Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μαξιλάρι μετά τα μνημόνια

Posted by sarant στο 10 Σεπτεμβρίου, 2018


Το άρθρο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε χτες στα Ενθέματα της κυριακάτικης Αυγής, στο πρώτο τους φύλλο μετά την καλοκαιρινή ανάπαυλα. Για το λόγο αυτό, κατ’ εξαίρεση, δημοσιεύτηκε τη δεύτερη Κυριακή του μήνα αντί για την πρώτη.

Κάποια κομμάτια του άρθρου είναι παρμένα από πρόσφατο άρθρο του ιστολογίου, αλλά το δεύτερο μισό είναι καινούργιο. Εδώ προσθέτω κάποια επιπλέον στοιχεία που δεν χώρεσαν στο έντυπο άρθρο, το οποίο όπως έχουμε πει έχει περιορισμό στην έκτασή του. Την εικόνα που συνοδεύει το άρθρο τη διάλεξα τώρα από ιστότοπο ειδών σπιτιού και δεν κρύβει κάποιο πολιτικό ή άλλο υπονοούμενο.

Ήρθε ο Σεπτέμβριος, επέστρεψαν τα Ενθέματα στην κυριακάτικη Αυγή, επανέρχεται και η στήλη μας, κατ’ εξαίρεση τη δεύτερη Κυριακή τούτου του μήνα. Δεν ήταν εύκολο το καλοκαίρι που πέρασε, με τις φονικές πυρκαγιές στο Μάτι, όμως η στήλη λεξιλογεί κι έτσι σήμερα θα ανασκοπήσουμε λέξεις που ακούστηκαν στο δίμηνο που πέρασε από το προηγούμενο άρθρο μας.

Στις 21 Αυγούστου η Ελλάδα βγήκε από τα προγράμματα οικονομικής βοήθειας, κοινώς «βγήκε από τα μνημόνια», όπως ονομάστηκε η περίοδος από τον Μάιο του 2010 μέχρι σήμερα, μια περίοδος πρωτοφανούς δημοσιονομικής προσαρμογής που άφησε βαθύ και οδυνηρό αποτύπωμα στη ζωή της συντριπτικής πλειοψηφίας των Ελλήνων.

Να θυμίσουμε λοιπόν ότι το μνημόνιο, που βέβαια ετυμολογείται από τη μνήμη, ως λέξη υπάρχει μεν από την ελληνιστική εποχή αλλά είναι σπανιότατη -απαντά μόνο σε παπύρους και σημαίνει την επίσημη καταγραφή των αρχών του τόπου. Η λέξη προέρχεται ασφαλώς από τον μνήμονα, λέξη που, πέρα από την προφανή σημασία του ανθρώπου με καλό μνημονικό, δηλώνει και τον αρχειοφύλακα σε πολλές περιοχές από την ελληνιστική περίοδο και έπειτα, ενώ το αρχειοφυλακείο λέγεται μνημονείον.

Η λέξη «μνημόνιο» αναστήθηκε τον 19ο αιώνα από τους λογίους που ήθελαν να αποδώσουν τον όρο της διπλωματίας memorandum, λέξη λατινική, από το γερούνδιο του ρήματος memorare (υπενθυμίζω) που τη χρησιμοποιούσαν αυτούσια οι μεγάλες ευρωπαϊκές γλώσσες.

Πριν από το 2010, η λέξη «μνημόνιο» είχε κάνει καναδυό σύντομες εξορμήσεις στο προσκήνιο της επικαιρότητας, όπως το μνημόνιο που κατέθεσε το 1982 ο Ανδρέας Παπανδρέου στην τότε ΕΟΚ ζητώντας επαναδιαπραγμάτευση. Ωστόσο, τα μνημόνια της τελευταίας οκταετίας επηρέασαν βάναυσα όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας και δεν θα μπορούσαν να μην αφήσουν το ίχνος τους στη γλώσσα. Μας χάρισαν, τρόπος του λέγειν, τις λέξεις «μνημονιακός» και «αντιμνημονιακός» αλλά και τη λέξη «μεταμνημονιακός», που χαρακτηρίζει την περίοδο στην οποία περάσαμε εδώ και μερικές μέρες.

Στην ομιλία του στο πρώτο υπουργικό συμβούλιο μετά τον ανασχηματισμό, ο Αλέξης Τσίπρας υποστήριξε ότι στη μεταμνημονιακή περίοδο η χώρα προχωράει «με δικλίδα ασφαλείας το χρηματοδοτικό μαξιλάρι». Αν σας ξενίζει η ορθογραφία της λέξης, να πούμε ότι το αρχαίο δικλίς (που, όμως, σήμαινε την πτυσσόμενη πόρτα) έτσι γραφόταν· οι λόγιοι ανάστησαν τη λέξη τον 19ο αιώνα, για να αποδώσουν το γαλλικό soupape de sécurité. Υπήρχε όμως και αρχαία λέξη δίκλεις, ενώ και η παρετυμολογική συσχέτιση με το «κλείνω» είναι ισχυρή. Ας πούμε ότι και οι δυο γραφές είναι αποδεκτές κι ας αφιερώσουμε το υπόλοιπο άρθρο μας στο μαξιλάρι.

Το χρηματοδοτικό μαξιλάρι το συγκέντρωνε επί πολλούς μήνες το οικονομικό επιτελείο ώστε να υπάρχει ένα περιθώριο ασφαλείας, που να προστατεύει την Ελλάδα από τις αναταράξεις των αγορών, όπως ακριβώς τα μαξιλαράκια στις άμαξες εξασφάλιζαν τους επιβάτες κάποια άνεση και προστασία από τα τραντάγματα στους κακοτράχαλους δρόμους της εποχής.

Το μαξιλάρι λοιπόν (ή μαξιλαράκι) με αυτή την έννοια είναι σημασιολογικό δάνειο από το αγγλικό cushion, που έχει πάρει από το 1850 περίπου και τη μεταφορική σημασία «κάτι που απορροφά τους κραδασμούς, που μειώνει τις αρνητικές επιπτώσεις», μια σημασία που προς το παρόν από τα ελληνικά λεξικά μόνο το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας την καταγράφει.

Το μαξιλάρι στηρίζει το κεφάλι μας όταν ξαπλώνουμε,  και άλλα μέρη του σώματος όταν καθόμαστε. Η αγγλική γλώσσα κάνει διάκριση ανάμεσα στις δυο χρήσεις: pillow για το κεφάλι, cushion για τα άλλα. Εμείς έχουμε μεν το προσκέφαλο, αλλά χρησιμοποιούμε αδιάφορα το μαξιλάρι και για την κεφαλή και για τα άλλα μέρη του σώματος, προσπερνώντας, και καλά κάνουμε, την ετυμολογία της λέξης.

(Η ίδια διάκριση ισχύει και στα γαλλικά, όπου το προσκέφαλο λέγεται oreiller ενώ τα άλλα μαξιλάρια coussin, λέξη από την οποία προέρχεται και το αγγλικό cushion. Οι Γερμανοί λένε Kissen για το μαξιλάρι γενικώς και εξειδικεύουν για το προσκέφαλο σε Kopfkissen).

Το μαξιλάρι, βλέπετε, δεν έχει σχέση με το μάξι ή το μάξιμουμ, αλλά ανάγεται στο λατινικό maxilla, που είναι η σιαγόνα, μέσω της λέξης maxillaris (της σιαγόνας), που πέρασε στα μεσαιωνικά ελληνικά ως μαξι(λ)λάριον, μαξιλάριν και μαξελάριν. Αν σκεφτούμε μάλιστα πως maxilla είναι η άνω γνάθος, που δύσκολα ακουμπά στο μαξιλάρι, βλέπουμε πως την ετυμολογία δεν πρέπει να την παίρνουμε τοις μετρητοίς.

Υπάρχει η μαξιλάρα, υπάρχει το μαξιλαράκι, συχνά πολύ μικρό για τις καρφίτσες και τις βελόνες, υπάρχει και ο μαξιλαροπόλεμος, ιδίως ανάμεσα σε παιδιά, ενώ το λεξικό Μπαμπινιώτη καταγράφει και το μισοξεχασμένο ρήμα «μαξιλαρώνω» καθώς και το «μαξιλάρωμα», που γεννήθηκε από μια παλιά συνήθεια του θεατρικού κόσμου.

Στην Αθήνα της λεγόμενης μπελ επόκ υπήρχε το έθιμο να αποδοκιμάζουν οι θεατές τα θεατρικά έργα ρίχνοντας στη σκηνή τα μαξιλάρια πάνω στα οποία κάθονταν. Όπως το λέει στην καθαρεύουσα ο Κουμανούδης: Έθος επεκράτησεν από τινος χρόνου εν Αθήναις να ρίπτωσιν ως ένδειξιν αποδοκιμασίας εις τους επί της θεατρικής σκηνής υποκριτάς τα μαξιλάρια των εδωλίων των οι θεαταί.

Αυτό ήταν το λεγόμενο «μαξιλάρωμα», που πρώτη φορά συνέβη το 1882, ενώ πλάστηκαν επίσης λέξεις όπως μαξιλαρότης, μαξιλαροθρίαμβος. Κάποιοι θέλησαν να εξελληνίσουν περαιτέρω τον όρο και έπλασαν το «προσκεφαλομαχία» ενώ για κάποιον ατάλαντο συγγραφέα είπαν πως είναι ο «καλύτερος προσκεφαλαιούχος των Αθηνών». (Ο Κουμανούδης σημειώνει ότι τα μαξιλαράκια του θεάτρου κακώς εξελληνίστηκαν σε προσκέφαλα αφού μάλλον… προσπύγια είναι).

Αυτά, στην μπελ επόκ. Στη σημερινή εποχή, που είναι σαφώς πιο δύσκολη, ας ελπίσουμε ότι το χρηματοδοτικό μαξιλάρι θα σταθεί αρκετό για να αποσβέσει τους μεταμνημονιακούς κραδασμούς.

 

Advertisements

180 Σχόλια to “Μαξιλάρι μετά τα μνημόνια”

  1. cronopiusa said

    Καλή σας μέρα.

  2. atheofobos said

  3. Οι (μεσαιωνικοί) συμπατριώτες μας ακουμπούσαν στο μαξιλάρι την άνω γνάθο λοιπόν, οι Γάλλοι το αυτί, οι Άγγλοι …δεν ξέρουμε.
    H αντίστοιχη τούρκικη λέξη σημαίνει κάτι πατικωμένο. http://www.nisanyansozluk.com/?k=yast%C4%B1k

  4. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Είχαν οι αρχαίο πτυσσόμενες πόρτες; 🙂 Γι αυτό λένε, όταν εμείς είχαμε λεωφορεία, οι άλλοι πήγαιναν με τις γκαμήλες…

    Yπάρχει μια ωραία έκφραση, «Ο καθείς, και το μαξιλάρι του…» Σαν να λέμε, ο καθένας και τα βάσανά του. Βεβαίως ισχύει στο έπακρο και για το μνημονιακό μας μαξιλάρι…

  5. Πάνος με πεζά said

    Και το trailer από μια ελληνική ταινία, με αυτό τον τίτλο :

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Γιατί το μανιτάρι;

    2 Δεν το ήξερα το τραγούδι

    3 Περίεργο είναι ότι η Ανατολή, αν και χρησιμοποιούσε κατά κόρον μαξιλάρια δεν μάς άφησε καμιά λέξη (ενώ μας άφησε το ντιβάνι με όλες του τις χρήσεις)

    4 Δεν την ήξερα την έκφραση.

  7. Πάνος με πεζά said

    @ 6 (4) : Μάλλον έχει να κάνει με το ότι στο μαξιλάρι μας κάνουμε κάθε βράδι τον απολογισμό της μέρας, λέμε τον πόνο μας – έστω και με τη σκέψη.

  8. Ο Φλωράκης δεν είχε πει το ’89 μια έκφραση με το μαξιλάρι, ως σύμβουλο ή κάτι τέτοιο;

  9. spiral architect 🇰🇵 said

    Καλημέρα και καλή βδομάδα.

    Παράπλευρο των μαξιλαριών και των χθεσινών-προχθεσινών εξαγγελιών του Τσίπρα στη ΔΕΘ είναι το «ρεπορτάζ» της βρομοεφημερίδας:
    Το πρωθυπουργικό αεροσκάφος με… αναμμένες μηχανές περιμένει τον Τσίπρα στο αεροδρόμιο Μακεδονία [εικόνες] | iefimerida.gr

    Εσείς, πως καταλαβαίνετε από τις εικόνες ότι, οι μηχανές του Gulfstream είναι αναμμένες;
    (άμα σε πληρώνει ο Τσίπρας για να κάνεις αντιπολίτευση)

  10. gpoint said

    Για μαξιλάρια δεν ξέρω πολλά μα για την ευτυχία που αναγραφεται στην αναρτημένη εικόνα του έχω πιο πρακτική λύση για να μη γυρνάμαι δεξιά κι αριστερά όπως δείχνει !

  11. Sarant said: «Στις 21 Αυγούστου η Ελλάδα βγήκε από τα … μνημόνια».

    # Ακριβώς έτσι. Όπως και κάποια …πεταλούδα Ροζαλία: Υπέγραψε συμβόλαιο με τον νταβατζή της ότι απαλάσσεται της υποχρεώσεως προς εκπόρνευσιν μετά από …80 χρόνια. Και το έρριξε στο γλέντι!

  12. ap8938 said

    η έξοδος από τα μνημόνια δεν θα έπρεπε να σηματοδοτεί και την άρση του νομοθετικού πλαισίου που τα συνοδεύει και επιβλήθηκε εξαιτίας τους ή έστω στο όνομά τους;

  13. Avonidas said

    Καλημέρα.

    Αυτά, στην μπελ επόκ. Στη σημερινή εποχή, που είναι σαφώς πιο δύσκολη, ας ελπίσουμε ότι το χρηματοδοτικό μαξιλάρι θα σταθεί αρκετό για να αποσβέσει τους μεταμνημονιακούς κραδασμούς

    Ε, ρε, μαξιλαρωμα που τους πρέπει για την παράσταση στη ΔΕΘ…

  14. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ξαναματακαλημέρα!

    >>δεν θα μπορούσαν να μην αφήσουν το ίχνος τους στη γλώσσα
    -καινά μνημόνια

    Προσκεφαλάδι δεν είδα 🙂

  15. Avonidas said

    η έξοδος από τα μνημόνια δεν θα έπρεπε να σηματοδοτεί και την άρση του νομοθετικού πλαισίου που τα συνοδεύει και επιβλήθηκε εξαιτίας τους ή έστω στο όνομά τους;

    Μα δε βγήκαμε απ’ τα μνημόνια, απ’ τις δόσεις βγήκαμε. Ή μαλλον ουτε καν αυτο, απλώς αλλαξαμε ντηλερ: τώρα θα ψωνίζουμε από τις αγορές μαύρο, κατάμαυρο…

  16. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ιστορικές χρήσεις μαξιλαριού:
    Η Σπυράκη έκρυψε το μυστικό κάτω απ΄το μαξιλάρι της. Ήξερε ως δημοσιογράφος και το απόκρυψε – κι αυτή, αλλά και άλλοι στο MEGA- πως στρατιωτικό αεροπλάνο από την Ελευσίνα, πηγαινοερχόταν στην Ιταλία με…χρήματα, την εποχή 2010-2012 (που κατέρρευσαν οι τράπεζες).

  17. ΓΤ said

    @10> (σκέψεις απόρων κορασίς)

    γνωστότατη είναι η κορασίς
    αδαμιαία στον φακό του Αμπντέλ Κεσίς
    και η Χριστοπιστία έκανε ντου
    όταν εγύμνωνε τη Λέα Σεϊντού

  18. NIKOS NIKOS said

    Καλημέρα, καλή εβδομάδα!

    μάσσω= εργάζομαι με τα χέρια,κατεργάζομαι>μάττω(Αττική διάλεκτος)
    Από μάσσω>μάζω,μάγω(μάγουλο,μαγειρεύω)>manger>manggiare (από μάγω>manger όπως απο άγγελος>angelo)
    Από μάσσω>μελ. μάξω>maxilla>μαξιλάρι

    Σημ. Το μαξιλάρι πάντα είναι μαλακό και εύπλαστο, δηλαδή μπορεί να διαμορφωθεί (κατεργαστεί) με τα χέρια.(μάσσω)

    Από το LSJ:
    μάσσω, S.Fr.563; Att. μάττω Eup.340: fut. μάξω Ar.Lys.601 (anap.) (ἀνα- Od. 19.92): aor. ἔμαξα Pherecr. 183.2, Pl.R.372b, Arist. Rh.1416b31, Nic.Th.952: pf. μέμᾰχα Ar.Eq.55:—Med., fut. μάξομαι (ἐμμ-) Call.Dian.124: aor. ἐμαξάμην Hdt.1.200; poet. μαξάμην AP 5.295 (Agath.):—Pass., aor. 1 ἐμάχθην Aret.CD2.12: aor. 2 ἐμάγην [ᾰ] (v. ἐκμ-): pf. μέμαγμαι Ar.Eq.57, Th.4.16: freq. in compds. with ἀπό, ἐκ:—knead, press into a mould, esp. of barley-cakes which were subsequently moistened and eaten without baking (cf. μακτός), S. l. c., Ar.Pax14; μᾶζαν μεμαχότος Id.Eq.55 (also in Med., Hdt. l.c., Ar.Nu.788); ἐκ μὲν τῶν κριθῶν ἄλφιτα . . , ἐκ δὲ τῶν πυρῶν ἄλευρα, τὰ μὲν πέψαντες, τὰ δὲ (viz. ἄλφιτα) μάξαντες Pl. l.c.: metaph., μάττειν ἐπινοίας Ar.Eq.539:—Med., εὐλόγου αἰτίας ματτόμενον Pall.in Hp. Fract.12.286 C. :—Pass., μᾶζα μεμαγμένη Archil.2; μᾶζαν ὑπ’ ἐμοῦ μεμ. Ar.Eq.57, cf. 1167; σῖτος μεμαγμένος dough ready kneaded (or pressed into cakes), Th. l. c., cf. Ar.Pax28; ὅστις ἀλφιτοσιτεῖ, ὕδατι μεμαγμένην (μεμιγ- codd.) ἀεὶ τὴν μᾶζαν ἐσθίει prob. cj. in X.Cyr.6.2.28, cf. Agathocl.6.

    http://stephanus.tlg.uci.edu/lsj/#eid=67282&context=lsj&action=hw-list-click

  19. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Χαχα,πάνω που είπα για την κα Σπυράκη,νάτη στο ράδιο να λέει ότι την ώρα που θα (υποχρωθεί να) αγγίξει η κυβέρνηση το χρηματοδοτικό μαξιλάρι θα μας πάρει και θα μας σηκώσει, κι ότι η αξιοπιστία του κου Μητσοτάκη θα συντελέσει στην αποκλιμάκωση των επιτοκίων. Η αξιοπιστία του Κ.Μ θα συντελέσει στην αποκλιμάκωση τνω επιτοκίων. Τί ακούμε…
    Πωπω θεέ μου βόηθα μας κι εμάς και του Γς τ΄αποτελέσματα

    Μνημόνιο μνημόνιο
    δε άλλαξε τ΄αμόνιο
    Αλύπητα θα κοπανά
    εκεί που σφάζει και πονά
    (Κατά το παλιό :δολάριο δολάριο δε άλλαξε τροπάριο)

  20. sarant said

    8 Κάτι πρέπει να είχε πει, αλλά δεν θυμάμαι τη διατύπωση. Οι Γάλλοι έχουν consulter son oreiller

  21. Πάνος με πεζά said

    Το χρηματοδοτικό μαξιλάρι, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, θα λειτουργήσει κάπως έτσι :

  22. cronopiusa said

    στου Χριστού το κονταράκι έχω εγώ μαξιλαράκι

    6

    Οι βόμβες δίνουν δουλειές

  23. ΓΤ said

    20> Το fractal αναδημοσίευσε στις 10.08.2016 τη συνέντευξη που έδωσε ο Φλωράκης στον Δουατζή τον Σεπτέμβριο του 1989 («Στις δύσκολες στιγμές συμβουλεύομαι το μαξιλάρι μου»). Βλ. στο http://fractalart.gr/charilaos-florakis/

  24. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Της χήρας το προσκέφαλο
    µυρίζει σαν κυδώνι,
    και το µυρίστηκα κι εγώ,
    κι ο νους µου δε µερώνει

  25. ΓΤ said

    23 «τη συνέντευξη που είχε δώσει» το σωστό

  26. LandS said

    Το μαξιλάρι λοιπόν (ή μαξιλαράκι) με αυτή την έννοια είναι σημασιολογικό δάνειο από το αγγλικό cushion

    Το χρηματοδοτικό μαξιλάρι το ξέρω για buffer.

  27. Νέο Kid said

    Οι Εγγλέζοι έχουν το pillow talk. Η καλή κρεβατομουρμούρα (οξύμωρον,ε; Εγγλέζοι είναι αυτοί.)
    Η κανονική κρεβατομουρμούρα λέγεται nagging ή bed nagging (νομίζω…)

  28. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Γεια σου Κρόνη

    Τα πολιτικά μου πιστεύω τ΄αφήνω κάτω από το μαξελάρι μου, όταν πηγαίνω στη δουλειά μου, θυμάμαι να λέει και να ξαναλέει ένας θείος μου που δούλευε στην Αγροτική τράπεζα,στα δάνεια, σε μια εποχή που ήταν ακόμη πολύ δύσκολες οι δανειοδοτήσεις και μέσα στις εντάσεις προφανώς επικαλούνταν κάποιοι και πολιτικές απόψεις είτε για απορρίψεις είτε για εγκρίσεις.

    26.Το χρηματοδοτικό μαξιλάρι το ξέρω για buffer.
    «Κας μπάφερ» το είπε πριν η Σπυράκι στο 24.7 ράδιο

  29. The pillow book, από τις καλύτερες κτγμ ταινίες του Γκριναγουέι:
    https://en.wikipedia.org/wiki/The_Pillow_Book_(film)
    Από γιαπωνέζικο μεσαιωνικό μυθιστόρημα: https://en.wikipedia.org/wiki/The_Pillow_Book

  30. Πάνος με πεζά said

    To «μαξιλάρι» νομίζω ότι το πρωτοάκουσα στον «Εκατομμυριούχο» (το τηλεπαιχνίδι), όπου μετά την πέμπτη σωστή απάντηση ο παίχτης είχε ένα ποσόν εξασφαλισμένο (δεν έφευγε με μηδέν κέρδος σε λάθος απάντηση). Αντίστοιχα υπήρχε κι ένα δεύτερο, μεγαλύτερο ποσόν, μετά από κάποιες ερωτήσεις.

  31. NIKO NIKO, πάλι συσχετίζεις άσχετα πράγματα βάσει μιας τυχαίσς φωνητικής ομοιότητας. Το γαλλ. manger προέρχεται από το λατ. manducare, που αρχικά σήμαινε ‘μασώ’ (κλασ. λατ. mandere, πρβ. mandibulum =κάτω γνάθος) αλλά στα ύστερα λατινικά έφτασε να σημαίνει απλώς ‘τρώω’ (πρβ.στη Βουλγάτα, στην παραβολή του ασώτου, Et cupiebat implere ventrem suum de siliquis, quas porci manducabant : et nemo illi dabat = και επεθύμει γεμίσαι τὴν κοιλίαν αυτού από των ῶκερατίων ὧών ἤήσθιον οι χοίροι, καὶ ουδεὶς ἐεδίδου αυτώ.)

  32. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Βρέχε το μαξελάρι μου
    τς αγάπης σου το δάκρυ

    και προσαθώ μα δε μπορώ
    φως μου να βρω μιαν άκρη
    (του παλιού λυράρη Ροδάμανθου Ανδρουλάκη)

  33. sarant said

    23 Μπράβο

    26 Αλλά το buffer κατά λέξη δεν θα πει μαξιλάρι. Και ασφαλώς χρησιμοποιούν και το cushion πχ
    https://www.morethanmoneysaving.com/what-is-financial-cushion/

    30 Mπράβο, αυτό το Μαξιλάρι έπρεπε να το αναφέρω.

  34. Νέο Kid said

    Buffer είναι γενικότερη έννοια. Σημαίνει αποσβεστήρας. Κάτι που απορροφά κρούσεις ή κραδασμούς.
    Cushion και η σπόντα του τραπεζιού του μπιλιάρδου . Και το τρίσποντο μπιλιάρδο ( το τρίτο τη τάξει και τη τέχνηι αριστοτεχνικώς παιζόμενο και εις νεοκιδιακόν βάθος αναλυόμενο παίγνιο, μετά του τεξανικού χολδέμιου και του ζατρικίου) three cushion billiards.

  35. NIKOS NIKOS said

    (Η ίδια διάκριση ισχύει και στα γαλλικά, όπου το προσκέφαλο λέγεται oreiller ενώ τα άλλα μαξιλάρια coussin, λέξη από την οποία προέρχεται και το αγγλικό cushion. Οι Γερμανοί λένε Kissen για το μαξιλάρι γενικώς και εξειδικεύουν για το προσκέφαλο σε Kopfkissen)

    cushion, από το κισσός (προστασία και υποστήριξη)

  36. Νέο Kid said

    Και φυσικά, το γκουγκλουγκόπραμα και το ΛΚΝ αποδίδουν λανθασμένα (οποία έκπληξις!) τον αποσβεστήρα ως αμορτισέρ και dumper .
    Αξιολύπητη τεχνική λεξιπενία…

  37. sarant said

    Μου λέει φίλος με μέιλ ότι το 1830 ο Καποδίστριας καθιέρωσε το λειτούργημα του Μνήμονος. Μνήμων ήταν ο σημερινός συμβολαιογράφος. Η ονομασία αυτή καθιερώθηκε το 1834 από την Αντιβασιλεία και αντικατεστησε τον Μνήμονα.

  38. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ερωτόκριτος
    K’ εγώ’χα τόση πεθυμιά (πούρι μεγάλο πράμα) 978 Α
    να βάνω στο προσκέφαλο κάθε βραδύ το γράμμα.

    Nα το θωρώ ταχιά κι αργά, κ’ εις τα προσκέφαλά μου 70 Β
    να το κρεμνώ, κι οληνυκτίς να βρίσκεται κοντά μου

    Eκούμπησε την κεφαλήν εις το προσκεφαλάδι, 1645 Γ
    και φαίνεταί του ζωντανός εμπήκεν εις τον Άδη·

    * * *
    Ανωγειανό μοιρολόι,για το στρατιώτη που σκοτώθηκε και θάφτηκε ανεύρετος στης Αλβανίας τα βουνά,από τη γυναίκα του
    Μανόλη που σου βάλανε
    προσκέφαλο λιθάρι
    τάξε πως δεν εκέντησα
    ποτέ μου μαξελάρι

  39. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    ΟΙ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ ΤΩΝ ΝΑΥΤΙΚΩΝ (Ν.Κ.)

    Οι Γιαπωνέζοι ναυτικοί, προτού να κοιμηθούν,
    βρίσκουν στην πλώρη μια γωνιά που δεν πηγαίνουν άλλοι
    κι ώρα πολλή προσεύχονται βουβοί, γονατιστοί
    μπρος σ’ ένα Βούδα κίτρινο που σκύβει το κεφάλι.

    Κάτι μακριά ως τα πόδια τους φορώντας νυχτικά,
    μασώντας οι ωχροκίτρινοι μικροί Κινέζοι ρύζι,
    προφέρουνε με την ψιλή φωνή τους προσευχές
    κοιτάζοντας μια χάλκινη παγόδα που καπνίζει.

    Οι Κούληδες με την βαριά βλακώδη τους μορφή
    βαστάν σκυφτοί τα γόνατα κοιτώντας πάντα κάτου,
    κι οι Αράπηδες σιγοκουνάν το σώμα ρυθμικά,
    κατάρες μουρμουρίζοντας ενάντια του θανάτου.

    Οι Ευρωπαίοι τα χέρια τους κρατώντας ανοιχτά,
    εκστατικά προσεύχονται γιομάτοι από ικεσία
    και ψάλλουνε καθολικές ωδές μουρμουριστά,
    που εμάθαν όταν πήγαιναν μικροί στην εκκλησία.

    Και οι Έλληνες, με τη μορφή τη βασανιστική,
    από συνήθεια κάνουνε, πριν πέσουν, το σταυρό τους
    κι αρχίζοντας με σιγανή φωνή « Πάτερ ημών…»
    το μακρουλό σταυρώνουνε λερό προσκέφαλό τους.

  40. Πάνος με πεζά said

    Και μην ξεχνάμε και τα πέτρινα (ή μάλλον τσιμεντένια) χρόνια των ελληνικών γηπέδων : «Μαξιλαράκι παιδιάαααα»
    Κάποιοι μικροπωλητές το χόντραιναν : «Μιλάμε για τσιμέντα κόκαλο, παιδιάααα»
    Τα μαξιλαράκια ήταν φελιζόλ (φτηνό εκείνες τις εποχές, που μόνο για μόνωση δε μιλούσαμε…), και στροβιλίζονταν στον αέρα με το τέλος του παιχνιδιού…

  41. Πάνος με πεζά said

    Άρα δηλαδή, προσκέφαλο το μαξιλαράκι για το κεφάλι, και προσ@#!@# ??? αθτό για τα οπίσθια;

  42. NIKOS NIKOS said

    @31 Πάλι βιάζεσαι.
    mandibulum<mando<mado<μάττω(Αττ.)<μάσσω=εργάζομαι,κατεργάζομαι

    maxilla και mandibulum από τα μάσσω(μάττω) προέρχονται. Όπως και η γνάθος από το γνέθω(χειρωνακτική εργασία)

    Η λατινική έχει επιρροές και από τα τρεις γλωσσικές μας διαλέκτους.

  43. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ε αυτό δεν το ΄ξερα!
    «Τι στο καλό είναι πάλι τούτο το cushioning;», θα ρωτήσετε και θα έχετε απόλυτο δίκιο. Πρόκειται για έναν σχετικά καινούριο όρο που αφορά στις σχέσεις, στα ελληνικά θα τον μεταφράζαμε ως «μαξιλάρωμα».
    http://popaganda.gr/cushioning-maxilaroma/

    41. Εχει κι άλλα, για το σύνδρομο αυχένα , για την επιδιδυμίτιδα…

  44. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Ὡς προστατευτικὸ ἐνδιάμεσο χρησιμοποιεῖται καὶ τὸ fender n (boat: protective pad) (ναυτικός όρος) μπαλόνι, στρωμάτσο ουσ ουδ
    (επίσημο) παράβλημα ουσ ουδ
    .

    Ὑπάρχει καὶ τὸ buffer solution στὴ χημεία γιὰ νὰ διατηροῦμε σταθερὸ τὸ πεχὰ τῶν διαλυμάτων. Στὰ ἑλληνικὰ ἀποδόθηκε ὡς «ρυθμιστικὸ διάλυμα».

    Ἐκτὸς ἀπὸ τὸ «financial cushion» προτείνω καὶ τὸ «financial mattress» γιὰ τὰ λεφτὰ ποὺ εἶναι «στὸ στρῶμα». 🙂

  45. spiridione said

    Πάντως, είναι περίεργο που μόνο στα ελληνικά έγινε αυτή η μεταβολή στη σημασία, από τη λατινικό maxilla = γνάθος στο μαξιλάρι.

    Από τη maxilla προέρχεται και η μασέλα
    https://en.wiktionary.org/wiki/mascella#Italian

  46. ΓΤ said

    @44
    Τα φράγκα οι κρονόληροι
    καταχωσιά στο mattress
    τσιφούτες και χρυσόλιροι
    τη μέρα μοιρολάτρες

  47. spiridione said

    Στον βυζαντινό ιππόδρομο υπήρχε και αξίωμα μαξιλλάριος

    .. και ανερχομένου του βασιλέως, απολύουσι τα διίππια, και ίσταται ο μαξιλλάριος εις τον τόπον αυτού, και οι δύο θεωρηταί ….
    https://books.google.gr/books?id=K0tRAAAAcAAJ&pg=PA352&dq=%22%CE%BC%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjH_bKNtbDdAhVFJlAKHUHmDcgQ6AEIQzAG#v=onepage&q=%22%CE%BC%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82%22&f=false

    Αναφέρεται ότι «μαξιλλάριος, maxillaris = ad maxillam pertinens, υπηρέτης εν τω ιπποδρόμω επιμελούμενος των προσκεφαλαίων», αλλά δεν ξέρω αν αυτό είναι σίγουρο
    https://books.google.gr/books?id=52xDAQAAMAAJ&q=%22%CE%BC%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BB%CE%AC%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82%22&dq=%22%CE%BC%CE%B1%CE%BE%CE%B9%CE%BB%CE%AC%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjF4KXKr7DdAhVpx4sKHe8qCbkQ6AEIOzAE

  48. ΓΤ said

    @40> Ωραία χρόνια… Στις κερκίδες να παρευλαύνουν άθλιες Afri-Cola, o «φιστίκια ο Άραψ» με τρελό γρέζι στη φωνή, ενώ τα καλλικέλαδα ηχεία έκρωζαν Γιώργο Μπουλουγουρά (τι τεφαρίκι επώνυμο) με τη «Χαμένη πολιτεία» (https://www.youtube.com/watch?v=lk4JK2HmfFg) 🙂

  49. Γιάννης Ιατρού said

    Χαιρετώ,

    19 (τέλος): ΕΦΗ
    Καλά τα πήγε, προς το παρόν το γλύτωσε … 🙂

  50. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Και το καλό περιοδικό Μνήμων

    Άλλα ..μνημονιώδη: Μνημονιάδα,μνημονίαση και μνημονισμένοι, φτιαχτές λέξεις γύρω από τη …μνημονιοκατάστασή μας.

  51. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    49. 🙂

  52. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Για δες! φουλ του 49! Γιάννη πάρε λαχείο,γράψε τζόκερ,ξερωγώ.

  53. Πάνος με πεζά said

    Cushion layer, εις την Πολιτικομηχανικήν πάντως, λέγεται ένα στρώμα εξυγίανσης του εδάφους, κάτω από θεμελιώσεις.

  54. Πάνος με πεζά said

    # 48 : Και οι ανακοινώσεις του σκορ online : «Μοτοσυκλέτες Γιώργος Κατρίνης…Γιώργος Κατρίνης καιιιιι…αυτή τη στιγμή, Ολυμπιακός-Καστοριά 1-0 !» (Μιλάμε για εποχή που ακόμα και το τρανζιστοράκι, το κουβαλούσε ο ένας στους 20, στο γήπεδο, και αν…)

  55. Pirros said

    Να κι ένα αντιμνημόνιο από τα 60s

  56. Γιάννης Ιατρού said

    52: χαχα, μού έχει πέσει, …εδώ και 45 χρόνια 🙂 🙂

  57. ΓΤ said

    @54> Και το βράδυ αποτελέσματα με τον ασπρόμαυρο Βαγγέλη Φουντουκίδη, τα βαριά γυαλιά του οποίου ήταν από μόνα τους μπαούλο-TV. Πάμε στο ξερό της Κορίνθου το 1980, λευκή ισοπαλία το Τριφύλλι, και τα ασήκωτα γυαλιά του Φουντουκίδη στο 2:13 στο https://www.youtube.com/watch?v=kwbyUHdGaCc 🙂

  58. Κ. Καραποτόσογλου said

    «δ ι κ λ ί δ α, η. Παράγεται από το δ ύ ο + κ λ ί ν ω, άρα η σημασία του είναι ‘αυτό που γυρίζει και προς τη μια και προς την άλλη πλευρά’, δεν παράγεται από το ρ. κλείω, για να γραφεί όπως το κλειδί».

    Κ. Μηνά, Παρατηρήσεις στη Γραμματική Νεοελληνικής, Αθήνα 2008, σ. 212.

    Μαξιλάρι

    Τον μεταφορικό συσχετισμό ανάμεσα στις έννοιες «φτερό» και «καρφί», που μας έδωσε στα βλάχ. τη χρήση penură (< λατ. pinnula «μικρό φτερό») ως «καρφί», τον συναντάμε και στην περίπτωση της λ. pernă «καρφί» (< σλάβ. perina, από τη λ. pero «φτερό») στο ιδίωμα της Χρυσομηλιάς. Η λ. pernă / perină στα ρουμάν. δηλώνει την έννοια «μ α ξ ι λ ά ρ ι». Στην περίπτωση αυτή έχουμε μετωνυμικό σχηματισμό, καθώς υποδηλώνεται με την έκφραση αυτή η ύλη του αντικειμένου αναφοράς, που είναι τα π ο ύ π ο υ λ α ως γέμισμά του.

    Αντ. Μπουσμπούκη, Σημασιολογικές μεταβολές απ᾽τα λατινικά σε βλάχικα και ιταλικά ιδιώματα, λήμμα penurǎ

  59. sarant said

    49 Α μπράβο, ευτυχώς!

    58 Ευχαριστούμε. Ώστε η ρουμάνικη λέξη πλάστηκε από το υλικό.

  60. Πέπε said

    Κόρη το μαξελλάρι σου:

    (Το ερωτικότερο δημοτικό τραγούδι που γνωρίζω)

  61. Νέο Kid said

    Το σχόλιο 44. του Δημητρη είναι μάλλον διαφωτιστικό για το λάθος των «λεξικών» που αποδίδουν το buffer ως «ρυθμιστή». Προφανώς οι χημικοί εισήγαγαν το «ρυθμιστικό διάλυμα » (καλώς ή κακώς , δεν ξέρω. Ας πουν οι χημικοί μας εδώ. Παντως έχει την έννοια του φραγματοσ, που δεν αφήνει το διάλυμα να αλλάξει πε χά, νομίζω) εκ του μπάφερ σολούσιον ή puffer εις την τευτονική … και οι τσομπαναραίοι λεξικογράφο το πήραν σκοινί κορδόνι ότι buffer είναι ο ρυθμιστής…

  62. Mπετατζής said

    Όλη μέρα παλικάρι και το βράδυ μαξιλάρι. https://www.slideshare.net/guest56ccab/ss-2386565
    Παροιμία του υπόκοσμου αποδελτιωμένη από τον Ηλία Πετρόπουλο, ο οποίος και την επεξηγεί.
    Υπάρχουν βέβαια και μνημονιακές συμπαραδηλώσεις και σε αυτή την χρήση.

  63. Αιμ said

    «Περίεργο είναι ότι η Ανατολή, αν και χρησιμοποιούσε κατά κόρον μαξιλάρια δεν μάς άφησε καμιά λέξη» ενώ αντίθετα στα Πορτογαλικά το μαξιλάρι είναι εντελώς αράβικο (άντε μαυριτάνικο) almofada από την μοχάδα.
    Τάχουμε ξαναπεί ή έχω déjà vécu ;

  64. NIKOS NIKOS said

    buffer από το ποιφύσσω (αναδιπλ. τύπος από το φυσάω), φυσώ, πνέω

    http://stephanus.tlg.uci.edu/lsj/#eid=86916&context=lsj&action=from-search

    ποιφ-ύσσω (redupl. form from φῦ, cf. φῦσα), blow, snort, Nic.Th.180 (ποιφύζειν v.l. ap. Sch.); Ζεφύρου μέγα ποιφύξαντος Euph.135; παιδικὰ ποιφυξεῖς, title of mime by Sophr. ap. Ath.7.324f. II. trans., blow up, Lyc.198; puff out, AP7.215 (Anyt.).

    αλλά και για το pillow μήπως ξέρει κανείς;

  65. To buffer state (γαλλ. état tampon), το κράτος που κύριο λόγο υπάρξεως έχει να εμποδίζει τις άμεσες επαφές και προστριβές ανάμεσα σε δύο όχι πολυ φιλικά κράτη, πώς λέγεται ελληνικά;

  66. NIKOS NIKOS said

    Κάτω από το μαξιλάρι μας κρύβουμε και προστατεύουμε πράγματα αλλά και αυτά που πρέπει να μας υπενθυμίσουν κάτι.
    Πάντα επίκαιρος και ο αγράμματος Καρλομάγνος που φρόντιζε να βάζει κάτω από το μαξιλάρι του βιβλία μπας και μάθει τίποτα.(πρωτοlinguaphone)

  67. Ε, ΝΙΚΟ ΝΙΚΟ, με τη λογική σου το pillow θα είναι από τον πίλο 🙂

  68. Νέο Kid said

    Για το buffer state δεν ξέρω. Το buffer zone παντως αποδίδεται νεκρή ζώνη.

  69. sarant said

    63 Και στα ισπανικά almohada είναι, αλλά εννοούσα ότι δεν άφησε τίποτα στα ελληνικά.

  70. Αὐγουστῖνος said

    Ἄσχετο μέν, ὡραῖος μεζὲς δέ (ὅπως πάντα, ἀπὸ τὴν πιατέλα τοῦ TVXS). Δηλαδή, ὄχι ἀκριβῶς μεζές, ἀλλά… ἐγὼ πάντως θὰ χρησιμοποιοῦσα ἄλλη λέξη, π.χ. ὑλοποίηση, γύρισμα σκηνῶν, κάτι τέτοιο τέλος πάντων. Ἀλλὰ ἡ Θεσσαλονίκη νὰ γίνει τόπος ἐκτελέσεων; Καὶ μάλιστα κινηματογραφικῶν παραγωγῶν; Μὲ πρώτους, ἐνδεχομένως, τοὺς producers τοῦ Μὲλ Μπρούκς;

    Γραφεία στη Θεσσαλονίκη για την εκτέλεση των κινηματογραφικών παραγωγών τους αποφάσισαν να ανοίξουν εντός των επόμενων μηνών τα «Nu Boyana Film Studios», μέλος του ομίλου «Nu Image», στον οποίο ανήκει και η αμερικανική Millenium Pictures

  71. Νέο Kid said

    65. Εγώ θα το απέδιδα παντως «ουδέτερο κράτος». Ο,τι πιο κοντινό και πιστό, νομίζω.

  72. ΓιώργοςΜ said

    65 Ρέθυμνο… 🙂

  73. Νέο Kid said

    https://www.etymonline.com/word/buffer#etymonline_v_18037
    Ο ορισμός του buffer από ένα σοβαρό και έγκυρο λεξικό. Όχι σαν τα καρακονξιλίκια τα δικά μας…

  74. Αιμ said

    Εγώ πάλι τα μπούφερ διαλύματα τα έλεγα σταθεροποιητές και φανταζόμουνα πως απορροφούν πρωτόνια όπως τα άλλα μπούφερ κραδασμούς

  75. Αιμ said

    69. Σαφώς και σε … εννόησα, απλά είπα να το συνεχίσω

  76. (73) Επειδή το 1836 είχε μόλις εφευρεθεί ο σιδηροδρομος, υποπτεύομαι ότι πρώτη σημασία του buffer θα ήταν ο προσκρουστήρας των βαγονιων. Έχει κανείς το ΟΕD να το ελέγξει;

  77. Νέο Kid said

    Δεν ξέρω τί είναι το ΟΕD , αλλά αυτή είναι σίγουρα. Και Puffer στα γερμανικά.

  78. Γς said

    Και το γιαπωνέζικο piRRow

    Το pillow φυσικά που δεν μπορουν να προφέρουν

  79. ΣΠ said

  80. ΣΠ said

    78
    Καλώς τον Γς. Καλά νέα, έτσι;

  81. Theo said

    @76, 77:

    Κατά το Oxford English Dictionary online,
    Origin
    Mid 19th century: probably from obsolete buff (verb), imitative of the sound of a blow to a soft body.

  82. Theo said

    @78:
    Καλώς τονε (ακμαιότατος, ελπίζω).

    Ρώτησα φίλο γιαπωνεζο και μού είπε πως μια χαρά προφέρουν το λ. Το ρ το προφέρουν λίγο παράξενα 🙂

  83. Γς said

    60:

    Σσσζσσσ
    Μην το χρουσοζεύετε.

    Για το χειρότερο πήγαινα, αλλά πέσανε τα μεγάλα μέσα. Αδελφικοί φίλοι Καθηγητές και τέτοια. Η ιατρική επιστήμη δεν είναι τυφλή. Ούτε κουφή.

    Ακούει και ενδίδει στις εκκλήσεις.

    Αναβολή; Αναστολή; Ποιος ξέρει.

    Παντως το είδανε λίγο διαφορετικά.

    Δεν το πιστεύω!!!

    Να είστε καλά. Ελπίζω

  84. cronopiusa said

    almohadas

    cojines

  85. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    60. Αριστούργημα, τώντι. 🙂
    Δε μπορώ να σου πω πόσο προσπαθούσα να ανακαλέσω μαντινάδα/τραγούδι με θέμα κόρη στην κάμαρα που στέλνει το αγαπημένος το φεγγάρι να γλιστρήσει ως την κλίνη της, να ρωτήσει το μαξιλάρι αν τα τα όνειρα της κυράς του τον περιλαμβάνουν! Με αυτό το υπέροχα τρυφερό και δυνατά ερωτικό που πόσταρες, παρηγορήθηκα αν και παραμένει η αναζήτηξη μέσα μου.

    72. Χίλιες ρακές!

  86. Jane said

    Υπήρχε και «σπείρα με τις μαξιλαροθήκες» στην Πελοπόννησο. 🙂
    Ονομάστηκαν έτσι, γιατί έβαζαν τα κλοπιμαία σε μαξιλαροθήκες που έπαιρναν από το σπίτι που ρήμαζαν.

  87. π2 said

    Ανάμεσα στα πολλά προσκεφάλαια των επιγραφών, βλέπω κι ένα υποκοριστικό προσκεφαλάδιν στη Δούρα-Ευρωπό.

    Και τώρα που ξεμπέρδεψα με το εντός θέματος σχόλιο-αφορμή, το εκτός θέματος:

    Η Δούρα-Ευρωπός είναι μια πόλη κόλαση στην κλίση της. Το πρώτο τοπωνύμιο δεν είναι θηλυκό αλλά πληθυντικός ουδετέρου. Ο συνδυασμός είναι άβολος στην κλίση. Οι περισσότεροι (κι εγώ μαζί), θεωρούμε κυρίαρχο (και βολικότερο) το δεύτερο όνομα, τη μετονομασία της πόλης από τον Σέλευκο Α΄, οπότε γράφουμε «η Δούρα-Ευρωπός», αλλά έχω δει και «τα Δούρα-Ευρωπός». Στην αιτιατική, αντίστοιχα, έχουμε «τη Δούρα-Ευρωπό» ή «τα Δούρα-Ευρωπό» για τους καθαρολόγους, το οποίο είναι λίγο άχαρο. Στη γενική τα πράγματα σκουραίνουν: «της Δούρα-Ευρωπού» λέω εγώ, κλέβοντας λίγο, «των Δούρων-Ευρωπού» είναι αδιανόητο, κι έχω δει πολλές φορές το δικαιολογημένο λάθος «της Δούρας-Ευρωπού».

    Καλύτερα να αποφεύγετε τη γενική. 🙂

  88. Triant said

    82: Εξ ου και το γνωστό:

    – How often do you have elections in Japan?
    – Evely molning.

  89. Theo said

    @88:
    🙂 🙂

  90. Classicist said

    Καλησπέρα κι από μένα,

    Θα μιλήσω ως επαγγελματίας κλασικίστρια…

    1) Γράφει ο κ. Σαραντάκος: «Το μαξιλάρι….. ανάγεται στο λατινικό maxilla, που είναι η σιαγόνα, μέσω της λέξης maxillaris (της σιαγόνας), που πέρασε στα μεσαιωνικά ελληνικά ως μαξι(λ)λάριον, μαξιλάριν και μαξελάριν. Αν σκεφτούμε μάλιστα πως maxilla είναι η άνω γνάθος, που δύσκολα ακουμπά στο μαξιλάρι, βλέπουμε πως την ετυμολογία δεν πρέπει να την παίρνουμε τοις μετρητοίς.»

    ΡΩΤΑΩ: Πότε πέρασε στα μεσαιωνικά ελληνικά το μαξιλ(λ)άριον κ. Σαραντάκο; Γιατί δεν ρωτάτε το TLG σας; Φυσικά, ούτε ο Μπαμπινιώτης ξέρει το πότε, ούτε ο Χαραλαμπάκης, ούτε το Μεσαιωνικό του Κριαρά, το οποίο γράφει τις εξής αερολογίες:
    «μαξιλάρι το· μαξελάρι(ν)· μαξιλάριν. Μαξιλάρι: (Ch. pop. 32). [<λατ. maxillaris ‑e με επίδρ. της κατάλ. ‑άρι(ον). Τ. ‑λλάριον στον Αχμέτ. Ο τ. μαξελάρι στο Βλάχ. και σήμ. ιδιωμ. Ο τ. ‑ιν και σήμ. ποντ. Η λ. και σήμ.]»

    2) Το μόνο σχόλιο που αξίζει είναι το 45 του Σπυρίδωνος, ο οποίος τολμά να θέσει τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων: «Πάντως, είναι περίεργο που μόνο στα ελληνικά έγινε αυτή η μεταβολή στη σημασία, από τη λατινικό maxilla = γνάθος στο μαξιλάρι.
    Από τη maxilla προέρχεται και η μασέλα
    https://en.wiktionary.org/wiki/mascella#Italian»

    ΡΩΤΑΩ: Γιατί ο κ. Σαραντάκος ξέχασε να συνδέσει την μασέλα με το μαξιλάρι, ενώ ο Μπαμπινιώτης την συνδέει; Γιατί ο κ. Σαραντάκος ξέχασε να επισημάνει ότι ΜΟΝΟ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ η λατινική γνάθος μετέβαλε σημασία και σημαίνει το μαξιλάρι; Γιατί ξέχασε να μάς πεί πότε το «μνημόνιο» μπήκε στην Ελληνική Γλώσσα για να αποδώσει το γαλλικό memorandum;

    Αυτά είναι τα ερωτήματα για τα οποία περιμένουμε απάντηση από εσάς, κ. Σαραντάκο. Τα υπόλοιπα που γράφετε τα βρίσκουμε και στα Λεξικά. Εννοείται ότι εγώ η παγκοσμίως άγνωστη κλασικίστρια έχω τις απαντήσεις, αλλά θα τις αναρτήσω τα μεσάνυχτα. Περιμένω απάντηση και από τον αγαπητό κ. Nick Nicholas, που είδα ότι με δικαίωσε στο χθεσινό νήμα στην κόντρα μου με τον κ. Σαραντάκο για τις γενικές «νοός + πλοός», που είναι καθαρά ιουδαιοχριστιανικές και εντελώς ανελλήνιστες

    ΥΓ: Εύγε στον κ. Σαραντάκο, που είχε το θάρρος να βγεί και να ομολογήσει (σχόλιο 37) πως όταν έγραφε το παρόν άρθρο στην «Αυγή» αγνοούσε τον θεσμό του «Μνήμονος» (= συμβολαιογράφου) που είχε θεσπίσει το 1830 ο Καποδίστριας. ΙΔΟΥ και το πρωτότυπο από την «Γενική Εφημερίδα της Ελλάδος» (1831).

    Προφανώς, ο ελληνογνώστης Καποδίστριας πήρε την λέξη από τον Αριστοτέλη: Στο 7ο Βιβλίο των Πολιτικών, ο Αριστοτέλης μάς πληροφορεί ότι οι Μνήμονες και οι Ιερομνήμονες ήσαν κάτι σαν τους συμβολαιογράφους στην Αρχαία Αθήνα: «…καλούνται δε ιερομνήμονες και επιστάται και μνήμονες…»

  91. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Jefferson Airplane ( Surrealistic Pillow ) – 1967 – HQ

    01 – She Has Funny Cars – 00:00
    02 – Somebody To Love – 03:06
    03 – My Best Friend – 06:00
    04 – Today – 08:59
    05 – Comin’ Back To Me *** – 11:56
    06 – Of A Mile In 10 Seconds – 17:11
    07 – D. C. B. A. – 25 – 20:49
    08 – How Do You Feel – 23:24
    09 – Embryonic Journey – 26:51
    10 – White Rabbit – 28:43
    11 – Plastic Fantastic Lover – 31:12
    12 – In The Morning – 33:46
    13 – J. P. P. Mc Step B. Blues – 40:04
    14 – Go To Her – 42:37
    15 – Come Back Baby – 46:37
    16 – Somebody To Love – 49:32
    17 – White Rabbit – 52:31

  92. Χαρούλα said

    Το μαξιλάρι κρύβει τα λεφτά, στηρίζει το κεφάλι, βοηθά την σκέψη και την συτοκριτική, αλλά ρουφά και τα δάκρυα.

  93. Χαρούλα said

    83 Γς
    Για τα ευχάριστα και να μην σε ….χρουσοζευουμε!😅

  94. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αντιγράφω από
    @VPetsopoulos 21 Αυγ
    Γύρνα πίσω μωρή, πως μπαίνει η μαξιλαροθήκη

  95. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    94. το ψευδώνυμό του τουιτερά είναι Αντιμνημοσυνιακός και το χάλασα 😦

  96. Jane said

    Συγγνώμη για το «σεντόνι» αλλά μιας και περί μαξιλαριών το άρθρο.. 🙂

    Μια φορά κι έναν καιρό, σε μια μακρινή χώρα που την έλεγαν Ουρανούπολη, βασίλευε ένας μισητός άρχοντας, ο Αρπατίλαος ο πρώτος. Ο άρχοντας αυτός είχε δώδεκα κορόνες. Κάθε μήνα, δηλαδή, άλλαζε κορόνα.
    Είχε επίσης ένα χρυσό τηλεσκόπιο και ένα φτερό από κοράκι. Πρώτα θα σας πω τι έκανε με το φτερό από κοράκι και μετά θα σας πω τι έκανε με το τηλεσκόπιο: Με το φτερό έγραφε νόμους.
    Όχι όμως συνηθισμένους νόμους. Νόμους απαίσιους και φοβερούς.
    Για να σας δώσω ένα παράδειγμα, ήθελε οι υπήκοοί του να δουλεύουν ασταμάτητα στα ορυχεία και να βγάζουνε χρυσό και πολύτιμα πετράδια, για να στολίζει τις δώδεκα βασιλικές κορόνες του. Γι’ αυτό είχε βγάλει ένα νόμο που καταργούσε τις Απόκριες, τα διαλείμματα των σχολείων, τα πάρτι των γενεθλίων και τις Κυριακές. Σύμφωνα με το νόμο αυτό, οι Κυριακές άλλαζαν όνομα: Βαφτίζονταν «Προδευτέρες» και δεν ξεχώριζαν στο παραμικρό απ’ τις κανονικές Δευτέρες.
    Ένας άλλος νόμος πάλι όριζε ότι όλα τα λούνα παρκ και οι παιδικές χαρές έπρεπε να κλείσουν και στη θέση τους να στηθούν πέτρινες φυλακές. Τις φυλακές τις είχε ανάγκη ο Αρπατίλαος, για να κλείσει όσους παραβίαζαν τον προηγούμενο νόμο και τολμούσαν να σβήσουν κεράκια γενεθλίων ή να ντυθούν πιερότοι ή μπαλαρίνες τις Απόκριες ή να μην πάνε σχολείο την Προδευτέρα.
    Και επειδή οι φυλακές χρειάζονταν λουκέτα και συρματοπλέγματα, είχε βγάλει έναν άλλο νόμο, που όριζε ότι όλοι οι ανθόκηποι και τα πάρκα έπρεπε να πυρποληθούν και στη θέση τους χτιστούν εργοστάσια κατασκευής λουκέτων και πλεκτήρια συρματοπλεγμάτων.
    Και να΄ ταν μόνο αυτοί οι νόμοι!… Δεν ήταν..Είχε βγάλει τόσους πολλούς νόμους ο Αρπατίλαος, που οι ταλαίπωροι οι Ουρανοπολίτες, ό,τι και να κάνανε, δεν μπορεί, όλο και κάποιον θα παραβιάζανε..

    Μια μέρα, ο Αρπατίλαος κάλεσε στην αίθουσα του θρόνου τρεις έμπιστους αυλικούς. Τον Τίλιο Ξεφτίλιο, τον υπασπιστή του, το Βουλίμιο Βλήμα, τον αρχηγό της φρουράς, και το Σαυρίλιο Βρισελιέ, τον αρχιμάγο του παλατιού.
    – Μπορείτε να μου εξηγήσετε, τους ρώτησε, γιατί δε με αγαπάνε οι υπήκοοί μου; Έχω βγάλει πάνω από πενήντα νόμους που ορίζουν ότι πρέπει να με αγαπάνε μέχρι σκασμού, αλλά αποτέλεσμα δε βλέπω.
    – Δε σας αγαπάνε, επειδή τα βράδια ονειρεύονται.. Ο Αρπατίλαος σούφρωσε τα φρύδια. – Τι σχέση έχει αυτό; ρώτησε.
    – Έχει και παραέχει, Μεγαλειότατε, εξήγησε ο Σαυρίλιος. Βλέπουν στον ύπνο τους τούρτες, πυροτεχνήματα και λούνα παρκ, τα συγκρίνουν με τα συρματοπλέγματα και τα λουκέτα που βλέπουνε στον ξύπνιο τους και δεν είναι ν’ απορεί κανείς που τα βάζουνε μαζί σας!
    -Μεγάλος μπελάς τα όνειρα, συμφώνησε ο Βουλίμιος Βλήμας . Κάτι ονειράκια τόσα δα, που δε σου γεμίζουνε το μάτι, φουντώνουνε καμιά φορά, φουντώνουνε σαν τη φωτιά, γίνονται σίφουνας, λαίλαπα γίνονται και κάνουνε τον κόσμο άνω κάτω! Ο Αρπατίλαος άλλαξε χρώμα, κοίταξε πίσω από τον ώμο του και ξεροκατάπιε.
    -Τι έχετε να προτείνετε; ρώτησε πιπιλώντας την άκρη του σκήπτρου του ανήσυχος.
    -Μόνο αν τους στερήσετε τα όνειρα, τότε μόνο θα ησυχάσετε, τον συμβούλεψε ο Βουλίμιος Βλήμας με τη βροντερή φωνή του.
    Προτείνω να βγάλετε ένα νόμο που θα απαγορεύει αυστηρά τα όνειρα!
    ……………………………

    Από τα «μαγικά μαξιλάρια» του Τριβιζά. Βιβλίο που θα ήταν καλό να το διαβάσουν και μεγάλοι.

  97. loukretia50 said

    96. Οι μεγάλοι που ονειρεύονται μένουν παιδιά στην καρδιά.
    Οι άλλοι τρέχουν να ανακαλύψουν «Ποιος έκανε πιπί στο Μισισσιπί ?»*

    *«κι αν κάθε άτακτο παπί έκανε πιπί στο Μισισσιπί,
    Θα λέγονταν Μισιπιπί! » – Τριβιζάς

    Επίσης καλό «Η τελευταία μαύρη γάτα» του ίδιου
    ——————————————————–

    Τα όνειρα δε χωράνε στα μαξιλάρια μας!

  98. raf said

    72 Είναι η ίδια απάντηση στο αστειάκι που ακούγεται (εκατέρωθεν): τι βρίσκεται ανάμεσα στα ζώα και τους ανθρώπους 😛

  99. ΓιώργοςΜ said

    98 Από εκεί προέρχεται η… έμπνευση 🙂

  100. loukretia50 said

    30 … χτηνος !
    Δηλαδή για να περνάτε συχνότερα πρέπει να σας βρίζουμε?

    Ένα ποίημα για μαξιλάρια

    PILLOW – Li-Young Lee,
    There’s nothing I can’t find under there.
    Voices in the trees, the missing pages
    of the sea. Everything but sleep.

    And night is a river bridging
    the speaking and the listening banks,
    a fortress, undefended and inviolate.
    There’s nothing that won’t fit under it:
    fountains clogged with mud and leaves,
    the houses of my childhood.

    And night begins when my mother’s fingers
    let go of the thread
    they’ve been tying and untying
    to touch toward our fraying story’s hem.

    Night is the shadow of my father’s hands
    setting the clock for resurrection.
    Or is it the clock unraveled, the numbers flown?
    There’s nothing that hasn’t found home there:
    discarded wings, lost shoes, a broken alphabet.

    Everything but sleep. And night begins
    with the first beheading
    of the jasmine, its captive fragrance
    rid at last of burial clothes.

    From Book of My Nights by Li-Young Lee.
    .

  101. Γς said

    82:

    Στα ιαπωνικά δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ του ρ και του λ. Για ευκολία γράφουμε ρ (ή r). Αυτό όμως που προφέρει ο Ιάπωνας είναι κάτι μεταξύ ρ και λ.

  102. Theo said

    @101:
    Πάντως ο φίλος μου το λ το πρόφερε καθαρότατα. Το ρ το πρόφερε σαν κάτι μεταξύ ρ και λ.

  103. Κ. Καραποτόσογλου said

    Κάποια ιδιωματικά στοιχεία διατηρούν αρχικές σημασίες.

    Κατά τους νεώτερους χρόνους, ίσως λίγο πριν, απαντά για το
    σαγόνι η λ. η μ α σ έ λ λ α Συναξάριον Μαξίμου Κυθηρέως 13 και 30, ήδωκεν ό
    Πιστόφορος εις την δεξιά μασέλα του Κυπριώτη κονταριά κι᾽ ήγειρ᾽ από
    τη σέλα Ερωτόκρ. 2.1807 (από ιταλ. mascella, από λατιν. maxilla σαγόνι).
    Σήμερα η λέξη τείνει να ταυτιστή μe την έννοια της ψεύτικης οδοντοστοιχίας
    : φ ο ρ ε ί μ α σ έ λ ε ς, αλλά στην Κρήτη και τήν Κύπρο είναι η
    κύρια λέξη για τα σ α γ ό ν ι α. Στην Κρήτη απαντούν και σύνθ. η κατω-μ α σ έ λ α,
    το κ α τ ω μ ά σ ε λ ο , το κ α τ ω-μ α σ έ λ ι.

    Κατά τους ίδιους χρόνους απαντά και η λ. η μ ά σ κ α = mandibula
    ( σ ι α γ ώ ν), μάσταξ, γνάθος Du Cange, ή μ ά σ κ α, το κ α τ α σ ά γ ο υ ν ο ν
    Σομαβέρας σ. 190, που λέγεται σήμερα στην Κρήτη, στον ενικό, για τη
    ψεύτικη οδοντοστοιχία : φ ο ρ ε ί μ ά σ κ α.

    [Ο τ ρ α π ε ζ ί τ η ς λέγεται] στη Θήρα η μ α σ έ λ α.

    Γιάννη Ευθυβούλου Τσουδερού, Η ορολογία των μερών του κεφαλιού και του λαιμού στα αρχαία, μεσαιωνικά και νέα ελληνικά, σ. 107, 115.

  104. loukretia50 said

    Υπήρχε και Ελληνικό συγκρότημα Πίσσα και Πούπουλα

    Ο Τζίμης Πανούσης έλεγε:
    αν δε μπεις στο κοπάδι
    πίσσα και πούπουλα

    Στις περιπτωσεις διαπομπευσης (Tarring and feathering) δημοφιλέστατες σ΄όλο τον κόσμο, δε φαντάζομαι τα πούπουλα να ήταν από μαξιλαροπόλεμο

  105. ΓιώργοςΜ said

    101,102 και προηγούμενα:

    It’s fried rice, you plick!

    Γς, σιδερένιος, τώρα είδα τα της περιπέτειας. Χρειάζεται σχολαστικότητα και μεγάλη πειθαρχία το πρόβλημα για να το αντιμετωπίσεις, εύχομαι το καλύτερο

  106. NIKOS NIKOS said

    Οι πρώτοι χημικοί ήταν οι ζυμωτές (οίνος, ζύθος, οξύγαλα, τύρος κτλ) με τα λεπτά καλάμια, ακολούθησαν οι μεταλλουργοί με τις φυσούνες και αργότερα είχαμε τους υαλουργούς με τους φυσητήρες.

    Από εκεί προέρχεται το buf αλλά και τα buffer, το γερμανικό puffer, ο μπάφος και το έχω μπαφιάσει.

    buffer από το ποιφύσσω (αναδιπλ. τύπος από το φυσάω), φυσώ, πνέω

  107. Πάνος με πεζά said

    Για τον πνιγμό με μαξιλάρι, είπαμε; Διαδεδομένη μέθοδος δολοφονίας στον ύπνο, κάποτε…

  108. gpoint said

    Μάξι Λάρα σου είπα να βάλεις, όχι μίνι…

    Η Μάξι είναι αδερφή της Καλυψούς (σικ ρε)

  109. NIKOS NIKOS said

    Είπαμε από το γνέθω βγαίνει και η γνάθος (κάναδοι στα μακεδονικά)

    μάσσω= εργάζομαι με τα χέρια,κατεργάζομαι>μάττω(Αττική διάλεκτος)

    Από μάσσω>μελ. μάξω>maxilla>μαξιλάρι

    Από μάσσω>μάζω,μάγω(μάγουλο,μαγειρεύω)>manger>manggiare (από μάγω>manger όπως απο άγγελος>angelo) από το μάττω το mando και mandible

    Σχετικά είναι και η μασέλα.

    Το μαξιλάρι πάντα είναι μαλακό και εύπλαστο, δηλαδή μπορεί να διαμορφωθεί (κατεργαστεί) με τα χέρια.(μάσσω). Αλλά και το μάγουλο του προσώπου είναι εύπλαστο και μπορεί είτε να χαστουκιστεί, είτε να τσιμπηθεί φιλικά, είτε να χαϊδευτεί.

  110. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    103 Ευχαριστούμε, οι διάλεκτες φωτίζουν πολλά!

    Γουσού, όλα καλά βλέπω με χαρά μου!

  111. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    103. Ευχαριστούμε κ.Καραποτόσογλου.
    Πράγματι οι μεγάλοι κάτω δε λένε μασέλες τις αφαιρούμενες οδοντοστοιχίες . Σ΄εμάς τις λένε σκέτα δόντια (π.χ.το κουτάκι που φυλάσσω τη νύχτα τα δόντια μου,να βάλω τα δόντια μου κ.λπ).
    Με πονεί η αμασέλα μου,η γνάθος,η μασέλα μου,το σαγόνι.
    Κατωμάσελο ,απανωμάσελο/κατωσάγωνο,πανωσάγωνο
    Και ρήμα ξεμασελιάζω: Θα σου δώσω τη γροθιά να σε ξεμασελιάσω (ή να σπείρεις τα δόντια σου)

  112. Λευκιππος said

    109 ……Καναδοι στα μακεδονικα. What is that?

  113. Le Coeur Gothique said

    107) Και επίσης αυτοσχέδιος σιγαστήρας (υποθετικά) όποτε ο δολοφόνος είναι ένοπλος και τα χέρια του κουρασμένα…

  114. 111.
    Ο Σήφης έσυρε δυνατά το σισανεδάκι και μου το πήρε. Εγώ άναψα και δεν εσυλλογίσθηκα φιλία, δεν εσυλλογίσθηκα κουμπαριά και κρακ! κρακ! του γύρισα την καραμπίνα:
    – Ασ’ το τουφέκι, του φώναξα, γιατί μα τον ουρανό θα σε σκοτώσω.
    Αλλά κι αυτός μ’ ένα πήδο επήρε μετερίζι μιά ελιά κι αμασέλιασε το ντουφέκι του.

    Κονδυλάκης, Σκούρα (από το Ο.Η.Δ.). Να υποθέσω πως εδώ το ρήμα σημαίνει φέρνω το όπλο σε θέση σκόπευσης (το κοντάκι στη μασέλα)?

  115. f kar said

    μπούφος > ρε μπούφε > (αναδίπλωση) μπούφε ρε > buffer

    (το τελικό ε/e χάθηκε κατά τη μετεγγραφή από τον αρχαίο φθαρμένο πάπυρο)

  116. Πέπε said

    Σε κάποιο ιδίωμα, πιθανόν του Ν. Αιγαίου αλλά δεν μπορώ να θυμηθώ πού ακριβώς, έχω πετύχει και τη λέξη μαξέλα, οι μαξέλες, που είναι ή τα μάγουλα ή οι μασέλες/σιαγόνες. Αν θυμίζει σε κανέναν τίποτε, ας βοηθήσει…

    ___________

    @109:
    > > από μάγω>manger όπως απο άγγελος>angelo

    Τι πάει να πει «όπως»; Από γ > ng όπως από γγ > ng;
    Εν πάση περιπτώσει, το γαλλικό manger προέρχεται από το λατινικό manducare, που εσήμαινε περίπου το ίδιο (μασώ/τρώω). Για την τόσο μικρή ομοιότητα ανάμεσα στο λατινικό πρωτότυπο και το γαλλικό παράγωγο υπάρχει συγκεκριμένη εξήγηση -μην κουράζουμε τώρα με εκτός θέματος λεπτομέρειες- η οποία εξίσου καλύπτει και εκατοντάδες άλλες περιπτώσεις παραγωγής γαλλικών λέξεων από φαινομενικώς ανόμοια λατινικά πρωτότυπα.

  117. Κ. Καραποτόσογλου said

    103 Αναφέρεται: [Ο τ ρ α π ε ζ ί τ η ς λέγεται] στη Θήρα η μ α σ έ λ α.

    Από το λατινικό maxilaris προέρχoνται τα αρχαία γαλλικά (dent) maisseler, (dent) messeliere = molaire (= τραπεζίτης), το σύγχρονο γαλλικό mâcheliere = (dent) molaire, και πολλοί άλλοι τύποι.

  118. Classicist said

    1) Θα αποκαλύψω αυτό που υποσχέθηκα στο σχόλιο 90 και δεν μπόρεσαν (ή με σνόμπαραν) να απαντήσουν οι κορυφαίοι ελληνιστές του Ιστολογίου κ.κ. Nick Nicholas, Σαραντάκος, Πέπες, Καραποτόσογλου και Σοφός Νέστωρ κ. Άγγελος…

    Η πρώτη καταγραφή της λέξεως «μαξιλάρι» σε ελληνικό κείμενο με την σημερινή σημασία γίνεται το 1614 στην Φλωρεντία, όπου εκδίδεται το περίφημο «Ελληνο-Βαρβαρικό Γλωσσάριο του κορυφαίου Ολλανδού κλασικιστή Johannes Meursius (1579 = 1639)

    Για όποιον ξέρει να διαβάζει τί γράφει ο Ολλανδός κλασικιστής είναι πανεύκολο να καταλάβει πως η γνάθος έγινε μαξιλάρι στα Ρωμέικα και μόνο (όπως σωστά παρατήρησε ο κ. Σπυρίδων στο 45 και συνέχισε στο 47…) στα Ρωμέικα: Ο δούλος Μαξιλάριος (βλέπε σχόλιο 47) έπαιρνε ως βραβείο απο τον Βυζαντινό Αυτοκράτορα ένα πολυτελές «μαξιλάρι» που προς τιμήν του ονομάστηκε «μαξιλάριον». Τόσο απλά!..

    Είναι εντυπωσιακό ότι αυτό που αποκαλύπτουμε απόψε εγώ η Κλασικίστρια και (σε μικρότερο ποσοστό) ο κ. Spiridione στο σχόλιο 47, ΔΕΝ ΤΟ ΗΞΕΡΕ ο άχρηστος Κριαράς και εξακολουθεί να το αγνοεί το Μεσαιωνικό του Λεξικό!..

    2) Μετά από αυτή την συγκλονιστική αποψινή μου αποκάλυψη, νομίζω ότι θα μού συχωρέσει ο φίλος κ. Σαραντάκος την ανάρτηση των φωτογραφιών των δύο Βουλγάρων Ρομά που άγιαζαν με λάδι τα Βυζαντινά εκθέματα σε 3 μουσεία της Αθήνας… Την αποκάλυψη την κάνει στο αυριανό (Τρίτη) πρωτοσέλιδό της η «Espresso».

    Σύμφωνα με τις πληροφορίες της εφημερίδος, οι δύο γύφτισσες από την Βουλγαρία ΔΕΝ πρόκειται να προφυλακιστούν, ούτε θα απελαθούν, αν και βρίσκονταν παράνομα στην Ελλάδα. Θα αφεθούν ελεύθερες να συνεχίσουν το θεάρεστο έργο τους. Αυτό είναι το Ρωμέικο…

  119. Κ. Καραποτόσογλου said

    -116 μ α ξ έ λ λ α, (η) ‘η κουλούρα, δηλ. το περιλαίμιο από τσουβάλι του βοδιού ή του γαϊδάρου, όταν αροτριούν’. Η ονομασία λόγω ομοιότητας, από λατ. maxilla ‘σιαγόνα’. Πβ. μ α ξ έ λ λ α ‘σιαγόνα’ | ‘οδοντοστοιχία’ | (μτφ.) ‘αυτός που έχει μεγάλες σιαγόνες που προεξέχουν’ (Κάλυμνος), μ α σ έ λ λ α, μ α σ ε λ λ ο ύ κ α ‘μ ε γ ά λ ο σ τ ό μ α π ο λ υ λ ό γ ο και κα κ ο λ ό γ ο’ (Κάρπαθος), μαξέλλͩ α‘τα δυο μικρά κοιλώματα στα δυο άκρα του ζυγού, μέσα από τα οποία περνούν οι ζεύλες’ (Κως).

    (Νίσυρος)

    Είναι πιθανόν από το maxilla, maxillaris να υπάρχει στα ρομανικά ιδιώματα παράγωγο με τη σημασία *μαξιλάρι· το γλωσσικό υλικό είναι τεράστιο και αποτρεπτικό.

  120. Λ said

    Το μαξιλάρι στα κυπριακά είναι μαβλούκα ή μαβλούτζι. Παραδόξως η μαξιλαροθήκη λέγεται μαξιλαρόντυμα, έτσι για να διαφέρει από την ΚΝΕ. Λέμε επίσης οι μαξιλάρες του αυτοκινήτου

  121. Λ said

    Ότι η αγγλική λέξη cushion έχει σχεση με την coxa που συζητούσαμε τις προάλλες δεν το ήξερα. Επίσης δεν ήξερα ότι η λέξη cushy είναι εντελώς άσχετη με τη λ. cushion. Η λ. cushy είναι ινδικής προελευσης2 λενε τα λεξικά.

  122. Κ. Καραποτόσογλου said

    μαξιλ(λ)άριον, τό (Kopf)kissen (= προσκέφαλο), Polster (= προσκέφαλο, μαξιλάρι): Achmet 173,18; 174,2. -λ- DeCerTM 227,144. id. SchreinMel II 18. id. ScholArK III 4b, 148,542c. μαξελάριν Kissen (= προσκέφαλο, μαξιλάρι): LangeTexts
    300,2. μαξελάρι SchreinFin 34,7.— Duc, Kr (μαξιλάρι), KukBios II 2,73, LexPont, Somav,
    Stam.

    Achmet Adımetis Oneirocriticon. ed. F. Drexl. Leipzig 1925 (Index 243-265). [ s. IX-XΙ]

    Trapp, Βυζαντινής ελληνικής, 972.

    Καὶ ὅτε πληρώσωσιν τὰ δʹ βαΐα, ἀπέρχονται εἰς τὰ
    ὀρνατούρια, καὶ ποιοῦσιν τὸ πέρας τῆς κομβίνας, καὶ
    ἀνερχομένου τοῦ βασιλέως, ἀπολύουσιν τὰ Διίππια, καὶ
    ἵσταται ὁ μαξιλλάριος εἰς τὸν τόπον αὐτοῦ καὶ οἱ δύο
    θεωρηταί, εἷς ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ, καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων,
    βαστάζοντες τὰ καλαμάρια, ἕως οὗ πετάσῃ.

    Constantinus VII Porphyrogenitus Imperator Hist., De cerimoniis aulae Byzantinae.
    Volume 2, page 153, line 26.

    -120 Το κυπριακό 1.μαβλούκα, 2.μαβλούτζι είναι διαφορετικοί τύποι των: 1.μα(γ)ουλούκα, 2. μαουλούτσιν, μαγλούτσιν, μαβλούτσιν = μαγουλο, από το λατ. magulum.

  123. Pedis said

    δεν είναι πειραγμένη, λέει.

    Αυτοτρόλ να το πούμε;

  124. cronopiusa said

  125. 118. > Η πρώτη καταγραφή της λέξεως «μαξιλάρι» σε ελληνικό κείμενο με την σημερινή σημασία γίνεται το 1614 στην Φλωρεντία, όπου εκδίδεται το περίφημο «Ελληνο-Βαρβαρικό Γλωσσάριο του κορυφαίου Ολλανδού κλασικιστή Johannes Meursius (1579 = 1639)

    Νισάφι: ο Μέουρσιος λεξικό είναι, και παραπέμπει σε χρήση από το Ονειροκριτικό του Αχμέτ, σε χωρίο που αναφέρει και το λεξικό του Τραπ (122), *και* ο «άχρηστος» Κριαράς (το κυρίως λεξικό κοιτάμε, όχι την ονλάιν επιτομή). Ο Κριαράς απλώς δεν θεωρεί τον Αχμέτ μέρος της δημώδους της γραμματείας, γι’ αυτό και παραπέμπει σε νεότερα κείμενα (Στάθης, Λίβιστρος, Γεωργηλλάς).

  126. spiral architect 🇰🇵 said

    Ο Ρέγκλινγκ σάς προειδοποιεί: Μην γέρνετε το κουρασμένο σας κορμί σε εικονικά οικονομικά μαξιλάρια.

    (ώ γκεμώ το!)

  127. spiral architect 🇰🇵 said

    Επίσης σας αποκαλύπτω ότι ένα μαξιλάρι μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για άλλες δουλειές:

  128. gpoint said

    # 121

    Λ, από καιρό ήθελα να σου πω για το γράμμα που διάλεξες για ψευδώνυμο κι όλο το αμελούσα..

  129. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Η Λ είναι η παλιότερα Λαπαθίτισσα

  130. π2 said

    125: Μην ξεσυνερίζεσαι το resident troll.

    Ωραίος ο Αχμέτ, δεν τον ήξερα. Γιατί ο Κριαράς δεν τον θεωρεί μέρος της δημώδους γραμματείας;

  131. Κόκλας said

    22.05 και μετά οι μέγιστες αρλούμπες.

  132. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τις μαξιλάρες δεν είπαμε.

    Το μαξιλάρι/Δήμητρα Σελεμίδου/ νέα φωνούλα και συνθέτρια
    Έχω γεμίσει μαξιλάρια τη ζωή μου
    να ναι οι πτώσεις μου στα πούπουλα απαλές

  133. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ!

    120-122 Ευχαριστούμε!

    123 Δεν είναι πειραγμένη αλλά….. δεν είναι αυτό που νομίζεις. Όπως διάβασα σε συγκεντρωτικό ποστ για τα φέικ της ΔΕΘ, είναι φωτο που πάρθηκε από video που γυρίστηκε κατα την επίσκεψη του Πρωθυπουργού στο περίπτερο του ΥΠΕΘΑ και οχι για τη συνοδεία του Πρωθυπουργου οπως κυκλοφόρησε.

    131 Λες για το «Είσαι ζώοΝ;»

  134. π2 said

    Απορία προς βυζαντινιστές (και Δύτη, λόγω Ισλάμ):

    Ψάχνοντας πρόχειρα βλέπω σ’ ένα πρόσφατο (γκουκλο)βιβλίο (Elizabeth Sirriyeh, Dreams and Visions in the World of Islam: A History of Muslim Dreaming and Foreknowing London and New York 2015) ότι ο αρχικός συμπιλητής του συγκεκριμένου ονειροκρίτη δεν διατεινόταν ότι είναι ο Αχμέτ γιος του Σειρίμ και ότι εκφράζεται με θαυμασμό για τις ονειροκριτικές ικανότητες ανατολικών λαών (Ινδών, Περσών, Αιγυπτίων). Η Μαυρία Μαυρουδή, που έχει γράψει μια βασική μονογραφία για τον (Ψευδο-)Αχμέτ υποστηρίζει ότι βασική πηγή του είναι η αραβική διασκευή του Αρτεμιδώρου από τον Hunayn ibn Ishaq, σημαντικό Νεστοριανό Άραβα λόγιο του 9ου αι.

    Αν ο (Ψευδο-)Αχμέτ χρονολογείται τον 10ο αι., δεν είναι λίγο νωρίς γι’ αυτόν τον, ας πούμε οριενταλιστικό, θαυμασμό για το ex Oriente lux; Έχουμε άλλα τέτοια δείγματα στη βυζαντινή γραμματεία της εποχής;

  135. cronopiusa said

  136. NIKOS NIKOS said

    Από το max έχουμε maks ( to ks=x) και από εκεί με αντιμετάθεση (ks γίνεται sk) βγαίνει το μασκάκι που λένε στην επαρχία ακόμη και σήμερα το μασελάκι.
    @ 117
    Τα molaire molaris, molar muller και τα σχετικά προέρχονται από το μύλος, μυλωνάς ( molinas, molinari, molnar, κτλ)

  137. nikiplos said

    Καλημέρα… Αυτό που απορροφάει τους κραδασμούς στα οχήματα το λέμε σισπανσιόν (στα πελοποννησιακά…)… Παλαιότερα οι γραφιάδες τεχνικών βιβλίων το έλεγαν «σιαγόνα»…
    Ετυμολογικά δεν έχει αλλά μήπως εννοιολογικά έχει σχέση με το μαξιλάρι? Δλδ αναρωτιέμαι μήπως παλαιά οι άμαξες είχαν ένα είδος συσπασιόν με ιμάντες που το έλεγαν σιαγόνα και από εκεί βγήκε το μαξιλάρι αφού απορροφάει τους κραδασμούς….

  138. Γς said

    Και απ το τελευταίο ταξίδι στην Κομοτηνή.

    Ωραίο το ξενοδοχείο εξω απ την πόλη αλλά αυτά τρα ναξιλάρια του, πολύ σκληρά.
    Πίνουμε καφέ κάτω στον κήπο κι όλο για τα μαξιλάρια μου λέει.

    -Εγ’ω σου λέω για τα μαξιλάρια κι εσύ κοιτάς τις πάπιες [χήνες; δεην θυμάμαι]

    -Τις βαντάζεσαι ξεπουπουλιασμένες;

  139. Γς said

    κ΄στι πρεπει να κάνω με το κιμπορντ

  140. Αγάπη said

    Τι να ‘γινε το μαξιλάρι

    που ‘χε απ’ τα λόγια μας γεμίσει
    Στον ουρανό θα το ‘χει πάρει
    άγγελος για ν’ αποκοιμίσει
    κάτι που πια δε θα γυρίσει

    νομίζω πως κάποια, – ος το θυμήθηκε πιο πάνω
    Πόσα ερωτικά κείμενα συνδέουν τον έρωτα μα το μαξιλάρι που μοιραζόμαστε με κάποιον σύντρφο ή που ποτίζεται από τα δάκρυα τής ερωτικής θλίψης 🙂

    Αυτο το τραγούδι ινδικοφέρνει ή μού φαίνεται;

  141. Alexis said

    #135: Ο Καραγκούνης με τη δήλωσή του αυτή απλώς επιβεβαίωσε ότι είναι ένας «χρήσιμος βλάκας».
    Ακόμα και αν ένας δικτάτορας έχει κάνει την μεγαλύτερη, καλυτερότερη και τελειότερη ασφαλιστική μεταρρύθμιση στην ιστορία, δεν το ξεφουρνίζεις έτσι φόρα-παρτίδα. Είναι στοιχειώδεις γνώσεις νηπιαγωγείου σε οποιαδήποτε «σχολή» επικοινωνίας, δημοσίων σχέσεων, ίματζ μέικερς, πολιτικής δεοντολογίας ή ό,τι άλλα κέρατα θέλετε.
    Αν μη τι άλλο, αποτελεί πρόκληση προς έναν λαό που έχει υποστεί τα πάνδεινα από τον Πινοσέτ, έναν από τους στυγνότερους δικτάτορες του 20ου αιώνα.

  142. ΓΤ said

    @116> Στο περιοδικό «Αγιάσος» (τχ. 202, Μάι-Ιούν 2014) υπάρχει διήγημα στο οποίο μια γιαγιά λέει «μαξέλα» χαρακτηρίζοντας έτσι την κατσίκα της.

  143. Λ said

    Μήπως ξέρει κανεις ποτέ και πού φτιάχτηκαν οι πρώτες συνθετικές οδοντοστοιχίες, οι μασέλες δηλδή; Τυχεροί που είμαστε που θα τις γλυτώσουμε

  144. nikiplos said

    143@, μην το λες… Στην κυρίως ειπείν Ελλάδα, ένεκα φτώχειας ανέχειας και κρίσης ξαναβγήκαν οι μασέλες… και τα μασελάκια…

  145. Γς said

    Γαβρόγλου: Του χρόνου τα σχολεία θα ξεκινούν 9, για να κοιμόμαστε παραπάνω | iefimerida.gr

    Μόνος του το σκέφτηκε;Αποκλείεται. Κάποιος μαξιλάρας

  146. NεοKid (77), OED = Oxford English Dictionary είναι το ιστορικό λεξικό της αγγλικής γλώσσας, από το 1200 περίπου μέχρι σήμερα. Δωδεκάτομο παλιότερα, είχε βγει γύρω στα 1970 και σε μια δίτομη μικρογραφία, που πουλιόταν μαζί μ’ένα μεγεθυντικό φακό και που την είχα αγοράσει σε αστεία τιμή από το Book-of-the-Month Club στα νιάτα μου και την έχω ακόμα, αλλά στην Αθήνα, όπου δεν βρίσκομαι αυτή τη στιγμή. Υπάρχει φυσικά και σε ηλεκτρονική μορφή, όχι όμως δωρεάν.

  147. H Amazon λέει ότι ήταν εικοσάτομο και κυκλοφορεί σε μικρογραφία σε έναν τόμο, με 9 σελίδες του πρωτοτύπου σε κάθε σελίδα. Το δικό μου είμαι βέβαιος ότι είναι δύο τόμοι, με τέσσερις σελίδες σε κάθε σελίδα. Και όσο είχα μυωπία και μπορούσα να κολλήσω τη μύτη μου στο χαρτί, το διάβαζα και χωρίς φακό 🙂

  148. Γς said

    143:

    Πάντως σίγουρα πριν το 1880. Τότε ο ιτιτσσιρικάς προπάαππους μου είδε στη Μάνη έναν κολόγερο να βγάζει τρη μασέλα του και να την βάζει στην μαρμάρινη γούρνα της πηγής που πίνανε νερό. Πήρε μια μεγάλη κοτρώνα και την έκανε κομμάτια!
    Την μαρμάρινη γούρνα

  149. Νέο Kid said

    147. Οκ. Δεν χρησιμοποιώ ποτέ, ούτε εμπιστεύομαι Οξφόρδη! Είμαι Κεημπριτζικός , αναντάμ παπαντάμ!

  150. π2 said

    150: Όπως θα έλεγαν και στην Οξφόρδη: Cambridge? Ah, you mean that other place.

  151. Νέο Kid said

    151. Μμμ… κομπλεξάρες! Τρώνε τη σκόνη μας ( και τα απόνερα των τιμημένων κουπιών μας!) διαχρονικά. 😀 Για να μη μιλήσουμε για Νιούτονες , Ρασελαίους και Τρίνιτυ κόλετζ γενικά, δηλαδή …

  152. sarant said

    145 Τελικά αυτό το μέτρο ισχύει μόνο για το Λύκειο.

  153. Κ. Καραποτόσογλου said

    -142 μ α ξ ε λ τ ά τ η, ή (μ α ξ ε λ-λ ά τ η) = επί α ι γ ώ ν, η έχουσα μέλαν τρίχωμα εις δε τας (μ α σ έ λ-λ α ς) σιαγόνας ερυθρωπόν, πρβλ. μαλτών-νω από το μαλ-λώνω. Στο ιδίωμα το διπλό λ-λ μετατρέπεται σε -λτ.

    Αστυπάλαια

    -147 Το καλοκαίρι του 1974 η δίτομη έκδοση του OED με το φακό, κόστιζε 2600 δραχμές στο Βιβλιοπωλείο του Παντελίδη (Αμερικής και Πανεπιστημίου).

  154. sarant said

    154 λλ σε λτ, περιεργότατο!

  155. Pedis said

    # 133 – 123 Δεν είναι πειραγμένη αλλά….. δεν είναι αυτό που νομίζεις. Όπως διάβασα σε συγκεντρωτικό ποστ για τα φέικ της ΔΕΘ, είναι φωτο που πάρθηκε από video που γυρίστηκε κατα την επίσκεψη του Πρωθυπουργού στο περίπτερο του ΥΠΕΘΑ και οχι για τη συνοδεία του Πρωθυπουργου οπως κυκλοφόρησε.

    προσωπικά, δεν θα σκεφτόμουν ότι πρόκειται για τη συνοδεία του, μην τρελλαθούμε, αλλά ο συμβολισμός είναι αναμφισβήτητα αυτογκόλ/τρολ. Δεν νομίζεις;

  156. Κ. Καραποτόσογλου said

    H κατ᾽ α ν ο μ ο ί ω σ ι ν τροπή του δευτέρου εκ δύο λ εις τ : πολλά-πολτά, σκύλλος – στσύλτος, βασιλοπούλλα – βασιλοπούλτα.

    Αν. Καραναστάση, «Το ιδίωμα της Αστυπάλαιας», Λεξικογραφικόν Δελτίον 8 (1958) 108.

  157. sarant said

    156 Συμφωνώ

    157 Τι μαθαίνει κανείς!

  158. Λ said

    144 Επειδη κάποιοι έτρωγαν με 20 μασέλες

  159. Λ said

    Γουάου, η μαβλούκα λέει το λεξικό Παπαγγέλου είναι από το λατινικο magulum

  160. Λ said

    160. Πράγμα που εξήγησε ο Κύριος Καραποτόσογλου πιο πάνω. Συγγνώμη λοιπόν.

  161. Γς said

    145, 153:

    Δυσκολία στο πρωινό ξύπνημα:

    Χειμώνας, κρύο, παγωνιά κι ο μεγάλος δεν σηκωνόταν για ρτο σχολείο.
    Πήγα στην αυλή και έφερα το λάστιχο του ποτίσματος και του το έβαλα κάτω από τα σκεπάσματα. Κοντά στην πλάτη του.
    Μ`ετά πήγα κι άνοιξα στο φούλ το διακόπτη.

    Έκτοτε επι τω ακούσματι και μόνον της λέξεως λάστιχο γινόταν πύραυλος!

  162. Γς said

    Και σε θυμήθηκα Spiral Architect χτες παρακολουθώντας την ομιλία Τσίπρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

    Οταν αποκάλεσε τον φαύλο κύκλο «σπιράλ»

  163. Γς said

    «Δεν γνωρίζω καμία μακεδονική γλώσσα να μιλιέται στην Ελλάδα, άρα δεν δίνουμε κάτι»

    Βούτσης.

    Απλά δεν παίζεται

    Σαν τα λουκάνικα Πασσιάς

  164. 130. Ότι χρονολογείται πριν το 1100, Ο Κριαράς το αφήνει απέξω. Αμυδρή μου εντύπωση είναι πως ο Αχμέτ δεν ήταν και τόσο δημώδης…

  165. sarant said

    163 Αμ δεν είναι ακριβώς ίδιος ο φαύλος κύκλος με το καθοδικό σπιράλ

  166. spiral architect 🇰🇵 said

    @163, 166: Ου λήψεις το παρανόμι μου επί ματαίω:
    Ο εξοχότατος και η κρίση

  167. Κ. Καραποτόσογλου said

    Η Βιβλιογραφία της Επιτομής του Εμμ. Κριαρά περιλαμβάνει το έργο: *ΑΧΜΕΤ, Βιβλίον ονειροκριτικόν, Fr. Drexl, Λειψία 1925, στο οποίο γίνεται αναφορά σε δ ώ δ ε κ α λήμματα της Επιτομής, αποκλειστικά στο Ε τ υ μ ο λ ο γ ι κ ό τμήμα, ενώ στη μεγάλη έκδοση, οι παραπομπές στον Α χ μ έ τ ανέρχονται περίπου στις τ ρ ι ά ν τ α, πάντοτε στο Ετυμολογικό.
    Επιτομή« «μαξιλάρι το·… Τ. ‑λλάριον στον Α χ μ έ τ.».

    Το λήμμα στη μεγάλη έκδοση είναι πλουσιότατο:« Από το λατ. maxillaris-e με επίδρ. της κατάλ. -άρι (ον) μ α ξ ι λ λ ά ρ ι ο ν τον 9. αι. (Α χ μ έ τ, Ο ν. 173 (18) , 174 (2-3)…

  168. Λ said

    Υπάρχει και η μαξίλα ή ματζίλα ή παπίλλαρος ποθ είναι το πρώιμο σύκο

  169. Λ said

    Στη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη γίνονται πολλές αναφορες σε μαξιλάρια, προσκεφαλίδες και προσκέφαλα. Υπάρχει και μια πολύ ενδιαφέρουσα γενική πληθυντικού

    https://m.lifo.gr/articles/anagnoseis_articles/86146

  170. ΓΤ said

    @167< Ου λήψΕΙ 🙂

  171. Λhttps://m.lifo.gr/articles/anagnoseis_articles/86146 said

    Στη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη γίνονται πολλές αναφορες σε μαξιλάρια, προσκεφαλίδες και προσκέφαλα . Υπάρχει και μια πολύ ενδιαφέρουσα γενική πληθυντικού των προσκεφαλαίων

  172. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Με μαξιλάρι τα δυο μου χέρια
    Τόσες φορές μπήκα στο νήμα και μόλις τώρα το συνειδητοποίησα ότι λείπει, ενώ είναι κλασική-στερεοτυπική- στάση ύπνου δυο αγαπημένων (ζευγάρι, μάνας-παιδιού,πατέρα-παιδιού,γιαγιάς-παιδιού κλπ) κι έχει φυσικά πολυτραγουδηθεί
    Ο πατέρας μου μας κοίμιζε με την αδελφή μου ,στο ίδιο μπράτσο, τα καλοκαιρινά μεσημέρια στο ντιβάνι-καναπέ της σκιερής βεράντας. Κοιμότανε βαθιά και δεν κουνιόταν καθόλου. Μα δεν ξεραίνονταν το χέρι του και το κορμί του, αναρωτήθηκα μόνο όταν μεγάλωσα! Εμένα ως πιο μικρή, μου έπεφτε για μαξιλάρι η άκρη, ο καρπός με τη χούφτα, τα δάχτυλά του, τα παιδεμένα από τις δουλειές ,με τη βέρα, από τότε «κρετσωμένη» στον παράμεσο.Τη βέρα που την περιεργαζόμουν και ψαχούλευα να τη στρίψω, μέχρι ν΄αποκοιμηθώ. Θυμάμαι κι ότι το τραχύ του χέρι μύριζε μοσχοσάπουνο! Σαπουνάκι «Ερμής» που σταθερά το είχαμε στο αυτάκι της μεταλικής βρυσούλας της αυλής δίπλα στην πόρτα. Σαπούνι «Ερμής» άσπρο,αργότερα βγήκε και ροζ και το πουλάγαμε και στο μπακάλικο.

    Γείρε στο μαξιλάρι μου καμάρι μου
    Και ξάπλωσε στο χέρι μου αστέρι μου


    Θέλω τα δυο σου χέρια για μαξιλάρι


    Το χέρι σου το παχουλό να το ‘χα μαξιλάρι
    ποτέ δε θα φοβόμουνα ο χάρος να με πάρει
    Το χέρι σου το παχουλό με το φαρδύ μανίκι,
    να το ‘βαζα προσκέφαλο κι ας πλήρωνα το νοίκι.

    Δημήτρη Μαρτίνι,γι αυτό το τελευταίο,το Θερμιώτικο τραγούδι της ταύλας,μπορείς να επιληφθείς για την εκτέλεση που του πρέπει. 🙂

  173. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    173 Α! κάτι έχω πάθει! Μαρτίνο βέβαια ,
    Και τραγούδι της τάβλας, του τραπεζιού, μχτρ…

  174. Κ. Καραποτόσογλου said

    Ο Τάσος Καραναστάσης υπήρξε ο αρχισυντάκτης της Επιτομής του Κριαρά…εργάζεται από τις πρωϊνές ώρες έως τις μεταμεσονύκτιες, και το αποτέλεσμα που προκύπτει είναι ένα καινούργιο, φρέσκο έργο, όπου στη Βιβλιογραφία μεταξύ των άλλων καταχωρίζεται με αστερίσκο το έργο: *ΑΧΜΕΤ, Βιβλίον ονειροκριτικόν, Fr. Drexl, Λειψία 1925, στο οποίο γίνεται αναφορά σε δ ώ δ ε κ α περίπου λήμματα της Επιτομής, αποκλειστικά στο Ε τ υ μ ο λ ο γ ι κ ό τ μ ή μ α, ενώ στη μεγάλη έκδοση, οι παραπομπές στον Α χ μ έ τ ανέρχονται περίπου στις τ ρ ι ά ν τ α, πάντοτε στο Ετυμολογικό, και διαβάζουμε στην Επιτομή« «μαξιλάρι το· μαξελάρι(ν)· μαξιλάριν. Μαξιλάρι: (Ch. pop. 32). [<λατ. maxillaris ‑e με επίδρ. της κατάλ. ‑άρι(ον). Τ. ‑λλάριον στον Α χ μ έ τ. Ο τ. μαξελάρι στο Βλάχ. και σήμ. ιδιωμ. Ο τ. ‑ιν και σήμ. ποντ. Η λ. και σήμ.]».

    Το λήμμα στη μεγάλη έκδοση είναι πλουσιότατο:« Από το λατ. maxillaris-e με επίδρ. της κατάλ. -άρι(ον) (Βλ. και Triand., Lehnw. 120 = Άπ. Α´ 425, Kahane, Sprache…· πβ. όμως και Ανδρ., Λεξ. ). Λ. μ α ξ ι λ λ ά ρ ι ο ν τον 9. αι. (Α χ μ έ τ, Ο ν. 173 (18) , 174 (2-3) . Ο τ. μαξελάρι στο Βλάχ. και σήμ. ιδιωμ. (Βλ. Χατζιδ. , ΜΝΕ Α' 239 και Β´ 406, Pern., Ét. linguist. A´ 103 και Βογιατζ., Γλώσσα Άνδρ. 206). Ο τ. μαξιλάριν και σήμ. στο ποντιακό ιδίωμ. (Παπαδ. Α. , Λεξ. ). Η λ. σε έγγρ. του 16. και 17. αι. (Βλ. Δρακάκη, Έγγρ. Σύρου Α´ 124, Βισβίζη, Προικ. Ἐγγρ., ΕΚΕΙΕΔ 12, 1965, 81) και σήμ.».

    Κ. Καραποτόσογλου

  175. sarant said

    175 Ζητώ συγνώμη διότι το σχόλιο είχε μείνει παγιδευμένο μια ολόκληρη μέρα.

    Επί της ουσίας, είναι ενδιαφέρον ότι ο Αχμέτ αν και εκτός λεξικού όσον αφορά τα λήμματα, αξιοποιείται στο ετυμολογικό τμήμα.

  176. 175 Υποθέτω πως αναπαράγεις παλαιότερό σου κείμενο, φίλε Κώστα, μιας και ο Τάσος απεβίωσε το 2010: https://hellenisteukontos.opoudjis.net/rip-tassos-karanastassis/ . Η συμβολή του στο λεξικό του Κριαρά όντως δεν εκτιμήθηκε αρκετά· ευτυχώς επέμενε τουλάχιστον να μπει το όνομά του στην Επιτομή.

    176 Μα είναι επόμενο έργα που είναι εκτός λεξικού να αξιοποιούνται στο ετυμολογικό τμήμα, επειδή ακριβώς η ετυμολογία συνήθως πάει πιο παλιά από το 1100.

  177. Κ. Καραποτόσογλου said

    Η δυσκολία βρίσκεται στη φράση:« Ότι (ο Αχμέτ) χρονολογείται πριν το 1100. Ο Κριαράς το α φ ή ν ε ι α π έ ξ ω ».

    Δεν έχω γράψει κανένα κείμενο για τον Τάσο· έχω διαβάσει το περιεκτικό σου άρθρο: https://hellenisteukontos.opoudjis.net/rip-tassos-karanastassis/, του GBaloglou, καθώς και μελετήματα – άρθρα συνεργατών και φίλων του.

    Η Συμβολή του Τάσου Καραναστάση στη μελέτη της Μεσαιωνικής Ελληνικής υπήρξε σημαντικότατη· τον είχα βοηθήσει σε ελάχιστα λήμματα του λεξικολογίου των Ασσιζών, π.χ. μαϊμούμα, μαμούνα.

  178. Classicist said

    Αγαπητέ κύριε Nicholas (177), μόλις διάβασα το άρθρο σας για τον Τάσο Α. Καραναστάση (1955 – 18 Μάρτη 2010) και ειλικρινά εντυπωσιάστηκα. Εκτός όλων των άλλων χαρισμάτων που σάς έδωσαν οι Θεοί, έχετε και σπουδαία πέννα. Εντελώς αγγλική η νεκρολογία σας. Θα την δημοσίευαν άνετα οι «Times» και θά ήσαν υπερήφανοι για την δημοσίευση.

    Πέντε μόνο ερωτήσεις:

    1) Εσείς διαφωνείτε με την επιλογή του Κριαρά να αφήσει εκτός Μεσαιωνικού Λεξικού τον Αχμέτ; Εγώ διαφωνώ πλήρως. Κατά την γνώμη σας, υπάρχει καμμιά ελπίδα τα επόμενα 5-10 χρόνια να ανέβει στο Διαδίκτυο το πλήρες Λεξικό Κριαρά, έστω με κάποια συνδρομή, όπως οι εκδόσεις Loeb;

    2) Αφήνετε υπονοούμενα στο άρθρο σας ότι η συμβολή του Καραναστάση στο Λεξικό Κριαρά δεν προεβλήθη όσο της άξιζε, επειδή ο Κριαράς έβαζε βέτο. Αντιλαμβάνομαι ότι συνέβαινε κάτι ανάλογο με την Αλίκη Βουγιουκλάκη, που ΔΕΝ γούσταρε (στις ταινίες και στο θέατρο) να παίζει με κάποια ομορφότερη από αυτήν για να μή την επισκιάζει. Το έπιασα σωστά;

    3) Κατά την γνώμη μου, ο θάνατος του χαρισματικού Καραναστάση μόλις στα 55 του χρόνια επιβεβαιώνει αυτούς που πιστεύουν ότι ο Θεός είναι Άδικος. Γνωρίζετε αν στον καλπάζοντα καρκίνο από τον οποίο έφυγε, έπαιξε ρόλο κάποια ανθυγιεινή του συνήθεια (κάπνισμα κλπ.); Υπάρχει δήλωση του Κριαρά (το 2010 ήταν μόλις 103 ετών και έδινε τηλεοπτικές συνεντεύξεις…) για τον θάνατο του Καραναστάση; Διότι ακούγεται στο σινάφι μας ότι ο Κριαράς τον σνόμπαρε ακόμα και στον θάνατό του…

    4) Γιατί οι δικοί του δεν έχουν φροντίσει να φιάξουν κάποιο λήμμα στη Βικιπαίδεια, ώστε να αποφεύγεται τουλάχιστον το στοιχειώδες: Να μή μπερδεύουμε π.χ. εμείς οι νεώτεροι τον εκλιπόντα Τάσο του Λεξικού Κριαρά με τον Αναστάσιο Καραναστάση, που ασχολείται με τους ελληνόφωνους της Ιταλίας;

    Για παράδειγμα, στο άρθρο που ανέβασε στις 22 Μαΐου 2017 ο κ. Σαραντάκος (γράφει η κ. Μ. Κατσόγιαννου) για τους Ποτέμκιν της Μεγάλης Ελλάδος, δεν διευκρινίζεται ότι πρόκειται για τον ζώντα Καραναστάση

    5) Ο αείμνηστος Τάσος Α. Καραναστάσης πίστευε εις Χριστόν και αυτόν Εσταυρωμένον, όπως θέλουν να μάς πείσουν οι κύριοι της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Σερρών; Και χρησιμοποιούν ως επιχείρημα το ότι ο αείμνηστος Τάσος δέχτηκε να είναι ο βασικός ομιλητής το 2004 στην εκδήλωση για τον νεομάρτυρα Άγιο Ιωάννη τον Σερραίο, του οποίου έτυχε να έχει μελετήσει τον Βίο, κατόπιν προτροπής της Σερραίας γυναίκας του!..

    Επίσης, ο Τ.Α.Κ θεωρείται ο πιό έγκριτος μελετητής του περίφημου «Χρονικού του Παπασυναδινού» (κλασική πηγή της Ιστορίας των Σερρών), αλλά αυτό καθόλου δεν σημαίνει ότι πίστευε τις παλαβομάρες των χριστιανούληδων…

    Ευχαριστώ εκ των προτέρων, αν μπείτε στον κόπο να μού απαντήσετε σε κάποιο απ’ αυτά τα ερωτήματα και ιδιώς στο 5ο…

  179. 179. Μπαίνουμε σε λεπτά ζητήματα, και μάλλον κακώς απαντώ.

    0. Είμαι φυσικός ομιλητής της αγγλικής, γεννημένος στην Αυστραλία· τα ρωμαίικά μου είναι που μπάζουν νερά.

    1. Ένα διαχρονικό λεξικό επιτρέπεται να οριοθετεί το αντικείμενό του, για να παραμείνει εφικτό. Νομίζω πως το να αφήνει απέξω ο Κριαράς τον Αχμέτ ή τον Λεόντιο Νεαπόλεως ή τον Μελέτιο Πηγά, και να λέει για τα κυριώς λήμματα 1100–1669, τελεία, είναι θεμιτό. Από την άλλη, το ότι το αδελφό λεξικό του Τράππ *δεν* τηρεί αυστηρά τα χρονικά και γλωσσικά του όρια (λόγια ελληνικά, 1100–1453), και κάνει αναδρομές προς τα πίσω με αθησαύριστες λέξεις μέχρι και τον Πλούταρχο, το βρίσκω ευτύχημα. (Αν και δεν τα παράβηκε μετά το 1453, και παραλείπει π.χ. το ἀτομίζω του Γεννάδιου Σχολάριου.)

    2. Ο αείμνηστος, που ήταν χαμηλών τόνων, έτρεφε μεγάλη εκτίμηση στον επίσης μακαρίτη πλέον Κριαρά, και δεν έχω σκοπό να υπαινιχθώ είτε πως δυσανασχετούσε ο Καραναστάσης, ούτε πως τον παράχωνε ή τον σνόμπαρε ο Κριαράς. Το ότι η συμβολή του Καραναστάση δεν αναδείχθηκε όσο τού άρμοζε, είναι γεγονός, και απόρροια του σταρ σύστεμ των καθηγητών—κάτι που προϋπήρχε του Κριαρά, και που συνεχίζει να υφίσταται, χωρίς αυτό να αποδίδει συγκεκριμένη σκοπιμότητα στον Κριαρά. Το πρότζεκτ το άρχισε ο Κριαράς, και φέρει το όνομα του Κριαρά· το σύστημα τα φέρνει έτσι, ώστε τις δάφνες να τις αποκομίζει ο Κριαράς. Απλώς ήθελα να επισημανθεί πως η πολλή δουλειά προς το τέλος έγινε από τον Καραναστάση, που το δούλευε το λεξικό καθημερινά.

    Άλλη φαγωμάρα υπαινίχθηκα στη νεκρολογία μου (Someone once groused at me, “Karanastassis thinks he’s labouring sub specie aeternitatis.” That wasn’t intended as a compliment.) Οι ειδήμονες θα καταλάβουν σε ποιον αναφέρομαι· οι μη, αν μην σκοτιστούν να μάθουν, μικροπρέπειες πια…

    3. Ανάρμοστη η ερώτηση, αλλά όχι, ο συγκεκριμένος καρκίνος δεν είχε τέτοια αιτιολογία.

    4. Η Βικιπαίδεια δε δουλεύει έτσι.

    5. Δεν θυμάμαι αν ήταν θρήσκος ο αείμνηστος· σέβας προς το Χριστιανισμό σαφώς έτρεφε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: