Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μιλώντας για τον Κοτζιούλα στα Χανιά

Posted by sarant στο 22 Ιουλίου, 2018


Το περασμένο σαββατοκύριακο πετάχτηκα στα Χανιά, όπου τη Δευτέρα είχα την ευκαιρία να πάρω μέρος σε ημερίδα για τον αγαπημένο μου ποιητή Γιώργο Κοτζιούλα. Πολύ χάρηκα τη σύντομη εκδρομή, είδα και φίλους παλιούς και καινούργιους, πέρασα το φαράγγι της Σαμαριάς, πήγα για μπάνιο, όλα ωραία και καλά. Ταξίδεψα με Ράιαν από ένα μικρό βέλγικο αεροδρόμιο, το αεροπλάνο γεμάτο ντόπιους πολύ χαρούμενους για το ταξίδι τους -και δεν καταλαβαίνω την περιφρονητική ατάκα που διάβασα κάπου, λίγο πριν ταξιδέψω, ότι με τις φτηνές εταιρείες έχουν, λέει, γεμίσει οι ελληνικές παραλίες με νοσοκόμες από το Λέστερ.

Τέλος πάντων, σήμερα είναι Κυριακή οπότε έχουμε θέμα λογοτεχνικό και, όπως συνηθίζω, θα δημοσιεύσω την ομιλία μου στην ημερίδα που έγινε, μαζί με μερικές από τις εικόνες που πρόβαλα σε διαφάνειες. Μίλησα για τα Ημερολόγια του Γιώργου Κοτζιούλα, που τα έχω παρουσιάσει και εδώ. Έκανα μια παρουσίαση του περιεχομένου των Ημερολογίων, που πρόκειται να εκδοθούν σε βιβλίο τα Χριστούγεννα.

(Αυτό που δεν είπα, αλλά το αναφέρω καταλεπτώς και με ονόματα στην εισαγωγή του βιβλίου, είναι ότι στη μεταγραφή ορισμένων εξαιρετικά φθαρμένων και δυσανάγνωστων σελίδων των ημερολογίων με βοήθησαν καθοριστικά μερικοί φίλοι του ιστολογίου -είχαμε τότε φτιάξει ένα μικρό κρυφό ιστολόγιο όπου συζητούσαμε σελίδα προς σελίδα τη μεταγραφή).

Η ημερίδα, κακά τα ψέματα, δεν είχε τόσο πολύ κόσμο, αφού έγινε σε εργάσιμη μέρα και κατακαλόκαιρο -μερικές εισηγήσεις πάντως ήταν πολύ καλές, ενώ είχα τη χαρά να γνωρίσω δύο φίλους του ιστολογίου που ζουν στα Χανιά. Και βέβαια η συζήτηση στην ταβέρνα που ακολούθησε ήταν επίσης πολύ διασκεδαστική.

Τα ημερολόγια του Γιώργου Κοτζιούλα

Καλημέρα σας

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους διοργανωτές, το Κέντρο Κρητικής Λογοτεχνίας, την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων και τον Σύλλογο Ηπειρωτών του Νομού Χανίων για την τιμητική πρόσκληση που μου έκαναν να πάρω μέρος σε αυτή την εκδήλωση, και βέβαια ευχαριστώ όλους εσάς που μας κάνατε την τιμή να έρθετε να μας ακούσετε αντί να ενδώσετε στα θέλγητρα της παραλίας.

Καθώς σήμερα θα διερευνήσουμε τις πολλές και πολύ ενδιαφέρουσες πτυχές της ζωής και του έργου του Γιώργου Κοτζιούλα, εγώ θα σας μιλήσω για μια όχι και πολύ γνωστή ψηφίδα, αφού παραμένει ανέκδοτη: τα Ημερολόγια του Γιώργου Κοτζιούλα.

Πράγματι, ανάμεσα στα κατάλοιπα του ποιητή Γιώργου Κοτζιούλα (1909-1956), που βρίσκονται στο Αρχείο του, υπάρχουν και πέντε τετράδια με ημερολογιακές σημειώσεις, όλα τους από τη δεκαετία του 1940 –συνδέονται δηλαδή άμεσα με την Κατοχή και τις μετακατοχικές περιπέτειες της χώρας αλλά και με την προσωπική εμπλοκή του ίδιου του Κοτζιούλα στην Εθνική Αντίσταση και με τις συνέπειες αυτής της επιλογής.

Ο Κώστας Κοτζιούλας, γιος του ποιητή, μου εμπιστεύτηκε την επιμέλεια αυτών των κειμένων, τα οποία πρόκειται να εκδοθούν στο τέλος της χρονιάς από τον εκδοτικό οίκο Ροδακιό. Δεν είναι σύμπτωση ότι η εκδότρια Τζούλια Τσακίρη είναι η κόρη του αδελφικού φίλου του Κοτζιούλα, εκδότη Σταύρου Τσακίρη, ο οποίος μνημονεύεται κατ’ επανάληψη στο πέμπτο ημερολόγιο, του 1948. Στη σημερινή μου εισήγηση θα παρουσιάσω αυτά τα ημερολόγια.

Όπως είπαμε, πρόκειται για πέντε τετράδια.

Το πρώτο τετράδιο, που είναι –με διαφορά– και το μεγαλύτερο σε έκταση, αφού μόνο του αντιπροσωπεύει πάνω από το 40% του συνόλου, είναι το λεπτομερές ημερολόγιο που άρχισε να κρατάει ο ποιητής όταν, τον Νοέμβριο του 1941, μπροστά στο φάσμα της επερχόμενης πείνας αποφάσισε να εγκαταλείψει την Αθήνα, όπου έτσι κι αλλιώς ζούσε πολύ φτωχικά και να επιστρέψει στην Πλατανούσα, τη γενέτειρά του, ύστερα από οχτώμισι χρόνια απουσίας.

Από την πρώτη μέρα της επιστροφής του, ο Κοτζιούλας αρχίζει να κρατάει καθημερινό ημερολόγιο. Καταγράφει τις ημερολογιακές του σημειώσεις πάνω σε διαφημιστικό ημερολόγιο της φαρμακοβιομηχανίας Bayer, του έτους 1936.

Μπαίνω στο χωριό το μεσημέρι. Λείπω οχτώμισι χρόνια σωστά και πολλά έχουν αλλάξει από τότε. Με δυσκολία αναγνωρίζω τα μέρη απ’ όπου περνώ, προπάντων γύρω από το ρέμα. Ανθρώπους όμως δεν απαντώ παρά εδώ κι εκεί· όλοι τους είναι κακοντυμένοι, φαντάσματα του εαυτού τους. Φτάνοντας στη ρούγα που διάβαινε από το παλιό μας σπίτι, σταματώ. Εδώ δεξιά πρέπει να κάθεται ο αδερφός του πατέρα μου, έχει πια δική του κατοικία και μένει χωριστά από τους δικούς μου.  Εκεί που στέκουμαι δισταχτικός, βλέπω να προχωρεί ανεβαίνοντας προς το μέρος μου μια μεγαλόσωμη κοπέλα με τη φλόγα στα μάγουλά της. Το θώρι και η φωνή μού είναι σαν άγνωστα, μα η ξέθαρρη αυτή εγκαρδιότη­τα, καθώς έρχεται να με φιλήσει, δε μπορεί να με γελά:  έχω μπροστά μου τη μεγάλη ξαδέρφη, αυτήν που φεύγοντας την είχα αφήσει στο δημοτικό.

Η επιστροφή στην Πλατανούσα ήταν σωτήρια για τον στερημένο ποιητή, αλλά όχι χωρίς αντιφάσεις, αφού ο Κοτζιούλας αισθανόταν να ασφυκτιά στον στενό ορίζοντα του χωριού και έμενε μετέωρος ανάμεσα στους δυο κόσμους –«καλόμαθαν τα χέρια χρόνια με την πέννα και τώρα τα βαραίνει η τέχνη της αξίνας» γράφει χαρακτηριστικά στο ποίημά του «Ζωή σπιτιού» (Άπαντα, τόμος Α’, σελ. 281 (Α281).

Το κείμενο γράφτηκε τους χειμωνιάτικους μήνες, και ο χειμώνας του ‘41 ήταν βαρύς στην Ήπειρο· αποκλεισμένος από τη βροχή και τα χιόνια μέρες πολλές στο σπίτι, άμαθος στις γεωργικές δουλειές, που έτσι κι αλλιώς ήταν ελάχιστες λόγω της κακοκαιρίας, ο Κοτζιούλας βρήκε καταφύγιο στο ημερολόγιό του, αφού μάλιστα η αλληλογραφία με τους Αθηναίους φίλους του γινόταν μετ’ εμποδίων εξαιτίας των συνθηκών. Στις 78 ημέρες ανάμεσα στις 26 Νοεμβρίου 1941 (που άρχισε το ημερολόγιο) και στις 11 Φεβρουαρίου 1942 (που είναι η τελευταία εγγραφή), ο Κοτζιούλας αφιέρωσε 110 πυκνογραμμένες χειρόγραφες σελίδες, πάνω από 4 σελίδες τη μέρα δηλαδή, συνολικά περισσότερες από 40.000 λέξεις κειμένου!

Πέρα από την αφήγηση των συμβάντων της κάθε ημέρας και τις σκέψεις του, ο Κοτζιούλας καταγράφει πιστά, με την επάρκεια του φιλόλογου και με οξυμένο γλωσσικό αισθητήριο, τις αφηγήσεις και τις συζητήσεις συγχωριανών του, με αποτέλεσμα το κείμενο να αποκτά και λαογραφική αξία, ακόμα και γλωσσολογική ως πρωτογενές υλικό. Εξαιτίας της μετέωρης θέσης του ανάμεσα σε πρωτεύουσα και Πλατανούσα, ο ποιητής μπορεί κατά περίπτωση να παίρνει τη θέση του εξωτερικού παρατηρητή ή του ντόπιου σχολιαστή.

Προς το τέλος του πρώτου τετραδίου, με την ευκαιρία του γάμου της ξαδέρφης του της Μαρίας έχουμε και το μοναδικό ποίημα του Κοτζιούλα που περιλαμβάνεται στα Ημερολόγια, το αθησαύριστο «Ξεπροβόδισμα». ΕΙΚΟΝΑ3 Το τελευταίο τετράστιχο αποτυπώνει καλά την ψυχική του διάθεση:

Να ’χα κι εγώ στα χώματα τούτα εξαρχής ριζώσει,
δε θα ’ταν τόσος μου ο καημός τώρα κι η πίκρα τόση
τον πρώτο γιο μου πια κι εγώ θα μάθαινα αλφαβήτα
και μια χωριάτισσα γερή στα μάτια θα μ’ εκοίτα.

 

Οι εγγραφές στο ημερολόγιο σταματούν ξαφνικά στις 11 Φεβρουαρίου 1942· η τελευταία εγγραφή βρίσκει τον ποιητή να βοηθάει τη μητέρα του στο καθάρισμα ενός χωραφιού. Καθώς ο καιρός έχει ανοίξει, ίσως οι αγροτικές εργασίες να μην του άφηναν ελεύθερο χρόνο, ενώ από την αλληλογραφία του ξέρουμε ότι τον καιρό εκείνο αρχίζει να μεταφράζει Αίσωπο· ίσως πάλι απλώς να βαρέθηκε –οι τελευταίες εγγραφές είναι σαφώς πιο σύντομες από τις πρώτες. Πάντως η αυτοβιογραφική δραστηριότητα συνεχίζεται και μετά το ημερολόγιο: στο αρχείο του Κοτζιούλα υπάρχει το αυτοβιογραφικό του αφήγημα «Ηπειρώτικες περιοδείες», που ξεκινάει από τα τέλη Απριλίου 1942.

Από την πρωτοχρονιά του 1943 βεβαιωμένα, αλλά πιθανώς και από νωρίτερα, ο Κοτζιούλας συνδέεται με τους αντάρτες του ΕΛΑΣ και συμμετέχει στην Εθνική Αντίσταση. Τα τρία επόμενα ημερολογιακά του τετράδια αφορούν ακριβώς αυτή την περίοδο και την αντιστασιακή του δράση, αν και καλύπτουν την τελευταία περίοδό της, καθώς είναι γραμμένα από το φθινόπωρο του 1944 ως την άνοιξη του 1945. Σε αυτά, οι εγγραφές δεν είναι ημερολογιακές, δηλαδή δεν φέρουν χρονοσήμανση.

Ειδικότερα, το δεύτερο τετράδιο ξεκινάει από 12 Σεπτεμβρίου 1944 (μοναδική ρητή χρονολόγηση του τετραδίου), ενώ ο Κοτζιούλας βρίσκεται στο αναρρωτήριο της VIII Μεραρχίας του ΕΛΑΣ, στο οποίο είχε κατά διαστήματα υπηρετήσει ως επιμελητής, μια εμπειρία που την έχει μεταπλάσει και σε σατιρικό θεατρικό μονόπρακτο.

Το τετράδιο αποτελείται από λυτά φύλλα συρραμμένα. Δυστυχώς, σε δύο δισέλιδα του τετραδίου το χειρόγραφο έχει υποστεί μεγάλη φθορά, με αποτέλεσμα να είναι εξαιρετικά δυσανάγνωστο και η μεταγραφή που παρουσιάζω να είναι αμφίβολη. Στο δεύτερο τετράδιο δεν υπάρχει σαφής χρονολογική σειρά, ούτε αναφορές που να επιτρέπουν τη χρονολόγηση: πιο πολύ έχουμε σύντομες ή εκτενέστερες βινιέτες από τη ζωή των ανταρτών και ειδικότερα του αναρρωτηρίου· με λεπτότητα και χιούμορ ο Κοτζιούλας περιγράφει τις καθημερινές μικροπεριπέτειες,  τους ψυχικά ασθενείς νοσηλευόμενους, το νοσηλευτικό προσωπικό και τις στιχομυθίες τους. Μεγάλο μέρος του ημερολογίου αφιερώνεται στην καταγραφή διηγήσεων άλλων αγωνιστών, όπως του ταγματάρχη Βαγγέλη Αναγνωστόπουλου (Μαύρου Δράκου) και της οικογένειάς του ή του γιατρού Γιώργου Σαμαρά, που αφορούν γεγονότα της αντίστασης ή και παλιότερα. Στο τέλος του τετραδίου, αλλά και διάσπαρτα μέσα στο κείμενο, ο Κοτζιούλας καταγράφει ιδιωματικές λέξεις και φράσεις που έτυχε να ακούσει, σημειώνοντας, με το αισθητήριο του ερευνητή, σε ποια περιοχή λέγεται ο κάθε ιδιωματικός τύπος, π.χ. γκόγκολα (Μέτσοβο) = βήκος (Νεράιδα) = λαθύρι. Είναι ένα είδος όσπριο, που το λέμε λαθούρι ή μοσχομπίζελο.

Το τρίτο τετράδιο είναι το ημερολόγιο που κρατούσε ο Κοτζιούλας όταν στάλθηκε, μαζί με άλλους μαχητές του ΕΛΑΣ, στην Κεφαλονιά, τον Οκτώβριο του 1944, και καλύπτει επίσης την επιστροφή του από το νησί έως τη θριαμβευτική είσοδο του ΕΛΑΣ στην Άρτα τις πρώτες μέρες του 1945. Δυστυχώς, αν και το χειρόγραφο είναι ευκρινές και βρίσκεται σε καλή κατάσταση, το τετράδιο είναι ακέφαλο: έχουν χαθεί οι πρώτες 6 σελίδες, κι έτσι δεν ξέρουμε ποιος ακριβώς ήταν ο σκοπός της επίσκεψης, της αποστολής πιο σωστά, του Κοτζιούλα στο νησί (δεν αποκλείεται μάλιστα ο ίδιος για λόγους συνωμοτικότητας να έσκισε τις πρώτες σελίδες).

Στην αφήγηση τηρείται αυστηρά η χρονολογική σειρά και είναι λιγοστές οι διηγήσεις που παρεμβάλλονται στις ταξιδιωτικές εντυπώσεις. Είναι το πιο αισιόδοξο από τα ημερολόγια, γραμμένο αμέσως μετά την απελευθέρωση, όταν η δικαίωση των αγώνων της Αντίστασης φάνταζε εφικτή και το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ κυριαρχούσαν στις απελευθερωμένες περιοχές και ψηλαφητά προσπαθούσαν να οργανώσουν τη νέα ζωή.

Όλοι έχουν χαρά. Τα πρόσωπά τους αστράφτουν. Η Ήπειρος ξεσκλαβώθηκε πια, είναι δική μας. Πατούμε στις ελεύθερες πόλεις. Μας φαίνεται σαν όνειρο. Κι όμως είναι αλήθεια. Το βλέπουμε ολοένα.

Καθώς περνούμε στην αγορά, απ’ τα πεζοδρόμια, απ’ τα μαγαζιά, απ’ τα μπαλκόνια, από παντού καλωσορίζουν, χαιρετούν, φίλοι και άγνωστοι:

– Καλώς ήρθατε!

– Γεια σας παιδιά!

Όσα υποφέραμε από χρόνια, ξεχάστηκαν σε μια στιγμή.

Το τέταρτο τετράδιο περιέχει και αυτό αυτοτελείς διηγήσεις, μάλιστα με ακόμα πιο τονισμένο τον διακριτό τους χαρακτήρα, αφού χωρίζεται σε ενότητες με επιμέρους τίτλους π.χ. Εδεσίτες. Στην αρχή, ο Κοτζιούλας, καταγράφει περιστατικά που αποδεικνύουν την ηθική υπεροχή των ανταρτών του ΕΛΑΣ απέναντι στους μαχητές του ΕΔΕΣ.

Ένας κτηνοτρόφος μού έλεγε:
– Ήρθαν οι Εαμίτες κατακουρασμένοι απ’ το ποτάμι, ξενυχτισμένοι και ζήτησαν λίγο ψωμί. Τους δώσαμαν μ’ όλη την καρδιά  μας. «Για προσφάι τι θέλετε, παιδιά;» «Τίποτε. Φτωχοί άνθρωποι είστε. Αν σας περισσεύει καμιά ελιά…».
Οι άλλοι ζητούσαν προβατίνες κι άμα δεν ήταν παχιές έσφαζαν κριάρια.

 

Από ένα σημείο και μετά η διήγηση αποκτά χρονολογική σειρά αν και οι εγγραφές δεν είναι χρονολογημένες: εξιστορούνται περιστατικά από την εμφύλια σύγκρουση με τον ΕΔΕΣ και επισκέψεις του Κοτζιούλα στην Πρέβεζα και τη Λευκάδα, τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 1945, καθώς και η αναχώρησή του, μετά την υπογραφή της συμφωνίας της Βάρκιζας, μαζί με άλλους αντάρτες, από τα Γιάννενα μέσω Μετσόβου προς τη Θεσσαλία. Η τελευταία εγγραφή στο ημερολόγιο γίνεται την 1η Μαρτίου 1945. Στο τέλος του τετραδίου υπάρχουν μερικές ολοκληρωμένες ή ημιτελείς αυτοτελείς αφηγήσεις δημοσιογραφικού-λογοτεχνικού χαρακτήρα, προσχέδια πεζογραφημάτων.

Το πέμπτο τετράδιο, όπως και το πρώτο, έχει επιμελώς χρονολογημένες όλες τις εγγραφές του. (Αν θέλουμε να είμαστε ακριβείς, δεν είναι συρραμμένο τετράδιο αλλά λυτά φύλλα από τυπογραφικό χαρτί).

Οι εγγραφές διαρκούν από τις 21 Απριλίου ως τις 7 Νοεμβρίου 1948. Ο Κοτζιούλας βρίσκεται στην Αθήνα, σε ένα μικροσκοπικό δωματιάκι σε μια ταράτσα πολυκατοικίας στην οδό Αστυδάμαντος στο Παγκράτι και προσπαθεί να ζήσει από την πένα του και να αποσπάσει τα χρωστούμενα από κακοπληρωτές εκδότες· ενώ στην πατρογονική του Ήπειρο και σε όλη την ύπαιθρο μαίνεται ο εμφύλιος, μόνιμος βραχνάς του, όπως και κάθε αριστερού της πόλης, είναι ο φόβος της σύλληψης και η αίσθηση της ανημπόριας.

Η τήρηση του ημερολογίου ήταν συνειδητή απόφαση, αφού φέρει και τον τίτλο «Ατομικό ημερολόγιο», αλλά οι εγγραφές, τακτικές στην αρχή, σταδιακά αραιώνουν όλο και περισσότερο, καθώς ο Κοτζιούλας για λόγους συνωμοτικότητας δεν κρατούσε το ημερολόγιό του στο δωμάτιο όπου κοιμόταν αλλά σε άλλο μέρος, μάλλον σε φιλικό σπίτι.

Πράγματι, γράφει στις 31 Ιουλίου:

Έχω ένα μήνα που δεν έγραψα τίποτε. Μου πέφτει λίγο μακριά να περνάω από δω, έπειτα δεν έχω να σημειώσω και τίποτε καινούργιο. Η κατάσταση τραβάει ίδια κι ανυπόφορη σαν πρώτα. Ό,τι συμβαίνει, ό,τι διαβάζω κάθε μέρα, είναι για να με στενοχωρεί. Στην εξοχή έχω μήνες, ίσως ξάμηνα να βγω. Ο έλεγχος ταυτοτήτων είναι για μένα ένας παντοτινός εφιάλτης. Ακόμα και στη θάλασσα δεν κατέβηκα ούτε μια φορά φέτος το καλοκαίρι. Θα περάσω πάλι τις ζέστες μέσα στο απαίσιο δωμάτιό μου που καίει σα φούρνος. Τουλάχιστο έχω την ησυχία μου, δε με πείραξαν ακόμα.

Η αστυνομική του ταυτότητα είχε λήξει και αυτό τον έκανε να τρέμει και τον παραμικρό έλεγχο στον δρόμο. Στα μέσα Αυγούστου συλλαμβάνεται κατά λάθος, μετάγεται στη Λάρισα και ευτυχώς αφήνεται ελεύθερος δέκα μέρες αργότερα. («Βρισκόμαστε πια στο έλεος των δεξιών. Μας αφήνουν και ζούμε. Η πανίσχυρη άλλοτε οργάνωσή μας, δεν έχει καμιά δύναμη τώρα για μας», γράφει.

Αυτά τα γράφει στις 5 Σεπτεμβρίου, και η εγγραφή αυτή είναι η προτελευταία στο ημερολόγιο· ακολουθεί μία ακόμα τον Νοέμβριο. Προφανώς στη συνέχεια οι κάθε λογής δυσκολίες δεν τον άφησαν να συνεχίσει το ημερολόγιο.

Μια δυσκολία στην έκδοση και επιμέλεια ημερολογίων (όπως και με τις αλληλογραφίες) είναι η ταύτιση των προσώπων για τα οποία γίνεται λόγος στο κείμενο, που βέβαια ο συγγραφέας συχνά τα καταγράφει μόνο με τα μικρά τους ονόματα ή και με αρχικά ή με παρατσούκλια. Ευτυχώς, είχα την αμέριστη βοήθεια του Κώστα Κοτζιούλα, του γιου του ποιητή, που τόσα έχει κάνει για τη διαφύλαξη της μνήμης του πατέρα του και τη διάδοση του έργου του που ταύτισε πολλά πρόσωπα ιδίως Πλατανουσιώτες. Ωστόσο, ένα δύσκολο αίνιγμα που κλήθηκα να λύσω ήταν το ονοματεπώνυμο του Μαύρου Δράκου, του καπετάνιου που παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στο δεύτερο και στο τέταρτο ημερολόγιο. Ο Κοτζιούλας μόνο έτσι τον αναφέρει, αλλά σε δεκάδες βιβλία που διάβασα, απομνημονεύματα αγωνιστών από την Ήπειρο, δεν βρήκα πουθενά να καταγράφεται αυτό το αγωνιστικό ψευδώνυμο.

Αυτός ο Μαύρος Δράκος σύμφωνα με τον Κοτζιούλα είχε μεταξύ άλλων ενεργό συμμετοχή στην εμφύλια σύγκρουση ΕΛΑΣ-ΕΔΕΣ τον Δεκέμβριο του 1944. Σύμφωνα με το ημερολόγιο του Κοτζιούλα: «Τις πρώτες μέρες δε διέθετε παρά 30 άντρες. Έκαμε θαύματα όμως. Αν δεν ήταν το πυροβολικό, η μάχη της Άρτας θα συνεχιζόταν 4 μέρες ακόμα και θα σκοτώνονταν 200 άντρες ακόμα. Τον αμυντικό Στρατώνα τον έκαμε πάρπαλο. (…)  Κι όλα αυτά τα διηύθυνε ο Μ. Δράκος από το καραούλι του χωρίς κιάλια, διόπτρες, με τα χέρια στα μάτια, χωρίς πυξίδα. Άβαξ τόσο έλεγε, νούμερα, κι οι εχθροί τινάζονταν στον αέρα. Ούτ’ ένα βλήμα δεν πήγε χαμένο. (…)  Ο Άρης τον συγχάρηκε με τα δυο χέρια. Τους στέλνουν αράδα τσιγάρα κι ό,τι ζητούν».

Όμως, το περιστατικό αυτό το έχει μεταπλάσει και σε ποίημα ο Κοτζιούλας, με τίτλο «Κυνηγητό» στα Άπαντά του, όπου και ο στίχος: Στο σταυρό μπαρμπα-Βαγγέλη, και για βόλια μη σε μέλει. Με αυτό το πρώτο στοιχείο, και σε συνδυασμό με άλλα ευρήματα του αρχείου, κατέληξα τελικά στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για τον Βαγγέλη Αναγνωστόπουλο, αξιωματικό του πυροβολικού, απότακτο του 1935, που αρχικά είχε ενταχθεί στον ΕΔΕΣ και ύστερα προσχώρησε στον ΕΛΑΣ όπως και όλη του η οικογένεια, και μάλιστα με βαρύ τίμημα: Ο δεύτερος γιος του, ο δεκαπεντάχρονος Περικλής, μέλος της ΕΠΟΝ, ήταν ένα από τα θύματα της διαβόητης σφαγής της Παργινόσκαλας, ενώ και ο πρωτότοκος γιος του, ο Αλέκος, θα χανόταν το 1946 καταδιωκόμενος στον Εμφύλιο –μάλιστα το πτώμα του δεν βρέθηκε ποτέ. Σε ένα παρακλάδι των ερευνών μου αυτών, μπόρεσα να μιλήσω με τον αγωνιστή της αντίστασης Χριστόφορο Ράπτη, συμπολεμιστή του Αλέκου Αναγνωστόπουλου, ο οποίος με έφερε σε επαφή με τον τρίτο γιο του Αναγνωστόπουλου, τον Πύρρο, από τον οποίο πήρα πολλά στοιχεία για τον πατέρα του.

Ο Κοτζιούλας έχει γράψει ποίημα, αθησαύριστο, για τον Περικλή Αναγνωστόπουλο και τη σφαγή της Παργινόσκαλας, ενώ στο αρχείο του βρίσκεται ένα ακόμα ποίημα για τον «Μαύρο Δράκο» όπου τον αποκαλεί «γέρο πλιάκο». Πλιάκος είναι ο παλιός, και πράγματι για τα μέτρα της εποχής ο «μπαρμπα-Βαγγέλης», που είχε γεννηθεί το 1893 όπως διαπίστωσα, εθεωρείτο ηλικιωμένος στα 51 του χρόνια. Σήμερα τα κριτήρια έχουν αλλάξει: θα τον λέγαμε μεσήλικα. Η μοναδική του φωτογραφία που βρήκα πρέπει να είναι μεταγενέστερη.

Ένα πολύ ενδιαφέρον σημείο για τον μελετητή του Κοτζιούλα είναι το πώς συνδέονται τα ημερολόγια με το ποιητικό και γενικά το λογοτεχνικό του έργο. Πράγματι, ο αενάως αυτοβιογραφούμενος Κοτζιούλας (δανείστηκα τη φράση από την Αθηνά Βογιατζόγλου) μπορεί να καταγράφει ένα γεγονός στο ημερολόγιό του, και ταυτόχρονα είτε να μεταπλάθει την εμπειρία σε ποίημα είτε να την αφηγείται σε επιστολή του σε μακρινό φίλο –γι’ αυτό και σημεία των ημερολογίων σχολιάζονται σε συνδυασμό είτε με ποιήματά του είτε με αποσπάσματα από την αλληλογραφία του.

Ταυτόχρονα, τα ημερολόγια βοηθούν να φωτιστούν οι περιστάσεις κάτω από τις οποίες γράφτηκαν λογοτεχνικά έργα του Κοτζιούλα. Ο Στέλιος Φώκος, που επιμελήθηκε τον πρόσφατο τόμο «Με τον κόμπο στο λαιμό», αξιοποίησε το κείμενο των ημερολογίων στον σχολιασμό των πεζογραφημάτων. Άλλωστε στην πεζογραφία του ο Κοτζιούλας συνειδητά χρησιμοποιεί την ημερολογιακή καταγραφή ως μέθοδο: «Το προτιμημένο μου είδος είναι … η «φωτογραφία», η «φωνοληψία» κι ας τις επικρίνουν όσο μπορούν οι αυστηροί αισθητικοί μας» γράφει σε επιστολή του στον Γονατά.

Θα κλείσω με ένα περιστατικό συνύφανσης ημερολογιακών εγγραφών και λογοτεχνικού έργου στον Κοτζιούλα.

Στα τέλη Απριλίου 1948 ο Κοτζιούλας διηγείται στο ημερολόγιο, εξοργισμένος και ταπεινωμένος, τις άκαρπες προσπάθειές του να εισπράξει από τον εκδότη ενός γνωστού περιοδικού την αμοιβή που είχαν συμφωνήσει για τις συνεργασίες του.

Σήμερα μου ’καψαν τα σωθικά. Σχεδόν με το στανιό έφαγα το μεσημέρι. Και δεν μπορούσα να ησυχάσω απ’ το κακό, απ’ την οργή μου. Έκανε να πληρωθώ για συνεργασία μου δημοσιευμένη σε δυο φύλλα εβδομαδιαίου περιοδικού. Ώσπου να γίνει αυτό, πήγα και ξαναπήγα ανεβοκατεβαίνοντας τις σκάλες είκοσι με τριάντα φορές. Τη μια έπρεπε να ρωτήσω το διευθυντή, την άλλη έλειπε και τα λοιπά. (…) Να δανείζεσαι από δω κι από κει τάλιρα ή δεκάρικα με πλήθος εξευτελισμούς, να έχεις μείνει και πάλι απένταρος κυριολεχτικά, να μη διαθέτεις ούτε το εισιτήριο του τραμ, να ’ρχεται Λαμπρή και να σε ξεχνάν! Είμαι βέβαιος πως πρόκειται για συμπαιγνία ή κακοήθεια, κυνική εκμετάλλευση απ’ αυτές που υφίσταμαι θέλοντας και μη είκοσι χρόνια τώρα από μέρος αυτών των ληστρικών, ανήθικων επιχειρήσεων που λέγονται «λαϊκά περιοδικά».

Πέρασε το Πάσχα αδέκαρος και την επόμενη εβδομάδα, στις 5 Μαΐου, ξαναπέρασε από το περιοδικό όπου, με χίλια βάσανα, του έδωσαν χρήματα αλλά και πάλι λιγότερα απ’ όσα δικαιούταν. Οπότε πέντε μέρες αργότερα, γράφει ένα ποίημα, που το δημοσιεύει και σε λογοτεχνικό περιοδικό, με τίτλο Προσωπική καταγγελία, όπου και οι στίχοι [εδώ το δημοσιεύω ολόκληρο]:

Προσωπική καταγγελία

Σιχάθηκα όσους έμαθαν να χάφτουν με τα δυο
και γράφουν με τα πόδια,
γι’ αυτό γυρνάω μ’ αδύναμο κάκιωμα αθώων παιδιώ
διαμαρτυρία πλανόδια.

Αφού δεν έχω να τρυγάω κι εγώ από τα δικά
μου, πότε θα γλυτώσω,
Θε μου, από τα τυπογραφεία και τα περιοδικά,
που τα ’θελα όμως τόσο;

Αχ, μ’ έχει πιάσει η μέγκενη του κακοπληρωτή
με τη βαριά σακούλα:
να ποιοι, χωρίς να φαίνονται, σταυρώνουν τον ποιητή
που λέτε εσείς Κοτζιούλα.

Πάντα κατατρεγμένος πέρασε ζωή βασανισμένη ο Κοτζιούλας, άφησε όμως πίσω του έργο γερό, που άντεξε στον χρόνο –κι απόδειξη είναι και η σημερινή μας εκδήλωση, που διοργανώνεται εδώ στα Χανιά, στην Κρήτη, που ποτέ του δεν αξιώθηκε να την επισκεφτεί ο Κοτζιούλας όσο ζούσε, όπου μαζευτήκαμε απ’ όλες τις γωνιές της Ελλάδας για να τιμήσουμε, 62 χρόνια μετά τον θάνατό του, έναν σημαντικό λόγιο, έναν αγωνιστή, έναν καλό άνθρωπο.

Σας ευχαριστώ!

Advertisements

93 Σχόλια to “Μιλώντας για τον Κοτζιούλα στα Χανιά”

  1. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Και ποίηση, και πεζογραφία, και ιστορία, και λαογραφία!
    (Και πρόταση χωρίς ρήμα που ξεκινά με σύνδεσμο 😀
    Κάποιοι βρήκαν λειψά τα μεζεδάκια χτες, το κυρίως πιάτο χορταστικότατο.
    Ευχαριστούμε!

  2. Γιάννης Κουβάτσος said

    Δεν θέλουμε νοσοκόμες απ’ το Λέστερ, προτιμάμε απ’ το Λίβερπουλ. 🏆
    Δράκος δεν ήταν ένας απ’ τους μαυροσκούφηδες του Βελουχιώτη; Προφανώς δεν αναφέρεται σ’ αυτόν ο Κοτζιούλας.
    Ωραία ομιλία – παρουσίαση, Νικοκύρη. Πέρασες γεμάτες ώρες στην Κρήτη, πάντα τέτοια. 😊

  3. Γιάννης Ιατρού said

    Χάσαμε και τον Μάνο Ελευθερίου! 😿😿😿😿😿

  4. spiral architect 🇰🇵 said

    Πέθανε ο Μάνος Ελευθερίου – Μεγάλη απώλεια για την Ελλάδα | in.gr

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Άλλος Δράκος αυτός αν και στην αρχή έψαξα μήπως αυτόν εννοούσε ο Κοτζιούλας.

    3-4 Πολύ πολύ κρίμα.
    Τον είχα γνωρίσει λίγο σε μια εκδήλωση στον Πειραιά πριν από μερικά χρόνια. Πρόσφατα, ο Γιώργος Ζεβελάκης μου ζήτησε ένα απόκομμα εφημερίδας, που το αναζητούσε ο Μάνος Ελευθερίου για κάποια έρευνά του. Του το έστειλα και μετά μου ζήτησε τη διεύθυνσή μου και μου έστειλε το Φαρμακείον εκστρατείας. Του έστειλα κι εγώ ένα δικό μου, που ίσως και να μην πρόλαβε να το δει.

  6. dryhammer said

  7. (α) «Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους διοργανωτές, το Κέντρο Κρητικής Λογοτεχνίας…»
    # Έχω ένα και μοναδικό βιβλίο του Κοτζιούλα που δεν αξιώθηκα μέχρι σήμερα να το διαβάσω, Οψόμεθα!
    # Πάντως, εξαίρετη, όπως πάντοτε, η παρουσίαση του Νοικοκύρη. Πολύ θα ήθελα να τον καλέσω και στο Κέντρο Μακεδονικής Λογοτεχνίας. Δεν ξέρω αν υπάρχει, αλλά θα μπορούσα να ιδρύσω ένα. Φοβάμαι όμως μήπως και με κατηγορήσουν οι ακραίοι ως φασίστα, εθνίκι κλπ. Και δεν το θέλω, επειδή …σιχαίνομαι τα άκρα. Τόσο που ούτε να τους …βρίσω!

    (β) γκόγκολα (Μέτσοβο) = βήκος
    # γόγκολη λέμε μακεδονιστί (νομίζω και πανελληνίως) ένα φυτό-αγριόχορτο, που νομίζω ότι το επιστημονικό του όνομα είναι (Anchusa sp.). τον βήκο (ή μάλλον βίκο) (vicia sp.) τον λέμε μακεδονιστί γρασσίνα και (πανελληνίως) αγριόβικο.

  8. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    Πολὺ λυπήθηκα γιὰ τὸν Μάνο Ἐλευθερίου.
    Στὴ μνήμη του.

  9. spiral architect 🇰🇵 said

    «Οσα χρόνια σέρνομαι στα νοσοκομεία έχω δει γυναίκες να ξαγρυπνούν δίπλα στον άνθρωπό τους, γυναίκες τυραννισμένες που έρχονται με το πρώτο λεωφορείο από την άκρη της Αττικής για να είναι πρωί πρωί δίπλα στον αγαπημένο τους.»

  10. Γιάννης Ιατρού said

  11. gpoint said

    Κρίμα για τον Μάνο…

    Το μοναδικό τραγούδι που έχω πει από μικροφώνου (συνοδεία χορωδίας) σε εκδήλωση ήταν δικό του… εδώ σε (πολύ) καλύτερη εκτέλεση

  12. Γιάννης Ιατρού said

    Μάνος Ελευθερίου, λίγες μέρες μετά τα 80στά του γενέθλια, στις 12 Μαρτίου 2018

    https://www.efsyn.gr/arthro/opoios-sikonei-kefali-toy-kovoyne

  13. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    Ταιριάζει θαρρώ να μνημονέψουμε και τον Μάνο Ελευθερίου σήμερα που έφυγε.

  14. Γιάννης Ιατρού said

    13: Ναι ρε Νίκο, μπας και προλάβουμε, πριν βγει ο γνωστός γαμιτζής του ιστολογίου … με τον ανεμιστήρα και τις λάσπες του !

  15. leonicos said

    Εκλεκτός ο Ελευθερίου

    Εκλεκτός και ο Κοτζούλας

    Ζουν όσο αναφερόμαστε στο έργο τους

    Το σαρκίο ούτως ή άλλως απέρχεται

  16. Γς said

    13 β;

  17. pinelopi said

    Α κρίμα που το χάσαμε! Εδώ στα Χανιά ούτε που το πήραμε είδηση! Άμα ξανακατεβείτε να το ανακοινώσετε -ανακοινώσουν καλύτερα!

  18. Jago said

    Το λήμμα για τη Μάχη της Πρέβεζας στη βίκι που παραπέμπεις στο άλλο σου ποστ το διαγράψανε!
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%A0%CF%81%CE%AD%CE%B2%CE%B5%CE%B6%CE%B1%CF%82
    Δες στα σχόλια της συζήτησης.

  19. cronopiusa said

    …Αχ, μ’ έχει πιάσει η μέγκενη του κακοπληρωτή
    με τη βαριά σακούλα:
    να ποιοι, χωρίς να φαίνονται, σταυρώνουν τον ποιητή
    που λέτε εσείς Κοτζιούλα….

    τι ωραία τα γράμματα του ποιητή, ακόμα κι όταν γράφει βιαστικά αναπνέουν οι λέξεις…

    Ευχαριστούμε Νικοκύρη

    Ευχαριστούμε Μάνο

  20. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    17 Τι κρίμα! Εγώ πάντως εδώ το είχα ανακοινώσει

    18 Μου κάνει φοβερή εντύπωση η διαγραφή. Κακή εντύπωση.

  21. cronopiusa said

  22. cronopiusa said

    Ένα άγνωστο ποίημα του Γ. Κοτζιούλα για τη σφαγή της Παργινόσκαλας

    Η μάχη της Πρέβεζας

    Η κυρά Άννα , μέλος της ΕΠΟΝ ,αφηγείται στην κόρη της

  23. cronopiusa said

    Ένα άγνωστο ποίημα του Γ. Κοτζιούλα για τη σφαγή της Παργινόσκαλας

  24. cronopiusa said

    https://sarantakos.wordpress.com/2016/09/25/parginoskala/

  25. cronopiusa said

  26. cronopiusa said

    Το ποίημα που είχε γράψει ο Μάνος Ελευθερίου για τον Βαγγέλη Γιακουμάκη

  27. sarant said

    25 Δεν το ήξερα αυτό!……

  28. Χαρούλα said

    Άλλος για Χίο τράβηξε κι άλλος για τα ουράνια… Καλοτάξιδος, σήμερα που γιορτάζει η Χίος την αγιά Μαρκέλλα!

  29. leonicos said

    Κρόνη, πρωταθλήτρια!

    Τόσα ωραία πράγματα σήμερα

    αλλά πολλοί και οι κολυμβητές.

    Θα δούμε τι α γίνει όταν πέσει ο ήλιος

    27 Ιουλίου ολοκή έκλειψη σελήνης, πιθανώς μη ορατή από την Ελλάδα. 1 ώρα αι 45 λεπτά, η μεγαλύτερη ‘μτωμένη σελήνη του 21ου αι’

    Βέβαια θα το βρείτε πολλοί, αλλά μερικοί μπορεί να μην το δουν.

  30. Παναγιώτης Κ. said

    Οχτώμισι χρόνια πέρασαν και δεν είχε επισκεφθεί την ιδιαίτερή του πατρίδα! Φαίνεται εκ πρώτης όψεως πολύ βαρύ για έναν Ηπειρώτη! Αυτό όμως δείχνει τις δοκιμασίες που υφίστατο λόγω της δουλειάς που έκανε.(Κακοπληρωτές εκδότες).
    Με τόση φτώχεια γιατί να επισκεφτεί τους δικούς του; Για να τους δείξει… το άδειο του παντελόνι; Να συνυπολογιστεί και αυτή η (Ηπειρωτική) πλευρά στον χαρακτήρα του Κοτζιούλα. 😦

    Ο Μαζάουερ στο βιβλίο του «Η Ελλάδα του Χίτλερ», αναφέρεται στα θεατρικά έργα του για να αναδείξει πλευρές της κοινωνικής ζωής στην Ελεύθερη Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

    Όσο για την Κεφαλλονιά, δοκιμάστηκε πολύ άγρια από τους…Ούνους κατά τη διάρκεια της Κατοχής και ιδιαίτερα, λίγο πριν από την απελευθέρωση, όταν το κτήνος ψυχορραγούσε!

  31. 18, 20β Τον συγκεκριμένο βικιπαιδιστή κάπου τον θυμάμαι, νομίζω, και δεν με εκπλήσσει η διαγραφή του άρθρου τόσο. Αν το θυμάμαι σωστά, φτιάχνει άρθρα για τα βιβλία του, κοτσάρει ό,τι «πληροφορία» βρίσκει από διάφορες πηγές κλπ. (Παράδειγμα)

  32. cronopiusa said

    leonicos

  33. leonicos said

    Ευχαριστώ Κρόνη

  34. leonicos said

    Ευτυχώς δεν κυκλοφορώ με πλατύγυρο καπέλο!!!!!!!!

    Τα τραγούδια γιντις, ακόμα και τα ‘χαρούμενα’ είναι θλιβερά. Έρωτας και θάνατος. Εκτός από τη φτώχεια και την πείνα.

    Ο Χιτλερ φρόντισε κι έστειλε τους πιο εξέχοντες στην Αμερική μεταξύ 31 και 41. Η χιτλερική Γερμανία αυτοκτονησε κατά κάποιον τροπο

  35. Γιάννης Ιατρού said

    Κοίτα ρε κάτι συμπτώσεις:
    Ο Σταύρος Κουγιουμτζής πέθανε στις 12/3, δηλαδή στα γενέθλια του Μάνου Ελευθερίου.
    Την ημέρα των γενεθλίων του Σταύρου Κουγιουμτζή, 22/7, πέθανε ο Μάνος Ελευθερίου.

  36. Ιστοριοδίφης said

    Είναι λυπηρό το πόσοι λίγοι νοματαίοι πήγανε στην Ημερίδα των Χανίων για τον Γιώργη Κοτζιούλα, ένας εκ των ομιλητών της οποίας ήταν και ο κ. Σαραντάκος. Αυτό, κατά την γνώμη μου, συνέβη επειδή δεν προσεκλήθη η Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία διεκδικεί τον Κοτζιούλα ως δικό της. Η ομιλία του κ. Σαραντάκου άψογη όπως πάντα, αλλά με δεκάδες λεπτομέρειες που κανείς δεν θα θυμάται μετά από μιά εβδομάδα…

    Για παράδειγμα, μιάς και το θέμα της ομιλίας του κ. Σαραντάκου ήσαν τα Ημερολόγια του Κοτζιούλα, είναι πραγματικά περίεργο ότι στα 9,5 χρόνια που λειτουργεί το παρόν Ιστολόγιο και με πάνω από 50 αναρτήσεις για τον Κοτζιούλα, ουδέποτε έχει αναφερθεί ο κ. Σαραντάκος στην περίφημη κουφαμάρα του Κοτζιούλα, η οποία πρωταγωνίστησε στην ζωή του και για την οποία ο ίδιος γράφει πολλές φορές μέσα στα ημερολόγιά του!.. Μεταφέρω επί λέξει…

    ΓΙΩΡΓΗΣ ΚΟΤΖΙΟΥΛΑΣ: «…Ο πόνος του αυτιού με τις σιχαμένες συνέπειές του, αυτή η κρυφή πληγή που με φαρμάκωσε από τη ρίζα και δε μ’ άφησε τίποτα να χαρώ…»

    Πώς είναι δυνατόν να καταλάβουμε, κ. Σαραντάκο, εμείς οι κοινοί θνητοί τον αγαπημένο σας Κοτζιούλα, όταν επί 9,5 χρόνια μάς κρύβετε ότι υπέφερε καθημερινώς από τα αυτιά του;

    Πώς είναι δυνατόν να αντιληφθεί ο μέσος αναγνώστης του ιστολογίου σας, γιατί ο Κοτζιούλας απασχολεί ακόμα και σήμερα την κοινή γνώμη, αν δεν του μιλήσετε για το «φλέρτ» του με την Εκκλησία και τον Ιησού Χριστό; Μεταφέρω επί λέξει τί γράφει η ίδια η επιμελήτρια του έργου του, Σωτηρία Μελετίου (μιά από τις ομιλήτριες της Ημερίδας των Χανίων), στην εισαγωγή της «Πικρής ζωής»…

    ΣΩΤΗΡΙΑ ΜΕΛΕΤΙΟΥ: «…Η ιδεολογία του Κοτζιούλα, που διατρέχει τη ζωή του και το έργο του, αφορμάται από και αναφέρεται σε δύο κύριες κατευθύνσεις: χριστιανική ισότητα και κοινωνική απελευθέρωση με δικαιοσύνη. Η χριστιανική πίστη του είναι διάχυτη σε όλο το έργο του. Είναι μελετητής των γραφών και της διδασκαλίας του Χριστού, αλλά παρατηρητής της δράσης και της συμπεριφοράς του κλήρου που άλλοτε σέβεται και θαυμάζει κι άλλοτε σχολιάζει και επικρίνει. Ο Κοτζιούλας με τη ζωή και το έργο του πασχίζει να παντρέψει «ενορατικά» το χριστιανισμό με το σοσιαλισμό, είναι μαχητικά ειρηνικός και ειρηνικά μαχητικός…»

    ΓΙΑΤΙ, άραγε, επί 9,5 χρόνια ο κ. Σαραντάκος προσπαθεί να κρύψει από τους αναγνώστες του αυτό που παραδέχεται ο ίδιος ο μοναχογιός του ο Κωστής (στενός φίλος του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου Λιάπη…) και το γράφει φόρα – παρτίδα η επιμελήτρια του έργου του, Σωτηρία Μελετίου: Ο Κοτζιούλας σε όλη την ζωή του και σε όλο το έργο του πάσχιζε να συμφιλιώσει τον Χριστιανισμό με τον Μαρξιστικό Σοσιαλισμό…

  37. sarant said

    35 Κοίτα να δεις…..!

    31 Και η μετάβαση στην Πλατανούσα ήταν ταξίδι αρκετών ημερών τότε.

  38. Γιάννης Ιατρού said

    36:

  39. leonicos said

    Γιατί του δίνετε τίτλους για τους οποίους δεν έχει τα προσόντα;

    Φυσικά θα μου απαντήσει χυδαία, αλλά δια του πληκτρολογίου.

    Δια του πληκτρολογίου κι εγώ έχω πλάι τριε ςορχήστρες και τη Μέρλιν την Μονρώ

  40. dryhammer said

    δεν είναι προφανές από καιρό ότι πρόκειται περί μονήρους αυτόχειρα που ξεθυμαίνει στο πληκτρολόγιο;

  41. Ιστοριοδίφης said

    Όσο για τον μακαριστό Μάνο Ελευθερίου, ενημερώνω τους αριστερούς σχολιαστές που του γράφουν ύμνους μετά θάνατον ότι εκτίθενται… Δεν είμαστε όλοι οι αναγνώστες του παρόντος ιστολογίου αγράμματοι κάφροι: Ο Μάνος Ελευθερίου ήταν ένας από τους ανθρώπους που το ΚΚΕ μισούσε θανάσιμα, διότι (με επανειλημμένα δημοσιεύματά του) είχε αποκαλύψει τον βρώμικο ρόλο των κομμουνιστών ηθοποιών (Μιράντα και Τοτός Μυράτ, Αιμίλιος Βεάκης, Ασπασία Παπαθανασίου, Αλέκα Παΐζη, Χρήστος Τσαγανέας κλπ.) στην στυγερή δολοφονία της Ελένης Παπαδάκη…

    Έφτασε μάλιστα ο αλησμόνητος Μάνος Ελευθερίου να γράψει (σε άρθρο του στα «ΝΕΑ») το πρωτάκουστο, που κανείς άλλος δεν έχει τολμήσει να ξεστομίσει: Το ηρωϊκό ΚΚΕ συνεργαζόταν στενώτατα με τους μαυραγορίτες της Κατοχής!..

    ΜΑΝΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ: «…Ο καπετάν Ορέστης πήρε το δαχτυλίδι και το ρολόι της Παπαδάκη.
    Τώρα, πώς το άσπιλο Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος είχε αλισβερίσι με τους μαυραγορίτες και τους απατεώνες σαράφηδες της αγοράς, οι οποίοι εξαργύρωναν βέρες, ρολόγια και χρυσαφικά με λίρες Αγγλίας είναι μια άλλη πονεμένη ιστορία….»

    ΥΓ: Κύριε Λεώνικε (39), πότε σας μίλησα χυδαία και δεν το θυμάμαι; Επί της ουσίας, πού διαφωνείτε με όσα έγραψα στο σχόλιο 36 περί Γιώργη Κοτζιούλα; Μήπως θέλετε να γίνετε αρεστός στον ημιμαθή χωροφύλακα Ιατρού και τα βάζετε μαζί μου; Διότι, όπως βλέπετε, δεν τόλμησε να με αντικρούσει ούτε ο μεγαλύτερος ειδήμων εν Ελλάδι περί Κοτζιούλα, κ. Σαραντάκος…

  42. Νίκος Κ. said

    Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες όλες οι εισηγήσεις που κατάφερα να ακούσω στα Χανιά. Μας μετέφεραν σε μια άλλη εποχή· ο κάθε ομιλητής από τη δική του οπτική γωνία.

    Δευτέρα πρωί, εργάσιμη ημέρα και με τη σχετική ζέστη δεν συνηγορούσαν. Θα είναι υπερβολικό να αναμένουμε κάποια νέα επίσκεψη με άλλη ευκαιρία; Έστω ως μια ακόμη «απλόχερη υπόχεση». 🙂

  43. cronopiusa said

    Ιστοριοφίδης

  44. Γιάννης Κουβάτσος said

    Επίσης, Ιστοριοφίδη, ο ήλιος βγαίνει απ’ την ανατολή. Διατί το αποκρύπτεις;

  45. loukretia50 said

    Το μαστορόπουλο – Γ.Κοτζιούλα

  46. Ιστοριοδίφης said

    Τί εννοείτε, κύρ Γιάννη μου (44); Ότι υπήρχε έστω και ένας αναγνώστης του Ιστολογίου που ήξερε για την θρυλική κουφαμάρα του Κοτζιούλα, η οποία πρωταγωνίστησε στην ζωή και στο έργο του;

    Για το επίμονο φλέρτ του με τον Χριστιανισμό, αρκετοί αναγνώστες γνώριζαν, αλλά είναι εκπληκτικό ότι ΤΟ ΑΠΟΚΡΥΠΤΕΙ επιμελώς ο κ. Σαραντάκος σε κάθε διάλεξη που δίνει περί Κοτζιούλα!.. Κατά την γνώμη μου, ο κ. Σαραντάκος δεν θέλει να τον χαρίσει στην Ορθόδοξη Εκκλησία, γι’ αυτό το αποκρύπτει…

    Θα σάς δώσω 3 παραδείγματα, κύρ Γιάννη μου, για να αντιληφθείτε πόσο εντυπωσιακή είναι αυτή η σιωπή του κ. Σαραντάκου για τις σχέσεις του Κοτζιούλα με την Ορθοδοξία…

    1) Επί μπαρμπα-Γιάννη Μεταξά, το 1939, ο κομμουνιστής Κοτζιούλας θα περιοδεύσει τις σημαντικότερες μονές και σκήτες του Αγίου Όρους. Θα μας δώσει μια μοναδική περιγραφή του χώρου, αλλά και των ανθρώπων που μονάζουν στο Περιβόλι της Παναγίας, στο εκτενές διήγημά του «Περιδιαβάζοντας στο Άγιο Όρος». Το διήγημα αυτό δημοσιεύτηκε αρχικά σε 16 συνέχειες στο περιοδικό «Νεοελληνικά Γράμματα» (που έβγαζε η 4η Αυγούστου και έπρεπε να είσαι ΚΑΡΓΑ εθνικόφρων για να γράφεις…) από τον Νοέμβρη του 1939 έως τον Απρίλη του 1940. Κι αυτή την ουσιώδη λεπτομέρεια για τις αγάπη του Κοτζιούλα προς το Αγιονόρος την έχει αποκρύψει επί 9,5 χρόνια ο κ. Σαραντάκος. Η αγάπη αυτή φαίνεται και στο σύντομο διήγημά του «Ξωκλήσια και εικονίσματα»…

    2) Είναι πασίγνωστο ότι στο περίφημο έργο του, «Όταν ήμουν με τον Άρη», ο Κοτζιούλας βλέπει στο ΕΑΜ να ξαναζεί το ’21. Αυτό που ελάχιστοι γνωρίζουν είναι ότι στο βιβλίο αυτό, εκτός από τον Θανάση Κλάρα, εξαίρει και τον καπετάν Μπελή, για τον οποίο ο Κοτζιούλας γράφει επί λέξει…

    ΓΙΩΡΓΗΣ ΚΟΤΖΙΟΥΛΑΣ: «(ο καπετάν Μπελής) …αντιμετώπισε μια μεγάλη απειλή για τη φυλετική μας ενότητα απ’ ορισμένους βλαχόφωνους της Πίνδου, που έδρασαν με την υποστήριξη των Ιταλών, τη λεγόμενη λεγεώνα, κατατάσσοντας σ’ αυτήν με τη βία ή τη δωροδοκία όσους μπορούσαν…» (σελ. 106).

    ΤΟ ΑΚΟΥΣ, κύρ Γιάννη Κουβάτσε; Ο κομμουνιστής Κοτζιούλας ανησυχούσε για την ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΜΑΣ ΕΝΟΤΗΤΑ!.. Πότε το έχει επισημάνει αυτό στους αναγνώστες του ο κ. Σαραντάκος; Αμφιβάλλεις, κύρ Γιάννη μου, πως ΑΝ γράψω εγώ ένα σχόλιο εδώ μέσα και φανεί ότι ανησυχώ για την Φυλετική μας Ενότητα, θα δεχτώ κατευθείαν κόκκινη;

    3) Ο τρόπος που ο Γιώργης Κοτζιούλας περιγράφει τους Μαυροσκούφηδες του Θανάση Κλάρα, αποκαλύπτει την προσήλωσή του στην ορθόδοξη κοινοβιακότητα… Μεταφέρω και πάλι επί λέξει…

    ΓΙΩΡΓΗΣ ΚΟΤΖΙΟΥΛΑΣ: «Ήταν οργανωμένοι σαν όλους τους αντάρτες, βέβαια, αλλά μ’ έναν τρόπο ακόμα πιο αυστηρό. Για όποιον έχει ιδέα καλογερικής, έμοιαζαν κάπως με κοινοβίτες. Είχαν αυτοδιοίκηση, κάναν συνελεύσεις. Εκεί γινόταν ελεύθερη κριτική και αυτοκριτική… Ο Άρης αγαπούσε τους Μαυροσκούφηδες σαν παιδιά του. Τους ήξερε, τους πρόσεχε, όσο ένας ηγούμενος, τους καλογέρους…» (σελίδες 108 + 109 του «Όταν ήμουν με τον Άρη»)

  47. gpoint said

    …ότι με τις φτηνές εταιρείες έχουν, λέει, γεμίσει οι ελληνικές παραλίες με νοσοκόμες από το Λέστερ….

    Δεν ξέρω για Λέστερ και σήμερα αυτό που μπορώ να καταθέσω είναι πως την προέητζ εποχή κατέφθαναν καραβιές (1500 την εβδομάδα ! ) από νοσοκόμες και δασκάλες, περήφανες για το μεγάλο στήθος τους, από το Εξτερ οι περισσότερες -σύμφωνα με το δείγμα που είχα- για διακοπές με σεξ , μια βδομάδα Πόρο και μια Σπέτσες

  48. ΣΠ said

  49. sarant said

    42 ‘Αμποτε!

    48 Αυτό το ποίημα του Κοτζιούλα είχε κάνει θραύση στο βουνό.

  50. Πάνος με πεζά said

    Καλησπέρα σε όλους !
    Στεναχωρημένος κι εγώ πολύ με την απώλεια του μεγάλου Μάνου Ελευθερίου, ενός ανθρώπου που μάλιστα είχα γνωρίσει από κοντά όταν τον είχαμε τιμήσει, παρουσία του, σε κάποια εκδήλωση.
    Με ιδιαίτερα πολύμορφο έργο, ακόμα και θεατρικά κείμενα, αλλά φυσικά με τους μοναδικούς, ατσάλινους στίχους του επικεφαλής. Έναν από αυτούς, «Είμαι καλά πολύ καλά, για σας το ίδιο επιθυμώ», είχα αποφασίσει να βάλω στο μνήμα του πατέρα μου. Κι όταν τον είχα ρωτήσει τότε γι αυτό το μοναδικό τραγούδι, την «Επιστολή», και το πόσο μέσα του κρύβει μια ολόκληρη εποχή, μου είχε πει «Α, αν αρχίσουμε τώρα με αυτά…»

  51. ΣΠ said

    Είχαν ρωτήσει κάποτε σε μια συνέντευξη τον Λευτέρη Παπαδόπουλο τους στίχους ποιου τραγουδιού ζηλεύει και θα ήθελε να είχε γράψει ο ίδιος και απάντησε το «Κάτω απ’ τη μαρκίζα» του Μάνου Ελευθερίου.

  52. ΣΠ said

    Το τραγούδι «Μη χτυπάς σ’ ένα σπίτι κλειστό» από τον δίσκο «Η πόλη μας» έχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία, όπως εξηγεί ο Λ. Κηλαηδόνης σε συνέντευξή του:

    Όταν είπα στη Μητροπούλου ότι θέλω να βάλω στο δίσκο και το «Μη χτυπάς» και οι στίχοι είναι του Μάνου Ελευθερίου, μου είπε «Όχι, εάν θα βάλεις, θα βάλεις μόνο με δικούς σου στίχους» το «Όσο αγαπιόμαστε τα δυο» και «Το καλοκαίρι σαν θα ‘ρθεί». Της είπα να το βάλω το «Μη χτυπάς» με το δικό μου όνομα. Και μου λέει «Με το όνομα το δικό σου να το βάλεις». Και κάναμε μια συμφωνία με το Μάνο ότι στο δίσκο θα μπει με το όνομα το δικό μου, κάναμε κι ένα χαρτί, έτσι σα συμφωνητικό και μόλις έγινε και το 45άρι μπήκε και το δικό του όνομα και έκτοτε υπάρχει…

  53. cronopiusa said

    Ο Αναγνωστάκης διαβάζει Κοτζιούλα

  54. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ιστοριοφίδη, έχουμε κι εμείς τα βιβλία με τα πεζά του Κοτζιούλα, αφού τον προτιμάμε ως πεζογράφο, και είναι γνωστά όσα αναφέρεις. Όσο για τον Ελευθερίου και τα περί την αδικοχαμένη Ελένη Παπαδάκη, γνωστά κι αυτά.

  55. sarant said

    50 Τι ωραίο σχόλιο!

    52 Δεν το ήξερα

    54 Τι ωραίο….

  56. ΣΠ said

    55
    Ο Ιστοριοδίφης έχει την τάση να ανακαλύπτει τον τροχό. Συχνά μάλιστα τον ανακαλύπτει …τετράγωνο.

  57. Ιστοριοδίφης said

    Αέρα – πατέρα, κύρ Γιάννη μου (55). Αν εσείς ξέρατε για την κουφαμάρα του Κοτζιούλα, εγώ είμαι μετενσάρκωση του Θανάση Κλάρα. Αμφιβάλλω αν ξέρατε και για το απύθμενο μίσος του ΚΚΕ προς τον Συριανό Μάνο Ελευθερίου… Για την επί 9,5 χρόνια απόκρυψη (από τον κ. Σαραντάκο) των στενών σχέσεων του Γιώργη Κοτζιούλα με την Ορθοδοξία, δεν θα μάς κάνετε κάποιο σχόλιο, κύρ Γιάννη μου;

  58. cronopiusa said

    Πρόσφυγα σ’ έριξαν εδώ
    κι ο χάρος έξι βήματα
    στα χρόνια που ’ρθα να σε δω
    μέσα στα παραπήγματα.

    Κι αυτά συμβαίνουν στον καιρό.
    Μα από τότε μέχρι εδώ
    σπίτι μείναμε μόνο δυο:
    ο Άγιος Φεβρουάριος κι εγώ.

    Ιστοριοφίδη

    «Εσύ, όπου κι αν πας, σ’ όποιο ταξίδι,
    σε λάθος στάση θα κατεβείς …. »

  59. leonicos said

    Μπήκα ξανά από περιέργεια να δω πώς απολογήθηκε, και αν, αυτός ο Σαραντάκος στον Μέγαν Διδάσκαλον του παρόντος ιστολογίου, για το γεγονός ότι μας απέκρυψε ότι ο Κοτζιούλας έπασχε από τ΄αφτιά του, βαριάκουε ή ήταν κουφός. Ήλπιζα ότι θα δίνονταν πλήρεις διευκρινήσεις αλλά φεῦ

    Ποῖος τολμᾶ τὸ τοιῦτον!

    Βρήκα βεβαίως και την δικαίαν αντίδρασιν του ιστοριδίφου επί των λεχθέντων πα’ εμοῦ

    @41 Κύριε Λεώνικε (39), πότε σας μίλησα χυδαία και δεν το θυμάμαι;

    Όντως έγραψα ότι ‘θα μου απαντήσει χυδαία’ και όχι ότι ‘μου απάντησε χυδαία’, διότι τοιούτον τι δεν έχει συμβεί.

    Αλλά το έγραψα επειδή γενικώς το συνηθίζει, και δεν φαντάστηκα ότι θα ασκούσε αυτοσυγκράτηση στην περίπτωσή μου. Λυπάμαι και ζητώ συγγνώμη.

    Αλλά όταν καποιος δεν θέλει να περιμένουν αό εκείνον κάτι άσχημο, πρέπει και να μην το κάνει.

    Ας διαβάσει ο ίδιος τα σχόλιά του και ας κρίνει από το ύφος του, αν δικαίως περίμενα ν’ αντιδράσει σαν αγοραίο υποκείμενο. Απλώς δεν το έκανε. Εφόσον όμως αυτό συμβαίνει τόσο συχνά, δεν αποκλείεται να το κάνει, είτε ο ίδιο είτε οι 3-4 ερσόνες με τις οποίες εναλλάσσεται ή συναλλάσσεται.

    Δι’ ο και 43β

    αν και είναι πολύ γενικό.

    Εννοεί καλοπροαίρετο βλάκα με αυτοπεποίθηση. Δεν περιλαμβάνει του ςκακοπροαίρετους

  60. leonicos said

    Δεκαετία 80, μετεκπαίδευση στην Αγγλία, το εισιτήριο 100 λίρες να πας κι 100 ν γυρίσεις.

    Είχε εκδρομές μια εβδομάδα στην Κέρκτυρα με διαμονή πληρωμένη και μεταφορά, 50 λέρες από εκεί.

  61. Γιάννης Κουβάτσος said

    Αέρα – πατέρα δε λες τίποτα, Ιστοριοφίδη. Για μετενσάρκωση του Θανάση Κλάρα δεν σε κόβω, αλλά της Έλσας Μάξγουελ σίγουρα.

  62. cronopiusa said

    Κινήσαμε για μακρινό ταξίδι
    κι η νύχτα φαρμακώνει τα φιλιά
    ποιος κόσμος μας κρατάει και ποιο σανίδι
    απόψε που δικάζουν τον Πλουμπίδη.

    Λύκοι αγκαλιά με τα σκυλιά,
    λύκοι αγκαλιά με τα σκυλιά.

    Σε τούτη την πατρίδα τι γυρεύω,
    με μισθοφόρους και πραιτωριανούς.

    Καλή σας νύχτα…

  63. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Παιδί του θυμαριού, του μελισσόχορτου και της ξέσκεπης στέγασης, σχεδόν κατά τρόπο φυσικό, βρέθηκε με τη χιτλερική θεομηνία τοποθετημένος μέσα στο αντάρτικο. Παιδί του βουνού μα και ψυχή με σπάνια αξιοπρέπεια και ανυπόταχτη, έζησε επιτέλους μέσα σ’ έναν κόσμο δικό του και κατάδικό του. Σ’ αυτό τον αποφασισμένο λαό ο Κοτζιούλας ενσωματώθηκε σε μια ενιαία σάρκα. Τον ζούσε και τον αναπαράσταινε στο πλούσιο έργο του.
    http://ofisofi.blogspot.com/2013/11/blog-post_3.html

    Το θέατρο στο βουνό

  64. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μάνο μου, γλυκέ μου Μάνο που είσαι πια “πουλί και κυνηγός στις μαύρες λαγκαδιές του Παραδείσου”
    https://www.altsantiri.gr/ellada/to-sygkinitiko-antio-toy-thanoy-mikroytsikoy-ston-mano-eleytherioy-eikona/

  65. Ιστοριοδίφης said

    Να μάς πεί ο πολύξερος κύρ Γιάννης Κουβάτσος και οι άλλοι δαιμόνιοι ερευνητές του Ιστολογίου, αν γνώριζαν την νέα μνημειώδη αποκάλυψη που κάνει απόψε το Επιτελείο μας: Ο χθές κοιμηθείς κορυφαίος δικαιωματάκιας Συνταγματολόγος, Σταύρος Τσακυράκης, ΔΙΑΦΩΝΟΥΣΕ καθέτως και οριζοντίως με την ποινικοποίηση της Άρνησης του Εβραϊκού Ολοκαυτώματος!.. Το βίντεο (πάει μόνο του στο 7.24 όπου υπάρχει το επίμαχο απόσπασμα) είναι από την διάλεξη του μακαριστού Τσακυράκη (παρουσία του Π. Δημητρά και του Γρ. Βαλλιανάτου) στο Μεγάλο Αμφιθέατρο της Νομικής, την Παρασκευή 7 Ιούνη 2013.

    https://www.youtube.com/watch?time_continue=551&v=lZCqDvSDGg0 #t=7m24s

    ΡΩΤΑΩ το ευσεβές ακροατήριο του Ιστολογίου και ιδίως τον αγαπητό κ. Λεώνικο: Αν ο Πρόεδρος Πάκης, ο Τσίπρας, ο Κούλης, ο Σταύρακας Θεοδωράκης (του οποίου ο Τσακυράκης ήταν υποψήφιος ευρωβουλευτής το 2014) και όλοι αυτοί που έσπευσαν να υμνήσουν τον εκλιπόντα, ΓΝΩΡΙΖΑΝ αυτή του την άποψη, θα τολμούσαν να βγάλουν τέτοιες υμνητικές ανακοινώσεις; Ούτε το «Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο» δεν ήξερε αυτή την κατάπτυστη άποψη του Τσακυράκη. Θα την πληροφορηθεί τώρα από το ενθάδε σχόλιό μου και θα δείτε ότι θα βγάλει ανακοίνωση – καταπέλτη…

    Επίσης, υπάρχει κι ένα εκπληκτικό βίντεο του Τσακυράκη από την διάλεξή του στην Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών (1η Φλεβάρη 2012), όπου εξηγεί γιατί ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΤΑΙ Η ΑΝΩΝΥΜΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ. Συμβουλεύω τον αγαπητό κ. Σαραντάκο να το δεί, μήπως και αλλάξει την σχετική άποψή του…

  66. Ιστοριοδίφης said

    (66 συνέχεια…) Ξαναβάζω το βίντεο του YouTube, γιατί δεν πάει αμέσως στο επίμαχο σημείο 7:24 με την εξωφρενική δήλωση του μακαριστού Τσακυράκη για το Εβραϊκό Ολοκαύτωμα

  67. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Λαθύρι
    λαθούρι (λαθύρι), (μ)πα(μ)πούλα, γλυκοκούκι
    https://www.cvf.gr/files/3_actions/research-files/GPA/Report%20C.pdf

    Στην Κρήτη αυτό το ψυχανθές είναι οι παπούλες και ο καρπός τους που γίνεται η γνωστή κίτρινη φάβα. Το ιδιαίτερο σ΄εμάς είναι ότι τα βλασταράκια της νωρίς την άνοιξη τα τρώμε ωμή σαλάτα με ξύδι. Θεωρείται εκλεκτή και πουλιέται ματσάκια κάτω π.χ. στην Καστρινή αγορά.
    Ο βήκος/αγριόβηκος είναι άγριο «όσπριο» της ίδιας οικογένειας που σπέρνεται για τα ζώα,Πιθανόν κατά τόπους αλλάζουν ή μοιράζονται το όνομα λαθύρι (λαθούρι/λάθυρος) τα δυο φυτά, ή και περισσότερα καθώς βλέπω να εμπλέκεται και το μοσχομπίζελο, που είναι της ίδιας οικογένειας μεν κι αυτό άλλα διαφορετικό είδος. Από μπιζέλια βγαίνει η πράσινη φάβα.

    >>Το θώρι/
    η θωριά/ η θεωρή

  68. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Λοϊζος, Χατζιδάκις, Ελευθερίου, το Μανόγαλο του τραγουδιού.

  69. loukretia50 said

    THE NIGHT WATCH

  70. gpoint said

    # 68

    Εχω ξαναζητήσει, σποράκια από μοσχομπίζελα μπορείς να μου βρεις σε κανένα χωριό ; Αυτά που πουλάνε σε φακελάκια είναι για τα μπάζα, όλα

  71. gpoint said

    Τώρα που πέρασε μια μέρα, μπορώ να γράψω και εδώ
    σαν έμαθα το κακό νέο, αυτό που μούρθε στο μυαλό

    «παραπονεμένα λόγια έχουν τα τραγούδια μας
    γιατι τ’ άδικο το ζούμε μέσα από την κούνια μας»

    μοιάζει να τα είπε Παοκτσής ή Παοκτσή τρολάρουν
    που χρόνια ένα πρωτάθλημα δεν άφησαν να πάρουν

  72. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα!

  73. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καλημέρα -και ρόδα και τριαντάφυλλα και σύκα και σταφύλια! Καλωσόρισμα της γιαγιάς όταν είμασταν παιδιά,δηλαδή πάντα! 🙂

    71. Τζη, από τα διάφορα βάσανα που προέκυψαν τελευταία, δε βρέθηκα τον καιρό των μοσχομπίζελων στον κάμπο του Τάνου που τα βρίσκαμε την πρωτομαγιά. Ανανεώνω την υπόσχεση για την ερχόμενη σαιζόν. Τόκα! 🙂

  74. spiral architect 🇰🇵 said

    «Η πολιτική είναι αναίμακτος πόλεμος. Ο πόλεμος είναι αιματηρή πολιτική.»

    Μάο Τσε-Τουνγκ

  75. Alexis said

    Εξαιρετικός τεχνίτης του λόγου και τεράστιος ποιητής ο Μάνος Ελευθερίου.
    Ένα δικό του τραγούδι υπήρξε πηγή έμπνευσης για μένα για να γράψω το πρώτο μου (και τελευταίο; ) ολοκληρωμένο ποίημα, πριν από πολλά-πολλά χρόνια.

    Για μένα η συγκίνηση για το θάνατό του έχει και προσωπικό χαρακτήρα.
    Ας είναι ελαφρύ το χώμα…

    Εδώ μία έξοχη επανεκτέλεση από τα «Μαλαματένια λόγια» με Παπακωνσταντίνου-Καλημέρη-Υφαντή:

    Είναι λίγες οι φορές που μία επανεκτέλεση είναι εφάμιλλη ή και ανώτερη από την πρώτη. Θεωρώ ότι είναι μία από αυτές…

  76. Φιλόλαος Β. said

    Απλώς αναφέρω ότι ο Μάνος Ελευθερίου είχε παρουσιάσει τον Κοτζιούλα και το έργο του πριν από δύο χρόνια περίπου στο σταθμό 9.84. Τον εκτιμούσε πολύ. Η ιστορία ας είναι το μόνιμο μνημόσυνό τους.

  77. 18, 31: Α, είναι ο Ντόκτορ Χάρι, του [οθντκ] Μουσείου με τον Καραϊσκάκη

  78. Γς said

    76:΅

    >Ένα δικό του τραγούδι υπήρξε πηγή έμπνευσης για μένα για να γράψω το πρώτο μου (και τελευταίο; ) ολοκληρωμένο ποίημα,

    Από -ποιο τραγούδι;

    Αν δεν το βάλεις τώρα, πότε θα το δούμε;

    Ρίξ’ το!

  79. Alexis said

    #78: Το έβαλα!

  80. Γς said

    79:

    Πούν’ το;

  81. Γς said

    79:

    Εννοώ το ποίημα!

  82. sarant said

    77 Ήξερα ότι τον εκτιμούσε, δεν ήξερα το αφιέρωμα. Ευχαριστώ!

  83. Γς said

    82:

    κι ο ποιητής μας ντροπαλός…

  84. leonicos said

    Ποιος με ανακάτεψε με τον Πάκη και τους υπόλοιπους;

    Και αν κάθε συμβούλιο πρέπει να παρακολουθεί τις ομιλίες του κάθε απίθανου… δεν θα κάνει άλλη δουλειά. Βγαίνουν σαν τις βρούβες

  85. skolotourou said

    Κοινή συνισταμένη Κοτζιούλα και Ελευθερίου η διαρκής αναφορά και των δυο στον Καρυωτάκη. Νικοκύρη με εντυπωσιάσαν όλα, αλλά και που πέρασες το φαράγγι (το είχα κάνει μικρή, δεν το ξανακάνω) μέσα σε όλα τούτα.

  86. sarant said

    86 Όταν λες μικρή εννοείς φοιτήτρια ή παιδί; Θέλω να το ξανακάνω το φαράγγι, ίσως και ανάδρομα.

  87. Γς said

    87:

    >ἡ μὲν γὰρ τῶν ἐπῳδῶν ἔχεών τε καὶ φαλαγγίων καὶ σκορπίων καὶ τῶν ἄλλων θηρίων τε καὶ νόσων κήλησίς ἐστιν.

    το φαλαγγι [ξάδελφος της ταραντούλας] κι ο σκορπιός μας πήρανε φαλάγγι στο Γικράντ Φαράγγιον οβ Σαμαριά

  88. spiral architect 🇰🇵 said

  89. ΣΠ said

  90. sarant said

    90 Μου αρέσει πολύ αυτό.

  91. Παναγιώτης Κ. said

    @89. Έτσι είναι οι πατρίδες. Πάντα θα έχουν και μισθοφόρους και πραιτωριανούς!

  92. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    86. Κυρία Κολοτούρου
    είχατε αναφέρει για τον Κώστα Μίχο του Μάνου Ελευθερίου “…ένας μεγάλος εγκαταλειμένος, από τη Γη κι από τον Ουρανό…” όπως είχε πει και ο Κοτζιούλας για τον Καρυωτάκη.
    http://www.poiein.gr/archives/1072/index.html
    θα το είδατε φαντάζομαι,
    Ενα χειρόγραφο του Κώστα Μίχου
    http://www.poiein.gr/archives/18808/index.html

    Ο Ελευθερίου είχε αναφερθεί το περασμένο φθινόπωρο για τον Κ.Μ. :
    «…Και όλο μου έλεγε η Μαριέττα ότι θα ψάξει στο αρχείο της να τα βρει, αλλά δεν έγινε γιατί πέθανε ξαφνικά. Αν κάποτε μου δοθεί η χάρη να δω τον αδελφό της, θα τον ρωτήσω αν μπορώ να αγγίξω το αρχείο της, ή αν το χαρίσει κάπου, να ψάξω να τα βρω.»
    http://popaganda.gr/o-manos-eleftheriou-adiafori-gia-ton-thanato/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: