Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο ήλιος επιάστηκε (διήγημα του Νίκου και της Αργυρώς Κοκοβλή)

Posted by sarant στο 3 Ιουνίου, 2018


Ο φίλος μας ο Antonislaw, που σχολιάζει συχνά στο ιστολόγιο, πληκτρολόγησε και μού έστειλε το διήγημα που θα διαβάσουμε σήμερα και που έχει κάπως επετειακό χαρακτήρα μια και αναφέρεται στη Μάχη της Κρήτης, που έγινε στα τέλη Μαϊου 1941.

Το έγραψαν ο Νίκος και η Αργυρώ Κοκοβλή, που είναι από τα πιο εμβληματικά πρόσωπα της αντίστασης στην Κρήτη στη γερμανική Κατοχή. Στη συνέχεια πήραν μέρος στον εμφύλιο και έμειναν στην παρανομία καθοδηγώντας τις παράνομες οργανώσεις του ΚΚΕ και ζωντας κυρίως σε σπηλιές μέχρι το 1962, όταν με χίλιες αντιξοότητες κατόρθωσαν να διαφύγουν με την αποδεκατισμένη ομάδα τους μέσω Ιταλίας στην ΕΣΣΔ και στην Τασκένδη. (Δύο από τους 8 της ομάδας αρνήθηκαν να αφήσουν την Κρήτη. Ήταν οι θρυλικοί Μπλαζάκης και Τζομπανάκης, που τελικά κατέβηκαν από τα βουνά το 1975).

Η σοσιαλιστική οικοδόμηση, οπως την ειδαν από πρώτο χέρι στην Τασκένδη, δεν ήταν αυτό που προσδοκούσαν. Στη διάσπαση του ΚΚΕ το 1968 τάχθηκαν με το ΚΚΕ Εσωτερικού οπότε πέρασαν από αρκετές δυσκολιες και τελικά επαναπατρίστηκαν το 1976. Συνέχισαν στον χώρο της ανανεωτικής αριστεράς, στο ΚΚΕ εσωτ., στην ΑΚΟΑ και στον ΣΥΡΙΖΑ. Ο Νίκος Κοκοβλής πέθανε το 2012, στα 92 του χρόνια (εδώ μια βιογραφία του).

Για όλα αυτά μπορειτε να δείτε το εξαιρετικό ντοκυμαντέρ του Σταύρου Ψυλλάκη, που βασίστηκε στο βιβλίο τους «Άλλος δρόμος δεν υπήρχε», εκδόσεις Πολύτυπο, που σας το συνιστώ κι αυτο να το διαβάσετε, αν το βρείτε (αλλού φέρεται εξαντλημένο, αλλού ότι κυκλοφορεί). Οι ίδιοι έγραψαν και το «ΕΣΣΔ, προσδοκίες και πραγματικότητα προσφύγων», εκδόσεις Κουλτούρα.

Ο φίλος μας ο Antonislaw βρήκε σε διαδικτυακό παλαιοβλιοπωλείο ένα βιβλίο με διηγήματα του ζεύγους Κοκοβλή, που όμως το υπογράφουν με ψευδώνυμο, Νίκος και Αργυρώ Μαδαρίτη, με τίτλο «Βάσανα και Καημοί» που εκδόθηκε το 1965 από τις Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις (τον εκδοτικό οίκο του ΚΚΕ στην προσφυγιά). Το βιβλίο αυτό δεν (πρεπει να) έχει επανεκδοθεί.

(Το 1979, ο Νίκος και η Αργυρώ Κοκοβλή εξεδωσαν αλλη μια συλλογή διηγηματων με το ιδιο ψευδωνυμο, Στα βουνα της Κρητης και στην παρανομία (αληθινές ιστορίες)»).

Το βιβλίο Βάσανα και καημοί περιέχει 14 διηγήματα, ανάμεσά τους και το διήγημα «Ο ήλιος επιάστηκε» που αναφέρεται στη μάχη της Κρήτης (20 με 31 Μαΐου του 1941).
Σημειώνει ο Antonislaw: Το διήγημα έχει τις όποιες κοινοτοπίες των αντίστοιχων της εποχής, όμως είναι το μόνο, από όσα εγώ γνωρίζω που είναι γραμμένο από αριστερούς αγωνιστές πρώτης γραμμής. … Επίσης έχει σημεία και στιγμές εξαιρετικές, όπως το σημείο που ο παπα-Γιώργης πυροβολεί τους Γερμανούς προτάσσοντας κάθε φορά «στο όνομα του Θεού». Επισημαίνεται επίσης στο διήγημα ο αφοπλισμός των κρητικών από το Μεταξά, ένα αντιδιχτατορικό κίνημα του 1938, καθώς και η άρνηση των ντόπιων «αρχόντων» και των Εγγλέζων να δώσουν όπλα στον ντόπιο πληθυσμό, κυρίως γέροι και γυναικόπαιδα, και λίγοι φαντάροι που είχαν καταφέρει με ίδια μέσα να κατέβουν από την ήδη υπόδουλη ηπειρωτική Ελλάδα.

Το ύφος της διήγησης δεν είναι ενιαίο. Σε κάποια σημεία είναι αμιγώς κρητικό, σε άλλα φαίνεται η διάθεση των συγγραφέων να μιλήσουν στην κοινή νεοελληνική, για να απευθυνθούν σε ευρύτερο κοινό. (πχ γράφει ζα-που δεν λέγεται στην Κρήτη- αντί για οζά). Σε κάποια σημεία οι συγγραφείς μέσα σε παρένθεση παραθέτουν μετάφραση σε λέξεις που πιστεύουν ότι δε θα είναι κατανοητές στους αναγνώστες [ Γλάκα (τρέξε) ,Δεν γκατέω (δεν ξέρω), γη (ή) ].  Σε άλλες περιπτώσεις όχι, που ίσως θα χρειαζόταν («Μα κείνοι οι εγγλέζοι δε νοιώθανε».Εδώ το νοιώθω έχει την έννοια του γνωρίζω να κάνω κάτι καλά, πχ νοιώθεις να γράψεις;πράμα δε νοιώθεις!»

Το κείμενο μονοτονίστηκε και έγινε κάποιος ορθογραφικός εκσυγχρονισμός.

Νίκου και Αργυρώς Μαδαρίτη

Βάσανα και καημοί (Διηγήματα)

1965 Πολιτικές και Λογοτεχνικές Εκδόσεις, (Βουκουρέστι)

Τυπώθηκε το Δεκέμβρη του 1965 σε 2000 αντίτυπα/Τυπογ. Φύλλα 10 1/2/Σχήμα Βιβλίου 16/54 X 84

Ο ήλιος επιάστηκε

Ο μπάρμπα Νικόλας έφερε την παλάμη πάνω απ’ τα φρύδια, στο πλατύ ρυτιδωμένο του μέτωπο και κοίταξε τον ουρανό γύρω τριγύρω. Απ’ τα χοντρά ξασπρισμένα χείλη του έφυγε μια οργισμένη βρισιά: «Ούλ’ οι διαόλοι στο μιλέτι σας, ρημάδια». Ύστερα, μετέφερε το δρεπάνι απ’ τ’ αριστερό στο δεξί χέρι έσκυψε κι’ άρχισε πάλι να θερίζει τις μαραμένες κουκιές.

Σχεδόν μια ώρα απ’ το χωριό, κάτω στον κάμπο, είναι το χωράφι τούτο του μπάρμπα Νικόλα. Πρωί πρωί, όπως κάθε μέρα όταν έχει την υγειά του, πήγε και σήμερα στη δουλειά. Μαζί του είναι και η νύφη του, μια στρογγυλοπρόσωπη και δυνατή εικοσάχρονη κοπέλα. Τριάντα μέτρα πιο πέρα κι ο παπάς. Θερίζει κι αυτός. Καθώς είναι σκυμένος του αναδεύει το αεράκι την πυκνή σαν λιονταριού χαίτη μαύρη γενειάδα του. Πού και πού στένει ίσιο το κορμί του για να ξεκατσουνιάσει η μέση του και να ξαποστάσει. Η μέρα είναι απ’ τις πιο όμορφες της άνοιξης. Ο ουρανός, καταγάλανος, χαμογελάει καλωσυνάτα στη στολισμένη φύση. Τα ολοπράσινα δέντρα και τ’ ανθισμένα χαμόκλαδα, τα πολύχρωμα μαγιάτικα λουλούδια κι’ η μυρωμένη γη, τα μεστά στάχυα και το βαθυπράσινο χορτάρι, τα πουλιά με το γλυκό τους κελάιδημα και τα ζώα με τα χαρούμενα ξεφωνητά τους, όλα τραγουδούνε στον ίδιο σκοπό την ομορφιά και τη χαρά της ζωής και τη διαιώνισή της που παίρνει μια ξεχωριστή σημασία τούτη την ευλογημένη εποχή. Μόνο ένα πλάσμα, το ανώτερο πλάσμα της φύσης, ο άνθρωπος, δεν τραγουδούσε. Δεν τραγουδούσε αυτός που έπρεπε να χαίρεται, να τραγουδά, να γελά πιο πολύ. Τη ζωή του σήμερα τη σκιάζει μια μαύρη καταχνιά: Ο Πόλεμος. Μήπως ήθελε χειρότερο; Χαμοί, χωρισμοί, πόνοι, φόβοι, καταστροφές, γδύμια και πείνα. Α, αυτός ο εφιάλτης της πείνας! Μα να, από τούτο το πανηγύρι του χρόνου που λέγεται άνοιξη, έχει κι’ ο άνθρωπος το μερτικό του. Πολλά από τα κακά που βαραίνουν τη ζωή του γίνονται τώρα πιο μικρά. Με το φευγιό του χειμώνα δεν ξαναραχνιάζει μήπως λίγο και το στόμα του; Ευλογημένη εποχή, σκέφτεται ο μπάρμπα Νικόλας. Δυο κουκιά σήμερα, λίγο σταροκρίθαρο αύριο, δυο χόρτα την άλλη μας κρατούνε στη ζωή… Την πείνα σήμερα την πολεμάς όσο νάναι. Κι’ ύστερα και τον οχτρό δεν τον έχεις στο σπίτι σου. Βέβαια πώς λευτεριά δεν είναι σαν τ’ αδέρφια σου είναι σκλαβωμένα. Όμως και το ίδιο δεν είναι. Νοιώθεις του καταχτητή την άχνα του μα δεν αντικρίζεις τη φαρμακερή ματιά του. Δεν τον έχεις στο σπίτι σου, στην αυλή σου, να σε σκοτώνει, να σ’ ατιμάζει, ν’ αρπάζει το βιος σου, ό,τι βρει. Δεν τον συναντάς κάθε μέρα, κάθε ώρα στην πορπατησιά σου. Μα κείνοι κει στην άλλη Ελλάδα τον έχουνε ένα μήνα τώρα το γερμανό καταχτητή στην πλάτη τους. Και τάχουνε κι’ όλα τ’ άλλα τα κακά του πολέμου. Στο νησί μας ναι, δεν πάτησε ακόμα το πόδι του ο τρισκατάρατος τύραννος. Μα τούτα τα ρημάδια τ’ αεροπλάνα του ανασκάφτουνε μέρα νύχτα τον τόπο, και σκορπούνε το θάνατο.

– Μωρέ συ Ελένη- φώναξε ο μπάρμπα Νικόλας στη νύφη του- Παραμέρισε παιδί μου όθε ντη ν’ελιά, μην είσαι στα μάθιαντωνε, θωρείς τα πούναι σαν τα λυσσιασμένα.

Ένα μεγάλο κύμα από αεροπλάνα είχε περάσει. Μα τούτη τη στιγμή ένα άλλο κύμα πετώντας χαμηλά γάζωνε με μανία τον τόπο. Η Ελένη βοηθούσε και σήμερα τον πεθερό της, όπως τόκανε συχνά συχνά. Ένοιωθε μ’αυτό ανακούφιση. Δεν πρόλαβε κι αυτή η καϋμένη να πάρει χαρά και της ήρθε ο πόλεμος, η λύπη. Ότι που της είχε αφίσει δαχτυλίδι ο γιος του μπάρμπα Νικόλα όταν έγινε η επιστράτευση. Κι’ όσο καιρό ήτανε στο μέτωπο είχε έστω ένα γράμμα του. Μα με την οπισθοχώρηση τώρα κι ενάμιση μήνα δεν έχει καμιά είδησή του, δεν ξέρει αν ζει ή πέθανε.

– Και να πούμε πατέρα πως θα τσι ξαναδούμε; τούλεγε με τρεμουλιαστή φωνή πολλές φορές του πεθερού της.

Δεν έλειπε μονάχα ο αρραβωνιαστικός της. Έλειπε κι ο αδελφός της, κι ο κουνιάδος της, ο δεύτερος γιος του μπάρμπα Νικόλα, κι όλα τα παλικάρια του χωριού λείπανε.

– Δεν πρέπει να τσι χάνουμε τσ’ ολπίδες μας. Θάρθουνε θέλει, μιαν ημέρα θάρθουνε. Μα κι ανε πούμε πως εχαθήκανε, για την πατρίδα εχαθήκανε. Και τουτοσάς δεν είναι θάνατος παρά ‘ναι αθανασία. Μήμπας κι έπρεπε να δένομε τα χέρια και νάρχεται ο κάθε εις να μασε τσαλαπατεί; Και τότες είντα διάολο τη θέλουμε τη ζωή; Έτσα ‘ναι, δε γίνεται αλλοιώς. Χάνονται όσοι χρειαστεί για να ζήσουνε οι γιαποδέλοιποι, οι πολλοί, ελεύτεροι και με ψηλά την κεφαλή.

Έτσι της μίλαγε. Και κείνη πες και πες, τάχε καταλάβει. Κι ο πόνος της μίκραινε από περηφάνεια. Μα σήμερα ήτανε βαριά η καρδιά της. Με το ζόρι εμπόδιζε ένα δάκρυ που ώρες ώρες επέμενε να κυλήσει. Πιο επίμονα ο νους της κάπου τριγύριζε. Προδόθηκε και τότες που ο μπάρμπα Νικόλας της είπε να τραβηχτεί κάτω απ’ την ελιά για να φυλαχτεί. Δε βιάστηκε καθόλου’ Μ’ αρκετή απάθεια απομακρύνθηκε απ’ το επικίνδυνο τ’ ανοιχτό μέρος. Ο μπάρμπα Νικόλας έσμιξε για μια στιγμή τα παχιά φρύδια του. Ύστερα κούνησε το κεφάλι. Κατάλαβε τι είχε η Ελένη σήμερα. Ήτανε η μέρα που ήτανε. Εικοσιμιά του Μάη. Του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης. Κώστα ο αρραβωνιαστικός της, Κώστα κι’ ο αδελφός της. Στη σκέψη της θάρθε σήμερα πιο έντονα η θύμισή τους.

– Σαν να μην είσαι καλά σήμερα της είπε. Και για να της διώξει τη λύπη πρόστεσε: Ε, να ξανάρθουνε θέλει τα παλιά ζαμάνια. Κι οι γι άνθρωποί μας θα ξανάρθουνε και τα παλιά ζαμάνια.

Αλήθεια, κείνα τα παλιά ζαμάνια!  Τι γινότανε κείνη την ειρηνική εποχή! Ελένες και Κωστήδες πολλοί στο χωριό. Από βραδύς γέμιζαν οι λεκάνες με λιχουδιές. Κι’ ας ήταν άδεια τα σπίτια από τέτοιες άλλες μέρες. Και την άλλη μέρα τα στομάχια των ανθρώπων με μεζέδες και μαύρο κρασί, με λιχουδιές και δυνατό ρακί, κι’ η καρδιά φούσκωνε απ’ το κέφι. Σήμερα όμως…

– Τι λες παπά-Γιώργη κι απατός σου, θα ξανάρθουνε θέλει τα παλιά ζαμάνια; φώναξε με την κατσαρή ηλικιωμένη φωνή του ο μπάρμπα Νικόλας στον παπά που είχε αφήσει κι’ εκείνος τη δουλειά του και στέκονταν απέναντι κάτω από μια ελιά.

– Με τη δύναμη του θεού!… είπε ο παπάς, και σήκωσε το δάχτυλό του δείχνοντας κατά πάνω.

Κείνη τη στιγμή μια παρατεταμένη φοβερή βροντή ακούστηκε κι’ η γη τράνταξε σαν να ταράζονταν απ’ τα βάθη της.

– Ε τσ’ άτιμους! Στη Σούδα και στα Χανιά αμολάρανε τσι μπόμπες πάλι… λέει ο μπάρμπα Νικόλας με μιλιά που έμοιαζε περισσότερο με βρυχηθμό.

– Ελυσσιάξανε τα καταραμένα- συμπλήρωσε κι ο παπάς και το μελαχρινό πρόσωπό του, όσο ήταν όξω απ’ τα γένια, το σκέπασε λύπη και συλλογή.

Τα λόγια του τάπνιξε η ξεκουφαντική βοή π’ άφηνε ένα άλλο κύμα από αεροπλάνα που περνούσαν από πάνω τους.

Μα όλα τούτα δεν τους προκαλούσαν ξεχωριστή εντύπωση. Γιατί και χθες και την άλλη και την παραπάνω, τόσες μέρες τώρα το νησί σφυροκοπούντανε ακατάπαυστα, δαιμονισμένα από την αεροπορία του φασιστικού Γ’ Ράιχ που ήθελε να ρημάξει τα πάντα, να βγάλει απ’ τη θέση της την καρδιά των ανθρώπων τούτου του τόπου με τον όλεθρο, το φόβο και την καταστροφή.

Όσο όμως περνούσε η ώρα έβλεπε ο μπάρμπα Νικόλας πως δεν μπορούσε να ξεμυτίσει πέρα από την ελιά. Το σημερινό κακό δεν είχε διαλείμματα. Το ένα σμήνος αεροπλάνα έφτανε πίσω απ’ τ’ άλλο σαν τα κύματα της θυμωμένης θάλασσας που φαίνονται να κυνηγάνε το ένα τ’ άλλο χωρίς να φτάνονται ποτέ. Τα στούκας πλακώσανε τώρα όλο τον κάμπο. Πετούνε ίσαμε τα δέντρα, ξερνούνε το μίσος τους σκάφτοντας πιθαμή με πιθαμή τη γη. Χτενίζαν με ψιλό χτένι τον τόπο. Τα μυδράλλια και τα πολυβόλα τους γαζώνουν, κομματιάζουν ανθρώπινα κορμιά. Ξεκοιλιάζουν ζώα. Τσακίζουν δέντρα και θάμνους. Θερίζουν κάθε τι το στεκούμενο, η γη σκεπάζεται από φούντες και κλαδιά. Τ’ ανθρώπινο μάτι δεν προλαβαίνει να συλλάβει την καταστροφή. Πίσω τους τα βομβαρδιστικά κάρφωναν χιλιάδες βόμβες σε διάφορα σημεία. Χώμα και πέτρες ξύλα και σάρκες σαν είδος γιγάντιας βεντάλιας τινάζονται στον αέρα. Πιο πίσω και πιο ψηλά μεγάλα αεροπλάνα που φάνταζαν σαν δράκοντες με πελώρια κοιλιά αφήναν κάτι σαν άσπρα σεντόνια που χαμηλώνουν σιγά σιγά. Τα μουγκρίσματα των αεροπλάνων, τα ουρλιαχτά των σειρήνων, οι μπόμπες τα μυδράλια, τα πολυβόλα, οι βρόντοι, οι μικρές και μεγάλες εκρήξεις που σκίζαν τον αέρα κοντά και μακριά, η σκόνη η φωτιά, ο καπνός, οι θερισμένες από το μαύρο χιτλερικό δρεπάνι υπάρξεις, οι βόγγοι τ’ αλυχτίσματα, τα τρελά τρεξίματα των ζώων όλα μαζί σμίγανε και φιάχνανε τη φριχτή κόλαση πάνω στη γη. Ο χανιώτικος κάμπος με τους απέραντους βαθυπράσινους ελαιώνες και πορτοκαλιώνες του, με τ’ ανοιχτά χωράφια στολισμένα με χρυσοκίτρινα στάχυα και τους πρασινωπούς κήπους του τυλίχθηκε σ’ ένα μαύρο κουρνιαχτό. Κι αν ανθρώπινο μάτι κατάφερνε να τρυπήσει το μαύρο αυτό πέπλο, πάλι τον ουρανό δεν αντίκριζε γιατί σκεπάζονταν απ’ τις γκριζοσκότεινες σιλουέτες των αεροπλάνων.

– Παναγία μου!… Κι ο ήλιος επιάστηκε!…- ξεφώνησε η Ελένη μια στιγμή που άφησε τη ματιά της να ψάξει τριγύρω.

– Ναι αλήθεια!- σκέφτηκε ο μπάρμπα Νικόλας. Κι ο ήλιος πιάνεται, κι ο αέρας χάνεται σα θα πατήσουν καταχτητές σ’ ένα τόπο. Μαζί με τον παπά βλέπανε πως κείνα που μακριά φαίνονταν ακαθόριστα σαν άσπρα σεντόνια εδώ κοντύτερα παίρνανε το σχήμα τεράστιας ομπρέλας και αργά κατεβαίνανε στη γη. Τώρα πια κατάλαβαν.

Ο παπάς χύμηξε κι’ άρπαξε το ράσο του που τόχε κρεμασμένο κάτω απ’ ένα λιανόκλαδο κι’ ανέμιζε σαν μαύρη παντιέρα. Σύρθηκαν κι οι τρεις τους μέσα σε μια κουφαλόριζα μεγάλης ελιάς κι απ’ τις μικρές και μεγάλες τρύπες της που ήταν σαν καλοβαλμένες πολεμίστρες κοίταζαν τι γίνεται. Η κόλαση γύρω τους έβραζε. Η γη ταράζεται  και μουγκρίζει σαν πληγωμένο θεριό. Τεράστιοι λάκκοι ανοίγονται στο πρόσωπό της και βοή φοβερή πλακώνει τα πάντα. Και να, καμιά πεντακοσαριά μέτρα μακριά τους βλέπανε τώρα τους οχτρούς να πέφτουν μέσα σ’ ανοιχτό χωράφι ύστερα να ξετυλίγονται απ’ τα αλεξίπτωτα να πηδούν σαν αλλόκοτα θεριά με τ’ ατσαλένια κράνη τους και την τέλεια πανοπλία τους και να πιάνουν μετερίζι.

Ο μπάρμπα Νικόλας που με την άσπρη γενειάδα του και το ξερακιανό αυλακωμένο του πρόσωπο έμοιαζε μ’ άγιο, τώρα φυσούσε και ξεφουσούσε σαν ανήμερο θεριό. Κι’ ο παπάς στριφογύριζε ανήσυχος και τα μεγάλα μαύρα μάτια του κοιτούσαν ερωτηματικά το σύντροφό του. Και των δυονών η σκέψη στο ίδιο τριγυρνούσε. Κάτι έπρεπε να κάνουν. Μα πώς; Τρία δρεπάνια, ένα τσεκούρι κι ένα σουγιά είχαν στην κατοχή τους. Κι’ όμως έπρεπε να δράσουν. Έστω και μ’ αυτά. Έστω και με πέτρες. Κι’ η Ελένη συμφωνούσε κι αυτή. Μόνο να σκιάζονταν λιγάκι. Θα μπορούσαν να τα βγάλουν πέρα; Ή θα τους σκότωναν προτού ξεμυτίσουν ανώφελα; Ήταν και κείνα τα ρημάδια τ’ αεροπλάνα που δε σ’ άφηναν να κουνήσεις και σφύριζαν σαν χιλιάδες δαίμονοι.

Καθώς σκέφτονταν και σχεδίαζαν είδαν οχτρούς να πέφτουν πιο κοντά τους. Κι ένα αλεξίπτωτο πιάστηκε στα ξέκλωνα του διπλανού τους μεγάλου δέντρου. Τα πανιά και τα σκοινιά σκάλωσαν στα ξεράδια κι’ ο γερμανός που μόνο με τα δάχτυλα των ποδιών του πατούσε στη γη προσπαθούσε με μανία να ξεμπερδέψει. Κείνη τη στιγμή θάλεγες πως αν η αστραπή είχε πόδια το ίδιο κι ο μπάρμπα Νικόλας. Μ’ ένα σάλτο που και τίγρις θα τον ζήλευε βρέθηκε πλάι στο γερμανό, τέντωσε το χέρι και του κατέβασε το τσεκούρι στον τράχηλα. Εκείνος τινάχτηκε. Το κεφάλι του λύγισε. Μα ενστικτώδικα θαρρείς τράβηξε τη σκαντάλη τ’ αυτόματου κι’ άφισε μια δυο ριπές. Μια τρίχα έλειψε να βρουν το μπάρμπα Νικόλα. Κι όμως δεν πρόσεξε τίποτα. Όρμησε κι άρπαξε απ’ τα χέρια του γερμανού τ’ αυτόματο. Τα αγαθά βαθουλωτά μάτια του πετούσαν τώρα κοφτερά ατσάλια. Γύρω τριγύρω τ’ αυτόματα κακάριζαν. Έπιασε μετερίζι δίπλα σε μια πέτρα κι έκανε νόημα στον παπά-Γιώργη και την Ελένη να πάρουν τον υπόλοιπο οπλισμό.

Καθώς πλησίαζαν σερνάμενοι είδαν το χέρι του γερμανού να κινιέται προς το μέρος του μπιστολιού του. Χύμηξαν και τον αποτέλειωσαν με τα δρεπάνια. Το άψυχο κουφάρι κρέμονταν τώρα σαν άψυχο και ντροπιασμένο. Η Ελένη παραξενεύτηκε με τον εαυτό της. Απορούσε κι’ η ίδια για το θάρρος και τη δύναμή της τούτη τη στιγμή. Μα καθώς γύρισε ξανά και κοίταξε το σώμα το άψυχο σαν να λυπήθηκε για την πράξη της.

– Μήπως και τούτοι δεν έχουν μανάδες, αδελφές, γυναίκες κι αρραβωνιαστικές; Καημένες κι αυτές!…

Αλλά δεν νταλαντεύτηκε για πολύ. Όχι δεν χρειάζεται λύπηση. Ετούτοι είναι κάτι άλλο. Ήρθανε να μας φάνε, να μας σκοτώσουν, να μας σκλαβώσουν. Πρέπει να αντισταθούμε, να πολεμήσουμε.

– Φονιάδες και ληστές είντα γυρεύετε στον τόπο μας; Κατέχετέ το δε θα σας αφήσουμε ζωή.

Τώρα καταλάβαινε καλά τα λόγια του μπάρμπα Νικόλα για το τι θα πει λευτεριά. Αλήθεια, τι αξίζει να ζεις σαν στην πλάτη σου θάχεις καταχτητές; Ένοιωθε πως με τα νύχια της, με τα δόντια της μπορούσε να ξεσκίσει τους οχτρούς. Και χωρίς να προφυλαχτεί χύμηξε με υψωμένο το τσεκούρι κατά του Γερμανού που κρέμονταν έτοιμος να πατήσει τη γη λίγα μέτρα δίπλα της. Τα μάτια της άστραφταν από ικανοποίηση που μόνη της τάβγανε πέρα. Την ίδια στιγμή μια σφαίρα την έσκισε στο αριστερό μπράτσο. Γύρισε και κοίταξε αδιάφορα το αίμα πούτρεχε.

Ο παπάς στα θρησκευτικά του βιβλία δεν είχε βέβαια συναντήσει ποτέ την έννοια αντίσταση. Μα θεωρούσε χρέος ιερό την υπεράσπιση του πατρικού εδάφους. Μήπως τέτοιο εξάλλου δεν είχε ακούσει για τον Παπαφλέσσα, τον ηγούμενο Γαβριήλ στ’ Αρκάδι και τόσους άλλους; Και πίστευε με πεποίθηση πως τούτοι οι άρπαγες που πέφτουν τώρα στη γη μας δεν μπορούν νάχουν θέση στη συνείδηση του θεού. Έτσι κάθε φορά που πιέζει τη σκανδάλη του καινούργιου πολυβολακιού που με το μπράτσο του κατάχτησε, λέει:

– «Στ’ όνομα του θεού». Είχε συνήθεια αυτό το λόγο να τον βάζει μπροστά από κάθε δουλειά π’ άρχιζε. Τώρα με το «στ’ όνομα του θεού» ξάπλωνε στο χώμα κι’ απ’ ένα οχτρό. Και το μελαχροινό αδρύ πρόσωπό του είχε έκφραση αγριάδας μα και ιερής μυσταγωγίας. Πιο πέρα, κατά το βοριά κι άλλοι απ’ τα διπλανά χωριά, άντρες και γυναίκες χτυπούσαν. Κι όμως οι οχτροί ήταν πολλοί. Κι’ όλο και πλήθαιναν. Τα μεταγωγικά μούγκριζαν κι όλο και νέες ομπρέλες άφηναν. Το έμπειρο μάτι του μπάρμπα Νικόλα είχε συλλάβει εκεί προς τ’ ανατολικά μέσα στα σπαρμένα χωράφια Γερμανούς να συντάσσονται για να δράσουν κατά ομάδες.

Τα γύρω, τα κοντινότερα χωριά είχαν πάρει χαμπάρι την εισβολή του οχτρού. Μα τα μακρύτερα ακόμα τίποτα. Και το χωριό του μπάρμπα Νικόλα ήταν μακρούτσικα, στην άκρη του κάμπου, ψηλά καμιά τετρακοσαριά μέτρα μέσα σ’ ένα βαθούλωμα τριγυρισμένο από δέντρα και λόφους, που συνδέονταν μ’ άλλες λοφοσειρές των Λευκών Ορέων. Άλλος χωριανός χωράφι δεν είχε σ’ αυτό το μέρος εκτός απ’ αυτόν και τον παπά. Θα τα βλέπανε λοιπόν απ’ το χωριό τ’ αεροπλάνα μα μπορεί να νομίζανε πως είναι από τις συνηθισμένες επιδρομές.

– Δεν είναι τούτη δουλειά παπά-Γιώργη- φώναξε ο μπάρμπα Νικόλας. Και στο χωριό μας πρέπει να το μάθουνε. Ούλοι πρέπει να ξεσηκωθούνε. Θα πεταχτώ ως εκειά…

Στάθηκε ένα λεπτό, βολιδοσκόπησε γύρω τριγύρω κι ύστερα πετάχτηκε απ’ το ταμπούρι του.

Τον πρώτο που συνάντησε καθώς πλησίαζε στο χωριό ο μπάρμπα Νικόλας ήταν ο Πετράκης, ο γιος της Αραπογιώργαινας. Εδώ, έξω απ’ το χωριό είχε έρθει πριν από κάμποσο ο Πετράκης για να μεταδέσει τα ζα τους ακολουθώντας μια γειτονοπούλα τους την Αννίτσα που ήρθε κι αυτή για τα δικά της ζα. Και με τ’ αεροπλάνα τα δυο παιδιά καθηλώθηκαν. Από μικρά ακούγανε πως είχαν γεννηθεί όχι μόνο την ίδια μέρα παρά και την ίδια ώρα. Και θέλανε ως φαίνεται να ενώσουνε τη ζωή τους που πριν δεκαέξι χρόνια φάνηκε στον κόσμο την ίδια στιγμή. Ποτές τους βέβαια δεν τόχαν πει το ένα στ’ άλλο. Όμως τόδειχναν με τη στάση τους με το κάθε τους φέρσιμο, όταν βρίσκονταν μαζί.

Τώρα καθισμένα πίσω απ’ ένα βράχο που σκεπάζονταν απ’ τα πυκνά κλαδιά μιας πελώριας χαρουπιάς, άλλοτε γελούσαν χωρίς λόγο ευχαριστημένα που η επιδρομή των αεροπλάνων τούς επιτρέπει νάναι άφοβα μαζί κι άλλοτε μιλάνε σοβαρά. Ο Πετράκης παρατηρούσε τον ουρανό και συχνά ανάσαινε αγανακτισμένα πετώντας κάθε τόσο και καμιά βλαστήμια.

– Στο διάολο… ευρίσκετε και παίζετε ρημάδια…. Στράφου στραβοκανονιές… Άαααχ!…

Πολλές φορές τόχε σκεφτεί και τώρα τόλεγε κιόλας πως αν εκείνος είχε ένα κανόνι στημένο εκεί στην κορφή κανένα αεροπλάνο δε θ’ άφηνε να περνά από τούτη τη μεριά, όλα θα τάριχνε. Μα κείνοι οι εγγλέζοι δε νιώθανε. Δεν βάραγαν ίσια. Και τα γερμανικά αεροπλάνα αλώνιζαν. Σαν τον έβλεπε η Αννίτσα να σφίγγει τα δόντια και να χειρονομεί έκανε πως κοίταζε τον ουρανό. Ύστερα γύριζε και τούλεγε… ναι… ναι… Δεν καταλάβαινε τίποτα. Κι’ απ’ το φόβο όλα -αεροπλάνα και κανονιές που σκάγαν στον αέρα- είταν στα μάτια της ένα. Μα τούλεγε «ναι» έτσι για να συμφωνά μαζί του.

Όταν είδαν το μπάρμπα Νικόλα να προβάλλει τρεχάτος απ’ το μικρό δρομάκο που έρχεται κάτω απ’ τη ρεματίτσα και περνούσε από κει κοντά τους, ο Πετράκης πετάχτηκε και με δυο δρασκελιές, τράβηξε προς τα κει.

– Ε μπάρμπα Νικόλα –τούπε- είντα τρέχει… Γιάντα γλακάς… πράμα κακό συμβαίνει;

Ο γέρος στάθηκε. Μ’ ένα πήδημα μπήκε κάτω από μια χαρουπιά και κόλλησε την πλάτη του στον κορμό της. Προσπάθησε να φορτώσει το βάρος του κορμιού του πάνω της για να το ξαλαφρώσει απ’ την κούραση. Στις βαθειές ρυτίδες του προσώπου του φάνταζε ο ιδρώτας σαν καθαρό διάφανο νερό μέσα σε μικροσκοπικά αυλακάκια. Πού και πού τα αυλακάκια σπάνε κι ο ιδρώτας τρέχει. Απ’ τα χοντρά και πεταχτά σαν εξώστες φρύδια του κυλάνε χοντρές στάλες. Η ασκητική άσπρη γενειάδα του σα νάναι βουτηγμένη στο νερό. Όπως και στο τσόχινο γελέκι του κι η μαύρη κρητικιά βράκα του. Όλο το κορμί του είναι μούσκεμα. Και το στήθος του φουσκώνει και ξεφουσκώνει με τέτοια ορμή λες και λίγο θα σπάσει. Θαύμα πώς τα κατάφερε να φτάσει. Ο εχτρός φτερουγούσε από πάνω του. Μα βρισκόνταν και μπροστά του και πίσω του. Με άλματα από δέντρο σε δέντρο, από κλαδί σε κλαδί, μπρούμυτα από πέτρα σε πέτρα, σερνάμενος από χαντάκι σε χαντάκι με το δάχτυλο στη σκανδάλη προχωρούσε. Προχωρούσε αδιάκοπα λες και τα εβδομήντα και πάνω χρόνια πούχαν σωριαστεί στην πλάτη του δεν του προσθέτουν βάρος. Σήμερα αισθάνεται όπως τότες στις Κρητικές επαναστάσεις του 89, του 95, του 1905, του 1908. Όπως τότε… και ακόμα όπως πριν τρία χρόνια, το 1938 στο αντιδιχτατορικό κίνημα.

Ένα τσούρμο αεροπλάνα πρόβαλαν απ’ τα δυτικά, πετούσαν χαμηλά χαμηλά με πλώρη κατά πάνω τους.

– Πέσε χάμω!… φωνάζει ο μπάρμπα Νικόλας, στον Πετράκη. Ίσα ίσα που πρόλαβαν και μπρουμούτισαν. Ξύλα, φούντες, χώμα και πέτρες τινάζονταν από τριγύρω και τους σκέπασαν.

Μόλις απομακρύνθηκε το θανατικό ο μπάρμπα Νικόλας είπε τα γεννούμενα. Ο Πετράκης άκουγε με τεντωμένα αυτιά. Και τα γουρλωμένα μάτια του δεν ξεκολούσαν από κείνο το πολύπλοκο πολεμικό σύνεργο που ο γέρος κρατούσε στα ροζιασμένα χέρια του.

– Εχ και να τόχα γω- σκεφτόταν το Πετράκι- Νάχα ένα τέτοιο τουφεκάκι σίγουρα θα σκότωνα χίλιους Γερμανούς. Μα αφού δεν τόχε, η σκέψη του αμέσως έκαμε άλλους συνδυασμούς. Μ’ ένα μαχαίρι ή μ’ ένα μακρύ λοστό που είχαν στο σπίτι θα τα κατάφερνε να σκοτώσει τον πρώτο να του πάρει το τουφεκάκι έτσι όπως τόκαμε κι ο μπάρμπα Νικόλας… Κι ύστερα…

Συνεπαρμένος απ’ τη σκέψη του έκαμε να πάρει το δρόμο πριν ακόμα τελειώσει ο γέρος την κουβέντα του.

– Στάσου μη βιάζεσαι- τούπε τότες πιάνοντάς τον απ’ το χέρι- το πρώτο που χρειάζεται είναι να πάρουν χαμπάρι ούλοι οι χωριανοί. Γλάκα (τρέξε) το λοιπός εσύ απού ‘σαι κοπέλι. Στα χωράφια του Πέρα Λάκκου, πήγαινε κι’ ‘δοποίησε…

Κείνη τη στιγμή μια καμπανιστή φωνή ακούστηκε απ’ τον τοίχο του διπλανού λιόφυτου.

-Ε σύντεκνε Νικολή, εμάθετέ τα!

Και προτού πάρει απάντηση συνέχισε:

– Τουφέκια θέλουμε! Τουφέκια! Δεν γκατέω (δεν ξέρω) γη (ή) να ζητήξει κιαείς απού τσι ‘γγλέζους…

Ήταν ο Χαρακομιχάλης, ένας ψηλός, ευλύγιστος και νευρώδικος χωριανός καμιά πενηνταριά χρονώ ονομαστός για τη σβελτοσύνη των ποδιών του και τη δυνατή του φωνή.

Ο μπάρμπα Νικόλας γύρισε ξαφνιασμένος κατά κει. Έμεινε ένα δευτερόλεπτο σκεφτικός κι ύστερα σούφρωσε τα φρύδια και κούνησε επιδοκιμαστικά το κεφάλι. Σωστή ήταν αυτή η σκέψη. Τουφέκια βέβαια χρειάζονταν για να καταπολεμηθεί όπως πρέπει ο οχτρός. Και τουφέκια οι χωριανοί δεν είχανε. Βέβαια μια φορά υπήρχανε μια δεκαριά στο χωριό, μα η διχτατορία τα μάζωξε.

Το Πετράκι είχε γουρλώσει ακόμα πιο πολύ τα μάτια και κρατώντας την ανάσα του κοίταζε πότε τον ένα πότε τον άλλο. Κάμποσα θραύσματα αντιαεροπορικού πέσαν απ’ τον ουρανό ανάμεσά τους. Μικρά και μεγάλα κομμάτια πέτρες τους χτύπησαν.

– Καλά το λέεις μπρε Μιχάλη, είπε τέλος ο μπάρμπα Νικόλας. Και μη στέκεις καθόλου. Πετάξου τζιριτιχτός (τρεχάτος) στην Αγιά από τούτηνε τη μπάντα, από λιόφυτο σε λιόφυτο. Ζήτηξε κι από τσοι ‘γγλέζους κι από το σταθμό. Πες τωνε τουφέκια να μασε δώσουνε. Τουφέκια να δώσουνε στον κόσμο… Και γάυρε (γύρισε) να δούμε είντα θα κάνουμε…

Ο Πετράκης χύμηξε να φύγει με μεγάλα αεράτα πηδηχτά βήματα. Πήγαινε να εκπληρώσει κι αυτός τη δική του αποστολή. Καθώς ξεμάκραινε γύρισε και κοίταξε την Αννίτσα. Στην έκφρασή του φαινόταν να ζωγραφίζεται η περηφάνια, και η ανυπομονησία να βρεθεί μπροστά στον οχτρό. Και σε κείνης την καρδιά καρφώθηκε η πίστη ότι οι δικοί μας θα νικήσουν. Μα ακόμα σκέφτηκε πως κι’ η ίδια κάτι έπρεπε να κάνει. Να ας πούμε, να τρέξει κι’ αυτή σ’ άλλη κατεύθυνση και να ειδοποιήσει.

Ήξερε ο μπάρμπα Νικόλας πού θα έβρισκε τις πιο πολλές ψυχές. Στα δυτικά του χωριού σχηματίζονταν μια μικρή χαράδρα που στο βάθος της υπάρχουνε δυο τρεις μεγάλες σπηλιές. Άλλοτε, σε στιγμές βροχερές ή σε μέρες καυτερές καλοκαιριάτικες οι σπηλιές αυτές χρησίμευαν στα ζώα για τη ζεστασιά ή τη δροσιά τους. Τώρα όμως είτανε για τους ανθρώπους. Εδώ καταφεύγανε στους μεγάλους βομβαρδισμούς. Και με τις τελευταίες ακατάπαυστες κοσμοχαλασιές, εδώ και κάμποσες μέρες πολλές φαμίλιες του χωριού κουβαλήσανε στις σπηλιές κάμποσα συμπράγκαλα και μένουνε εκεί. Κι’ όχι μόνο φαμίλιες του χωριού. Με το κοπαδιαστό φεύγα κατά έξω κι απ’ τα Χανιά, κι’ απ’ τα γύρω χωριά της πόλης πολλές οικογένειες εδώ ξεπέσανε. Εδώ έβρισκε η μάνα λίγη σιγουριά για το παιδί της και το παιδί λίγη ηρεμία για να σκάσει στο μάγουλό του κάποια στιγμιαία ξενοιασιά.

– Πούναι μωρέ σεις οι άντρες σας; φώναξε ο μπάρμπα Νικόλας πριν ακόμα πλησιάσει τις σπηλιές. Οι γυναίκες ξαφνιάστηκαν μαζί και τρόμαξαν. Γυναίκες και παιδιά μαζεύτηκαν γύρω του. Εκείνος ζήτησε ένα μαστραπά νερό, έκατσε σε μια πέτρα να ξαποστάσει, επήρε κάμποσες βαθιές ανάσες κι’ ύστερα αργά αργά κι’ ήρεμα εξήγησε:

– Στον κάμπο πέφτουνε Γερμανοί!… Πρέπει να τσι πολεμήσουμε. Φωνάξτε τσ’ άνδρες σας. Η ώρα να μη χάνεται. Ό,τι μπορεί κάθε εις πρέπει να το κάμει…

Οι γυναίκες ένοιωσαν ένα πλάκωμα στην καρδιά. Μερικές έσφιξαν τα παιδιά τους με δύναμη πάνω τους. Κι’ άλλες χτυπούσαν το χέρι στο μηρό τους κι’ έλεγαν και ξανάλεγαν:

– Κακοντόοοπαθα (κακό που τόπαθα) κακοντόοοπαθα! Έτσι εκδήλωναν τη φρίκη τους για το μεγάλο κακό που ‘ρχότανε. Όλα όμως αυτά ήτανε για μια στιγμή. «Η ώρα δεν πρέπει να χάνεται, είχε πει ο μπάρμπα Νικόλας. Πρέπει να τσι πολεμήσουμε». Αυτό κυριάρχησε σ’ ολωνών τη σκέψη. Πιάσανε τ’ ανάπλαγα. Η κάθε μια όπου καταλάβαινε πως θάναι ο δικός της. Στο θέρος, στα πρόβατα, στ’ αμπέλια παντού.

Δεν πέρασε πολλή ώρα κι’ άρχισαν να καταφθάνουνε. Κάτω από μια μεγάλη φουρφουλιά δέντρα έφτανε ένας- ένας με τρόπο. Μαζεύτηκαν μεσοκαιρίτες και γέροι, γυναίκες κι αμούστακα κοπέλια. Σε λίγο έφτασε κι’ ο Χαρακομιχάλης.

– Δε μάσε δούανε τουφέκια μουδ’ οι δικοί μας άρχοντοι, μούδ’ οι γ’ ιγγλέζοι καπετανέοι. Οι φαντάροι ντωνε λέει πολεμούνε μα οι επικεφαλής δεν έχουνε διαταγή να μάσε δώσουνε. Μιλούσε κι’ η φωνή του έτρεμε απ’ οργή.

Ο μπάρμπα Νικόλας μπήκε στη μέση.

– Δε θέλουνε να μάσε δώσουνε τουφέκια; Δε μπειράζει, ως θωρώ μουδ’ αεροπλάνα, μουδέ κανόνια είχαν απαέ όσά’ πρεπε να μας υποστηρίξουνε. Μα δε μάσε νοιάζει. Πολεμούμε και μοναχοί μας. Δεν είναι η πρώτη βολά. Λείπουνε τα παλικάρια μας απάνω μα μεις οι γερόντοι και τ’ αμούστακα θα τσι φάμε τσι σκατόψυχους. Στον τόπο μας δε θα τσ’ αφήσουμε να κάτσουνε. Είμαστε Έλληνες, είμαστε Κρητικοί και θα πολεμήσουμε μ’ ό,τι μπορούμε. Ομπρός, ας πάρει κάθα εις τσιφτέ, μαχαίρι, τσεκούρι, σκαλίδα, ό,τι βρει…

Είπε ύστερα να σκορπίσουνε για να φυλαχτούνε απ’ τα αεροπλάνα και στον κάμπο να σμίξουνε. Στο χωράφι το δικό του εξήγησε πως άφησε τον παπά και τη νύφη του την Ελένη και πολεμούνε. Όλοι σαν σίφουνας ξεχύθηκαν…

Ο μπάρμπα Νικόλας πλησίασε τον Πετράκη έπιασε το λουρί του πολυβολακιού και του το κρέμασε στον ώμο.

– Πάρτο μωρέ, τούπε… Εσείς τα κοπέλια θα πολεμήσετε καλιά από μας… Αυτός πήγε και ξετρύπωσε ένα παλιό σισανέ. Ήταν κειμήλιο ιερό. Μ’ αυτόν πολεμούσε ο πατέρας του στη μεγάλη επανάσταση του 1866.

Στον κάμπο σαν βροχή πέφταν στη γη τα πάνοπλα τέρατα. Το φονικό συνεχίζονταν, κι η φωτιά όλο και περισσότερο άπλωνε. Ο παπα-Γιώργης κι η Ελένη μάχονταν σαν περίφημοι πολεμάρχοι. Η μέρα άρχισε να πέφτει πολύ πριν την ώρα της. Ο τόπος ήταν σκοτεινός απ’ τα σύννεφα του καπνού και της σκόνης που τον πλάκωναν.

Ο παπα-Γιώργης ετοιμάστηκε να πει και πάλι «στ’ όνομα του Θεού». Μα τούτη τη φορά δεν πρόλαβε. Μια ριπή από πίσω τον γάζωσε. Έπεσε με το πλάι κι’ ύστερα γύρισε ανάσκελα. Απ’ το στόμα του έτρεχε αίμα, και τα γένια του βάφτηκαν κόκκινα. Τα μάτια του καρφώθηκαν στον ουρανό και τα φρύδια είχαν σμίξει σαν να κάκιζε το θεό που ευλογούσε τα έργα των φονιάδων. Μια φωνή ακούστηκε κείνη τη στιγμή από πιο πέρα.

– Αγάντα παπά-Γιώργη! Βάστα γερά!…

Ήταν κάποιοι χωριανοί που ‘φτάσαν κιόλας ως εδώ. Η Ελένη άκουσε και δάκρυσε. Μ’ αμέσως έσφιξε τα δόντια και με λύσσα τράβηξε τη σκαντάλη. Ένας Γερμανός που πρόβαλε απ’ την ελιά κυλίστηκε σαν τ’ άλογο κάτω. Σε λίγο, με το σούρουπο πια κατάφερε κι’ ενώθηκε με τους χωριανούς της. Αναζήτησε τον πεθερό της, μα κείνος δεν είχε έρθει.

– Θάρθει- της είπαν- εμείς πρωτοφύγαμε… Θάρθει…

Τρεχάτος μπήκε στη μέση ο Χαρακομιχάλης.

-Το χωριό χτυπιέται… Ελάτε… είπε με σπαστή φωνή.

Όλοι όρμησαν κατά κει. Και μες στους πρώτους η Ελένη. Ο μπάρμπα Νικόλας με κάμποσους άλλους δεν είχαν προλάβει να βγουν απ’ το χωριό. Βρέθηκαν μπροστά σ’ οργανωμένη γερμανική δύναμη. Κι’ η θανάσιμη πάλη ανάμεσα σ’ αόπλους και πάνοπλους άρχισε.

Την άλλη, το κολατσιό, οι Γερμανοί μπαίνανε στο χωριό. Αλαφιασμένοι, με μάτια πεταγμένα όξω και θολά, δεν μοιάζανε μ’ ανθρώπους. Τα πάντα σκιάζονταν και τα πάντα χτυπούσαν. Ακόμα και τα ζωντανά τούτου του τόπου ήταν γι’ αυτούς θεριά. Το χωριό τυλιγμένο στον καπνό καίγονταν. Φωτιά και πύρινη βροχή απ’ άκρη σ’ άκρη. Οι χωριανοί, άντρες και γυναίκες, μ’ επικεφαλής το Χαρακομιχάλη και την Ελένη τράβηξαν σ’ άλλο χαράκωμα για να συνεχίσουν μαζί μ’ άλλους τη δεκαήμερη μάχη που στοίχισε στον οχτρό τα δύο τρίτα της επίλεχτης στρατιάς του. Στο χωριό βρήκαν το θάνατο αμέτρητοι οχτροί. Και δίπλα τους κοίτονταν κουφάρια παιδικά, κουφάρια γυναικεία κι αντρικά με ξύλα, μαχαίρια και πέτρες στα χέρια. Πίσω από ένα τοιχαλάκι στο έμπα του χωριού ήταν πεσμένο το Πετράκι μ’ ανοιγμένο το κεφάλι και χυμένα τα μυαλά. Και πάρα δίπλα ο μπάρμπα Νικόλας. Σαν η μάχη ζύγωνε στο τέλος της μια σφαίρα μπήχτηκε στα γεροντικά πλευρά του. Έπεσε μπρούμυτα και λίγο πλάι και δε σάλεψε πια. Τα χέρια ήταν ανοιχτά λες και προσπαθούσε ν’ αγκαλιάσει τη γη. Τη γη τούτη που τόσο αγαπούσε. Και στο πρόσωπό του διάκρινες ένα περήφανο χαμόγελο λες κι άκουε τα ερτζιανά κύματα που μετέφεραν απ’ τα πέρατα της γης το θαυμασμό του κόσμου…

 

 

Advertisements

158 Σχόλια to “Ο ήλιος επιάστηκε (διήγημα του Νίκου και της Αργυρώς Κοκοβλή)”

  1. cronopiusa said

  2. Πέπε said

    Καλημέρα.

    Πρωί πρωί δυσκολεύομαι να διαβάσω διήγημα συγκεντρωμένος, πόσο μάλλον σε οθόνη (τα ‘χουμε ξαναπεί για τη δυσκολία της οθόνης). Συνήθως όμως τα καταφέρνω κάποια στιγμή αργότερα μέσα στην ημέρα.

    Από μια πρόχειρη ανάγνωση βρίσκω μερικά σημεία όπου θα είχε ενδιαφέρον να γίνουν γλωσσικά σχόλια, αλλά τα φυλάω γι’ αργότερα, αφού γίνουν οι πρώτες τοποθετήσεις επί του περιεχομένου (για τις οποίες δεν είμαι έτοιμος).

  3. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχολια

    2 Μου δίνεις την ευκαιρία να πω ότι χτες που ετοίμαζα το άρθρο είχα σκοπό στην αρχή να κάνω και γλωσσικά σχόλια, επειδή όμως ήταν πολλά τελικά τεμπέλιασα -και ζητώ συγγνωμη. Οποτε, ναι, κανε.

  4. atheofobos said

    Μια συγκλονιστική έμμετρη περιγραφή της Μάχης της Κρήτης από ένα ηλικιωμένο Κρητικό με ονόματα συμμετασχόντων!

  5. Καλημέρα

    Ενδιαφέρον το ανάγνωσμα αν και ξεκινάει με μια-κατά την άποψή μου- λογοτεχνική τερατολογία γιατί δεν πιστεύω πως μια «πυκνή σαν λιονταριού χαίτη μαύρη γενειάδα» αναδεύεται από το αεράκι, οι γενειάδες είναι από χοντρές-και συνήθως κατσαρές- τρίχες.

    Η άρνηση των Εγγλέζων να δώσουν όπλα στον ντόπιο πληθυσμό σε καλό τους βγήκε των Κρητικών απέφυγαν τον εμφύλιο που στην ηπειρωτική Ελλάδα έγινε κυρίως με τα όπλα που άφησαν οι Εγγλέζοι στο βιαστικό φευγιό τους για την Κρήτη μόλις πέρασε ο Γερμανός τα σύνορα.

    Το «Γλάκα» ετυμολογικά μοιάζει με το στεριανό «λάκα»… και θυμήθηκα τον Τζιμάκο που έλεγε αλάκα, το -α- στερητικό, δλδ μην τρέχεις και τραγούδαγε το «Μητσοτάκη’μ αλάκα, Αντρέα’μ αλάκα» κ.λ.π.

    Η γλαφυρότητα στην περιγραφή των πολεμικών σκηνών νομίζω πως είναι ίδιον των στρατευμένων λογοτεχνών

  6. # 5

    ω γμτ, οι απόστροφοι μετά τα -μ- Αντρέα μ’ αλάκα

  7. Πέπε said

    3:
    Καλά, θα κάνω. Μα να κάνεις κι εσύ όμως αφού τα έχεις ήδη έτοιμα στον νου σου! 🙂

  8. sarant said

    5-7 To κρητικό γλακώ = τρέχω ετυμολογείται από το βυζαντινό εκλακώ, και από εκεί και το κοινό λακάω, λακίζω.

    Κάπου λέει και «τζιριτιστός» που θα πει…. σφαιράτος (= πολύ γρηγορα). Τζιρίτι, τουρκικά, το ακόντιο.

    Θα λείψω για 6-9 ώρες

  9. Κουτρούφι said

    τα βάσανα και οι καημοί τον άνθρωπο γερνούνε
    και γω που τα χω και τα δυο πώς δε με κατελούνε

  10. Πέπε said

    8
    Κι εγώ το γλακώ κοίταγα μόλις τώρα.

    Είναι αρκετά κοινό και στα σημερινά, πιο εξαστισμένα (=ομογενοποιημένα) κρητικά. Ελλείψει κρητικού λεξικού, το κοίταξα στο καρπάθικο λεξικό (λέγεται κι εκεί), και βρήκα κι εγώ το ίδιο, ότι προέρχεται από το *εκλακώ (ο Μηνάς όμως προσθέτει και τον αστερίσκο, που σημαίνει αμάρτυρο, ενώ δεν αναφέρει αν είναι βυζαντινό ή άλλης περιόδου). Δεν την ξέρω αυτή τη λέξη: εκ + λακώ;;

    _______________

    > > γάυρε = γύρισε:

    Σήμερα θα το γράφαμε «γάειρε». Το ρήμα διαγέρνω (αόρ. διάγειρα) εμφανίζεται σε διαφορετικά ιδιώματα της Κρήτης στις μορφές διαγέρνω, γιαγέρνω, γιαέρνω, και το κάπως πιο παράξενο γαέρνω, που έχουμε εδώ. Γυρνώ, επιστρέφω.

    ________________

    > > θα ‘ρθουνε θέλει, θα ξανάρθουνε θέλει, να ξανάρθουνε θέλει:

    Από τις πιο ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες του κρητικού ιδιώματος. Οι πανελλήνιος σχηματισμός του μέλλοντα με το «θα» προέρχεται από το «θεν(ν)ά» < «θέλω να». Χρησιμοποιήθηκε δηλαδή το ρήμα θέλω για να δηλώσει τον μέλλοντα, όπως γίνεται και στα αγγλικά (όπου το will σημαίνει θέλω – δεν ξέρω αν διατηρείται πουθενά αυτή η σημασία στο ρήμα, αλλά στο ουσιαστικό «will = θέληση» σαφώς διατηρείται).

    Ενώ λοιπόν στην πανελλήνια κοινή συνέβησαν αυτές οι εξελίξεις, σε διάφορα ιδιώματα σώζονται προηγούμενα στάδια της εξέλιξης. Στα κρητικά, συγκεκριμένα, το «θέλω» έμπαινε απρόσωπα, δηλαδή πάντα σε γ' ενικό, θέλει, ενώ το κυρίως ρήμα κλίνεται αναλόγως του υποκειμένου: να 'ρθω θέλει, να 'ρθεις θέλει, να 'ρθουμε θέλει… (Αλλού -δε θυμάμαι πού- έχω συναντήσει το αντίστροφο, θέλει έρθω [χωρίς το «να»], καθώς και την περίπτωση να κλίνονται και τα δύο, «θέλω να 'ρθω = θα έρθω».)

    Αν και το να σχηματίζεται ένας χρόνος με διαφορετικό μηχανισμό από τον πανελλήνιο είναι αξιοσημείωτος αρχαϊσμός (δε μιλάμε για κάποια λεπτομέρεια της γραμματικής αλλά για ένα σημαντικό κεφάλαιό της), και αυτό παραμένει ζωντανό και ακούγεται αρκετά συχνά σήμερα. Επειδή όμως, παράλληλα, όλοι οι ομιλητές είναι εξοικειωμένοι και με το κοινό «θα», έχει σχηματιστεί και ο συμφυρμός «θα ___ θέλει», που αποτελεί βέβαια πλεονασμό αφού στο «θα» υπόκειται ήδη το «θέλω» αλλά λέγεται παρά ταύτα επειδή το «θα» είναι δάνειο από την πανελλήνια κοινή όπου δε διατηρείται η ανάμνηση της προέλευσής του από το «θέλω».

    Το «θέλει» το έχω ακούσει να μπαίνει πάντοτε μετά το ρήμα, όπως στα παραδείγματα εδώ. Νομίζω δε ότι μ’ αυτό τον τρόπο σχηματίζεται μόνο ο συνοπτικός (στιγμιαίος) μέλλοντας – δεν έχω ακούσει ποτέ «να ‘ρχονται θέλει» ή «θα ‘ρχονται θέλει», ούτε ξέρω πώς σχηματιζόταν και αν υπήρχε ολωσδιόλου ο διαρκής μέλλων παλιότερα.

  11. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Πρέπει να τόχω το βιβλίο, ξεκινώντας το διάβασμα άρχισα να το θυμάμαι, πρέπει να έχω και το – ΕΣΣΔ, προσδοκίες και πραγματικότητα προσφύγων, το είχα δεί σε κάποια έκθεση βιβλίων το 1989, είχα μερικούς μήνες που είχα επιστρέψει από ένα ταξίδι σε συγγενείς μου στην Ουγγαρία, και επηρεασμένος από τις διηγήσεις της αντάρτισσας θείας μου, το έπιασα στα χέρια μου το ξεφύλλισα λίγο και το αγόρασα, δυνατό βιβλίο με δύσκολες αλήθειες. Το θέμα, είναι αν βρίσκοται στην «κρυμένη» βιβλιοθήκη ή τα έχω δανείσει (δανεικά κι αγύριστα 🙂 ) και ποιός κάθεται αν ξεσηκώσει τόσα πράγματα και βιβλία. 🙂

    «Ο Νίκος Κοκοβλής πέθανε το 2012, στα 92 του χρόνια.» Eυτυχώς δεν έζησε για να δεί την ξευτίλα.

    Καλημέρα

  12. ΚΑΒ said

    >>Κι ο ήλιος πιάνεται, κι ο αέρας χάνεται σα θα πατήσουν καταχτητές σ’ ένα τόπο

    Ο ήλιος κι ο αέρας λιγοστεύουν σήμερα που το λιανικό και το χοντρικό ξεπούλημα εξαφανίζει ό,τι έχουμε κι ό,τι πραγματικά είμαστε. Έλλη Παπαδημητριου «Παλιές φωτογραφίες Νησιά» 1987

    Φυραίνει ο τόπος ολοένα Γ.Σεφέρης

    Κάθε είδους κατακτητές.

  13. Πέπε said

    Μια διόρθωση στο #10:

    > > Αλλού -δε θυμάμαι πού- έχω συναντήσει το αντίστροφο, θέλει έρθω [χωρίς το «να»]

    Το σωστό που ήθελα να γράψω είναι:

    «Αλλού -δε θυμάμαι πού- έχω συναντήσει το αντίστροφο, θέλω έρθει [χωρίς το «να»]»

    Δηλαδή αντίστροφο του «να ‘ρθω θέλει» κατά το ότι εδώ κλίνεται το θέλω και μένει σταθερά σε γ’ ενικό το κυρίως ρήμα [όπου μάλιστα, προσθέτω τώρα που το σκέφτομαι, μάλλον δεν είναι γ’ ενικό αλλά απαρέμφατο (<θέλω ελθείν)].

  14. Antonislaw said

    Καλημερα σας! Ελπιζω να σας αρεσε το διηγημα του ζευγους Κοκοβλη, οπως τους αποκαλουσαν στα Χανια, δεν ειχα ξαναμπει στη διαδικαδια να πληκτρολογησω κειμενο, αυτο το θεωρησα ξεχωριστο γιατι δειχνει οπως αντιληφθηκε και απεδωσε λογοτεχνικα και η αριστερα ενα ιστορικο γεγονος.
    Χαριτας οφειλω, για αυτο και τη συνολικη
    προσφορα στον κ Σαραντακο!

    5 Δε θεωρω την αναδευση της μακριας γενειαδας απο τον ανεμο » σαν χαιρη λιονταριου «λογοτεχνικο τερατουργημα. Την εποχη εκεινη τα γενεια και μαλλια των παπαδων ηταν πολυ μακρια, πολλοι δεν τα εκοβαν ποτε. Αν εχετε παει στο Αγιονορος θα δειτε πολλες γενειαδες
    να ανεμιζουν ετσι
    https://goo.gl/images/zqsTif

    Ο εμφυλιος εγινε στην Κρητη, πιστευω ειναι ιστορικος μυθος το αντιθετο, εν πολλοις καλιεργημενο και απο τον εκλιποντα Μητσοτακη, ο οποιος επαιρονταν για κατι τετοιο. Ελαβαν χωρα και σοβαρες μαχες, οπως η μαχη του Ψηλορειτη, στα ανατολικα και η μαχη της Σαμαριας στα δυτικα, οπου νικηθηκε ο δημοκρατικος στρατος και σκοτωθηκαν οι ηγετες του.
    Ελαβαν χωρα οι γνωστες φρικαλεοτητες με την περιφορα των κομμενων κεφαλιων των ηγετων των αγωνιστων Βαγγελας Κλαδου και Γιαννη Ποδια.
    http://www.efsyn.gr/arthro/otan-o-kyriakos-exafanise-ton-emfylio-stin-kriti

    Η λεπτομερης περιγραφη ισως οφειλεται και στο γεγονος οχι μονο οτι ηταν στρατευμενοι λογοτεχνες- οι ιδιοι ειχαν σπουδες δημοσιογραφιας η κ Αργυρω και ο εκλιπων συζυγος ηταν οικονομολογος-, αλλα γιατι ηταν μπαρουτοκαπνισμενοι αγωνιστες οι ιδιοι.

  15. Antonislaw said

    8 «γλακω» υπαρχει και το επιρρηματικο κατηγορουμενο γλακιχτος, ηρθε γλακιχτος (τρεχοντας), αλλιως τρεχαπεταμενος.
    Το τζιριτιστος δεν το ειχα ξανακουσει ( ειμαι απο Ρεθυμνο,44 ετων), και μου λυσατε την απορια και σας ευχαριστω. Παντως επιχωριαζει στο ανατολικο Ρεθυμνο το επωνυμο Τζιριτας.

    Ηθελα να ρωτησω αυτες οι γενικες των υποκοριστικων που συνανταμε στα κρητικα απαντωνται και σε αλλα μερη, δηλ το πολυβολακι, του πολυβολακιου( ο τονος στο υψιλον), το τουφεκακι, του τουφεκακιου ( ο τονος στο υψιλον), το κοπελακι, του κοπελακι, του κοπελακιου

  16. Ιστοριοδίφης said

    Κάτι βασικό που δεν επισημάνθηκε: Ο Νίκος Κοκοβλής ήταν μικρασιάτης από την Καππαδοκία και όχι κρητικός. Στα Χανιά βρέθηκε σαν πρόσφυγας μετά το 1922. Διεπνέετο κι αυτός από την γνωστή θυσιαστική διάθεση των Καππαδοκών, κατευθείαν προερχόμενη από την μαζοχιστική παράδοση της Ορθοδοξίας που νομιμοποίησαν ο Μ. Βασίλειος και ο Γρηγόριος Ναζιανζηνός. Την θυσιαστική αυτή διάθεση (να πεθάνω Εγώ για να ζήσει ο Άλλος) την απέδωσε και στον ήρωα του διηγήματός του, τον αφελή μπαρμπα Νικόλα. Είναι χαρακτηριστικά τα λόγια του μπαρμπα Νικόλα προς την νύφη του την Ελένη, όταν τον ρωτάει αν ζούνε οι φαντάροι από την Κρήτη που πολέμησαν στην Αλβανία…

    ΜΠΑΡΜΠΑ ΝΙΚΟΛΑΣ: «Μα κι ανε πούμε πως εχαθήκανε, για την πατρίδα εχαθήκανε. Και τουτοσάς δεν είναι θάνατος παρά ‘ναι αθανασία. Μήμπας κι έπρεπε να δένομε τα χέρια και νάρχεται ο κάθε εις να μασε τσαλαπατεί; Και τότες είντα διάολο τη θέλουμε τη ζωή; Έτσα ‘ναι, δε γίνεται αλλοιώς. Χάνονται όσοι χρειαστεί για να ζήσουνε οι γιαποδέλοιποι, οι πολλοί, ελεύτεροι και με ψηλά την κεφαλή…»

    Πείτε τα αυτά τα μαζοχιστικά λόγια σε κάποιον σημερινό νεολαίο και θα γελάει με την βλακεία που σάς δέρνει…

    Όσο για την πολυδιαφημισμένη Κρητική Αντίσταση του 1941-44, την έχει αποδομήσει οριστικά πέρυσι τέτοια εποχή (Μάης 2017) με το αφιέρωμά του στην «Εφημερίδα των Συντακτών» ο ακάματος ιστορικός ερευνητής Τάσος Κωστόπουλος (κατά 50% κρητικός και ο ίδιος…) Παρουσιάζοντας τις απόρρητες εκθέσεις του κορυφαίου Βρετανού Αντιστασιακού στην Κρήτη, Xan Fielding (1918-91) προς το Βρετανικό Στρατηγείο του Καΐρου, την διετία 1942-44, ο Κωστόπουλος ξεκινά το αφιέρωμά του με μιά φράση από την έκθεση του Fielding προς το Κάϊρο, στις 5/5/1942:

    «Οι Κρητικοί δεν θα έμπαιναν στον κόπο να ρισκάρουν τη ζωή τους δίχως την κατάλληλη πληρωμή»

    Αυτή και μόνο η φράση συνοψίζει την πολυδιαφημισμένη Κρητική παλληκαριά στους αιώνες των αιώνων αμήν, όσα διηγήματα κι αν γράψουν εκ των υστέρων οι διάφοροι Κοκοβλήδες, μπάς και τσιμπήσουν καμιά σύνταξη Εθνικής Αντίστασης από το διεφθαρμένο ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα…

    Απ’ όλες τις εκπληκτικές αναφορές του Fielding για την Ανδρεία των Κρητικών που αποκάλυψε ο Κωστόπουλος, ας μού επιτραπεί να μεταφέρω εδώ μερικές για να γελάσει ο κάθε πικραμένος. Υπόψιν, ότι στον ένα χρόνο που πέρασε από το αφιέρωμα της «Εφ.Συν.», ουδεμία αντίδραση υπήρξε από τις δεκάδες κρητικές οργανώσεις (πλήν ελαχίστων εξαιρέσεων που επιβεβαιώνουν τον Κανόνα) στα λεγόμενα του Xan Fielding…

    Η μεγάλη πλάκα είναι άλλη: Ο Fielding θεωρείται ΜΕΓΑΛΟΣ ΗΡΩΑΣ στην Κρήτη και η κυβέρνηση του «βρυκόλακα» Μητσοτάκη ΤΟΝ ΤΙΜΗΣΕ ΕΝ ΖΩΗ (στην μεγάλη εκδήλωση που έγινε στις 31 Μάη 1991 στα Χανιά παρουσία του καγκελλαρίου Κόλ), κατά τον πανηγυρικό εορτασμό της 50ής επετείου της Μάχης της Κρήτης. Η βράβευσή του από τον αρχιγκαντέμη Μητσοτάκη ως Ήρωος της Μάχης της Κρήτης τού έφερε τόσο γούρι, που ο Φίλντινγκ σε 80 μέρες πέθανε στο Παρίσι (19 Αυγούστου 1991) στα 73 του χρόνια, ενώ έχαιρε άκρας υγείας !!..

    Για να μήν τα πολυλογώ, ο Xan Fielding έχει καταγραφεί ως αδιαπραγμάτευτα φιλέλληνας. Μετά θάνατον, η στάχτη του μεταφέρθηκε και ετάφη στην Κρήτη με τις ανάλογες τιμές…

    Συνεχίζω σε λίγο με τις ατάκες του Fielding για την γενναιότητα των Κρητικών…

  17. Πέπε said

    15: Νομίζω ναι, σε κάποιο 7νησιακό ιδίωμα.
    Λέγονται και στην Κρήτη; Δεν τα ‘χω προσέξει (είμαι 4ο χρόνο στο Ηράκλειο, χωρίς καταγωγή) 🙂

  18. Ιστοριοδίφης said

    (σχολίου 16 συνέχεια…)

    Μεταφέρω μερικές από τις απόρρητες εκθέσεις του κορυφαίου (μαζί με τον συγγραφέα Πάτρικ Λή Φέρμορ και τον αρχαιολόγο Τόμ Ντανμπάμπιν) Βρετανού αντιστασιακού Xan Fielding προς το Στρατηγείο του Καΐρου..

    1) «Οσοι Κρητικοί δεν έχουν ακόμη παραδοθεί στην απαθή κατήφεια ή στη σκυθρωπή αδιαφορία, τρέμουν από φόβο», αποφαίνεται ύστερα από δυόμισι μήνες στο νησί. Και συνεχίζει: «Ακόμη και η περίφημη κρητική φιλοξενία εξαφανίστηκε μπροστά στη γερμανική βία ή απειλή βίας. Οι Βρετανοί, εμού συμπεριλαμβανομένου, έχουν πάνω από μια φορά αποπεμφθεί από τις πόρτες χωρικών που ήταν είτε υπερβολικά φοβισμένοι για να μας στεγάσουν είτε υπερβολικά καχύποπτοι ότι μπορεί να ήμασταν μεταμφιεσμένοι Γερμανοί». (3/4/1942):

    2) Στην απογοήτευση και τον φόβο, στην επόμενη έκθεση (5/5/1942) προστίθεται η ανησυχητική διαπίστωση πως «η πίστη [των κατοίκων] στη Ρωσία είναι πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι η πίστη στη Βρετανία».

    3) Η υπομονή του Xan Fielding αρχίζει να εξαντλείται κι οι διατυπώσεις του εκτραχύνονται: «Οι Κρητικοί καθίστανται επικίνδυνα αδιάφοροι απέναντι στη γερμανική κατοχή. Το παλιό πνεύμα αντίστασης και εξέγερσης έχει εξατμιστεί. […] Η φυσική τάση των Κρητικών για κακόκεφη δουλοπρέπεια συνδυασμένη με μια πολύ φτηνιάρικη επίδειξη ψευτοπαλικαρισμού ουδέποτε υπήρξε εμφανέστερη απ’ ό,τι τώρα» (HS 5/725/8).

    4) Στον απολογισμό του Ιουλίου 1942, ο Φίλντινγκ είναι πια κατηγορηματικός: «Οσο λιγότερα ειπωθούν για το ηθικό των Κρητικών, τόσο το καλύτερο. […] Οι Κρητικοί έχουν αποδείξει πως είναι γενναίοι άντρες όταν δεν υπάρχει κίνδυνος και ανδρείοι πολεμιστές όταν ο εχθρός έχει ηττηθεί» (HS 5/725/29).

    5) Στις 25 Οκτωβρίου 1943, κατά τους τελευταίους μήνες της δεύτερης αποστολής του ο Fielding γράφει: «Στα δυο χρόνια της στενής σχέσης μου με το νησί, μέρα με τη μέρα, ώρα με την ώρα, οι ίδιοι οι Κρητικοί με τις ενέργειές τους έχουν συγκεντρώσει ένα βουνό αποδεικτικών στοιχείων ενάντια στον ψευδή ισχυρισμό τους περί εθνικής αρετής και ανδρείας. Δεν αφήνομαι πια να τυφλωθώ από τους θρύλους ηρωικής αντίστασης κατά των Τούρκων, από τους μύθους προσωπικής και συλλογικής αυτοθυσίας στον αγώνα για ελευθερία, που απεικονίζονται στις ρομαντικές λιθογραφίες του 19ου αιώνα κι εξυμνούνται από τα ντόπια δημοτικά τραγούδια, όταν έχω μπροστά μου καθημερινά τη ζωντανή εικόνα, που ποικίλλει μόνο όσον αφορά την προστυχιά της: της κρητικής δειλίας, εξαπάτησης, προδοσίας και κλεψιάς»!.. ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ: «Αν ο πληθυσμός τελικά πολεμήσει, το 70% θα το κάνει χάριν λεηλασίας, οι δε υπόλοιποι θ’ αδράξουν την ευκαιρία για να τακτοποιήσουν προσωπικούς λογαριασμούς. Εκείνοι που θα πολεμήσουν πιο ασυγκράτητα απ’ όλους θα είναι ίσως οι σημερινοί προδότες, ελπίζοντας ότι τα μελλοντικά κατορθώματά τους θα συσκοτίσουν τα παρελθόντα εγκλήματά τους» (HS 5/726/57)!…

    6) Το αποκορύφωμα έρχεται στις 23/12/1943, λίγες μέρες πριν από την αναχώρησή του για το Κάιρο, όπου στέλνει την εξής έκθεση: «Τα γερμανικά στρατεύματα στην Κρήτη είναι από τώρα εν μέρει ηττημένα και θα είχαν ηττηθεί πλήρως, αν οι Κρητικοί επιδείκνυαν έστω και τη μισή παλικαριά για την οποία με τόση περηφάνια κοκορεύονται. Είναι φανερό, ωστόσο, πως αυτή η καυχησιολογία είναι σκέτος θόρυβος δίχως την παραμικρή ουσία. Οι Κρητικοί αποδείχτηκαν αυτοί που είναι πραγματικά: δειλοί, προδότες, κλεφταράδες κι απατεώνες» (HS 5/726/128).

    7) Ακολουθεί ένα απροκάλυπτα ρατσιστικό ξέσπασμα του πολυβραβευμένου από τους Κρητικούς, Xan Fielding: «Οι Κρητικοί δεν φαίνεται να συνειδητοποιούν ότι σε καιρό πολέμου είναι φυσιολογικό ένας άνθρωπος να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή του. Περίεργο ψυχολογικό φαινόμενο: τούτοι εδώ οι Πυγμαίοι της Μεσογείου, γυμνοί, υποσιτισμένοι και αγράμματοι, μ’ ένα επίπεδο ζωής χαμηλότερο από κάθε άλλη ευρωπαϊκή φυλή, εξαιρέσει ίσως ορισμένων τμημάτων της Αλβανίας, Μακεδονίας, Βουλγαρίας και Θράκης, να γαντζώνονται τόσο απελπισμένα στη ζωή, ενώ οι Αγγλοαμερικανοί, με όλα τα διανοητικά και φυσικά χαρίσματα της γης, θα ‘ταν διατεθειμένοι να τα θυσιάσουν όλα» (HS 5/726/130).

    8) Ο Xan Fielding σε άλλη έκθεσή του προς το Κάϊρο, φτάνει να κατηγορήσει τους Κρητικούς ως συνεργάτες των Γερμανών: «Οι Κρητικοί παίζουν εντελώς το παιχνίδι των Γερμανών, που πρέπει να το διασκεδάζουν πολύ παρακολουθώντας όλους αυτούς τους γενειοφόρους πολεμιστές να έχουν γονατίσει με την παραμικρή απειλή» (HS 5/726/129-130).

    Αυτά τα ολίγα, για να μη δουλευόμαστε μεταξύ μας…

  19. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Άνοιξα μόλις το σημερινό(δεν το διάβασα ακόμη) και δεν ξέρω γιατί, άνοιξε κατευθείαν στο σχόλιο 15 ! 🙂
    Θα δώσω τη δική μου βιωματική ,από τα ανατολικά, εξήγηση. Εν πρώτοις: τα λέμε και τα δυο.
    Δυο παραδείγματα που λέω θα φανεί η απόχρωση:
    -«Μη τζιριτάτε ετσά, θα γκρεμιστείτε» (θα πέσετε), για το άταχτο/άτσαλο τρέξιμο, το καμπανοπηδηχτό κλπ των κοπελιών (παιδιών)
    -Γλακάτε χωργιανοί! Φωτιά!- τρέξτε. Τρεχαπετάμενοι που είπε ο Αντώνης ωραία

    Στο γλάκι πιάνει το οζό. Ο γερός άξος βοσκός
    Τονε πήρανε στο τζιρίτι π.χ. τον παλαβό απ΄άλλο χωργιό (τον κυνήγησαν με τρεχαλητό ξωπίσω του)

  20. spiral architect 🇰🇵 said

    Η μεταγωγή Γερμανοί –> Εγγλέζοι ήταν η μαύρη τρύπα της σύγχρονης κρητικής ιστορίας, που μέχρι και Γερμανοί την περιγράψανε.

    Αφήστε το, βρωμάει ολούθε.

  21. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    20. Βρωμεί και ζέχνει.
    Άσε που δεν κεράσανε τσικουδιά με καλωσορίσματα τς αλεξιπτωτιστάδες … Πάει η παλιά φιλοξενία.
    Μωρέ πάνε καλά;

    Πες πως είναι τέτοιοι αρχαίοι κουζουλοί κι οι δικοί μου, αλλά τ΄ άκουσα κι από τον πατέρα μου κι από το θείο μου για τους γιους τους στην επιστράτευση του Ιούλη του΄74, που μας είχανε κόψει τα τηλέφωνα κάτω και δεν ξέραμε τί γινόταν και ποιον παίρνανε σ΄αυτή την τραγική όπως φάνηκε αργότερα,κατάσταση : και λευκό να ΄χουνε, να πάνε. Ποιος θα υπερασπιστεί το ντόπο;Να πάμε κι εμείς ανε μασε θένε!
    Ούτε Καππαδόκες, ούτε αριστεροί, για να τα ξεκαθαρίσουμε.

  22. Δυνατό διήγημα, γραμμένο με το πάθος και το ήθος του καιρού του.
    Έχουμε την τύχη στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ της Χαλκίδας ο Σταύρος Ψυλλάκης να μας φέρνει τις δουλειές του. Και μαζί (στο τέλος, εκεί που δίνονται βραβεία και έπαινοι και που πάντα με κάποιο φεύγει) να τον συνοδεύουν κάποιοι από τους ήρωες των ταινιών του. Έτσι είχε γίνει και με το «Άλλος δρόμος δεν υπήρχε» που πήρε εδώ το 1ο βραβείο μεγάλου μήκους, ήρθε μαζί με μερικούς από τους επιζώντες ήρωες της ταινίας του. Μετά με το εκπληκτικό «Μεταξά. Ακούγοντας τον χρόνο» ( https://www.youtube.com/watch?v=YfPakd-fACw) ήρθε με τους γιατρούς του νοσοκομείου και μάθαμε και τη συνέχεια της ταινίας και της ζωής. Πρόπερσι έφερε την ταινία «Το μέσα φως» (https://www.youtube.com/watch?v=AAABWHGOcsI) και είχαμε την εξαιρετική τύχη να γνωρίζουμε και να ακούσουμε να μιλάει, να απαγγέλλει, να διηγείται τον πρωταγωνιστή του, τον Γιώργη Μαρκάκη, 86 χρονών, οφθαλμίατρο και ιδρυτή του μουσείου ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ στη Χερσόνησο Κρήτης. Σπουδαίος σκηνοθέτης και άνθρωπος ο Ψυλλάκης, φαίνεται αυτό άλλωστε από τις δουλειές του.
    Ευχαριστούμε για το σημερινό Νικοκύρη και Αντώνη.

  23. Μαρία said

    15, 17
    Στις Κυκλάδες, στη Χίο αλλά και σε κάποια Δωδεκάνησα.

  24. Antonislaw said

    19 ευχαριστω πολυ Εφη που μου » ξεπαραλυσες» την εννοια του τζιριτω!

    18 Ο Νικος Κοκοβλης γεννηθηκε στη Μικρασια το 1920 και ηρθε στην Κρητη 2 χρονων, το 1922.
    https://www.sansimera.gr/biographies/510
    Το φιλολογικο του ψευδωνυμο ηταν Μαδαριτης, δηλαδη κατοικος της Μαδαρας, δλ των Λευκων Ορεων της Κρητης.Η συζυγος του Αργυρω Πολυχρονακη Κοκοβλη γεννημα θρεμμα Χανιωτισσα, με την οποια ηταν αξεχωριστο διδυμο στη ζωη, στη λογοτεχνια και στους αγωνες. Προσωπικα δεν εχω διαπιστωσει απο τα βιβλια του- εχω διαβασει ολα τα εκδοθεντα- να αυτοπροσδιοριζεται ως Μικρασιατης κατα τροπο που να τον διακρινει απο τους αλλους συναγωνιστες του.
    Αν τον θεωρησουμε αξιοπιστο πληροφορητη για τη Μαχη της Κρητης, περιγραφει το μεγεθος της λαικης αυθορμητης συμμετοχης του κρητικου λαου ηδη απο την πρωτη μερα της απο αερος εισβολης των χιτλερικων. Αλλωστε αυτη η λαικη συμμετοχη ηταν που εκανε τον γνωστο Γερμανο ιστορικο να υποστηριξει οσα υποστηριξε περι μη τηρησης του ιπποτικου πνευματος του πολεμου απο τους ντοπιους.
    Στο αρθρο αυτο που επιμεληθηκε ο Κωστοπουλος νομιζω δινει την κρατουσα αποψη για την αντισταση στην Κρητη
    http://www.efsyn.gr/arthro/i-mahi-kai-i-antistasi
    Αλλωστε αδιαψευστος μαρτυρας τα δεκαδες καμενα χωρια και τα εκατονταδες θυματα αμαχων, σε αντιποινα για αντιστασιακες ενεργειες.

  25. Καθώς πλησίαζαν σερνάμενοι είδαν το χέρι του γερμανού να κινιέται προς το μέρος του μπιστολιού του. Χύμηξαν και τον αποτέλειωσαν με τα δρεπάνια. Το άψυχο κουφάρι κρέμονταν τώρα σαν άψυχο και ντροπιασμένο. Η Ελένη παραξενεύτηκε με τον εαυτό της. Απορούσε κι’ η ίδια για το θάρρος και τη δύναμή της τούτη τη στιγμή. Μα καθώς γύρισε ξανά και κοίταξε το σώμα το άψυχο σαν να λυπήθηκε για την πράξη της.

    – Μήπως και τούτοι δεν έχουν μανάδες, αδελφές, γυναίκες κι αρραβωνιαστικές; Καημένες κι αυτές!…

    Αλλά δεν νταλαντεύτηκε για πολύ. Όχι δεν χρειάζεται λύπηση. Ετούτοι είναι κάτι άλλο. Ήρθανε να μας φάνε, να μας σκοτώσουν, να μας σκλαβώσουν. Πρέπει να αντισταθούμε, να πολεμήσουμε.

    – Φονιάδες και ληστές είντα γυρεύετε στον τόπο μας; Κατέχετέ το δε θα σας αφήσουμε ζωή.

  26. cronopiusa said

    Δεν έλειπε μονάχα ο αρραβωνιαστικός της. Έλειπε κι ο αδελφός της, κι ο κουνιάδος της, ο δεύτερος γιος του μπάρμπα Νικόλα, κι όλα τα παλικάρια του χωριού λείπανε.

    – Δεν πρέπει να τσι χάνουμε τσ’ ολπίδες μας. Θάρθουνε θέλει, μιαν ημέρα θάρθουνε.


    Βρέθηκαν τα πρώτα οστά Ελλήνων πεσόντων στην Αλβανία

    [PDF] Oι κρητες μαχητες στα βουνα της Aλβανιας

  27. cronopiusa said

    Βρέθηκαν τα πρώτα οστά Ελλήνων πεσόντων στην Αλβανία :: left.gr

  28. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μ΄άγγιξαν στο φιλότιμο, μ΄έπιασε το παράπονο απ΄το λαιμό κι ούτ΄ ευχαριστώ δεν είπα στον Αντώνη και Νικοκύρη.

    Γεια σου Κρόνη με τα ωραία σου!Αυτές τις μέρες λέγαμε για τον Πρεβεζάνο (η κόρη φίλων παίζει μαζί του)
    Μα να ξεδιαλέγουμε να αναδείχνουμε κάθε φορά την ήρα και να χάνουμε το στάρι…

  29. cronopiusa said

  30. Κουτρούφι said

    #15, 23.
    Έχει ξανασυζητηθεί κατα καιρούς εδώ. Πολύ συνηθισμένο και στη Σίφνο.

    Ο Αγγελές ημπρόβαλε στου Τρουλακιού την πόρτα
    κι ησήκωνε στο-ν-ώμο του ένα τσουβάλι χόρτα

    Γενικές από παρατσούκλια: του Φυσακιού, του Γιαγλακιού, τ’ Αθρωπακιού, του Κοτζακιού.

  31. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    » …Ο μπάρμπα Νικόλας πλησίασε τον Πετράκη έπιασε το λουρί του πολυβολακιού και του το κρέμασε στον ώμο.

    – Πάρτο μωρέ, τούπε… Εσείς τα κοπέλια θα πολεμήσετε καλιά από μας… Αυτός πήγε και ξετρύπωσε ένα παλιό σισανέ. Ήταν κειμήλιο ιερό. Μ’ αυτόν πολεμούσε ο πατέρας του στη μεγάλη επανάσταση του 1866. »

    Αὐτὸ τὸ κομμάτι μοῦ θύμισε τὸν «Κερκέζο» τοῦ Κονδυλάκη.

  32. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τα ΄πεχουμε ξαναματαπεί, αλλά ας τα ξαναπούμε

    Αλεξάντερ Φίλτνινγκ: Ο Άγγλος αποικιοκράτης πράκτορας στη Μάχη της Κρήτης που έλεγε τους Κρητικούς πυγμαίους της Μεσογείου, δειλούς, προδότες, κλεφταράδες κι απατεώνες
    http://agonaskritis.gr/%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%AC%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%81-%CF%86%CE%AF%CE%BB%CF%84%CE%BD%CE%B9%CE%BD%CE%B3%CE%BA-%CE%BF-%CE%AC%CE%B3%CE%B3%CE%BB%CE%BF%CF%82-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%B9%CE%BF/

    Η μαρτυρία του Πάτρικ Λη Φέρμορ για την απαγωγή του στρατηγού Κράιπε
    http://agonaskritis.gr/%CE%BF-%CF%80%CE%AC%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BB-%CE%BB%CE%B7-%CF%86%CE%AD%CF%81%CE%BC%CE%BF%CF%81-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%AE-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%83/

  33. Γιάννης Κουβάτσος said

    «Αυτά τα ολίγα, για να μη δουλευόμαστε μεταξύ μας…»
    Θέσφατα για τον Βάτμαν όσα γράφει ο τυχοδιώκτης και άκρως αμφιλεγόμενος Φίλντινγκ και γνωστό το κόλπο να παραθέτουμε αποσπάσματα και όχι ολόκληρο το κείμενο (εν προκειμένω το αφιέρωμα), για να «αποδείξουμε»…τι άραγε; Ότι οι Κρητικοί είναι δειλοί και συμφεροντολόγοι; Εξ ιδίων τα αλλότρια…
    Το πλήρες αφιέρωμα:
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.efsyn.gr/arthro/kryfto-kai-kryftoyli&ved=2ahUKEwjwwL-KzbfbAhXHhqQKHaDEC4QQFjAAegQIBxAB&usg=AOvVaw0Gyf5l1ac3o_-Rl71M4rlZ

  34. sarant said

    Επανήλθα δημήτριος!

    10 Ωραίο σχόλιο Το εκλακώ πρέπει να το καταγράφει ο Trapp, ή ετσι καταλαβα απο τον Κριαρά (Μεσαιωνικό στο λ. γλακώ)

    14 Εμείς ευχαριστούμε! Και αυτό για τον εμφύλιο στην Κρήτη χρήσιμο ειναι να λέγεται

    15 Με πρόλαβαν οι άλλοι. Κυκλάδες στάνταρ.

    25 Το στίγμα,, ή το δικαιωμένο μίσος

    31 Ναι μπράβο, εκεί ειχε σισανέ!

  35. 2: > τα ‘χουμε ξαναπεί για τη δυσκολία της οθόνης

    Κι έχουμε ξαναπεί, να πατάς το F9 (φυσικά στον Firefox)

  36. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Η μάχη της Παναγιάς Κεραμιών, 12-14 Νοέμβρη του ΄44
    Στο 12:57 ο αφηγητής, γιος πολεμιστή του 14ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ, παιδάκι που πήγε να δει τον πατέρα του, λέει : «Επέμενα κι έπαιξα μ΄ένα πολυβολάκι»
    http://www.neatv.gr/el/video.php?vi=350278

  37. Jago said

    Αφήνω αυτό εδώ μέχρι να γράψω δυο τρία πράματα που σκέφτομαι με αφορμή το διήγημα.

  38. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Εδώ όλο το βιβλίο του Π.Λ.Φέρμορ
    https://books.google.gr/books?id=RKafCwAAQBAJ&pg=PT14&lpg=PT14&dq=%CE%96%CE%B1%CE%BD+%CE%A6%CE%AF%CE%BB%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%B3%CE%BA&source=bl&ots=mHSBaWG5PB&sig=wwmlg8k3XqiiBnKd6DA2i6QNfRg&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwj06pzJn4HUAhUKkRQKHYK9A4sQ6AEIPDAG#v=onepage&q=%CE%96%CE%B1%CE%BD%20%CE%A6%CE%AF%CE%BB%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%B3%CE%BA&f=false

  39. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Εντωμεταξύ στα γλωσσικά του διηγήματος είπαμε το γλακώ και το τζιριτώ (γλάκι ή γλάκιο και τζιρίτι αντίστοιχα) αλλά ο Παπαδουλάκης, κρητικός και με εμμονή στην παραμονή του στην Κρήτη έκανε την όμορφη ταινιούλα Η Πιλάλα ! Χαλάσαμε 🙂 🙂

  40. ΚΑΒ said

    Από το ΙΛΑ: γλάκα=γρήγορα
    γλάκα επήε στον ποταμό κι εγιάειρε
    γλακαλωνεύω=περιέρχομαι ασκόπως
    γλάκημα=γρήγορα
    γλακιστά, γλακητά, γλακηκτά, αγλακηκτά=γρήγορα
    γλακητό= τρέξιμο
    γλακητός=γρήγορος
    γλάκι και γλακητό=τρέξιμο
    Μουδέ πουλί τον έπιασε μουδέ λαγός στο γλάκι
    γλακοπατώ=ποδοπατώ
    γλακώ=τρέχω
    όλα από την Κρήτη· το γλακώ σε πάρα πολλές περιοχές (βλέπω και Θήρα, Ίο), Παπαδιαμάντης, Καρκαβίτσας, Μυριβήλης
    Εμείς δε τον λέμε.
    γλακάρω=τρέχω Σίφνος

  41. sarant said

    36 έπαιξε = πυροβόλησε;

  42. ΚΑΒ said

    Για το λακίζω

    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%BB%CE%B1%CE%BA%CE%AF%CE%B6%CF%89&sin=triantafyllides

  43. ΚΑΒ said

    40. δεΝ το λέμε

  44. 36-41

    Γι’ αυτό όταν μας λέει η Κρητιτσιά «θα σου την παίξω», φεύγομε τρέχοντας.

  45. 8, sarant said: «τζιριτιστός» που θα πει…. σφαιράτος (= πολύ γρηγορα). Τζιρίτι, τουρκικά, το ακόντιο.
    # Παρ’ ημίν, υπάρχει το επίθετο τσιρούτ(ι)κος=λεπτοκαμωμένος, ευπαθής, αδύνατος

    14, Antonislaw said: «…Ελπιζω να σας αρεσε το διηγημα του ζευγους Κοκοβλη»
    # Βεβαίως και είναι πολύ καλό το διήγημα. Και βεβαίως περιγράφει μια συγκεκριμένη εμπειρία και όχι όλη την αντίσταση στην Κρήτη.
    # Όσο για την παρέμβαση του «Ιστοριοδίφης» (σχόλιο 16), εκτιμώντας το …ψευδώνυμό του, του συνιστώ να μην εμπιστεύεται μονομερώς τις απόψεις οποιουδήποτε Βρετανού (και όχι μόνο). Προπαντός όμως να μην εμπιστεύεται τις επιλεκτικές (και όχι μόνο) αναφορές του ΙΟπαθιασμένου. Για του λόγου το ασφαλές, τον πληροφορώ ότι ο περί ού, «συνελήφθη κλέπτων οπώρας»! Τον προτρέπω να ανατρέξει σε μια παλιότερη ανάρτηση του Σαραντ, με τίτλο «Γενοκτονίες και ποινικοποίηση» όπου θα βρεί ψευδείς παραπομπές αυτού του «κυρίου», με προφανή σκοπό την παραπλάνηση των αναγνωστών (βιβλίου του).

    22, Μαγδαληνή said: «…Έχουμε την τύχη στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ της Χαλκίδας ο Σταύρος Ψυλλάκης να μας φέρνει τις δουλειές του»
    # Το μόνο ντοκυμαντέρ του Ψυλλάκη που είδα, είναι αυτό που μας προσέφερε σήμερα ο Νοικοκύρης, τη βιογραφία δηλαδή των σημερινών διηγηματογράφων μας με τίτλο «Δεν υπήρχε άλλος δρόμος». Δυστυχώς φαίνεται να είναι αυτολογοκριμένο, αφού δεν αναφέρει σχεδόν τίποτα για τα 14 χρόνια των βιογραφούμενων στην Τασκένδη. Δεν πειράζει. Κάποιες άλλες …εξομολογήσεις που διάβασα για «τους βίους και τις πολιτείες» συντρόφων στον «παράδεισο» της Τασκένδης (και του Μπούλκες), με έκαναν να φρίξω!

  46. sarant said

    45 Αυτό που λες πρέπει να είναι το «τσουρούτικος» της κοινής.

  47. Κουτρούφι said

    #40 τέλος. Όπα! Αυτό δεν το ξέρω. Ίσως καταγράφηκε παλιά και δεν χρησιμοποιείται σήμερα.

    Και μεις έχουμε το «παίξιμο» για το τουφέκισμα αλλά χρησιμοποιούμε λίγο διαφορετική σύνταξη για το ρήμα. Λέμε «θα σε παίξω» (θα σε τουφεκίσω) και όχι «θα σου την ΄παίξω».
    «Αυτός θέλει παίξιμο». Θέλει τουφέκισμα

  48. Γιάννης Κουβάτσος said

    45: Αν διαβάσετε χωρίς προκατάληψη το αφιέρωμα, θα διαπιστώσετε ότι ο Κωστόπουλος δεν σιγοντάρει τον Φίλντνινγκ. Αντιθέτως, εξηγεί, στα κομμάτια που ο Βάτμαν «ξέχασε» να παραθέσει, υπό ποιες συνθήκες κατέληξε στα προσβλητικά συμπεράσματά του ο Βρετανός.

  49. Παναγιώτης Κ. said

    Φίλος κρητικός στον οποίο έθεσα το ερώτημα πως απόφυγε(;) τον Εμφύλιο η Κρήτη μου απάντησε ότι οφείλεται στο έθιμο της βεντέτας. Αν είχαμε Εμφύλιο στην Κρήτη τότε λόγω βεντέτας οι Κρητικοί θα είχαμε αλληλοεξοντωθεί, συμπλήρωσε.

  50. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    44 🙂 🙂

    45.>> εκτιμώντας το …ψευδώνυμό του,
    ιστοριοερίφης

  51. Jago said

    Ευχαριστώ πολύ τον Antonislaw που βρήκε και μετέγραψε αυτό το κόσμημα, μου δίνει την αφορμή να εκθέσω κάποιες απόψεις μου που αφορούν συχνή παραφιλολογία για τη Μάχη της Κρήτης.

    Έχει συζητηθεί πολλές φορές η υποτιθέμενη σκληρότητα των Κρητικών κατά των Γερμανών αλεξιπτωστών, ειδικά τότε με το ντόρο από το βιβλίο του Χάιντς Ρίχτερ και τη συμβολή ντόπιων φιλελέδων. Ε ναι ας τους υποδεχόμασταν με λουλούδια και γιρλάντες αλλά με αφορά άλλο ζήτημα που θέτει το διήγημα, ο αφοπλισμός μετά το κίνημα του ’38 και αν πράγματι οι Βρετανοί σκόπιμα μας άφησαν άοπλους. Το τελευταίο θεωρώ ότι δεν ισχύει στην πραγματικότητα.

    Η δυσκολία είναι να κατανοήσει κανείς πως δεν υπήρχε συμφέρον στους Βρετανούς να κρατούν άοπλους τους Κρητικούς, η πτώση της Κρήτης άφησε τόσα πολλά ανεξίτηλα σημάδια με το αποτέλεσμα να διαιωνίζονται και σήμερα πολλοί μύθοι και παρανοήσεις.

    Αυτό που πρέπει να καταλάβουμε είναι ότι βρισκόμασταν σε εξαιρετικά ανασφαλή μεταβατική περίοδο. Ο θάνατος του Μεταξά, η κατάρρευση της ηπειρωτικής Ελλάδας, ο δωσιλογικός συμβιβασμός έφεραν τόσες κοινωνικές και πολιτικές αναταράξεις που ακόμα και η βρετανική πολιτική κατελήφθη εξ απίνης αφού είχε πάρα πολλά μέτωπα ανοιχτά ταυτόχρονα να διαχειριστεί.

    Ένα από αυτά ήταν εξαιρετικά σημαντικό, η στρατηγική θέση της Κρήτης. Δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί πως η εισβολή στην Ελλάδα έγινε για να καταληφθεί η Κρήτη ως προγεφύρωμα για τη Μέση Ανατολή. Ανάλογα σχέδια είχε ο Χίτλερ και για τη Μάλτα.

    Οι υπερβολές αρχίζουν από το αν οι Βρετανοί άφησαν σκόπιμα άοπλους τους Κρητικούς. Ακόμα και οι βρετανοί ιστορικοί έχουν επικρίνει έντονα αυτή τη στάση αλλά όπως πάντα η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Ήταν τόσο ανώμαλη η κατάσταση που οι πραγματικοί φταίχτες ήταν η ανικανότητα των Ουίβελ και Φράιμπεργκ να εκτιμήσουν σωστά την κατάσταση δίνοντας τις αναφορές τους στην κυβέρνησή τους.

    Ο άτυχος Πεντλέμπουρι είχε συνειδητοποιήσει αυτή τη σπουδαιότητα και κρυφά είχε αρχίσει να στήνει οπλοστάσιο στη βίλα Αριάδνη. Δυστυχώς αυτό αποκαλύφτηκε αμέσως μετά στους Γερμανούς έπειτα από κατάδοση.

    Στη δε μάχη είναι συχνές οι αναφορές για την ασυνενοησία μεταξύ των βρετανικών στρατευμάτων, οι ασύρματοί τους δεν λειτουργούσαν γιατί είχαν περιορισμένη εμβέλεια. Επιπλέον, τα πολεμοφόδια τους ήταν όντως περιορισμένα, δείγμα της ανικανότητας των βρετανών αξιωματικών στον τομέα του εφοδιασμού.

    Η δε οικονομική και τεχνολογική κατάσταση της βρετανικής αυτοκρατορίας ήταν όντως δεινή τότε. Ο Τσώρτσιλ στις 10 Ιουνίου 1941 έλεγε στη Βουλή των Λόρδων μετά την πτώση της Κρήτης μεταξύ άλλων: «Η δράση για τη διατήρηση του ελέγχους της θαλάσσης, στα βόρεια ύδατα της Κρήτης, δίχως επαρκή αεροπορική υπεράσπιση, ήταν καταδικασμένη να ήταν πάρα πολύ δαπανηρή».

    Η συνεργασία όμως μεταξύ των Κρητικών και των βρετανικών στρατευμάτων είναι όντως μια αλήθεια που έχει υποτιμηθεί. Κανείς δεν έκανε μονόπλευρο αγώνα, κάθε διαθέσιμη δύναμη αντίστασης ήταν απαραίτητη.

    Αλλά θα σας αφήσω με ένα κουιζάκι, αλήθεια γιατί υπήρχαν τόσα πολλά στρατεύματα στη Κρήτη και για πόσο καιρό πριν; Η απάντηση είναι έξι μήνες πριν την εισβολή, οι βρετανοί ιστορικοί αποκαλούν αυτή την περίοδο «κατοχή» και ουσιαστικά έτσι είναι αφού η μεταξική κυβέρνηση την έκανε δώρο την Κρήτη στους Βρετανούς με τον όμως αυστηρό όρο… να μην εξοπλίσουν τους ντόπιους!

    Καταλαβαίνετε πόσο περίπλοκο θέμα είναι τελικά…

  52. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    46. το τσουρούτικο, λειψό, το λέμε επίσης. Και τσουρουτεύω/τσουρουτεύτηκα ,τραυματίζω, τραυματίζομαι π.χ. κόβω ή κοπανάω το δάχτυλο. Εκείνο που δε λέμε και το έχει στο κείμενο είναι ΤΟ ρακί (με λιχουδιές και δυνατό ρακί) . Η ρακή ή τσικουδιά. Τσίπουρα ήσαν, παλιά, μόνο τα αποστάφυλα μετά το πάτημα. Ύστερα τα άκουσα και τσίκουδα 🙂

    Τί σημαίνει «ο ήλιος επιάστηκε;»
    Μαγκώθηκε, θόλωσε, κρύφτηκε;

  53. Ριβαλντίνιο said

    Το ’38 οι οπλισμένοι Κρητικοί πήγαν να κάνουν κίνημα και απέτυχαν. Το ’41 αν οι Κρητικοί ήταν οπλισμένοι θα απέκρουαν τους Γερμανούς. 😕 😕 😕 Seems legit.
    Άλλο παραμύθι αυτό με τους 2 αντάρτες που παρίσταναν τον Χίρου Ονόντα.
    Όπως είπε και o Jago είναι μύθος ότι οι Γερμανοί δεν ήθελαν καθόλου ιταλική επίθεση στην Ελλάδα. Απλά ήθελαν να ξεκινήσουν από τα Ιόνια νησιά και την Κρήτη. Για την ακρίβεια και το ιταλικό σχέδιο επίθεσης προέβλεπε ενέργεια κατά της Κέρκυρας αλλά δεν εφαρμόσθηκε. Μόλις οι Ιταλοί μας την έπεσαν οι Άγγλοι έστειλαν στρατό στην Κρήτη, όχι όμως στην ηπειρωτική χώρα για να μην προκαλέσουμε τους Γερμανούς. Εμείς , τον Νοέμβριο του ’40 είχαμε στο μέτωπο 230.000 στρατό , στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 60.000 και στην Κρήτη 13.000 .

  54. # 52

    Εώ καταλαβαίνω πως καλύφθηκε από τα αεροπλάνα και τα αλεξίπτωτα

  55. ΚΩΣΤΑΣ said

    Να έρθω κι από εδώ, έστω και αργά.
    Ως διήγημα μου άρεσε πάρα πολύ και συγχαρητήρια στον Antonislaw που είχε την καλοσύνη να κοπιάσει και να μας το παρουσιάσει και ευχαριστίες πολλές στον Νικοκύρη για τη δημοσίευση.

    Επί της ουσίας για την μάχη της Κρήτης, δεν ξέρω πολλά. Αν ο Ιστοριοφίδης λέει αλήθεια ότι ο Κωστόπουλος κατακρίνει τους Κρητικούς, μάλλον μια χαρά έπραξαν οι Κρητικοί.

  56. ΓιώργοςΜ said

    Αφού ευχαριστήσω με καθυστέρηση για το υπέροχο σημερινό,

    52 Προκύπτει από την προηγούμενη πρόταση:

    Κι αν ανθρώπινο μάτι κατάφερνε να τρυπήσει το μαύρο αυτό πέπλο, πάλι τον ουρανό δεν αντίκριζε γιατί σκεπάζονταν απ’ τις γκριζοσκότεινες σιλουέτες των αεροπλάνων.

    – Παναγία μου!… Κι ο ήλιος επιάστηκε!…- ξεφώνησε η Ελένη μια στιγμή που άφησε τη ματιά της να ψάξει τριγύρω.

    Κι εγώ στην αρχή σκέφτηκα ποιητικά, θεωρώντας το αλεξίπτωτο σαν μεγάλη απόχη, αλλά δεν…

  57. sarant said

    51 Eυχαριστούμε!

    Σιγά μη λέει αλήθεια ο Ιστοριοδέπτης!

  58. μπετατζής said

    Νομίζω ότι οι βρετανοί αφησαν άοπλους τους κρητικούς επειδή απλά δεν υπήρχαν όπλα διαθέσιμα. Σαφώς και οι Άγγλοι έκαναν τους δικούς τους πολιτικούς και άλλους σχεδιασμούς χρησιμοποιώντας συχνά τους ντόπιους ως πιόνια, στην συγκεκριμένη συγκυρία όμως πιστεύω ότι αν είχαν όπλα θα τους εδιναν.

    Το τραγικό λάθος των άγγλων στη μάχη της Κρήτης ήταν ότι περίμεναν μέχρι τελευταία στιγμή απόβαση από θάλασσα έχοντας τα όπλα τους στραμμένα στο νερό μάταια, αντι να φυλάξουν με όλες τους τις δυνάμεις τα αεροδρόμια ή να προσπαθήσουν να τα ανακαταλάβουν, πολύ εφικτή πιθανότητα τις πρώτες μέρες της μάχης αλλά ανέφικτο αργότερα όταν οι ναζί είχαν μεταφέρει τεράστιες ενισχύσεις μέσω των αεροδρομίων Μάλεμε κλπ.

    ωραίο το διήγημα.

  59. 53 Ρίβα, οι Ιγγλέζοι είχανε στείλει στρατό και στην ηπειρωτική Ελλάδα. Που έδωσε, κυρίως, μάχες υποχώρησης. Στάντυ Χίστορυ, ωρέ ζαγάρρρρρ…!!!

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%B5%CE%B9%CF%83%CE%B2%CE%BF%CE%BB%CE%AE_%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1

  60. ΚΩΣΤΑΣ said

    57 > Ιστοριοδέπτης;;; τι είναι τούτο πάλι;

  61. 58 Μπέτα, υπήρχε και το προηγούμενο της ένοπλης εξέγερσης του ’38 (;). Ο Μεταξάς είχε αφοπλίσει εντελώς τα έμπεδα (κέντρα εκπαίδευσης) της Κρήτης και είχε στείλει την μεραρχία Κρήτης στο μέτωπο. Και, βέβαια, με την κατάρρευση του μετώπου, ξόμειναν στη Ρούμελη. Εξ ού και ο έφεδρος υπολοχαγός Μητσοτάκης Κωνσταντίνος με τα τρία συσσίτια στην Αθήνα επί Κατοχής.

  62. Ριβαλντίνιο said

    @ 59 Σκύλος

    Με αδικείς και αμαρτάνεις λίαν αδικαιολογήτως πολυαγαπημένο τσόου – τσόου ! 😦 😦 😦
    σνίφ – σνίφ , κλάψ – κλάψ, κάι – κάι 😦 😦 😦

  63. μπετατζής said

    Σκύλε δεν το αμφισβητώ αυτό νομίζω όμως ότι δεν έχει σχέση με το ότι δεν έδωσαν στη συγκεκριμένη χρονική στιγμά όπλα οι άγγλοι. Εχει σχέση με την παραίτηση από την ιδέα της δημιουργίας ένοπλων πολιτοφυλακών ΠΡΙΝ από τη μάχη της κρήτης. Εκεί έπαιξαν ρόλο οι Αγγλοι που είχαν δεσμευτεί στον Μεταξά να μην δώσουν όπλα στους Κρητικους. όταν ξέσπασε η μάχη υπήρχε εκτός απ όλα αυτά και ελλειψη όπλων που μου φαίνεται πιο λογική ερμηνεία για τη συγκεκριμένη στιγμή

    φυσικά δεν παίρνω και όρκο, Αγγλοι είναι αυτοί.

  64. Ριβαλντίνιο said

    Τον παπάρα τον Μεταξά, άφησε χωρίς σημαντικό οπλισμό την Μάνη. Αλλιώς οι Μανιάτες θα είχαν μπεί στο Βερολίνο από το καλοκαίρι του ’41 και τώρα δεν θα είχαμε την γνωστή φωτογραφία του Σοβιετικού με τα δυό ρολόγια.

  65. Μαρία said

    60
    δέφω
    A.soften by working with the hand: δ. ἑαυτόν, sens. obsc., = Lat. masturbari, Eub.120.5:—Med., Ar.Eq.24, Pax290.

  66. Jago said

    58. «Νομίζω ότι οι βρετανοί αφησαν άοπλους τους κρητικούς επειδή απλά δεν υπήρχαν όπλα διαθέσιμα.»
    Ακριβώς αυτό λέω πιο πάνω, οι βρετανοί αξιωματικοί αποδείχτηκαν εγκληματικά ακατάλληλοι αφού ούτε για τους δικούς τους στρατιώτες κατάφεραν να τους εφοδιάσουν έγκαιρα με πυρομαχικά τις αποφράδες ημέρες. Διαβάζω και αγοράζω πολλά βιβλία για την Κρήτη κι έχω σχηματίσει μια άποψη για τα αίτια της πτώσης της Κρήτης. Χρειάζεται ακόμα πολύ υλικό για να καταλάβω τι συνέβη τότε.

    Για τα υπόλοιπα Ρίβα, Μπέτα, Σκύλε για το κίνημα του ’38, δυστυχώς ήταν εξαρχής καταδικασμένο να αποτύχει. Κακός σχεδιασμός, πολλή βιασύνη και πλήρως οπερετική η εκτέλεση. Ουσιαστικά ήταν μόνο χανιώτικο κίνημα. Αν συχνάζετε σε παλιατζίδικα και βρείτε το βιβλίο του Βαγγέλη Χατζηαγγελή που τα γράφει από πρώτο χέρι (σε λογική τιμή εννοείται, όχι πενηντάρια και αηδίες) «Το αντιδακτορικό κίνημα της Κρήτης», έκδοση του 1965, είναι αποκαλυτπικό και διαφωτιστικό.

  67. ΚΩΣΤΑΣ said

    65 Αυτό, με την αρχαία σημασία στο λινκ;

    http://greek_greek.enacademic.com/33951/%CE%B4%CE%AD%CF%86%CF%89

  68. Jago said

    *Αντιδικτατορικό, γκρρρ.

  69. Ριβαλντίνιο said

    Και για μια μικρή πληροφόρηση όποιος θέλει και εδώ :

    Το κίνημα των Χανίων κατά της 4ης Αυγούστου και η αυτοδιάλυση του (28 – 29 Ιουλίου 1938)

    http://www.istorikathemata.com/2014/07/the-cretan-revolt-against-the-4th-of-August-and-its-failure-29th-July-1938.html

  70. Μαρία said

    67
    Ναι, αυτό.
    Ιχθύν δ’ Ομηρος εσθίοντα είρηκε πού

    τινά των Αχαιών; Κρέα δε μόνον ώπτων, επεί

    έψοντα γ’ ου πεποίηκεν αυτών ουδένα.

    Αλλ’ ουδεμίαν άλλην εταίραν είδέν τις

    αυτών, εαυτούς δ’ έδεφον ενιαυτούς δέκα.

    Πικράν στρατείαν δ’ είδον, οίτινες πόλιν

    βίαν λαβόντες, ευρυπρωκτότεροι πολύ

    της πόλεως απεχώρησαν ης είλον τότε. https://sarantakos.wordpress.com/2009/10/24/tefter/#more-1277

  71. ΛαΕ said

    Χρηστική πληροφορία.
    Όταν χρειαστεί να κάνετε παραπομπή σε κάποιο σύνδεσμο – ανάρτηση τότε…στο κείμενό σας γράφετε .
    Ανάμεσα στο =>, δηλαδή θα επικολληθεί η διεύθυνση της παραπομπής, ενώ ανάμεσα στα δύο > <, δηλαδή Καζαμίας 2018 θα γράψετε ότι θελήσετε να εμφανιστεί στους αναγνώστες.
    Αποτέλεσμα
    «Αγαπητοί μου διαβάστε το τι θα μας συμβεί μέσα στο 2018 Καζαμίας 2018 ».
    Σημείωση
    Καθημερινός (σχεδόν) αναγνώστης του παρόντος ιστολογίου, που δεν σχολιάζει ποτέ.

  72. ΚΩΣΤΑΣ said

    70 > εαυτούς δ’ έδεφον ενιαυτούς δέκα

    Δηλαδή ισχύει πραγματικά το λαϊκόν άζμα:

    – Έτσι που λέτε άρχισε ο πόλεμος στην Τροία,
    όταν οι Τρώες κι οι Έλληνες βαρούσαν μακακία; 😉

    Ρε, τι μαθαίνει εδώ μέσα;

  73. sarant said

    71 Καλώς ορίσατε και στα σχόλια, αγαπητέ! Σας κράτησε η σπαμοπαγίδα επειδή ηταν το πρώτο σας σχόλιο.

    Αν βαλατε κάτι ανάμεσα σε γωνιώδεις αγκύλες, χάθηκε.

  74. Νέο Kid said

    Οι Εγγλέζοι μετά τη Δουνκέρκη ήταν dead broke. (Κι είχαν κι ένα κοτζάμ ημέτερο νησί να φυλάξουν)Ίσως να μην ήταν θέμα «ακαταλληλότητας/ανικανότητας» των αξιωματικών και των συστημάτων εφοδιασμού ,αλλά απλά θέμα αφραγκίας… τα ντολαρς απ τα ξαδέρφια δεν είχαν αρχίσει ακόμα να πέφτουν χοντρά.

  75. Jago said

    Α μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια. Το ότι «οι Βρετανοί μας άφησαν άοπλους» δεν είναι αποκλειστικά αριστερό αφήγημα. Έχω πηγές από δεξιούς μέχρι φανατικούς κομμουνιστοφάγους Κρητικούς που διατυπώνουν ακριβώς το ίδιο παράπονο.

  76. Μαρία said

    72
    Μόνο οι Έλληνες, λέει ο ποιητής.
    Για εμβάθυνση https://sarantakos.wordpress.com/2009/10/24/troikis/

  77. Alexis said

    Πολύ καλό το διήγημα!
    Μπράβο στον Antonislaw και στο Νικοκύρη!

  78. Γιάννης Κουβάτσος said

    Κώστα, τον έχετε στοχοποιήσει για τα καλά τον Κωστόπουλο. 😊 Δεν χρειάζονται μαντεψιές, παραθέτω όλο το αφιέρωμα σε προηγούμενο σχόλιο, διαβάστε το.

  79. Jago said

    74. Η Δουνκέρκη έγινε ακριβώς ένα χρόνο πριν τη Μάχη της Κρήτης. Όμως οι Βρετανοί όμως είχαν καλά στημένα προγεφυρώματα στην Αίγυπτο και στη Μέση Ανατολή εξ ου και η σημασία της κατάληψης της Κρήτης από τους Γερμανούς. Ρόμελ κλπ αλλά θυμήσου πως και η τελική ήττα των Afrika Korps οφειλόταν στην ουσία στην έλλειψη ανεφοδιασμού.

  80. Jago said

    (Κάτι έχω πάθει και σκορπίζω παντού όμως όμως όμως)

  81. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    54,56 τέλος, ε βέβαια! Και σκεφτείτε το ξαναματαδιάβασα, αλλά στόκαρα. Ευχαριστώ!

    Μαύρα κοράκια σκέπασαν τον ουρανό

    Κάπου στον Όμηρο(;) για μια μάχη λέει ότι τα δόρατα (ή βέλη;) έπεφταν τόσο πυκνά που έκρυψαν τον ήλιο, «συννέφιασε».

  82. ΚΩΣΤΑΣ said

    76 Ευχαριστώ, Μαρία

    78 Γιάννη, με βόλευε ο Ιστοριοφίδης, για το λογοπαίγνιο. 😉

    Είδα το σχόλιο 33, αλλά δεν άνοιξα το λινκ, μην κολλήσω κανέναν ιό. (φάτσα με μαύρα γυαλιά – δεν ξέρω πως μπαίνει). Άσε ρε Γιάννη τώρα, ο άνθρωπος είναι καραστρατευμένος και εξυπηρετεί αποκλειστικά ιδεολογικά συμφέροντα.

  83. Ιστοριοδίφης said

    Αποτρελάθηκε ο 83χρονος πρώην ομαδάρχης των κατηχητικών της «Ζωής», Χρήστος Γιανναράς. Σε άρθρο του στην σημερινή κυριακάτικη «Καθημερινή» ζητεί από τον εγγράμματο Κούλη (που μπερδεύει τον Ρουσσώ με τον Μοντεσκιέ) να ξηλώνει καθημερινά 5 αγράμματους από τον Κρατικό Μηχανισμό, για να πάει μπροστά το Ρωμέικο…

    1) Αγαπητέ κ. Κουβάτσο (33): Αν ο βρυκόλακας Μητσοτάκης ήξερε τί έγραφε για τους Κρητικούς ο Xan Fielding στις απόρρητες εκθέσεις του προς το Κάϊρο, νομίζετε ότι θα τον βράβευε τον Μάη του 1991 στα 50χρονα της Μάχης της Κρήτης, ενώπιον του καγκελλαρίου Κόλ;

    Είστε γεννημένος αντιρρησίας, κ. Κουβάτσο, και αρνείσθε το αυτονόητο: Χτές, επί 8 ώρες γράφατε σχόλια επί σχολίων για να αμφισβητήσετε την πέντακάθαρη απόφαση του Κακουργιοδικείου Θεσσαλονίκης (Δεκ. 1966) ότι ο Λαμπράκης ήταν θύμα τροχαίου και όχι δολοφονίας. Σήμερα, πάτε να ρίξετε λάσπη στον κορυφαίο Άγγλο αντιστασιακό που έδρασε στην Κρήτη επί Κατοχής, Xan Fielding, για να κολακέψετε την ματαιοδοξία των Κρητικών. Έλεος…

    2) κ. Georgios Bartzoudis (45): Τί εννοείτε; Ότι ο Τ. Κωστόπουλος πλαστογράφησε τις απόρρητες εκθέσεις του Fielding προς το Κάϊρο, προκειμένου να θιγούν οι Κρητικοί; Ούτε οι δεκάδες Κρητικοί σύλλογοι (που τηρούν επί ένα χρόνο σιωπή παλαιάς Αρσακειάδος στο δημοσίευμα της «Εφ.Συν.») δεν τόλμησαν να το ισχυριστούν αυτό. Μήπως είστε βασιλικώτερος του Βασιλέως;

  84. sarant said

    81 Το ειπε ένας Σπαρτιάτης (σωζεται το ονομα), νομίζω πριν απο τη μάχη των Θερμοπυλών.

    Οι Πέρσες έχουν τόσους τοξοτες που τα βελη τους θα σκεπάσουν τον ήλιο
    Καλύτερα, θα πολεμάμε υπό σκιάν.

  85. Jago said

    Βατ Βατ ο ΠαρασκεWatt.

  86. ΚΩΣΤΑΣ said

    78 Α, Γιάννη, ξέχασα, εσείς δεν διαβάζετε σοβαρούς ανθρώπους, όπως Μαραντζίδη, Καλύβα, Μουμτζή, 😉 να διαβάσουμε εμείς Κωστόπουλο; Α, και καλώς τον δέχτηκες τον φίλο σου, αμ έπος, αμ έργον 🙂

  87. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    84. Ωχ, ναι Νικοκύρη, ευχαριστώ!

  88. ΣΠ said

    84
    Ο Διηνέκης.

  89. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    87 οφειλόμενη συνέχεια
    «πιο λαμπρό παλικάρι αναδείχτηκε ο Σπαρτιάτης Διηνέκης· λένε μάλιστα πως, προτού έρθουν στα χέρια με τους Μήδους, είπε την ακόλουθη φράση, ακούοντας από κάποιον Τραχίνιο πως, όταν οι βάρβαροι ρίχνουν με τα τόξα τους, τα αμέτρητα βέλη τους κρύβουν τον ήλιο· τόσο μεγάλο είναι το πλήθος τους! κι ετούτος δεν έδειξε να ταράζεται απ’ αυτό κι είπε, περιφρονώντας το πλήθος των Μήδων, ότι τα νέα που τους έφερνε ο ξένος απ’ την Τραχίνα ήταν όλα ευχάριστα γι’ αυτούς, αφού με τους Μήδους να κρύβουν τον ήλιο θα δοθεί η μάχη εναντίον τους στη σκιά κι όχι κάτω από τον ήλιο. Λένε λοιπόν πως αυτή κι άλλες παρόμοιες φράσεις άφησε για να τον θυμούνται οι άνθρωποι ο Διηνέκης ο Λακεδαιμόνιος
    http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A113/349/2342,8931/

  90. Alexis said

    #85: 🙂 🙂 🙂

    #83: Τα είπαμε χτες για τον Λαμπράκη. Μην επανέρχεσαι γιατί κουράζεις. Θα εισηγηθώ την τιμωρία σου.

  91. Alexis said

    Το πάλαι ποτέ άπαιχτο δίδυμο Ιατρού-Βάτμαν τείνει να αντικατασταθεί από το Κουβάτσος-Ιστοριοφίδης 🙂

  92. Triant said

    Υποθέτω ότι θα παραιτηθεί και ο κ. Γιανναράς. Αθάνατε Μέφρυ.

  93. Μαρία said

    86
    Αυτό να διαβάσεις http://www.biblionet.gr/book/165492/%CE%94%CE%BF%CF%81%CE%B4%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%82,_%CE%A3%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82_%CE%9D./%CE%97_%CE%B3%CE%B5%CF%81%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BB%CE%AE_%CF%83%CF%84%CE%B7_%CE%BD%CE%B1%CF%86%CE%B8%CE%B1%CE%BB%CE%AF%CE%BD%CE%B7

  94. Γιάννης Ιατρού said

    83: Λοιδορείς τον Χ.Γ. για την καριέρα του στη «Ζωή» αλλά στ΄αφεντικό σου, που πάντα «χέρι-χέρι» ™ με την Εκκλησία πάει, (εδώ μέχρι και περιστέρι κάθισε στο κεφάλι του και «κοκκάλωσε», ξέρεις, …στο Βόσπορο 🙂 ), εκεί δεν βγάζεις άχνα, έ;

  95. Αρθρογράφος-έκπληξη στην Εστία https://www.frontpages.gr/d/20180604/26/%CE%95%CF%83%CF%84%CE%AF%CE%B1

  96. leonicos said

    Είμαι από νωρίς εδω

  97. sarant said

    Καλημερα απο εδώ!

    92 Από πού να παραιτηθεί όμως; 🙂

    94 Ο οποίος Γιανναράς έγραψε κι εκείνο το συγκλονιστικό βιβλίο μετά.

    95 !!!

  98. leonicos said

    Τι θέλει το ηλίθιο; Μου λέει ότι το έχω ξαναπεί Είμαι από νωρίς εδω

  99. leonicos said

    τους 28 απόπλους είναι ορθότατο. Πού ενοχλήθηκε ο αγράμματος από τον αξιωματικό;

  100. 48, Γιάννης Κουβάτσος said: « 45: Αν διαβάσετε χωρίς προκατάληψη το αφιέρωμα, θα διαπιστώσετε ότι….».
    # Από τότε που τον συνέλαβα να «κλέπτει οπώρας», αποφεύγω να διαβάζω οτιδήποτε του …περί ού. Για τη μάχη της Κρήτης έχουν γραφεί τόσα πολλά που δεν υπάρχει καμία ανάγκη να καταφεύγουμε σε ΙΟπαθιασμένους. Επί του προκειμένου, αν αισθανόμουνα την ανάγκη για έναν αντίλογο προς αυτόν τον Βάτμαν, δεν θα πήγαινα από το ωχ, ωχ, ωχ, στο ω, λε, λε (μ’αρέσουν τα χωριάτικα!)

    83, Ιστοριοδίφης said: «…2) κ. Georgios Bartzoudis (45): Τί εννοείτε; Ότι …»
    # Δεν εννοώ τίποτα αγαπητέ μου. Λέω αυτά που λέω. Δεν τα διάβασες;;;

  101. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο «κορυφαίος αντιστασιακός» αντιμετώπιζε τους Κρητικούς σαν ιθαγενείς και είχε την απαίτηση να είναι διαθέσιμοι και αναλώσιμοι ανά πάσα στιγμή, σαν να ήταν Γκούργκας. Η αποικιοκρατική νοοτροπία σε όλο της το (βρετανικό) μεγαλείο.

  102. nikiplos said

    @99, και μένα πράγματι μου έκανε μεγάλη εντύπωση.. προς επίρρωσιν, βρήκα την κλίση στη διάλεκτο που αρέσκεται ο ΧΓ.
    ὁ ἀπόπλους
    τοῦ ἀπόπλου
    τῷ ἀπόπλῳ
    τόν ἀπόπλουν
    (ὦ) ἀπόπλου
    οἱ ἀπόπλοι
    τῶν ἀπόπλων
    τοῖς ἀπόπλοις
    τούς ἀπόπλους
    (ὦ) ἀπόπλοι

  103. Γιάννης Κουβάτσος said

    Δεν με ενδιαφέρουν οι σκοπιμότητες των πολιτικών και των δικαστηρίων, Βάτμαν. Με ενδιαφέρει μόνο η αλήθεια, όπως προκύπτει (αν προκύπτει) από τις διαθέσιμες ιστορικές πηγές.

  104. nikiplos said

    Πέρα από τα προφανή ας προσθέσουμε, πως οι υπηρεσιακές αναφορές πρακτόρων έχουν συχνά σκοπιμότητες:
    α. να δικαιολογήσουν την όποια δική τους (των πρακτόρων) αδυναμία για οργάνωση πυρήνων, προσεταιρισμό ατόμων/συμφερόντων, ή απλή διεκπεραίωση υποθέσεων κλπ
    , προσπαθώντας παράλληλα (για την ευμενή υπηρεσιακή τους ανέλιξη) να μην προσβάλλουν την ιεραρχία τους (που πχ πιθανόν έκανε την γκάφα και τους έστειλε καθρεφτάκια να πέμψουν στους Κρητικούς).
    β. Να αποδυναμώσουν/απαξιώσουν παράλληλες κινήσεις ανταγωνιστικών/συμμαχικών πυρήνων, ώστε να καταστούν αυτοί οι ίδιοι μονόδρομοι (με ποικίλους σκοπούς)…

    Επομένως, δέχεσαι μεν ως πηγή την «ματιά» των πρακτόρων, υπό το πρίσμα όμως ότι αποτελεί μια εκ προοιμίου σαφώς στρατευμένη και γεμάτη σκοπιμότητες οπτική γωνία.
    Φυσικά δεν πρέπει να την δέχεσαι, πολλώ δε μάλλον να μην την κραδαίνεις ως «αποδεικτικό στοιχείο» γιατί καθόλου τέτοια δεν είναι.

  105. nikiplos said

    Ως ισόρροπο παράδειγμα, ας θυμίσουμε αυτά που είχαν δει το φως της δημοσιότητας για τον Φολίνι, που τελικά βασίζονταν σε κρίσεις της Στάζι, τα οποία τελικά βασίζονταν σε άθλιες δημοσιεύσεις της Μπιλντ στον ΔΓερμανικό Τύπο… ένα σωστό φιάσκο…

  106. antonislaw said

    22, 28, 55, 77 Εγώ ευχαριστώ για τη φιλοξενία στο ιστολόγιο, και το διήγημα που πληκτρολόγησα είναι κυριολεκτικά ένα ελάχιστο αντίδωρο για όσα έχω ευεργετηθεί από το ιστολόγιο, το δημιουργό του και τους σχολιαστές του!

    40 στο γλακώ, να προσθέσουμε και το γλακηχτός (με χ) (επιρ. κατηγορ. ήρθε γλακηχτός, και φτάνανε οι φτέρνες στ’αυχιάν του). Και στο γλάκι, να προσθέσουμε και το γλάκιο, έτσι το θυμάμαι στο Ρέθυμνο το τρέξιμο.

    41 το παίζω δεν είναι μόνο πυροβολώ (παίζω μπαλωθιά ή μπαλωτέ, αλλά και παίζω ή του παίζω με το μπιστόλι/τουφέκι, τού παιξε στην καρδιά)

    αλλά και κρούω με τέμνον ή θλον όργανον, που λένε και οι ιατροδικαστές (τού παιξε μια με τα μαχαίρι, τού παιξε με τη σκαλίδα/με το ξύλο/την πέτρα στην κεφαλή, τού παιξε μια μαχαιριά),(«Παίξε μου χίλιες μαχαιριές μα δε θα νιώσω πόνο/
    του χωρισμού σου η μαχαιριά θα με σκοτώσει μόνο, που την έχει τραγουδήσει ο Βασίλης Σκουλάς).
    αλλά και κρούω με το χέρι ή το πόδι (τού παιξε μια σφαλιάρα,ένα κατακεφαλίδι, ένα κλωτσίδι/γροθίδι, τού ‘παιξε χτύπο, η τελευταία και μεταφορικά) αλλά και με όποιο άλλο μέρος του σώματος μπορεί να χτυπήσει κάποιος έναν άλλο.
    Επίσης- και συγγνώμη για τους σεμνότυφους και τις κυρίες του ιστολογίου- λέγεται και επί αυνανισμού (παίζω ένα γρόθο,εξού και το επίθετο γρόθος…) ή συνουσίας= παίζω μπίκο ( τση έπαιξε ένα μπίκο, όπου μπίκος=πολύ στενή σκαλίδα και από τις δύο πλευρές
    http://www.olivemuseumvouves.com/Photos/Thumb/36_2.jpg).
    Να πω την αλήθεια δεν ξέρω πώς περιποιούνταν τις ελιές με το μπίκο…

  107. ΓιώργοςΜ said

    106/41 Υπάρχει και το κυπριακό «παίξε την πουρού», κάπου το θυμάμαι σε τηλεοπτικό σκετσάκι (Λαζόπουλος;) αλλά δεν το βρήκα. Γνωστή νομίζω η έκφραση, αν όχι, το αφήνω για κουιζ…

  108. Νέο Kid said

    Παίξε την πουρού στην ταππουροκωλού!

  109. antonislaw said

    66 «Ακριβώς αυτό λέω πιο πάνω, οι βρετανοί αξιωματικοί αποδείχτηκαν εγκληματικά ακατάλληλοι αφού ούτε για τους δικούς τους στρατιώτες κατάφεραν να τους εφοδιάσουν έγκαιρα με πυρομαχικά τις αποφράδες ημέρες. »

    Θα μου επιτρέψετε να παραθέσω τη μαρτυρία του παππού μου, όπως μου τη διηγήθηκε. Ήταν κληρωτός υπαξιωματικός (λοχίας), τραυματίας του Αλβανικού. Η κατάρρευση του μετώπου τον βρίσκει αναρρώνοντα στο Κολέγιο Ψυχικού, που είχε μετατραπεί σε πρόχειρο νοσοκομείο. Ειδοποιείται από γιατρό ότι έπεσε το μέτωπο, ότι οι Γερμανοί μπαίνουν στην Αθήνα και για να μην διακινδυνεύσει να αιχμαλωτιστεί αν θέλει, άτυπα, θα μπορούσε να φύγει, χωρίς εξιτήριο. Φεύγει, κατεβαίνει Πειραιά και διαπεραιώθηκε με μικρό πλοίο στη Σούδα, στην Κρήτη. Στο λιμάνι της Σούδας χτυπήθηκε το πλοίο από τους γερμανούς και πήρε φωτιά. Διασώζονται λίγοι πετώντας τα μπαγκάζια τους στην προβλήτα και πηδώντας πάνω τους από την κουπαστή του πλοίου. Μένει λιπόθυμος για ώρες στο λιμάνι. Συνέρχεται και φτάνει με το πόδια στο Ρέθυμνο. Παρουσιάζεται στη στρατολογία και του δίνεται τομέας ευθύνης στο Ρέθυμνο, Αλμπάν Μετόχι, Μισίρια, Νεκροταφείο Αγίου Γεωργίου Περιβολίων. Τα όπλα και οι σφαίρες μετρημένες. Η αντιαεροπορική κάλυψη από τους Άγγλους απολύτως αναποτελεσματική. Τα γερμανικά βομβαρδιστικά επί μέρες κατεβαίνουν πολύ χαμηλά και πολυβολούν και βομβαρδίζουν κατά το δοκούν, ουσιαστικά ανενόχλητοι. Φτάνει η μεγάλη μέρα. Το κάθε αεροπλάνο σέρνει και δύο με τρία ανεμοπλάνα πίσω του, όλα αυτά πολύ χαμηλά. Οι πληροφορίες από τους ανώτερούς τους λάθος, ότι οι αλεξιπτωτιστές θα είναι ζαλισμένοι πέφτοντας. Λόγω ελλιπούς αντιαεροπορικής κάλυψης πέφτουν από πολύ χαμηλά και πολυβολούν κατεβαίνοντας. Πολλοί Έλληνες χάθηκαν άδικα έτσι. Στον τομέα του είχε Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς. Ο παππούς μου έλεγε ότι ήταν πολύ γενναίοι και πολεμούσαν αταμπούρωτοι, ορθοί. Όμως και απερίσκεπτοι, γιατί επίσης πολλοί χάθηκαν άδικα έτσι. Οι ντόπιοι άτακτοι ήταν πολλοί έλεγε ο παππούς μου. Και κατά την άποψή του δημιουργούσαν πρόβλημα στη μάχη γιατί δε δέχονταν εντολές. Στην περίπτωσή του όταν οι αλεξιπτωτιστές που είχαν ταμπουρωθεί στο νεκροταφείο του Αγίου Γεωργίου Περιβολίων θέλησαν να παραδοθούν, οι άτακτοι πυροβόλησαν και σκότωσαν τον αξιωματικό τους που είχε βγει με λευκό πανί για να διαπραγματευτεί. Αυτό πείσμωσε και τους υπόλοιπους οι οποίοι δεν παραδόθηκαν σε όλη τη μάχη και ενώθηκαν με τις δυνάμεις των αλπινιστών που έφτασαν με μηχανοκίνητα μέσα από τα Χανιά, όταν πλέον η Κρήτη έπεσε.
    Μου είπε ότι εξοπλίστηκαν από τα άφθονα πολεμοφόδια που έριχναν οι Γερμανοί στο πεδίο της μάχης. Για ένα νεαρό αλεξιπτωτιστή που σκότωσε σε μάχη εκ του συστάδην, πήρε μια φωτογραφία που είχε στα χέρια του με παιδάκια, τα δικά του μάλλον. Κάποια στιγμή, μετά τον πόλεμο, προσπάθησε να βρει την οικογένειά τους και να τους τη στείλει, δεν έβγαλε άκρη, κάπου χάθηκε και η φωτογραφία. Αυτό το γεγονός όμως τον έκανε να αρνείται πεισματικά να μου πει περισσότερα για τη μάχη, όσες φορές και αν τον σταύρωσα. Αυτά τα λίγα μου είπε, και την ιστορία για το νεαρό αλεξιπτωτιστή μου τη διηγήθηκε ο πατέρας μου. Τα παραθέτω στη μνήμη του και με συγχωρείτε για τον προσωπικό τόνο. Μπάρμπα Αλέκος, εμποροράπτης, ένας ήσυχος άνθρωπος, που για κανένα πόλεμο δεν έκανε το μάγκα, που έλεγε και ο Νικόλας Άσημος…

    Και ένα κωμικοτραγικό: Ο παπούς παρασημοφορήθηκε και ήταν με την ομάδα του στις εκδηλώσεις για τη μάχη της Κρήτης ως επιζών, μαζί με τους Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς συμπολεμιστές του. Στον εορτασμό των πενηντάχρονων το 1991 (επί Μητσοτάκη) είχαν έρθει πολλοί Αυστραλοί. Οι ίδιοι τους κάλεσαν στην Αυστραλία να παραστούν στις εκδηλώσεις το 1992. Το ελληνικό κράτος θα κάλυπτε μόνο τα εισιτήρια για περίπου οκτώ ανθρώπους. Εννοείται πως δεν τα κάλυψε και έτσι κανείς από τους επιζώντες δεν ανταπέδωσε την επίσκεψη των Αυστραλών βετεράνων. Αλλά ερχόταν και χειρότερα. Αργότερα κατά τις εκδηλώσεις για τον εορτασμό της επετείου της Μάχης της Κρήτης, εκεί κάπου στο 2000 (ο παπούς πέθανε το 2010), έβαλε τα παράσημά του και πήγε στη σχολή χωροφυλακής, που θα γινόταν οι εκδηλώσεις. Είχαν μείνει τρεις εν ζωή νομίζω τότε. Το χωροφυλακάκι στην πύλη δεν τον έβαλε μέσα γιατί δεν ήταν λέει στη λίστα των καλεσμένων… Κάναμε τότε μια διαμαρτυρία μέσω του τύπου, φτάσαμε στο Νομάρχη, ζήτησαν συγγνώμη, από λάθος υπαλλήλου είχαν χαθεί οι κατάλογοι. Την επόμενη χρονιά πάλι τα ίδια, δεν ήταν πάλι στον κατάλογο. Τους σιχτίρισε κι αυτός κι ησύχασε, και δεν τους ξανασίμωσε. Λίγο πριν πεθάνει τον είχα ρωτήσει: τελικά ρε παπού, ποιοι πολέμησαν στη μάχη της Κρήτης; Οι μπουνταλάδες, μου είπε με σιγουριά. Οι μπουνταλάδες.

  110. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ένα διήγημα για την εκτέλεση του στρατηγού Παπαστεργίου από αγανακτισμένο Κρητικό. Ανοίξτε το λινκ με δική σας ευθύνη. 😉
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.rizospastis.gr/storyAmp.do%3Fid%3D2789314&ved=2ahUKEwjT0NDMqLrbAhUOa8AKHVBVDX0QFjAAegQICRAB&usg=AOvVaw37PxfiuqqAZR3FjyHjMTj4&ampcf=1

  111. Ριβαλντίνιο said

    Όπως είχα γράψει και παλαιότερα , ένας βλάξ χωροφύλακας έφαγε την ιταλική προπαγάνδα και σκότωσε το 1941 τον διοικητή της V Μεραρχίας, επειδή «ήρθε χωρίς τα παιδιά τους». Λές και θα μπορούσε να τα μεταφέρει στην καμπούρα του .. !

  112. nikiplos said

    @110, πάντα έτσι γινόταν από τα χρόνια του Χριστού… 🙂

    Μια ερώτηση: Ο παππούς σας ήτο Κρητικός?

  113. Γιάννης Κουβάτσος said

    Όντως, Ρίβα, τζάμπα πήγε ο Παπαστεργίου. Λόγω μεγάλων απωλειών της 5ης Μεραρχίας Κρητών είχε κυκλοφορήσει στην Κρήτη η φήμη ότι τους έστελναν στον θάνατο, επειδή ήταν βενιζελικοί.

  114. Μαρία said

    95
    Τώρα το είδα.
    Σε ποιον τα πουλάει αυτά; Μακεδονικό αλφάβητο ποιας γλώσσας; Της βουλγάρικης;
    https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/3rd-uncsgn-docs/e_conf_69_4_fr.pdf

    Είχαμε και Σερραίο πρόεδρο https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/3rd-uncsgn-docs/e_conf_69_inf4_rev1.pdf

    https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/ungegnConf3.html

  115. Αρχαιοελληνιστής said

    Παίρνοντας αφορμή από το πολύ πετυχημένο λογοπαίγνιο του κ. Σαραντάκου (σχόλιο 57) για τον σχολιαστή «Ιστοριοδέπτη» (=ο δέφων [αυνανίζων] την Ιστορία), ας μού επιτραπεί να παραθέσω δύο αποσπάσματα από τον Αριστοφάνη, για να καταλάβουν και οι αδαείς αναγνώστες του παρόντος ιστολογίου την χρήση και την σημασία του αρχαιοελληνικού ρήματος «δέφω-ομαι» (= μαλακώνω κάτι, τρίβοντάς το με τα χέρια), από το οποίο παράγεται και το ουσιαστικό «βυρσοδέψης» (= ο δέφων τα δέρματα)

    Το πρώτο απόσπασμα είναι από τις «Εκκλησιάζουσες» (στίχοι 705-709) σε μετάφραση Κώστα Βάρναλη

    Όπως βλέπετε, ο καημένος ο Βάρναλης αυτολογοκρίνεται και μεταφράζει το απαρέμφατον «δέφεσθαι» … με 6 λέξεις: «να χαίρεστε την αγάπη της φούχτας»!.. Μία λέξη στα αρχαία ελληνικά ισοδυναμούν με 6 λέξεις στα ρωμέικα, για να μη μάθουν οι χαχόλοι οι Ρωμιοί του 20ού αιώνα ότι η Πραξαγόρα συνιστά σε αυτούς που περίμεναν να γαμήσουν, να περνάνε την ώρα τους μαλακιζόμενοι στην αυλή!.. Αποφεύγω να σχολιάσω το «γερόντοι» του Βάρναλη με το οποίο μεταφράζει το «σιμοί» (=πλακουτσομύτηδες) του Αριστοφάνη, για να μη στενοχωρηθεί ο κ. Σαραντάκος, που ξέρω πόσο τον αγαπάει…

    Το δεύτερο απόσπασμα είναι από την «Ειρήνη» (στίχοι 289 – 291) σε μετάφραση Θρασύβουλου Σταύρου , τον οποίο μάς τον παρουσίαζαν ως κορυφαίο μεταφραστή της Αρχαιοελληνικής Γραμματείας, όταν πήγαινα εγώ σχολείο…

    Όπως βλέπετε, ο Σταύρου μεταφράζει το «δεφόμενος»του Αριστοφάνη ως… «τριβόταν»!.. Προφανώς, φοβόταν να χρησιμοποιήσει την λέξη που δόξασε τον Αυνάν… Έτσι μεταφραζόταν η Αρχαιοελληνική Γραμματεία τον 20ό αιώνα, γι’ αυτό και τα Ρωμιόπουλα ουδέποτε ενδιαφέρθηκαν να μάθουν τι λένε οι Αρχαίοι Έλληνες: Γιατί οι μεταφραστές αλλοίωναν και ΛΟΓΟΚΡΙΝΑΝ τον λόγο των αρχαίων συγγραφέων, είτε από ασχετοσύνη, είτε από σεμνοτυφία…

  116. ΚΩΣΤΑΣ said

    Όπα τις, γέροντα είσαι άπαιχτος. Εκτός που χάσαμε το λογαριασμό με το πόσα προσωπεία έχεις, εκτός του ότι κατήγαγες περιφανή νίκη απέναντι του κακόψυχου… φίλου σου, που με κανένα τρόπο δεν μπορεί να σε εξουδετερώσει, …. έμμεσα μας παρακαλάς να σου δίνουμε και σειρά προτεραιότητας στο φίκι-φίκι, επειδή είσαι γέρων και κακομούτσουνος.

    Αν επανέλθεις και στο αρχικό σου γλωσσάρι μοι, προκαλεί κατάπληξιν…κλπ, αν σταματήσεις τις προσωπικές προσβολές και απατεωνιές, πλαστοπροσωπίες κλπ, ο υποφαινόμενος και θαρρώ και οι λοιποί χριστιανομπολσεβίκοι, άμα τη εμφανίσει σου, θα σε υποδεχόμεθα με ουρανομήκεις ζητωκραυγάς.

  117. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μετά την Κατοχή στρατεύτηκαν (Ε.Σ) στον εμφύλιο και αυτοί που η κλάση τους έπεφτε στην περίοδο της Κατοχής. Όμως πολλοί, πάρα πολλοί, απαλλάχτηκαν από την υποχρέωση της στράτευσης ως πλεονάζοντες. Αυτή τη λέξη τη θυμάμαι από το στόμα του παππού μου. Αλλά ποιους έβγαζαν πλεονάζοντες αναρωτιέμαι τώρα, τους συνήθεις υπόπτους(αριστερούς/αριστερόστροφους) για να μην τους «προδώσουν» στις μάχες ή τους εθνικόφρονες για να μη σκοτωθούν;

  118. Γ-Κ said

    Υπήρχαν και αρκετοί ταλαιπωρημένοι που έπαιρναν αναβολή «λόγω αδυναμίας έξεως». Ο πατέρας μου ήταν της κλάσης του 1940 και δεν πρόλαβε να υπηρετήσει, επειδή ξέσπασε ο πόλεμος. Τελκά υπηρέτησε το 1951 (στη Μακρόνησο), αφού… είχε πάρει λίγο ψαχνό πάνω του (και γλύτωσε τη χειρότερη εποχή της Μακρονήσου).

  119. Γ-Κ said

    Να γράψω και γιο τον Βενετσάνο Κετσέα. Καραφασίστας, αλλά παλληκάρι.
    Διοικητής του 9ου συντάγματος Καλαμάτας, το οδήγησε στην Αλβανία και… το ξανάφερε και πίσω. Το έβαλε συντεταγμένο στην πόλη, το παρέταξε στο στρατόπεδο Παπαφλέσσα, πήρε κανονική αναφορά και έδωσε παράγγελμα «τους ζυγούς λύσατε» να πάει ο κόσμος στα σπίτια τους.

    Μετά τον πόλεμο προσπάθησε να κάνει καριέρα ως κομμουνιστοφάγος. Είναι γεγονός ότι η παλληκαριά του στον πόλεμο και υπευθυνότητά του να φέρει το σύνταγμα πίσω τον έκαναν πολύ δημοφιλή στην «από ‘κεί» πλευρά.

  120. antonislaw said

    112 ναι, γέννημα θρέμμα Κρητικός και ο παπούς, αλλά είχε εργαστεί και χρόνια στο Κλεινόν και μάλλον μπορούσε να δει τα πράγματα και από άλλες οπτικές γωνίες. Γενικώς δεν ήταν φανατισμένος.

    Νομίζω σε ένα πεδίο μάχης όπου βρισκόταν ταυτόχρονα (στη μάχη της Κρήτης): τακτικός ελληνικός στρατός, κυρίως ή αποκλειστικά, λόγω συνθηκών από ντόπιους, στην περιοχή Ρεθύμνου νεοσύλλεκτους χωροφύλακες από την εκεί σχολή (σκοτώθηκαν σχεδόν όλοι), ατάκτους πολύ νέους ή πολύ μεγαλύτερους, Εγγλέζους, Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς (με τις όποιες διαφορές τους εντός της βρεττανικής κοινοπολιτείας), νομίζω ήταν επόμενο και λογικό να υπάρχουν ζητήματα συντονισμού και (α)πειθαρχίας.

  121. antonislaw said

    117 «Αλλά ποιους έβγαζαν πλεονάζοντες αναρωτιέμαι τώρα, τους συνήθεις υπόπτους(αριστερούς/αριστερόστροφους) για να μην τους «προδώσουν» στις μάχες ή τους εθνικόφρονες για να μη σκοτωθούν;»

    Έφη ο παπούς μου έλεγε ότι αυτοί που είχαν Βουλευτή στη χειρότερη, για να μην σκοτωθούν, έμεναν στα γραφεία ως βοηθητικοί, και ήταν κατά τη φράση του «αντρούκλες που παίζαν μια του τοίχου κι έπεφτε χάμαι». Δε θυμάμαι να έθεσε ποτέ θέμα πολιτικών φρονημάτων.

  122. Γ-Κ said

    Νομίζω ότι ξεχνάμε μια βασική παράμετρο. Οι Βρετανοί δεν περίμεναν αεραπόβαση και μάλιστα τέτοιας έκτασης (κανείς δεν την περίμενε). Μετά τη Ναυμαχία του Ματαπά, το βρετανικό ναυτικό είχε κυριαρχήσει στην ανατολική Μεσόγειο και θεωρούσε ότι μπορεί να προστατέψει την Κρήτη.

    Για την ακρίβεια, το στρατηγικό τους σχέδιο ήταν να εξουδετερώσουν το ιταλικό ναυτικό, ώστε να έχουν πλεονέκτημα στη θάλασσα.

    Καθώς ο Άξονας είχε πλεονέκτημα στον αέρα, αυτό που περίμεναν ήταν ότι θα προσπαθούσε να καταστρέψει το ναυτικό τους, ώστε να μπορέσει να επιτεθεί στην Κρήτη και όχι ότι θα προσπαθούσε να περάσει από πάνω του.

    Από τη στιγμή που οι Γερμανοί επιτέθηκαν με τον τρόπο που ξέρουμε, οι Βρετανοί-Αυστραλοί-Νεοζηλανδοί έπρεπε να αλλάξουν όλον τον σχεδιασμό τους. Και μάλιστα «στο πόδι».

    Όσο αφορά τους «άτακτους»… μάλλον αποδείχτηκαν χρήσιμοι εκ των υστέρων. Από «πολιτική» άποψη, πιστεύω ότι έτσι κι αλλιώς δεν υπήρχε περίπτωση να δοθούν όπλα στους ντόπιους.

    Από στρατιωτική άποψη θα έλεγε κανείς το εξής. Εφόσον οι Γερμανοί επιτέθηκαν από τον αέρα, οι ντόπιοι θα μπορούσαν να βοηθήσουν σημαντικά κυνηγώντας τους εκεί που έπεσαν, παρέχοντας πληροφορίες και καθοδηγόντας τις τακτικές μονάδες.

    Αν οι Γερμανοί επιτίθονταν όπως περίμεναν οι Βρετανοί, δηλαδή κυρίως από τη θάλασσα, οι άτακτοι δεν θα είχαν και πολλά να προσφέρουν.

  123. ΣΠ said

    95, 114
    Στην ΕΣΤΙΑ είναι αναδημοσίευση. Το αρχικό άρθρο:
    http://www.protagon.gr/apopseis/editorial/44341630705-44341630705
    Επανήλθε στα ΝΕΑ:
    http://www.tanea.gr/news/greece/article/5571254/mpampiniwths-sta-nea-kai-omws-den-anagnwristhke-makedonikh-glwssa-to-1977/

  124. sarant said

    123 Δεν λέει αλήθεια ο Μπαμπι. Ίσως βάλω άρθρο εντός των ημερών.

  125. Μαρία said

    123
    Παραμύθια της Χαλιμάς για αφελείς. Δες στη σ. 31-32 του πρώτου εγγράφου:
    Κυριλλικά αλφάβητα, σερβοκροατικό και μακεδονικό, της Γιουγκοσλαβίας.
    Ποια γλώσσα άραγε χρησιμοποιεί το μακεδονικό αλφάβητο;
    Η βουλγάρικη, απαντάει ο Μπάμπι.

  126. ΣΠ said

    125
    Το είδα και συμφωνώ.
    Αυτό που λέει ο Μπαμπινιώτης συνοψίζεται στην φράση: «…άλλο πράγμα είναι πώς ονόμαζαν και ονομάζουν από το 1940 οι Σκοπιανοί τη γλώσσα τους (ψευδώνυμα ως «μακεδονική») και άλλο να την αναγνωρίσουμε εμείς επισήμως με αυτό το όνομα, αποδεχόμενοι έτσι την προϋπόθεση μιας ψευδούς ταυτότητας».
    Όμως, από την στιγμή που αναφέρεται σε επίσημο έγγραφο του ΟΗΕ ως μακεδονική, η αναγνώριση έχει γίνει ντε φάκτο.

  127. Μαρία said

  128. ΚΩΣΤΑΣ said

    Με όλο το σεβασμό που τρέφω στα πρόσωπά σας – Νικοκύρη, Μαρία, Σταύρο – απορώ γιατί δεν κατανοείτε αυτό που λέει ο Μπαμπινιώτης. Άλλο η μεταγραφή στα λατινικά και άλλο η αναγνώριση γλώσσας. Το αν ξώφαλτσα, ως ενιαία Γιουγκοσλαβία πέρασαν στο κείμενο το λεκτικό «μακεδονική», και αυτό αποτελεί αναγνώριση γλώσσας από τον ΟΗΕ, το ίδιο θα πρέπει να ισχύσει και για το χώρο «Μακεδονία» , που επίσης αναφέρεται. Τότε τί θέλει και κάνει διάλογο ο Γκοτζιάς και ο Τσίπρας, όλα είναι λυμένα.

    Απρόσωπα μιλώ τώρα. Γενικά δεν μπορώ να καταλάβω γιατί ο Έλληνας έχει την νοοτροπία να υποστηρίζει και να παρουσιάζει το άδικο εις βάρος του, ως δίκιο του εχθρού, αντιπάλου ή άλλης πλευράς.

  129. ΚΩΣΤΑΣ said

    Σε επίρρωση όσων λέω στο # 128, ακούστε τον Στ. Λυγερό από το 11.30 έως το 19.30 του βίντεο.

  130. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωχ, δεν μπήκε το λινκ στο # 129

  131. sarant said

    128 Θεσπίστηκε η μεταγραφή στο λατινικό αλφάβητο (romanization) των μακεδονικών τοπωνυμίων που γράφονταν με το κυριλλικό. Αυτό είναι αναγνώριση, έστω έμμεση. Πάνω στην οποία πάτησε η γειτονική χώρα το 1992-3 και πήρε ISO για τη γλώσσα.

  132. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ας πούμε ότι έμμεσα και με κουτοπονηριά κάτι κέρδισαν. Εμείς σήμερα πρέπει να υποστηρίζουμε ότι τα σλαβοβουλγάρικα και με κυριλλική γραφή είναι τα αμιγώς αρχαία μακεδονικά, που είναι ψευδές και άδικο; Και αν με δόλο κάτι προσκόμισαν για τον εαυτό τους, να αποδείξουμε τον δόλο και να το αναιρέσουμε στον ΟΗΕ. Τι πρεμούρα έχουμε εμείς να λέμε ότι πάει τελείωσε, είναι αναγνωρισμένη η γλώσσα τους. Μήπως μέσα μας έχουμε πάρει την απόφαση να τη δώσουμε και απλώς για να μην μας καταλογισθεί η ευθύνη, προσπαθούμε να την μετακυλήσουμε στους προηγούμενους;

  133. Μαρία said

    132
    Πού τα ονειρεύτηκες τα αρχαία μακεδονικά;

  134. ΚΩΣΤΑΣ said

    Αυτοί τα ονειρεύονται και γλώσσα και εθνότητα μακεδονική και μαζί μ’ αυτά και το όλον οικόπεδον.

    Γιατί ντρέπονται να πούνε αυτό που είναι; Πριν μερικές δεκαετίες άλλο μας έλεγαν ότι είναι.

  135. Μαρία said

    134
    Τα ‘χεις μπλέξει https://en.wikipedia.org/wiki/Macedonian_language

  136. ΚΩΣΤΑΣ said

    Μαρία, δεν τά ΄χω μπλέξει. Αυτό διερωτώμαι κι εγώ. Κατέχουν ένα μέρος της παλιάς Μακεδονίας, αλλά ως όνομα καλύπτουν το όλον. Μιλούν μια βουλγαροσλάβικη διάλεκτο αλλά θέλουν να τη λένε μακεδονική. Και που πάει το μυαλό τους; Γιατί τα αγάλματα και η αναπαλαίωση τους κράτους τους; Τι τους πειράζει να έχουν κυριολεκτικές ονομασίες;

  137. ΚΩΣΤΑΣ said

    136 συνέχεια

    Και για να κλείσω και να πάω για ύπνο, δεν αρνούμαι ότι και αυτοί έχουν δικαιώματα στον όρο Μακεδονία. Να πάρουν αυτά όμως που τους ανήκουν. Σλαβομακεδονία η χώρα τους, σλαβομακεδονική η εθνότητα και η γλώσσα τους.

    καληνύχτα!

  138. Γ-Κ said

    Να κάνω κι εγώ δυο προβοκατόρικες ερωτήσεις:

    Έναν σλαβόφωνο που ζει σε ελληνικό έδαφος πώς το ξεχωρίζει κανείς αν είναι Βούλγαρος ή «Μακεδόνας»;

    Ένας σλαβόφωνος που ζει οπουδήποτε μπορεί να δηλώσει Έλληνας ή Ταιλανδός (γιατί… έτσι γουστάρει) ή είναι υποχρεωτικό «να διατηρεί τη λεγόμενη μακεδονική του ταυτότητα», ώστε να συμβάλλει στον εξευρωπαϊσμό του Ελληνικού Κράτους;

    (Δεν είναι απαραίτητο να απαντήσει κανείς…)

  139. cronopiusa said

    Παντελής Πουλιόπουλος
    Το Μακεδονικό ζήτημα και οι Κομμουνιστές

  140. ΚΩΣΤΑΣ said

    138 Γ-Κ
    Με αφορμή το σχόλιό σας, δεν απαντώ, καταθέτω απλά δικές μου σκέψεις- προβληματισμούς

    Το ατομικό δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού είναι διαφορετικό θέμα. Το ίδιο, με τους εδώ σλαβόφωνους, ισχύει και για τους ελληνόφωνους και ελληνικής συνείδησης κατοίκους των πόλεων Γευγελής, Κρούσσοβο, Στρώμνιτσας, Μοναστηρίου κλπ. Και δεν χρειάζεται να προσδιορίσω εγώ κανέναν, θα αυτοπροσδιοριστεί ο ίδιος όπως νομίζει.

    Σε επίπεδο κρατών-εθνών όμως είναι άλλο πράγμα. Με την αναγνώριση εθνικής ταυτότητας και γλώσσας με διεθνείς συνθήκες, απορρέουν ταυτόχρονα και εθνικά δικαιώματα. Και καταλαβαίνετε τι σημαίνει αυτό.

  141. Γ-Κ said

    @140
    Χοντρικά συμφωνούμε. Η «προβοκάτσια» δεν αφορούσε εσάς. Αφορούσε όσους «ετεροπροσδιορίζουν» τους σλαβόφωνους. (Και τους λοιπούς μειονοτικούς και τους μετανάστες και οποιονδήποτε άλλον.)

  142. Είναι αστείο να αμφισβητούμε ότι η Ακατονόμαστη έχει μια επίσημη φιλολογική γλώσσα, βασισμένη στα σλαβικά ιδιώματα των ΝΔ ιδίως περιοχών της. Αυτή τη γλώσσα οι ίδιοι οι ομιλητές της την λένε «μακεδονική», όπως τη χώρα τους τη λένε «Μακεδονία». Αυτό δημιουργεί σύγχυση με την ιστορική/γεωγραφική περιοχή που λέγεται Μακεδονία, το νότιο μισό της οποίας αποτελεί το ελληνικό διαμέρισμα που επίσης λέγεται Μακεδονία, και αυτό δεν μας αρέσει, οπότε προσπαθούμε να τους πείσουμε να λένε τη χώρα τους «Νέα Μακεδονία». Στην περίπτωση αυτή, δεν θα ήταν εύλογο και η γλώσσα τους να λέγεται «νεομακεδονική»;

  143. Ριβαλντίνιο said

    Ότι «Μακεδονία», «μακεδονικά» και «Μακεδόνες» έχουμε αναγνωρίσει ή «αναγνωρίσει» δεν μετράνε γιατί έγιναν όταν υπήρχε το κράτος της Γιουγκοσλαβίας. Τώρα που δεν υπάρχει ξεκινούν όλα από την αρχή.

  144. ΣΠ said

    142
    Το θέμα είναι ότι το 1977 σε ένα επίσημο έγγραφο των Ηνωμένων Εθνών η γλώσσα καταγράφηκε ως μακεδονική χωρίς μάλιστα κανένας από την ελληνική αντιπροσωπεία να φέρει αντιρρήσεις. Αυτά είναι τα γεγονότα. Το ερώτημα, για το οποίο μπορεί να υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις, είναι: αυτό αποτελεί ντε φάκτο αναγνώριση ή όχι; Θα με ενδιέφερε να ακούσω κάποια επιχειρήματα.

  145. Μαρία said

    144
    Ούτε το 1998 τέθηκε θέμα γλώσσας.
    Βλ. σ.49 https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/7th-uncsgn-docs/7thUNCSGN-Report_F.pdf

    Η υποσημείωση αφορά το όνομα της χώρας κι όχι το όνομα της γλώσσας https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/7th-uncsgn-docs/econf/7th_UNCSGN_E_CONF.91_CRP.23.pdf

  146. ΚΩΣΤΑΣ said

    Πολύ ωραίες επισημάνσεις οι παραπάνω, να πω κι εγώ ότι συμφωνώ μαζί σας.

    Και να κλείσω με μια σύντομη και περιληπτική τοποθέτηση. Οι Φυρομιανοί, είναι και αυτοί μακεδονικό κομμάτι, δεν είναι όμως η ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, που σημαίνει το όλον. Σε αυτή την περίπτωση, έρχεται ως συνακόλουθο, η αφαίρεση δικαιωμάτων των υπολοίπων μακεδονικών κομματιών και η έγερση αξιώσεων σε βάρος τους.

  147. sarant said

    146 Γι αυτό λέμε σύνθετη ονομασία.

  148. ΚΩΣΤΑΣ said

    147 Ακριβώς! Και αν αυτή η σύνθετη ονομασία να ανταποκρίνεται σε πραγματικά ιστορικά γεγονότα, ακόμη καλύτερα. Σλαβομακεδονία, και τα λοιπά χαρακτηριστικά, σλαβομακεδονικά. Και μη μου πείτε ότι τους προσδιορίζω, αυτό αναφέρεται στο κράτος-έθνος και όχι στην ατομικότητα του καθενός.

    Αυτό όμως, όπως καταλαβαίνω, το χάσαμε. Γι΄αυτό λέω και μερικές φορές ότι μετατρέπουμε την αδικία σε βάρος σε βάρος μας, σε δίκιο του αντιπάλου.

  149. Μαρία said

    MK MACEDONIA, THE FORMER YUGOSLAV REPUBLIC OF / MACÉDOINE, L’EX-RÉPUBLIQUE YOUGOSLAVE DE
    https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/iso_3166-2_newsletter_ii-3_2011-12-13.pdf
    https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/newsletter_i-12.pdf

  150. spiridione said

    145α. Προβάλλαμε κάποιες ενστάσεις, όχι; (για τη σελ. 49 μιλάω)

  151. spiridione said

    REPORT ON THE CURRENT STATUS OF UNITED NATIONS ROMANIZATION SYSTEMS FOR GEOGRAPHICAL NAMES
    Compiled by the UNGEGN Working Group on Romanization Systems
    Version 4.0, February 2013
    http://www.eki.ee/wgrs/rom1_mk.pdf

  152. Μαρία said

    150
    Γράφω οτι προβάλαμε για το εκκρεμές όνομα της χώρας όχι για τη γλώσσα.
    Οι Κύπριοι π.χ. είχαν διαμαρτυρηθεί για την τούρκικη πολιτική στα κατεχόμενα το 1977.
    σ.143 του εγγράφου https://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/3rd-uncsgn-docs/e_conf_69_4_EFS_agenda%207_9.pdf

  153. spiridione said

    Ποιον πίνακα επίσημων γλωσσών εννοεί ο Κοτζιάς; Μάλλον το UNTERM θα εννοεί.
    https://unterm.un.org/UNTERM/Display/Record/UNHQ/NA/1c98d616-3b6a-4d15-a7cb-f88c7f988b83

  154. spiridione said

    Ποιον πίνακα επίσημων γλωσσών εννοεί ο Κοτζιάς; Μάλλον το UNTERM θα εννοεί.
    https://unterm.un.org/UNTERM/Display/Record/UNHQ/NA/1c98d616-3b6a-4d15-a7cb-f88c7f988b83

  155. Μαρία said

    154
    http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/Language.aspx?LangID=mkj
    Απο δω http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/SearchByLang.aspx

    Δεν πιστεύω στ’ αυτιά μου!

  156. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    155. Τ΄ακουγα στο ράδιο κι έχω γελάσει πολύ. Έπαθαν ντουβρουτζά. Δεν τους βγήκε.
    Και κλάαμα η Σία, λέγανε οι ραδιοφωνητζήδες !
    Είχε κι ο Κοτρώτσος στον 24.7 έναν παλιό σχετικό περί το θέμα πρέσβη (κ.Μαλλιά νομίζω) που επιβεβαίωσε κι αυτός την απ΄ αρχής διαπραγματεύσεων σύνθετη(ή μικτή, είπε) ονομασία με τον όρο Μακεδονία συμπεριλαμβανόμενο .

  157. ΚΩΣΤΑΣ said

    Άκουσα χθες, στην εκπομπή του Κόντρα με το Αιμ. Λίάτσο από τον (κλείστε τα μάτια σας μερικοί 😉 ) Φαήλο Κρανιδιώτη περίπου το εξής – όπως το θυμάμαι. Ο ΟΗΕ έχει αναγνωρίσει μόνο έξι γλώσσες. Η διαδικασία αυτή με τις μετονομοσίες δεν έχει καμία σχέση με αναγνώριση γλώσσας και αυτό το γράφει και ρητά στο τέλος η απόφαση. Δυστυχώς, ξώφαλτσα το πήρε το αυτί μου και ίσως να μην το αποδίδω τόσο καλά. Εσείς που βρίσκετε αυτά τα έγγραφα και τα διαβάζετε, μήπως μπορείτε να το επιβεβαιώσετε ή να το απορρίψετε; Νομίζω ότι είναι εύκολο να βρείτε και την εκπομπή.

  158. Λ said

    Το νιώθω το έχουμε κι εμείς αλλά λέμε νώθω ή νώχω.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: