Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τα πεύκα τα χρυσόπευκα;

Posted by sarant στο 30 Ιουλίου, 2018


Ο χαρακτηρισμός δεν είναι δικός μου, είναι του Βάρναλη, από τον πρόλογο στο Φως που καίει, «Να σ’ αγναντεύω θάλασσα…»

Ξανανιωμένα απ’ το λουτρό να ροβολάνε κάτου
την κόκκινη πλαγιά χορευτικά
τα πεύκα, τα χρυσόπευκα, κι ανθός του μαλαμάτου
να στάζουν τα μαλλιά τους τα μυριστικά

Αλλά το πεύκο είναι το δέντρο το πιο τραγουδισμένο από τους ποιητές μας. Στην Ανεμόσκαλα, τον ιστότοπο που περιέχει συμφραστικούς πίνακες των λέξεων που χρησιμοποιούνται από τους μεγαλύτερους Έλληνες ποιητές, βρίσκω σχεδόν 200 εμφανίσεις των διαφόρων τύπων της λέξης «πεύκο» και των παραγώγων τους. Μόνο η ελιά πλησιάζει τέτοια έντονη παρουσία, ενώ τα άλλα δέντρα ακολουθούν με μεγάλη διαφορά.

Πεύκα υπάρχουν στο ελληνικό τοπίο από τα πανάρχαια χρόνια -και μαζί η λέξη που τα περιγράφει, ή πιο σωστά οι λέξεις, διότι υπάρχουν δύο βασικές λέξεις για το δέντρο και τα διάφορα είδη του, πεύκη και πίτυς, όπως υπάρχουν και πολλά είδη πεύκου από τα οποία τα πιο διαδεδομένα είναι η πεύκη η κοινή ή χαλέπιος (Pinus halepensis) και η πεύκη η πίτυς (Pinus pinea) ή κουκουναριά.

Και οι δύο λέξεις, πίτυς και πεύκη, είναι ομηρικές.

Όπως έχουμε δει και σε άλλες περιπτώσεις δέντρων, τα ονόματα που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι δεν έμεναν σταθερά. Ο Π. Γεννάδιος αναφέρει ότι στον Όμηρο «πεύκαι» ονομάζονταν τα πεδινά είδη και «πίτυες» τα ορεινά, αλλά στην εποχή του Θεοφράστου το όνομα «πεύκαι» δήλωνε τα ορεινά είδη και «πίτυες» τα πεδινά και παράλια, όπως δείχνουν και τα διάφορα τοπωνύμια νησιών και παράλιων πόλεων π.χ. Πιτυούσα, Πιτύα, Πιτυούς κτλ. (Το είχαμε συζητήσει και σε παλιότερο άρθρο: Πιτυούσα οι Σπέτσες, Πιτυόνησος το Αγκίστρι). Το πεύκο πράγματι μπορεί να ευδοκιμήσει μέχρι και την ακτή, αρκεί να μη φυσάνε σφοδροί άνεμοι την άνοιξη.

Υπήρχε και μία νύμφη που ονομαζόταν Πίτυς, που ερωτεύτηκε τον Πάνα, αλλά την ήθελε ο Βορέας, ο οποίος από τη ζήλια του την γκρέμισε από ένα βράχο οπότε ο Πάνας τη μεταμόρφωσε σε πεύκο. Το ξέρουν και τα παιδιά του σχολείου αυτό. Για να μείνουμε στην αρχαιότητα, υπάρχει και ο μυθικός Σίνις ο Πιτυοκάμπτης, που ενέδρευε στον Ισθμό της Κορίνθου και διαμέλιζε τα θύματά του δένοντάς τα σε λυγισμένα πεύκα -τεκμήριο του ότι τα πεύκα ήταν και τότε παραθαλάσσια στην περιοχή. Οι νικητές των Ισθμίων άλλωστε, από μια εποχή και μετά, στεφανώνονταν με στεφάνι από κλαδιά πεύκου (πρωτύτερα με σέλινο, όπως και στα Νέμεα όπως λέει ο Πλούταρχος στον βίο του Τιμολέοντος: ἔτι γὰρ τότε τῶν Ἰσθμίων, ὥσπερ νῦν τῶν Νεμείων, τὸ σέλινον ἦν στέφανος, οὐ πάλαι δ’ ἡ πίτυς γέγονεν).

Να πούμε παρεμπιπτόντως και για το κουκουνάρι, λέξη που θεωρείται ότι προήλθε από (αμάρτυρο) *κοκκωνάριον -κόκκων είναι το σπειρί της ροδιάς. Παρόλο που ο ενδιάμεσος τύπος δεν μαρτυρείται, ο Μπαμπινιώτης το γράφει με δύο κ, κουκκουνάρι, για να διασώσει το ετυμολογικό ίνδαλμα του αμάρτυρου τύπου -όνειρο σκιάς.

Στα τούρκικα το πεύκο λέγεται çam (προφ. τσαμ). Τσαμάκια λέγεται η (πευκόφυτη, προφανώς) πλαζ της Μυτιλήνης -ωραία είναι, αλλά καλύτερα να μπείτε στη θάλασσα με πλαστικά παπούτσια, οι πέτρες είναι κοφτερές σαν ξυράφια. Ο Οδυσσέας Ελύτης συμπεριέλαβε τα τσάμια (στον πληθυντικό) στο «προσωπικό του λεξιλόγιο», τις 400 λέξεις που παραθέτει στον Μικρό Ναυτίλο, στην ενότητα «Αιγαιοδρόμιον». Στο ίδιο έργο, χρησιμοποιεί τη λέξη: «Καθώς γλιστράω στα τσάμια της κατηφοριάς / κι ανοίγω τα φτερά στο βλέμμα σου το απέραντο». Καθώς η λέξη τσάμια ακούγεται πολύ στη Λέσβο αλλά όχι στην Κρήτη, αποτέλεσε ένα από τα βασικά επιχειρήματα του μυτιληνιού λογοτέχνη Στρατή Γιαννίκου για να αντικρούσει την άποψη του Χρ. Χαραλαμπάκη ότι το ιδιωματικό στοιχείο στον Ελύτη είναι κυρίως κρητικό.

Παρόλο που είναι πανταχού παρόν στην ποίησή μας, το πεύκο λείπει από τη φρασεολογία μας. Στην εκτενή συλλογή μου η μόνη φράση που έχω βρει είναι «όταν ανεβεί το γουρούνι πάνω στο πεύκο» -δηλαδή ποτέ. Για να ολοκληρώσουμε τα λεξιλογικά, ας αναφέρουμε και τον αρσενικό τύπο «ο πεύκος», που λέγεται συνήθως για ψηλό πεύκο ή γέρικο.

Πολλά είναι επίσης και τα τοπωνύμια και μικροτοπωνύμια που σχετίζονται με το πεύκο, πέρα από τα αρχαία που αναφέρθηκαν. Η Πεύκη είναι βέβαια νεότερη ονομασία (από το 1959) της Μαγκουφάνας, ενώ τα τρία Πευκόφυτα της ελληνικής επικράτειας (σε Καρδίτσα, Αττική και Καστοριά) ονομάζονταν παλιότερα, αντιστοίχως, Νεβρούνιστα, Σπατατζίκι και Βύσαντσκο. Στο λεκανοπέδιο έχουμε τα Πευκάκια στη Νέα Ιωνία που είναι και στάση του ηλεκτρικού, μια γειτονιά στην Αγία Παρασκευή και βέβαια τη μικρογειτονιά στον Άγιο Νικόλαο, στην Ασκληπιού.

Το πεύκο από τα παλιά τα χρόνια είχε πολλές χρήσεις. Το ξύλο του το χρησιμοποιούσαν στη ναυπηγική, ιδίως για τα λεγόμενα στραβόξυλα (τους νομείς) των ιστιοφόρων αλλά και για δαδιά, ωστόσο η βασική χρήση του δέντρου ήταν για το μάζεμα του ρετσινιού από τους ρητινοσυλλέκτες, μια οικονομική δραστηριότητα προσοδοφόρα επί αιώνες. Ο Βάρναλης, γράφοντας για το Αγκίστρι, που το ήξερε καλά επειδή πεταγόταν κάθε τόσο από την αγαπημένη του Αίγινα, λέει πως οι κάτοικοι τα πεύκα τα αποκαλούσαν «γελάδια» και «Τα θεωρούνε πλάσματα ζωντανά και ιερά και ορκίζονται σ’ αυτά. Γιατί από τα πεύκα ζει το χωριό τόσους αιώνες. Απ’ αυτά «αρμέγεται» το φημισμένο ρετσίνι που κάνει το κρασί να μοσκοβολά».

Όσο για τις πυρκαγιές, ο Π. Γεννάδιος γράφει στα 1914 (μεταφράζω από τη βαριά καθαρεύουσα) ότι «Τα άλλοτε απέραντα πευκοδάση της Ελλάδας ελαττώνονται διαρκώς. Σε αυτό φταίνε οι συχνές πυρκαγιές, η ατιμωρησία των εμπρηστών και η μη εφαρμογή ενός απλούστατου και πρακτικότατου νόμου του 1861, ο οποίος πρόβλεπε ότι η καμένη δασική έκταση θα μένει αβόσκητη και ακαλλιέργητη επί μία δεκαετία. Πράγματι, το διάστημα αυτό αρκεί για να ανανεωθεί με φυσικό τρόπο το πευκοδάσος χάρη στα πολλά κουκουνάρια που πέφτουν κατά την πυρκαγιά και δεν καίγονται».

Αυτά όμως το 1914, όταν δεν υπήρχε το φαινόμενο της μαζικής εξοχικής κατοικίας και της επέκτασης του οικιστικού ιστού, όταν ο νομός Αττικοβοιωτίας είχε  600 χιλιάδες πληθυσμό (απογραφή 1920) και το Μάτι ήταν περιοχή αγροτική και ονομαζόταν Χαλανδριώτικα, επειδή εκεί είχαν πολλοί Χαλανδραίοι τα χωράφια τους. Στη σημερινή κοινωνία, όπου το επάγγελμα του ρητινοσυλλέκτη έχει εκλείψει (;) κι έτσι κανείς δεν προσέχει τα πευκοδάση, το πεύκο είναι επικίνδυνο κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Τα γέρικα πεύκα ιδίως μετατρέπονται σε βραδυφλεγείς βόμβες.

Η φωτογραφία αριστερά, που την τράβηξε φίλος και την ανέβασε στο Φέισμπουκ, είναι ενδεικτική. Αριστερά, τα πεύκα κάηκαν. Δεξιά, οι χαρουπιές άντεξαν. Αχ, τα πεύκα, τα χρυσόπευκα…

Advertisements

221 Σχόλια to “Τα πεύκα τα χρυσόπευκα;”

  1. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  2. leonicos said

    Άργησα; Δεν άργησα! Είχα πεταχτεί μέχρι την Άμφισσα να πάρω μεγάλα καλάθια για να βάλω μέσα τις αποκαλύψεις και τα ιερά μυστικά που θα μας κατακλύσουν εντός των ημερών, όταν το επιτελείο των εδώ σχολιαστών ολοκληρώσεις τας ερεύνας του.

    Μη μειενι τίποτα απ’ έξω και χαθεί, και το μαζέψει ο κυρ-Γιάννης ο Κουβάτσος και μας το μοστράρει για δικό του.

  3. Ἀρχιμήδης Ἂναγνώστου said

  4. Ἀρχιμήδης Ἂναγνώστου said

    Καλημέρα, ἡ συνοικία τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς λέγεται Κοντόπευκο

  5. Πέπε said

    Καλημέρα.

    > > Στα τούρκικα το πεύκο λέγεται çam (προφ. τσαμ). […] η λέξη τσάμια ακούγεται πολύ στη Λέσβο αλλά όχι στην Κρήτη …

    Νομίζω ότι την έχω ακούσει να λέγεται από ανθρώπους που δουλεύουν με το ξύλο κι έχουν σχετικό επαγγελματικό λεξιλόγιο. Το ίδιο και με άλλες απάνιες ονομασίες συνηθισμένων δέντρων (νομίζω, πάντα).

    > > Χαλανδραίοι

    ?? Χαλαντριώτες δε λέγονται;

  6. Γς said

    Είναι κι εκείνο το Pinus Sylvestris Oil

  7. leonicos said

    ενώ τα άλλα δέντρα ακολουθούν με μεγάλη διαφορά.

    Άντε και μια λεμονιά και μια αμυγδαλιά (εκτός από την παραδοσιακή ιτιά)

    τι θέλεις δηλαδή να τραγουδήσουμε, την αχλαδιά, τη βερυκικοκιά και τη μουσμουλιά;

    Μουσμουλιά, μουσμουλιά,
    δίπλα εκεί στην αχλαδιά,
    ένα πουλακι έχει έρθει
    κι άφησε μια κουτσουλιά

  8. Γς said

    Είναι κι εκείνο το ευαγές στην Κάτω Κηφισιά

  9. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Να προσθέσω το γλωσσοδέτη
    Πέφτη έκοψα τον πεύκο
    Πέφτη πέφτει ο πεύκος κάτω

    Η συλλογή του ρετσινιού δεν έχει εκλείψει, τουλάχιστον στη Β Εύβοια που ξέρω. Μάλιστα όσοι ασχολούνται με τη συλλογή του επιχειρηματολογούν πως τα πευκοδάση που ρητινεύονται είναι πιο σπάνιο να καούν, καθώς υπάρχει πάντα κόσμος σε αυτά και αποθαρρύνονται οι επίδοξοι εμπρηστές, οι προσβάσεις διατηρούνται ανοιχτές για τον ίδιο λόγο κλπ.
    Είναι αλήθεια βέβαια πως με την επικράτηση των διαλυτικών της πετροχημικής βιομηχανίας, το νέφτι που έχει μεγαλύτερο κόστος έχει χάσει μεγάλο κομμάτι τής αγοράς

  10. ΓιώργοςΜ said

    4 Είναι δυο διαφορετικές συνοικίες.

  11. nikiplos said

    μιας και ο λόγος για τη Β. Έυβοια, υπάρχει το χωριό Πευκί, όνομα και πράμα…

    @8, Το ευαγές είναι το κοινώς λεγόμενο γ@μηστρώνας?

  12. leonicos said

    Να πούμε παρεμπιπτόντως και για το κουκουνάρι, λέξη που θεωρείται ότι προήλθε από (αμάρτυρο) *κοκκωνάριον -κόκκων είναι το σπειρί της ροδιάς. Παρόλο που ο ενδιάμεσος τύπος δεν μαρτυρείται, ο Μπαμπινιώτης το γράφει με δύο κ, κουκκουνάρι, για να διασώσει το ετυμολογικό ίνδαλμα του αμάρτυρου τύπου -όνειρο σκιάς.

    Άσχετα με το κοκκωνάριον (αμαρτύρητο ή όχι) η λέξη κουκκουνάρι πού παραπέμπει; Και το κουκκουνάρι στον κόκκο.

    Μπορείς να πεις ότι απεμπολώ μια ετυμολογία γιατί είναι ‘σχολαστική’, όπως παραδέχτηκα εγώ με το κτήριο / κτίριο, (που το αποδέχτηκα ως σωστό αν και δεν το γράφω, δεν με χαλάει το η) αλλά αμφισβητώ το αν επιτρέπεται να επικρίνεις «να διασώσει το ετυμολογικό ίνδαλμα» που υποκρύπτει ειρωνείς, εκτός αν δεν καταλαβα καλά.

    Και τι σημαίνει ‘όνειρο σκιάς’;

  13. leonicos said

    Σωστά, το ρετσίνι το μάζευαν κυριως για το νέφτι

  14. Πέπε said

    @7:
    Στη δημοτική πάντως ποίηση, τα πιο τραγουδισμένα δέντρα πρέπει (υπολογίζοντας πρόχειρα με το μάτι) να είναι η λεμονιά και το κυπαρίσι, επειδή συνειρμικά παραπέμπουν το μεν σε κοντή και όμορφη γυναίκα, το δε σε ψηλόλιγνο και λεβεντόκορμο άνθρωπο οτιδήποτε φύλου. Η λεμονιά υπάρχει και ως όνομα. Στον ίδιο ρόλο με τη λεμονιά χρησιμοποιείται κια η νεραντζιά. Και ο πλάτανος έχει αρκετή παρουσία.

    Με πεύκα θυμάμαι προχείρως:

    -Εσείς βουνά των Γρεβενών (ή του Γρεβενού!) και πεύκα του Μετσόβου: κλέφτικο του Θοδωρή Ζιάκα
    -‘Κούγω τα πεύκα και βροντούν και τα βουνα βογγούνε: του Γιαννούλα Ζιάκα (άλλος ήρωας, άλλο τραγούδι, που αμέσως μετά περιλαμβάνει και τον ίδιο στίχο που έβαλα και παραπάνω, εσείς βουνα…)
    -‘Κούγω τα πεύκα και βογγούν και τις οξιές και τρίζουν: άλλο κλέφτικο

  15. Γς said

    Σταυρίδης: Ποιος είναι εδώ;

    Γκιωνάκης: Εμείς οι δύο!

    Σταυρίδης: Άχου κάτι τσαχπινιές!

    Γκιωνάκης: Τι θέτε;… Θέτε τίποτα;

    Σταυρίδης: Έχεις μια πορτοκαλάδα ρε;

    Γκιωνάκης: Πορτοκαλάδα θέτε;

    Σταυρίδης: Ναι ρε.

    Γκιωνάκης: Από πορτοκάλια;

    Σταυρίδης: Όχι από μούσμουλα.

    Γκιωνάκης: Καλό.

    Σταυρίδης: Να που το ρίξαμε κι οι δυό τις τσαχπινιές και πως θα βγάλουμε άκρη…

    Γκιωνάκης: Ναι…

    Σταυρίδης: Φέρε μια πορτοκαλάδα ρε.

    Γκιωνάκης: Πορτοκαλάδα θέτε;

    Σταυρίδης: Πορτοκαλάδα… Λεμονάδα…

    Γκιωνάκης: Λεμονάδα θέτε;

    Σταυρίδης: Άντε λεμονάδα.

    Γκιωνάκης: Από λεμόνια;

    Σταυρίδης: Ώ ρε τι θα γίνω ‘γω με δαύτον! Ρε έχεις μια γκαζόζα;

    Γκιωνάκης: Γκαζόζα θέτε;

    Σταυρίδης: Γκαζόζα… σόδα…

    Γκιωνάκης: Σόδα θέτε;

    Σταυρίδης: Ω ρε τι θα γίνω εγώ με σένανε!

    Γκιωνάκης: Ε τι; μια μου λέτε λ…εμονάδα, μια π…ορτοκαλάδα, μια σ…όδα, ε τι θέτε;

    Σταυρίδης: Άκου δω! Μια κι έξω! Πορτοκαλάδα!

    Γκιωνάκης: Πορτοκαλάδα θέτε;

    Σταυρίδης: Αα στάσου ααα! Μη το ξαναπάμε απ΄ την αρχή!

    Γκιωνάκης: Πορτοκαλάδα θέτε;

    Σταυρίδης: Πορτοκαλάδα!

    Γκιωνάκης: Να σας δώκω

    Σταυρίδης: Άιντε δώκε μου τέλος πάντων να ξαμπερδεύουμε.

    Σταυρίδης: Ρε συ, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός είναι αυτός;

    Γκιωνάκης: Τσου. Έλληνας είναι!

    Σταυρίδης: Κατάλαβα… (βλέπει τα γάντια)

    Σταυρίδης: Αμάν! Ρε συ!

    Γκιωνάκης: Τι με θέτε;

    Σταυρίδης: Ποιος καθόταν εδώ;

    Γκιωνάκης: Πού;

    Σταυρίδης: Σ’ αυτό εδώ το τραπέζι.

    Γκιωνάκης: Στο τραπέζι;

    Σταυρίδης: Ναι.

    Γκιωνάκης: Κανένας. Κάθονται στα τραπέζια οι άνθρωποι; Χε χε…

    Σταυρίδης: Ποιος καθόταν εδώ μωρέ;

    Γκιωνάκης: Στο τραπέζι;

    Σταυρίδης: Όχι! Στις καρέκλες.

    Γκιωνάκης: Α! Στις καρέκλες! Στις καρέκλες μάλιστα. Αλλά εσείς μου λέτε στο τραπέζι. Στο τραπέζι δεν κάθονται οι άνθρωποι.

    Σταυρίδης: Ρε παναθεμά τον! Βρε λεβέντη μου σ΄ αυτές εδώ τις καρέκλες, που είναι και οι δυό πορτοκαλάδες, ποιος καθότανε;

    Γκιωνάκης: Εδώ;

    Σταυρίδης: Ναι!

    Γκιωνάκης: Που είναι και οι δυό πορτοκαλάδες;

    Σταυρίδης: Ναι!

    Γκιωνάκης: Ποιος καθότανε;

    Σταυρίδης: Ναι!!!

    Γκιωνάκης: Δεν ξέρω…

    Σταυρίδης: Πώς δεν ξέρεις; Πώς δεν ξέρεις δηλαδή;

    Γκιωνάκης: Ε πού θέλετε να ξέρω; Εγώ δεν ήμουνα εδώ. Η κυρά Θοδώρα ήτανε. Αλλά πάλι… δυο πορτοκαλάδες… ε, δυο θα ‘τανε. κάνα ζευγαράκι θα ‘τανε.

    Σταυρίδης: Ζευγαράκι ε;

    Γκιωνάκης: Ε, πώς; Έρχονται πολλά ζευγάρια εδώ.

    Σταυρίδης: Πολλά ε;

    Γκιωνάκης: Πολλά πολλά…

    Σταυρίδης: Και δε μου λες… Αυτό το ζευγαράκι που καθόταν εδώ στο τραπέζι…

    Γκιωνάκης: Στο τραπέζι;

    Σταυρίδης: Στις καρέκλες! Στις καρέκλες, πανάθεμά σε! Στις καρέκλες! Λοιπόν. Λέω, αυτό το ζευγαράκι που καθόταν εδώ…

    Γκιωνάκης: Στις… στις καρέκλες…

    Σταυρίδης: Στις καρέκλες! Στις καρέκλες! Πάει και τέλειωσε! Στις καρέκλες! Τις καρδιές μας θα χαλάσουμε τώρα;

    Γκιωνάκης: Μά’ιστα…

    Σταυρίδης: Είμαστε άντρες και τον λόγο μας τον κρατάμε.

    Γκιωνάκης: Μά’ιστα.

    Σταυρίδης: Στις καρέκλες!

    Γκιωνάκης: Μά’ιστα.

    Σταυρίδης: Τι μάλιστα μωρε;

    Γκιωνάκης: Ε, τί θέτε τώρα;

    Σταυρίδης: Μωρέ σε ρωτάω μωρέ… Αυτό το ζευγαράκι που καθόταν εδώ, που στο διάολο πάει τώρα;

    Γκιωνάκης: Ε, ζευγαράκι είναι… θα ‘χει πάει κατά τα πευκάκια.

    Σταυρίδης: Κατά τα πευκάκια;

    Γκιωνάκης: Ναι, τα ζευγαράκια την ημέρα τραβάνε κατά τα πευκάκια και το βράδυ κατά την αμμουδιά.

  16. Πέπε said

    @10>4

    Το Κοντόπευκο είναι συνοικία της Αγίας Παρασκευής, το μέρος της κάτω από τη Μεσογείων.

  17. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    Ο σταθμός «Πευκάκια» στη Ν. Ιωνία πήρε τ’ όνομά του από ένα μικρό άλσος με 8-10 πεύκα, αμέσως κάτω από την αποβάθρα του σταθμού πρός την πλευρά της λεωφόρου.

    Δεν είδα πουθενά το σχετικό ποιηματάκι (η κατάρα του πεύκου, του Ζαχαρία Παπαντωνίου):

  18. ΓιώργοςΜ said

    11 Το Πευκί είναι παραθεριστικός οικισμός για οικογένειες κυρίως, μέχρι το ’50 είχε μόνο μια καλύβα στην παραλία για τους ψαράδες.
    Για χρόνια είχε τη μια από τις δύο ντισκοτέκ της επαρχίας, με την αντίστοιχη κοσμοσυρροή νεολέρας.
    Πρέπει πλέον να έχει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση Σέρβων ανά τ.μ.
    Οι κάτοικοί του το χειμώνα, αν υπάρχουν, πρέπει να είναι ελάχιστοι.

  19. Γς said

    13:

    > το ρετσίνι το μάζευαν κυριως για το νέφτι

    Τερεβινθέλαιον.

    —–

    Κι ήταν μια μεγάλη απεργία και δεν υπήρχε σταγόνα βενζίνη σ όλη την Κορινθία. Και βρίσκουμε ένα βενζινάδικο ανοιχτό στα Λουτρά της Ωραίας Ελένης.

    -Απλή τέλος. Αμόλυβδη τέλος. Σούπερ τέλος. Τι να σας βάλω;

    -Νέφτι! Η δικιά μου

    .

  20. Jimakos said

    Και το Μεγάλο Πεύκο, παιδιά! Το ξεχάσαμε…

  21. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Στα τοπωνύμια είναι ο Πευκιάς, το δασάκι του Ξυλόκαστρου δηλαδή.
    Υπάρχουν διάφορα σύνθετα τοπωνύμια, όπως το «Ήμερο Πεύκο», στον Ασπρόπυργο, το «Μεγάλο Πεύκο», στη Νέα Πέραμο κλπ.
    Ένα ωραίο τοπονύμιο, που δεν έχει μέσα του το πεύκο αλλά δεν αποκλείεται να αναφέρεται σε πεύκο, είναι το «Μονοδέντρι».

  22. Πάνος με πεζά said

    Τοπωνύμιο βέβαι, η σωστή ορθογραφία .

  23. Γιάννης Ιατρού said

    Έχουμε και τον «Πευκιά», με 2 χλμ. μήκος, στην ανατολική άκρη της πόλης του Ξυλοκάστρου. Κάπου 300 ετών, λένε.

  24. ΓιώργοςΜ said

    21 Το μεγαλύτερο από τα Λιχαδονήσια λέγεται Μονολιά, επειδή οι ελιές είναι η μόνη καλλιέργεια. Ίσως το Μονοδένδρι να σημαίνει κάτι τέτοιο, πως δεν υπάρχουν λιβάδια, χωράφια κλπ.

  25. Γς said

    11 β:

    Πες το και ίδρυμα αποκατάστασης μαλμπεζέ γυναικών

  26. ΚΩΣΤΑΣ said

    Το παλιό όνομα του χωριού Πευκόφυτου Καρδίτσας ήταν Νεβροβούνιστα. Τα πεύκα στην περιοχή είναι ελάχιστα και όχι αυτοφυή. Υπάρχουν λίγα στον ψηλότερο λόφο του χωριού, αποτέλεσμα δενδροφύτευσης.

  27. Corto said

    Χαίρετε!
    Αφού το Ιστολόγιο γλωσσολογεί, νομίζω δεν παρέλκει η πληροφορία ότι στην Πελοπόννησο (τουλάχιστον στην Δυτική) η λέξη σώζεται στο θηλυκό γένος, δηλαδή η πεύκη (πληθ. οι πεύκες).

    Όσον αφορά τα τοπωνύμια, ας προστεθούν και τα σχετικά με το κουκουνάρι:
    Κουκουναριές, οικισμός και γνωστή παραλία της Σκιάθου
    Κουκουνάρι, τοπωνύμιο της Αττικής (περιοχή Σταμάτας, πιθανόν η αρχαία Εκάλη)
    Κουκουνάρι, αγροτικό τοπωνύμιο στο Πυργί της Χίου
    κ.α.

  28. Γς said

    20:

    Θα το έβαζα, αλλά το θυμάμαι από τότε που ήταν στη γλάστρα και δεν πάει

  29. Corto said

    Ως προς τις λογοτεχνικές αναφορές της λέξης, ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μετάφραση στα νέα ελληνικά του περίφημου επιτύμβιου του Αισχύλου («Αἰσχύλον Εὐφορίωνος Ἀθηναῖον…» κλπ), όπου το «Μαραθώνιον ἄλσος» αποδίδεται ως «ο πευκιάς του Μαραθώνα»:

    Αισχύλον του Ευφορίωνα, τον Αθηνιώτη, ο τάφος
    σκεπάζει εδώ στη σταχοφόρα Γέλα. Την αντρειά του
    την ξακουσμένη θα σ’ την πει ο πευκιάς του Μαραθώνα
    κι οπού την καλογνώρισεν, ο μακρομάλλης Μήδος.

  30. Corto said

    Συμπλήρωση στο 29:
    μετάφραση από τον Βάρναλη

  31. Γιάννης Ιατρού said

    20: Μην νομίζεις, δεν το ξεχάσαμε, περιμένουμε τον γνωστό Λάμπρο, να μας πει τις αναμνήσεις του… 🙂 🙂 🙂

  32. Πάνος με πεζά said

    Ωραία λέξη όμως, υπάρχει και στα τρία γένη : πεύκος, πεύκη, πεύκο !
    Και ο παλιός γλωσσοδέτης, «Πέφτη έκοψα το πεύκο, πέφτη πέφτει ο πεύκος κάτω» ! (*) Πέφτη = Πέμπτη

  33. Τσάμλιτζα, πευκώνας, η οθωμανική ονομασία της Ύδρας.

    Αυτό με το στεφάνι από σέλινο θυμίζει βέβαια τις Δάφνες του Καίσαρα 🙂

  34. Γιάννης Ιατρού said

    21/23: Εμ, δεν σε είδα ρε Πάνο 🙂

  35. Και το Blue Pine της Κηφισιάς.

  36. Καλημέρα
    «αλλά καλύτερα να μπείτε στη θάλασσα με πλαστικά παπούτσια, οι πέτρες είναι κοφτερές σαν ξυράφια» γιατί είναι νταμαρόπετρα που ρίχτηκε για τη διαμόρφωση της πλαζ του (τότε) ΕΟΤ.

    «Αριστερά, τα πεύκα κάηκαν. Δεξιά, οι χαρουπιές άντεξαν.» Δεν είμαι και τόσο σίγουρος πως τις επόμενες μέρες δεν θα δώσουν δείγματα καψίματος κι αυτές. Στο πεύκο το αποτέλεσμα της φωτιάς φαίνεται αμέσως, σε άλλα δέντρα (π.χ. σε ελιές) θέλει κάποιες μέρες. Τι λένε κι οι πιο ειδικοί;

  37. Νέο Kid said

    33. Ναι,ναι, Δύτη. Σωστός! 😛
    Δια την ιστορική ακρίβεια όμως, εκεί το ορίτζιναλ στεφάνι ήταν από δαφνη, και το ερζάτς του Αστερίξ από μαϊντανό! Γι αυτό ήρθε και στον Καίσαρα η επιθυμία να φάει ψάρι στη σχάρα… 😀

  38. Πιτσιρικάδες δεν συχνάζουν (δυστυχώς ίσως) εδώ μέσα, ώστε να χρειάζεται μετάφραση η καθαρεύουσα του Γεννάδιου, όσο βαριά και να ‘ναι 😉

  39. dryhammer said

    37 Δεντρολίβανο δεν ήταν;

  40. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    5 Νομίζω πως οι ίδιοι προτιμούν το -αίοι. Έτσι πχ σε τραγούδι του Βασίλη Νικολαϊδη που κατοικούσε εκεί.

    12 Θα πει ότι όταν σήμερα λέμε και γράφουμε κουκουνάρι ή κουκούτσι ή κόκαλο δεν σκεφτόμαστε τον κόκκο ή τον κόκκωνα.

    17 Μπράβο ρε συ, κάποια στιγμή το σκέφτηκα να το βάλω, μετά κάτι μου τράβηξε την προσοχή και το ξέχασα.

    26 Νεβρούνιστα ή Νεβροβούνιστα λέει το επίσημο σάιτ των μετονομασιών

    33 Αυτό με την Ύδρα δεν το ήξερα!

  41. Νέο Kid said

    Στη χώρα όπου το πιο εύκολο στοίχημα για να χάσεις είναι να βρεις κάποιο βαφτιστικό όνομα που ΔΕΝ υπάρχει… υπάρχει το όνομα Πεύκιος (π.χ. Πεύκιος Γεωργιάδης. Μακαρίτης υπουργός παιδείας)

  42. κασσάνδρα said

    Χαλέπιος πεύκη στα πεδινά,μαυρη πεύκη σε μεγαλύτερα υψόμετρα.το γουγλισα και λέγεται pinus nigra.

  43. Είπαμε σουρεαλιστής ο Ελύτης, αλλά αν τσάμια είναι τα πεύκα, τι μπορεί να σημαίνει «γλιστράω στα τσάμια της κατηφοριάς»;

  44. Γς said

    Πως το λένε βρε Πάνο το άγριο πεύκο στη γειτονιά σου; Το ξεχνάω. Υπάρχει κι ένα κέντρο εκεί με αυτό το όνομα

  45. Νέο Kid said

    Και μιας και πιάσατε ξενοδοχεία ξενομανικώς ονομασμενα Pine …κλπ. Στη Λεμεσό έχουμε ξενοδοχείο Ο Πεύκος. Ιστορικό ,διότι φιλοξένησε πλήθος Λιβανέζων που κατέφυγαν εκεί μετά τον πόλεμο του 1975.

  46. dryhammer said

    39 Στην έκδοση από Μαμμούθ λέει μαϊντανό, αλλά εγώ που είμαι της παλιότερης εκδοχής θυμάμαι δεντρολίβανο (μπορεί και να κάνω λάθος). Η αυθεντική στα γαλλικά (που δεν κατέχω) τι λέει;

  47. Πάνος με πεζά said

    @ 44 : Ντεν καταλαβαίνει… Ποιό άγριο πεύκο; Ποιό πέντρο, πού;

  48. Νέο Kid said

    43. Οι πευκοβελόνες. Το στρώμα που σχηματίζουν, το παρά τοις Τεύτοσι ονομαζόμενο και πούσι.

  49. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    43 Καλημέρα. Πιθανώς να εννοεί γλιστράω στα πούσια των πεύκων, καθότι γλιστερό το στρώμα των πευκοβελόνων.

  50. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    46, Όντως το παλιό λέει δεντρολίβανο, κ πως πεθύμησε να φάει ψάρι σαβόρ.

  51. Tomás de Torquemada said

    Η παραθαλάσσια Τσαμουριά ή και Τσάμικο,όπως επίσης λέγεται, προφανώς από το çam. Από την άλλη, στα τουρκικά λέγεται τσαμλίκι.
    Εννοείται βέβαια ότι η κρατούσα αποψη θέλει την ονομασία από τον αρχαίο Θύαμη (Καλαμά): Θυαμιουριά>Τσυαμιουριά>Τσαμουριά! 😂 😂

  52. Σωτήρς said

    Και δυο μαντινάδες κρητικές:

    «Θρέφεται ο πεύκος στα βουνά κι εγώ στα βάσανα μου
    κι ανθρώπου δεν μπορώ να πω τον πόνο της καρδιάς μου

    Δεν είμαι πεύκος να κοπώ πλατάνι να ραΐσω
    δεν είμαι τόσο άσπλαγχος για να σε λησμονήσω»

    Τα άτιμα τα πεύκα κάνουν ωραία σκιά αλλά δεν αφήνουν τίποτα να μεγαλώσει από κάτω. Οι πευκοβελόνες κάνουν παχύ μαλακό στρώμα αλλά τίποτα δεν περνάει ανάμεσα. Στάζουνε ρετσίνια, γεμίσανε και κάμπιες τα τελευταία χρόνια. Άστα βράστα.

  53. Γς said

    47:

    Ρόμπολο, Πάνο. Το θυμήθηκα

  54. 40α Χαίρομαι που το θυμήθηκες 🙂

  55. dryhammer said

    50. Α’ γειά σου! (τώρα τα μαρινάτα ψάρια -ρέστα από τηγανητά- τους πέφτουν βαριά)

  56. Νέο Kid said

    Και το γνωστό ανέκδοτο ,βγαλμένο από τη φύση και τη ζωή, -Τι είναι διάφανο και διατρέχει τα λιβάδια; -Ένα κοπάδι τσάμια.

  57. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

  58. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    55 Άσε μωρέ με τους άσχετους, δεν ξέρουνε την τύφλα τους. Γράφτους και μη σε μέλλει, θα τα φάμε εμείς.

  59. Πάνος με πεζά said

    @ 53 : Το Ρόμπολο, Γιάννη, κάηκε ολοσχερώς… Εκεί έμενε ο Χρήστος, η παλιά «φιγούρα» του Ρόμπολου, η Ντανιέλα, η κοπέλα του Φαρμακείου, και η κόρη τους. Φαντάζομαι ότι θα είναι καλά… Γύρω στο 2012 είχε κλείσει η ταβέρνα, που ήταν συνεχόμενη με το σπίτι τους.

  60. Jimakos said

    @ 46: To γαλλικό λέει » C’est étrange… J’ai envie de me faire un poisson grillé «. Απλά ψητό ψαράκι ήθελε ο Ιούλιος…

  61. Γς said

    47, 53:

    Ρόμπολο Πάνο.

    Η ταβέρνα κοντά στο σπίτι σου. Επί της Μαραθώνος. Απέναντι από το εκκλησάκι της Αγίας βαρβάρας.
    Δεν δούλευε αυτήν την εποχή

    Κάηκε ολοσχερώς την Δευτέρα.

    Οσο για το πεύκο Ρόμπολο:

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A1%CF%8C%CE%BC%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF

  62. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Σίνης ο Πιτυοκάμπτης

  63. Γς said

    59:

    Με πρόλαβες!

  64. Γς said

    59:

    Καλά είναι. Μίλησα πριν λίγο μαζί τους

  65. (48-49) Ευχαριστώ. Ειλικρινά, δεν μου είχε πάει ο νους.

  66. Πάνος με πεζά said

    @ 64 : Έχουν κάπου να μείνουν; Εμείς δεν έχουμε μιλήσει ακόμα…

  67. Avonidas said

    Καλημέρα

    υπάρχει και ο μυθικός Σίνις ο Πιτυοκάμπτης, που ενέδρευε στον Ισθμό της Κορίνθου και διαμέλιζε τα θύματά του δένοντάς τα σε λυγισμένα πεύκα

    Πάντα ειχα την εντύπωση οτι τους εδενε σε λυγισμένα κυπαρίσσια, που λογω σχήματος βολεύουν καλύτερα.

    Απο τον Σίνη τον Πιτυοκάφτη ποιος Θησέας θα μας απαλλάξει; 🤔

  68. NIKOS NIKOS said

    Όλα τα δέντρα είναι γένους θηλυκού προς τιμήν της Ρέας-Γαίας-Κυβέλης.
    Και όλα ετυμολογικά σημαίνουν το ίδιο τιμώντας την καρποφορούσα Μητέρα Θεά.
    Τα τοπωνύμια που αναφέρονται σε δέντρα ποτέ δεν κυριολεκτούν. Υπονοούν άλλα πράγματα.
    Το δέντρο, ο όφις, ο ίππος, ο δράκος είναι ιερότατα σύμβολα της θρησκείας που τα λεξικά αδυνατούν να ερμηνεύσουν.
    Πευκετία και Πιτυούσαι ονόματα της Ομηρικής Ιθάκης. Πιτυούσα και η Σαλαμίνα, Πιτυούσα και η Χίος.
    Τσαμ τουρκιστί είναι από το σάμα = υψηλός όχι μόνο σε διάσταση αλλά και σε αξία.
    Pishe αλβανιστί και pine αγγλιστί, pinus λατινιστί από το πιτύινος.

  69. Γιάννης Ιατρού said

    62: Ο «πευκοτανάλιας» 🙂
    Για να δούμε όμως, τι κρύβεται από πίσω από τις λέξεις:
    «πιτυοκάμπτην», δηλαδή τον σφοδρό άνεμο, του οποίου η δύναμη λυγίζει και θραύει τα μεγάλα δένδρα 🙂

    Απορία: Το όνομα Σίν*ς το βρίσκω και με ι(ότα) και με η(τα).

    π.χ. Commentarii ad Homeri Iliadem et Odysseam: Index in Eustathii…

    ή στο Λεξικόν της ελληνικής γλώσσης – 7ος τόμος, Henry G. Liddell, Robert Scott

  70. Γς said

    Πούσι είναι οι πευκοβελόνες.

    Είναι και το πούσι του Καββαδία.

    Αλλά και το πηγάδι στ αρβανίτικα

    https://caktos.blogspot.com/2015/09/blog-post_5.html

  71. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Και το αγγλ. pity (κρίμα) από το αρχ. ελλην. πίτυς.
    https://www.slang.gr/lemma/6678-leme-kai-kamia-malakia-na-perasei-i-ora

  72. # «Στα πεύκα και στα έλατα, μούπανε πως θα γειάνω», λεει ένα παλιό λαϊκό άσμα (προς παρηγοριά των τότε φυματικών) που τραγουδούσε ο πατήρ Νταράλας.

    «κόκκων είναι το σπειρί της ροδιάς»
    # και η ροδιά λέγεται μακεδονιστί καλλήνα

    «Στα τούρκικα το πεύκο λέγεται çam (προφ. τσαμ)»
    # Μακεδονιστί λέγεται τσιάμι και προφέρεται τσια-μ(ι)

    «Το ξύλο του (πεύκου) το χρησιμοποιούσαν στη ναυπηγική, ιδίως για τα λεγόμενα στραβόξυλα (τους νομείς) των ιστιοφόρων αλλά και για δαδιά, ωστόσο η βασική χρήση του δέντρου ήταν για το μάζεμα του ρετσινιού»
    # Εν Μακεδονία εθεωρείτο (και θεωρείται) άριστο ως οικοδομική ξυλεία. Το βασικό μεγαλοδοκάρι του τσιατμά (η ξύλινη στέγη, μακεδονιστί) είναι η γκριντιά (γκρι-ντιά) ή αγκριντιά, ένθαπερ (κατά το δημοτικό άσμα) ανέβηκε ο Στέργιος που δεν ήθελε να παντρευτεί τη Στεργιανή! (ύστερα …πισμάνιψι αλλά ήταν πια αργά!)

  73. nikiplos said

    Καλημέρα σήμερα το σημείο που ήταν ο Σίννης ο Πιτυοκάμπτης λέγεται: ΟΛΥΜΠΙΑ ΟΔΟΣ, ΔΙΟΔΙΑ ΚΑΛΑΜΑΚΙΟΥ 🙂

  74. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    67 τελος 😦

    Πίτυκα λέγανε το στρογγυλό καπάκι από κορμό πεύκου που έκλειναν τις πήλινες σωληνωτές κυψέλες. Σαν όνειρο θυμάμαι ακουμπισμένους στη διπλανή μας αυλή του μπαρμπα Νικολή,άριστου μελισσοκόμου προ 40ετίας και βάλε, αυτούς τους στρογγυλούς ξύλινους δίσκους.

    Εκοψα στον Πεύκο, πεύκο
    Πέφτη πέφτει ο πεύκος κάτω.
    το λέγαμε μεις καθώς στην ορεινή περιοχή μας υπάρχει το (παλιό) κεφαλοχώρι Πεύκος Βιάννου.
    Προς τη Σητεία, άλλο χωριό οι Πεύκοι.

    Ριτυνοσυλλογή

  75. Στα πεύκα και στα έλατα. Ευχαριστώ που μας το παρέθεσε (στο 57) ο… ΣτοΔγιαλοΧτηνος (τί παρατσούκλι κι αυτό!)

  76. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «Το πεύκο μπήκε πρώτο στο Μάτι ή το αυθαίρετο;»
    http://ecopress.gr/?p=11819

  77. Jago said

    Κρονοποιούσα αργείς!

  78. dryhammer said

    74. Πέτικας και πίτυκας στή Χιο η φλούδα του πεύκου που την χρησιμοποιούσαν στη βυρσοδεψία αλεσμένη στους ανεμόμυλους των Ταμπάκικων αλλά και ο ήρωας του «ανάμιση τενεκέ» του Μακριδάκη

  79. Πάνος με πεζά said

    Νομίζω ότι τέτοιες πευκόφυτες εκτάσεις «σώζονται» μόνο με σύστημα καταιονισμού, με πιστόλια πάνω σε πυλώνες. Τέτοιο έχουν βάλει στο δάσος του Σκοινιά, από την εποχή των ΟΑ (ανάθεμα κι αν δουλεύει τώρα, δηλαδή…)
    Δεν ξέρω όμως αν και αυτό θα μπορέσει να λειτουργήσει την ύστατη ώρα. Σίγουρα χρειάζεται να ανεβούν άνθρωποι για να εκτοξεύουν (νομίζω ότι δεν είναι αυτόματο), συν ότι θα πρέπει να εξασφαλιστεί μια μεγάλη πίεση στο νερό, πιθανώς με τη βοήθεια ρευμάτος – που μπορεί και να μην υπάρχει…

  80. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Και το επώνυμο Πιτυκάκης (με το λεξικό Ανατ.Κρήτης)

  81. Χαρούλα said

    …για τα αγόρια της γενιάς μου, που έγιναν(;) άντρες πιά!

  82. Παναγιώτης Κ. said

    Σήμερα πρέπει να πέσουν πολλά μπράβο!
    Πρώτα στο Νικοκύρη που επέλεξε το θέμα και μετά στους σχολιογράφους που θυμήθηκαν και μας θύμισαν όπως:
    #15. Γς μπράβο για την απομαγνητοφώνηση!
    #17.(Γιάννης Ιατρού) Τι καλά! Μας θύμισες ένα ποίημα από τα παιδικά μας χρόνια.
    #57.»Μιλάει» πολύ βαθιά αυτό τραγούδι. Και το ταξίμι του; κορυφαίο!
    Σε άλλη εκτέλεση με πλήρη λαϊκή ορχήστρα, δεσπόζει το ακορντεόν που…σκάβει την ψυχή του ακροατή!

  83. Γιάννης Ιατρού said

    73: Νίκιπλε,

    στις Κεχριές (δίπλα από τον σημερινό δρόμο Κορίνθου-Επιδαύρου) ήταν ο τύπος (Παυσ. ΙΙ (Κορινθιακά), 1.3 ff)

    [1.3] τῆς δὲ Κορινθίας ἐστὶ γῆς καὶ ὁ καλούμενος Κρομυὼν ἀπὸ [τοῦ] Κρόμου τοῦ Ποσειδῶνος. ἐνταῦθα τραφῆναί φασι , καὶ τῶν λεγομένων Θησέως καὶ τὸ ἐς τὴν ταύτην ἐστὶν ἔργον. προϊοῦσι δὲ ἡ πίτυς ἄχρι γε ἐμοῦ πεφύκει παρὰ τὸν αἰγιαλὸν καὶ Μελικέρτου βωμὸς ἦν. ἐς τοῦτον τὸν τόπον ἐκκομισθῆναι τὸν παῖδα ὑπὸ δελφῖνος λέγουσι: κειμένῳ δὲ ἐπιτυχόντα Σίσυφον θάψαι τε ἐν τῷ ἰσθμῷ καὶ τὸν ἀγῶνα ἐπ’ αὐτῷ ποιῆσαι τῶν Ἰσθμίων.
    [1.4] ἔστι δὲ ἐπὶ τοῦ ἰσθμοῦ τῆς ἀρχῆς, ἔνθα ὁ λῃστὴς Σίνις λαμβανόμενος πιτύων ἦγεν ἐς τὸ κάτω σφᾶς: ὁπόσων δὲ μάχῃ κρατήσειεν, ἀπ’ αὐτῶν δήσας ἀφῆκεν ἂν τὰ δένδρα ἄνω φέρεσθαι: ἐνταῦθα ἑκατέρα τῶν πιτύων τὸν δεθέντα ἐφ’ αὑτὴν εἷλκε, καὶ τοῦ δεσμοῦ μηδετέρωσε εἴκοντος ἀλλ’ ἀμφοτέρωθεν ἐπ’ ἴσης βιαζομένου διεσπᾶτο ὁ δεδεμένος. τοιούτῳ διεφθάρη τρόπῳ καὶ αὐτὸς ὑπὸ Θησέως ὁ Σίνις: ἐκάθηρε γὰρ Θησεὺς τῶν κακούργων τὴν ὁδὸν τὴν ἐς Ἀθήνας ἐκ Τροιζῆνος, οὕς τε πρότερον κατηρίθμησα ἀνελὼν καὶ ἐν Ἐπιδαύρῳ τῇ ἱερᾷ Περιφήτην Ἡφαίστου νομιζόμενον, κορύνῃ χαλκῇ χρώμενον ἐς τὰς μάχας.
    [1.5] καθήκει δὲ ὁ τῶν Κορινθίων ἰσθμὸς τῇ μὲν ἐς τὴν ἐπὶ Κεγχρέαις, τῇ δὲ ἐς τὴν ἐπὶ Λεχαίῳ θάλασσαν: τοῦτο γὰρ ἤπειρον ποιεῖ τὴν ἐντὸς χώραν. ὃς δὲ ἐπεχείρησε Πελοπόννησον ἐργάσασθαι νῆσον, προαπέλιπε διορύσσων ἰσθμόν: καὶ ὅθεν μὲν διορύσσειν ἤρξαντο δῆλόν ἐστιν, ἐς δὲ τὸ πετρῶδες οὐ προεχώρησαν ἀρχήν: μένει δὲ ὡς πεφύκει καὶ νῦν ἤπειρος ὤν. Ἀλεξάνδρῳ τε τῷ Φιλίππου διασκάψαι Μίμαντα ἐθελήσαντι μόνον τοῦτο οὐ προεχώρησε ἔργον: Κνιδίους δὲ ἡ Πυθία τὸν ἰσθμὸν ὀρύσσοντας ἔπαυσεν. οὕτω χαλεπὸν ἀνθρώπῳ τὰ θεῖα βιάσασθαι.
    ……

  84. Χαρούλα said

    Πευκάκια
    Παλαιότερη ονομασία αςτικού πάρκου στην Αλεξανδρούπολη. Μόνιμος προορισμός των ημερήσιων περιπάτων των δημοτικών σχολίων. Εκεί μεγαλουργούσαμε «αρχιτεκτονικά»! Με τις πευκοβελόνες δημιουργούσαμε κατόψεις σπιτιών και παίζαμε ρόλους. Και όταν γυρνούσαμε στο σπίτι κατσάδα! Όλες οι ποδιές γεμάτες ρετσίνια! Ανέμελα χρόνια, όμορφα….

  85. Γιάννης Ιατρού said

    76: ΕΦΗ
    μας διαβάζει;;; 🙂 🙂

  86. Χαρούλα said

    Σχολείων φυσικά!

  87. Παναγιώτης Κ. said

    Εγώ: Ποιό ξύλο λέγεται τσάμικο;
    92-χρονη: Το ξύλο από την πεύκη.

  88. Παναγιώτης Κ. said

    @31. Τί παίζει; Λες να…εκδόθηκε ο Λάμπρος και μας το κρατάει μυστικό; 🙂

  89. Παναγιώτης Κ. said

    Ερώτηση: Το ρετσίνι στο κρασί προστίθεται για να χαρίζει αυτή την ευχάριστη μυρωδιά ή μήπως λειτουργεί και ως συντηρητικό; Ξέρει κάποιος να μας πει;

  90. LandS said

    79 Τέτοιο είχαν (έχουν; δεν έχει πολύ σημασία) και στον Αρχαιολογικό Χώρο της Ολυμπίας. Δεν δούλεψε όταν χρειάστηκε.

  91. Χαρούλα said

    89 Παναγιώτη Κ
    Οι αρχαίοι μας πρόγονοι το άπλωναν στην επιφάνεια ως «μονωτικό» απο τον αέρα. Διαπιστωνοντας ότι προσθέτει σε γεύση, στα μετέπειτα χρόνια, το χρησιμοποίησαν ως μίξη. Επειδή δε ως κραςί, παίρνει άρωμα και γεύση απο το ρετσίνι, δεν απαιτεί κορυφαίες ποικιλίες σε ποιότητα, αλλά σε ποσότητα. Έτσι βγήκε δυςτυχώς ο μύθος ότι η ρετσίνα είναι κακό κρασί. Πρόβλημα δημιουργεί η παραμονή του ρετσινιού για περισσότερο απο ένα χρόνο στο κρασί. Πικρίζει. Γιαυτό οι παραγωγοί βγάζουν με ελεγχόμενο ρυθμό το προϊον στην αγορά και φυσικά δεν υπάρχει παλαιωμένη ρετσίνα.
    Ελπίζω να βοήθησα με όσα ξέρω. Μπορεί να έχω και κάπου λάθος. Δεν είμαι οινολόγος ούτε παραγωγός.

  92. LandS said

    89 Άλλοι λένε για τη μυρωδιά άλλοι για συντήρηση . Νομίζω ότι η συνήθεια ξεκίνησε με το να το βάζουν ενδιάμεσα στις σανίδες των παλιών βαρελιών για να τα στεγανοποιούν.

  93. Νέο Kid said

    90. Το πεύκο είναι πιο tricky φωτιά. Λόγω του ότι τα κουκουνάρια λειτουργούν ως χειροβομβίδες. Σκάνε και εκτινάσσονται πολύ μακριά ,ανάβοντας νέες εστίες.

  94. LandS said

    91 Και οι τρεις εκδοχές (μυρωδιά, συντήρηση και στεγανοποίηση) συνηγορούν για κακής ποιότητας κρασί. Δεν είναι καλό το κρασί που χρειάζεται πρόσθετα για γεύση ή μυρωδιά. Για τη συντήρηση το λες και εσύ, το πικρίζει άρα… και τέλος το καλό κρασί θέλει καλό (καινούριο) βαρέλι, ή τα καζάνια των σύγχρονων οινοποιείων που δεν έχουν τη μυρωδιά της μούργας της περσινής χρονιάς.
    Όσο για τα βαρέλια από πεύκο (που έχουν τα ξύλα πάρει γεύση από το ρετσίνι και περνάει στο κρασί) και άλλες περιοχές εκτός Αττικής χρησιμοποιούσαν τετοια βαρέλια. Λέω τώρα.

  95. Γιάννης Ιατρού said

    89: Παναγιώτη
    Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους γινόταν/γίνεται χρήση ρετσινιού (το πολύ 10% κ.β., κατά τη διάρκεια της ζύμωσης, στη συνέχεια απομακρύνεται) είναι:

    • Η πρακτική της σφράγισης του στομίου και της επάλειψης του εσωτερικού των αμφορέων (δοχείων της αρχαιότητας για την αποθήκευση και τη μεταφορά του κρασιού), με ρετσίνι από πεύκα, για στεγανοποίηση και αποφυγή της επαφής του κρασιού με τον αέρα.
    • Η προσθήκη ρετσινιού για την καλύτερη συντήρηση του κρασιού (προσφέρει μια σχετικά μικρή προστασία από τις οξειδώσεις, λόγω του σχηματισμού στην ελεύθερη επιφάνεια του κρασιού, ενός μικρού στρώματος τερεβινθελαίου)
    • Η χρήση κρασοβάρελων από ξύλο πεύκου (σε μεταγενέστερους χρόνους).
    • Για βελτίωση οργανοληπτικά υποβαθμισμένων κρασιών ή/και για το ιδιαίτερο άρωμά της (η «ρετσίνα» σαν προϊόν οφείλει να φέρει την ένδειξη «Ονομασία κατά Παράδοση»).Το ρετσίνι δίνει μια ανεπαίσθητη αίσθηση πικράδας στη γεύση της, προκαλεί ένα δροσιστικό, σχεδόν αναψυκτικό τελείωμα.

  96. ΚΩΣΤΑΣ said

    Και το χωριό Πεύκα (Ρετζίκι) στη Θεσσαλονίκη και τα Πευκάκια στο Βόλο.

    και το άζμα … στου Βόλου τις ακρογιαλιές

    ……………………………………………………………………..
    Πολλές φορές στο Σουτραλί και άλλες στα Πευκάκια
    πότε στου Σώτου ή στου Θωμά σειρά τα ποτηράκια,
    μαζί μας έβρισκε η αυγή, στου Βόλου τα σοκάκια.
    …………………………………………………………………….

  97. Γιάννης Ιατρού said

    92-94: Συμπέσαμε 🙂

  98. LandS said

    93 Για το σύστημα πυρόσβεσης δεν λέω ότι δεν ήταν αποτελεσματικό. Είπα δεν λειτούργησε. Δεν είχε νερό; δεν είχε συντήρηση; Κάτι τέτοιο τέλος πάντων.

  99. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    @78,74. Θυμᾶμαι στὰ παιδικὰ μου χρόνια, τὴ δεκαετία τοῦ ᾿50, ποὺ οἱ ψαράδες ἔβαφαν τὰ μπαμπακερὰ δίχτυα μὲ πιτύκι. Ἔβραζαν φλοῦδες πεύκου σὲ νερὸ κι ἔριχναν μέσα τὰ δίχτυα ποὺ ἐπαιρναν ἕνα σκοῦρο καφέ χρῶμα. Τὸ ἔκαναν γιὰ νὰ μήν σαπίζουν στὴ θάλασσα. Μετὰ βγῆκαν τὰ νάυλον δίχτυα ποὺ δὲν παθαίνουν τίποτα καὶ μένουν, ὅσα κόβονται, γιὰ δεκαετίες στὸ βυθὸ.

    Τὸ στερεὸ ὑπόλειμμα, μετὰ τὴν ἀπόσταξη τοῦ νεφτιοῦ ἀπὸ τὸ ρετσίνι, εἶναι τὸ κολοφώνιο. Παλιότερα τὸ χρησιμοποιοῦσαν στὴν βιομηχανία χρωμάτων· δὲν ξέρω τί γίνεται σήμερα.

    Μ᾿ αὐτὸ τρίβουν καὶ οἱ βιολιστὲς τὶς τρίχες τοῦ δοξαριοῦ.

  100. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλια!

    51 Μισό λεπτό, η Τσαμουριά δεν είναι από τους Τσάμηδες;

    95 Ξέρει κανείς αν υπάρχει η ίδια ή παρόμοιες πατέντες όπως η ρετσίνα σε άλλες χώρες;

  101. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Και του Παγιουμτζή/Βασιλειάδη 1940, το τόσο δηλωτικό της περιόδου της φυματίωσης…
    Μες της Πεντέλης τα βουνά
    στα πεύκα τριγυρίζω

  102. LandS said

    99 «τὰ νάυλον δίχτυα ποὺ δὲν παθαίνουν τίποτα καὶ μένουν, ὅσα κόβονται, γιὰ δεκαετίες στὸ βυθὸ.»

    Για πάντα.

  103. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    85 (Για τα πεύκα του Ματιού)
    Το έβαλα ξεπιτούτου Γιάννη 🙂 κι επί πλέον γιατί στα συνυπάρχοντα προς ανάγνωση έχει κι αυτό
    «Πώς σώζουμε τους δασωμένους αγρούς μετά την κύρωση των Δασικών Χαρτών! » Αμέ;
    Εγώ στην Κρήτη διαλαλώ να δώσουμε τα από χρόνια αφημένα χωράφια/ άδηλων πλέον ιδιοκτησιών (εκεί τα συμβόλαια είναι σπανιότατα και απ΄ τους παλιούς παλιούς ιδιοκτητες ούτε η σκόνη δε θα υπάρχει) στην άγρια-δασική πια-χλωρίδα τους.Το ίδιο και στην Αρκαδία όπου εμπράκτως (κι ας έχουμε συμβόλαιο) αφήσαμε εκτός Ε9 γύρω στα 4 στρέματα που δάσωσαν καθώς οι τελευταίοι καλλιεργητές τους πάνε πίσω μισον αιώνα τουλάχιστον.

  104. Της Μηχανής Ραψίματα said

    Την Πεύκη Αμαρουσίου λησμονήσαμε να αναφέρουμε η νομίζω;;; Παλιά λεγόταν Μαγκουφάνα κι από όσο γνωρίζω το νότιο μέρος λέγεται Κάτω Πεύκη και το βόρειο μέρος Άνω Πεύκη.

    Κάποιοι φίλοι τον προηγούμενο χρόνο ανακάλυψαν στην Κάντζα μια πιτσαρία. Μας παίρνουν τηλέφωνο λοιπόν και μας λεν «είσαστε για πίτσα κάτω απ΄τα πευκά΄;». «Ποια πεύκα λέγω εγώ, τα πευκά λεν αυτοί, όχι τα πεύκα, έτσι περιγράφουν την περιοχή οι κάτοικοι εκεί.» Άντε πάμε λέει ο σύζυγος. Τι να σας πω, βρεθήκαμε σ΄ενα υπέροχο παρκάκι από πεύκα, τα οποία συνέχιζαν και ως το τέλος της οδού Εφέδρων Αξιωματικών που βρισκόταν η πιτσαρία, περιοχή Λεοντάριο.

  105. sarant said

    104 Για την Πεύκη, πάντως, λέει κάτι το άρθρο.

  106. Babis said

    Και αυτό:. https://m.youtube.com/watch?v=T-T2EBIwjdk

  107. Πέπε said

    @64:

    > > Καλά είναι. Μίλησα πριν λίγο μαζί τους.

    Λέει βέβαια ότι απαντάει στο #59, αλλά αν δεν το προσέξεις μοιάζει και λίγο σαν να σχολιάζει την εικόνα παραπάνω, στο #62 🙂

  108. […] via […]

  109. Χαρούλα said

    100
    Νικοκοίρη δεν ξέρω για παρόμοια προϊόντα. Πάντως η ρετσίνα ειναι προϊόν που κατοχυρώσαμε στα πλαίσια της ΕΕ(τιμή και δόξα στην οινολογο κ.Κουράκου-Δραγώνα και για αυτό) δημιουργώντας ομάδα κρασιών «ονομασία κατά παράδοση/appelation traditionelle».
    Αυτό σημσίνει ότι κανένα κράτος της ΕΕ δεν μπορεί να παράγεί ή να εισάγει απο αλλού προϊόν με το όνομα «ρετσίνα». Με αυτή την λογική όμως η Νότια Αφρική και η Ιαπωνία από όσο ξέρω, μιά χαρά φτιάχνουν.

  110. Της Μηχανής Ραψίματα said

    Συγγνώμη Νικοκύρη μου ξέφυγε η παράγραφος. Σας διαβάζω στα κλεφτά που λένε, γιατί σήμερα έχουμε χαθεί μέσα στα υπόγεια ψάχνοντας έπιπλα, ρούχα κ.λ.π. που θα έρθουν να τα παραλάβουν κάποιοι φίλοι από την Κινέττα. Την καλησπέρα μου σε όλες και όλους!

  111. Της Μηχανής Ραψίματα said

    Σας αφήνω προς το παρόν με ένα τραγούδι που μου το ΄λεγε νανούρισμα ο πάππους μου. Το βρήκα βιαστικά γκουγκλίζοντάς το.

    Του Γιαννούλα Ζιάκα (1824)

    (Με απειλές κι επιδρομές ο Γιαννούλας Ζιάκας ανάγκασε τους Τούρκους να τον διορίσουν δερβέναγα Γρεβενών – Ζαγορίου)

    Με γέλασεν η χαραυγή της νύχτας το φεγγάρι,
    κι’ εβγήκα νύχτα στα βουνά, ψηλά στα κορφοβούνια.
    Κούω τα πεύκα που βροντάν και τα βουνά βογγούνε.

    – Εσείς βουνά των Γρεβενών και πεύκα του Μετσόβου,
    τι έχετε και μαλώνετε; τι έχετε και βογγάτε;

    – Μπήκαν οι κλέφτες στα μαντριά, ο καπετάν Γιαννούλας,
    σκλάβους μας πήρε τα παιδιά, μας πήρε τα κορίτσια,
    και μας γυρεύει ξαγορά* πολλές σακκούλες άσπρα,
    γυρεύει για να του δοθεί και το καπετανλίκι,
    στο Γρεβενό, στο Μέτσοβο και σ’ όλα τα Ζαγόρια.

    Τρεις μέρες μόνο καρτερεί, τρεις μέρες και τρεις νύχτες,
    κι’ απέ θα κάψει τα χωριά, εκκλησιές και μοναστήρι.
    Τα βιλαέτια* τόμαθαν κι’ έτρεξαν οι μεγάλοι,
    στα Γιάννενα επάγησαν στην πόρτα του Βεζύρη.

    – Κακό μεγάλο πάθαμεν, κακό πολύ θα γένει
    στο Γρεβενό, στο Μέτσοβο, στο δόλιο το Ζαγόρι,
    αν ίσως και δεν πιάσωμεν τον καπετάν Γιαννούλα.

    * ξαγορά: απελευθέρωση κάποιου με καταβολή λύτρων
    * βιλαέτι: επαρχία

  112. Jimakos said

    Και η ανέκδοτη συλλογή της Βάνας Καρούλου-Λέκκα, με τίτλο «πευκοβελόνες»

  113. Γιάννης Ιατρού said

    104: Πεύκα έχει κυρίως στην Άνω Πεύκη. Στην Κάτω (από την Λεωφ. Ειρήνης) έχει κυρίως το Άλσος Μορέλλα, πράγματι πολύ ωραίο, με πεύκα (παλιά, ψηλά). Η υπόλοιπη (Κάτω) έχει κυρίως πολλές ελιές. Παλιά είχαμε και πολλές φυστικιές, μυγδαλιές, ροδιές και συκιές. Υπήρχαν και δύο ρέματα, τα οποία μπαζώθηκαν επί χούντας και τώρα έχουν χτίσει από πάνω μεζονέτες …. Επίσης αρκετά πηγάδια και δύο πηγές με καλό νερό.
    Μερικά πεύκα, μεμονωμένα, έχουν απομείνει (περίπου 60 ετών). Παράδειγμα (τωρινή λήψη):

  114. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Mε χλωρές πευκοβελόνες φτιάχναμε αλυσίδες.Όχι μόνο τραχηλιές και βραχιολάκια αλλά κάναμε και διαγωνισμό στην κατασκήνωση,ποια ομάδα θα κάνει μακρύτερη αλυσίδα αλλά και θα πετύχαινε να τη μετακινήσει χωρίς να κοπεί.

  115. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «Με τις πευκοβελόνες στα μαλλιά της»
    Α πολιτεία μου του τίμιου ιδρώτα,
    η νύχτα σου με το εκδρομικό της σακίδιο στον ώμο της
    γυρνώντας απ’ την Κυριακή προς τη Δευτέρα,
    με τις πευκοβελόνες στα μαλλιά της
    και με το κοκκινόχωμα στα χέρια της —Ανυπόταχτη, ανυπόταχτη, ανυπόταχτη,

  116. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ναι, γλιστράω στις πευκοβελόνες. Ό,τι πρέπει για εξευτελιστική και επικίνδυνη σαβούρδα οι άτιμες. Τόσο όμορφο, οικείο, αγαπητό αλλά και προβληματικό αυτό το δέντρο. Για μας τους ανθρώπους, που τα κρίνουμε όλα με συμφεροντολογικά κριτήρια.

  117. Γιάννης Κουβάτσος said

    Κάπου υπάρχει και στην ποίηση του Σεφέρη το πεύκο:
    «Πότε θα ξαναμιλήσεις;
    Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας.
    Σπέρνουνται γεννιούνται σαν τα βρέφη
    ριζώνουν θρέφουνται με το αίμα.
    Όπως τα πεύκα
    κρατούνε τη μορφή του αγέρα
    ενώ ο αγέρας έφυγε, δεν είναι εκεί
    το ίδιο τα λόγια
    φυλάγουν τη μορφή του ανθρώπου
    κι ο άνθρωπος έφυγε δεν είναι εκεί.
    Ίσως γυρεύουν να μιλήσουν τ’ άστρα
    που πάτησαν την τόση γύμνια σου μια νύχτα
    ο Κύκνος ο Τοξότης ο Σκορπιός
    ίσως εκείνα.
    Αλλά πού θα είσαι τη στιγμή που θα’ ρθει
    εδώ σ’ αυτό το θέατρο το φως;»

    Γιώργος Σεφέρης , Τρία κρυφά ποιήματα – Πάνω σε μια χειμωνιάτικη αχτίνα

  118. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα σχόλια!

    116 Εδώ στα βόρεια, γλιστράμε το φθινόπωρο σε βρεμένα παχιά πεσμένα φύλλα.

  119. νεσσίμ said

    85. πολλοί διαβάζουν ο ενας τον άλλον..
    http://www.efsyn.gr/arthro/pos-ta-horafia-eginan-mia-poli-kloyvi

  120. gpoint said

    # 68

    …Όλα τα δέντρα είναι γένους θηλυκού προς τιμήν της Ρέας-Γαίας-Κυβέλης….

    δεν διάβασα όλα τα σχόλια μπορεί να στόπε κι άλλος
    δένδρο είναι κι ο πλάτανος κι ο κέδρος ο μεγάλος

  121. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    117.Το Σεφέρη πρωτοσκέφτηκα αλλά μ΄αγγύλωσαν οι πευκοβελόνες του Ρίτσου ξαφνικά 🙂
    Είναι παλιό το λιμάνι, δεν μπορώ πια να περιμένω
    ούτε το φίλο που έφυγε στο νησί με τα πεύκα,
    ούτε το φίλο που έφυγε στο νησί με τα πλατάνια

  122. νεσσίμ said

    111. ο ίδιος στίχος και στο Ντελή παπά:

    «..Εσείς βουνά των Γρεβενών,
    μωρέ παπά αχ Ντελή παπά.
    Και πεύκα του Μετσόβου,
    Ντελή παπά λεβέντη.
    Και πεύκα του Μετσόβου,
    Ντελή παπά λεβέντη…»

  123. gpoint said

    # 99

    και τις μάνες από τα παραγάδια επίσης, Δημήτρη

  124. ΓιώργοςΜ said

    103 Στο χωριό η οικογένεια είχε ένα χωράφι 6 στρέμματα, πολύ επικλινές. Όταν μου το πρωτοέδειξε ο πατέρας μου, πριν από καμμιά 35αριά χρόνια, είχε μέσα πεύκα με κορμό όσο ο πήχης μου. Τώρα, που με αφορμή τα κληρονομικά το ψάξαμε, είναι τόσο δασωμένο που δεν περπατιέται, τα δέντρα ίσα που αγκαλιάζονται.

    Τω καιρώ εκείνω, ο πατέρας μου το καλλιεργούσε. Το όργωνε με το γάιδαρο (το άλογο δε μπορούσε να σταθεί με τόση κλίση). Φύτευε σιτάρι, κριθάρι ή κάποιο άλλο δημητριακό για ζωοτροφή, ούτε μέτρο καλλιεργήσιμο δεν πήγαινε χαμένο. Πολλά χωράφια σαν αυτό αλλά και καλύτερα δάσωσαν όταν ο κόσμος εγκατέλειψε τα χωριά, τελευταία μόνο που έγιναν ΠΟΠ τα σύκα Ταξιάρχη άρχισαν να καλλιεργούνται πάλι κάποιες πλαγιές.

  125. ΓιώργοςΜ said

    *Τω καιρώ εκείνω = Όταν ο πατέρας μου ήταν καμμιά δεκαπεντάχρονος χρόνων, δεκαετία 40.

  126. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και η Παναγιά η Κουνίστρα, που βρέθηκε να τραμπαλίζεται στα κλαδιά πεύκου…
    «εις δένδρον πεύκου επάνω καθημένη»

    Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
    Στην Παναγία τήν Κουνίστρα

    Εις όλην την Χριστιανοσύνη
    μια είναι μόνη Παναγία αγνή,
    κόρη παιδίσκη, Άσμα των Άσμάτων,
    χωρίς Χριστόν, θείο παιδί, στά χέρια,
    και τρεφομένη με αγγέλων άρτον!..

    Εσύ’ σαι η μόνη Παναγία Κουνίστρα,
    που εφανερώθης στης Σκιάθου το νησί,
    εις δένδρον πεύκου επάνω καθημένη,
    κ’ αιωρουμένη εις τερπνήν αιώραν,
    όπως αι κορασίδες συνηθίζουν…

    Εφανερώθης, κι όλος ο λαός
    μετά θυμιαμάτων και λαμπάδων
    εν θεία λιτανεία σε παρέπεμψε –
    κ’ εσήκωσεν ωραίον λευκόν ναόν,
    που με πιατάκια ελληνικά σου στόλισε!..

    Κι όλος ο ήλιος έλαμπεν εις τον ναόν σου,
    και φως τον πλημμυρούσε μαργαρώδες,
    όλα τ’ άστέρια εφεγγοβολούσαν,
    και η σελήνη εχάιδευε γλυκά
    τα απλά της εκκλησίας σου καντιλάκια !..

    Κ’ είδες, η Κόρη, του λαού την πίστιν,
    είδες και την πτωχείαν κ’ ευσπλαχνίσθης,
    όπως το πάλαι είχε σπλαχνισθή ο Υιός σου
    τους προγόνους του ίδιου του λαού,
    ως πρόβατα μη έχοντα ποιμένα…

    Κι άρχισες να γιατρεύης τους αρρώστους
    και να γιατρεύης τους δαιμονισμένους –
    που ήρχετο ώρα κ’ εις τους τοίχους εχτυπώντο
    με φοβερόν συγκλονισμόν –
    κι άρχισες, θεία, να θαυματουργής!..

    Κ’ η χάρη σου ξαπλώθηχε ως τα πέρατα
    του ειρηνικού νησιού της Σκιάθου –
    ω Παναγιά μου, κόρη πάναγνη, καλή!
    …Κ’ ίσως να φτάση κι ως εμένα και ν’ απλώση
    γαλήνη στην ψυχή μου, την αμαρτωλή…

  127. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Όπως το πεύκο, και το έλατο απαντάται και στα τρία γένη. Η δρυς μόνο δύο 🙂

  128. Γιάννης Κουβάτσος said

    Στην κουφάλα τεράστιου πεύκου κρύφτηκε η Δελχαρώ, η μάνα της Φραγκογιαννούς της φόνισσας, όταν ήταν νέα, για να γλιτώσει από τα παλικάρια του κλέφτη Καρατάσου:
    «Αι Δρυάδες, αι νύμφαι των δασών, τας οποίας αυτή ίσως επεκαλείτο εις τας μαγείας της, την επροστάτευσαν, ετύφλωσαν τους διώκτας της, έρριψαν πρασινωπήν αχλύν, χλοερόν σκότος, εις τους οφθαλμούς των – και δεν την είδον.»
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.ellopos.gr/literature-papadiamantis-phonissa.asp&ved=2ahUKEwi07pD748bcAhUBLVAKHSXFA3wQFjAFegQIABAB&usg=AOvVaw2b5MmPEOT6NEMZ9Q9OOUFa

  129. Γιάννης Κουβάτσος said

    Κάτω από τα πεύκα της Δεξαμενής καθόταν τα καλοκαίρια ο Παπαδιαμάντης, αμίλητος, βαρύς και μόνος…
    «Όταν τις νύχτες του χειμώνα στην τρώγλη του και τα πρωινά του καλοκαιριού κάτου από τα πεύκα της Δεξαμενής έδενε τα χέρια του απάνου στην κοιλιά του κ’ έγερνε το κεφάλι του στον αριστερό του τον ώμο ο “κοσμοκαλόγερος” Παπαδιαμάντης κι αναπολούσε τα περασμένα της “αμαρτωλής” ζωής του, τι μεγάλες τύψεις και τι πόθοι εξιλασμού ταράζανε τον εσωτερικό του κόσμο! Και ποια ήταν τα “κρίματά του”!
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://alexandrospapadiamandis.wikispaces.com/%25CE%259A%25CE%25B5%25CE%25AF%25CE%25BC%25CE%25B5%25CE%25BD%25CE%25B1%2B%25CE%25B3%25CE%25B9%25CE%25B1%2B%25CF%2584%25CE%25BF%25CE%25BD%2B%25CE%25A0%25CE%25B1%25CF%2580%25CE%25B1%25CE%25B4%25CE%25B9%25CE%25B1%25CE%25BC%25CE%25AC%25CE%25BD%25CF%2584%25CE%25B7&ved=2ahUKEwi07pD748bcAhUBLVAKHSXFA3wQFjAIegQICBAB&usg=AOvVaw1iD98HGs9_aqwjEndDAfJf

  130. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πευκιάς, η συγκέντρωση/ μεγάλησυστάδα πεύκων.Ο πευκώνας αλλού 🙂 .
    Να μνημονέψουμε και τον αχό των πευκώνων, που προσωπικά μ΄αρέσει/σήμα κατατεθέν της χάρης του βουνού αλλά (ψυχιατρικά) λέει αναστατώνει αρνητικά/ταράζει κάποιους ανθρώπους.

  131. Tomás de Torquemada said

    #100α
    Αν είναι από τους Τσάμηδες, τι σημαίνει τότε τσάμης; «Πεύκος»;
    Αντίθετα, «τσαμουριά» ταιριάζει, από το τσάμι (=πεύκο) + υποκορ. κατάληξη -ούρι + κατάληξη -ιά που μπορεί να είναι περιεκτική τοπική ή ακόμα και κατάληξη φυτωνυμίου (από την αρχαία -έα), όπως στην περίπτωσή μας. Πρόκειται δηλαδή για ελληνική σε όλα τα μέρη της σύνθεση αφού το τσάμι είναι δάνειο.

    Το γνωστό δημώδες με τα βουνά των Γρεβενών, δεν έχει πεύκα, αλλά δέντρα του Μετσόβου…

  132. ΣΠ said

    Ντουρ ελ Σουέρ – Γιώργος Σεφέρης

    Πεύκα χωρίς ανάσα, κι ας είναι τόσα.
    Δώθε από το Σκορπιό στου Γαλαξία τα κρόσσια
    χτυπά η καμπάνα·
    από μπακίρες των Σελευκιδών
    πρέπει να φτιάξαν αυτόν τον ήχο.
    Εκεί που το λαγκάδι γίνεται ρηχό
    οι αισθήσεις βρίσκουν κάποτε έναν τοίχο
    από νεκρά τριζόνια.
    Το ράδιο τραγουδά παθητικά
    ο σκύλος κουρεμένος προσεχτικά
    πηδά και τρέμουν τα ποτήρια·
    το κρύο γυαλί φέρνει τη μνήμη σε βιτρίνα
    ενός παλιού μουσείου.
    Καθώς ακούς τον άλλο που σε προσφωνεί «Μουσιού»,
    τη Συροφοίνισσα που βιάζεται να τον βασκάνει,
    θες να φωνάξεις: «Θεέ μου, τι έχουν κάνει;
    μ’ έκλεισαν κατά λάθος εκεί μέσα
    με τις μπακίρες των Σελευκιδών!»

  133. (69) «Ο τύπος Σίννις είναι πλημελλής.»
    Ωραίο παράδειγμα του νόμου του Μέφρυ!

  134. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πευκίτες είδος αμανίτη

    Γιάννη Ιατρού, ως κάτοικος Πεύκης είσαι πευκιώτης ή μήπως πευκιανός; Εμεί κάτω λέμε πευκιανούς εκείνους απ΄το χωριό Πεύκος.

  135. Πάνος με πεζά said

    Κατά μιαν άποψη, το πεύκο τραβάει τα ποντίκια.
    Επίσης, μη σου τύχει να είναι ξαπλωμένη καμιά οχιά σε κλαδί, έχει το ίδιο γκρι αυτό χρώμα κι αποκλείεται να την καταλάβεις…

    Τέλος, μια συνήθης πρακτική των εμπρηστών ήταν να καίνε πευκοδάση και να φυτεύουν στα καμένα ελιές, για να αποδείξουν ότι τάχα οι εκτάσεις ήταν καλλιεργούμενες, και όχι δασικές… Από ένα τέτοιο «στάδιο» πέρασε η Καλλιτεχνούπολη, πριν να μπει στο Σχέδιο.

  136. νεσσίμ said

    79.
    ….Πριν από την Ολυμπιάδα -και λόγω αυτής- συγκεκριμένα το 2003 είχε εγκατασταθεί στο δάσος του Σχινιά ένα αυτόματο σύστημα πυρανίχνευσης. Μόλις οι αισθητήρες «έπιαναν» καπνό, δεκάδες «πύργοι», με πανίσχυρα «κανονάκια» θα έριχναν νερό με φοβερή πίεση -σε ακτίνα 100 μέτρων το καθένα- δημιουργώντας ένα δυνατό υδάτινο εμπόδιο, που θα δυσκόλευε την εξάπλωση της φωτιάς.

    Το σύστημα αυτό δεν λειτούργησε ποτέ, διότι δεν χρειάστηκε, ευτυχώς. Αμέσως μετά την Ολυμπιάδα του 2004 άρχισε η λεηλασία: κλέψανε τα «κανονάκια», κλέψανε τα ικριώματά τους -τους «πύργους»-, κλέψανε τους σωλήνες του νερού, τα καπάκια των φρεατίων κ.τ.λ. Οι κλέφτες τα πούλησαν για σίδερο.

    Σήμερα, το δάσος του Σχινιά είναι τελείως απροστάτευτο -αν εξαιρέσουμε τον «θεό της Ελλάδας», βέβαια.

    http://www.efsyn.gr/arthro/poreia-me-mathimatiki-akriveia-pros-neo-olethro

  137. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    133.>> (69) «Ο τύπος Σίννις είναι πλημελλής.»
    Ωραίο παράδειγμα του νόμου του Μέφρυ!
    🙂
    Ενώ ο Σίνις είναι …αρτιμελής! (τί τύπος ο μπαγάσας!) 🙂

  138. Πάνος με πεζά said

    Κάπως έτσι φανταζόμουν ότι θα έχει γίνει…

  139. ΣΠ said

    Πεύκο Αχαΐας
    Πεύκο Μεσσηνίας
    Πεύκα Αχαΐας
    Πεύκα Θεσσαλονίκης
    Πεύκα Έβρου
    Πεύκες Ηλείας
    Πεύκη Ηλείας
    Πευκί Ηλείας
    Πεύκος Ηρακλείου

  140. ΣΠ said

  141. sarant said

    139 Α μπράβο

    131 Δεν έχουν αλβανική ετυμολογία οι Τσάμηδες; Ως ένα από τα τέσσερα φύλα;

  142. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    139 και Πευκί Ευβοίας, όπου ο οικισμός-σκάνδαλο του αμαρωλών συνδικαλιστών του υπ.Πολιτισμού
    https://www.enetpress.gr/%CE%BF%CE%BB%CE%B1-%CF%84%CE%B1-%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%AC-%CF%83%CE%BA%CE%AC%CE%BD%CE%B4%CE%B1%CE%BB%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%85%CF%80%CF%80%CE%BF%CE%B1-%CE%B8%CF%85%CE%BC%CE%AE/

    Με τούτα και με τ΄άλλα άρχισε να γίνεται πολύς λόγος περί φύτευσης των πεύκων ή φυσικής δασοποιίας στο Μάτι.Μήπως ,λέω,μήπως, κάποιοι παίρνουν τα μέτρα τους μην πάνω στη βράση γίνει κανένα αστείο και χαρακτηριστεί κανα κομμάτι δασικό/με ό,τι αυτό συνεπάγεται;

  143. spiral architect 🇰🇵 said

    Pino Sylvestre.
    Οίκος και σειρά αρωμάτων.

  144. Γιάννης Ιατρού said

    134: ΕΦΗ
    Μαγκουφανιώτης / Πευκιώτης μετά το ’60 🙂
    ΥΓ: Η κυρία που μιλά στο βιντεάκι είναι η κα. Ζωή Πιπερίγκου (ήρθε αρκετά μετά από εμάς εδώ, καταγόταν από τη Φθιώτιδα, ο άντρας της είχε στάνη κοντά στο σημερινό εμπορικό κέντρο, στη Λωφ. Ειρήνης, εκεί που έχουν γίνει και τα περισσότερα γυρίσματα στο βίντεο). Γνωριζόμαστε προσωπικά, όπως και με τους γιούς της. Ήταν πολύ δραστήρια κι άξια γυναίκα και συνέβαλε καθοριστικά στη συλλογή πληροφοριών για το προάστιο αυτό. Μας άφησε προ δύο ετών… πλήρης ημερών.

  145. Tomás de Torquemada said

    #141
    Το ετυμολογικό του Ορελ δέχεται την «αρχαία» ετυμολογία του Λικ από τον Θύαμη, μέσω και του Τσαμπέι, που προφανώς είχε γίνει δεκτή επί Χότζα για να υπάρχει σύνδεση με την αρχαιότητα. Αφενός όμως το όνομα Θύαμις είχε ξεχαστεί κατά το μεσαίωνα, ενώ και η περιοχή ονομαζόταν Βαγενετία. Τέλος, από όσο θυμάμαι, η γλώσσα των Τσάμηδων δεν διαφέρει από τη διάλεκτο των Λιάπηδων.

    Κατά τη γνώμη μου, το όνομα στην περιοχή και τους κατοίκους δόθηκε κάποια στιγμή στην τουρκοκρατία, όταν τα δάση της περιοχής ήταν αντικείμενο εκμετάλλευσης κι εμπορίου με τη δύση, μέσω ντόπιων εμπόρων.

  146. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    144. Α ωραία! Ευχαριστώ!

    Το νησί των Πεύκων-
    το σκέφτηκα από την «26η Ιουλίου» αλλά με τα συμβάντα το λησμόνησα.Ήρθε σήμερα με το νήμα:
    Στις μέρες του στρατηγού Μπατίστα έκανε την εμφάνισή του ο Φιντέλ Κάστρο Ρουίζ, δικηγόρος, γιος εύπορου κτηματία. Στις 26 Ιουλίου 1953 με μία ομάδα 111 ανταρτών προσπάθησε να καταλάβει το στρατώνα Μονκάδο κοντά στην πόλη Σαντιάγο, αλλά απέτυχε, συνελήφθη και εξορίστηκε για 15 χρόνια στο νησί των Πεύκων στα ανοικτά της Κούβας μαζί με τον αδελφό του Ραούλ.
    Νυν Ίσλα δε λα Χουβεντούδ (Νησί της Νιότης) .Το νησί μέχρι το 1978 ονομάζονταν Ίσλα ντε Πίνος. Νησί των Πεύκων
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%8A%CF%83%CE%BB%CE%B1_%CE%B4%CE%B5_%CE%BB%CE%B1_%CE%A7%CE%BF%CF%85%CE%B2%CE%B5%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%8D%CE%B4

  147. Πάνος με πεζά said

    Κι αν κάναμε ένα από τα γνωστά λογοπαίγνια :
    – Ψάρι με πλακουτσωτό σώμα και πράσινα λέπια σαν βελόνες;
    – Η πευκανδρίτσα !

  148. Tomás de Torquemada said

    #145 συνέχεια
    Το ιστορικό αλβανοαγγλικό λεξικό του Μαν αποφεύγει να δώσει ετυμολογία στη σημασία του κατοίκου της Τσαμουριάς, ενώ δεν διστάζει να καταγράψει σαν δεύτερη σημασία της λέξης το πεύκο για το οποίο δίνει, βέβαια, τουρκική ετυμολογία. Δηλαδή, και στην αλβανική η σημασία çam=πεύκο υπάρχει.

  149. Μανούσος said

    Πευκέστας (και Πευκέστης) και Πευκόλαος αρχαία νοτιομακεδονικά κι ένας Πευκίας
    Πιτύας και Πιτύλος επίσης

  150. NIKOS NIKOS said

    @ 120 Gpoint
    Η πεύκη, η κυπάρισσος, η πλάτανος, η δρύς, η φοίνιξ, η ελάτη όλα τα καρποφόρα δέντρα γένους θηλυκού, ισότιμα και ταυτοσήμαντα τέκνα της Μητέρας Γαίας Ρέας Κυβέλης κτλ
    Σάμη ή Τσάμη η Ομηρική Ήπειρος. Σαμοθράκη, Σάμος νήσοι με υψηλά όρη. Τσαμαδού, Τσάμπου πευκόφυτες παραλίες της Σάμου. Βουνά της Σαμαρίνας κτλ.
    Τσάμηδες και Τσαμουριά, Σάμηδες και Σαμουριά οι Ηπειρώτες.
    τσαμ το υψηλό, το λαμπερό, το φωτεινό, το πολύτιμο πεύκο στα τουρκικά.

  151. Tomás de Torquemada said

  152. Jane said

    Κι όμως υπάρχει ρητινοκαλλιέργεια σε πολλές περιοχές και μάλιστα επιδοτείται με περίπου 40 λεπτά το κιλό, γιατί οι ρητινοσυλλέκτες πραγματοποιούν και εργασίες πυροπροστασίας . Στη Μαγνησία, ιδιαίτερα Σκόπελο κι Αλόννησο τα έχουν σημαδεμένα και μοιρασμένα τα πεύκα και ζουν από αυτή τη δουλειά δεκάδες οικογένειες
    .
    Στην Αττική , την μεγαλύτερη παραγωγή είχαν τα Μέγαρα αλλά άκουγα τον Δήμαρχο Μεγαρέων να λέει πως, μετά την πυρκαγιά στην Κινέττα θα χάσουν τη δουλειά τους καμια 50ριά ρετσινάδες , γιατί κάηκε το μεγαλύτερο μέρος της πευκιάδας. Παλιά υπήρχαν πολλά εργοστάσια επεξεργασίας της ρητίνης-κυρίως στην Αττική- αλλά τώρα έμεινε ένα στη Μάνδρα. Στα Μέγαρα στις 21 Μαΐου γιορτάζουν τη γιορτή των ρετσινάδων γιατί τότε αρχίζει η συγκομιδή.

    Υπάρχει κι ένα αρβανίτικο τραγούδι σε ρυθμό καλαματιανό, το τραγούδι του ρετσινιάρη, που ακούγεται τις Απόκριες στο Κορωπί.

  153. sarant said

    145-148 Ενδιαφέρον, κερδίζεις πόντους.

    152 Α, πολύ ενδιαφέρον!

  154. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    152.Εξαιρετικά!
    Είχα δει φθινόπωρο πριν 5-6 χρόνια σε δάσος στη βόρεια Εύβοια (πάνω από τις Ροβιές) εγκατεστημένα/εφαρμοσμένα πάνω στους κορμούς των πεύκων αυτά τα μεταλλικά τριγωνικά κουτάκια. Φαίνονταν ότι ήσαν ενεργά, όχι από άλλη εποχή αφημένα.

    «Όταν τα πεύκα είχαν πρόσωπο»
    https://www.dailymotion.com/video/xkihva.

  155. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πωπώ ωραίες ιστορίες με το ρετσίνι.Δείτε το ντοκιμαντέρ του 154. Μανιάτης ο «δάσκαλος» της ρητίνευσης .»Τοδάσος της Αγιάσος» ακούγεται τυχαία.

    «Το αίμα του πεύκου»
    Το κατεξοχήν χωριό «πευκάδων» (όπως αυτοαποκαλούνται οι ρετσινάδες της Εύβοιας) είναι οι Κουρκουλοί.
    http://www.thegreektraveller.com/portfolio/retsinades-evoia/

  156. Μανούσος said

    Μόλις είδα ότι και στα Νέα Εβραϊκά (Ορέν- אֹרֶן) πεύκο (στα βιβλικά βρίσκω να σημαίνει δάφνη και γενικά υπάρχει σύγχυση με τα ονόματα των βιβλικών δένδρων) και κύριο ανδρικό όνομα δηλ. κάτι σαν Πευκέστας.

    Επίσης κατά τον Αρνόβιο (Adversus Gentes)
    Όταν μεγάλωσε ο Άττις έγινε ένας πολύ όμορφος νέος, για τον οποίο φιλονίκησαν η Άγδιστις και η Κυβέλη.
    Όταν ο Μίδας, βασιλιάς της Πεσσινούντος, επιχείρησε να παντρέψει το νέο αγόρι με την κόρη του, η Άγδιστις, από ζήλια, τρέλανε όλους τους προσκεκλημένους στο γάμο. Μέσα στο παραλήρημά του, ο Άττις αυτοευνουχίστηκε κάτω από ένα πεύκο και πέθανε. Η σύζυγός του, απελπισμένη, αυτοκτόνησε. Η Κυβέλη έθαψε τους δύο νεόνυμφους και από τις σταγόνες αίματος που έτρεξαν από τις πληγές τους φύτρωσαν βιολέτες και μια αμυγδαλιά.
    Το ιερό πεύκο τού Άττιδος στεφανωνόταν ώς τις ημέρες του Αρνόβιου με βιολέττες.

  157. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    (Από λινκ/ ντοκιμαντέρ Οι Ρετσινάδες του Αμπελικού Λέσβου του 154 τέλος) Ακούω κολοφώνιο!
    Α μάλιστα! Το κολοφώνιο λοιπόν είναι το ρετσίνι! Καλά έλεγα ότι μοιάζει/μυρίζει με ρετσίνι! Ήμουν στη Λυρική Σκηνή σε κάτι εξετάσεις/επιλογές χορευτών μπαλέτου και κάθε τόσο τρίβανε τα χέρια τους με ένα πυρόξανθο τρίμμα .Και στο δάπεδο ρίχνανε αρκετό.Και το έλεγαν κολοφώνιο και μου ερχόταν η στυφή μυρωδιά του ρετσινιού αλλά δεν ξέρανε οι κυρίες εκεί να το επιβεβαιώσουν.
    Και τις χορδές των βιολιών τρίβουν μ΄αυτό βλέπω τώρα.
    https://retsini.com/el/blog-el/item/324-%CE%BA%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CF%86%CF%8E%CE%BD%CE%B9%CE%BF,-%CF%80%CF%8E%CF%82-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%B3%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9.html

  158. mitsos said

    Καλησπέρα
    από το το λατινικό όνομα για την ρητίνη recinae που χρησιμοποιήθηκε και για το αππολιθωμένο απόσταγμα ως recinus οι Έλληνες έλεγαν ήλεκτρο και αργότερα κεχριμπάρι απο το αντίστοιχο τουρκικό όνομα
    και εδώ αναλυτικά στοιχεία για την συλλογή του ρετσινιού

    https://www.huffingtonpost.gr/anastasios-lymperiou/-_9149_b_13864504.html

  159. ΣΠ said

    157
    Ναι, το έγραψε ο Δημήτρης Μαρτίνος στο 99.

  160. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    159. Ευχαριστώ!
    99/157 Συγνώμη κύριε Μαρτίνο ενώ διάβασα το μήνυμά σας,κάπου στη μέση χάθηκα αλλού ως φαίνεται!
    Να το περιλάβετε αυτό σε επόμενο αφήγημά σας να μοσκοβολήσει! 🙂

  161. Παναγιώτης Τ. said

    Τους κάτοικους της Δαδιάς που ζουν (και) απ΄την υλοτομία, οι κοντοχωριανοί
    τους αποκαλούν τσιαμόκουρις (ενικός τσιαμόκουρα).
    Τσιαμούδια τα πευκάκια στην περιοχή του Σουφλίου.

  162. sarant said

    Πολύ ωραία σχόλια, ευχαριστώ!

    161 Ευχαριστώ και καλώς ήρθατε!

  163. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    15 «Γκιωνάκης: Ναι, τα ζευγαράκια την ημέρα τραβάνε κατά τα πευκάκια και το βράδυ κατά την αμμουδιά.»

    Ταιριάζει πιο πολύ με το πρώτο ήμισυ (μέρα και νύχτα).

    Τα άλση και τα περιαστικά βουνά της Αττικής ήταν ( είναι 😉 ο βιότοπος 🙂 των εραστών κάθε είδους.

    Τα αγκαλιάσματα κάτω από τα πεύκα και πάνω στο παχύ πούσι, στον Υμμηττο (κάτω από την περιοχή με τις κεραίες τηλεοπτικών σταθμών και κινητής τηλεφωνίας που δεν υπήρχαν τότε), και μετά καθαριζομαστε από τις πευκοβελόνες (μαλλιά, ρούχα).

    Άλλοτε μέσα σε ΕΙΧ στον Λυκαβηττό, στην Πεντέλη (πάνω από την εξοχική ταβέρνα του «Τέλη»), στις υπώρειες του Υμηττού (Αγ. Παρασκευή), τον λόφο του συνοικισμού Γεωργίου Παπανδρέου,…

  164. gpoint said

    # 150

    και όλα τα ονόματα είναι θηλυκά στη θεσσαλία, ενικός η Μήτσους, πληθυντικός οι Μήτσους…

    Πρώτα ήρθαν οι λέξεις και μετά τα άρθρα που καθορίζουν το γένος, κάποτε κι η νίκη γραφότανε το νίκος, σημασία έχει πως όταν μιλάμε κανένας δεν σκέπτεται φυσιολογικά τον πλάτανο σαν θηλυκό όνομα ούτε λέει η κέδρος

  165. gpoint said

    # 163

    και τον λογαριασμό τον πλήρωσε ο Μουντής…

  166. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Ρητίνη, 601 00
    Η Ρητίνη, έδρα και μοναδικός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Ρητίνης του διευρυμένου Δήμου Κατερίνης, είναι ένα χωριό του Νομού Πιερίας. Η απόστασή της από την Κατερίνη είναι 23 χιλιόμετρα. Κατά την απογραφή του 2011 είχε πληθυσμό 1.138 κατοίκους.
    Βικιπαίδεια

    ΥΓ Αν και νοτιος,….

  167. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    165. 1. Ειχαμε συναντησει και ματακηδες (ηδονοβλεψιες), ευτυχως ακακους.

    2. «Η δολοφονία της αγγλίδας δημοσιογράφου Αν Ντόροθι Τσάπμαν το 1971 στο Καβούρι, είναι μια από τις πιο σκοτεινές υποθέσεις που έχουν εκδικαστεί ποτέ στην Ελλάδα. Το έγκλημα, ενώ αρχικά αποδόθηκε στον Νίκο Μουντή, ο οποίος καταδικάστηκε, παραμένει μέχρι σήμερα ανεξιχνίαστο, καθώς αποδείχτηκε ότι αυτός δεν ήταν ο πραγματικός ένοχος. Η υπόθεση αποδείχτηκε περίπλοκη και η έρευνα δημοσιογράφων και της οικογενείας της έδειξε ότι εμπλέκονται ακόμα και μυστικές υπηρεσίες με φόντο το πολιτικό περιβάλλον της εποχής και τις δραματικές εξελίξεις στο Κυπριακό. Το έγκλημα έγινε τον Οκτώβριο του 1971 και συγκλόνισε την Ελλάδα. Η Βρετανή δημοσιογράφος Αν- Ντόροθι Τσάπμαν βρέθηκε στραγγαλισμένη στο Καβούρι. Η 24χρονη συνεργάτιδα του BBC βρισκόταν στην Ελλάδα για επαγγελματικούς λόγους. Το πτώμα της βρήκε ένα ζευγάρι ηλικιωμένων σε μια απομονωμένη θαμνώδη περιοχή…. »

    Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr/i-mistiriodis-dolofonia-tis-vretanis-dimosiografou-an-tsapman-sto-kavouri-sta-chronia-tis-chountas-i-agoniodis-erevna-tou-patera-tis-na-apodixi-oti-dolofonos-den-itan-o-nikos-mountis-alla-i-cia-ke-t/

  168. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    165. Μάτι, πούσι, πευκοδάσος, πευκοβελόνες. Λέξεις που έχουν και ερωτική σημασία.

  169. dryhammer said

    168 Για τους ορεινούς. Για τους παράλιους υπάρχουν ο αχιν(ι)ός, το κυδώνι (όχι το φρούτο), οι ψwλές της θάλασσας κ.ά.π.

  170. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @ΕΦΗ – ΕΦΗ(#160). Νὸ πρόμπλεμ, ποὺ λέμε καὶ στὰ ἑλληνικά. 🙂

    Ὅσο γιὰ ἀφήγημα, μὲ τόση μαυρίλα στὴν ψυχή μας ἀπὸ τὸ πρόσφατα γεγονότα, τὸ βλέπω δύσκολο γιὰ τὸ ἐγγύς μέλλον.

  171. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @169. Τί μοῦ θύμισες, φίλε Ξεροσφύρη!

    Νὰ τὸ σχετικὸ ἀπόσπασμα ἀπὸ παλιότερο ἀφήγημά μου, ποὺ δημοσιεύτηκε στὰ «Θερμιώτικα Νέα» πρίν ἀπὸ μερικὰ χρόνια.

    » …Στὴν πρώτη μας ἐξόρμηση εἴχαμε μαζὶ καὶ τὴ μικρὴ ἐγγονὴ τοῦ Μανώλα, τὴ Γεωργία, μικρὸ παιδάκι τὸτε, μόλις εἶχε πάει στὸ σχολειό. Ἄκουγε τὸν παπποῦ της νὰ μοῦ λέει πότε-πότε: «Ἔχε τὸ νοῦ σου γιὰ κανένα ψωλιάγκο•* εἶναι τὸ πιὸ καλὸ δόλωμα γιὰ σαργοὺς» κι ἀμέσως ἔπεφτε καὶ τὸ σχετικὸ γέλιο ἀπὸ τὴν παρέα. Τὸ παιδὶ πονηρεύτηκε, ἀλλὰ ντρέπονταν νὰ ρωτήσει μπροστὰ στοὺς ἄντρες. Ὅταν φύγαμε γιὰ ψάρεμα ρώτησε τὴ γιαγιά της: «Γιαγιά, τὶ εἶναι οἱ ψωλιάγκοι;» κι ἡ Φώτω ἀτάραχη, καθαρίζοντας ἀμπελοφάσουλα, τῆς ἀπάντησε: «Τὰ μ….ὰ τῆς θάλασσας (ἐννοοῦσε τὶς σαλοῦφες*) τὰ ξέρεις, εἶναι τὰ στρογγυλὰ. Τὰ μακρουλὰ εἶναι οἱ ψωλιάγκοι». Μάθημα φυσικῆς ἱστορίας καὶ σεξουαλικῆς διαπαιδαγώγησης μέσα σὲ δυὸ φράσεις. »

    *σαλούφα: θαλάσσια μέδουσα χωρὶς πλοκάμια (δὲν τσιμπάει)

    *ψωλιάγκος: ὁλοθούριο, θαλάσσιος ὀργανισμὸς ἐπιμήκους σχήματος, ποὺ ζεῖ σὲ ἀμμώδεις βυθοὺς.

  172. sarant said

    171 Μήτσο, αυτό το έχεις δει;

    https://sarantakos.wordpress.com/2014/02/20/trepang/

  173. Nestanaios said

    Αυτό το δέντρο, όπως και αν λέγεται, ευθύνεται για όλους τους νεκρούς. Αυτό το δέντρο είναι άγριο, κι όπως όλα τα άγρια ζώα, πρέπει να απομακρυνθεί από τα εντός σχεδίου οικόπεδα. Δόξα τω θεώ, υπάρχουν πολλά άλλα δέντρα για τις αυλές μας.

  174. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  175. cronopiusa said

    … Εκεί τριγύρω ούτε χορτάρι,
    φωνή καμιά.
    Στ΄ αγκάθια πέθανε, στον κάμπο,
    στην ερημιά…

  176. ΓιώργοςΜ said

    154 Πλέον η συλλογή γίνεται κατευθείαν σε πλαστικά σακουλάκια.

  177. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «Τὰ σκοτεινὰ φυλλώματα τὰ πεῦκα ἀργοσαλεύουν,
    σὰ ρασοφόροι στὸ βουνὸ ποὺ μάχονται ν᾿ ἀνέβουν,»

    Χειμωνιάτικα Δέντρα/Λάμπρος Πορφύρας

    Τὰ σκοτεινὰ φυλλώματα τὰ πεῦκα ἀργοσαλεύουν,
    σὰ ρασοφόροι στὸ βουνὸ ποὺ μάχονται ν᾿ ἀνέβουν,
    κι ὁ θλιβερός τους ὁ ψαλμὸς στ᾿ ἄδεια βογγάει λαγκάδια
    σὰ μουσικὸς ἀντίλαλος ἀπὸ βαθιὰ πηγάδια.

    Μαζί τους κάτι ὁλόγυμνα κλαριὰ δὲν ἀποσταίνουν
    τρελλὰ μιὰ χειμωνιάτικη καμπάνα νὰ σημαίνουν,
    ὅπου τὰ γέρνει ὁ ἄνεμος γέρνουν, σημαίνουν, δίχως
    ἀπ᾿ τὸ βουβό τους σήμαντρο ποτὲ νὰ βγαίνει ὁ ἦχος.

    Καὶ στὸν καθρέφτη τοῦ νεροῦ, ποὺ σὰν τὴν καταχνιά,
    κάποτε -τ᾿ ἀνοιξιάτικο τὸ λέει τὸ παραμύθι-
    τὸν κῆπο τῆς Νεράιδας ἐστρῶναν τὰ κλωνιὰ
    τίποτε τώρα στὰ θολὰ δὲν ἀπομένει βύθη.

    Σὲ ραγισμένους γύρω αὐλοὺς οἱ καλαμιὲς φυσοῦνε
    τὰ νυφικὰ μαλλάκια τους μαδοῦν μαδοῦν οἱ ἰτιές,
    τὸν κῆπο τῆς Νεράιδας σβημένο νοσταλγοῦνε
    καὶ κλαῖν τὶς ἀνοιξιάτικες ἐφήμερες σκιές,

    Ὤ! κι ὅλο σκύβουν στὰ νεκρὰ νερὰ τὰ βουρκωμένα,
    ὤ! κι ὅλο σειοῦνται κι ἔχουνε μὲς στὸν πικρὸ βοριᾶ
    τὰ ἴδια τὰ κινήματα, τ᾿ ἀργὰ κι ἀπελπισμένα,
    πού ῾χομε μὲς στὴ λύπη μας κι ἐμεῖς τὴν πιὸ βαριά.

  178. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    131>>Το γνωστό δημώδες με τα βουνά των Γρεβενών, δεν έχει πεύκα, αλλά δέντρα του Μετσόβου…
    «Πλατάνι απού το Μέτσοβο και πεύκο απ’ τα Χάσια,
    λίγο για χαμπηλώσετε, λίγο να κατεβείτε,
    για να περάσει κλεφτουριά να πάει στις κουμπάρες»
    http://ir.lib.uth.gr/bitstream/handle/11615/9976/P0009976.pdf?sequence=1&isAllowed=y

  179. Χαρούλα said

    164
    Στους ψαλμούς του Δαυΐδ της Παλαιάς Διαθήκης έχουμε
    […16 χορτασθήσονται τα ξύλα του πεδίου, αι κέδροι τοι Λιβάνου, ας εφύτευσας…]
    (http://www.myriobiblos.gr/bible/ot/chapter.asp?book=24&page=103)

  180. Πέπε said

    @131 (με αφορμή το #178):

    Εγώ πάντως το βρήκα και με πεύκα. Δεν επιβάλλεται να έχει σταθερή μορφή, ούτε να υπάρχει ένα σωστό. Εκτός βέβαια αν η περιοχή δεν έχει πεύκα, οπότε είναι λάθος.

    Συχνά πάντως το σκέτο «δέντρο» σημαίνει τον δρυ.

  181. Πέπε said

    Να αναφέρουμε και το πεύκι, το χαλί (επεύχιον, χαλάκι προσευχής).

    Εσένα αφέντη πρέπει σου στα πεύκια να καθίζεις,
    με το ‘να χέρι να μετράς, με τ’ άλλο να χαρίζεις.

  182. sarant said

    181 Μπράβο, ανκαι δεν έχει καμιά ετυμολογική σχέση 🙂

  183. Alexis said

    #180: Κι εγώ με πεύκα το ξέρω. Και φυσικά έχει πεύκα το Μέτσοβο. Πυκνό δάσος από μαύρη πεύκη (Pinus nigra).

  184. Ιστοριοδίφης said

    Γράφει ο κ. Σαραντάκος: «Υπήρχε και μία νύμφη που ονομαζόταν Πίτυς, που ερωτεύτηκε τον Πάνα, αλλά την ήθελε ο Βορέας, ο οποίος από τη ζήλια του την γκρέμισε από ένα βράχο οπότε ο Πάνας τη μεταμόρφωσε σε πεύκο. Το ξέρουν και τα παιδιά του σχολείου αυτό»

    Η παραπομπή μάς πηγαίνει στο ισχύον Ανθολόγιον της Πρώτης Δημοτικού, όπου μαθαίνουμε ότι την εκδοχή αυτή την αναφέρει ο Ρωμαίος ποιητής Οβίδιος, προφανώς στις «Μεταμορφώσεις» του. Οι άχρηστοι του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου αγνοούν παντελώς τί λέει ο Οβίδιος… ΙΔΟΥ η αγγλική μετάφρασις των όσων αναφέρει στις «Μεταμορφώσεις» του…

    [«Ovid, Metamorphoses 1. 689 ff (trans. Melville) (Roman epic C1st B.C. to C1st A.D.)] : «Pan returning from Mount Lycaeus, crowned with his wreath of pine [an allusion to Pitys], saw Syrinx once [another Nymph loved by Pan]…]»

    Ουδεμία αναφορά δεν κάνει ο Οβίδιος σε Βορέα, Γαία κλπ. Αναφορές στο ερωτικό τρίγωνο Πάν – Πίτυς – Βορέας κάνουν ο Λουκιανός στους Διαλόγους του, ο Νόννος στα Διονυσιακά του, ο Προπέρτιος στις Ελεγείες του, ο Βιργίλιος στις Εκλογές του και βεβαίως ο ΜέγαςΛιβάνιος, που συνοψίζει την ελληνική άποψη όπως θα δούμε παρακάτω. Απ’ όσο μπόρεσε να ψάξει το Επιτελείο μας, κανείς απ’ όλους αυτούς δεν λέει πως ο Πάν μεταμόρφωσε σε πεύκο την Πίτυ, επειδή την γκρέμισε ο αντίζηλός του Βορέας… Όλοι λένε ότι η μεταμόρφωσις σε πεύκο έγινε από την Γαία, γι’ αυτό και το πεύκο είναι το ιερό δένδρο του Πανός και δακρύζει κάθε φθινόπωρο όταν φυσάει ο Βοριάς…

    Την ελληνική άποψη για το ερωτικό τρίγωνο Πάν – Πίτυς – Βορέας συνοψίζει ο Λιβάνιος στα «Διηγήματά» του… Παραθέτω μόνο το αρχαίο κείμενο, γιατί μπορεί να το καταλάβει το 90% των αναγνωστών αυτού του Ιστολογίου:

    «LΧ. Περί Πίτυος. 1. Ήρα της Πίτυος ο Πάν, ήρα δε και ο Βορέας (ήν γάρ κόρη πρότερον ή Πίτυς)· και επ’ αυτή ποιούνται την αίρεσιν, όποτέρω δει χαρίσασθαι. το δε εντεύθεν εδείκνυσαν τα όντα αυτοίς αγαθά, σπεύδων εκάτερος αμείνων φανήναι. Βορέας μεν έπνει λαμπρός και έκαμπτε δένδρα, τα δε κατέφερεν, ο δε Πάν εσκίρτα, επήδα, δώρα έφερε των αναθημάτων, ά ήν αυτώ παρά των νομέων. εφέλκεται την Πίτυν, και Βορέας αλγεί, και σφοδρώς επιπεσών ώσέ τε κατά των πετρών και διέφθειρε την κόρην. ή Γη δε (και γάρ ώκτειρε το πάθος) ήμειψεν εις φυτόν το σώμα, διά τούτο Πανί μεν εκ πίτυος ο στέφανος, Βορέας δε και το δένδρον λυπεί.
    καί φασι τον ήχον, όν ή πίτυς πονεί δεχομένη το πνεύμα, θρήνον είναι…»

    2. Αλλως, Ήρα της Πίτυος ο Πάν, αντήρα δε και ο Βορέας αυτής. εκατέρου δε προσαγομένου την κόρην προς τον Πάνα μεθίσταται και ζηλοτυπεί μεν επί τούτοις Βορέας· πνεύσας δε επ’
    αυτή βιαιότερος την μεν κόρην ωθεί, παραλαβούσαι δε πέτραι τώ θανάτω παρέδοσαν. Γη δε ελεούσα το πάθος ανήκε δένδρον ομοίως προς τους εραστάς διακείμενον, τον μεν γαρ Πάνα στεφανοί τώ θάλω, θρηνεί δε του Βορέου προσπνεύσαντος,..»

    Στο αρχαιολογικό μουσείο της Νάπολι υπάρχει αυτό το αριστουργηματικό ελληνορωμαϊκό ψηφιδωτό που εικονογραφεί μιά ακόμη πιό πικάντικη ελληνική άποψι, την οποία καταγράφει ο Νόννος στα περίφημα «Διονυσιακά» του: Η παρθένα Πίτυς ηράσθη τον Πάνα, αγνοώντας τί ψωλάρα διέθετε. Μόλις το αθώο κοράσιο την είδε, ηρνείτο να συνουσιασθή μαζί του. Η Γαία την λύπήθηκε και για να μη πονέσει από την ψωλάρα του Πανός την μεταμόρφωσε σε πεύκη. Είναι αυτό ακριβώς που βλέπουμε στο μωσαϊκό που ανεβάσαμε: Ο Πάν με σηκωμένη την υπερμεγέθη ψωλή του πάει να βινήσει την τρομοκρατημένη παρθένα Πίτυ, αλλά επεμβαίνει η Γαία και την μεταμορφώνει σε πεύκο…

    ΙΔΟΥ η αγγλική μετάφρασις του αποσπάσματος του Νόννου:

    Nonnus, Dionysiaca 42. 257 ff (trans. Rouse) (Greek epic C5th A.D.) : «Sing also of Pitys who hated marriage, who fled fast as the wind over the mountains to escape the unlawful wooing of Pan, and her fate–how she disappeared into the soil herself; put the blame of Ge (Gaea, the Earth)! Then she may perhaps lament the sorrows and the fate of the wailing Nymphe…»

  185. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Για όλα του, ξύλο,ρετσίνι, φλούδα,κουκουνάρια, βελόνες,αχό, κάμπιες είπαμε, για τη γύρη του πεύκου δεν είπαμε-που τρελαίνει κόσμο στα ατσού 🙂
    Α και για το μέλι ,το πευκόμελο που είναι για μας κάτω το δεύτερο καλύτερο μετά το θυμαρίσιο.
    Στον Πευκιά Ξυλοκάστρου σάμπως κάποιος γνώριμος πήγαινε τα παλιά καλοκαίρια; 🙂

  186. ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ said

    1. Στο Χαλάνδρι υπάρχει η γειτονιά «Πεύκο Πολίτη» απέναντι από το Σταθμό του Μετρό Αγ.Παρασκευή. που μάλιστα είναι ακόμα εκτός σχεδίου πόλεως(ναι, ναι είναι εκτός σχεδίου…!) .
    Επίσης στην οδό Μεταμορφώσεως υπάρχει το Πεύκο του Αντώνη (του Σαμαράκη), το οποίο πεύκο έχει διατηρηθεί στη μέση του δρόμου, επειδή όταν ο Σαμαράκης ήταν μικρός, και ήταν η εποχή που θέριζε η φυματίωση, ερχότανε και έμενε σε ένα πλινθόκτιστο σπίτι που τώρα πια έχει κατεδαφιστεί. Σε συνένετευξή του στην ΕΡΤ είχε πει ότι στην Κατοχή είχε μία περιπέτεια με τους Γερμανούς στη Θεσσαλία και αφού μπόρεσε να δραπετεύσει γύρισε στην Αθήνα και κρύφτηκε στο σπιτάκι αυτό, χωρίς να ανοίγει ούτε τα παράθυρα, όπου μία κοπέλα του πήγαινε κάθε μέρα φαγητό και διηγείτο ότι από το δικό του φαγητό τάιζε και τους φίλους του, τα ποντίκια, γιατί αν δεν ήταν αυτά χορτασμένα θα έτρωγαν τον ίδιο.
    2. Tέλος στην οδό Πεντέλης & Ιωαννίων είναι η στάση του λεωφορείου που ονομάζεται «Πεύκο» γιατί στο σημείο αυτό υπάρχει ένα υπεραιωνόβιο πεύκο.
    3.Στο Αναγνωστικό της Α΄ Δημοτικού (1960) υπήρχε εικόνα του πεύκου :
    » Ἡ Εὐτυχία. Τὰ παιδιὰ χορεύουν.Χορεύουν στὸν πεῦκο.Χορεύει καὶ ἡ Εὐτυχία.Πρώτη σέρνει τὸ χορό.Ὅλα μαζὶ τραγουδοῦν:«Χαίρεται ὁ πεῦκος τὸ βουνὸ καὶ ἡ ρεματιὰ τὴ λεύκα,μὲ τὸ λευκό της τὸ κορμὶ καὶ τὰ ἀσημένια φύλλα».

    https://www.google.gr/url?sa=i&source=images&cd=&ved=2ahUKEwiT8eyM08fcAhVG26QKHZiCCEsQjRx6BAgBEAU&url=https%3A%2F%2Fwww.slideshare.net%2Fgiannisver%2Fa-1971-6764330&psig=AOvVaw0abABBvFBdwfkbMZd3DUks&ust=1533068433682259

  187. ΣΠ said

    Παροιμία (παραλλαγές):
    Χαίρεται ο πεύκος τις δροσιές κι ο έλατος τα χιόνια.
    Χαίρεται ο πεύκος στα βουνά κι ο έλατος στα χιόνια.
    Χαίρεται ο πεύκος το νερό κι ο έλατος το χιόνι.

    Αίνιγμα:
    Έχει χίλιες βελόνες και δεν μπορεί να ράψει. Τι είναι;
    Το πεύκο

  188. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Του Βάρναλη επίσης (1918)
    Με των πευκών τα μπάλσαμα, τ’ ασίγητα τζιτζίκια,
    με ίσο κορμί, βαθιά φωνή και την ψυχήν αντρίκεια, γεμάτη λεύτερο άνεμο, του δειλινού την ώρα
    συ, καλοκαίρι επρόβαινες, πλούσιο από κάθε οπώρα
    https://www.xanthipress.gr/150524-2/

  189. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

  190. Πέγκυ said

    Καλησπέρα σας. Καλώ όλους τους αριστερούς αναγνώστες του ιστολογίου και ιδίως τον αγαπητό κ. Λεώνικο να βγούν και να καταδικάσουν το αντισημιτικό ανέκδοτο που ανέβασε σήμερα στο Twitter ο πρώην υπουργός της Ν.Δ. Ανδρέας Ανδριανόπουλος, υπονοώντας ότι οι Εβραίοι είναι πίσω από τον Μαρξισμό, για να καταστρέψουν τα άλλα Κράτη και να υπερισχύσει το Ισραήλ

  191. Γιάννης Κουβάτσος said

    Πέγκυ, πώς πάει το θέμα της ετυμολογίας του Ματιού; Προχωράει; Παρασκευή κοντή γιορτή.

  192. cronopiusa said

  193. Spiridione said

    145. Ο Κ. Οικονόμου στο παρακάτω λινκ (σελ. 31) αν καταλαβαίνω καλά λέει ότι το τοπωνύμιο Τσαμουριά προέρχεται από το ανθρωπωνύμιο Τσάμης (εννοώ όχι το αντίστροφο) πράγμα που για μένα τουλάχιστον φαίνεται λογικό: «Πρόκειται για τοπωνύμιο … το οποίο σχηματίζεται από το Çam «Τσάμης» + περιεκτική κατάληξη ëri και το επιτασσόμενο οριστικό άρθρο -a, όπως και τα άλλα αλβανικά τοπωνύμια: Shqipëri,-a (← Shqip «Αλβανός), Gegëri,-a ( ← Geg «Γκέγκης»), Labëri,-a (← Lab «Λιάπης»), Toskëri,-a (← Toskë «Τόσκης») κ.λπ …». Ο Οικονόμου θεωρεί ότι πρέπει να σχετισθεί με το αλβανικό ουσιαστικό Çam-i ‘το έλατον/το ρετσίνι’.
    Ο συγγραφέας του λινκ Στέφανος Παππάς στο τέλος υποστηρίζει ως ισχυρή την υπόθεση και εξαιρετικά πιθανή και πειστική εκδοχή ότι το ‘Τσάμης’ προέρχεται από το όνομα του ηγέτη τους, του γενάρχη τους, όπως ήταν αρκετά συνηθισμένο και σε άλλες αλβανικές φατρίες ή φυλές. Τσάμης δηλαδή υποθέτει ότι ήταν παρωνύμιο του γενάρχη, του ιδρυτή της φυλής, και σημαίνει μεταφορικά ‘ο ψηλός το ανάστημα, ο εύρωστος στο σώμα’, όπως το έλατο, λέξη που στην αλβανική γλώσσα αποδίδεται με το ουσιαστικό Çam-i.
    http://www.balkaneana.eu/explore/uploads/pdfs/5710cd616b1d8.pdf

  194. loukretia50 said

    Με αφορμή τη βδομάδα παραποιήσεως,
    και την παταγώδη αποτυχία στη χρήση του «εξαπίνης»
    καλούνται οι μαθητές δημοτικού και τα κατά τόπους επιτελεία, να συντάξουν πάραυτα :

    1) ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΒΟΡΕΩΣ (?)
    ( Δημοτικού είμαστε… τι θέλετε? )
    Ιδού ένα πρόχειρο δείγμα γραφής, για να μη διεκδικήσει κανείς παγκόσμια πρωτιά:

    Chapter I : Oh Pitys! – What a pity!

    Ερωτεύθηκε ο Βορέας μια μικρούλα ζηλευτή,
    χαριτόβρυτη, γλυκούλα, πιθανόν και στρουμπουλή.
    Όμορφη σαν ηλιαχτίδα, αλλά λίαν ντροπαλή,
    περπατούσε εις το δάσος , μόνη, σα να προκαλεί.
    ΄Αγαρμπος κι αψύς, ευθέως την κυνήγησε πολύ.
    Όμως της αθώας νύμφης δεν καιγότανε καρφί
    Τόνε βρήκε εξαπίνης ένα κύμα προσβολών,
    Φύσαγε σα λυσσασμένος κι έμεινε παρενοχλών.
    To be continued…

    (παίζει κανείς? ή προτιμάτε αυτό )

    2) SIN’S CITY (με τοπικό αξάν)
    An ancient murder ballad
    by Pefkias and the band of lost bodies

    – Λέγε, μούσα, ιστορία
    Να λυθεί κι η απορία
    Τα πευκάκια αν λυγίζουν
    Και θνητούς διαμελίζουν

    – Ω, με βρήκες εξαπίνης…
    Αίσθηση έχω ευθύνης… (acoustic lyra)
    so ,
    -Ήτανε κακός ο Σίνης…
    -όχι ο φιλος της Μυρσίνης-
    «Ο πιτυοκάμπτης» λένε
    Και τους οδοιπόρους κλαίνε
    ( Ιιιιιιι ! – πολυφωνικό με κρουστά)
    to be continued…

  195. gpoint said

    # 179

    Χαρούλα έγραψα «φυσιολογικά»….

  196. Alexis said

    Καλημέρα.

    Τις τελευταίες μέρες με αφορμή την πυρκαγιά στην Αττική έχω ακούσει αρκετές ανοησίες που έχουν να κάνουν με τα δάση και με το πεύκο ειδικότερα:
    -Ότι η Ελλάδα παλιά δεν είχε δάση αλλά μόνο χαμηλή μεσογειακή βλάστηση και ότι τα δάση άρχισαν να φυτεύονται (!) επί Όθωνα.
    -Ότι η Αττική δεν είχε πεύκα και ότι όλα τα πευκοδάση της προέρχονται από τεχνητές φυτεύσεις.
    -‘Ότι το πεύκο δεν είναι αυτοφυές ελληνικό είδος (!!!) αλλά φερμένο εκ των υστέρων από αλλού.
    Κι όλα αυτά βεβαίως για να δικαιολογηθεί, άμεσα ή έμεσσα, το μέγεθος της καταστροφής: «Να γιατί καήκαμε, γιατί φυτεύουμε παντού ξενόφερτα είδη κλπ. κλπ.»
    Τελευταίως στο διαδίκτυο, όσο πιο μεγαλειώδης είναι η μπούρδα που αμολάει κάποιος, τόσο πιο πολλούς αφελείς και ευκολόπιστους τείνει να παρασύρει, και τόσο πιο πολύ γίνεται πιστευτή και διαδίδεται…

    Το ότι τα πεύκα είναι γενικώς αυθαίρετα και ότι πρέπει να τους κάνουμε πρωτόκολλο κατεδάφισης, όχι, δεν το άκουσα ακόμα… 🙂

  197. ΓιώργοςΜ said

    196 Δεν υπάρχει σε αυτά κάποιος κόκκος αλήθειας; Είχα διαβάσει πριν από πολλά χρόνια πως τα δάση της Αττικής στην αρχαιότητα αποτελούνταν σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό από φυλλοβόλα δέντρα, και πως το πεύκο επικράτησε λόγω ακριβώς της αντοχής του στη φωτιά (=της δυνατότητάς του να αναγεννάται μετά από αυτή).

    Έτσι κι αλλιώς θεωρώ το πευκοδάσος το χειρότερο είδος δάσους. Όπως προαναφέρθηκε δεν επιτρέπει σε τίποτε άλλο να ζήσει, εξαφανίζει τη βιοποικιλότητα και μετατρέπει τα βουνά που καλύπτει σε μία πράσινη έρημο.

    Είναι κι η ευκολία μας να κάνουμε αναδασώσεις με πεύκα που δείχνει εναν κάποιο μαζοχισμό, είναι σα να σπέρνουμε φυτίλι.

  198. Γς said

    196:

    >Το ότι τα πεύκα είναι γενικώς αυθαίρετα και ότι πρέπει να τους κάνουμε πρωτόκολλο κατεδάφισης, όχι, δεν το άκουσα ακόμα

    και που΄σαι ακόμα

  199. sarant said

    193 Λογικό., Όμως η αλβανικη λέξη για το έλατο δεν προέρχεται από την τουρκική για το πεύκο;

    194 Βλέπω ταλέντο!

  200. LandS said

    196,197 Τις τριήρεις και τα άλλα πλοία οι Αρχαίοι με τι ξύλο τα φτιάνανε;

  201. spiridione said

    199. Ναι, λέει ο Οικ. ότι προέρχεται από το τουρκικό, που χρησιμοποιείται, λέει, για όλα τα κωνοφόρα και βελανοφόρα δέντρα.

  202. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    194/199β >>βλέπω ταλέντο
    έχει φλόγα 🙂
    200 >>196,197 Τις τριήρεις και τα άλλα πλοία οι Αρχαίοι με τι ξύλο τα φτιάνανε;
    ένα που γλιστράει! ( βόις όβερ Ευγενία Μ)

  203. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Βλέπω τάση να …ανασπιτωθεί η κεκαυμένη ζώνη παρά να αναδασωθεί.

    Αδέσποτη υπενθύμιση : τα σκίνα μαζί με τις χαρουπιές είναι ανθεκτικά στη φωτιά και με ελάχιστες απαιτήσεις ανάπτυξης. Πανέμορφα, ευωδιαστά και αειθαλή.Ταϊζουν και το οικοσύστημα με το σκινόκαρπό τους.
    Φύτεψε κι εσύ ένα σκίνο αν μπορείς.

  204. Νέο Kid said

    200. Ενδιαφέρουσα ερώτηση Λάντσυ.
    Χωρίς να έχω διαβάσει εξειδικευμένα κείμενα (που υποθέτω πως θα υπάρχουν)
    μια εύλογη υπόθεση είναι πρέπει κυρίως να χρησιμοποιούσαν έλατο , που είναι ξύλο σε αφθονία και κυρίως ελαφρύ (μικρής πυκνότητας) . οι τριήρης δεν έπρεπε να έχουν μεγάλο βύθισμα. Επίσης δεν έχει ροζους ( θετικό για τη μόνωση)
    Στα βαρεια δομικά στοιχεία ( πχ τραβέρσες, φέροντα δοκάρια κι εγκάρσια στοιχεία ) πιθανολογώ κάποιο πιο γερό ξύλο, βελανιδιά ή κέδρο ( όπου υπάρχει. Κύπρο, Λίβανο)

  205. LandS said

    204 Πρέπει να έχεις δίκιο. Η Βίκι δίνει έλατο, πεύκο και κέδρο. Και επειδή το έλατο σε αφθονία θέλει υψόμετρο, θα υπήρχε πεύκος από τότε στην Αττική.

  206. sarant said

    201 Άρα συνδυάζονται οι εξηγήσεις, ωραία.

  207. Νέο Kid said

    205. Η Πεντέλη και η Πάρνηθα δεν έχουν κάμποσα έλατα;

  208. LandS said

    207 Η Πάρνηθα ολόκληρο δάσος. Η Πεντέλη και ο Υμηττός όμως όχι. Σε αυτά υπάρχει πεύκο. Κάποτε είχα διαβάσει ότι ο Υμηττός καταστράφηκε για να φτιάξουν τα πλοία τους οι Αθηναίοι. Αν είχε έλατα, θα ήταν πολύ κοντά στη κορυφή. Όλος ο άλλος πεύκα.

  209. Alexis said

    #197: Δεν υπάρχει σε αυτά κάποιος κόκκος αλήθειας;

    Σ’ αυτές τις συγκεκριμένες παρλαπίπες όχι.
    Το πεύκο και το έλατο είναι δέντρα αυτοφυή στην Ελλάδα από αρχαιοτάτων χρόνων και σχημάτιζαν ανέκαθεν εκτεταμένα δάση, τα πεύκα σε χαμηλότερα υψόμετρα, τα έλατα σε υψηλότερα… Η ανάπτυξή τους και η επικράτησή τους έναντι άλλων ειδών οφείλεται στην τεράστια προσαρμοστικότητά τους και στην αντοχή τους σε ακραίες συνθήκες. Αναπτύσσονται σχεδόν παντού, σε όλα τα εδάφη ακόμα και στα πιο άγονα, με ελάχιστο νερό λόγω του φυλλώματός τους (βελόνες), αντέχουν στα υδροσταγονίδια της θάλασσας (κοινώς αλμύρα) και έχουν τέλεια προσαρμογή στο ξηροθερμικό περιβάλλον της Ελλάδας αλλά και σε ακραίο ψύχος το χειμώνα (έχετε δει ποτέ πεύκο να παγώνει; )
    Για το αν μπορούν να αναπτυχθούν άλλα είδη στον υπόροφο ενός πευκοδάσους αρμοδιότεροι εμού να απαντήσουν είναι οι δασολόγοι, αλλά έχω την αίσθηση ότι εάν δεν υπάρχει ανθρώπινη δραστηριότητα μια χαρά μπορούν να αναπτυχθούν κάποια θαμνώδη είδη. Επιφυλάσσομαι όμως, γιατί όπως σου είπα δεν γνωρίζω επαρκώς το θέμα.
    Φυσικά όλα τα ανωτέρω ισχύουν απολύτως και για την Αττική με το έντονο ξηροθερμικό κλίμα, όπου πεύκα και έλατα υπήρχαν από αρχαιοτάτων χρόνων, τα μεν έλατα σε υψόμετρα άνω των 800-1000 μ. (Πάρνηθα και Κιθαιρώνας) τα δε πεύκα στις χαμηλότερες περιοχές μέχρι τη θάλασσα.
    Ούτε τωρινά είναι τα πεύκα στην Ελλάδα, ούτε ξενόφερτα ούτε φυσικά φυτεύτηκαν επί …Όθωνα για να γίνει η Ελλάδα Βαυαρία 🙂

    #208: Ο Υμηττός θεωρώ εντελώς απίθανο να είχε ποτέ έλατα. Σ’ ένα βουνό με ύψος 1053 μ. δεν μπορεί να διαμορφωθεί η κατάλληλη κλιματική ζώνη για την ευδοκίμηση του έλατου.

  210. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @172. Νῖκο, εὐχαριστῶ γιὰ τὴν παραπομπή.
    Δὲν τὸ εἶχα διαβάσει αὐτὸ τὸ πολὺ ἐνδιαφέρον ἄρθρο· ἄρχισα νὰ συχνάζω στὸ ἱστολόγιο ἀπὸ τὸ 2015.

  211. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @200. Τὸ βασικὸ ξύλο τῆς παραδοσιακῆς ναυπηγικῆς στὴν Ἑλλάδα κατὰ τοὺς τελευταίους αἰῶνες ἦταν τὸ πεῦκο.

    Βασικὸς λόγος ἡ ἀφθονία του κοντὰ στὰ παράλια, ὅπου γινόταν ἡ ναυπήγηση.

    Ἐπίσης ἡ παρουσία τοῦ ρετσινιοῦ μεγάλωνε τὴν ἀντοχή του στὴν προσβολὴ ἀπὸ θαλάσσιους μικροοργανισμούς. Θυμᾶμαι (πρὶν ἀπὸ σχεδὸν σαράντα χρόνια, ὅταν δούλευα σὲ μιὰ βιομηχανία χρωμάτων) πὼς βάζαμε στὸ ὑφαλόχρωμα κολοφώνιο, τὸ βασικὸ συστατικὸ τοῦ ρετσινιοῦ.

    Πιστεύω πὼς κάτι ἀνάλογο συνέβαινε καὶ στὴν ἀρχαιότητα.

  212. Γιάννης Ιατρού said

    209: (τέλος) Αλέξη,
    θα γνωρίζεις και την «ελληνική ελάτη», Abies cephalonica, και τις ιδιαιτερότητές της (συναντάται σε υψόμετρα μεταξύ 650-1.800 μ.).

  213. Πέπε said

    Σχετικά με την εντοπιότητα ή μη διάφορων φυτικών ειδών (αλλά και ζωικών):

    Η ίδια η ιδέα «ντόπιο vs ξένο» είναι λίγο απατηλή. Η εικόνα που έχουμε, ότι ένα δεδομένο οικοσύστημα περιλαμβάνει ορισμένα είδη τα οποία βρίσκονται σε ισορροπία μεταξύ τους και με το περιβάλλον, και δεν περιλαμβάνει κάποια άλλα, που αν εμφανιστούν θα διαταράξουν την ισορροπία, ανταποκρίνεται μόνο σε φωτογραφικά στιγμιότυπα συγκεκριμένων συγχρονιών. Σε διαχρονικό επίπεδο, πάντα κάποια στιγμή στο παρελθόν είχε εμφανιστεί κάποιο νέο είδος από αλλού. Η οικολογική ισορροπία δεν είναι σταθερή, αλλά σ’ έναν αιώνιο ατέρμονα κύκλο διαταραχής και προσπάθειας για αποκατάσταση.

    Φυσικά, σε περιπτώσεις όπως «οι Βαυαροί έφεραν πεύκα στην Ελλάδα» ή «οι οικολόγοι σκόρπισαν φίδια στο τάδε νησί για να φάνε τα ποντίκια, αλλά δεν υπάρχει κανείς να φάει τα φίδια και μας ρήμαξαν» (που μπορεί να είναι τερατολογίες αλλά δεν απέχουν πολύ από κάποια πραγματικά περιστατικά) η αλλαγή είναι πολύ πιο έντονη και απότομη -και άρα η αποκατάσταση της ισορροπίας πιο δύσκολη- παρά όταν ο άνεμος ή ένα ξύλο που κολυμπάει στη θάλασσα φέρουν ένα νέο σπόρο ή ένα ζευγάρι εντόμων νέου είδους σ’ έναν μακρινό τόπο που προηγουμένως δε διέθετε ούτε αυτά τα είδη ούτε τους φυσικούς τους εχθρούς που θα διατηρήσουν τον πληθυσμό τους στα δέοντα επίπεδα. Επιπλέον, αυτές οι ανθρωπογενείς παρεμβάσεις συμβαίνουν πολύ πιο συχνά και επίσης σωρευτικά -πολλές διαφορετικές ταυτόχρονα-, με αποτέλεσμα πολύ πιο έντονες διαταραχές της ισορροπίας.

    Παρά ταύτα, ο άνθρωπος δεν είναι ο πρώτος που διετάραξε την ισορροπία οικοσυστημάτων. Συνέβαινε ανέκαθεν. Βασικά ποτέ δεν υπήρχε ισορροπία, παρά μόνο, όπως σημείωσα, αν «παγώσουμε την εικόνα» σε συγκεκριμένες στιγμές του χρονικού συνεχούς.

  214. ΓιώργοςΜ said

    209 Φυσικά και δεν εννοώ πως τα είδη είναι ξενόφερτα, παρά πως υπήρχαν δάση και από οξιές, βελανιδιές και άλλα μη κωνοφόρα σε μεγάλη αναλογία. Όταν αυτά καούν είναι δύσκολο να ξαναγίνουν, ειδικά αν τα σκληροτράχηλα πεύκα καταλάβουν την περιοχή.

  215. Δ. Λιναράς said

    Ποιος είναι ο Γ. Γεννάδιος που αναφέρεται στο κείμενο;

  216. sarant said

    215 Λάθος μου. Το σωστό είναι Π. Γεννάδιος (Παναγιώτης δηλαδή):

    http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/e/5/c/metadata-02-0000608.tkl

  217. Tomás de Torquemada said

    #193, 199
    Κακώς που ξέχασα να κοιτάξω το βιβλίο του Οικονόμου (το οποίο έχω χρησιμοποιήσει κι άλλοτε εδώ κι από τα μαθήματα του οποίου έχω τις όποιες ονοματολογικές γνώσεις έχω…), αδικαιολόγητος είμαι.

    Ο Οικονόμου όμως εξηγεί την τροπή του ‘ë’ της Çamëria στο ‘u’ της ελληνικής μέσω αμάρτυρου τύπου *Çamaria, παρόλο που ο ίδιος φέρει παραδείγματα (τσαμεράδα και τσαμερώνω) στα οποία το ‘ë’ τρέπεται στην ελληνική απλά σε ‘ε’. Το παραπάνω φωνολογικό ζήτημα, σε συνδυασμό με την πολύ ύστερη εμφάνιση του τοπωνυμίου (καταγράφεται 1800 κ.ε. άρα επικράτησε το 18ο αιώνα), σε εποχή κατά την οποία αν υπήρχε κάποιος αρχηγός Τσάμης να ονοματίσει ολόκληρη επαρχία από κάπου θα τον είχαμε ακούσει, όπως π.χ. γνωρίζουμε τους μπεήδες κι αγάδες της περιοχής, με κάνουν να θεωρώ ότι η Τσαμουριά είναι ελληνική σύνθεση, όπως έγραψα παραπάνω.

    Πρέπει να επισημάνω τέλος ότι η σημασία Τσάμης=ο ψηλός το ανάστημα, ο εύρωστος στο σώμα, που αναφέρει ο Παππάς δεν καταγράφεται σε κανένα λεξικό της αλβανικής κι αποτελεί μάλλον δικό του ερμήνευμα…

  218. odd said

    Η χαλέπιος πεύκη ευδοκιμεί σε περιοχές με χαμηλό υψόμετρο , είναι το είδος που απαντάται μέχρι την άκρη της θάλασσας.
    Ακολουθεί ελαφρώς ψηλότερα η τραχεία πεύκη η οποία συμμετέχει και αυτή στις πυρκαγιές.
    Η δέ μαύρη πεύκη φυτρώνει αρκετά ψηλότερα και είναι εκείνο το ευθύκορμο , σκούρο πεύκο που βλέπουμε σε μεγαλύτερο υψόμετρο , λίγο πριν αντικρύσουμε τα έλατα. Λόγω των κλιματικών συνθηκών σε εκείνα τα μέρη , κρύο-υγρασία , είναι σπάνιες οι φωτιές στις οποίες συμμετέχει αυτό το είδος,που παλαιότερα χρησιμοποιούνταν και για κατάρτια.
    Η μόνη λύση , εκτός από τα τεχνικά έργα , είναι η χρησιμοποίηση πλατύφυλλων και όχι κωνωφόρων για την δάσωση και αναδάσωση όλων των πεδινών περιοχών και ιδιαίτερα των κατοικημένων. Η φωτιά εξαπλώνεται πολύ πιο δύσκολα στα πλατύφυλλα και σε κάποιες περιπτώσεις σβήνει απο μόνη της.
    Ελπίζω να χρησίμευσαν , είναι όσο περιληπτικά γίνεται.

  219. sarant said

    218 Το σχόλιο είχε κρατηθεί στη σπαμοπαγίδα, συγγνώμη.

  220. odd said

    219 Αυτό υποψιάστηκα και γώ . Δεκτή βεβαίως βεβαίως

  221. cronopiusa said

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: