Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τι μας έμαθαν οι αρχαίοι (Δημ. Σαραντάκος) 15 – Επίκουρος

Posted by sarant στο 19 Ιουνίου, 2018


Εδώ και κάμποσο καιρό δημοσιεύω αποσπάσματα από το βιβλίο του Δημήτρη Σαραντάκου «Τι μας έμαθαν επιτέλους οι αρχαίοι Έλληνες;» που κυκλοφόρησε το 2010 από τις εκδόσεις Γνώση και έχει τον υπότιτλο «Χρηστομάθεια». Κανονικά οι δημοσιεύσεις αυτές γίνονται κάθε δεύτερη Τρίτη.

Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη πέμπτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Έχουμε πια περάσει στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, που έχει εργοβιογραφικά σκιαγραφήματα διανοητών. (Θυμίζω πως δεν δημοσιεύω ολόκληρο το βιβλίο αλλά επιλεγμένα κεφάλαια).

ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ

Στο μεταίχμιο μεταξύ του κλασικού ελληνικού πολιτισμού, που ήταν η πιο λαμπρή και γόνιμη περίοδος της ελληνικής σκέψης, και του ελληνιστικού πολιτισμού, εμφανίζεται το έργο ενός άλλου μεγάλου φιλοσόφου, κατά μία και πλέον γενιά νεότερου από τον Αριστοτέλη. Σε αντίθεση με τον γίγαντα των Σταγείρων, ο φιλόσοφος αυτός δεν ήταν επιφανούς καταγωγής ούτε έζησε μέσα στα πλούτη και τις τιμές. Ήταν γόνος άσημης οικογένειας, έμεινε πάντα φτωχός, και το έργο του καταστράφηκε συστηματικά, σε σημείο που να μην έχουν φτάσει ώς εμάς παρά ελάχιστα σπαράγματα. Μολονότι δεν μπορεί να υπάρξει σύγκριση των δύο περιπτώσεων, γιατί πρόκειται για ανόμοια μεγέθη, ο δεύτερος αυτός σοφός επηρέασε πολύ περισσότερο από τον Αριστοτέλη τη σκέψη της αρχαιότητας.

Ο Επίκουρος γεννήθηκε στη Σάμο το 342 π.Χ., την εποχή δηλαδή που ο Αριστοτέλης, σαράντα δύο χρονών, αναλάμβανε την εκπαίδευση του Αλέξανδρου. Ο πατέρας του ο Νεοκλής, γραμματοδιδάσκαλος το επάγγελμα, ήταν αθηναίος πολίτης και είχε σταλεί εκεί μαζί με άλλους φτωχούς Αθηναίους ως κληρούχος, καθώς η Σάμος τότε ανήκε στην αθηναϊκή επικράτεια. Παρά τα περιορισμένα οικονομικά του μέσα, ο Νεοκλής φρόντισε να μορφωθεί πολύ καλά ο γιος του, ο οποίος δεκατεσσάρων ετών μαθήτευσε κοντά σ’ έναν φιλόσοφο, οπαδό του Δημόκριτου.

Δεκαεννιά χρονών και μετά τη στρατιωτική του θητεία, που την έκανε στην Αθήνα, έπαθε σοβαρή πάθηση της κύστης και του στομάχου, που τον βασάνισε σε όλη την υπόλοιπη ζωή του. Δώδεκα χρόνια πάλεψε μόνος του με τον πόνο, τη φτώχεια και την περιπλάνηση σε ξένα μέρη. Το σκληρό αυτό σχολείο τον εξόπλισε με σπάνια και εκλεπτυσμένη ευαισθησία και απέραντη αγάπη στον άνθρωπο, και τον οδήγησε στην απόφαση να γίνει με τη φιλοσοφία του ο βοηθός και το στήριγμα των πασχόντων.

Άρχισε να διδάσκει φιλοσοφία το 310 π.Χ. στη Λέσβο, όπου έμεινε μερικά χρόνια. Κατόπιν εγκαταστάθηκε για λίγο στη Λάμψακο του Ελλησπόντου, για να καταλήξει τελικά το 306 στην Αθήνα, όπου και έζησε ώς το τέλος της ζωής του. Η εποχή που έζησε ήταν πολύ άσχημη από κάθε πλευρά. Ο θάνατος του Μεγάλου Αλεξάνδρου και η κατάρρευση του απέραντου κράτους του έσβησαν την ελπίδα για μια ενωμένη και ειρηνική οικουμένη, όπου θα γινόταν σταδιακά η συγχώνευση των πολιτισμών της Ελλάδας και της Ασίας. Αντί για ενότητα προέκυψε πολυδιάσπαση και κατακερματισμός, αντί για ειρήνη αδιάκοποι και συνεχώς αγριότεροι πόλεμοι. Μέσα στα σαράντα έξι χρόνια που πέρασε ο Επίκουρος στην Αθήνα, η πόλη γνώρισε έξι πολέμους, τέσσερις εισβολές και πολιορκίες, τέσσερις αλώσεις και κατοχές. Οι θεσμοί του αθηναϊκού πολιτεύματος, που λειτουργούσαν ικανοποιητικά επί τρεις αιώνες, κατέρρευσαν. Τα πολιτικά κόμματα δεν είναι παρά ομάδες ανθρώπων που επιζητούν πάση θυσία την εξουσία, για να μπορούν να νέμονται προς ίδιον όφελος το δημόσιο χρήμα. Οι απλοί άνθρωποι ζούσαν μέσα στην ανασφάλεια, την αβεβαιότητα και τον φόβο.

Από αυτόν τον φόβο θέλησε να ελευθερώσει τον άνθρωπο ο Επίκουρος, όχι με κούφιες παρηγοριές και ψεύτικες ελπίδες, αλλά βοηθώντας τον να δει τη ζωή από τη δική του σκοπιά, να γνωρίσει τον εαυτό του και την πραγματική φύση των πραγμάτων, να απολαύσει τις απλές χαρές της ζωής και να κερδίσει έτσι τελικά την εσωτερική γαλήνη και ηρεμία. Και όπως φαίνεται, το πέτυχε. Οι οπαδοί του σε λίγες δεκαετίες μετά τον θάνατό του ήταν ήδη αρκετές χιλιάδες, και τρεις αιώνες αργότερα γέμιζαν ολόκληρες πόλεις. Ένας από τους μεγαλύτερους, αν όχι ο μέγιστος από τους ρωμαίους ποιητές, ο Λουκρήτιος, τρεις αιώνες μετά μιλά για τον μεγάλο δάσκαλο με θαυμασμό και αγάπη.

Το περιεχόμενο της φιλοσοφίας του Επίκουρου αντανακλά την εποχή μέσα στην οποία διαμορφώθηκε. Το τέλος του 4ου και η αρχή του 3ου αιώνα ήταν εποχή παρακμής και απογοήτευσης. Παρά την ανάπτυξη του εμπορίου, με τις νέες αγορές που δημιούργησαν οι κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, παρά την ανάπτυξη της βιοτεχνίας, οι ελεύθεροι μικροϊδιοκτήτες και μικροπαραγωγοί εξαθλιώνονται καθώς ο θεσμός της δουλείας παίρνει για πρώτη φορά τεράστιες διαστάσεις και η αμοιβή της ελεύθερης εργασίας μειώνεται δραματικά. Ο πλούτος συγκεντρώνεται σε ελάχιστα χέρια, και για πρώτη φορά εμφανίζονται ιδιώτες πιο πλούσιοι από ολόκληρες πόλεις -κράτη. Ο απλός λαός ζει στη φτώχεια, την ανασφάλεια και τον φόβο.

Όμως ο Επίκουρος δεν στράφηκε στην αναζήτηση της παραμυθίας και της ενδυνάμωσης του ανθρώπου καταφεύγοντας σε υπερφυσικές δυνάμεις ή σε εξωανθρώπινους παράγοντες. Θέλησε πρώτα πρώτα να ελευθερώσει τον άνθρωπο από τον φόβο και το άγχος. Σ’ αυτό το πεδίο ορισμένα από τα αποφθέγματά του έχουν εκπληκτική δύναμη, χάρη στη διαύγεια, την αισιοδοξία και τη λογική τους. Για τον θάνατο π.χ. λέει: «Το πιο φριχτό από τα κακά, ο θάνατος, δεν μας αφορά. Γιατί όσο εμείς ζούμε, δεν υπάρχει θάνατος Κι όταν αυτός έρθει, τότε δεν θα υπάρχουμε πια εμείς» [τὸ φρικωδέστατον οὖν τῶν κακῶν ὁ θάνατος οὐθὲν πρὸς ἡμᾶς, ἐπειδή περ ὅταν μὲν ἡμεῖς ὦμεν, ὁ θάνατος οὐ πάρεστιν· ὅταν δ’ ὁ θάνατος παρῇ, τόθ’ ἡμεῖς οὐκ ἐσμέν.].

Θεωρούσε τη θρησκεία και την πίστη στους θεούς ως βασικούς συντελεστές της ηθικής υποβάθμισης των ανθρώπων. Ο Λουκρήτιος μάς δίνει ένα σχετικό (απωλεσθέν στο πρωτότυπο) απόφθεγμά του: «Σε τι κακουργήματα μπόρεσε να μας παρασύρει η θρησκεία!»[Tandem religio potuit suadere malorum]. Ο Επίκουρος δεν ήταν άθεος, με την έννοια πως δεν αρνιόταν την ύπαρξη των θεών. Οι θεοί του όμως είναι φυσικές δυνάμεις, συγκροτημένοι και αυτοί από άτομα, που ούτε δημιούργησαν τον κόσμο ούτε ενδιαφέρονται γι’ αυτόν ή για τους ανθρώπους, και συνεπώς η λατρεία τους είναι άσκοπη και χωρίς νόημα.

Ο Επίκουρος θέλει να ελευθερώσει τον άνθρωπο από τον φόβο, διδάσκοντάς τον να στηρίζεται στις δικές του δυνάμεις, να κατανοεί και να εξηγεί τα φυσικά φαινόμενα, και να γνωρίζει το δικό του σώμα και τις ανάγκες του. Είναι γνωστή η περίφημη προτροπή του: «Κοιτάξτε! Ανοίξτε τα μάτια και τα αυτιά σας! Ακούστε τις φωνές που έρχονται από τη φύση!»

Η φιλοσοφία της ηδονής

Ο Επίκουρος και η θεωρία του στρέφονται κατά του ηθικολογικού χαρακτήρα της φιλοσοφίας. Στόχος του ήταν να αναζητήσει τις αιτίες της ανθρώπινης δυστυχίας και να επισημάνει τις εσφαλμένες δοξασίες που την προκαλούν, όπως π.χ. η δεισιδαιμονία, ώστε να υπάρξει η αντιπρόταση για την προοπτική μιας ευχάριστης ζωής [ζην ηδέως], που για την επίτευξή της ο Επίκουρος προσέφερε ξεκάθαρες φιλοσοφικές συμβουλές. Τελικός σκοπός του ανθρώπου, κατά τη διδασκαλία του Επίκουρου, είναι η αναζήτηση της «ηδονής».

Με τον όρο αυτόν, που συνέβαλε στη συστηματική δυσφήμιση του ίδιου και της φιλοσοφίας του, ο Επίκουρος δεν εννοούσε την ακόλαστη κραιπάλη ή τον ράθυμο ευδαιμονισμό. Εννοούσε την απαλλαγή από περιττές ανάγκες, την απελευθέρωση από κάθε είδους φόβο, την ανάπτυξη δεσμών φιλίας και αλληλοσεβασμού μεταξύ των ανθρώπων, ώστε τελικά η ζωή τους να κυλά απλή, γαλήνια και ευτυχισμένη.

Το «ζην ηδέως» επιτυγχάνεται με την απουσία του πόνου και του φόβου, όταν ζει κανείς με αυτάρκεια και περιβάλλεται από αγαπητούς φίλους. Ο Επίκουρος δίδαξε ότι η ηδονή (η ευχαρίστηση, όπως θα λέγαμε σήμερα) και ο πόνος είναι το μέτρο για το τι πρέπει να προτιμούμε και τι να αποφεύγουμε. Βασικές αρχές της διδασκαλίας του είναι οι εξής:

– Με τον θάνατο έρχεται το τέλος, όχι μόνο του σώματος, αλλά και της ψυχής.

– Οι θεοί δεν επιβραβεύουν ούτε τιμωρούν τους ανθρώπους.

– Το σύμπαν είναι άπειρο και αιώνιο.

– Τα γενόμενα στον κόσμο συμβαίνουν, τελικά, με βάση τις κινήσεις και τις αλληλεπιδράσεις των ατόμων που διακινούνται στον κενό χώρο.

Η «ηδονή» του Επίκουρου έχει άμεση σχέση με την «ευθυμία» του Δημόκριτου και την «αλυπία» του Αντιφώντα. Στην πραγματικότητα, τόσο τη διδασκαλία όσο και την προσωπική ζωή του Επίκουρου και των μαθητών του τις χαρακτήριζαν η υψηλή πνευματικότητα και η σχεδόν ασκητική λιτότητα.

Ο Επίκουρος δεν παραδέχεται ούτε την αθανασία τη ψυχής ούτε τη μέλλουσα ζωή ούτε τη μετεμψύχωση ούτε καμιάν άλλη παρηγορητική αυταπάτη του ανθρώπου. Θέλει να ενδυναμώσει τον άνθρωπο ώστε ελεύθερος και γαλήνιος να χαίρεται τη ζωή του εδώ, πάνω σ’ αυτή τη γη, κι όχι να ζει στη δυστυχία, περιμένοντας να ευτυχήσει σε μια μέλλουσα ζωή.

Ο Επίκουρος δέχεται την αρχή της αφθαρσίας της ύλης, όπως ο Λεύκιππος και ο Δημόκριτος, την υποταγή των πάντων στην Ανάγκη, τη συγκρότηση του κόσμου από άτομα, όχι σαν του Δημόκριτου αλλά περισσότερο περίπλοκα και προικισμένα με μεγαλύτερη ευελιξία. Θεωρεί τον κόσμο αιώνιο και άπλαστο από θεούς, αλλά υποκείμενο στους φυσικούς νόμους και την Ανάγκη.

Θα μπορούσαμε να πούμε πως οι συμβουλές του Επίκουρου για την επίτευξη του ευ ζην συνοψίζονται στην περίφημη τετραφάρμακο, δηλαδή στις τέσσερις «αρχές» του:

Να μη φοβούμαστε τον θεό.
Να μην ανησυχούμε για τον θάνατο.
Εύκολα μπορούμε να αποκτήσουμε το καλό.
Μπορούμε να αντέξουμε το κακό
.
[«ἄφοβον ὁ θεός, ἀνύποπτον ὁ θάνατος καὶ τἀγαθὸν μὲν εὔκτητ̣ο̣ν̣, τὸ δὲ δεινὸν εὐεκκαρτέρητον»]

Το έργο του Επίκουρου

Ο Επίκουρος ήταν από τους πολυγραφότερους φιλοσόφους της ιστορίας. Είχε συγγράψει έργα τα οποία αναπτύσσονταν σε 300 κυλίνδρους. Τα κυριότερα από αυτά σύμφωνα με τον Διογένη τον Λαέρτιο, ήταν τα εξής:

Περί φύσεως 37 συγγράμματα, Περί ατόμων και κενού, Περί έρωτος, Επίτομη των προς τους Φυσικούς, Προς τους Μεγαρικούς, Διαπορίαι, Κύριαι δόξαι, Περί αιρέσεων και φυγών, Περί τέλους, Περί κριτηρίου ή Κανών, Χαιρέδημος, Περί θεών, Περί οσιότητας, Ηγησιάναξ, Περί βίων, Περί δικαιοπραγίας, Νεοκλής προς Θεμίσταν, Συμπόσιον, Ευρύλοχος προς Μητρόδωρον, Περί του οράν, Περί της εν τη ατόμω γωνίας, Περί αφής, Περί ειμαρμένης, Περί παθών δόξαι προς Τιμοκράτην, Προγνωστικόν, Προτρεπτικός, Περί ειδώλων, Περί φαντασίας, Αριστόβουλος, Περί μουσικής, Περί δικαιοσύνης και των άλλων αρετών, Περί δώρων και χάριτος, Πολυμήδης, Τιμοκράτης γ΄, Μητρόδωρος ε΄, Αντίδωρος β΄, Περί νόσων δόξαι προς Μίθρην, Καλλίστολας, Περί βασιλείας, Αναξιμένης, Επιστολαί.

Με το τέλος του ελληνορωμαϊκού κόσμου και την επικράτηση του χριστιανισμού, τα περισσότερα βιβλία του καταστράφηκαν γιατί το περιεχόμενό τους ενοχλούσε. Από το έργο του Επίκουρου σήμερα σώζονται μέσω του βιογράφου του, Διογένη Λαέρτιου, τρεις επιστολές (Προς ΗρόδοτονΠερί φύσεως, Προς Πυθοκλή – Περί ουρανίων σωμάτων, Προς Μενοικέα – Περί ηθικής) και το έργο Κύριαι δόξαι, που αποτελεί την επιτομή του φιλοσοφικού του συστήματος, καθώς και η διαθήκη του.

Το 1414 ο Πόντζο Μπρατζιολίνι ανακάλυψε σ’ ένα γερμανικό μοναστήρι το ποίημα De rerum natura (Περί της φύσεως των πραγμάτων) του επικούρειου Ρωμαίου Λουκρήτιου (94-55 π.Χ.). Το ποίημα αναπτύσσεται σε έξι βιβλία και εμπεριέχει την επικούρεια θεώρηση περί φύσεως. Το 1884 ανακαλύφθηκε από δύο γάλλους αρχαιολόγους στην Ιωνία η μεγάλη επιγραφή του Επικούρειου Διογένη Οινοανδέα, το μεγαλειώδες φιλοσοφικό μνημείο της ανθρωπότητας. Το 1888 βρέθηκε στο Βατικανό μια συλλογή με επικούρειες «δόξες», που ονομάστηκε Επικούρου προσφώνησις.

Απόψεις της επικούρειας φιλοσοφίας εντοπίζονται στα έργα άλλων συγγραφέων, όπως ο Αθήναιος, ο Κικέρων, ο Σέξτος Εμπειρικός κ.ά. Επίσης έχουμε και νέα κείμενα που έρχονται στο φως ακόμη και σήμερα, από τους απανθρακωμένους παπύρους που βρέθηκαν σε μια έπαυλη στο Ηράκλειο (Herculaneum) πόλη της Καμπανίας, που καταστράφηκε μαζί με την Πομπηία από την έκρηξη του Βεζούβιου.

Στο De rerum natura, ποιητικό έργο γραμμένο πριν από σχεδόν 2.000 χρόνια, ο Ρωμαίος Λουκρήτιος λέει για τον Επίκουρο (I:62-70):

Καθώς η ανθρωπότητα χαμένη
σ’ όλη τη γης κειτόταν νικημένη
εμπρός στα μάτια ολονών, απ’ τη θρησκεία που
την κεφαλή επρόβαλε μέσ’ απ’ τους ουρανούς
σκιάζοντας με την όψης της, της φρίκης, τους θνητούς,
Έλληνας ήτανε που πρώτος τόλμησε να αψηφήσει
και σήκωσε μάτια θνητά τον τρόμο ν’ αντικρίσει,
αυτόν π’ ούτε η δόξα των θεών, ουδ’ η βοή του κεραυνού,
μήτε τ’ αστροπελέκι του ανταριασμένου ουρανού
τονε ταπείνωνε, μα τον τσινούσε με μήνιν πυρωμένη
η άτρόμητη καρδιά του να είναι η πρώτη που οργισμένη
τις πυλές που είχαν μανταλώσει αυτοί
της Φύσης της αρχαίας να τσακίσει.

Οι Επικούρειοι

Ο Επίκουρος εγκατέστησε τη σχολή του σ’ έναν κήπο πολύ κοντά στην Αθήνα, που τον είχε αγοράσει το 306 π.Χ. με χρήματα των φίλων του, και γι’ αυτό συχνά οι αρχαίοι συγγραφείς, αναφερόμενοι σ’ αυτόν και τους μαθητές του, λέγανε «οι εκ του κήπου». Στον Κήπο του είχε και την κατοικία του, την οποία όπως φαίνεται μοιραζόταν με ορισμένους μαθητές του. Με όλους τους μαθητές του άλλωστε ο Επίκουρος συνδεόταν με στενή φιλία και βαθιά αγάπη. Η σχολή του ήταν ουσιαστικά κοινόβιο απλών σκεπτόμενων ανθρώπων, που τους ένωνε η αγάπη.

Ο Κήπος εξασφάλιζε το πλαίσιο για την ανάπτυξη φιλίας, που ήταν και ο πνευματικός δεσμός των Επικούρειων. Ζούσαν εκεί με απλότητα και εγκράτεια, συζητούσαν, διάβαζαν και έγραφαν, δεν υπήρχαν κύκλοι μαθημάτων και υποχρεωτικές οικονομικές εισφορές, ενισχύονταν οικονομικά από πωλήσεις βιβλίων και χορηγίες φίλων.

Από τον Κήπο διαδόθηκαν οι αρχές της επικούρειας φιλοσοφίας σε όλο τον ελληνικό και αργότερα τον ρωμαϊκό κόσμο, και οι επικούρειοι φιλόσοφοι εξακολούθησαν να υπάρχουν και να διδάσκουν επί αιώνες μετά τον θάνατο του δασκάλου και τη διακοπή της λειτουργίας του Κήπου.

Οι Επικούρειοι συνέδεσαν τον υλισμό με τη δημοκρατία και τον ιδεαλισμό με την αριστοκρατία. Υποστήριζαν τη λογική χρήση των αισθησιακών απολαύσεων και την τάση του ανθρώπου να γίνει ευδαίμων:

«την ηδονήν αρχήν και τέλος λέγομεν είναι του μακαρίως ζην», «ηδέως ζην» αλλά και «φρονίμως και καλώς και δικαίως διάγειν».

Κρατήθηκαν μακριά από μάταιες φιλοδοξίες. Επιδίωκαν να απαλλάξουν τον άνθρωπο από τον φόβο των θεών, του θανάτου, της ασθένειας, του πόνου και της μη ικανοποίησης των επιθυμιών. Θεωρούσαν ύψιστο αγαθό την ψυχική γαλήνη και τους θεούς ως πρότυπα προς μίμηση. Αμφισβητούσαν την πρόνοια των θεών και το ενδιαφέρον των θεών για τους ανθρώπους.

«Πάντων αγαθών αδώρητοί τε και αμέτοχοι» (οι θεοί δεν δέχονται δώρα, δεν δίνουν δώρα).

Δεν απέδιδαν την οργάνωση του κόσμου σε έναν θείο δημιουργό. Υποστήριζαν τον τυχαίο σχηματισμό των ουράνιων σωμάτων και την ύπαρξη των θεών (ως υλικών όντων). Στόχευαν στην αναμόρφωση των θεών, διέκριναν την πόλη και τη θρησκεία και δεν πίστευαν στους θεούς της πόλης.

Έδωσαν εξηγήσεις για τη σκέψη, την βούληση και τη λειτουργία της μνήμης. Χρησιμοποίησαν την ποίηση ως μέσον έκφρασης φιλοσοφικών ιδεών. Πίστευαν στην αξία ενός συγκεκριμένου τρόπου ζωής, στον οποίο κυριαρχεί η βεβαιότητα, ενώ όλες οι μη φυσικές επιθυμίες οφείλονται σε πλάνη και θα έπρεπε να εξαλειφθούν.

Διάσημοι επικούρειοι φιλόσοφοι ήταν ο Έρμαρχος, που έζησε τον 3ο π.Χ. αιώνα, ο Διογένης ο Οινοανδέας, που έζησε τον 2ο μ.Χ. αιώνα, και ο οποίος μας άφησε ένα «πέτρινο» βιβλίο, μια τεράστια επιγραφή, στην οποία αναπτύσσει την επικούρεια κοσμοθεωρία και την οποίαν έβαλε να χαράξουν σε έναν τοίχο μήκους περίπου 100 και ύψους 2 μέτρων, στην κεντρική πλατεία των Οινοάνδων. Θα μπορούσαμε επίσης να συγκαταλέξουμε και τον μεγάλο ποιητή Λουκρήτιο, αφού στο έργο του De rerum natura, αναπτύσσει τις θεωρίες του Επίκουρου.

Η φιλοσοφία του Επίκουρου απέκτησε τους επόμενους αιώνες τόσους οπαδούς, που «γέμιζαν ολόκληρες πόλεις», αλλά και πολλούς και ορκισμένους εχθρούς. Μεταξύ των τελευταίων ήταν και οι χριστιανοί, που επίμονα δυσφήμισαν το όνομα και τη διδασκαλία του, και όταν πήραν την εξουσία, κατέστρεψαν συστηματικά το έργο του και τελικά εξόντωσαν τους τελευταίους Επικούρειους στα σφαγεία της Σκυθόπολης.

Advertisements

101 Σχόλια to “Τι μας έμαθαν οι αρχαίοι (Δημ. Σαραντάκος) 15 – Επίκουρος”

  1. Γς said

    Καλημέρα

    > Ο πλούτος συγκεντρώνεται σε ελάχιστα χέρια, και για πρώτη φορά εμφανίζονται ιδιώτες πιο πλούσιοι από ολόκληρες πόλεις -κράτη. Ο απλός λαός ζει στη φτώχεια, την ανασφάλεια και τον φόβο.

    Οπως οι λίστες των πιστών στο πνεύμα των αρχαίων Ελλήνων του Forbes

  2. leonicos said

    Ο πατήρ Σαρανταχος πάντα σπουδαίος

    Aaaax!

    όχι ρε! Ααααχ! Μόλις έφτασα σπίτι.

    Είδα μερικά που έχασα. Εί κάτι για την Ιβηρία στο τέλος

    Αλλά δεν αντέχω περισσότερα σήμερα. Και είχα πολλά βα γράψω για την Κρήτη

    Αύριο. ή αργοτερα.

  3. loukretia50 said

    Απλό , περιεκτικό και ευχάριστο, όπως όλα τα κείμενα του Δ.Σαραντάκου
    Στον Επίκουρο δεν αποδίδεται το «λάθε βιώσας»?

  4. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα

    Γιατί αποκρύπτεται η σχέση του φιλοσόφου με τους Βήγκαν;

  5. Divolos said

    Γι’ αυτόν τον μέγα φιλόσοφο δεν θυμάμαι να είχαν επιμείνει και πολύ οι καθηγητές μας στο σχολείο. Τι κρίμα. Εκτός κι αν δεν θυμάμαι καλά. Ας με διορθώσουν οι εκπαιδευτικοί φίλοι του ιστολόγιου.

  6. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

  7. loukretia50 said

    Στην εποχή μου δεν αναφέρονταν στο σχολείο η λέξη «ηδονή» ό,τι κι αν σήμαινε. Βέβαια μετά αλλάξαν οι καιροί και μετά το 80 δεν ξέρω. Κάποιοι ψαγμένοι πάντως έλεγαν «ο καλοπερασάκιας»!
    Άρα καμιά σχέση με ξινούς βίγκαν..

  8. Γιάννης Ιατρού said

    …έπαθε σοβαρή πάθηση της κύστης και του στομάχου, που τον βασάνισε σε όλη την υπόλοιπη ζωή του….

    Και κάτι για τους γιατρούς (και όχι μόνο) αναγνώστες/σχολιαστές (Λεώνικε διαβάζεις; 🙂 )
    Σχετικά με την πάθηση (και τον θάνατο) του Επίκουρου και τις ιατρικές γνώσεις πριν από 23 αιώνες ..
    Epicurus’ death των M. Bitsori και E. Galanaki (2004)

  9. ΚΑΒ said

    3.Στον Επίκουρο δεν αποδίδεται το «λάθε βιώσας»?

    Στον αδελφό του Νεοκλή.

    «λάθε βιώσας» και κάποιος συνέχιζε λέγοντας «αν δεν μπορείς, τότε λάθε αποβιώσας».

  10. Γς said

    8:

    Ντοcteur, έχει διασωθεί το AMKA του Επίκουρου;

  11. cortlinux said

    Παντως ενα μισος που εχουν οι ιδεαλιστες για τους υλιατες.

  12. cortlinux said

    Υλιστες

  13. loukretia50 said

    9, Γιατί νομίζω πως θα χρειαστεί να αποκρούσετε υπερατλαντικές αντιρρήσεις?

    Το CARPE DIEM αποδίδεται στον Οβίδιο, σαν επιρροή από τον Επίκουρο, άλλοι πάλι θεωρούν ότι αυτή η έννοια αναφέρθηκε στο Epic of Gilgamesh.
    Kάτι σχετικό?

  14. Παναγιώτης Κ. said

    Καλό και το σημερινό μάθημα φιλοσοφίας!
    Είπαμε και άλλοτε πως , η Ιστορία της Φιλοσοφίας είναι Φιλοσοφία !

    @3. Βεβαίως!
    Το 2004 κυκλοφόρησε από τον Κέδρο το βιβλίο του Χάρη Λύτα με τίτλο ¨λάθε βιώσας» και υπότιτλο, «η επικούρεια τέχνη του ευζήν».
    (Ο συγγραφέας του βιβλίου δεν ζει)

    @5.Δηλαδή ξέρεις να μας πεις για κάποιον φιλόσοφο για τον οποίο επέμειναν;
    Επέμειναν, ας πούμε για τον Αριστοτέλη;

  15. Παναγιώτης Κ. said

    @11. Αναμενόμενο!
    Θέλουν να τα έχουν καλά με τον κλήρο!

  16. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

  17. gpoint said

    Εξαιρετικό, ακόμα μια φορά ευχαριστούμε!

  18. Κάποτε μάζεψα όλα σχεδόν τα διασωθέντα αποσπάσματα του Επίκουρου και πολλών Επικούρειων. Πότε θα τα διαβάσω;; (ίσως στο …αγελαδοκούρεμα!)

  19. atheofobos said

    Δεν είναι περίεργο το γιατί οι χριστιανοί κατέστρεψαν τα έργα του του Επίκουρου, αν απλά διαβάσει αυτό που είχε πει για τον Θεό και βασίζεται στην κοινή λογική:
    Θέλει ο θεός να εμποδίσει το κακό μα δεν είναι ικανός;
    Τότε δεν είναι παντοδύναμος.
    Μπορεί αλλά δεν θέλει;
    Τότε δεν είναι πανάγαθος.
    Και θέλει και μπορεί;
    Τότε γιατί υπάρχει το κακό;
    Δεν θέλει ούτε μπορεί;
    Τότε γιατί τον αποκαλούμε θεό:

  20. Γιάννης Ιατρού said

    10: Γς,
    βεβαίως, αλλά δεν μπορώ να το φανερώσω (προσωπικά δεδομένα γάρ 🙂 )

  21. cortlinux said

    Γενικα οι θεουσοι εχουν προβλημα με αυτες τις προβληματικες. Αν και σε ενα βαθμο αντιλαμβανομαι γιατι ενας ανθρωπος να εχει αναγκη σε ενα τετοιο αποκούμπι.

  22. ΓιώργοςΜ said

    Ευχαριστίες και πάλι! Κάποτε πρέπει να το πάρω αυτό το βιβλίο…

    19 Χώρια που δεν είναι σε θέση να κατασκευάσει μια πέτρα τόσο μεγάλη που να μη μπορεί να τη σηκώσει… 🙂

  23. cortlinux said

    Ποσοι αγγελοι χωρουν στο κεφαλι μιας καρφιτσας;

  24. loukretia50 said

    13 b Φτου! Οράτιο ήθελα να γράψω! Χρεώστε με!

  25. Corto said

    Χαίρετε!

    Πολύ ενδιαφέρον και αυτό το κείμενο του Δ. Σαραντάκου.

    Μία απορία προς τους ιστορικούς και τους ιστοριοδίφες του Ιστολογίου:
    Υπάρχει κάποια αντικειμενική (στον περιορισμένο έστω βαθμό που μπορεί η ιστοριογραφία να είναι αντικειμενική) θεώρηση των γεγονότων της Σκυθόπολης;
    Με άλλα λόγια υπάρχει κάποια σχετική επιστημονική εργασία, χωρίς θετικές ή αρνητικές παραπομπές/αναφορές στον Ρασσιά, στον Δαυλό, στο Ιχώρ κλπ;

  26. Γς said

    Ρε το γύφτο!

    «Οι αλλοδαποί χωρίς άδεια παραμονής θα πρέπει να απελαθούν με διακρατικές συμφωνίες. Δυστυχώς, όμως, τους Ιταλούς Ρομά πρέπει να τους κρατήσουμε εδώ»

    Ματέο Σαλβίνι, υπουργός Εσωτερικών της Ιταλίας κι επικεφαλής της ακροδεξιάς Λέγκας του Βορρά,

  27. cronopiusa said

  28. π2 said

    Η επιγραφή του Διογένη στα Οινόανδα είναι ένα αξιοπρόσεκτο μνημείο. Η ιδέα ενός πλήρους, εκτενούς, φιλοσοφικού κειμένου που έχει χαραχθεί σε λίθο και εκτίθεται στο κέντρο του οικισμού είναι πολύ μακριά από τη δική μας αντίληψη για το τι μπορεί να αποτελέσει δημόσια επιγραφή. Ίσως όμως είναι μακριά και από την ίδια την αρχαιοελληνική αντίληψη, καθώς τα περισσότερα σχετικά παραδείγματα προέρχονται από «μεθοριακές» περιοχές του ελληνισμού: την εξελληνισμένη Λυκία, το Άι Χανούμ, μπορεί να σκεφτεί κανείς ακόμη και τις στήλες του Ασόκα των Ινδών.

    To De rerum natura το έχω διαβάσει στην περίφημη μετάφραση του Κωνσταντίνου Θεοτόκη. Ξέρω ότι ο Θεοτόκης ήταν πολύγλωσσος και ότι γνώριζε ακόμη και σανσκριτικά, αναρωτιέμαι όμως αν δούλεψε από το πρωτότυπο ή χρησιμοποίησε για ευκολία και σύγχρονες μεταφράσεις. Ξέρει κανείς;

  29. Γιάννης Ιατρού said

    19: Αθεόφοβε & 21: Λινουξά
    κι ο DeWitt έγραψε κάτι γι αυτά, το 1945, εδώ

  30. Γιάννης Ιατρού said

    28 Π2

  31. Ριβαλντίνιο said

    Καλά εννοείται ότι πλέον στις μέρες μας αυτά για τους χριστιανούς και την Σκυθόπολη δεν ισχύουν. Για τα κακά του Επίκουρου και τα πιπεράτα θα τα πούμε εμείς ή να περιμένουμε να βγεί ο Βάτμαν ; 🙂

  32. Ιστοριοδίφης said

    Θερμά συγχαρητήρια στον πατέρα Σαραντάκο για το έξοχο και άκρως εύληπτο κείμενο περί Επικούρου, που γίνεται κατανοητό και από τον πλέον αδαή αναγνώστη. Ιδίως τον συγχαίρω γιατί τόλμησε (αν και η συντριπτική πλειοψηφία των αναγνωστών του ήσαν χριστιανοί ορθόδοξοι) να επισημάνει πως ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα του εγκληματικού Χριστιανισμού ήταν η συστηματική καταστροφή των συγγραμμάτων του Επικούρου.

    Μικρή προσθήκη… Μιά από τις εκπληκτικότερες φράσεις που έχει πεί ο Επίκουρος (την διασώζει ο Διογένης ο Λαέρτιος) και την έχει ως προμετωπίδα ο Κάρολος Μάρξ στην περίφημη Διατριβή του για τις διαφορές της Επικούρειας από την Δημοκρίτεια Φιλοσοφία είναι η εξής… Γράφει επί λέξει ο Μάρξ στην εισαγωγή της Διατριβής του…

    Κ. ΜΑΡΞ: «Όσο πάλλει έστω και μια ρανίδα αίματος μέσα στην κοσμοδαμάστρια και απόλυτα ελεύθερη καρδιά της, η Φιλοσοφία θα φωνάζει στους εχθρούς της μαζί με τον Επίκουρο: ασεβής δε ούχ ο τους των πολλών θεούς αναιρών, αλλ’ ο τας των πολλών δόξας θεοίς προσάπτων»

    Η φράση του Επικούρου παρατίθεται από τον Μάρξ στο ελληνικό πρωτότυπο και σημαίνει: Ασεβής δεν είναι αυτός που ξεφτιλίζει τους Θεούς των ανθρώπων, αλλά αυτός που προσάπτει στους Θεούς τα πιστεύω των ανθρώπων

  33. Αγγελος said

    Λουκρητία, στον καιρό μας το σχολικό αναγνωστικό λογόκρινε απο την Ιθάκη του Καβάφη τους στίχους με τα ηδονικά μυρωδικά και από τον Όμηρο το χωρίο που λεει οτι τον Πολυφημο τον ειχε κανει η μανα του «μια νύχτα σαν επλάγιασε σιμά στον Ποσειδώνα»! Πού Επίκουρος…

  34. Ιστοριοδίφης said

    Εύγε και στον γηραιό σχολιαστή κ. Άγγελο (33) που αποκάλυψε στην νεαρή Λουκρητία τί τραβούσαμε εμείς οι παλαιοί από το χριστιανική δικτατορία που είχε επιβληθεί στο Ρωμέικο. Έπρεπε να πάμε στο εξωτερικό για να μάθουμε τί έλεγαν οι Αρχαίοι. Εδώ μάς το έκρυβαν συστηματικά, γιατί αν το μαθαίναμε, θα αντιλαμβανόμασταν αμέσως πόσο σαθρά είναι τα φληναφήματα του Παύλου και οι μαζοχιστικές παλαβομάρες του Ιησού

  35. loukretia50 said

    «ασεβής δε ούχ ο τους των πολλών θεούς αναιρών, αλλ’ ο τας των πολλών δόξας θεοίς προσάπτων»

    Δηλαδή οι αρχαίοι ήταν ασεβείς?
    (Εφόσον πίστευαν σε πολλούς θεούς , αλλά ό,τι πίστευαν γι΄αυτούς ήταν συνυφασμένο με τις δικές τους δόξες – λόξες).

    Kαι δεν είμαι 35άρα αλλά εξηκοντούτις !!! φευ!

  36. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    Πολὺ ὡραῖο καὶ τὸ σημερινό, ὅπως καὶ ὅλα τὰ προηγούμενα αὐτῆς τῆς σειρᾶς.

    » …Ο πλούτος συγκεντρώνεται σε ελάχιστα χέρια, και για πρώτη φορά εμφανίζονται ιδιώτες πιο πλούσιοι από ολόκληρες πόλεις -κράτη. Ο απλός λαός ζει στη φτώχεια, την ανασφάλεια και τον φόβο…»

    Πόσο ἐπίκαιρο!

  37. Ιστοριοδίφης said

    Αγαπητή κ. Λουκρητία (35), για να πάρετε οριστική απάντηση στο ευφυέστατο ερώτημά σας, πρέπει να διαβάσετε οπωσδήποτε την μνημειώδη Διδακτορική Διατριβή του Μάρξ.

    Σάς προσφέρω το εξαφανισμένο βιβλίο του Παναγιώτη Κονδύλη «Κάρλ Μάρξ, Διαφορά της Δημοκρίτειας και Επικούρειας Φυσικής Φιλοσοφίας» (εκδ. «Γνώση» 1983), για να μάθετε πώς ο ελεεινός Πλούταρχος και ο βρωμερός Κικέρων προσπάθησαν να συκοφαντήσουν τον Μεγάλο Επίκουρο, διότι τα συγγράμματά του έβλαπταν την καθεστηκυία θρησκεία από την οποία εκείνοι θησαύριζαν

  38. loukretia50 said

    37. Μα μια γάτα όσο περίεργη κι αν είναι, δεν αντέχει να διαβάσει φιλοσοφία… και τι να καταλάβει από πολιτικές – οικονομικές θεωρίες!
    Μηκέτι καιρός…. Ευχαριστώ, αλλά έχω πιο ενδιαφέροντα πράγματα για να αρπάξω τη μέρα.

  39. Ριβαλντίνιο said

    Επειδή βλέπω ότι ο Βάτμαν – Ιστοριοφίδης όχι μόνο σχολιάζει , αλλά λέει και κατά του χριστιανισμού, ας του δείξουμε :

    Για τον Επίκουρο, «ο στωικός Διότιμος, εχθρικά διατεθειμένος απέναντί του, τον διέβαλε με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο, κυκλοφορώντας πενήντα αισχρές επιστολές με το όνομα του Επίκουρου. Το ίδιο έκανε κι εκείνος που συγκέντρωσε και απέδωσε στον Επίκουρο τα ερωτικά γράμματα που αποδίδονται στον Χρύσιππο. Ακόμη, ο στωικός Ποσειδώνιος και ο κύκλος του και ο Νικόλαος και ο Σωτίων … υποστηρίζουν πως ο Επίκουρος περιφερόταν στα χαμόσπιτα και διάβαζε καθαρτήριες ευχές…. Λένε, επίσης, ότι ήταν προαγωγός του ενός αδελφού του …˙ ότι παρουσίαζε ως δικές του τις διδασκαλίες του Δημόκριτου για τα άτομα και του Αρίστιππου για την ηδονή˙ ότι δεν ήταν γνήσιος αθηναίος πολίτης …

    Ο Επίκτητος τον ονομάζει αισχρολόγο και τον βρίζει για τα καλά. Ακόμη και ο Τιμοκράτης, αδελφός του Μητρόδωρου και μαθητής του Επίκουρου μέχρι να εγκαταλείψει τη Σχολή, στο έργο του με τον τίτλο Ευφρανταί γράφει ότι ο Επίκουρος ξερνούσε δύο φορές την ημέρα, επειδή του άρεσε να απολαμβάνει τα γεύματα, και ότι ο ίδιος με δυσκολία κατάφερε να ξεφύγει από εκείνες τις νυχτερινές φιλοσοφικές συζητήσεις …» (Διογένης Λαέρτιος, X, 3-6), ενώ ο Τίμων, σκεπτικός, μαθητής του Πύρρωνα «λέει για τον Επίκoυρο: ο πιο ποταπός κι ο πιο ξεδιάντροπος από τους φυσικούς, δασκαλάκος για παιδιά φερμένος από τη Σάμο, ο πιο ανάγωγος από τα ζωντανά» (Διογ. Λαέρτ., X, 3).

    Ο Επίκτητος γράφει απευθυνόμενος προς τον Επίκουρο (Διατριβή Β’, κ’, 10): «αν έτσι έχουν τα πράγματα [=όπως ισχυρίζεται ο Επίκουρος], ξάπλωσε και κοιμήσου και κάνε αυτά που κάνει το σκουλήκι, για τα οποία έκρινες άξιο τον εαυτό σου· τρώγε και πίνε και συνουσιάσου και αφόδευε και ροχάλιζε».

    Αντίστοιχα, ο Επίκουρος «τους Πλατωνικούς τους αποκαλούσε «κόλακες του [Συρακούσιου τύραννου] Διονύσιου» και τον ίδιο τον Πλάτωνα «χρυσό»˙ τον Αριστοτέλη «άσωτο, που σπατάλησε την πατρική περιουσία και κατατάχθηκε στο στρατό και πουλούσε φάρμακα»˙ τον Πρωταγόρα «χαμάλη» και «γραφιά του Δημόκριτου» και επαρχιακό γραμματοδιδάσκαλο˙ τον Ηράκλειτο «κυκητή» [λόγω της θεωρίας του για τον κυκεώνα, απ. 125], τον Δημόκριτο «Ληρόκριτο» [φαφλατά], τον Αντίδωρο «Σαννίδωρο» [βλάκα], τους Κυζικηνούς [τον αστρονόμο και μαθηματικό Εύδοξο] «εχθρούς της Ελλάδας», τους διαλεκτικούς [τους Μεγαρικούς, του φίλου του Σωκράτη, Ευκλείδη] «φθονερούς για τα πάντα» και τον Πύρρωνα «αμαθή και ακαλλιέργητο»» (Διογένης Λαέρτιος, X, 7-8).

    Ενώ για το δάσκαλό του: «ο ίδιος ο Επίκουρος λέει στα γράμματά του για τον Ναυσιφάνη: «αυτά τον έφεραν εκτός εαυτού, σε σημείο που να με προσβάλει και να με αποκαλέσει «καθηγητή»». Και τον ονόμαζε σουπιά και αγράμματο και απατεώνα και πόρνο» (Διογ. Λαέρτ., X, 7-8).

    «Σε γενικές γραμμές ήταν [ο Αριστοτέλης], σύμφωνα με τον Επίκουρο, αντίπαλος πιο βλαβερός για τη σωτηρία της ζωής εκείνων που προετοιμάζονται, όπως οι αθλητές, για το στίβο της πολιτικής» (Φιλόδημου, Περί ρητορικής, 2, 58, 10-15). Οι Επικούρειοι αμφισβητούσαν την ύπαρξη του φιλόσοφου Λεύκιππου (Διογένης Λαέρτιος, X, 13). Κι αυτό διότι αρνούνταν τον Λεύκιππο και ήθελαν να αντικρούσουν την εναντίον τους κατηγορία ότι ο Επίκουρος κατάκλεψε τον Λεύκιππο.

    Το μένος των Επικούρειων οδήγησε τον διευθυντή της επικούρειας σχολής της Αθήνας του 2ου π.Χ. αι. Ζήνωνα σε φόνο. «Ο Διότιμος, που έγραψε τα βιβλία εναντίον του Επίκουρου καταδιώχτηκε και σκοτώθηκε από τον επικούρειο Ζήνωνα, όπως λέει ο Δημήτριος [ 1ος π.Χ. αι.] από τη Μαγνησία στα Ομώνυμά του» (Αθηναίος, ΙΓ’, 611b). Ο Πλούταρχος στο ένα από τα δύο συγγράμματα που έγραψε κατά των Επικούρειων, το Ει καλώς είρηται το λάθε βιώσας, τονίζει (κεφ. 1 (1128bc)) ότι όπως «άνθρωποι με ασυγκράτητη και ακόρεστη φιλοδοξία κατηγορούν τη δόξα στους άλλους, σαν να είναι αντεραστές τους, για να την κερδίσουν χωρίς ανταγωνισμούς», έτσι κι ο Επίκουρος, αντί να «ζήσει στην αφάνεια» διακήρυττε το «λάθε βιώσας», ώστε ο υπόλοιπος κόσμος να ακολουθήσει το ρητό του, ενώ ο ίδιος να κερδίσει δόξα και να μη μείνει στην αφάνεια – όπως θα έπρεπε, αν ακολουθούσε ο ίδιος το ρητό του.

    Ο Ιουλιανός χαιρόταν που τα έργα του Πύρρωνα και του Επίκουρου είχαν εξαφανιστεί (Επιστολή 89β, Προς αρχιερέα Θεόδωρο, 301c), δήλωνε ότι ήθελε να εξαφανίσει όλα τα χριστιανικά βιβλία (ΕπιστολήΠρος Εκδίκιον, Bizez 107, 377d-378abc) και απαγόρευε την ανάγνωση των ποιητών Αρχίλοχου και Ιππώνακτα (Επιστολή 89β, Προς αρχιερέα Θεόδωρο, 300d).

    ( Αντιγραφή από το παλιό φοβερό και τρομερό portaaurea.gr )

    Η τελευταία παράγραφος για τον Ιουλιανό για εσένα Βάτμαν που είσαι θαυμαστής του ! 🙂

  40. Divolos said

    @14 (Παναγιώτης Κ.)

    Απ’ ότι θυμάμαι και τον Πλάτωνα τον τιμούσανε και τον Σωκράτη αλλά και τον Αριστοτέλη. Επίσης και για Δημόκριτο, Ηράκλειτο, κάτι μας έμεινε από το σχολείο. Όχι βέβαια όσα θα έπρεπε. Αλλά για τον καημένο τον Επίκουρο δεν θυμάμαι ούτε αναφορά. Λες να είπαν τίποτα καμμιά μέρα που ήμουν άρρωστος; Τώρα θα μου πεις, τότε που πήγαινα γυμνάσιο και λύκειο δεκαετία ’80 είχαν κι άλλα πράγματα πλάκα. Π.χ. την πρώτη ώρα στην βιολογία μας έλεγαν για τον Δαρβίνο και την εξέλιξη των ειδών και την δεύτερη στα θρησκευτικά, ο θρησκευτικός (και λυκειάρχης παρεπιπτόντως) απορούσε πως είναι δυνατόν να υπάρχουν άνθρωποι σοβαροί που να πιστεύουν άκουσον άκουσον ότι προερχόμαστε από τον πίθικο. Κι αν ήταν έτσι, γιατί δεν μας δείχνουν κι έναν πίθικο που τώρα γίνεται άνθρωπος. Τέτοιο βάθος επιχειρημάτων. Κι όλοι από κάτω συμφωνούσαν. Λυκειάρχης γαρ.

  41. Γιάννης Κουβάτσος said

    Σε λίγο στο ιστολόγιο θα σχολιάζει μόνο ο Βάτμαν. Θα μιλάει μόνος του, βάζοντας τις πολυάριθμες περσόνες του να ανταλλάσσουν απόψεις μεταξύ τους. Ήδη το κάνει.

  42. Γς said

    38:

    >Ευχαριστώ, αλλά έχω πιο ενδιαφέροντα πράγματα για να αρπάξω τη μέρα

    Ετσι είπα κι εγώ προ ολίγου κι άνοιξα την τηλεόραση

    Και φτού!

    Μου έφτιαξε τη μέρα…

  43. sarant said

    41 Γενικά αυτός ο φόβος υπάρχει αλλά σε αυτό το νήμα δεν βλέπω βατμανοδιάλογο.

    25 Για τη Σκυθόπολη κάπου έχει μια λέξη ο Ροϊδης, στις υποσημειώσεις της Πάπισσας.

  44. Γς said

    41:

    >βάζοντας τις πολυάριθμες περσόνες του να ανταλλάσσουν απόψεις μεταξύ τους

    Και μου έλεγε στο ΦΒ [σε μιά από τις πολλές περσόνες μου] ότι θέλει να με δει οπωσδήποτε.

    -Βρε είμαι μεγάλος. Θα μπορούσε να είμαι ο πατέρας σου.

    -Μα τι λες τώρα ο πατέρας μου είναι 56 χρονών.

    «Ο παππούς σου» πήγα να της πω. Αλλά δεν της το είπα. Σκέφτηκα όμως τι ωραία θα ήταν να της έκλεινα ραντεβού κάπου [σε κάποιο ξενοδοχείο π.χ.]

    Εκεί που μια άλλη περσόνα μου [θηλυκή αυτή] θα έκλεινε ραντεβού στον άντρα της που τόσο πολύ το ήθελε.

  45. leonicos said

    Μόλις επέστρεψα από το Αττικόν και είμαι σε πολύ πιο καλή διάθεση, απ’ ό,τι το πρωί.

    Φταίει που λείπει ο Γς σ’ άλλη γη σ’ άλλα μέρη,
    που κανένα δεν ξέρουνε και κανείς δεν τους ξέρει.

    Μόλις έμαθα ότι λείπει, έφτιαξε η διάθεσή μου.

    Κρητη!
    Πρώτον: επιβεβαιώθηκε το από προηγούμενες επισκέψεις μου πιθανολογούμενο, ότι ο μέσος κρητικός είναι πιο φιλόφρων και πιο ευγενικός από τον μέσο έλληνα (των Αθηνών)
    Σε κάνουν να ντρέπεσαι να τους ζητήσεις μια χάρη ή μια πληροφορία. Τα έχω ξαναπεί.
    Είναι περήφανος για την Κρήτη και τη ιστορία της, αλλά δεν πάει ούτε σε μουσεία ούτε σε αρχαιολογικούς χώρους.

    Δεύτερον: Επισκεφθήκαμε την αρχαιολογική συλλογή Μαλεβιζίου, μερος της Συλλογής Μεταξά, το υπολοιπο της οποίας “θα εκτεθεί” στο τμήμα των ιδιωτικών συλλογών του Μουσείου Ηρακλείου. Η συλλογή Μεταξά έχει 80 σφραγίδες εκτός των άλλων πάρα πολλών άλλων μνημείων.

    Πέτυχα και ένα εγχάρακτο πλακίδιο, που δεν μπορώ να εντοπίσω αν είναι Α ή Β ή τίποτα από τα δυο. Το φωτογράφησα και ίσως κάποιος το ανεβάσει εδώ γιατί εγώ δεν ξέρω πώς γίνεται.

    Έχει έναν εξαιρετικό φύλακα, πολύ ενημερωμένο σχετικά, δηλαδή περισσότερο ενημερωμένο του συνήθως των φυλάκων, κι επιπλέον αγαπάει και θαυμάζει τη συλλογή. Αυτό δίνει μια ιδιαίτερα θερμή αίσθηση στον επισκέπτη, ιδιίως αν είναι άμουσος.
    Το πρόβλημα είναι ότι κανείς ντόπιος δεν τη επισκέπτεται ούτε ξέρει την ύπαρξή της, μολονότι υπάρχουν πάρα πολλές πινακιδες που σε οδηγούν. Ρωτήσαμε στο ακριβώς απέναντι σπίτι. Γνωστόν, Ελλάς γαρ!
    Στη Μάλτα (το έχω ξαναπεί εδώ) ρώτησα κάποιον καταστηματάρχη «αν το Μουσείο είναι σ’ αυτόν τον δρόμο» και μου απάντησε «Νομίζω εδώ πιο κάτω, έχει ένα μουσείο.» Και μιλάμε για τον ίδιο δρόμο. Άρα δεν είμαστε οι χειρότεροι. Είμαστε απλώς ίδιοι! Και αυτό είναι κακό τελικά.

    Πήγα και σ’ ένα γάμο. Η ομιλία έγινε στο Κάντια Μάρις και το γλέντι στις Μαλάδες. Μέχρι τη 1 είχαν ζωντανή ορχήστρα με σαντούρι, λύρα και βιολί. Κατά τις δύο μπήκε μουσική ντίσκο ευτυχώς, γιατί δεν την αντέχει η μουσική και φύγαμε. Εγώ δεν αντέχω τους γάμους γενικώς, αν και το αγαπώ το παλληκάρι (διάβαζε παλικάρι). Ασφαλώς η ευτυχία κρίνεται μετά. Στο κρεβάτι και στο τραπέζι. Έχουν τα προσόντα, και το μυαλό, να πάνε καλά.
    Σ’ αυτόν τον γάμο, τον προηγούμενο καθώς και στον γάμο της κόρης της Φωτεινής, τον Φλεβάρη υπήρχε παράλληλη μετάφραση στην Νοηματική. Η Νοηματική έχει γίνει πολύ της μόδας για τα κορίτσια μας. Ίσως επειδή αυξάνει τη χάρη, αφπ’υ διει ευκαιρία για ‘κουνήματα’.

    Καταπληκτικός ο Άγιος Νικόλαος. Στο Ρέθυμνο φάγαμε στο Πρίμα Πλώρα, πάνω στη θάλασσα, με σέρβις πληθωρικό (μας βάζανε το νερό στο ποτήρι), ποιότητα εξαιρετική, ευγένεια, καλές τιμές. Απλά, νομίζω ότι δεν ταιριάζει στο πνεύμα του νησιού, παραλιακά, ταβερνάκι, ξέσκεπο και παράλληλα σέρβις ακριβου ξενοδοχείου, χωρίς τραπεζομάντιλο, με χαρτάκια κάτω από το πιάτο μας. Λίγο αρχοντοχωριάτικο. Αλλά αυτό δεν το κάνει ενοχλητικό.
    Εμένα προσωπικά δεν μου αρέσει να μου βάζουν το νερό στο ποτήρι, αλλά ο νεαρός δεν με ρώτησε. Άνοιξε το μπουκάλι, γύρισε ίσια το ποτήρι και το έβαλε. Ευτυχώς έφυγε και δεν παρακολούθησε που το έβαλα και μόνος μου. Κάποτε, άλλοτε αλλού, προσπάθησα να αποτρέψω κάποιον να κάνει το ίδιο, και μου είπε ‘σας παρακαλώ, ην επιμένετε, γιατι αν με δουν, θα με απολύσουν…’ Ισορροπία δεν έχει αυτός ο τόπος.

    Υπάροχη και η Χερσόνησος. Καταπληκτικό και το Οροπέδιο Λασιθίου, μολονότι αυτή τη φορά δεν ανέβηκα στο Ιδαίον Άντρο. Φάγαμε στι Καστέλι, σ’ ένα μαγαζάκι στο Μαϊντάνι (πλατεία του χωριού).
    Ρωτάει η Φωτεινή: Πώς θα βγούμε από το χωριό; Απάντηση: ίσα κάτω! Φωτεινή: Μα έχει πινακίδες ότι απαγορεύεται! Απάντηση: Οι ντόπιοι δεν το παρατηρούν. Μόνο οι ξένοι.
    Η Φωτεινή είναι σχεδόν πάντα ντόπια, δεν διστάζει να πάει ανάποδα, κι έτσι φύγαμε σαν ντόπιοι.
    Ελλάς το μεγαλείο σου.

    Τσακώθηκα γερά με τη Φωτεινή, μια φορά. Όλες τις άλλες ώρες τις ξοδέψαμε στη συμφιλίωση, η οποία ήταν επιτυχής.
    Αλλά όσο ήμασταν τσακωμένοι, μου δόθηκε η ευκαιρία να ξαναγράψω άλλες πέντε ή εξι φορές τον ορισμό μου για τη γλώσσα. Πρέπει να έχω πιάσει τις 200.
    Πάντα κερδισμένος βγαίνω.

    Είμαι σε υποτροπή της μυασθένειας λόγω καλοκαιριού, και δεν μπορώ ούτε να μιλήσω ούτε να καταπιώ καλά καλά. Αλλά γράφω και περπατάω.

    Σήμερα επιστρεφοντας από το Αττικόν με ταξί, έπιασα κουβέντα με τον ταξιτζή. Είναι Παοκ-τζής. Του είπα «Έχω ένα φίλο παοκτζή που τον αγαπάω πολύ!» Μου απάντησε «Αν τον αγαπούσες… θα ήσουν κι εσύ Παοκτζής!» «Ε, όχι! Αν είχα ένα φίλο γερμανό θα ήμουν γερμανός; Γίνεται ο κουκουβανιώτης να μην είναι ΑΕΚ;» Το δέχτηκε.

  46. leonicos said

    Γύρισε ο Γς;

    Πάει η μέρα μου!

  47. Evan said

    Δύο συμπληρώματα στην εξαίρετη σύνοψη του Δ. Σαραντάκου:

    1. Σημαντικό για την εικόνα του Κήπου στην τότε αθηναϊκή κοινωνία ήταν η ελεύθερη και ισότιμη συμμετοχή των γυναικών (και εταίρων) στο επικούρειο κοινόβιο, μέσα σε πνεύμα φιλίας και αλληλοσεβασμού και όχι ακολασίας, όπως κατηγορήθηκε ήδη από τους συγκαιρινούς του. Ο ίδιος παρέμεινε άγαμος, αλλά όχι από μισογυνισμό ή ομοφυλοφιλική προτίμηση. Φαίνεται ότι έβρισκε την ευχαρίστηση και την ευδαιμονία στην καθαρή φιλία, που ήταν το κύριο αγαθό εντός της κοινότητας. Μέσα στον Κήπο δεν υπήρχε διαχωρισμός φύλου και τάξεων και αυτό ήταν ένα από τα βασικά θέματα για τα οποία τον καυτηρίασαν οι αντίπαλοί του. Ο ίδιος ήταν πολιτικώς ουδέτερος (εξ’ ου και το «λάθε βιώσας» που οδηγεί στην αποστασιοποίηση, την αθόρυβη ζωή στο πολιτικό περιθώριο), πράγμα που επίσης δεν άρεσε και υπήρξε αιτία διαβολής (αποκλήθηκε Ύς-τατος, δηλ. γουρουνότατος!)

    2. Ελευθερία της βούλησης: η Φυσική του Ε. πιάνει το νήμα της ατομικής θεωρίας του Δημόκριτου και την εμπλουτίζει με την ελευθερία της κίνησης των ατόμων, απαλλάσσοντάς την από τον απόλυτο ντετερμινισμό και την τελεολογία. Τα άτομα δεν «πέφτουν» μηχανικά καθέτως, ώστε να βρίσκονται σε παράλληλες τροχιές και συνεπώς να μην αλληλεπιδρούν. Αντίθετα, κινούνται χωρίς εξαναγκασμό, με τυχαίο τρόπο, κατά «παρέκκλιση», ελαφρώς πλαγίως, ώστε οι τροχιές τους να συμβάλλουν και από την αλληλεπίδρασή τους να προκύπτει όλος αυτός ο ποικιλόμορφος κόσμος. Παρά την κάποια παραστατική απλοϊκότητα, εδώ εισάγεται για πρώτη φορά (σε μια πορεία που τελικά οδηγεί στη σύγχρονη κβαντομηχανική), η έννοια της τυχαιότητας στη Φύση. Επειδή για τον υλιστή Ε. η ψυχή επίσης αποτελείται από υλικά άτομα, οι εκούσιες πράξεις των ανθρώπων, οι «κλίσεις» της ψυχής, συμβαίνουν κατ’ αναλογία του νόμου της «κίνησης κατά παρέκκλιση». Η ελευθερία δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο του ανθρώπου, αλλά αντίθετα κυριαρχεί παντού στη Φύση.

  48. Μεζεδάκι ὁλκῆς γιὰ τὴν πιατέλα τοῦ Σαββάτου, ἀπὸ τὸ TVXS.

    …Φώφη Γεννηματά είναι η εκλεγμένη αρχηγός του Κινήματος, όπως και η επικεφαλής της μεγαλύτερης Κοινοπουλευτικής Ομάδας του φορέα…

    Ὅσο γιὰ τὸ σημερινὸ θέμα, νὰ σημειώσω ὅτι ἐν Ρόδῳ κατοικοεδρεύει καὶ ἔχει βιβλιοπωλεῖο (στὰ Κοσκινοῦ) ὁ κατὰ δήλωσίν του ἐπικούρειος Μάριος Βερέττας («Ὁ πολιτισμὸς τῶν στρατοπέδων» κ.λπ., γνωστὸς καὶ ἀπὸ τὶς παλαιὲς ἐκδόσεις Ὡρόρα), ποὺ ἐκδίδει μάλιστα καὶ περιοδικὸ μὲ τίτλο «Ὁ κῆπος τοῦ Ἐπίκουρου».

  49. sarant said

    48 Α, δεν το ήξερα για τον Βερέττα!

  50. Ριβαλντίνιο said

    @ 25 Corto

    Από θρησκευτικό σάιτ αλλά βασισμένο στην πρωτογενή πηγή ( Αμμιανό ):

    Το ψέμα περί διωγμών τών Ελλήνων στη Σκυθόπολη
    Πώς οι Νεοπαγανιστές εφευρίσκουν ανύπαρκτους διωγμούς εναντίον τους!
    Ο Αμμιανός Μαρκελλίνος τους διαψεύδει!

    Επίσης δές εδώ την Βακαλούδη που έχει ερευνήσει την εποχή και την ξέρει απέξω και ανακατωτά :

    http://www.edume.myds.me/00_0070_e_library/10003/1006/05_documents/t05_k03.pdf

    σελ. 8 -9 Η εποχή των διώξεων της «μαγείας»

    και η οποία μιλάει ξεκάθαρα για πολιτικές δίκες και όχι θρησκευτικές.

  51. Evan said

    Και κάτι ακόμη χαρακτηριστικό της Επικούρειας φιλοσοφίας:

    Η γνώση της Φύσης και των νόμων της αποσκοπεί στο να απαλλάξει τους ανθρώπους από τον φόβο και την δεισιδαιμονία. Δεν αποζητά την γνώση για τη γνώση (σε αντίθεση με το αριστοτελικό: «φύσει ορέγεται του ειδέναι», ή η φιλοσοφία για το θαυμάζειν). Η φιλοσοφία και η φυσική φιλοσοφία δεν είναι καθαρή θεωρία, αλλά τίθεται στην υπηρεσία της ζωής. Ακούγεται κάπως χρησιμοθηρικό βέβαια, αλλά μπορεί να το φανταστούμε ότι λειτουργούσε ως αντίδραση στο κυρίαρχο πλατωνικό και περιπατητικό πνεύμα της εποχής.

    Εκείνο που είχε σημασία για τον Ε. είναι η πρόσβαση στην ευτυχία (την ψυχική και σωματική ηδονή) μέσα από την ήρεμη και φιλοσοφική θεώρηση του υλικού κόσμου, με τη φιλοσοφία ως θεραπευτική λειτουργία της ψυχής. Γι’ αυτό κήρυττε την προσβασιμότητα της φιλοσοφίας από όλους (αριστοκράτες, αλλά και απελεύθερους, δούλους και εταίρες, νέους -χωρίς γνώσεις και εμπειρίες- αλλά και ηλικιωμένους), χωρίς λογιοτατισμούς και εγκυκλοπαιδισμούς, όπως ήταν η προϋπόθεση στην Ακαδημία και τον Περίπατο.

    Με αυτά και με αυτά βέβαια, μια από τις κύριες κατηγορίες εναντίον του ήταν η δική του υποτιθέμενη ελλειμματική γνώση του υποβάθρου και η περίληψη «μη πεπαιδευμένων» στον Κήπο.

    Το ίδιο το εύρος και βάθος του έργου του ήταν η δική του απάντηση σε αυτές τις κατηγορίες.

    Με βάση όσα γράφτηκαν και από τον πατέρα Σαραντάκο, καταλαβαίνει κανείς πόσο ρηγματική ήταν η φιλοσοφία του σε πολιτικό κοινωνικό, ηθικό επίπεδο, γιατί λοιδορήθηκε όσο λίγοι στην ιστορία της φιλοσοφίας και γιατί τα έργα του καταδικάστηκαν και καταστράφηκαν στο σύνολό τους σχεδόν.

  52. … Η σχολή του [Επίκουρου] ήταν ουσιαστικά κοινόβιο
    απλών σκεπτόμενων ανθρώπων,
    που τους ένωνε η αγάπη.…

    Το λες και
    Επικουρική σύναξη

  53. Γιάννης Ιατρού said

    43β Εδώ: ΣΚΥΘΟΠΟΛΗ – ΝΑ ΠΩΣ ΕΠΙΒΛΗΘΗΚΕ Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

  54. loukretia50 said

    52. Και χίππυδες θα τους έλεγε κανείς…
    Συν-επικουρούντων των υποστηρικτών του Αμέρικαν ντριμ…με αρχαιοελληνική αίγλη !

  55. Κάπου δεν λέγαμε πρόσφατα για την επιγραφή στα Οινόανδα;

  56. ναι https://sarantakos.wordpress.com/2017/12/17/7kalokairia-43/

  57. Γιάννης Ιατρού said

    56: Εδώ το πιντιέφι https://sarantakos.wordpress.com/2017/12/17/7kalokairia-43/#comment-472897

  58. leonicos said

    @8 Γιάννη, και βέβαια σε διαβάζω

    Αν και με καθυστέρηση

    Εεκείνο που με λυπεί είναι ότι ενώ ήξεραν να τρυπάνε τα λαγαρά των κατσικιών τους όταν φούσκωναν, και παραδόξως πολλά κατσίκια επιβίωναν, ι ενώ στην Ινδία τουλάχιστον αποτόλμησαν και κρανιοανατρήσεις σε ανθρώπους, που επίσης επιβίωσαν, δεν τόλμησαν να κάνουν μια υπερηβική κυστεοστομία, και τούτο πιθανότατα διότι δεν ήξεραν καθόλου ανατομία και ποια είναι η θέση μια γεμάτης κύστης.
    Το ίδιο και με τον Αριστοτέλη, που υποπτεύομαι αποφρακτικό ειλεό, πθανώς από καρκίο του παχέος. Λέω τώρα….

    Το ότι ‘η δυσεντερία δεν ερμηνεέται’ είναι κενός λόγος, διότι δεν ξέρουμε τι εννοούσε. Δυσχεσία; ειλεό;, απλά γουργουρίσατα; ή μήπως απέδιδε την διάταση της κοιλιάς του στο έντερο;

  59. Γιάννης Ιατρού said

    58: Σαν το σκυλί στ΄αμπέλι πήγανε κι οι δυό τους! Αλλά Λεώ, με τα κατσίκια, αν αποτύγχανε η επέμβαση, κάνανε και ένα τσιμπούσι εις ανάμνησιν, με τους ανθρώπους, αν την πατάγανε, θα είχαν τους συγγενείς και τους φίλους του ασθενή να τους κυνηγούν….

  60. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πόσο καλό στην ψυχή κι αυτό το κείμενο του αείμνηστου Δημήτρη Σαραντάκου! Όμορφο και χρήσιμο. Ενθουσιαστικά διδακτικό, καθοδηγητικό, υπομνηστικό βασικών αρχών ζωής. Ευχαριστούμε!
    Καλά πάμε! 🙂

    Εντός του ίδιου πνεύματος ,αυτό το ωραίο απόγευμα: Ακούστε τώρα Στοκοκκινο 105.5, το Γιώργο Αλτή στον Αλέξη Βάκη

    υ.γ.Γεια σου Λεώνικε. Χαίρομαι για τα (καλά) της Κρήτης που απόλαυσες. Συμπάσχω για τα λοιπά…

  61. Τρίβλαξ said

    Εξαιρετικός όπως πάντα ο πατήρ Σαραντάκος.

    Για τους Αγγλομαθείς προτείνω δυο βιβλία:

    1) The Swerve: how the World became Modern, by Stephen Greenblat. Περιγράφει την ανακάλυψη του ποιήματος του Λουκρητιου από τον Πογγιο, αλλά και αλλά σχετικά με το κυνήγι χειρογράφων κατά την Αναγέννηση. Μιλάει και για την συνεχόμενη επιρροή του Επίκουρου, όπως π.χ. στον Montaigne και στον Jefferson. Ο τελευταίος είχε πέντε εκδόσεις του Λουκρητίου στην βιβλιοθήκη του και «the pursuit of happiness» (We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness.) που προσέθεσε στην Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας είναι σαφώς Επικουρική.

    2) On the Nature of Things, by Lucretius, translation by Alicia Stallings. Η πιο πρόσφατη, εξαιρετική μεταφραση από την βραβευμένη Αμερικανίδα ποιήτρια, που τυγχάνει και «δικός μας άνθρωπος», καθότι είναι παντρεμένη με Έλληνα και ζει στην Αθήνα. Της έχω αφιερώσει το κατωθι συνημμένο:

    I, EPICURUS
    For Alicia Stallings

    I know not how this could ever have happened nor
    What newfangled theory can possibly explain it
    —String, Chaos, or Quantum Mechanics—
    Or maybe Uncertainty—Heisenberg’s Principle—
    Or the statistical sort that claims One
    Out of one thousand monkeys pounding on one
    Thousand typewriters for one thousand years
    Will produce the Declaration of Independence
    And maybe, with a modicum of down-home luck,
    Another one will type out Shakespeare’s Hamlet.

    It all goes counter to my fundamental lesson:
    That atoms from the universe repose
    In our fragile bodies for a while,
    Only after we die to disperse again
    Into the infinite eternal mix—and then, in time,
    Crop up, one here, one there, in various forms,
    Some sentient and others not, some inert, some live
    In, say, a vole evolved from lively protomammals,
    Oval in shape like the olive it transports with love
    To keep its young alive—far from an evil fate.

    And so I was astounded to awake again
    All my atoms reunited as if a magic magnet
    Called them forth from the far reaches of the universe,
    And the new me introduced me: «Epicurus,
    I am Lucretius», speaking a tongue not mine
    Yet one I could use to say almost all I had to say.

    Then sixty generations after the Roman me
    I came to life again, a little less surprised
    This time perhaps, and grew up with familiar
    Latin before the vulgar tongue of my people
    I learned. At first I indulged, seduced
    By the luxuries of my father’s chateau, becoming
    The Epicurus slandered by the Church,
    Feasting on pheasant, sleeping in silk,
    Riding my stallion clad in furs, vainly
    Flaunting my name’s noble lineage.
    But soon the real me came to, and resolute
    Now more than ever, I essayed to blend
    Live truths with ancient texts,
    In my study sequestered quill in hand,
    My hound alone with me reminding me
    To stroll the grove now and then to take the air.

    By now familiar with this irrational, bizarre
    Behavior of my atoms, I was not surprised at all
    When half millennium later I found myself
    At the far end of the New Land, loading
    Hessian bags of corn at San Francisco harbor,
    Foot on the bottom rung, well below Montaigne,
    Nevertheless in excellent position
    As Eric Hoffer, lay philosopher by night,
    To prove that with the ladder laid flat
    No rung is higher than any other rung.

    So next, as my atoms began gathering again,
    I thought another ordinary jamboree was afoot.
    But something was anatomically amiss:
    For the love of Venus! Now I am a woman!

  62. Epicure στα αγγλικά σημαίνει πλέον γκουρμές, γαστρονόμος, γευσιγνώστης, εντοπίζοντας την απόλαυση στο φαΐ και στο πιοτό.

    Υπάρχουν πάμπολλες μπίζνες με το όνομα του Επίκουρου που εστιάζονται στο φαγοπότι. (Θυμάμαι και στην Αθήνα μία τουλάχιστον αλυσίδα από εστιατόρια Επίκουρος.)

    Εδώ ένας Επίκουρος στο Χιούστον, δίπλα σε παλιό διατηρητέο σινεμαδάκι, τόπος συνάντησης καφεταίρων (για άρτον και θεάματα):

  63. ΣΠ said

    Επικούρειον (Γεώργιος Βιζυηνός)

    Σ’ αυτή την πρόσκαιρη ζωή μας διατί
    να μη χαρεί το ζωντανό το σώμα;
    Ως κι οι μωροί το λεν πως είμεθα θνητοί,
    πως θα μας βάλουν μια φορά στο χώμα.

    Μα ούτ’ οι δεσποτάδες μας οι κορδωτοί,
    ούτε οι πλέον διαβασμέν’ ανθρώποι
    γνωρίζουν τι θα γίνουμε κατόπι,
    αυτού που θε να πάμε…

    – Βάλτε να φάμε!
    – Βάλτε να πιούμε!
    Γιατί αυτό κανείς δεν το αμφισβητεί:
    φαγεί’ και πιει’ αλλού δε θα τα βρούμε!

    Ανέλπιστα γυρνά της Τύχης ο τροχός
    κι ο χρόνος που περνά δε στρέφ’ οπίσω.
    Της χθες ο Κροίσος είναι σήμερα φτωχός,
    κι εγώ ο νέος αύριον θ’ ασπρίσω.

    Αυτά τα ξεύρουν όλοι πλέον, ευτυχώς
    κι όμως πολλοί στερούνται και νηστεύουν!
    Θα ελαφρύνουν τάχα για ν’ ανέβουν
    αυτού που θε να πάμε;..

    – Βάλτε να φάμε!
    – Βάλτε να πιούμε!
    Γιατί ως κι οι τρελοί το ξέρουν, δυστυχώς,
    φαγεί’ και πιει’ αλλού δε θα τα βρούμε!

    Κι όποιος μια κόρη, μιαν ωραίαν αγαπά,
    ας της χαρεί τα πρώτα-πρώτα κάλλη.
    Λύπες κι αρρώστιες θα της πάρουν τα λοιπά
    και θα του μείνει μόν’ η παραζάλη.

    Αυτό στ’ αυτί καλά, βεβαίως, δε χτυπά.
    Μα, πλην αυτού, ξάφνου προβάλλ’ ο Χάρος
    κι ειδοποιεί: «Αφέντη, μη προς βάρος,
    κοπιάστενε να πάμε!..»

    – Βάλτε να φάμε!
    – Βάλτε να πιούμε!
    Γιάτι φαγεί’ και πιει’ και κάλλη χαρωπά,
    στου Χάρου το κελλί δε θα τα βρούμε!

  64. loukretia50 said

    62. Αυτός κι αν είναι large!

    κι εσείς φοβερός πάντα! RESPECT!

  65. π2 said

    H επιγραφή του Διογένη δεν είναι η μόνη φιλοσοφική επιγραφή από τα Οινόανδα. Στα τείχη της πόλης σώζεται άλλη μία, λίγο μεταγενέστερη (3ος αι.), πολύ πιο σύντομη αλλά ίσως ακόμη πιο ενδιαφέρουσα. Το ενδιαφέρον της είναι διττό. Πρώτα απ’ όλα πρόκειται για κείμενο που είναι γνωστό από γραμματειακές πηγές (σε πιο ανεπτυγμένη μορφή). Πρόκειται για χρησμό του μαντείου του Απόλλωνος Κλαρίου, που σώζεται στον Λακτάντιο και σ’ ένα μεταγενέστερο κείμενο που είναι γνωστό ως Θεοσοφία. Κυρίως όμως είναι ενδιαφέρον γιατί δείχνει πώς τα μεγάλα ιερά στην προχωρημένη αυτοκρατορική περίοδο ακολουθούν τη «μόδα» των μονοθεϊστικών (ενοθεϊστικών είναι ο όρος που χρησιμοποιούν άλλοι) φιλοσοφικών θεολογικών αναζητήσεων:

    [A]ὐτοφυής, ἀδί-
    δακτος, ἀμήτωρ,
    ἀστυφέλικτος,
    οὔνομα μὴ χω-
    ρῶν, πολυώνυμος,
    ἐν πυρὶ ναίων,
    τοῦτο θεός· μεικρὰ
    δὲ θεοῦ μερὶς ἄνγε-
    λοι ἡμεῖς.» Tοῦτο πευ-
    θομένοισι θεοῦ πέ-
    ρι ὅστις ὑπ̣ά̣ρχ̣ε̣ι,
    Αἰ[θ]έ[ρ]α πανδερκ[ῆ]
    [θε]ὸν ἔννεπεν, εἰς
    ὃν ὁρῶντας
    εὔχεσθ’ ἠῴ-
    ους πρὸς ἀντολίην ἐσορῶ[ν]-
    τα[ς].

    «Αυτοφυής, αυτοδίδακτος, δίχως μητέρα, με ακλόνητη ισχύ, δεν χωρεί σε ονόματα, αλλά είναι γνωστός με πολλά ονόματα, κατοικεί στη φωτιά: αυτό είναι Θεός. Εμείς, οι αγγελιοφόροι του, δεν είμαστε παρά μικρό του μέρος.» Σ’ όσους ζητούν να μάθουν τη φύση του Θεού, (ο Απόλλων) τον αποκάλεσε Αιθέρα, τον θεό που βλέπει τα πάντα· σ’ αυτόν λοιπόν ατενίζοντας να προσεύχεστε την αυγή, κοιτώντας προς την ανατολή.

  66. ΚΑΒ said

    Κώστα Βἀρναλη

    Επικούρειο

    Λίγοι σου να ’ν’ οι συγγενήδες, τα έξοδά σου
    ναν τα ζυγιάζεις και παντού την ηδονή
    να κυνηγάς, χωρίς να βλάβεις την υγειά σου.
    Ποτές καρδιά μηδέ ψυχή να σου πονεί.

    Φιλοδοξίες και τα λοιπά διώχνε μακριά σου,
    οι σπιτικοί σου να σ’ ακούνε ταπεινοί,
    χωρίς ανάγκη κανενού τη λεφτεριά σου
    κράτα ψηλά, που πασανείς να σε φτονεί.

    Λαλήματα, μπαξέδες, ζουγραφιές και στίχοι,
    σε μπόλικο τραπέζι ολίγοι καλεσμένοι,
    τον εαυτό σου αγάπα κι όχι την Ελένη!

    Να σε τιμάνε πρίγκιπες έχε την τύχη·
    λίγα παιδιά, χωρίς γυναίκα, κι ας σε σβήσει
    γλυκός ο θάνατος εδώ στο θείο Παρίσι.

    (Vauquelin des Vetaux)

  67. Ιστοριοδίφης said

    1) Συγχαίρω τον θαρραλέο σχολιαστή Ιατρού (53) που τόλμησε να παραπέμψει τους αναγνώστες στο πρώτο Στρατόπεδο Συγκεντρώσεως του κόσμου, το οποίο έφτιαξε το 340 μ.Χ. ο Χριστιανός επίσκοπος Αλεξανδρείας Γεώργιος, μαζί με τον αρχιγραμματέα του τον Παύλο στην Σκυθόπολι της Παλαιστίνης. Σε αυτό το χριστιανικό κολαστήριο, μέσα σε 22 χρόνια (340-361 μ.Χ.) μαρτύρησαν εκατομμύρια αθώοι παγανιστές, όπως αποκαλύπτει με το αμίμητο ύφος του και ο Εμμανουήλ Ροΐδης.

    Είναι, ωστόσο, βέβαιον ότι ο ημιμαθής Ιατρού αγνοεί αυτό που αποκαλύπτει ο ίδιος ο Αδόλφος Χίτλερ στις «Επιτραπέζιες Συνομιλίες» του («Table Talks»): Τα Στρατόπεδα Συγκεντρώσεως του Τρίτου Ράϊχ ήταν μιά ιδέα του δεδηλωμένου παγανιστή Ράιχσφύρερ Χάϊνριχ Χίμλερ, προκειμένου να εκδικηθούν οι Παγανιστές τους Χριστιανούς και τους Εβραίους για το χριστιανικό Στρατόπεδο Συγκεντρώσεως της Σκυθοπόλεως, 1.600 χρόνια νωρίτερα…

    2) Προειδοποιώ τους αδαείς σχολιαστές (28 + 55 + 65) που επιχειρούν να στρέψουν την συζήτηση στον μαθητή του Επικούρου, Διογένη Οινοανδέα, και στην θρυλική επιγραφή του να μή το κάνουν: Ο Διογένης Οινοανδεύς, αν και τόπαιζε ανθρωπιστής και διεθνιστής (προκαλώντας ενθουσιασμό ακόμη και στον εμπειρότατο πατέρα Σαραντάκο), υπήρξε ένας από τους πρώτους βρωμερούς αντισημίτες της Παγκόσμιας Ιστορίας. Αρκεί να πώ μόνο ότι στην περίφημη επιγραφή του αποκαλεί τους Εβραίους… το πιό δεισιδαίμον και πιό αηδιαστικό από όλα τα έθνη («δεισιδαιμονέστατοι και μιαρότατοι»)

    3) Συγχαίρω τον σχολιαστή Τρίβλακα (61) που επεσήμανε ότι ο Επίκουρος (μέσω των μαθητών του, Λουκρητίου, Μονταίνι, Μακιαβέλι κλπ.) είναι ο πραγματικός Ιδρυτής της Νεωτερικότητος (Modernity). Και το κατάφερε αυτό με τα ελάχιστα αποσπάσματα των συγγραμμάτων του που διασώθηκαν τυχαία από το Χριστιανικό Μίσος εναντίον της ΗΔΟΝΗΣ

  68. Κώστας said

    65: Στο βιβλίο του «Οι προάγγελλοι του Ιησού Χριστού −Απόλλων και Σίβυλλες» ο Χάρης Σκαρλακίδης παραθέτει αναλυτικότατες πληροφορίες για τον χρησμό, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ο «’Υψιστος Θεός των Ελλήνων δεν είναι πλέον ανώνυμος, αλλά είναι ο Σταυρωθείς και Αναστάς Ιησούς Χριστός», σ. 199. Ο Σκαρλακίδης είναι μεν αρχιτέκτονας, η έρευνα που έκανε, ωστόσο, −ανεξάρτητα αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς με τα τελικά του συμπεράσματα− είναι εντυπωσιακή.

  69. Τρίβλαξ said

    Ευχαριστώ τον Ιστοριοδίφη (67) για τα καλά του λόγια. Όπως και άλλοι μη ειδικοί της γενεάς μου, «κατοχικά παιδιά» στην όγδοη δεκαετίας μας, δεν ήξερα πολλά για τον Επίκουρο πριν μερικά χρόνια. Ανακάλυψα χροιές Επικουρισμου στο άτομο μου, όπως ο Αρχοντοχωριατης του Μολιέρου όταν έμαθε ότι μιλούσε πρόζα σ’ όλη του την ζωή χωρίς να το ξέρει, χάρη στα δυο βιβλία που ανέφερα στο 61.

    Ισως ο πατήρ Σαραντάκος, με το σημερινό δημοσίευμα, να έχει αποκαλύψει και σε άλλους οπαδούς της ιστοσελίδας το πλαίσιο που απεικονίζει τις πεποιθήσεις τους.

  70. Corto said

    43β (Sarant) και 50 (Ριβαλντίνιο): Ευχαριστώ για τις απαντήσεις!

    53: Γιάννη χρήσιμος ο σύνδεσμος με την υποσημείωση του Ροΐδη. Ευχαριστώ!

    Βέβαια υποθέτω ότι ο Ροϊδης δεν έγραφε Ιστορία, αλλά λογοτεχνία (κάτι σαν τον Τσιφόρο, τηρουμένων των αναλογιών).
    Από ό,τι κατάλαβα η βασική πηγή για την ιστορία με τις καταδίκες στην Σκυθόπολη είναι ο Αμμιανός Μαρκελλίνος.
    Όμως ούτε ο πρώτος, ούτε ο δεύτερος αναφέρει κάτι περί εκτέλεσης Επικουρείων.

  71. gpoint said

    # 45

    Λεώνικε λένε πως Κρήτη είναι μόνο το Ρέθυμνο και τα Χανιά αλλά μάλλον ζηλεύουνε τις ομορφιές του Λασιθιού, εσύ όμως με την γατίσια όσφρησή σου κινήθηκες σωστά. Το μόνο σίγουρο είναι πως η καή μουσική στην Κρήτη είναι από τα Σφακιά, οι άλλες είναι καλές για τις εταιρίες δίσκων. (ρίχνω λάδι στην φωτιά με την μουσική κριτική μου – απωθημένο από το μαρτύριο ν’ ακούω τον Μουντάκη σε κάθε μάζωξη του σογιο΄ύ της πρώην μου- ήσαντε συγγενείς. πιθανόν στην Κρήτη να ακούγονται ωραία, στα αθηναϊκά διαμερίσματα είναι για κλάματα ).

    Σήμερα σε καφενείο της Αμφισσας έλεγε ένας πως άλλαξε ομάδα κι έγινε ΠΑΟΚτσής. Κι εγώ πετάχτηκε άλλος ένας. Νομίζω πως τώρα είναι η σειρά του Ριβαλντίνιο και του Μπλογκότινάναι που θα τον μετονομάσουμε σε ΠΑΟΚόποιοςκιανείναι

    Είθε μετά την Βασιλεία να κερδίσουμε και την βασιλεία των ουρανών !!!

  72. Classicist said

    1) Αν ρωτήσεις τον μέσο πτυχιούχο Φιλοσοφίας ποιός αρχαίος Έλληνας Φιλόσοφος μπορεί να ονομαστεί «γκουρού της Ευτυχίας», όλοι θα σού απαντήσουν ο Επίκουρος. Ο «Guardian» διαφωνεί και πρίν 3 μέρες ανακήρυξε «γκουρού της Ευτυχίας» τον Αριστοτέλη, προκειμένου να παρουσιάσει το νέο βιβλίο της καλής μου φίλης (συνεργαζόμαστε στο «Medium» της κ. Donna Zuckerberg, αν και με περνάει 24 ολόκληρα χρόνια) της Edith Hall που έχει τίτλο… «Aristotle’s Way» (= Με τον τρόπο του Αριστοτέλη) και μόλις κυκλοφόρησε. Η Edith μού το έστειλε (με email) πέρυσι το βιβλίο για να το διαβάσω και να κάνω διορθώσεις από την πλευρά της Ελληνίδας κλασικίστριας και σάς βεβαιώ ότι είναι υπέροχο.

    Σάς συνιστώ και ένα άλλο πολύ πρόσφατο (2016) βιβλίο της Edith, το περίφημο «Γυναίκες κλασικίστριες από την Αναγέννηση μέχρι την Ζακλύν Ντε Ρομιγύ» για ένα και μόνο λόγο: Για να δείτε για ποιόν λόγο οι Εβραίοι προοδεύουν κι εμείς πάμε κατά διαόλου: Από τις 18 κορυφαίες κλασικίστριες που περιγράφει στο βιβλίο της η Edith, οι μισές είναι Εβραίες και ούτε μία Ελληνίδα!.. Νά πού μάς έχει οδηγήσει η κακή διδασκαλία των αρχαίων Ελληνικών στα ελληνικά σχολεία και το διαχρονικό μίσος της Ορθοδοξίας προς την αρχαία Ελληνική Γραμματεία: Παράγουμε χιλιάδες φιλολογίνες κάθε χρόνο και επί 180 χρόνια δεν μπορέσαμε να βγάλουμε ούτε μία κλασικίστρια της προκοπής. Πραγματική ξεφτίλα…

    2) Το δεύτερο που θέλω να πώ απόψε (επειδή εγώ – όπως θυμάστε – αποκάλυψα στα Μεζεδάκια του Σαββάτου, την γκάφα ολκής του Ευκλείδη) είναι το εξής: Στην σημερινή «Καθημερινή» ο νεοφιλελές Στέφανος Κασιμάτης ασχολείται με την ιστορική γκάφα του κ. Τσακαλώτου από το βήμα της Βουλής, δίνοντάς της νέες προεκτάσεις. Μεταξύ άλλων, αποκαλύπτει ότι ο αγαπημένος καθηγητής Ιστορίας του Ευκλείδη στο πανάκριβο αριστοκρατικό σχολείο του Λονδίνου St. Paul’s, συνελήφθη προ διετίας για κατοχή παιδικής πορνογραφίας και άρπαξε δύο χρόνια φυλακή, την οποία και εξέτισε ολόκληρη (εδώ θα εξαγόραζε την ποινή με 5 ευρώ την ημέρα).

    Επειδή συνέβη να γνωρίζω το θέμα, θέλω να ρωτήσω τον κ. Σαραντάκο, ώστε να μή δεχτώ κάποια κόκκινη κάρτα στο μέλλον: Αν εγώ αποκάλυπτα από το παρόν ιστολόγιο ότι ο αγαπημένος καθηγητής Ιστορίας του κ. Τσακαλώτου μπήκε φυλακή για παιδική πορνογραφία, θα μπορούσα να συνεχίσω να σχολιάζω, ή θα έτρωγα κατακέφαλα αυστηρή αποβολή για δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων;

  73. Αγγελος said

    Πώς δεν αναφεραμε ως τωρα οτι στα εβραϊκά απικορος (καταφανής παραφθορά του ονόματος του φιλοσόφου) σημαίνει… αιρετικός;

  74. Alexis said

    #41: Σωστή παρατήρηση Γιάννη. Απελπιστική η κατάσταση… 😦

  75. gpoint said

    # 41

    Δικαιούται αφού δεν έχει χρησιμοποιήσει (ακόμα) το Αφροξυλάνθη.
    Πάντως επιμένω πως το επάγγελμά του είναι…τσαγγάρης !

  76. dryhammer said

    74,75,41 υπάρχει και το μπανιάρισμα του/των ΙΡ

  77. Alexis said

    #75: Πόθεν το συμπέρασμα περί του επαγγέλματος;
    Επειδή το ξαναείπες ρωτάω.

  78. Alexis said

    #76: Τα σχόλιά του «φωνάζουν» αμέσως για την ταυτότητά τους. Με βάση αυτό θα μπορούσε ο Νικοκύρης σε κάθε καινούργιο του χρηστώνυμο να τα κόβει «άμα τη εμφανίσει» στο στάδιο της προέγκρισης.
    Βέβαια τώρα η κατάσταση έχει ξεφύγει…

  79. gpoint said

    # 77

    γιατί βαράει μια στο καρφί και μια στο πέταλο… μια άντρας, μια γκέι, μια παρθένα και μια εξηντάρα, ό,τι λάχει !

    και γιατί μου θυμίζει έντονα η συμπεριφορά κάποιο δημοσιογράφου-εκδότη που κάποια στιγμή μπερδεψε τις περσόνες του για 5 λεπτά, το πήραν χαμπάρι ελάχιστοι πριν το διορθώσει, ήταν δικός του ο χώρος

  80. Pedis said

    τον αδικείτε. έχει αποδειχτεί πολύ χρήσιμος σε πολλούς σχολιαστές και στο ιστολόγιο. Αναζωογονει νήματα εκεί που πάνε να πεθάνουν, δίνει την ευκαιρία σε αρκετούς να το παίξουν γνώστες σχολιάζοντας τα λάθη του και πολλαπλασιάζοντας τη διαδοση των μισανθρωπικών και ρατσιστικών του ψευδών ή την ευκαιρία να αγανακτήσουν κάνοντας φιγούρα με την ηθική ανωτερότητά τους. Το μόνο που δεν έχει καταφερει ακόμη ο κολλημένος είναι να ξεκολλήσει τους δύο-τρεις άρρωστους όταν, σαν τον Βάταλο, κάνουν γουστο να γαμάνε τα νήματα.

  81. giorgos said

    Ο Χριστιανισμός σίγουρα δέν έπιβλήθηκε μέ τόν τρόπο πού περιγράφει ό Ροϊδης καί ό Αμιανός Μαρκελλίνος .
    » Κατά μέσον όρον οί Ρωμαίοι αύτοκράτορες δέν ήσαν κακοί διοικητές . Απλώς μόνο δέν είχαν καταλάβει τί ήθελε ή νέα θρησκεία . Οταν ένα σύστημα τείνη πρός τήν διάλυση , έλεγεν ό Σάρτρ , τόσο τό καλό πού θά συμβή έντός του όσο καί τό κακό έξ ίσου στήν διάλυσή του συντελούν.
    Σ’ αύτήν τήν περίπτωση εύρέθηκαν καί οί άρχαίοι ρωμαίοι αύτοκράτορες . Εψαχναν νά έπιφέρουν τήν κάθε δυνατή διόρθωση μέσα στό παραδεδομένο πλέγμα λογικής , τής δικής των λογικής , ένώ ήδη ή πολιτική λογική είχε πρό πολλού μετατοπισθή στό άνατολικό μέρος τής Αύτοκρατορίας . Η δημοκρατική δομή τής ήσσονος άνατολικής πολυεθνίας έπέβαλε τήν διάκριση τών δύο έξουσιών κι’ αύτό τό πράγμα ήταν τό άκατανόητο στήν Ρώμη . Κατά τά άλλα δέν είχαν ν’ άντιμετωπίσουν καμμιάν ξαφνική καταστροφική έπίθεση τών βαρβάρων , τών όποίων ή είσοδος στήν ρωμαϊκή αύτοκρατορία έγένετο διά μιάς ήπιας καί συνεχούς άφομοιώσεως (1) . Οταν ό Οδόακρος έμπήκε στήν Ρώμη ούδείς έξεπλάγη(2).
    Η Ρώμη προσπάθησε πολύ νά σεβασθή τήν Ανατολή καί ίδιαίτερα τήν Αίγυπτο , όταν αύτή έκάλεσε είς βοήθεια (3) , άλλά τούτο βέβαια δέν ήρκει , έπρεπε νά ύπάρχη καί ή δυνατότης κατανοήσεως . Αύτή ή δυσκολία σύντομα θά έφαινόταν , όταν τό πνεύμα τής Ανατολής θά έμφανιζόταν στήν ίδια τήν Ρώμη .
    Οί ρωμαίοι αύτοκράτορες έκαναν αύτό πού μπορούσαν : σταύρωναν κι’ έκαιγαν άνθρώπους , άλλά ή νέα θρησκεία δέν έμίλησε ποτέ γιά άτομα . Αύτή ένα διαρκώς ποθούσε , πού ούτως ή άλλως οί Αύτοκράτορες δέν είχαν , άφού δέν μπορούσαν νά τό καταλάβουν : τόν «κόσμο» , τό «πλήθος» τήν «Societe» . Καί δέν διεκδικούσε βέβαια άπό κανέναν τίποτε , έπαιτούσε μόνο «ό,τι είχε εύχαρίστηση» κανένας νά δώση ! Μιά τέτοια ένέργεια τής έκκλησίας ήταν άπόλυτα κατανοητή ύστερ’ άπό τά κηρύγματα τού Παύλου . Η γιγαντιαία αύτή μορφή στήν ίστορία τής άνθρωπότητος έπήρε τόν Χριστιανισμό άπό τήν Ιερουσαλήμ , τού έτράβηξε μέ τήν βία τού νεοϊστορος τόν χιτώνα τής άνατολικότητος καί τόν παρέδωσε θρησκεία τών «έθνών» . Πρός Ρωμαίους καί Κορινθίους , στόν καθένα καί σέ όλους ταυτόχρονα . Η «ίσότητα » κυρίων καί δούλων δέν ήταν παρά ή ίστορική βούληση πού θά έπλήρωνε τό κενό τής καλπάζουσας κατάρρευσης ένός κόσμου πού δέν μπόρεσε νά μετασχηματίση σέ κάτι άλλο τήν χρησιμότητα τού Σωκράτη καί τών άρχαίων σοφιστών ή καλύτερα : πού δέν τού ήταν μπόρετή μιά τέτοια δυνατότητα . Τό πλάτος τής ρωμαϊκής πολυεθνίας άπαγόρευε στόν χριστιανισμό τήν όποιαδήποτε άπαίτηση , καθιστώντας μόνο έφικτή τήν άποδοχή τής προσφοράς . Μιάς προσφοράς σίγουρης , άφού πλέον οί άνθρωποι ήρνούντο νά προσκυνούν τούς θεούς των στά πρόσωπα τών αύτοκρατόρων.
    Ο πόνος , άπαραίτητο πράγμα γιά τήν συντέλεση τής Ιστορίας , δέν είχε σημασία , τήν άντοχή σ’ αύτόν θά τήν έπρομήθευε μιά άναπότρεπτη ίστορική βούληση . Τό βάρος τού σκήπτρου τής ρωμαϊκής έξουσίας , αύτής δηλαδή πού μετέβαλε στά γήπεδα τού Κολοσσαίου καί στόν Ιππόδρομο τήν άνθρώπινη ύπαρξη σέ άπλή τελετουργική λεπτομέρεια τής έξουσιαστικής έπιβίωσης , έσπρωξε τούς άνθρώπους πρός τό ύπέδαφος . Μιά έκδοχή παράξενη καί άσυνήθης . Η αίνιγματική σκοτεινότητα τών άρχαίων κατακομβών , όπως τού Douomo π.χ. — σκοτεινότητα πού δέν θά πρέπει νά έμπόδιζε καί πολύ τήν όραση τών άνθρώπων της , μιά καί αύτοί έπρεπε νά μάθουν νά βλέπουν νοητικά τότε παρά μέ τά μάτια — , μάς θυμίζει ίκανά τούτην τήν άκατανόητη γεωργικήν έπιλογή . Αντί οί άνθρωποι νά καταφύγουν στά βουνά , όπως οί τόσοι μεσανατολικοί λαοί πού ταξιδεύουν διαρκώς στίς σελίδες τής παλαιάς Διαθήκης , αύτοί έπέλεξαν τήν άκινησία φυτεύοντας όσο βαθύτερα μπορούσαν τήν ύπαρξή των στήν Γή . Αλλά στήν Γή ό,τι όργανικό μπαίνει ξαναγίνεται ζωή , οί σχέσεις σκοταδιού (κλειστού χώρου γενικά) καί ίστορίας δέν ήσαν ποτέ άγαθές . Τόν καρπό τούτης τής φύτρωσης θά τόν έδρεπαν μετ’ άπό λίγο κάποιοι άλλοι λαοί . Η σχέση Χριστιανισμού καί …ύπεδάφους –ίσως πετρελαίου θά έλέγαμε σήμερα–ήσαν άπό τήν άρχή μοιραίες , σχέσεις έρωτος…
    Ο δυτικός χριστιανισμός είχε άπό τήν άρχή δύο εύεργετικά άτυχήματα πού προσδιώρησαν όλη τήν ίστορικότητά του . Τό πρώτο ήσαν οί διωγμοί . Τούτοι είχαν ώς άποτέλεσμα νά έρθη έξ άρχής σέ άπ’ εύθείας σχέση πρός τό ρωμαϊκό δίκαιο . Ολοι οί διωκόμενοι έζητούσαν άπό τούς διώκτες των «νά κατονομάσουν τό έγλημα» (1). Τό άλλο ήταν ότι , όταν ήδη ό Διοκλητιανός άπεφάσιζε νά έπιτύχη κάποιο είδος τού κατοπινού καισαροπαπισμού , έκείνη άκριβώς τήν ώρα κατελύετο άπό τούς «βαρβάρους» τό ρωμαϊκό κράτος . Ο 14χρονος γερμανικής καταγωγής αύτοκράτορας Ρωμύλος Αύγουστύλος , πού τόν έκθρόνισε ό Οδόακρος στή Ραβένα , πρωτεύουσα τότε τού δυτικού τμήματος μετά τόν χωρισμό τού Θεοδοσίου , δέν θά ήταν άργότερα παρά ή τελεία τής μακράς φράσης τών άποσιωπητικών . Αλλωστε ή έκκλησία διέβλεπε τό εύπλαστον αύτών τών νέων άνθρώπων , τών «βαρβάρων» , μέ τούς όποίους ό Διοκλητιανός είχε γεμίσει τήν Ρώμη (5% κατά τίς έκτιμήσεις του H.Pirenne) . »
    Από τό βιβλίο «Η Ανατολική Μεσόγειος ώς Εύρωπαϊκή Ιστορία»

  82. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @77,79. Κι ἐγὼ ποὺ νόμιζα πὼς τὸ τσαγκάρης προκύπτει ἀπὸ τὸ γνωστὸ λαϊκὸ γνωμικό:
    Δουλειὰ δὲν εἶχε τὸ μ…
    καὶ μάθαινε τσαγκάρης
    🙂

  83. Constant said

    Μπορεί κάποιος να βοηθήσει στην συντακτική ανάλυση του «λάθε βιώσας»;
    Το «βιώσας», αν δεν κάνω λάθος, είναι μετοχή χρονική, δηλαδή «αφού ζήσεις» ή «όταν ζήσεις», σωστά;
    Το «λάθε» τι είναι ; Μοιάζει με προστακτική ρήματος, αλλά ποιανού ρήματος; Ή μήπως δεν είναι ρήμα;

    Τα φώτα σας…

  84. sarant said

    83
    Το λάθε είναι προστακτική του λανθάνω. Λάθε βιώσας, να ζεις απαρατήρητος.

    Αυτή η εναλλαγή των σημασιών ρήματος και μετοχής είναι χαρακτηριστικό συντακτικό κολπάκι της αρχαίας, πχ το κλασικο ώχετο απιών που μεταφράζεται απήλθε δρομαίως.

  85. Ριβαλντίνιο said

    @ 70 Corto

    Μα δεν λέει κάν ότι έγιναν διώξεις ειδωλολατρών από χριστιανούς η ιστορική πηγή.

  86. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το λάθε είναι β’ ενικό πρόσωπο προστακτικής αορίστου β’ (έλαθον) του ρήματος λανθάνω, που σημαίνει μένω κρυμμένος ή απαρατήρητος, διαφεύγω την προσοχή κάποιου.

    Το βιώσας είναι μετοχή (ονομαστική αρσενικού γένους) αορίστου α’ (εβίωσα) του ρήματος βιώ (βιόω-ώ), που σημαίνει ζω, περνώ τη ζωή μου.

  87. Corto said

    85 (Ριβαλντίνιο):

    Πράγματι η ιστορική πηγή δεν γράφει κάτι τέτοιο. Από πού όμως ξεκίνησε αυτή η παρεξήγηση;

  88. ΚΑΒ said

    83,84,86.
    Να γράψω κι εγώ τα φιλολογικά μου:

    Στην περίπτωσή μας έχουμε κατηγορηματικήμετοχή. Με κάποια ρήματα όπως λ.χ. το λανθάνω, το τυγχάνω, το οίχομαι η μετοχή περιέχει το κύριο νόημα της έκφρασης, ενώ το ρ. εκφράζει το δευτερεύον που ισοδυναμεί με τροπικό επίρρημα. Με αυτόν τον τρόπο αντιστρέφεται η σχέση ρήματος και μετοχής, όπως φαίνεται κι από τη μετάφραση, κατά την οποία το ρ. μπορεί να αποδοθεί με επιρρηματική έκφραση και η μετοχή με ρήμα:

    Οι Θηβαίοι έλαθον εσελθόντες ες Πλάταιαν : οι Θ. μπήκαν κρυφά (χωρίς να τους πάρουν είδηση) στις Πλαταιές.

    Εγώ ωχόμην απιών οίκαδε:Εγώ κατευθείαν έφυγα για το σπίτι μου.

  89. Ριβαλντίνιο said

    @ 87 Corto

    Σίγουρα δεν την ξεκίνησε ο Ροϊδης . Κι αυτός ετερόφωτος είναι. Από αντιχριστιανούς της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού ίσως.

  90. Corto said

    89:
    Ίσως ο Γίββων;

  91. Ριβαλντίνιο said

    @ 90 Corto

    Μπορεί. Λείπει και ο Μπλόγκ που σίγουρα θα μας έλεγε. Αυτά τα παίζει στα δάχτυλα.

  92. Corto said

    91:
    Το ζήτημα έχει πολύ ενδιαφέρον.

  93. Alexis said

    #79: Πραγματικά.
    Έχω την εντύπωση (αν κάνω λάθος ας με διορθώσει ο …κακόψυχος 🙂 ) ότι στην πραγματική του ζωή εμφανίζεται ως πιστός και ευσεβής χριστιανός ενώ όπου γράφει ψευδωνύμως το παίζει σκληρός οπαδός της πατρώας.
    Δόκτωρ Τζέκυλ και μίστερ Χάιντ δηλαδή (και ενίοτε …μίσεζ Χάιντι 😆 )

  94. Γιάννης Ιατρού said

    93: Όχι ακριβώς Αλέξη. Ο εργοδότης του και τα περί αυτού μέσα εμφανίζονται άρδην «ορθόδοξα κλπ.». Ο ίδιος μερικές φορές αναγκάζεται, λόγω γραμμής…, να ενδίδει, έστω να κάνει την πάπια, αλλά γενικά, όπου μπορεί είναι της «πατρώας θρησκείας».

  95. Γιάννης Ιατρού said

    91: Πάρε τον ένα τηλέφωνο επιτέλους ρε Ρίβα, να μας πει και εμάς, αμάν πια αυτή η τσιγκουνιά σου 🙂

  96. Γιάννης Ιατρού said

    85: (87) .. δεν λέει κάν ότι έγιναν διώξεις ειδωλολατρών από χριστιανούς η ιστορική πηγή…

    Διάβασα τα σχετικά από τον Ammianus Marcellinus – Volume I – Books 14-19 σε μετάφραση (με το αυθεντικό κείμενο) του John C. Rolfe και όντως δεν αναφέρει αυτολεξεί «εθνικούς / ειδωλολάτρες κλπ.», αλλά περιγράφει ποιοί και για τί λόγο εδιώχθησαν.

    Ήταν και οι Αρειανοί τότε στη μέση βέβαια… Γράφει όμως ο Αμμιανός πως πολλοί φορούσαν (μη χριστιανικά) σύμβολα/φυλαχτά, πως θυσίαζαν σε θεούς, πως ζητούσαν χρησμούς από μαντεία κ.ά. Ε, αυτοί μάλλον ειδωλολάτρες ήσαν… Τι άλλο; Τώρα αν ήσαν και επικούρειοι, αυτό δεν αναφέρεται, μόνο ότι μεταξύ των συλληφθέντων ήσαν και φιλόσοφοι ή φιλοσοφούντες. Δεδομένης της εξάπλωσης των ακολούθων της επικούρειας φιλοσοφίας, μάλλον κάποιοι απ΄αυτούς θα ήσαν και οπαδοί αυτής της φιλοσοφικής γραμμής. Επίσης η Σκυθούπολις αναφέρεται ονομαστικά μόνο μιά φορά, εκεί που γράφει για τους λόγους επιλογής της τοποθεσίας του τόπου συγκέντωσης των συλλαμβανομένων κλπ.

    Οπωσδήποτε στα αναγραφόμενα στον σύνδεσμο του #53 υπάρχουν πολλές γενικεύσεις και μιά αρκετά υποκειμενική ερμηνεία του Αμμιανού.

  97. Ριβαλντίνιο said

    @ 95 Γιάννης Ιατρού

    Με αναμπαίζεις ωρέ μπίρομ ; Ο μόνος τρόπος μου επικοινωνίας με τον Μπλόγκ είναι με σήματα καπνού, κι αυτά μόνο στην γλώσσα των Ποταβατόμι !

    @ 96 Γιάννης Ιατρού

    Ναι αλλά γιατί διώχτηκαν ; Γιατί ήταν ειδωλολάτρες ; Όχι βέβαια , αλλά για πολιτικούς λόγους. Επίσης μπορεί να διώχτηκαν και χριστιανοί. Μην ξεχνάμε ότι αυτά έγιναν επί αρειανιστή Κωνσταντίου που εξόρισε twice τον Μέγα Αθανάσιο.

  98. Γιάννης Ιατρού said

    97: α ,,,Με αναμπαίζεις ωρέ μπίρομ ; Ο μόνος τρόπος μου επικοινωνίας με τον Μπλόγκ είναι με σήματα καπνού,…

  99. Alexis said

    #94: Μάλιστα. Ευχαριστώ για τη διευκρίνηση Γιάννη.

  100. Tomás de Torquemada said

    #97
    Αχ, όταν διώκονται οι ειδωλολάτρες είναι για πολιτικούς λόγους… Να σε βάλω ένα κουίζ; Τι ποσοστό δίνεις να διώκονταν και οι χριστιανοί για πολιτικούς λόγους (=αρνούνταν να θυσιάσουν στα σύμβολα του κράτους); Άστο άργησες, 100% είναι η απάντηση

  101. Ριβαλντίνιο said

    @ 100 Tomás de Torquemada

    Διάβασε άνθρωπε την Βακαλούδη http://www.edume.myds.me/00_0070_e_library/10003/1006/05_documents/t05_k03.pdf σελ. 8 – 9 .
    Τα γεγονότα αφορούν κυρίως αξιωματούχους. Πολιτικοί αντίπαλοι αλληλοεξοντώνονται με συκοφαντίες για άσκηση μαγείας που θα βοηθήσει στην αναρρίχηση στην διοικητική κλίμακα ή υφαρπαγής περιουσιών ή σκοπός είναι η ανατροπή του αυτοκράτορα. Αυτοί που φορούσαν φυλαχτά μπορεί να ήταν και χριστιανοί ( π.χ. σταυρουδάκια ). Αυτοί που πήγαιναν σε τάφους μπορεί να πήγαιναν και σε χριστιανικά νεκροταφεία. Ο παγανιστής Αμμιανός κατηγορεί τον Κωνστάντιο ως επιρρεπή στην συκοφαντία και όχι ως χριστιανό διώκτη των παγανιστών. Αμάν πιά, νισάφι , φτάνει , that’s enough .

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: