβάζω! Ξαναγεννήθηκα! Αιστάνθηκα ό,τι αιστάνεται ο τυφλός, που βλέπει για πρώτη φορά το φως…
    -Μπρε, μην ονειρεύομαι; Είπα στον εαυτό μου- αλλ´ ένιωθα ότι ήμουν ξυπνητός. Αληθινά διάβαζα και καταλάβαινα και μάθαινα. Τότε κατάλαβα για πρώτη φορά τη χρησιμότητα των γραμμάτων και των βιβλίων. Πρώτη φορά είδα βιβλία στη γλώσσα που μιλούσα, κι ένιωθα ως μέσα στα βάθια της ψυχής μου τη γλύκα των γραμμάτων• κι είπα με το μικρό μου το παιδιακίστικό μου το μυελό:
    -Γιατί να μην είναι έτσι γραμμένα και τα βιβλία του σκολειού, για να τα καταλαβαίνομε; »
    Χρήστου Χρηστοβασίλη, Διηγήματα του μικρού σκολειού

  38. leonicos said

    Χαίρε υπέροχη Κρόνη

  39. leonicos said

    Πραγματικά ενδιαφέρον άρθρο που παραπέμπει σε πολλά.

  40. sarant said

    36 Δεν εχω δει το ιταλικο πρωτότυπο -αλλά το rape δεν είναι κρεμμύδια βέβαια.
    Για τον Μπερτόδουλο έχεις δίκιο.

  41. Γιάννης Κουβάτσος said

    Θυμάμαι ότι είχα διαβάσει για τον «Μπερτόδουλο» Αποστολάκο σε κάποια αφιερώματα του παλιού «Ποντικιού» στην αποστασία του ’65. Όταν ήταν υπουργός Δημοσίας Τάξεως του άρεσε να συμμετέχει προσωπικά σε επιχειρήσεις-αρετή της αστυνομίας, φορώντας την μπέρτα. Πρέπει να πρόσφερε άφθονο γέλιο.

  42. Μαρία said

    41
    Χάρη στα νάιτ κλαμπ απαθανατίστηκε το όνομα του Αποστολάκου, υπουργού του νεοσύστατου τότε Υπουργείου Δημοσίας Τάξεως (Δεν υπήρχε πριν Δημόσια Τάξη, ούτε βέβαια Προστασία του Πολίτη) με το σύνθημα «Κορίτσια ο Αποστολάκος» κατά το «κορίτσια ο Μπάρκουλης». Διαδέχτηκε τον ναύαρχο Τούμπα και άφησε εποχή με τις επιχειρήσεις-αρετή. Αυτά τη σχολική χρονιά 65-66.
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/12/01/club/#comment-18174

  43. leonicos said

    Για να μην πούμε και τις υπέροχες συμβολές των σχολιαστών. Σήμερα, πραγματικά είδα το ιστολόγιο με ανανεωμένο κέφι.

    Άσε που χάρηκα με την Κρόνη

  44. leonicos said

    Η μάνα μου έλεγε ΜΠΕΡΤΌΔΟΥΛΟ τον φουκαριάρη, τον ατημέλητο κοκ

  45. leonicos said

    είχε μια σκωπτική τρυφερή και κάπως απορριπτική απόχρωση

  46. leonicos said

    Για τον Θερσίτη, αυτή την υπέροχη προσωπικότητα που τόλμησε ό,τι δεν τολμούσε κανείς, θα έπρεπε να είχαν γραφτεί βιβλία όσα και για τον Οδυσσέ. Αλλά δεν τον κατάλαβε ούτε ο Όμηρος που τον επλασε.

  47. leonicos said

    @36 Pedis για σένα το 46

    37 Κιγκέρι, υπέροχο κι αυτό που βρήκες

  48. leonicos said

    @33 KAB Πολύ ωραίο

  49. leonicos said

    Μου άρεσε τοσο πολύ το άρθρο, το βρήκα τόσο ενδιαφέρον, που μου ξέφυγαν τα κουσούρια του Γς.

    Η Νίνου στο 14 (Κρόνη) υέροχη. Δεν ειχα ξανακούσει αυτή την εκτέλεση, και νομίζω είναι η ωραίότερη

  50. leonicos said

    Φοβάμαι ότι το 14 είνι μι έμμεση, αξιοπρεπής διαμαρτυρία της Κρόνη, ότι την υποδεχτήκαμε με χαρά, αλλά, τουλάχιστον εγώ, δεν έκανα κάτι όσο έλειπε. Θα έπρεπε να έχουμε πιο πολλή σχέση μερικοί που μας το επιτρέπουν οι περιστάσεις και η γεωγραφία.

    Αυτό το λέω ως αυτοκριτική, και ζητώ συγγνώμη. Αλλά πρέπει να οργανωθούμε κάποτε ωε παρέα.

  51. Γιάννης Κουβάτσος said

    Τραγικό εργατικό δυστύχημα και άσχετο με την ανάρτηση, αλλά το όνομα Οδύσσεια δεν το έχω ξανακούσει ούτε καν στην Κύπρο:
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://cyprustimes.com/2018/05/12/thlipsi-gia-tin-25chroni-odysseia-poy-esvise-sto-merokamato/&ved=2ahUKEwj31fnlm4PbAhVFFSwKHcJ7BQYQFjADegQIARAB&usg=AOvVaw0AGOb6fCpTPEBivBU4WrHR

  52. sarant said

    51 Ούτε κι εγώ το έχω συναντήσει

  53. Ηπειρώτης said

    Εχω 8 μέρες να σχολιάσω και το κάνω σήμερα, επειδή τυχαίνει να είμαι φανατικός οπαδός των «Πανουργιών» του Μπερτόλδου από τα νιάτα μου, όταν και πρωτοδιάβασα το βιβλίο στη βιβλιοθήκη του Σμυρνιού παππού μου. Κατ’ αρχάς αξίζουν συγχαρητήρια στο «Ίδρυμα Τριανταφυλλίδη» και στον κ. Σαραντάκο που ασχολήθηκαν με το αριστουργηματικό αυτό βιβλίο και το ξανάφεραν στη δημοσιότητα. Από κεί και πέρα, η κριτική μου θα είναι αδυσώπητη και για τους δύο…

    1) Αγόρασα το βιβλίο τον περασμένο μήνα και έφριξα… Είναι δεκάδες τα λάθη της πολυδιαφημισμένης επιμελήτριας κ. Σωτηρίας Σταυρακοπούλου: Αυτά που της επισημαίνει ο κ. Σαραντάκος αποτελούν σταγόνα εν τω ωκεανώ. Δεν πρόκειται να τα καταγράψω εδώ πέρα για να μη σας κουράσω, απλώς διερωτώμαι: Όταν βγαίνουν τέτοια γονατογραφήματα από το ΑΠΘ (στο οποίο ανήκει το «Ίδρυμα Τριανταφυλλίδη»), τι να περιμένουμε από τους ιδιώτες εκδότες, που στο κάτω – κάτω δεν δίνουν λογαριασμό σε κανέναν;

    Θα γίνω σαφέστερος: Αν εγώ ο παγκοσμίως άγνωστος παραθέσω εδώ πέρα σε εισαγωγικά μια ατάκα του Τσώρτσιλ ή του Μάρξ κλπ και την αλλάξω, δικαίως θα με κράξετε όλοι ως απατεώνα. Τι θα λέγατε, λοιπόν, για την κ. Σταυρακοπούλου που επανειλημμένως αλλοιώνει ξεδιάντροπα (προσθέτοντας και αφαιρώντας λέξεις, «καθαρεύοντας» και απλοποιώντας το πρωτότυπο κείμενο, εκσυγχρονίζοντας την ορθογραφία κλπ) τα λόγια του Μπερτόλδου; Και το κάνει αυτό από την αρχή, από την προμετωπίδα του βιβλίου, βάζοντας τα αλλοιωμένα λόγια σε εισαγωγικά!!.. Υποθέτει – προφανώς – ότι είμαστε όλοι κάφροι και δεν θα βρεθεί ένας χριστιανός να κάνει την αντιπαραβολή. Αναρτώ τα δύο κείμενα, για να αντιληφθούν όλοι το μέγεθος της ξεδιαντροπιάς της:

    Ρωτάω τον κ. Σαραντάκο, που έχει επιμεληθεί δεκάδες βιβλία: Δεν πρόκειται για απίστευτη ξεφτίλα, όταν αλλοιώνεις τόσο ξεδιάντροπα μπροστά στα μάτια του αναγνώστη τα λόγια του Μπερτόλδου; Και το βιβλίο του «Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη» είναι γεμάτο από τέτοιες αλλοιώσεις!..

    2) Αφήνω την κ. Σωτηρία και πιάνω τον κ. Σαραντάκο: Στην παρούσα ωραία παρουσίαση του βιβλίου, ξέχασε να μας πεί τα πλέον ουσιώδη: Α) Ότι ο Croce προσάρμοσε στο πνεύμα του αναγεννησιακού μανιερισμού ένα λατινικό έντυπο κείμενο (του 1470) με ΕΒΡΑΪΚΗ προέλευση, τον περίφημο «Διάλογο Σολομώντα και Μαρκόλφου», αλλάζοντας τα ονόματα των πρωταγωνιστών και μεταφέροντάς τους στη βερονέζικη αυλή του Λογγοβάρδου ηγεμόνα των αρχών του Μεσαίωνα Αλμποΐνου. Κι ότι (πλάθοντας τον χαρακτήρα του πανέξυπνου χωριάτη Μπερτόλδου) ο μοναδικός σκοπός του ήταν να μιμηθεί τον Αίσωπο και την σοφία του…

    Β) Σήμερα, Ημέρα της Μητέρας, ο κ. Σαραντάκος κρύβει από τους αναγνώστες του το βασικότερο, που είναι το εξής: Πόσο μισογύνης είναι σε όλο το βιβλίο ο αξιαγάπητος Μπερτόλδος!.. Αναρτώ μερικές από τις ατάκες του για τις γυναίκες, για να φρίξετε:

    ΜΠΕΡΤΟΛΔΟΣ (σελ. 65): «Κάθε οφίδιον έχει το φαρμάκι εις την ουραν, αμή ή θυμωμένη γυναίκα, το κρατεί εις όλον της το κορμί .»

    ΜΠΕΡΤΟΛΔΟΣ προς Βασιλέα, (σελ. 15+16): «Το λοιπόν εσύ πιστεύεις τα δάκρυα των γυναικών; Δεν ήξεύρεις πώς το κλάψιμόν τους είναι δόλος, και ότι κάθε πράγμα, όπου αυταίς κάνουν και λέγουν, είναι με τέχνην; Διατί αγκαλά να κλαίωσι με τα ομμάτια, όμως γελούσι με την καρδίαν· ξεψυχούσιν εμπροσθά σου και οπίσω σου σε περιγελούν, και μιλούν το εναντίον από εκείνο, όπου στοχάζονται· διά τούτο, τα δάκρυα αυτών, και τα δάρματα, και η υπόκρισίς των, όλα είναι δόλοι και πανουργίαι, οπού τρέχουν από τον νούν των, διά να πληρώσουν τας αχορτάγους επιθυμίας των»!…

    Ας δούμε πώς περιγράφει η ίδια η κ. Σταυρακοπούλου στην εισαγωγή της (σελ. 10 + 11) τον θρυλικό μισογυνισμό του Μπερτόλδου που απέκρυψε (γιατί άραγε;) ο κ. Σαραντάκος: «Ο Μπερτόλδος, όμως, ειρωνεύεται τον Αλμποΐνο για το ότι είναι εύπιστος στα δάκρυα των γυναικών. Τότε ο βασιλιάς αρχίζει να παινεύει τις γυναίκες, απαριθμώντας τις πολλές αρετές τους. Αλλά ο Μπερτόλδος προθυμοποιείται να φέρει αποδείξεις για την κακή φύση των θηλυκών, με το εξής τέχνασμα: διαδίδει στην πόλη την ψεύτικη είδηση πως ο βασιλιάς θέσπισε έναν νόμο με τον οποίο επιτρέπεται σε κάθε άνδρα να παίρνει επτά συζύγους. Έξαλλες οι γυναίκες συγκεντρώνονται στη βασιλική αυλή, απαιτώντας με θράσος την κατάργηση αυτού του νόμου. Δεν μένει στον βασιλιά παρά να τις καθησυχάσει και να απαλλαγεί από αυτές με πολύ κόπο, διαβεβαιώνοντάς τες ότι ο νόμος που ίσχυε για τον γάμο παραμένει ως έχει. Στο τέλος, περνά ο ίδιος σε μια φραστική επίθεση κατά των γυναικών, κακολογώντας τες, τώρα, για τη διαβολική τους ιδιοσυστασία».

    Γ) Επειδή μακρηγόρησα, θα τελειώσω με το εξής: Το παλιό (Βενετία 1836) αντίτυπο των «Πανουργιών» στο οποίο μάς παραπέμπει ο κ. Σαραντάκος είναι κακοτυπωμένο και πάμπολλες λέξεις χάνονται στο search. Κατεβάστε καλύτερα αυτό εδώ (Βενετία 1861) για να βρείτε κι άλλες απίστευτες αλλοιώσεις του πρωτοτύπου κειμένου από την κ. Σταυρακοπούλου…

  54. sarant said

    53 Ούτε που σου πέρασε από το νου ότι με τις διαφορες ανατυπώσεις το κείμενο έχει τροποποιηθεί;

  55. Avonidas said

    #10, 13. Σ’μπαθατεμ, επιβιβαζομουν και το περασα στα γρηγορα, μου ξεφυγε η αναφορά στον Μπερτοδουλο 😳

  56. ΣΠ said

    53
    Ηπειρώτης, Πέπη, Αρχαιοελληνιστής. Τουλάχιστον δεν μπορείς να σταθεροποιηθείς σε ένα ψευδώνυμο;

  57. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωραιότατο και το σημερινό. Και χωρίς μετάφραση, πλήρως κατανοητό και το πρωτότυπο.

    Από Μπερτόλδος σε Μπερτόδουλος, ως απαξιωτική μετατροπή το βλέπω.

  58. 34δ Στην πραγματική πρωτεύουσά της (Βερολίνο). Φύγαμε το μεσημέρι και τώρα διάλειμμα στη Σαλονίκη!

  59. ΚΩΣΤΑΣ said

    53 Ηπειρώτης > επειδή τυχαίνει να είμαι φανατικός οπαδός των «Πανουργιών» του Μπερτόλδου από τα νιάτα μου,

    Μην μας πεις ότι τώρα είσαι γέρων. Σε προδίδει το γλαφυρόν και νεανικό ύφος. Στοιχηματίζω την ημίσειαν περιουσίαν μου περί αυτού. 🙂

  60. Για τη μετατροπή σε Μπερτόδουλος, πρέπει να έπαιξε ρόλο και η δυσκολία/σπανιότητα του συμπλέγματος -λδ- στα ελληνικά.

  61. sarant said

    60 Σωστο!

  62. Ο εκσυγχρονισμός της ορθογραφίας σε κείμενα τόσο κοντινά μας γλωσσικά είναι απόλυτα δικαιολογημένος. Και οι Γάλλοι τα κείμενα του 16ου αιώνα και δώθε με σημερινή ορθογραφία τα εκδίδουν.
    Για τη φροντίδα της επιμελήτριας δεν μπορώ να έχω γνώμη, αφού δεν έχω στα χέρια μου ούτε το πρωτότυπο ούτε παλιότερες εκδόσεις, αλλά όσο τσαπατσούλα και να ήταν, δεν θα προσέθετε από το κεφάλι της τις λέξεις «εις καλόν λογαριασμόν» στη φράση «εσυνήθιζε να μας τραγουδά/διηγείται κανένα μύθον για να μας αποκοιμίσει.» Προφανώς είχε στα χέρια της διαφορετικό κείμενο.
    Ηπειρώτη, αρχίζεις να μας θυμίζεις κάποιον που… θα προτιμούσαμε να μην ξαναδούμε εδώ, έστω και με ψευδώνυμο 🙂

  63. ΣΠ said

    6…η δυσκολία/σπανιότητα του συμπλέγματος -λδ- στα ελληνικά.

    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=*%CE%BB%CE%B4*&dq=

  64. ΚΩΣΤΑΣ said

    60 Πάντως στη λαϊκή γλώσσα δλεια και δλεύω λένε, αντί δουλειά και δουλεύω.

  65. 63 όλες ξένες και λόγιες
    64 δλεια, όχι λδειά 🙂

  66. Μαρία said

    65α
    Ακριβώς, με πρόλαβες.

  67. ΚΩΣΤΑΣ said

    65 Ναι, δίκιο έχεις 🙂 πήρα και το αντίστροφο λδ-δλ

  68. Pedis said

    # 60 – δεν βλέπεις την πρόθεση να αποδοθεί στον ήρωα το κύριο χαρακτηριστικό του που είναι, βέβαια, βασικό συστατικό στην μεσο-αναγεννησιακή ιταλική «λαική» λογοτεχνική παραγωγή : φτωχός πλην καπάτσος στην υπηρεσία καλόκαρδου μα σε κάθε περίπτωση σεβαστού αφέντη -> προοπτική κοινωνικής κινητικότητας και πλήρης αποδοχή των κοινωνικών συμβάσεων προς ιδίον όφελος;

  69. sarant said

    68 Eυστοχη η κατακλείδα

  70. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    14 – Καλώς την σούπερ μπέμπα, άντε να ισορροπήσει λίγο το ιστολόγιο γιατί πάσχει από αριστερά εξτρέμ, . 🙂

    Στο αερικό του ιστολογίου την απίθανη Κρόνη.

  71. Γιάννης Ιατρού said

    53β (54,62): Σιγά την αποκάλυψη! Εδώ με ένα απλό ψαχουλεματάκι ο καθένας μας βρίσκει όχι μόνο «την ανακάλυψη» αλλά και τις διάφορες, ήδη από τον 17ον αιώνα και προηγουμένως διαφορετικές εκδόσεις του έργου. Αλλά ο γνωστός αποδομιστής που παρεπιδημεί εις το παρόν ιστολόγιον βρήκε την «πλέον κατάλληλη» τόσο για να θίξει και να μειώσει την κα. Σταυρακοπούλου όσο και κάνει τον έξυπνο στο Νίκο.

    Ηπειρώτου ἒστι, οὐκ ἀναγνώσιμον 🙂

    Παραθέτω από τη σημείωση στο εξώφυλλο του έργου (πιντιεφι με δυνατότητα αναζήτησης, it) :

    L’astuto e mordace Bertoldo fece la sua prima apparizione, anche se con un nome diverso, nel «Dialogo di Salomone e Marcolfo», un testo in latino la cui edizione più antica e databile al 1470 circa. A consacrare il personaggio furono pero «Le sottili astutie di Bertoldo» (1606) e «Le piacevoli et ridicolose simplicita di Bertoldino» (1608) di Giulio Cesare Croce, cui Adriano Banchieri fece seguire la «Novella di Cacasenno, figliuolo del semplice Bertoldino» (pubblicata postuma nel 1641).

  72. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    56 – Μπορεί αλλά το πρόβλημα βρίσκεται στην σταθερή βλακεία του που προσελκύει τις «πορτοκαλιές» κάρτες. 🙂

    58 – Τελικά τι έχει αλλάξει Γιάννη από τότε που ήσουν στην ηλικία του γιού σου; όλα επαναλαμβάνονται με μαθηματική ακρίβεια. Όχι δεν είναι τρελός ο κόσμος, εγώ είμαι βλαμμένος.

  73. Ηπειρώτης said

    κ. Άγγελε (62) με όλη την εκτίμηση που σάς έχω ως σοφό Νέστορα του ιστολογίου, επιτρέψτε μου να ρωτήσω: Πώς γίνεται να δηλώνετε γνώστης της εβραϊκής και να μήν ξέρετε πως το h στο Netanyahu ΔΕΝ προφέρεται στο Ισραήλ; Δεν έχετε ακούσει ούτε μιά φορά ειδήσεις από Ισραηλινούς εκφωνητές; Πώς διατηρείται την γνώση των εβραϊκών σας;

    (Hebrew: About this sound בִּנְיָמִין «בִּיבִּי» נְתַנְיָהוּ‬

    Όσο για το ποιός έχει το πρωτότυπο (αρχικό) κείμενο των «Πανουργιών» του Μπερτόλδου, η κ. Σταυρακοπούλου ή ο παππούς μου, μήν εκτίθεσθε τόσο εύκολα. Περιμένω την κ. Σταυρακοπούλου να βγεί και να απαντήσει σε όσα της κατελόγισα. Μετά, θα παρουσιάσω τα ντοκουμέντα που έχω στη διάθεσή μου.

    Τούτ’ αυτό ισχύει και για το σχολιαστή Ιατρού (71). Μή σπεύδετε να πατήσετε κι εσείς, κ. χωροφύλαξ, την πεπονόφλουδα που πάτησε ο σοφός Νέστωρ κ. Άγγελος. Πίσω έχει η αχλάδα την ουρά, λέμε εμείς εδώ στην εύανδρο Ήπειρο..

  74. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Τα μάτια του κόκκινα σαν φωτία, τα φρύ­δια του μακρά και άγρια σαν γουρουνότριχες,
    Μου θύμισε μαντινάδα της τοπικής παράδοσης, όταν άρχιζαν τ΄ανάποδα παινέματα στις αντικριστές:
    Τα μάτια σου είναι σαν τ΄αυγά
    τ΄αυτιά σου σαν του χοίρου
    και το υπόλοιπο κορμί
    ωσάν του κατσοχοίρου

    31 >>Το ρημα ανεσυρω σημαινει βγαζω νερο απο το πηγαδι με καποιο δοχειο
    Ανεσύρνω νερό =βγάζω νερό με τον γουβά
    ανεσύρνω τα ρούχα= τα ξεπλένω

  75. Ηπειρώτη, δεν παριστάνω τον Νέστορα (στα 65 μου νιώθω ακόμα νέος για Νέστωρ), ούτε ισχυρίζομαι πως ξέρω εβραϊκά — έχω απλώς μια μικρή ιδέα, ώστε να μη μου ειναι ντιπ… κινέζικα και να μπορώ να ψάξω.
    Το ה στα εβραϊκά πράγματι προφέρεται πολύ ελαφρά, αλλά … προφέρεται. Και στο ηχητικό αρχείο που μας δίνεις, εγώ το ακούω. Όντως στην προφορά των ισπανόφωνων Εβραίων κατά το πλείστον δεν ακούγεται καθόλου, κι έτσι την αφήγηση του Πάσχα οι Εβραίοι της Ελλάδας τη λένε και τη γράφουν «αγκαδά σσελ Πέσαχ» και όχι π.χ. «χαγκαντά», αλλά στο Ισραήλ το σημαντικότατο αυτό γράμμα του αλφαβήτου προφέρεται, εκτός φυσικά στο τέλος των λέξεων.
    Αλλά και να μην προφερόταν, Νετανιάχου τον γράφουν όλες οι ελληνικές εφημερίδες, δεν θα τον άλλαζα εγώ. Ούτε τον Αϊζενστάν ή τον Ποτέμκιν θα τους αλλάξω στα ελληνικά, έστω κι αν οι Ρώσοι τους προφέρουν Εϊζενστέιν και Πατιόμκιν! (Ηλίθιο βεβαίως είναι να τον λένε Μπέντζαμιν, ενώ ο άνθρωπος είναι Βενιαμίν, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία…)

  76. O «σίκλος» του Μπερτόλδου πρέπει να είναι από το λατ. situlus, άλλον τύπο του situla = κουβάς, και είναι βέβαια άσχετος με τη σημιτική μονάδα βάρους και το σημερινό νόμισμα του Ισραήλ.

  77. Γς said

    49:

    >Μου άρεσε τοσο πολύ το άρθρο, το βρήκα τόσο ενδιαφέρον, που μου ξέφυγαν τα κουσούρια του Γς.

    Υποφερω γιατρέ μου,

    Γρίπη πρέπει να είναι.

    Δεν μπορώ να οδηγήσω μέχρι την Αθηνα. Τι να κάνω;

  78. Αιμ said

    77. Μην ξεκινήσεις ή σταμάτα, εκτίμησε την κατάσταση και πάρε τηλ. κάποιον δικό σου. Περαστκά Γς

  79. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>εκείνο ήθελε σου ψέξει εις την κάμεραν,
    μήπως φέξει αντί ψέξει;

    Σίγλα στην Κρήτη το καζάνι που βράζει το γάλα ο βοσκός (ή το πολύ κρέας και το πιλάφι π.χ. σε γάμους
    Στα «Ποιμενικά Κρήτης» του Στέφανου Ξανθουδίδου (1919), υπάρχει η
    αφήγηση ενός βοσκού από το Δίκτη, στα βουνά του Λασιθίου στην ιδιότυπη κρητική
    γλώσσα, σύμφωνα με την οποία η Γραβιέρα Κρήτης παρασκευάζεται ως εξής:
    «Αρμέγεις από σπέρας τα οζά (τα έγγαλα) και ζεσταίνεις το γάλα και το διακόφτεις ‘ς
    τσι γαλαύτες να ξωμείνη. Την ταχινή θ’α μαζώξης την τσύπα* να τη βάλης στο κουρούπι**
    να την αλατίσεις να γένη το αθόγαλο. Μαζώνεις το γάλα και το βάνεις στη μεγάλη σίγλα
    και το στένεις στην παρασθιά, του άφτεις μια ολιά φωθιά ίσα να κοπή το πάγος του.
    http://ikee.lib.auth.gr/record/113739/files/mpozoude.pdf
    *τσύπα ,η πέτσα,η κορυφή που λεν αλλού, του γαλάτου
    **κουρούπι,πήλινο μικρό σκεύος ,πιθαράκι.

  80. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Γεια σου Κρόνη!
    (Ερασιτέχνης ΄πο τσι μπάντες μου παίζει τη βγιολόλυρα 🙂 )

  81. sarant said

    75 Η φωνή της λογικής!

  82. Avonidas said

    Ήλθε το ταχύ, και ο Μπερτόλδος εφάνη ομπροσθά εις τον βασιλέα, τυλιμένος μέσα σε ένα δίχτυον οπού ψα­ρεύουν, και ο βασιλεύς, σαν τον είδεν εκεί μέσα, λέγει του:

    Βασιλεύς: Διατί εσύ εφάνης ομπροσθά μου έτσι;

    Μπερτόλδος: Δεν μου είπες εσύ ότι εγώ να γυρίσω τούτην την ταχινήν σε σέναν έτσι, να μην είμαι μήτε γυμνός μήτε εντυμένος;

    Β: Ναι, είπα.

    Μπ: Και νά ’μαι, τυλιμένον σε τούτο το δίχτυον, με το οποίον μέ­ρος από τα μέλη μου σκεπάζονται και μέρος φαίνονται.

    Αυτό το τέχνασμα το ‘χα δει για πρώτη φορά στην υπέροχη παιδική σειρά της ΕΡΤ «Του Κουτιού τα Παραμύθια»:

    Σ’ αυτό το επεισόδιο είναι η τετραπέρατη κόρη ενός χωρικού (άλλο πασίγνωστο αρχέτυπο των παραμυθιών) που ξεπερνάει τον βασιλιά σε ευφυία και βγάζει τον πατέρα της από τη δύσκολη θέση.

    Δεν ξέρω αν αυτή η εκδοχή είναι παλιότερη του Μπερτόλδου, κι αν ναι, πού πρωτοεμφανίζεται.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: