Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο Μποστ για τις ωμότητες στην Κύπρο το 1964

Posted by sarant στο 24 Αύγουστος, 2018


Στην αρχή της εβδομάδας παρουσίασα ένα άρθρο για τις άγνωστες μαύρες σελίδες της κυπριακής ιστορίας, δηλαδή για τα εγκλήματα κατά Τουρκοκυπρίων το 1974 και το 1963-64.

Σαν αντίβαρο, ας πούμε, παρουσιάζω σήμερα ένα σκίτσο του Μποστ, δημοσιευμένο στην Αυγή τον Μάρτιο του 1964, το οποίο σχολιάζει σαρκαστικά την αγγλοαμερικανική ειδησεογραφία για εγκλήματα των Ελληνοκυπρίων κατά των Τουρκοκυπρίων. Βεβαίως εγκλήματα γίνονταν και από τις δύο πλευρές -αλλά οι επίσημες στατιστικές για τα θύματα των βιαιοτήτων της περιόδου 1963-64 δίνουν αρκετά περισσότερους τουρκοκύπριους νεκρούς.

Στο ιστολόγιο έχουμε δημοσιεύσει και άλλα δύο σκίτσα του Μποστ από την ίδια περίοδο, ένα για την αρχή των ταραχών και ένα για τους βομβαρδισμούς στην Τυλληρία. Ο Μποστ εκφράζει τη θέση της ΕΔΑ, που έχοντας καταγγείλει τις συμφωνίες Λονδίνου-Ζυρίχης, συντασσόταν απόλυτα στη συνέχεια με τους χειρισμούς του Μακαρίου, τον οποίο άλλωστε υποστήριζε ανεπιφύλακτα την ίδια περίοδο και το ΑΚΕΛ.

mpostocyp

Το σκίτσο δημοσιεύτηκε στην Αυγή την 1η Μαρτίου 1964, δύο εβδομάδες μετά τις εκλογές της 16.2.64 που είχαν αναδείξει κυβέρνηση την Ένωση Κέντρου με το εντυπωσιακό ποσοστό 53%.

Από το τέλος του 1963 η κατάσταση στην Κύπρο είχε οξυνθεί και οι συγκρούσεις ανάμεσα στις δυο κοινότητες ήταν σχεδόν καθημερινές. Στην Ελλάδα υπήρχε η αίσθηση, όχι αβάσιμη πάντοτε, ότι η παρουσίαση των γεγονότων από τον αγγλοαμερικανικό τύπο δεν ήταν αντικειμενική και ότι αποσιωπούνταν τα εγκλήματα της τουρκοκυπριακής πλευράς. Η ΕΔΑ διοργάνωνε διαδηλώσεις συμπαράστασης στην Κύπρο -μάλιστα, ο κεντρικός τίτλος του φύλλου της Αυγής ήταν: Όλη η Ελλάδα στο πόδι, με υπέρτιτλο: Ο λαός υπερασπίζεται την Κύπρο και αξιώνει: Να φύγη ο 6ος Στόλος και οι Αμερικανοί – Το ΝΑΤΟ και οι Άγγλοι έξω από την Κύπρο – Μπράβο στη Ρωσία Κάτω οι ιμπεριαλιστές.

Έτσι ο Μποστ παρουσιάζει ένα ειρωνικότατο ταμπλό με πολλές εικόνες που υπερθεματίζουν στην επίρριψη ευθυνών στην ελληνοκυπριακή πλευρά, παρουσιάζοντας πάντοτε αθώους τους τουρκοκύπριους και τους Άγγλους. Κάποια γεγονότα συνέβησαν πράγματι αλλά αντίστροφα, π.χ. οι «Τούρκοι καλόγεροι αιωρούμενοι υπό των Ελλήνων» είναι υπαινιγμός για τον φόνο τριών ελληνοκυπρίων μοναχών του αντρικού μοναστηριού της Γαλακτοτροφούσας, την πρωτοχρονιά του 1964, από μέλη της τρομοκρατικής ΤΜΤ. Φυσικά, οι δράστες των βιαιοπραγιών στις εικόνες έχουν τουρκικά χαρακτηριστικά (φέσι κτλ.) και μόνο οι λεζάντες αναφέρουν πως είναι (Ελληνο)κύπριοι, υποβάλλοντας την ιδέα ότι κάποιος άλλαξε τις λεζάντες -και καταγγέλλοντας την παραποίηση της πραγματικότητας από την αγγλοαμερικανική ειδησεογραφία.

Αυτή η μέθοδος είναι πολύ χαρακτηριστική στην ειρωνεία γενικά και στον Μποστ ειδικά, που την έχει χρησιμοποιήσει πολλές φορές: να προσποιείται ότι συμφωνεί με μία θέση φανατικά, ως τα άκρα, γελοιοποιώντας την.

Από πλευράς τεχνοτροπίας, το σκίτσο είναι ασυνήθιστο. Δεν έχει ένα κεντρικό θέμα όπως τα περισσότερα του Μποστ, αλλά, πράγμα σπάνιο για τον Μποστ, διασπάται σε πολλές μικρές εικόνες που όλες αναφέρονται στο ίδιο θέμα. Την τεχνική αυτή τη χρησιμοποίησε πολύ ο ΚΥΡ στα επόμενα χρόνια.

Όπως θα περίμενε κανείς, δεν λείπουν οι καταγγελίες για το ρόλο των Εγγλέζων.

Οι ειδήμονες στα μποστικά, βλέποντας τις φιγούρες των Άγγλων στρατιωτών με τα τροφαντά οπίσθια θα θυμηθούν τα ανάλογα σκίτσα από τις Σταυροφορίες. Θίγεται επίσης το στερεότυπο της υπερβολικής αγάπης των Άγγλων για τα ζώα με τη διαμαρτυρία της Εταιρείας Προστασίας Ζώων για την κακομεταχείριση του βρετανικού λέοντα.

Αλλά και πάνω δεξιά, κάποιοι λιθοβολούν «απρεπώς» τον 6ο (αμερικάνικο) στόλο, που οι επισκέψεις του ήταν μόνιμη αιτία διαμαρτυρίας από την Αριστερά. Ο «τούρκος λόγιος» που φονεύεται κάτω δεξιά ενώ μεταφράζει τον Δον Κιχώτη για να παιχτεί σε συνοικία της Λευκωσίας, είναι «εσωτερικός» υπαινιγμός: πρόκειται για αναφορά του Μποστ στο έργο του «Δον Κιχώτης» που εκείνες τις μέρες ανέβαινε στο θέατρο (σε συνοικία επίσης, συγκεκριμένα στην Κοκκινιά) σε μουσική Σταύρου Ξαρχάκου.

Τέλος, οι φιλοι των ορθογραφικών λογοπαιγνίων θα χαρούν τα «ιπποδήματα».

 

Advertisements

32 Σχόλια to “Ο Μποστ για τις ωμότητες στην Κύπρο το 1964”

  1. Γς said

    Καλημέρα

    1964 κι ο Τζόνσον με το σχέδιο Ατσεσον που απέρριπτε ο Μακάριος και δεχόταν ο γέρο Παπανδρέου (το γνωστό “σου χαρίζουν μιαν πολυκατοικία και ζητούν να εκμισθώσουν το ρετιρέ ή κάποιο διαμέρισμα κι εσύ αρνείσαι να δεχθείς τη δωρεά;”). Κι απάνω στην ώρα του ήρθε του Γρίβα να επιτεθεί με την Εθνική Φρουρά του σε Τουρκοκυπριακό θύλακα.
    Κι έγινε της κακομοίρας με τα τούρκικα αεροπλάνα και τις βόμβες ναπάλμ που σκόρπισαν τον θάνατο και την καταστροφή.

    Και ο φίλος μου ο Κώστας που υπηρετούσε εκεί, είχε κρυφτεί μέσα σε ένα όρυγμα και δεν έβγαλε άχνα. Μου τα είχε πει όλα αυτά και έπεσα από τα σύννεφα όταν στο πάρτι που κάναμε για την απόλυσή του άρχισε να λέει για τα κατορθώματα του εκείνης της φοβερής μέρας.

    -Και αρπάζω το όπλο μου, και πηδάω από την ταράτσα, και περνάω μέσα από τις φωτιές και ξαναπηδάω από κλπ κλπ.

    -Κόψε κάτι ρε. Του έκανα νόημα. Τίποτε αυτός.

    Μέχρι το τέλος που ξεπροβοδίζαμε τους φίλους μας.
    Εκεί στην έξοδο, στα δύο σκαλοπατάκια, που το ένα ήταν μικρότερο από το άλλο και που ο Κώστας το είχε ξεχάσει, τόσο καιρό στην Κύπρο, παραπατάει και τον τρέχαμε στο ΚΑΤ να τον γυψώσουν.

    -Έστι δίκης οφθαλμός, ός τα πανθ’ ορά, μωρή κουφάλα.!

  2. Παναγιώτης Κ. said

    Επιστέγασμα των διαφωνιών του Παπανδρέου με τον Μακάριο ήταν η παρατήρηση του πρώτου προς τον Μακάριο: Άλλα συμφωνούμε και άλλα πράττεις!

  3. gpoint said

    Καλημέρα από δω (το παραμύθι στο χθεσινό άρθρο)

    Περέργος Μποστ, μα…Μποστ ! κατά το Τσίπριον Dur Alex, sed lex !!

  4. gpoint said

    # 3

    περίεργος γμτ

  5. cronopiusa said

    Πέρα στην παλιά μας Κύπρο και στην Κένυα την καημένη
    όλοι εκεί βασανισμένοι μαύροι κι άσπροι από τους άσπρους.
    Και στα ξωτικά τα μέρη κι όπου ρίξουμε το μάτι
    το κουδούνι του σχολείου στο μισό Μπέλφαστ σημαίνει
    κι αχ, ή Αγγλία μας ή καημένη, λοχαγοί και βασιλιάδες.

    Την γριά Αγγλία την αγαπώ
    από δύση σ’ ανατολή,
    απ’ τον Ιορδάνη ποταμό
    ως του Άτλα την ακτή.

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

  7. Ιστολογικά κεσάτια που λέγαμε τις προάλλες 🙂

  8. cronopiusa said

    Ο… ΜΠΟΣΤ Κιχώτης

  9. Νέο Kid said

    Μα τι να σχολιάσουμε σ´αυτό;
    Όχι κι απ τα καλύτερα του Μποστ…έτσι;

  10. Νέο Kid said

    Το 9. πήγαινε στο 7. του Δύτη και στον Μποστ του άρθρου.

  11. Γιάννης Κουβάτσος said

    «Μπράβο στη Ρωσία Κάτω οι ιμπεριαλιστές.»
    Δεν με εκπλήσσουν τα μπράβο και τα κάτω, ήταν στερεότυπα. Αλλά γιατί Ρωσία και όχι ΕΣΣΔ;
    Όντως δεν είναι από τα καλά του Μποστ. Απουσιάζει το αιρετικό του πνεύμα, υπηρετεί τη γνωστή ελληναράδικη λογική της θυματοποίησης και του αμυντισμού «μόνοι μας και όλοι σας», «κακοί ξένοι, όσο και να φάτε από εμάς, πάντα θα μένει μαγιά».

  12. nikiplos said

    Εξαιρετικό το «Φονή της Αμερικής» μετά το Μπι-μπι-σή λέει κάτι εντός παρενθέσεως που δεν το βγάζω…

  13. 12: Άγκλοι;

  14. 12, 13 Αγκλια;

  15. 14: Ναι

  16. spiridione said

    Ελλείψει αντικειμενικότητος εις το Κυπριακόν
    Διεκόπη ήδη η αναμετάδοσις των εκπομπών του Μπι – Μπι – Σι
    Μετεδίδοντο σχόλια αγγλικών εφημερίδων εναντίον του Μακαρίου
    Μελετάται και η περίπτωσις της «Φωνής της Αμερικής».
    Ελευθερία, 29-2-1964
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin.asp?c=64&dc=29&db=2&da=1964

  17. (α) Sarant said: «τη θέση της ΕΔΑ, που έχοντας καταγγείλει τις συμφωνίες Λονδίνου-Ζυρίχης, συντασσόταν απόλυτα στη συνέχεια με τους χειρισμούς του Μακαρίου»
    και
    1, Γς said: «1964 κι ο Τζόνσον με το σχέδιο Ατσεσον που απέρριπτε ο Μακάριος και δεχόταν ο γέρο Παπανδρέ

    # Φίλος και ανταν-μπαμπαντάν αριστερός (πολλάκις πολιτευθείς και άπαξ ή …δίπαξ βουλευτής) μου έλεγε για τα τότε γεγονότα: Η ΕΔΑ είχε αποφασίσει να δεχτεί το σχέδιο Άτσεσον (όπως και ο Παπανδρέου, αλλά όχι ο Μακάριος). Θέλησαν όμως να πάρουν το ΟΚ και από το εξόριστο ΚΚΕ, το οποίο αντέδρασε. Και έτσι η ΕΔΑ, εκούσα άκουσα, «συντάχθηκε απόλυτα» με τον Μακάριο!

    (β) 11, Γιάννης Κουβάτσος said: «’Μπράβο στη Ρωσία Κάτω οι ιμπεριαλιστές΄. Δεν με εκπλήσσουν τα μπράβο και τα κάτω, ήταν στερεότυπα. Αλλά γιατί Ρωσία και όχι ΕΣΣΔ»;

    # Έτσι το έλεγαν! Θυμάμαι το σύνθημα: «1-1-4, Δεν περνά ο φασισμός. Μπράβο στη Ρωσία»!

  18. sarant said

    14-15 Ναι, Αγκλία

    16 Α μπράβο!

  19. cronopiusa said

    Η ΕΔΑ διοργάνωνε διαδηλώσεις συμπαράστασης στην Κύπρο -μάλιστα, ο κεντρικός τίτλος του φύλλου της Αυγής ήταν: Όλη η Ελλάδα στο πόδι, με υπέρτιτλο: Ο λαός υπερασπίζεται την Κύπρο και αξιώνει: Να φύγη ο 6ος Στόλος και οι Αμερικανοί – Το ΝΑΤΟ και οι Άγγλοι έξω από την Κύπρο – Μπράβο στη Ρωσία Κάτω οι ιμπεριαλιστές.

    Σελίδες ΜΠΟΣΤ

  20. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ευχαριστώ, κύριε Μπαρτζούδη και Κρόνη, δεν το ήξερα. Μάθαμε κάτι και σήμερα. 😊

  21. gpoint said

    # 12

    Αγκλία

  22. gpoint said

    # 21

    Ωχ, βιάστηκα να απαντήσω στο # 12 πριν τσεκάρω τις προηγούμενες απαντήσεις…δεν πειράζει, η επανάληψη είναι η μήτηρ της μαθήσεως (αγνώστου πατρός, βεβαίως…)

  23. Triant said

    22: Όχι, έχουμε και τους δύο: Λάθος πατήρ μαθήσεως.

  24. sarant said

    23 Trial and error, άλλωστε

  25. ΓιώργοςΜ said

    24 Αυτό θα μπορούσε να είναι η εξήγηση στο λεξικό για το mistrial 😛

  26. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    Χαιρετώ σας και φιλώ σας, όντα μικρά χρωματιστά βαθιά στον Σαραντάκο κλειδωμένα. 🙂

    https://lyricstranslate.com/el/getting-away-it-all-%CE%BE%CE%B5%CF%86%CE%B5%CF%8D%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%82-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%8C%CE%BB%CE%B1-%CE%B1%CF%85%CF%84%CE%AC.html

  27. Γς said

    26:

    Λάμπρο!!!

  28. sarant said

    26 Βρε καλώς τον!

  29. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    27 – Γιάννη!!! 🙂

    28 – Kαλώς σας βρήκα. 🙂 Μεγάλα κεσάτια βλέπω στο νήμα, πάω να ρίξω μια ματιά στο παραδίπλα. 🙂

  30. Reblogged στις agelikifotinou.

  31. Γς said

    >κάποιοι λιθοβολούν «απρεπώς» τον 6ο (αμερικάνικο) στόλο, που οι επισκέψεις του ήταν μόνιμη αιτία διαμαρτυρίας από την Αριστερά

    1964:
    Μόλις είχαμε κατέβει από το πλοίο από μια εκδρομούλα στην Αίγινα και πέφτουμε πάνω σε μια ομάδα αμερικανάκια ναυτάκια του 6ου στόλου.
    Σχολίαζαν κάτι φέιγ βολάν που έγραφαν “Yankee go home”.
    Χμ, κάτι παλιές παρτίδες είχα με δαύτους, και ανέλαβα να τους εξηγήσω ότι «δεν είναι αυτή η επιθυμία όλου του ελληνικού λαού» [!]. Μόνο ενός μικρού ποσοστού.
    Και επειδή με προκάλεσαν, ότι δεν είναι έτσι κτλ ο Γς έκανε το πρώτο γκάλοπ στην Ελλάδα.

    -Τζαστ ε μόμεντ!

    Και απευθυνόμενος στον κόσμο που είχε μαζευτεί και παρακολουθούσε τη συζήτηση χωρίς να καταλαβαίνουν τι λέγαμε:

    -Ρε παιδιά πόσοι από μας εδώ υποστηρίζουμε αυτό το Γιανκιζ γκο χομ;

    Οι καημένοι νόμιζαν ότι τα είχα βάλει με τους αμερικάνους και υποστήριζα αυτά τα φέιγ βολάν, οπότε όλοι μαζί άρχισαν να φωνάζουν για να με συνδράμουν.
    Ηταν όλοι από την συγκέντρωση της ΕΔΑ που μόλις είχε τελειώσει σ αυτό το σημείο.

    Το πρώτο γκάλοπ σε μη ισοσταθμισμένο δείγμα.

    Γμτ την ατυχία μου.

  32. Γς said

    31:

    Και μετα και μετά:

    Απ εκεί και πέρα όμως αγριεύουν τα πράγματα.
    Μαζί με τα αμερικανάκια πήρε και μένα η μπάλα.
    Αρχισαν τα «προδότη» και τέτοια και βρέθηκα μαζί με τους τζώνηδες σε ένα καφενείο δίπλα προσπαθώντας να αντιτάξουμε άμυνα. Σαν το Λος Αλαμος να πούμε.

    Χτύπαγαν για να σπάσουν τις τζαμαρίες οι απέξω. Δυο τρεις ναύτες κρατούσαν την πόρτα απόρθητη κι εγώ να προσπαθώ να πάρω την αστυνομία από ένα τηλέφωνο που δεν μου το έδινε ο αφεντικός γιατί ήταν λέει χαλασμένο.
    Και θα την είχαμε βάψει αν δεν πλάκωναν κάτι περιπολικά της Αμερικάνικης Ναυτικής Αστυνομίας. Κρατούσαν κάτι τεράστια κλομπς και τους έβαλαν στα περιπολικά.

    Ξαναθυμήθηκα τη φάση όταν οι Αμερικάνοι έφευγαν απ την Σαϊγκόν.
    Όχι δεν αρπάχτηκα από κανένα ελικόπτερο. Απλώς με απομάκρυνε η Αστυνομία του Πειραιά από το πεδίο της μάχης.
    Και λίγο πριν με αφήσουν απ το τμήμα με πιάνει ο διοικητής.

    -Ακου μικρέ. Μην ανακατεύεσαι μ αυτά. Δεν είναι έτσι όπως νομίζεις. Θα μεγαλώσεις και θα καταλάβεις.

    -Μα δεν έκανα τίποτα.

    Και άρχισε να μου εξηγεί τα διάφορα. Σαν πατέρας μου όπως είπε. Ακόμα και για τους φίλους μας τους Αμερικάνους.
    Πήγα στο σταθμό του ΗΣΑΠ και όπου φύγει φύγει για Αθήνα.
    Μακριά από τον Πειραιά που είχε κουκουέδες αστυνομικούς.
    Από την άλλη πάλι τον άκουγα ακόμα να μου λέει:
    «Δεν είναι έτσι όπως νομίζεις. Θα μεγαλώσεις και θα καταλάβεις»

    Και μετά, τώρα δηλαδή τους ξαναθυμήθηκα
    Αυτόν και έναν πιτσιρικά Χρυσαυγίτη.
    Και φυσικά δεν εννοώ χρυσαυγίτη εκείνης της μακρινής εποχής
    Αλλά έναν πιτσιρικά μπλεγμένο, παρασυρμένο στους ΧΑ, που βοήθησα να έρθει στα συγκαλά του
    Σαν πατέρας του δηλαδή…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: