Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το κονυζόχι και τα άλλα βότανα του Σεφέρη

Posted by sarant στο 18 Οκτώβριος, 2018


Κάποια στιγμή το καλοκαίρι, ο Σταμάτης Κραουνάκης μου είχε ζητήσει να του βρω μερικές πληροφορίες για τα φυτά που μνημονεύονται στο εξής απόσπασμα:

και να τους φέρνω όλα τα λουλούδια απ’ το βουνό, όλα τα βότανα από το λόγγο: το θυμάρι και την αφάνα, την αλυγαριά και το κονιζόχι, τη λαγοκοιμηθιά, το πολυκόμπι… που τα πηδάει τ’ αρχοντικό τραγί, που τα πηδάει το πυρό ταυρόπουλο…

Θα ανέβαζαν στο Λονδίνο, όπως μου είπε, τις Έξι νύχτες στην Ακρόπολη, του Σεφέρη, σε θεατρική διασκευή -και είχε στον ρόλο του αυτά τα λόγια και ήθελε να ξέρει λίγα πράγματα για το κάθε βότανο.

Πράγματι, έγραψα ένα σημείωμα, και του το έστειλα. Η παράσταση πήγε μια χαρά, μου είπε. Σκέφτηκα λοιπόν να δημοσιεύσω κι εδώ το σημείωμα με  τα πέντε φυτά που αναφέρει ο Σεφέρης (για το θυμάρι δεν έγραψα, το θεώρησα πολύ γνωστό) -ίσως το βρείτε ενδιαφέρον. Πάντως προσθέτω και μερικά πράγματα τώρα που μεταφέρω το κείμενο.

Φυσικά δεν έχω γράψει πραγματεία για κάθε βότανο, απλώς δυο τρία χαρακτηριστικά πράγματα. Επίσης, δεν μπόρεσα να συμβουλευτώ το Βυσσινί τετράδιο, το βιβλίο του Φώτη Δημητρακόπουλου που έχει διάφορα ενδιαφέροντα για τις λέξεις και τα πράγματα του Σεφέρη.

Τέλος, ένα πρόβλημα που συναντούμε όταν συζητάμε για φυτά, είναι πως το καθένα είναι γνωστό με πολλές διαφορετικές λαϊκές ονομασίες, που άλλοτε χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα και άλλοτε για να περιγράψουν κάποιο συγγενικό φυτό ή μια ποικιλία της ίδιας οικογένειας, και δεν είναι πάντοτε εύκολο να καταλάβεις τι ισχύει κάθε φορά -χωρια οι τοπικές ονομασίες των φυτών.

  1. Η αφάνα

Η αφάνα είναι χαμηλός αγκαθωτός θάμνος, είδος αγριοτριανταφυλλιάς. Η επίσημη ονομασία του είναι Poterium spinosum, και στα ελληνικά Ποτήριον το ακανθώδες ή Σαρκοποτήριον το ακανθώδες.

Λέγεται επίσης: στοίβη και στοιβή σε αρχαίους συγγραφείς (Θεόφραστο, Διοσκουρίδη), αστοιβίδα, αχυροστοιβάδα, πίσουρο.

Παλιά το χρησιμοποιούσαν για να φτιάχνουν πρόχειρες σκούπες και για προσάναμμα. Τα φύλλα του και ο καρπός του θεωρούνται φαρμακευτικά.

Σύμφωνα με έναν μύθο, ξυπόλητη η Αφροδίτη πάτησε μιαν αφάνα και το αίμα που έσταξε χρωμάτισε κόκκινα τα άνθη του θάμνου.

Η λέξη χρησιμοποιείται μεταφορικά για όσους έχουν φουντωτά σγουρά μαλλιά -συχνά για ποδοσφαιριστές, όπως πρόσφατα τον Φελαϊνί και παλιότερα εκείνον τον Κολομβιανό. Το ξέρω εξ ιδίας πείρας διότι στα νιάτα μου άφηνα τα μαλλιά μου να μεγαλώσουν και με λέγανε κι εμένα «αφάνα». Τώρα, περασμένα μεγαλεία.

 

  1. Η αλυγαριά

Συνήθως λέγεται λυγαριά (το α- προτακτικό), από το μεσαιωνικό λυγαρέα, από το αρχαίο λύγος.

Θαμνώδες φυτό (μπορεί να αναπτυχθεί και σε δέντρο) πολύ διαδεδομένο στην ελληνική ύπαιθρο με λεπτά και ευλύγιστα κλαδιά που τα έκοβαν και τα χρησιμοποιούσαν για βέργες και στην καλαθοπλεκτική.

Η επίσημη ονομασία είναι Vitex agnus-castus και στα ελληνικά Άγνος η κοινή. Λέγεται και αγνιά ή καναπίτσα.

Στην αρχαιότητα ήταν φυτό αφιερωμένο στη θεά Εστία (της αγνότητας) και το χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες που μετείχαν στα Θεσμοφόρια.

Το ρήμα «λυγίζω» και το αρχαίο «λυγώ» προέρχονται από την ίδια ρίζα.

  1. Το κονιζόχι

Πιο σωστά κονυζόχι. Γνωστότερο ως κόνυζα ή κονυζός. Επίσημα ονομάζεται Κόνυζα η βαρύοσμος (Inula graveolens) και επειδή οι αγρότες τη χρησιμοποιούσαν για να διώχνουν τους ψύλλους και άλλα έντομα, ιδίως από τα κοτέτσια, έχει επίσης τις λαϊκές ονομασίες Ψυλλίστρα, Ψυλλήθρα.

Γράφει ο Διοσκουρίδης: δύναται δὲ ὁ θάμνος σὺν τοῖς φύλλοις ὑποστρωννύμενος καὶ θυμιώμενος θηρία διώκειν καὶ κώνωπας ἀπελαύνειν· κτείνει δὲ καὶ ψύλλους.

Ο Σεφέρης στις Μέρες γράφει για τη μυρωδιά του θάμνου αυτού -ενώ το μνημονεύει επίσης σ’ ένα ποίημα που θα το δούμε πιο κάτω.

 

  1. Η λαγοκοιμηθιά

Η ονομασία αυτή κυρίως στην Κρήτη ακούγεται. Το ίδιο βότανο λέγεται επίσης αμάραντο, πόλιο, ασπρόχορτο, λιβανόχορτο, στομαχοβότανο, παναγιόχορτο, βότανο της Παναγιάς και ύσσωπος. Λέγεται και αγαποβότανο ή αγαπόχορτο, επειδή πίστευαν ότι βρασμένο προκαλεί την ερωτική επιθυμία.

Πρόκειται για το Τεύκριον το πόλιον, όπως είναι η επίσημη ονομασία του (Teucrium polium). Πόλιον στους αρχαίους. Πολυετές ποώδες φυτό με πολλές χρήσεις στη λαϊκή φαρμακευτική όπως δείχνει και η ποικιλία των ονομάτων του.

Ο Σεφέρης στις Μέρες θυμάται πλανόδιο να διαλαλεί «λαγοκοιμηθιά για την πίεση και τις αμοιβάδες», ενώ και σήμερα πουλιέται στις λαϊκές αγορές και πίνεται ως αφέψημα. Ωστόσο μπορεί να αποδειχτεί ηπατοτοξικό και ο ΕΟΦ έχει εκδώσει ανακοίνωση που προειδοποιεί για τη χρήση του.

 

  1. Το πολυκόμπι

Ποώδες, πολυετές φυτό με όρθια στελέχη, χωρίς φύλλα. Το ύψος του φτάνει τα 60 εκατοστά.

H επίσημη ονομασία του είναι Equisetum arvense (Ιππουρίς η αρουραία). Tο συναντούμε στη χώρα μας με τις ονομασίες κοντυλόχορτο, πολυτρίχι, πολυκόμπι, ουρά του αλόγου ή εκουιζέτο.

Όπως δείχνουν και τα διάφορα ονόματά του, θυμίζει κάπως την ουρά του αλόγου. Αυτό άλλωστε φαίνεται και στο επίσημο όνομα Ιππουρίς όπως και στο αγγλικό horsetail. (Και το εκουιζέτο, ιταλικής αρχής, στο άλογο αναφέρεται)

Επειδή τα στελέχη του είναι τραχιά, το χρησιμοποιούσαν για να καθαρίζουν τα μαγειρικά σκεύη.

 

Το 1948, ίσως επειδή εξαιτίας του εμφυλίου δεν ήταν εύκολες οι εκδρομές στο ύπαιθρο, ο Σεφέρης νοσταλγεί τα χρώματα και τα αρώματα της αττικής υπαίθρου και γράφει έναν νοσταλγικό «Ελεγίσκο» που αρχίζει ακριβώς με το κονυζόχι:

Ελεγίσκος

Το κονυζόχι, το θυμάρι, την αφάνα
και το κυκλάμινο που γίνεται με τον καιρό πιο σκούρο
και το βουνό που παίρνει χρώμα δαγκωμένο μούρο
το δειλινό
— Ω Μούσες! Μούσες, θα το ξαναϊδώ;
Αοιδή! Μελέτη! Μνημοσύνη!
Πότε θα δείξει η Αλκυόνα καλοσύνη;
Πότε θα ξαναϊδώ τη Μαγκουφάνα;

Τη Μαγκουφάνα, τώρα πια, προσθέτω, δεν θα την ξαναϊδεί κανείς. Άλλωστε, τη λένε Πεύκη πλέον.

Advertisements

162 Σχόλια to “Το κονυζόχι και τα άλλα βότανα του Σεφέρη”

  1. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    ωραία, μέχρι και βοτανολογία βρίσκεις σ΄αυτό το μπλογκ!

    …χώρια οι τοπικές ονομασίες των φυτών…

    Κοίτα να βρεις πως λέγονται «μακεδονιστί» 🙂 🙂 🙂

  2. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα.
    Την αφάνα την έμαθα με την μεταφορική της έννοια, δεν ήξερα πως ήταν το όνομα του τόσο γνωστού φυτού.
    Το συνάντησα μικρός στο χωριό φτιαγμένο σκούπα, με το όνομα «σάρωμα», για να δηλώσει και το φυτό και το εργαλείο (σκούπα ήταν η γνωστή χόρτινη που υπάρχει ακόμη.
    Ήταν… βαρέος τύπου, για σκούπισμα στους δρόμους και στις χωμάτινες αυλές, πολύ σκληρή και ανθεκτική. Τέτοιες έφτιαχνε ο παπούς μου, σύμφωνα με διηγήσεις του πατέρα μου, για να τις πουλήσει το Σεπτέμβριο στην εμποροζωοπανήγυρη. Ήταν ένας από τους λίγους τρόπους για να δουν τότε μετρητά στα χέρια τους· τις περισσότερες συναλλαγές τις έκαναν σε είδος.
    Από τις ίδιες διηγήσεις, το θάμνο τον έκοβαν και τον άφηναν μερικές μέρες σε κάποιο ρέμα για να μουσκέψει, επειδή είναι πολύ σκληρός και δε δουλεύεται αλλιώς, και κατόπιν τον έδεναν στο στειλιάρι με σύρμα.
    Κάποτε θα δοκιμάσω σαν πείραμα να φτιάξω κι εγώ, μα δεν έχω αξιωθεί ακόμη.

  3. Γιάννης Ιατρού said

    Για την ονομασία Μαγκουφάνα:

    Η πιο πιθανή εκδοχή αναφέρει ότι το όνομα της περιοχής οφείλεται στην παλαιά Βυζαντινή οικογένεια Μαγκαφά (βλ. πιο κάτω), που εγκαταστάθηκε και απέκτησε πολλά κτήματα στην περιοχή.

    Τον 16ο αιώνα επί Τουρκοκρατίας οι απόγονοι του Θεόδωρου Μαγκαφά (γνωστού και ως Μωροθεόδωρου, που γεννήθηκε περί τα μέσα του 12ου αιώνα και ήταν πλούσιος γαιοκτήμονας από τη Φιλαδέλφεια της Λυδίας, έπαρχου στην Μ. Ασία την εποχή του Βυζαντίου), έφθασαν και εγκαταστάθηκαν στην Αττική. Οι αγάδες την Αθήνας παραχώρησαν στους Μαγκαφάδες βακούφια (μεγάλες εκτάσεις προς εκμετάλλευση) στην βορειοδυτική Αττική. Στις εκτάσεις αυτές περιλαμβάνονταν η περιοχή της σημερινής Πεύκης.

    Μια άλλη εκδοχή, όχι όμως και τόσο πιθανοφανή, αναφέρει ότι το όνομα οφείλεται σε μια παλαιά κάτοικο την Άννα την Μαγκούφα (άρχισε να διαδίδεται από το 1843 από τον ευρισκόμενο στην Αθήνα περιηγητή Ραούλ Μαλέρμπ), που τον «Μαγκούφα Άννα» έγινε τελικώς Μαγκουφάνα

    Το όνομα Μαγκαφάς δεν έχει ελληνική ρίζα. Ενδεχομένως προέρχεται από την εξελληνισμένη μορφή της τουρκικής λέξης Mankafa (= ανόητος). Ο Α. Γ. Κ. Σαββίδης, Βυζαντινά στασιαστικά και αυτονομιστικά κινήματα στα Δωδεκάνησα και τη Μικρά Ασία, 1189-1240 μ.Χ.: Συμβολή στη μελέτη της υστεροβυζαντινής προσωπογραφίας και τοπογραφίας την εποχή των Αγγέλων, των Λασκαρίδων της Νίκαιας και των Μεγαλοκομνηνών του Πόντου (Αθήνα 1987), σελ. 173, 174, υποστηρίζει ότι οι Σελτζούκοι μισθοφόροι του Θεοδώρου μετέφρασαν στη γλώσσα τους το όνομα Μωροθεόδωρος που αποδιδόταν στον Θεόδωρο (πιθανώς λόγω των συνεχόμενων αποτυχιών του να καταστεί ανεξάρτητος άρχοντας της Φιλαδέλφειας), ως Mankato και οι Έλληνες στη συνέχεια το απέδωσαν ως Μαγκαφάς. Το επώνυμο Μαγκαφάς, σύμφωνα με τον Σαββίδη, δε συναντάται πριν από την εμφάνιση του Μωροθεοδώρου στο προσκήνιο, αλλά ούτε και μετά από αυτόν. Ωστόσο, ο Cheynet, J.-C., «Philadelphie, un quart de siècle de dissidence, 1182-1206», στο Philadelphie et autres études (Byzantina Sorbonensia 4, Paris 1984), σελ. 45, καταγράφει μέλη της οικογένειας Μαγκαφά που έδρασαν τον 11ο και 13ο αιώνα.

  4. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καλημέρα! Το ιστολόι σήμερα στα χωράφια μου, κυριολεκτικά!

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3 Για τον Μαγκαφά έχω ακούσει κι εγώ.

  6. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Aφάνα/αστοιβίδα σ΄εμάς.
    Χράφι με πολλές αστοιβίδες είναι άγονοκαι κακορίζικο.
    Αστοιβιδιάς (ο)
    -Γιάντα τηνε παρέντησες
    τη στράτα π΄ επροπάθιες*
    κι ήπεσες στον αστοιβιδιά
    που ναι γεμάτ΄αγκάθες

    *περπατούσες

    ταιριάζει ίσως στον παραιτηθέντα …

  7. Πέπε said

    @3:
    Κι εγώ αυτό ξέρω για τον Μαγκαφά. Μάλλον, συγκεκριμένα, ότι σημαίνει «κεφάλας» – που μ[πορεί να είναι η κυριολεξία ενός προσωνυμίου που στην πράξη σήμαινε ανόητος.

    Δεν υπήρχε όμως και κάποιος αυτοκράτορας Μαγκαφάς;

    Εν πάση περιπτώσει, από κάποιο υψηλού κυρους πρόσωπο (είτε αυτοκράτορα είτε άλλο) που λεγόταν έτσι αλλά χωρίς καμία ανάμνηση του τι σημαίνει η λέξη, έχει μείνει στην Κάρπαθο το όνομα Μαγκαφούλα, αρκετά συνηθισμένο βαφτιστικό μέχρι πριν λίγες γενιές. Τις Μαγκαφούλες συνήθως τις φωνάζανε Φούλες, αλλά οι σημερινές εγγόνες τους είναι, στην πλειοψηφία τους, Φούλες από το Σοφία. 🙂

  8. # 3

    το θέμα είναι πότε πρωτοεμφανίζεται η λέξη μαγκούφης-α για τα άτομα που μέμουν μόνα τους στην ζωή

    Για να βοηθήσω η λέξη απαντάται σε ασμα της δεκαετίας του 60 😉

  9. Alexis said


    Αυτή είναι η λυγαριά ή λυγιά. Κοινότατος θάμνος σε όλη την Ελλάδα. Λόγω της ομοιότητας των φύλλων του με άλλο γνωστό και πολύ …δημοφιλές φυτό, έχουν συμβεί κατά καιρούς διάφορα ευτράπελα.
    Προ ετών είχε φυτρώσει μία μικρή λυγαριά στον παραλιακό πεζόδρομο της Πρέβεζας και κάποιοι ευφάνταστοι και αφελείς συνάμα από ένα τοπικό σάιτ έσπευσαν να γράψουν ότι φύτρωσε …κανναβουριά, κατηγορούσαν Δήμο και λιμενικό ταμείο που δεν το ξεριζώνουν, ότι το αφήνουν εκεί επίτηδες για τους …μερακλήδες 🙂 και άλλα τέτοια φαιδρά.

    Φυσικά διαψεύστηκαν αρμοδίως και …καταλλήλως 😆

  10. Alexis said

    Η εικόνα δεν βγήκε (τουλάχιστον στο δικό μου πι σι) αλλά άμα πατήσετε πάνω στο εικονίδιο μπορείτε να τη δείτε.

  11. Alexis said

    Και η αστοιβιά που λέει ο Βάρναλης στη «μπαλάντα του κυρ- Μέντιου» είναι η αφάνα;

  12. «τη χρησιμοποιούσαν για να διώχνουν τους ψύλλους και άλλα έντομα, ιδίως από τα κοτέτσια».
    # Τα ζωϊφια ταύτα, «κουκουσίγκες» καλούνται εν Μακεδονία!

    «Και το εκουιζέτο, ιταλικής αρχής, στο άλογο αναφέρεται»
    # Equus-equui= ο ίππος, λατινιστί (Θου …Γαβρόγλου φυλακήν τω στόματί μου!)

  13. Γιάννης Ιατρού said

    9. Αλέξη, για λέγε, έχει δυνατό άρωμα η λυγαριά;;;

  14. rizes said

    Καλημέρα.
    Ως γεωπόνος θέλω να κάνω μία διόρθωση. Η λαγοκοιμηθιά είναι το Teucrium chamaidrys και όχι το Teucrium polium. Το τελευταίο είναι το αγαποβότανο. Επίσης ο ύσσωπος είναι ένα διαφορετικό φαρμακευτικό φυτό, το Hyssopus officinalis.
    Επίσης μια παρατήρηση:
    Φαίνεται πως ο Σεφέρης εξέδραμε έως τότε μόνο προς βοράν. Το Σούνιο με τους ασπάλαθους

  15. sarant said

    11 Νομίζω ναι

    7 Άντρες Μαγκαφάδες βάφτιζαν στην Κάρπαθο;

  16. rizes said

    Καλημέρα.
    Ως γεωπόνος θέλω να κάνω μία διόρθωση. Η λαγοκοιμηθιά είναι το Teucrium chamaidrys και όχι το Teucrium polium. Το τελευταίο είναι το αγαποβότανο. Επίσης ο ύσσωπος είναι ένα διαφορετικό φαρμακευτικό φυτό, το Hyssopus officinalis.
    Και μια παρατήρηση:
    Φαίνεται πως ο Σεφέρης εξέδραμε έως τότε μόνο προς βοράν. Το Σούνιο με τους ασπάλαθους ,ψυχανθή Calicotome villosa, άργησε να τους ανακαλύψει.

    Ευχαριστώ πολύ για την…απρόσκλητη φιλοξενία.

  17. Η αφάνα χρησίμευε και για τον καθαρισμό του τζακιού, καθώες τη ανεβοκατέβαζαν δεμένη με σχοινί.

    «Ραντιείς με υσσώπω και καθαρισθήσομαι…» (Ψαλμός 50)

  18. NIKOS NIKOS said

    Καλημέρα!
    Σχετικά με τη Mαγκουφάνα< Magnum Fanum = ο μέγας ναός. Fanum όπως Φανάρι, Φαιστός, Ήφαιστος.
    Μαγκουφάνα, Καλογρέζα, Νέο Ηράκλειο, Γαλάτσι, Τουρκοβούνια τόποι εξόρυξης ορυχείων από την αρχαιότητα μέχρι και πρόσφατα και φυσικά τα ονόματά τους δεν σημαίνουν αυτό που εσείς νομίζετε.

    Η λυγαριά η κακομοίρα ήταν το ιερό δέντρο της Ήρας. Στη Σάμο υπήρχε ξόανο της θεάς από λυγαριά.

    "Το ρήμα «λυγίζω» και το αρχαίο «λυγώ» προέρχονται από την ίδια ρίζα". Όμως από τη λυγαριά και λυγίζω έχουμε τα ligament, league, alloy, alliance, religion, liaison, delication απο το IndoEuropean( *leig-

    Proto-Indo-European root meaning "to tie, bind.") πάντα έτσι (όπως και ο Μέγας Αλέξανδρος που πάνω από όλα ήταν ΙΕ)

  19. ΓιώργοςΜ said

    Να προσθέσω για τη λυγαριά το όνομα καναπίτσα, έτσι είναι γνωστό στο χωριό μου. Απ’ ότι βλέπω γκουγκλίζεται.

  20. loukretia50 said

    » το θυμάρι και την αφάνα, την αλυγαριά και το κονιζόχι, τη λαγοκοιμηθιά, το πολυκόμπι… που τα πηδάει τ’ αρχοντικό τραγί, που τα πηδάει το πυρό ταυρόπουλο…»

    Βυσσινί τετράδιο σελ 104 εκδ. Καστανιώτη 1987
    (αντιγράφω)
    To απόσπασμα από τις ΄Εξι νύχτες στην Ακρόπολη ο ίδιος ο ποιητής το ονομάζει «κλαψιάρικη ραψωδία» δηλαδή έλεγο. …
    Παραθέτει μεγάλο απόσπασμα σε ποίημα με τη λέξη Έλεγος
    Στην Κίρκη «σύμβολο της ηδονής, το ένστικτο και ο καημός του αισθησιασμού», τη «μεσημβρινή αυτή γυναίκα με τα; Αρώματα από καρπούς, βότανα και ζεστές μεσογειακές πολιτείες» παραπέμεπι ο ποιητής συζητώντας για την Κίχλη Α΄- 35-37, στο «Μια σκηνοθεσία για την Κίχλη» και στις «Δοκιμές»
    «Με αρώματα χρυσών καρπών και βότανα».
    Το θυμάρι η λυγαριά με τις αφροδίσιες ιδιότητες, το κονυζόχι , το μοσχοκάρφι είναι τα «αρώματα χρυσών καρπών», τα ηδονικά μπαχαρικά , με τα οποία μας μεθάει η Κίρκη . Η λαγοκοιμηθιά και το πολυκόμπι είναι τα»βότανα» της Κίρκης που μας βοηθάνε να συνέλθουμε «Γιατρεύοντας τις πληγές με τα βότανα» (Υστερόγραφο 11 Σεπτ. ΄41).

    Είναι ο ΄Ελεγος της Κίρκης για την Πασιφάη ‘ η κυματόφερτη κόρη, φοράει το πετσί της γελάδας για να την ανέβει το ταυρόπουλο//»(από τα Τρία Κρυφά ποιήματα). Το «πυρό ταυρόπουλο»

    Δεν έχω χρόνο να αντιγράψω άλλα, ελπίζω κάποιος θα συμπληρώσει. Χαιρετώ

  21. Γιάννης Ιατρού said

    18: (Λιγνητ-)ορυχεία στην Μαγκουφάνα στην αρχαιότητα δεν είχε πάντως. Θα το θυμόμουν 🙂

  22. loukretia50 said

    21. (τυχαία αναφορά..)
    …κι ο μαγκούφης με αφάνα
    ξέμεινε στη Μαγκουφάνα!
    c’ est la vie!

  23. nikiplos said

    Κι οι αφελείς που συνεχίζουν να αναζητούν το «φθηνό» και «έξυπνο» φάρμακο στις λαϊκές…

  24. Γιάννης Ιατρού said

    19: ΓιώργοςΜ
    Καναπίτσα (λυγαριά) και η ονομασία σε μια περιοχή του Ηρακλείου (Αττικής), αριστερά όπως ανεβαίνουμε από Λεωφ. Ιωνίας (Ηρακλείου). Λόφος, πολύ ανηφορικός. Θυμάμαι πως όταν ήταν γεμάτο (π.χ. το βράδυ που γύριζε ο κόσμος από τις δουλειές του) το λεωφορείο για τη Μαγκουφάνα (το 155 τότε, που έκανε εκτροπή στην πορεία του για να εξυπηρετεί κι αυτήν την περιοχή) δεν τα κατάφερνε να ανεβεί γεμάτο την ανηφόρα (κάτι SCANIA) και ο οδηγός έλεγε στον κόσμο να κατέβει και να πάει με τα πόδια 2 στάσεις ως την κορυφή του λόφου και να ξανά-επιβιβαστεί εκεί …. 🙂
    \https://i.postimg.cc/FFjL049d/JI-87.jpg

  25. Γιάννης Ιατρού said

  26. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα κι ἀπὸ ᾿δῶ.

    Ἡ φυτολογία δὲν εἶναι τὸ φόρτε μου, γι᾿ αὐτὸ κρατᾶτε καὶ μιὰ πισινὴ γι᾿ αὐτὰ ποὺ θὰ γράψω παρακάτω.

    Ὑπάρχει ἀκανθώδης θάμνος μὲ τ᾿ ὄνομα ἀσκοιβὴ στὰ Θερμιά. Μᾶλλον ἡ ἀφάνα-ἀστοιβὴ εἶναι. Στὴ ντοπιολαλιὰ προφέρεται ἀσ(τσ)*οιβή.

    * Τὸ (τσ)* οὐρανικό, ὄχι ὀδοντικό.

    Ἐπίσης ὑπάρχει σὲ ἀφθονία ἡ ἀλυαριὰ (λυγαριὰ) καὶ ὁ ἀκονυζιὸς (κονυζόχι) μὲ τὴν πολὺ ἔντονη μυρωδιά, ταυτισμένη (γιὰ μένα) μὲ τὸ ἑλληνικὸ καλοκαίρι.

    @3. Γιάννη, πολὺ ἐνδιαφέροντα ὅσα γράφεις γιὰ τὴν Μαγκουφάνα.

    Ἂν καὶ μὲ ξενέρωσες. Τὴν εἶχα φανταστεῖ ἰνδὴ πριγκίπισσα ἤ μαχαρανή· ἐπηρεασμένος ἀπὸ Μαντουμπάλα, Ζιγκουάλα καὶ τὰ συναφῆ ἀκούσματα τῶν παιδικῶν μου χρόνων.

  27. sarant said

    20 Ευχαριστώ!

    16 Ευχαριστώ για τις διευκρινίσεις, είναι αρκετά δύσκολο να βρεις άκρη με τις πολλαπλές ονομασίες.

  28. Γιάννης Ιατρού said

    υπέροχη, σχεδόν καλοκαιρινή μέρα, πάω εκδρομή (προς τους Πελασγούς, ορεινά ,,, Αρκαδίας)
    τα λέμε 🙂

  29. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Αλυγιά/ λυγιά σ΄εμάς. Έχουμε και το χωργιό-προάστιο πια τση Γεράπετρος, Γρα Λυγιά ,με τα πολλά θερμοκήπια κατα μήκος της παραλίας προς Δυσμάς.
    «Από τη λυγαριά και τ΄άχυρο,χρυσάφι» είχε ένα κειμενο το παλιό αναγνωστικό, επειδή ακριβώς είνα κατάλληλες οι βέργες της για την καλαθο-κοφινοπλεχτική που έδινε στην εποχή της κάποιο εισόδημα.
    Η λυγαριά με τις βίτσες της τις γερές και όμορφες συχνά ακούγεται στη δημοτική ποίηση και τα τραγούδια συμβολίζοντας τη γυναικεία ομορφιά/κορμοστασιά: Η Λυγερή ( ή «λυγερή» κι ας έχει άλλο πραγματικό όνομα -βλ. της Άρτας το Γεφύρι, κ.ά)

    Λυγαριά λυγαριά
    θα σε κλέψω μια βραδιά 🙂

  30. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Πολύ ωραίο το άρθρο, ενίοτε ακανθώδες άλλοτε τοξικό (ταιριάζει στις ημέρες μας).

    Θα μου επιτρέψετε να γράψω κάτι από το αντίπαλον του σεφερικού δέος, που μου αρέσει και μοιάζει σχετικό. Απ’ τα καβαφικά «κρυμμένα», αι

    ΑΝΘΟΔΕΣΜΑΙ

    Άψινθος, δάτουρα, και υποκύαμος,
    ακόνιτον, ελλέβορος, και κώνειον-
    όλ’ αι πικρίαι και τα δηλητήρια-
    τα φύλλα των και τ’ άνθη τα φρικτά θα δώσουν
    ……………

    Μοιάζουν τόσο όμορφες οι λέξεις, ώστε δεν περιμένει κανείς τίποτα δηλητηριώδες -εκτός ίσως απ’ το κώνειο.

  31. Alexis said

    #13: Μπα, δεν είναι αρωματική απ’ όσο ξέρω, τσάμπα φασαρία έγινε… 🙂


    Η κόνυζα πάλι, ή ακονυζιά ή ψυλήθρα, επίσης κοινότατο φυτό σε χέρσα χωράφια, έχει χαρακτηριστεί παλαιόθεν ως «φυσικό εντομοκτόνο». Ο λόγος γι’ αυτό, πέρα από τη βαριά μυρωδιά του που δρα εντομοαπωθητικά, είναι και το γεγονός ότι φιλοξενεί συχνά ωφέλιμα έντομα (αρπακτικά) που τρώνε κάποια από τα επιζήμια για τις καλλιέργειες έντομα.
    Τα τελευταία χρόνια που η γνωστή πεταλούδα της τομάτας Tuta absoluta έχει γίνει μάστιγα, έχουμε παρατηρήσει ότι σε θερμοκήπια που έχουν γύρω-βλάστηση πλούσια σε ψυλήθρα υπάρχει ένα είδος φυσικής προστασίας.

  32. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>κονιζόχι / ακονιζά σ΄εμάς :
    Κολλώδες το φύλλωμα με έντονο κίτρινο το λουλούδι και δυνατό άρωμα. «Γρουσούζικο» επίμονο φυτό, φυτρώνει παντού.Και στην πόλη ακόμη όποιος το γνωρίζει θα το εντοπίσει από τις γλάστρες μέχρι τις χαρακιές των πεζοδρομίων. Πολύτιμο για τους μελισσοκόμους γι΄αυτό σε περιοχές (ημι-ελώδεις συχνά) που έχει λιβάδια από ακονιζές, θα δει κανείς παρέκει σειρά μελισσοκυψέλες.
    Σας γράφω κι έχω απέναντί μου στο παρτέρι στη γωνιά ξερά κλαδιά ακονιζάς από πέρυσι. Επίτηδες τ΄αφήνω για να κολατσίζουν τα πουλάκια. Έρχονται από σπίνοι μέχρι καρδερίνες και τσιμπολογούν τα σποράκια της. Μια φορά κόπιασε,τί έκπληξη, κι ένας τσαλαπετεινός (δε νομίζω για τα σπόρια αλλά για το νερό στο πήλινο που τα κερνάω επίσης)

  33. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  34. NIKOS NIKOS said

    Από την εύπεπτη wiki για το Νέο Ηράκλειο όπου μεγάλωσα.
    «Στην αρχαία Ελλάδα, το Ηράκλειο αποτελούσε έναν από τους δήμους του Κλεισθένη με το όνομα Ιφιστιάδαι ή Ηφαιστιάδαι. Στα βόρεια του προαστίου υπήρχε το ιερό του Ηρακλή, από όπου πήρε και το νεότερο όνομά του. Την εποχή του Βυζαντίου ονομαζόταν Αράκλι ή Χαλκωματάδες.»

    Στην Καναπίτσα υπάρχει ο Άγιος Νεκτάριος και η καθολική εκκλησία της Αγίας Θηρεσίας.

    Μαγναύρα υπήρχε και στην Κωνσταντινούπολη. MGMFNM> MaGuFaNa>MagnumFanum

  35. Triant said

    Καλημέρα.

    Το χόρτο αυτό (νυχάκι νομίζω ότι το λένε) που αν το φάει πρόβατο μετά μυρίζει άσχημα και δεν τρώγεται (το πρόβατο) είναι το κονιζόχι;

  36. spiral architect 🇰🇵 said

    [..] Η λέξη (αφάνα) χρησιμοποιείται μεταφορικά για όσους έχουν φουντωτά σγουρά μαλλιά -συχνά για ποδοσφαιριστές, όπως πρόσφατα τον Φελαϊνί και παλιότερα εκείνον τον Κολομβιανό […]

    Για την πληρότητα της ανάρτησης αναφέρω ότι, «εκείνος ο Κολομβιανός» ήταν ο Κάρλος Βαλντεράμα, που τον είδαμε το καλοκαίρι στις κερκίδες του Μουντιάλ να πανηγυρίζει παρέα με τον «σκορπιό» Χιγκίτα. Εγώ όμως διαβάζοντας εδώ για τον αφάνα, μου ήρθε στο νου ο παρακάτω

    ο οποίος έγραφε λίγο πιο παλιά συχνά στους φωτογραφικούς αισθητήρες, αλλά μετά το δημοψήφισμα του ’15 ο αφάνας πέρασε στην αφάνεια. 😦

  37. divolos said

    Το πολυκόμπι σε μερικές περιοχές το προτείνουν σαν θεραπεία για πέτρες στα νεφρά.

  38. atheofobos said

    κορμί κυπαρισσένιο σαν λυγαριά…

  39. leonicos said

    @24 Την Καναπίτσα την άκουγα κι εγώ από τις Κουκουβάουνες

    Πού είναι η Κλασικίστρια να με μαλώσει που κάνω λάθη, και αναγκάζομαι να τα διορθώνω μόνος μου;

  40. leonicos said

    @34

    Μαγναύρες και Βλάχέρνες

    (από τον 12-λογο του Γύφτου

  41. Le Coeur Gothique said

    Καλημέρα σας.

    36) Αν δεν ήξερα πρόσωπα και πράγματα θα έπαιρνα όρκο ότι η φωτογραφία είναι τραβηγμένη στα ’80s, όταν οι αφάνες (συνοδευόμενες πλειστάκις και από μούσι) ήσαν περίπου απαραίτητο «αξεσουάρ» σε φοιτητικές παρατάξεις πολύ συγκεκριμένων ιδεολογικών προσανατολισμών.

  42. leonicos said

    @32

    Α, ρε Έφη, είσαι γλύκα

  43. Tania Zach said

    Γιατί «τα κονυζόχι»; Δεν κλίνεται;

  44. leonicos said

    @34 Νίκος Νίκο

    η καθολική εκκλησία της Αγίας Θηρεσίας

    Π πατέρας μου αποφοιτος της Λεοντίου, βρεθήκαμε στην Αγία Θηρεσία περπατώντας από τις Κουκουβαουνες, και ρωτούσε για καθηγητές του, που είχαν όμως πεθάνει.

    Σεμνοί άνθρωποι

  45. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Η λαγοκοιμηθιά / ρόδο αμάραντο – της Παναγίας.
    Ο ελίχρυσος(που κατ΄άλλους είναι η γαζία).
    Το λατρεύω.Έχει το ευγενέστερο άρωμα που γνωρίζω .(Αυτό και της μουσμουλιάς π΄ανθίζει αυτήν την εποχή-και που το αγνούν και δεν υμνείται ενώ είναι τόσο λεπταίσθητο- υπέροχο!)
    Είναι αδελφάκι της σεμπρεβίβας. Μοσχοβολάει για καιρό, αναλοίωτο. Στις βραχώδεις παραλίες μας εκεί που ο ήλιος σπάει την πέτρα, θα δείτε και θα οσφρανθείτε κατακαλόκαιρο το κίτρινο ευωδιαστό μετάξι από τα κίτρινα κουμπάκια της λαγοκοιμηθιάς

  46. leonicos said

    Ο Σταμάτης Κραουνάκης

    Πρέπει να είναι ο ορισμός της μεγαλοφυϊας

  47. sarant said

    43 Ωχ, καλά που το είδατε! Αβλεψία είναι -αρχικά είχα γράψει «Τα βότανα του Σεφέρη» και μετά έβαλα και το κονυζόχι….

  48. Στην ιδιαίτερη πατρίδα μου (Λακωνία) όπου, μέχρι πρότινος τουλάχιστον, οι άνθρωποι δε διακρίνονταν και πολύ για ροπή προς την ισότητα των φύλων (και την ισότητα γενικά), υπήρχε το ακόλουθο:

    Το παιδί το σερνικό
    ρίχτο στο βασιλικό
    και την τσούπρα τη φακλάνα
    ρίχτη μες στη στριγγλαφάνα

    Επίσης και εκεί, τη λυγαριά τη λένε και λυγιά, ωστόσο εγώ την έχω να μυρίζει υπέροχα, είχαμε μία στην αυλή του πατρικού μου και είναι μυρωδιά που θυμάμαι από πολύ μικρή ηλικία, όπου βρω τρίβω τα φύλλα και «ξαναγίνομαι» παιδί.

    Τέλος, Αστοιβή ήταν περίφημο μπαρ στη Χώρα της Πάτμου που λειτούργησε και στην Αθήνα κάποια χρόνια…

    Χρήστος Δ. Τσατσαρώνης
    http://www.badsadstories.blogspot.gr
    http://www.badsadstreetphotos.blogspot.gr

  49. spiral architect 🇰🇵 said

    Επίσης το «περασμένα μεγαλεία» του Νικοκύρη δεν ισχύει για τους σγουρομάλληδες. Μια χαρά μαλλί (όχι αφάνα όμως) θα έχουν μέχρι τα γεράματά τους· η φαλάκρα είναι άγνωστη λέξη γι’ αυτούς.
    Το ξέρω εξ ιδίας πείρας βλέποντας τους συμμαθητές μου να γυαλίζουν από τα τριάντα τους και εγώ να συνεχίζω απτόητος.. 😉

  50. Πιπίτσα said

    Καλημέρα σας. Όποιος λυγαριά δεν πιάσει την αγάπη του θα χάσει!

  51. sarant said

    48 !

    49 Όχι αφάνα, όμως

  52. ΣΠ said

    Να βάλουμε εικόνα από το πολυκόμπι που θυμίζει ουρά αλόγου.

  53. spiral architect 🇰🇵 said

    Για την θεραπευτική χρήση διαφόρων φυτών και βοτάνων, ρίξτε μια ματιά στο παρακάτω πόνημα, που κάποτε γυρνοβoλούσε στη εφηβική μου βιβλιοθήκη: 🙄

    369 ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΤΟΥ ΚΑΛΟΓΕΡΟΥ – ΠΑΤΕΡ ΓΥΜΝΑΣΙΟΣ ΛΑΥΡΙΩΤΗΣ ''ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΒΟΤΑΝΑ''.
    (νά’τος πάλι ο «πάτερ»)

  54. Alexis said

    #35: Ναι αυτό είναι. Αλλά η μυρωδιά βγαίνει στο γάλα νομίζω…

    Εγώ σαν κλασικό «αφάνα» από τη εφηβεία μου θυμάμαι αυτόν:

  55. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    42. Ευχαριστώ Λεώνικε! Ενθαρρυντικός πάντα 🙂

    >>Το πολυκόμπι
    Όπως τα λέει ο Νικοκύρης και ο ΣΠ σχ.52 🙂 γιατί βλέπω να περιγράφεται πολυκόμπι, άλλο φυτό με άλλα χαρακτηριστικά ενώ εγώ νόμιζα για ΤΟΝ πολύκομπο που πρόκειται περί έτερου είδους της χλωρίδας -μην μπερδευτούμε και μ΄αυτό 🙂 )

    Άλλο αφάνα άλλο Αφανός που είναι οι γιορταστικές φωτιές της αποκριάς (μπορεί κι από τις αφάνες βέβαια που όντως κάνουνε μεγάλη και «ηχηρή» φλόγα! Μπορεί κι από το φανό, ποιος ξέρει).

  56. spiral architect 🇰🇵 said

    @54: … ή και άφρο λουκ. 😀

  57. spyridos said

    @ 16 «Η λαγοκοιμηθιά είναι το Teucrium chamaidrys». Ναι χαμαιδρυς γιατί τα φύλλα του μοιάζουν με οξυάς. Οι μπάμπουρες και οι αγριομέλισσες με μακριά προβοσκίδα το αγαπούν πολύ.

    Η λυγαριά είναι από τα σημαντικά μελισσοκομικά φυτά της Ελλάδας.
    Χάρη σε αυτή καταφέρνουν και επιζούν τον Ιούλιο, αγριομέλισσες, μπάμπουρες και πεταλούδες.
    Αλλά και οι κοινωνικές μέλισσες ζυμώνουν (όρος του Καμπανέλλη) ένα εύγευστο και απαλά αρωματικό μέλι τον Ιούλιο από το νέκταρ του.
    Πολλές λυγαριές υπάρχουν σε μάντρες χωραφιών. Σταματήστε κοντά τους τον Ιούλιο/αρχές Αυγούστου για να ακούσετε τις μέλισσες να τραγουδούν.
    Στην Αργολίδα ξεκαλοκαιριάζουν χιλιάδες μελίσσια στις όχθες του Ιναχου ποταμού που οι όχθες του είναι γεματες λυγαριές.
    Κάμποσοι καλοί μελισσοκόμοι που δεν έχουν «ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ θυμαρίσιο» (με ζάχαρη) διαθέτουν και μέλι λυγαριάς.
    Γύρω από τις εκβολές του Ιναχου στη Νέα Κίο υπήρχαν (και υπάρχουν) κατασκηνώσεις τσιγγάνων που παληά έφτιαχναν καλάθια και καρέκλες από τα κλαδιά τους.

    @ 2 Μήπως την μπερδεύεις με τον Ερικα (ρείκι , σουσούρα κτλ) ; Με αυτό έφτιαχναν αυτές τις σκληρές σκούπες.

  58. Μπετατζής said

    16. Φαντάζομαι εννοείς το ωραίο «Επί ασπαλάθων» http://www.sarantakos.com/seferis/seferhs_epiaspal.htm

  59. janetweiss said

    Αχ, τον τρών’καλέ τον τρών’,
    τον τρών’τα λάφια και ψοφούν.
    Tον τρών’τα λάφια και ψοφούν,
    τ’αγρίμια κι ημερεύουν καλέ

  60. spyridos said

    @ 48 Φυσικά μυρίζει ωραία αλλιώς δεν θα το ήθελαν οι μέλισσες.

    Κια ένα αρθράκι που γκούγκλισα
    http://melissomania.gr/%CF%86%CF%85%CF%84%CE%AC/%CE%BB%CF%85%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%B9%CE%AC

  61. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

  62. konstantinos said

    και μια παροιμια :
    απ αλυγιαριά αν περάσεις και δεν πιάσεις, την αγάπη σου θα χάσεις

  63. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Οι παλιές κόφες γίνονταν εξ ολοκλήρου από βίτσες λυγαριάς/λυγιάς.

  64. Triant said

    Άσχετο, αλλά δεν αντέχω.

    Ο Τσιόδρας του Ποταμιού είπε τον Καμμένο ‘πολιτικό pacman’. Τέλειο!

    http://www.real.gr/politiki/arthro/tsiodras_o_k_kammenos_exei_anadeixthei_se_politiko_pacman-502302/

  65. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πάρε μια βέργα λυγαριά
    μια ρίζα δεντρολίβανο
    μια ρίζα δεντρολίβανο
    και γίνε φεγγαροδροσιά
    να πέσεις τα μεσάνυχτα
    στη διψασμένη αυλή σου
    Γκάτσος/Μίκης/Μ.Λίντα πρώτη εκτέλεση

  66. ΣΠ said

    Ο Φελαϊνί και εκείνος ο Κολομβιανός (Βαλντεράμα).

  67. andreas said

    Στην Κεφαλονιά υπάρχουν τα αψίλιθρα, και χωριό Ψιλιθριάς (αρσενικό) στην Έρισο. Τα έχω ακούσει ως πληθυντικό ουδέτερου, ενικός «το αψίλιθρο». Ενδιαφέρουσα η αλλαγή από θηλυκό σε ουδέτερο. Όπως και να είναι το σωστό, μάλλον πρέπει να γράφουμε στο εξής «αψύλληθρα», και «Ψυλληθριάς». Δύσκολο…

  68. «Η θεια Γιώργαινα κατούραγε και ξέραινε την αφάνα.» Πελοποννησιακό.
    Υπάρχει και το ακονιζόμελο με το ιδιαίτερο άρωμα και λίγο πικρό. Μια συνεργασία της ακόνιζας με την μέλισσα, Όταν η μέσσα περνάει μέσα από τα κλαδιά της ακόνιζας απαλλάσσεται από την βαρόα, παράσιτο της μέλισσας, Και φυσικά η μέλισσα βοηθάει την ακόνιζα να επικονιαστεί;

  69. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καὶ νά ῾σαι ῾κειὸς ποὺ τόσον ἔχει ζήσει
    ποὺ τὸ μέλι τὸ γεύεται ἀπ᾿ τὸ βάτο,
    θυμό, βάρσαμο, ἀφάνα, ὡς μελίσσι
    ………………………………………………..
    Ἄγγελος Σικελιανός
    Πορτραῖτο τοῦ Μαβίλη
    Νὰ κατεβεῖς λαγκάδια, νὰ περάσεις
    νερὰ τρεχάμενα, πλατάνια, πεῦκα νά ῾ναι
    χάρισμα ἡ ζωὴ ἀπ᾿ ἀθάνατα στοιχεῖα·
    μὲ τὸ χέρι κάθε καρπὸ νὰ φτάσεις,

    κερασιές, μυγδαλιές, ὅσα περνᾶνε
    σὲ μία βουνίσια ἀπάρθενη ἡσυχία,
    κι ἀπό ῾να ξάγναντο ἀνηφόρι
    τῆς θάλασσας νὰ ἰδεῖς τὴν εὐτυχία!…

    Καὶ νά ῾σαι ῾κειὸς ποὺ τόσον ἔχει ζήσει
    ποὺ τὸ μέλι τὸ γεύεται ἀπ᾿ τὸ βάτο,
    θυμό, βάρσαμο, ἀφάνα, ὡς μελίσσι…

    Καί, μὲς στὸ μεσημέρι τὸ φλογάτο,
    νά ῾σαι σὰν ἥλιος νά ῾χει πάει νὰ δύσει
    -νά ῾ν᾿ ὁ μισὸς στὸ πέλαγο ἀπὸ κάτω…
    http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/aggelos_sikelianos/portraito_toy_mabilh.htm

  70. ΓιώργοςΜ said

    57 Όχι, δες κι εδώ

  71. Λ said

    Υπέροχο άρθρο. Να πω μόνο για το πολυκόμπι, το αρχέγονο φυτό. Το έχουμε εδώ στην Κύπρο. Το είδα επίσης στην Ελλάδα, κατά μήκος του Βοϊδομάτη από Αρίστη προς Κλειδωνιά και στον Άραχθο όταν πήγα πεζοπορία, από το Μονολίθι προς την Πλατανούσα, κοντά σε ρυάκια. Πότε θα τα ξαναϊδώ τα μέρη αυτά;

  72. ΓιώργοςΜ said

    …και οδηγίες κατασκευής 🙂

  73. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

  74. Le Coeur Gothique said

    57) Γύρω από τις εκβολές του Ιναχου στη Νέα Κίο υπήρχαν (και υπάρχουν) κατασκηνώσεις τσιγγάνων που παληά έφτιαχναν καλάθια και καρέκλες από τα κλαδιά τους.

    Από μία τσιγγάνα αγόρασα ένα τέτοιο μεγάλο καλάθι (με καπάκι μάλιστα) πριν από σχεδόν είκοσι χρόνια. Έκτοτε το χρησιμοποιώ ανελλιπώς ως καλάθι για τα άπλυτα και δεν έχει πάθει απολύτως τίποτα. Ελπίζω αυτά που πουλούν σήμερα να μην είναι Made in China…

  75. cronopiusa said

    Τι ωραίο μυρωδάτο νήμα
    φθινοπωρινό σαν κάμπος μετά τη βροχή

    50
    Όποιος λυγαριά δεν πιάσει
    την αγάπη του θα χάσει!

    η ίδια παροιμία με ροζμαρίνι στα ισπανικά

    El que pasa por romero y no lo coge,
    si le viene algún mal que no se enoje.

    Quien ve romero y no lo coge,
    del mal que le venga no se enoje….

    Καλή σας μέρα!

  76. # 54

    Για γάλα δεν ξέρω, ξέρω όμως πως μια χρονιά πετάξαμε το αρνί του Πάσχα για το νυχάκι πούχε φάει

  77. gmich said

    Το σγουρόμαλλο αγόρι https://www.youtube.com/watch?v=AHrIlMRT7Qw

  78. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Μόλις ἐπέτρεψα στὸ σπίτι καὶ καθ᾿ ὁδὸν διέπραξα μιὰ γουσουδιά.

    Στὴ γειτονιὰ μου, ἐδῶ καὶ κάτι μῆνες, ἔχουν σκάψει ἔναν ἀρκετὰ πολυσύχναστο δρόμο. Ἐπειδὴ σὲ κάποια σημεῖα «ἁμαξιτὸς …μούνη [μία] …»* ὑπάρχουν ἐργάτες ποὺ ρυθμίζουν τὴν κυκλοφορία. Περιμένοντας νὰ περάσω, πρόσεξα πὼς τὰ φωσφοριζὲ γιλέκα ποὺ φοροῦσαν ἔγραφαν «ΑΤΕΡΜΩΝ» καὶ ρώτησα τὸν ἐργάτη ποὺ ἦταν κοντά μου:

    «Ὁ Ἀτέρμονας φτιάχνει τὸ ἔργο;»
    «Ναί», μοῦ ἀπάντησε ὁ ἐργάτης, περιμένοντας ἴσως νὰ τοῦ πῶ ἤμουνα παλιὸς συνάδελφος ἤ κάτι σχετικό.
    «Γι᾿ αὐτὸ δὲ λέει νὰ τελειώσει τὸ ἔργο», τὸν αἰφνιδίασα.

    Ἀπὸ τὸ τρανταχτό του γέλιο κατάλαβα πὼς τό ᾿πιασε τὸ ὑπονοούμενο. 🙂

    *»χωράει μόνο ἕνα ἁμάξι» (ΗΡΟΔΟΤΟΣ
    Ἱστορίαι 7.200.1)

  79. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Θα ανέβαζαν στο Λονδίνο, όπως μου είπε, τις Έξι νύχτες στην Ακρόπολη, του Σεφέρη, σε θεατρική διασκευή

  80. Aghapi D said

    *Καλημέρα
    η λυγαριά που ο παππούς μου με έμαθε να πλέκω τα κλαδιά της όταν ήμουν 10 χρονών. Ξέχασα σχεδόν εντελώς τί μού έδειξε, αλλά θυμάμαι τί ωραία που ένοιωσα
    Λένε πως η θεά Ήρα που γεννήθηκε και ανατράφηκε κάτω από μια ιερή λυγαριά στη Σάμο. Η Ήρα είναι προστάτης του γάμου και το φυτό συμβολίζει την αγνότητα

  81. Πέπε said

    @15:
    > > Άντρες Μαγκαφάδες βάφτιζαν στην Κάρπαθο;

    Όχι βέβαια! Όνομα είναι αυτό; 🙂

    ____________

    Αστοιβιές κι αθυμαρέλια,
    τ’ άσπρα σου τα ποδαρέλια.

    Το αθυμαρέλι της Λήμνου (θυμάρι), στην Κάρπαθο αθθυμάι (το γράμμα που λείπει δεν είναι -ρ-, αλλά -δ-).

  82. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    80 >>Ξέχασα σχεδόν εντελώς τί μού έδειξε
    Πάμε πάλι ! 🙂

  83. Χαρούλα said

    Απο «Το πρωτοβρόχι» του Αγ.Σικελιανού
    ……………………………….
    «T᾿ εἶναι πὄχει σκίσει
    τὸν ἀέρα μύρο, ὅμοιο μελίσσι;
    Ἀπ᾿ τὸν πευκιὰ τὸ κουκουνάρι,
    ὁ βάρσαμος ἢ τὸ θυμάρι,
    ἡ ἀφάνα ἢ ἡ ἀλυγαριά;»
    ………………………………..
    http://users.uoa.gr/~nektar/arts/tributes/aggelos_sikelianos/to_prwtobroxi.htm

  84. 17, … Η αφάνα
    χρησίμευε και για τον καθαρισμό του τζακιού,
    καθώες τη ανεβοκατέβαζαν δεμένη με σχοινί. …

    Αφανείς ήρωες
    οι καπνοδοχοκαθαριστές.

  85. sarant said

    79 Α μπράβο!

    81 Σωστά 🙂

  86. Το ’48, πέρα από τον Εμφύλιο, ο Σεφέρης είχε μόλις φύγει για την Άγκυρα (Φεβρουάριος) όπου δεν φαίνεται να περνούσε πολύ καλά, αν θυμάμαι καλά κιόλας τον έπνιγε το τοπίο των υψιπέδων.

  87. 22, … κι ο μαγκούφης με αφάνα
    ξέμεινε στη Μαγκουφάνα! …

    Αφανής Έρως

    Κι αν υπόμονα καρτέρει
    Ο μαγκούφης στο παρτέρι
    Να το! Βγήκε σε μια κόχη
    Φυλλαράκι κονυζόχι,
    Κι από δίπλα – όλο χάρη –
    Μοσχομυριστό θυμάρι.
    Δες, πιο πέρα εκουϊζέτο!
    O μαγκούφης κοίταζέ το
    Με τ’ ασπρόχορτο αντάμα
    Κι ονειρεύονταν το θάμα
    Να πλαγιάσει, λέει, πάλι
    Λυγαριά στο προσκεφάλι
    Και να κοιμηθεί σιμά του…
    Αχ, η λαγοκοιμηθιά του
    Δεν αρκεί για τέτοια τύχη…
    Θέλει πρέζα πολυτρίχι!

  88. Χαρούλα said

    Καλή η σκούπα απο αφάνα, αλλά σαν τις σκούπες του Β.Έβρου(Καστανιές,Ν.Βύσσα δεν είναι😊!

    Που φτιάχνονται από το φκάλι. Σύμφωνα με κάποιους η λέξη προέρχεται απο το «φιλοκαλώ».
    Το ΄΄φκάλι΄΄ είναι το φυτό του οποίου το επιστημονικό όνομα είναι ΄΄sorghum scoparion΄΄, δηλαδή ΄΄σόργο το σαρωματικό΄΄. Έχει βλαστό καλάμι και γίνεται ψηλό περίπου 3 μέτρα. Έχει πλούσια ταξιανθία με κοκκινοκίτρινους σπόρους. Αυτές τις ταξιανθίες, που στη Ν. Βύσσα τις λένε ΄΄τέλια΄΄, τις χρησιμοποιούσαν για να κατασκευάζουν σκούπες, γι’ αυτό και το φυτό το λένε και σκούπα ή σκουπόχορτο.

  89. Χαρούλα said

    Κάτι λάθος έκανα(πάλι!).Συγχωρέστε με. Την παραδοσιακή, γνωστή σκούπα χόρτου έδειχνε η φωτογραφία …που δεν φάνηκε!😳

  90. ΣΠ said

    Κρέμεται η καπότα

    Κρέμεται η καπότα στην αλυγαριά,
    στην αλυγαριά,
    ντέρτι και μαράζι που έχω στην καρδιά.

    Μπαίνω μες στ’ αμπέλι σα νοικοκυρά,
    σα νοικοκυρά,
    να κι ο νοικοκύρης που έρχεται κοντά.

    Έλα νοικοκύρη, έλα νοικοκύρη.
    να τρυγήσουμε.

    Έλα νοικοκύρη να τρυγήσουμε,
    κόκκινα σταφύλια να πατήσουμε.

  91. spiridione said

    Να βάλουμε και τον Διοσκουρίδη ολόκληρο:
    κόνυζα· ἡ μέν τις μικρὰ καλεῖται εὐωδεστέρα οὖσα, ἡ δὲ μείζων, ὑπερέχουσα τῷ θάμνῳ καὶ τοῖς φύλλοις, πλατυτέρα καὶ βαρύοσμος· ἀμφότεραι δὲ ἐοίκασι τοῖς φύλλοις ἐλαίᾳ, ἔστι δὲ δασέα ταῦτα καὶ λιπαρά· ὕψος δὲ τοῦ καυλοῦ ἡ μὲν μείζων δύο πήχεων ἔχει, ἡ δὲ ἐλάττων ποδός, ἄνθος ψαφαρόν, μήλινον, ὑπόπικρον, ἐκπαππούμενον, ῥίζαι ἄχρηστοι.
    δύναται δὲ ὁ θάμνος σὺν τοῖς φύλλοις ὑποστρωννύμενος καὶ θυμιώμενος θηρία διώκειν καὶ κώνωπας ἀπελαύνειν· κτείνει δὲ καὶ ψύλλους. καταπλάσσεται δὲ τὰ φύλλα ὠφελίμως ἐπὶ ἑρπετοδήκτων καὶ φυμάτων καὶ τραυμάτων· καὶ σὺν οἴνῳ δὲ πίνεται τὸ ἄνθος καὶ τὰ φύλλα πρὸς καταμηνίων ἀγωγὴν καὶ ἐκβολὴν ἐμβρύων καὶ στραγγουρίαν καὶ στρόφους καὶ ἴκτερον, μετ’ ὄξους δὲ ἐπιλημπτικοὺς πινόμενα ὠφελεῖ· καὶ τὸ ἀφέψημα δὲ αὐτῶν ἐν ἐγκαθίσματι τὰ ἐν μήτρᾳ θεραπεύει. ὁ δὲ χυλὸς προστεθεὶς ἐκτρωσμοὺς ποιεῖ· ποιεῖ δὲ καὶ πρὸς ῥίγη συγχριομένη ἡ πόα μετ’ ἐλαίου. ἡ δὲ λεπτὴ καὶ κεφαλαλγίας καταπλασσομένη ἰᾶται. γίνεται δὲ καὶ τρίτον εἶδος κονύζης, καυλῷ παχύτερον καὶ μαλακώτερον, τοῖς δὲ φύλλοις μεῖζον τῆς λεπτῆς, ἔλασσον δὲ τῆς μείζονος, οὐ λιπαρόν, βαρυοσμότερον δὲ πολλῷ καὶ ἀηδέστερον καὶ ἀπρακτότερον. φύεται δὲ ἐν ἐφύδροις τόποις.
    RV:
    κόνυζα λεπτόφυλλος· οἱ δὲ κόνυζα μικρά, οἱ δὲ Πάνιος, οἱ δὲ λιβανωτίς, προφῆται Κρόνιος.
    κόνυζα πλατύφυλλος· οἱ δὲ κόνυζα μεγάλη, οἱ δὲ κόνυζα αἱματῖτις, οἱ δὲ Δαναΐς, οἱ δὲ πανάκειον, οἱ δὲ φῦκος, οἱ δὲ ἰχθύς, οἱ δὲ δείνοσμος, προφῆται βρεφοκτόνος, οἱ δὲ ἀνουβιάς, οἱ δὲ †ἡδεαμιας, Αἰγύπτιοι κέτι, Ῥωμαῖοι ἴντουβουμ, οἱ δὲ μιλιτάρις μίνορ, οἱ δὲ πουλικάρια, οἱ δὲ φεβρεφούγια, οἱ δὲ φραγμώσα, οἱ δὲ μουστάρια, οἱ δὲ † κοπικολέδιου, οἱ δὲ πίκεμ.
    https://uses.plantnet-project.org/fr/Dioscoride:_livre_3#konuza

    Λένε ότι η μικρή κόνυζα πρέπει να είναι η Dittrichia graveolens και η μεγάλη η Dittrichia viscosa.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Dittrichia
    Και τα δύο αυτά είδη τα λένε κόνυζα, ψυλλήθρα κτλ. στην Ελλάδα.

  92. Λέω γράφοντας το #86, ας προλάβω πριν εμφανιστεί ο spiridione που τα ψάχνει κάτι τέτοια. Να όμως που έψαχνε τον Διοσκουρίδη 🙂

  93. Γιάννης Ιατρού said

    88: Φκιάλια εδώ

  94. Γιάννης Ιατρού said

    και το τελικό προϊόν

  95. Χαρούλα said

    93 & 94
    Αχ ναι! Ευχαριστώ!

  96. spiridione said

    92. 🙂

    Ας βάλουμε και την περικοπή απ’ το Προφητείας Ἡσαΐου τὸ Ἀνάγνωσμα που ακούγεται στα Θεοφάνια

    Καὶ ἀντὶ τῆς στοιβῆς ἀναβήσεται κυπάρισσος, ἀντί, δὲ τῆς κονύζης ἀναβήσεται μυρσίνη, καὶ ἔσται Κυρίῳ εἰς ὄνομα, καὶ εἰς σημεῖον αἰώνιον, καὶ οὐκ ἐκλείψει.

    http://www.gonia.gr/gonia.php?article=1432&PHPSESSID=0ab00629485f78f208114c733889e55e

  97. Γιάννης Ιατρού said

    95: Νά ΄σαι καλά. Απ’ εδώ οι φωτό: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΤΗ Ν. ΒΥΣΣΑ ( Μέρος Α΄), πολύ ωραία ανάρτηση (για τα Φκιάλια, τη μέση περίπου),

  98. Γιάννης Ιατρού said

    96: Σπύρο, το μέηλ σου το κοιτάς; 🙂

  99. Χαρούλα said

    97
    Αααα! Κύριε χωροφύλαξ θα σας μαλώσω! Δεν με εντοπίσατε;;;
    Κόπιπάστε από εκεί έκανα!(ντροπηηηή μου😊☺️😉)

  100. Χαρούλα said

  101. spiridione said

    Και παροιμίες

    Μικρή αφάνα μεγάλο λαγό βγάζει

    Κρίμας τα καλά χωράφια, να ΄χουν ψύλληθρα κι’ αγκάθια

  102. spiridione said

    Και η αφάνα στο ΙΛΝΕ (και τέλος 🙂 )

    Τυπολογία
    ἀφάνα ἡ, φάνα Καππ. (Φάρασ.) Πελοπν. (Γέρμ. Κορινθ. Μάν.) κ.ἀ. ἀφάνα σύνηθ. καὶ Τσακων.

    Ετυμολογία
    Ἐκ τοῦ οὐσ. φανός, παρ’ ὃ καὶ ἀφανός. Ἡ λ. καὶ μεσν. παρὰ Σουΐδ. λ. σκινδαψός. Ἰδ. ΜΣτεφανιδ. Philol. Wonchenschrift 50 (1930) 1438. Ὁ τύπ. φάνα καὶ ἐν Ἐπαίνῳ γυναικῶν στ. 908 (ἔκδ. KKrumbacher σ. 403). Ἰδ. καὶ Δουκ. ἐν λ. φάνα καὶ Κορ. Ἄτ. 4, 636 καὶ 711.

    Σημασιολογία
    1) Λαμπάς, φανὸς Καππ. (Φάρασ): ᾎσμ. Ἧψεν ᾿ς τὸν κόσμον ἁ φάνα. 2) Διάφοροι θάμνοι ἀκανθώδεις χρησιμεύοντες ὡς προσάναμμα, ἰδίως δὲ ἐχινόπους ὀ ἀκανθόκλαδος (genista acanthoclada) τοῦ γένους τοῦ ἐχινόποδος (genista) τῆς τάξεως τῶν ψυχανθῶν (papillionaceae), συνών. ἀπήφανος, ἀχινόποδας, ἀχινοπόδι, ξυλαφάνα, ἐχινόπους ὁ μήλιος (genista melia), ποτήριον τὸ ἀκανθῶδες (poterium spinosum) τοῦ γένους τοῦ ποτηρίου (poterium) τῆς τάξεως τῶν ροδωδῶν (rosaceae), ἡ τῶν ἀρχ. στοιβή, συνών. ἀστοιβεὰ 1, ἀστοιβή, ἀστοιβίδα, ἀχεροστοιβάδα, ἀχεροστοιβεὰ καὶ εὐφόρβιον ὁ ἀκανθόθαμνος (euphorbia acanthothamnus) τοῦ γένους τοῦ εὐφορβίου (euphorbium) τῆς τάξεως τῶν γρομφαδιωδῶν (scrofulariaceae) πολλαχ.: Τὰ μαλλιˬά της εἶναι σὰν ἀφάνα (ἀκτένιστα) Πελοπν. (Αἴγ.) Σὰν ἀφάνα κουλλάει (παίρνει φωτιὰ) Στερελλ. (Ἀράχ.) 3) Ὑπὸ τὸν τύπ. ἀφάνα τοῦ γιˬαλοῦ, τὸ ἀγριόχορτον κιχώριον τὸ ἀκανθῶδες (cichorium spinosum) τοῦ γένους τοῦ κιχωρίου (cichorium) τῆς τάξεως τῶν συνθέτων (compositae) φυόμενον ἰδίως εἰς τοὺς αἰγιαλοὺς Κεφαλλ. Μῆλ. Συνών. ραδίκι τῆς θάλασσας, ραδικοστοιβίδα, σταμναγκάθι. [**] Ὑπὸ τὸν τύπ. Ἀφάνες τοπων. Πελοπν. (Χατζ.)

  103. Aghapi D said

    82 Ναι, ναι!

  104. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    Μεγάλη παράλειψη να μην κοιτάξω το ΙΛΝΕ, ευτυχώς ο Σπύρος αγρυπνεί!

    86 Δίκιο έχεις βέβαια επί του σεφερικού.

  105. alamo said

    Από την αστοιβίδα, μαζεμένη καλοκαίρι καλουπωμένη με το κοντάρι της ανάμεσα σε δυο βαριές τίκλες, φτιάχναν σκούπες, σαρωματίνες τις έλεγαν (Στη Μεσσηνιακή Μάνη). Άλλη χρήση ήταν για πώμα σε νερόσταμνες στό Ρέθεμνο.

  106. 93: τα αλλιώς – και εύγλωττα – ονομαζόμενα «σαρώματα»…

    Χρήστος Δ. Τσατσαρώνης
    http://www.badsadstories.blogspot.gr
    http://www.badsadstreetphotos.blogspot.gr

  107. Alexis said

    Και μην ξεχνιόμαστε. Σήμερα είναι μια ιστορική μέρα!
    (Ε, να μην προβοκάρω και λίγο; ) 😆

  108. NIKOS NIKOS said

    Η ετυμολογία της Καναπίτσας

    [url=https://postimg.cc/FkFJqtfp][img]https://i.postimg.cc/gj8qxmmC/Etimologia-canapa-canape-page-001.jpg[/img][/url][url=https://postimages.org/]high quality image upload[/url]

    Οι Σαμιώτες τελούσαν τις γιορτές τους φορώντας λύγινα στεφάνια ξαπλώνοντας σε στρώματα (στιβάδες) από κλαδιά λύγου(καναπίτσα) και τρώγοντας το κρέας των ζώων που θυσιάστηκαν στον μεγάλο βωμό. Από τις γιορτές των αρχαίων Ηραίων στην Σάμο.

  109. NIKOS NIKOS said

    Από το αρμένικο kaneph μπορούμε να συμπεράνουμε ότι έχει σχέση με τα κναφεύς/ γναφεύς = ο βυρσοδέψης που στην αρχαιότητα είχε άμεση σχέση με το κόκκινο χρώμα των τανινών.
    Επομένως σαν τοπωνύμιο η Καναπίτσα μπορεί να σημαίνει και την ερυθραία, την κοκκινιά.

  110. Νίκος Κ. said

    Διάφορα βότανα χρησίμευαν στη θεραπεία των αναπνευστικών οργάνων. Το πολυκόμπι (Ephedra fragilis) περιγράφεται από τον Διοσκουρίδη (4.48) με ιδιότητες ανάλογες μ’ αυτές που έχουν τα σύγχρονα αποχρεμπτικά φάρμακα.

    Ελμουντ Μπάουμαν, Η ελληνική χλωρίδα στο μύθο στην τέχνη στη λογοτεχνία
    Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, 1999

  111. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Φτιάξιμο σκούπας /Ομόλιο Λάρισας 1973

    Παρασύρα ή φινοκαλίδα: Η σκούπα των παλιών Κρητικών

    https://www.e-storieskritis.gr/2017/10/blog-post_11.html

    Αστοιβίδα

    http://www.geopon.gr/neaskoypa.htm

  112. sarant said

    111 Χρωστάμε κι ένα άρθρο για το φρόκαλο/φιλοκαλώ αν και δεν αποκλείω να το έχουμε γράψει

  113. ΓιώργοςΜ said

    111 τέλος: 72 🙂

  114. ΣΠ said

    112
    Κάτι έχει εδώ:
    https://sarantakos.wordpress.com/2013/04/26/scopa/

  115. f kar said

    Θέλω ν’ ανέβω στα ψηλά καλέ 
    στ’ Αγιού Γιωργιού το δώμα 

    Να κόψω δυο γαρύφαλλα καλέ 
    να κάνω φροκαλίτσα 

    Να φροκαλώ τη θάλασσα καλέ 
    ν’ αράζουν τα καΐκια 

    Ένα καράβι άραξε καλέ 
    στου βασιληά την πόρτα 

    Ο βασιληάς δεν ήτανε καλέ 
    μον’ τρεις βασιλοπούλες 

    Η μια κεντάει τον ουρανό καλέ 
    κι άλλη το φεγγάρι 

    Κι απ’ όλες η μικρότερη καλέ 
    κεντάει το μαντηλάκι 

    Κέντα το κορη μ κέντα το καλέ 
    τ’ ριβωνιασκούς μαντήλι 

    Να βάλεις μέσα ζάχαρη καλέ 
    και κόκκινη μαστίχα 

    Να το πηγαίνεις στο σχολειό καλέ 
    κι απ’ το σχολειό στο σπίτι 

    κι αν είναι η πόρτα σφαλιστή καλέ 
    ρίχ’ το απ’ το παραθύρι 

    να βγει ο γαμπρός με τ’ άρματα καλέ 
    κι η νύφη με τσ’ αλυσίδες

  116. eran said

    Το’ χω ξανααναφέρει νομίζω: η σκούπα από αφάνα στα Ιόνια ονομάζεται λαϊπόδι.

  117. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    105 >>Άλλη χρήση ήταν για πώμα σε νερόσταμνες στό Ρέθεμνο.
    Ναι και σ΄εμάς! Με κομμάτια από αστοιβίδα (το σταμναγκάθι ήταν πιο σπάνιο) κλείνανε το στόμιο στα λαϊνια και τα σταμνιά για να μην μπαίνουν ζωύφια ή φρίσαλα (σκουπιδάκια).

    113.Γιώργο, συγγνώμη, δε σε είδα!
    Δεν αποκλείω και να τ΄άνοιξα αλλά μετά χάθηκα σ΄άλλες δουλειές (κι άλλο πισι) κι επανερχόμενη νόμισα ότι το είδα στο διαδίκτυο και το ξανάψαξα για τη φωτό 🙂 😦 .

    114. Πώς με πονάει αυτό το νήμα! Ήταν λίγες μέρες αφότου πέθανε η μητέρα μου. Της είχα κάνει «τεστ» τον προηγούμενο μήνα με τη φινοκαλίδα (βρήκα σ΄ένα χτήμα μας κι έκοψα και πήγα και τη ρώτησα πώς το λέμε αυτό το φυτό-χρόνια αποξεχασμένο).

  118. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    117τέλος Όχι,δεν πέθανε από το τεστ! Μα όπως το έγραψα… Γελωκλαίω…

  119. sarant said

    114 Ναι, κάτι θυμόμουν αμυδρά. 🙂

  120. Κουτρούφι said

    #112. Μην ξεχάσεις: https://sarantakos.wordpress.com/2018/08/18/meze-336/#comment-521518

  121. Γιάννης Ιατρού said

    108/109: Καναπίτσα είναι η λυγαριά, επομένως (και σαν φυτό) δεν έχει σχέση με την κάνναβη.
    Η ονομασία καναπίτσα προέρχεται από τα Αλβανικά (αλβανική λέξη για τη λυγαριά), κι όπως βλέπουμε και από πολλά άλλα λαογραφικά στοιχεία (π.χ. πολλά ονόματα ρεμάτων, επειδή φύτρωναν λυγαριές στις όχθες) πάντα αφορά λυγαριές.
    Η ετυμολογία με το cánapa, που σημαίνει κάνναβις, είναι μόνο «ακουστική».

  122. Παναγιώτης Κ. said

    «Λυγαριά πορτοκαλιά
    πόλκα τα χεις τα μαλλιά»
    Στίχοι από συρτό ηπειρώτικο τραγούδι.
    Δεν λέει…αφάνα τα χεις τα μαλλιά. 🙂
    Τι ακριβώς σημαίνει δεν το ξέρω.

  123. Γιάννης Ιατρού said

    121 (συνέχεια): Θα ήταν και περίεργο να δινόταν το όνομα αυτό σε μέρη, αν όντως σήμαινε καναβουριά (κι όχι λυγαριά) 🙂
    Άλλο παράδειγμα για το τοπωνύμιο Καναπίτσα:

  124. sarant said

    121 Έτσι είναι

    122 Μήπως κάποιο χτένισμα;

  125. Πέπε said

    Χαίρομαι που μαθαίνω για την καναπίτσα, γιατί μου λύνει μιαν απορία χρόνων:

    Είχα ακούσει στη Σάμο το τοπωνύμιο Καναπτσαίικα. Ήταν εμφανές ότι μεταξύ -π- και -τσ- έλειπε ένα φωνήεν, αλλά δεν ήξερα αν είναι -ου- ή -ι-. Τώρα ξέρω:

    Δεν είναι Καναπουτσαίικα.

  126. Πέπε said

    124β:
    Ναι. Πόλκα / μπόρκα ήταν κάποιο είδος αφέλειας ή φράντζας. Και για άντρες.

    Το γνωστό «Θαλασσάκι» λέει:

    Θάλασσα, τους θαλασσινούς μην τους θαλασσοδέρνεις,
    ροδόσταμο να γίνεσαι, την μπόρκα τους να ραίνεις.

    Δηλαδή τη φράντζα. Αλλά λόγω άγνοιας της λέξης, συνήθως σήμερα λένε «την πόρτα τους», που είναι ασυνάρτητο.

  127. Πέπε said

    Σχετικά με το φιλοκαλώ, τη φροκαλιά, τη φινοκαλίδα και το χωριό Φινοκαλιά, διάβασα τις προάλλες ένα (όχι πρόσφατο) άρθρο για τα πραγματολογικά και τα λεξιλογικά της σκούπας στην Κρήτη. Εξαιρετικά ενδιαφέρον. Δε θυμάμαι αν απλώς γκούγκλαρα τη λέξη και το βρήκα ή αν ξεκίνησα από κάποιο λινκ εδωμέσα, πάντως μάλλον εντοπίζεται εύκολα και πραγματικά αξίζει τον κόπο. Ήταν σε κάποιον κρητικό ιστότοπο.

  128. Κ. Καραποτόσογλου said

    Η λ. κονυζόχι είναι εξαιρετικά σπάνια και πιθανόν να απουσιάζει από τα διάφορα νεοελληνικά λεξικά και γλωσσάρια, ενώ δεν μπορεί να προέλθει από το αρχαιοελληνικό κόνυζα, η = name of various species of Inula, fleabane, που επιβιώνει στη νεοελληνική και τα ιδιώματά της ως:κονυζιά, κόνυζα, ακονυζέα, ακονυζέ, ο κονυζός, ακονυζός, κονύτσα, ακόνυζα κλπ., καθώς υπάρχουν ουσιαστικές δυσκολίες στον σχηματισμό της. Ι. Σταμνὀπουλος, Γλωσσάριο από διάφορα ελληνικά μέρη, Συνταγμένο από τον Ι. Στ. κατά το τέλος Σεπτ. 1914, σ. 19-20.

    Ο Νικ. Γ. Χαλιόρης, Υδρέϊκα Λαογραφικά, Πειραιεύς 1931, σ. 171, μας πληροφορεί:« 38 Τις κοτόψειρες τις διώχνουνε και τις ψοφάνε με ένα πικρό καί μυρουδάτο χορτάρι πράσινο πολύ, που το λένε α ρ β α ν ί τ ι κ α «κ ο ν ι ζ ό χ ι».

    Κ. Καραποτόσογλου

  129. Πέπε said

    Σχετικά με το αγαποβότανο (που δεν ήξερα ότι είναι η λαγοκοιμηθιά, αλλά και που το ‘μαθα δε μου κάνει μεγάλη διαφορά καθώς ούτε τη λαγοκοιμηθιά ξέρω – εκτός αν η άλλη ονομασία, αμάραντο, αναφέρεται στο γνωστό λουλουδάκι), μια ωραία λαϊκή παράδοση:

    Το αγαποβότανο, εκτός από το να ξεκλειδώνει τις καρδιές, έχει γενικότερα την ιδιότητα να ξεκλειδώνει οτιδήποτε. Το βρίσκανε λοιπόν (λέει) ως εξής:

    Εντοπίζανε μια φωλιά σκαντζόχοιρου με τα σκαντζοχοιράκια. Πιάνανε τα σκαντζοχοιράκια, και τα μαντρώνανε κάπου λίγο παραπέρα σ’ ένα περίκλειστο χώρο με πέτρες. Ερχόταν η μάνα σκαντζοχοιρίνα, δεν τα ‘βρισκε στη φωλιά. Γυρεύοντας στην περιοχή, τα εντόπιζε αλλά δεν μπορούσε να τα πλησιάσει, αφού ο χώρος ήταν περιφραγμένος. Τότε η σκαντζοχοιρίνα έφευγε να πάει να βρει το βοτάνι που τα ξεκλειδώνει όλα, για να ελευθερώσει τα παιδιά της. Όταν ερχόταν, η ενδιαφερόμενη (ερωτευμένη νέα ή η μάγισσα του χωριού) έπαιρνε το βοτάνι από το στόμα της σκαντζοχοιρίνας, και της άνοιγε τη μάντρα για να πάρει τα παιδιά της.

  130. Πέπε said

    @38:
    Και η Λυγαριά όπως λεγόταν πριν την ποπ εκτέλεση του Πάριου:

    @50, 75:

    > > Όποιος λυγαριά δεν πιάσει
    την αγάπη του θα χάσει!

    Κι όποιος δεν τη μυριστεί, θα την αποχωριστεί.

  131. 129 Το έχει ο Καρκαβίτσας στον Ζητιάνο.

  132. 129 Το έχει ο Καρκαβίτσας στον Ζητιάνο.

  133. φτου γμτ

  134. Πέπε said

    Ναι, ε; Δεν το θυμόμουν. Ευχαριστώ.

    Εγώ το πρωτοδιάβασα στον Σεραφείμ Τσιτσά που τον έχω ξανααναφέρει αρκετές φορές. Βέβαια πολύ πιθανόν ο Τσιτσάς να το ξέρει από τον Καρκαβίτσα. Πάντως όταν διάβασα τον Ζητιάνο, αυτό δε μου ‘μεινε – προφανώς επειδή το ήξερα ήδη…

  135. Κ. Καραποτόσογλου said

    Ο Νικ. Πολίτης, Παροιμίαι, τ. 1, σ. 256, αναφέρει:

    13. Κρίμα τα καλά χωράφια,
    πώχουν ψύλληθρα κι αγκάθια.
    ( Κεφαλληνίας παρά Σ. Παγώνη [ ή : νά χουν ψ. — ή : νά ναι ψ. ] )

    Δυστύχημα ότι καλοί αγροί έχουσι και θάμνους και άκανθας. Λέγεται επί αγαθών ανδρών, εχόντων καί τινα δυσάρεστα ελαττώματα. Ψύλληθρον εν Κεφαλληνία και Μεσσηνία, ή αλλαχού -ψυλλήθρα ή ακόνυζα, α λ β α ν. κ ο υ ν ε ζ ό ι γ ς, η κόνυζα των αρχαίων (Ixula viscosa Ait. καί Ixula graveolens Desf ), θάμνος κληθείς ούτω
    διότι και σήμερον πιστεύεται, ως και παρ αρχαίοις, ότι αποδιώκει
    των οικιών τους ψύλλους.

    Το αλβανικό κουνεζόιγς, αρβανίτικο κονιζόχι αποδίδει το αλβ. kunzua, oi = fleawort = ψυλλήθρα, ψυλλόχορτο.

    Stuart Mann, An Historical Albanian English Dictionary, σ. 227.

    Κ. Καραποτόσογλου

  136. Γιάννης Ιατρού said

    135β (121, 123, 125): ευχαριστούμε, να συμπληρώσω για kunupicë κουνουπίτσα ==> καναπίτσα ==> λυγαριά
    από του ιδίου (Mann Stuart – An Historical Albanian-English Dictionary_ Part I, A-M, 1848), σελ. 227:

  137. Γιάννης Ιατρού said

    136: Mann Stuart – An Historical Albanian-English Dictionary_ Part I, A-M, 1948 βεβαίως 🙂

  138. Alexis said

    #126: Βρε τι μαθαίνει κανείς!
    Πόλκα λοιπόν…
    Κι εμένα δεν μου καλοκαθότανε η «πόρτα» στο συγκεκριμένο τραγούδι. Το να χτυπάει η θάλασσα την πόρτα σου δεν είναι ό,τι πιο ευχάριστο, ακόμα κι αν την φανταστείς ως ροδόσταμο!

  139. leonicos said

    Να πω και σήμερα, πρωί πρωί, μια και τα κατάφερα να είμαι εδώ,

    ότι εντυπωσιάζομαι από τις επιδόσεις σας;

    Αφήνω του Πέπε την ιστορία με τα σκατζοχοιράκια, που τη βρίσκω γοητευτική

  140. Κουτρούφι said

    #130.Όπου το ένα τσάκισμα είναι «λυγαριά-λυγαριά, πέντε μήνες δυο παιδιά». Κουκουρούκου δηλαδή.
    Πιστεύω ότι είναι τροποποίηση της παροιμίας «ο παπάς κι η παπαδιά, πέντε μήνες δυο παιδιά» που σχολιάζει ο Παπαδιαμάντης στο διήγημα «Στο Χριστό στο Κάστρο».

  141. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

    135 και πριν: Λύθηκε και η απορία μου για το πώς σχηματίστηκε ο τ. κονυζόχι!

    126: Ε, αυτό δεν το είχα σκεφτεί!

  142. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    126/141 Ο Καλύμνιος Γιάννης Μαγκλής στο Τ’ αδέρφια μου οι άνθρωποι κάπου λέει για σφουγγαράδικο (μ)πολκάκι ή σφουγγαράδικη πόλκα την οποία θεωρούσε αλήτικη κόμμωση το αφεντικό του νεαρού υπαλλήλου.

  143. NIKOS NIKOS said

    Καλημέρα και πάλι!

    Σχετικά με την καναπίτσα.
    Σας μίλησα για την ετυμολογική προέλευση της λέξης και όχι την μεταφορική-κυριολεκτική που αναφέρεστε εσείς(στα αλβανικά, ελληνικά, αρβανίτικα)

    Καταρχήν λυγαριά και κάνναβις είναι ξαδέλφια. Μακροσκοπικά τα φύλλα τους και οι σπόροι μοιάζουνε(κάψτε σπόρους και φύλλα λυγαριάς και θα με θυμηθείτε).
    Το κανναβούρι λόγω της ελαστικότητας του του χρησιμοποιούσαν οι υδραυλικοί μέχρι πρόσφατα σαν μονωτικό υδροσωλήνων.
    Δεν έχουνε τις ίδιες ψυχεδελικές ιδιότητες.

    Η ρίζα καν, χαν αλλά και κνα, χνα αναφέρονται, χαρακτηρίζουν το ερυθρό χρώμα.
    Έτσι έχουμε τις λέξεις κανέλλα, καναρίνι (Κανάριοι νήσοι), κναφεύς, γναφεύς ο βυρσοδέψης(με τις κόκκινες τανίνες μετά το βράσιμο των βελανιδιών), χάνος το κόκκινο ψάρι, χάνια το οινοπωλείο (ερυθρός οίνος). Παναγιά Κανάλα στην Κύθνο είναι η κόκκινη Παναγία (ας λέει η επίσημη εκδοχή ότι βρήκαν την εικόνα της στο θαλάσσιο κανάλι μεταξύ Κύθνου και Σέριφου) αλλά και καναπές, κουνούπι σχετίζονται με το αίμα που είναι κόκκινο, καν το αίμα στα τούρκικα, κανσίς το πυρίξανθο χρώμα στα αλβανικά,(καϊσια βερύκοκκα), Kansas η χρυσοφόρα πολιτεία της Βόρειας Αμερικής, κάνθαρος=πυρόχρους άνθραξ, κάνθαρος είδος σταφυλιού, κανθαρίτης οίνος
    Κνωσσός η Ερυθραία, Κνώσιοι = Κισσοέτιοι
    Κάνη, πόλις της Λέσβου και όρος Κάνη , Κάνη Κρήτης, Κάνναι Μονακό, Κάντανος, Καναία, Χανιά, Κανιά, Candia, Χάνδαξ
    στα λατινικά canus= πόλιον,πελιόν candeo=μαρμαίρω, candela=λύχνος, candor=αυγή, candle=κανδήλη, canditatus, candidate
    Cantiaci tribe, Centium, Kent, Cantiacorum(Canterbury), στην Βρεττανία, Κέντ- αυρος? Canta-loupe = ερυθρός λύκος(χρυσός), Kentucky river (Nicholasville το ελληνικό)

    κίννα, κιννάβαρι = βαφή χρώματος ερυθρού.

    Όσο για τις λαογραφικές αναφορές σχετικά με τα τοπωνύμια είναι χρήσιμες αλλά μην τις πιστεύετε. Οι ονομασίες δέντρων, θάμνων και καρπών σε τοπωνύμια έχουν βαθύτερο νόημα από αυτό που θέλουνε να δείχνουν.

  144. Κ. Καραποτόσογλου said

    1.konopicë, konopica
    ‘Chaste tree, Hemp tree’ (Vitex agnus-castus).
    Related to Alb. konop ‘горе’ with a Slavic -ica suffix, also seen in gorricë.
    The Slavic equivalent ~ Serbocr. and Bulg. konop ‘горе’, is said to be derived
    from Gk. κ ά ν α β ι ς, κ ά ν ν α β ι ς ‘cannabis, hemp’, Lat. canapis, cannapis, саnа-
    pus;, and the Alb. form is no doubt related somehow. Dial. forms include:
    konopishtë, kondopicë (Rradhima VL), kanapicë (Greece), kunupicë
    (Greece). If Alb. konop and konopic. are Slavic loans, they must be recent,
    since the root has not undergone the rhotacism of earlier loans. Also known
    as marenë.

    Zeitschift für Balkanologie 34 (1998) s.v.

    2. Η λ. πόλκα, μπόρκα, η = χτενισιά, μαλλιά που προεξέχουν· χ ω ρ ί σ τ ρ α (Δωδεκάνησα).

    Ο Δημήτρης Μαρτίνος (sarantakos.wordpress.com (20.10.2017), Σχόλιο 84), αναφέρει:« Ὑπῆρχε καὶ  ἀντρικὴ κόμωση ποὺ λεγόταν π ό λ κ α. Ἄφηναν τὰ μαλλιὰ νὰ μακρύνουν καὶ τὰ τύλιγαν ρολὸ γύρω-γύρω, στὶς ἄκρες. Στὴ Δρυοπίδα  ἀκολουθοῦσε αὐτὴ τὴ μόδα ὁ μπαρμπα-Λιμπέρης, παλιὸς μιναδόρος* στὰ μεταλλεῖα,  ἀπὸ τὴ γενιά τῶν παπούδων μου. Φυσικὰ χόρευε καὶ πόλκα ἤ πόρκα μὲ τὴν τροπὴ τοῦ «λ» σὲ «ρ», ὅπως συνηθίζεται στὶς Κυκλάδες».

    Κ. Καραποτόσογλου

  145. NIKOS NIKOS said

    @144 Σας ευχαριστώ!

    Υπάρχουν πάρα πολλά να πει κανείς για τα canis( σκύλος) canna(ζαχοροκάλαμο), την βαθύτερη έννοια του κουνουπιού που δεν είναι το έντομο, αλλά και τον ομηρικό κανένα που κρύβει κάτι βαθύτερο. Επειδή το άρθρο είναι για τα βότανα συμπληρώνω μόνο και το παρακάτω:(από το etymonline)

    khan (n.)

    title of sovereign princes in Tatar counties, c. 1400, from Turkic, literally «lord, prince,» contraction of khaqan «ruler, sovereign.» The word has been known in the languages of Europe since 13c.; compare Medieval Latin chanis, Medieval Greek kanes, Old French chan, Russian khanu. In time it degenerated and became a title of respect. The female form is khanum (1824), from Turkish khanim.

  146. Νέο Kid said

    Ο Όμηρος δεν λέει «κανένα » τον Οδυσσέα , αλλά «Ούτις»
    Ο Λεωνικος έχει μια θεωρία ότι το όνομα του Οδυσσέα ήταν Ούτις ( εξ αραπιάς ορμώμενο) , αλλά μάλλον είναι μια αμφιλεγόμενη θεωρία , προϊόν ουτιδανούς γουσοφιλίας.

  147. NIKOS NIKOS said

    ούτις, ουδείς, μηδείς,(μηδέν, Μήδεια, Μηδικά), μήτις, κανείς(μεσαιωνικό) ο Ουδεις,Ουδυσσέας, Οδυσσέας κτλ. αλλά καν είς και παν εις σχετίζονται.

  148. Νέο Kid said

    147. Αισίους οίνους

  149. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    14/57/129 Teucrium chamaidry η λαγοκοιμηθιά. Οριστικά κι επίσημα.
    Γίνονται μπερδέματα με τις κατα τόπους ονομασίες των άγριων ειδικά φυτών. Ήξερα Λαγοκοιμηθιά και Ρόδο της Παναγίας/Αμάραντο(το) το κίτρινο ευωδιαστο φυτό του σχ.45.
    Στην ίδια πλάνη και μια σχολική τάξη 🙂 :
    Ελίχρυσο Helichrysum
    ΟΝΟΜΑΤΑ: Λαγοκοιμηθιά αλλά και αμάραντο, γιατί τα άνθη του,χρώματος χρυσού, δε μαραίνονται.
    http://52dim-irakl.ira.sch.gr/perivallontika.files/VOTANA.files/alfavita%20votana/alfavita%20votana.html

    πόλκα (η) η φράντζα στο πλάι
    Χρυσαυγή Βοϊου
    http://chrysavgivoiou.blogspot.com/p/blog-page_22.html

  150. NIKOS NIKOS said

    @148. Ευχαριστώ. Έχεις 10% έκπτωση από την ετήσια συνδρομή του fan club μου.

  151. spiridione said

    Η μπόρκα (borchia)*
    Η μπόρκα ήταν ένα είδος χαρακτηριστικής ανδρικής κόμμωσης της εποχής που εξετάζεται στη Σύμη, αλλά και σε άλλα νησιά του δωδεκανησιακού συμπλέγματος. Χαρακτηριστικό της, ο σχηματισμός ενός μεγάλου συμπαγούς όγκου μαλλιών, συνολικά ή σε κάποια πλευρά του κεφαλιού, όπως φαίνεται στις παρακάτω εικόνες:
    *Στα ελληνικά: βίδα ή καρφί με μεγάλο κεφάλι


    Νεαροί στη Σύμη του μεσοπολέμου, με μπόρκα. Φωτογραφικό αρχείο υιών Αντώνη Πάχου.


    Πορτραίτο άνδρα με μπόρκα. Φωτογραφικό αρχείο υιών Αντώνη Πάχου.

    Από εδώ (σελ. 32)
    http://www.academia.edu/25607702/%CE%97_%CE%A6%CF%89%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B1_%CE%BC%CE%AF%CE%B1_%CF%80%CE%BF%CE%BB%CF%8D%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B7_%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CF%80%CE%B7%CE%B3%CE%AE

  152. spiridione said

    151. Η ετυμολογία αυτή πρέπει να είναι λάθος βέβαια.

  153. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Ὑπάρχει καὶ στὶς Σπέτσες, νησὶ ποὺ μιλοῦν ἀρβανίτικα, τοπωνύμιο Καναπίτσα.

    Ὅσο γιὰ τὸ χτένισμα πόλκα μὲ πρόκανε ὁ κ. Καραποτόσογλου (#144), πάντοτε παρατηρητικὸς καὶ μεθοδικός, ἐπαναφέροντας παλιότερο σχόλιό μου. Θυμόμουν ὅτι κάτι εἶχα γράψει σχετικά, ἀλλὰ δὲν θὰ τό ᾿βρισκα.

  154. loukretia50 said

    87. Μιχ. Νικολάου !!!

    » κι ο μαγκούφης με αφάνα
    ξέμεινε στη Μαγκουφάνα! …’

    «Αφανής Έρως»

    Είν’ ο έρως αφανής?
    Μα δεν είναι προφανής
    η ζημιά απ΄τη δαγκάνα?
    Στην παγίδα αν θα βρεθείς
    σε γραπώνει παρευθύς
    νεαρέ, απ΄την αφάνα
    ΛΟΥ
    Γιαυτό τρέξε να κρυφτείς…

    στη Μαγκουφάνα , αδελφέ μου, στη Μαγκουφάνα!

    Ευχαριστώ, επιφυλάσσομαι – είναι κι άλλα με φυτά -χαιρετώ μέχρι αύριο!

  155. loukretia50 said

    «Γράφει ο Διοσκουρίδης: δύναται δὲ ὁ θάμνος,,, θηρία διώκειν καὶ κώνωπας ἀπελαύνειν·»

    Κουνούπια θηρία μας έχουν στο μάτι
    γιατί μας διαλέξαν κανείς δε θα μάθει..

    Queens Of The Stone Age The Mosquito Song https://youtu.be/85alFFQZ9To

    μοιάζει τόσο τρυφερό τραγούδι… ειδικά μετά το 4΄ (ορχηστρικό!)
    τα κουνούπια κι οι βελόνες τους μπορεί να είναι ο,τιδήποτε…

  156. sarant said

    144 Εντυπωσιακή η καταγραφή της προηγούμενης αναφοράς!

    145 Βασικά, στα ελληνικά της εποχής είναι Χάνης.

    152 Ε, ναι

  157. Aghapi D said

    Ερώτηση σχετικο-άσχετη
    Έχω διαβάσει (; πού; πότε; ) για ένα όνειρο τού Μεγάλου Αλεξάνδρου κάτω από έναν πλάτανο σε ιερό τής Νέμεσης και πως το περιστατικό αποτυπώθηκε σε νομίσματα τής Σμύρνης. Αδυνατώ να θυμηθώ που το βρήκα και δέν έχω πια τα σχετικά βιβλία.
    Ξέρει κανείς κάτι;

  158. Χαρούλα said

    Aghapi D,
    αν ψάχνεις το βιβλίο δεν μπορώ να βοηθήσω. Αλλά σού γράφω αυτά που βρήκα :

    Τα νομίσματα της εποχής του Μάρκου Αυρηλίου, του Γορδιανού και του Φιλίππου Άραβα απεικονίζουν τον Αλέξανδρο να κοιμάται κάτω από έναν πλάτανο, επάνω στο όρος Πάγο, μαζί με τις δύο Νεμέσεις. Η Νέμεση στην ουσία εμφανίζεται μόνο κατά τον 1ο αι. μ.Χ. σε νομίσματα της Σμύρνης και γίνεται πιο συχνή το 2ο αι. μ.Χ., όταν απεικονίζονται και οι δύο Νεμέσεις. Η Σμύρνη εγκατέλειψε τη δική της νομισματοκοπία για να ενταχθεί στο αυτοκρατορικό σύστημα το 260 μ.Χ.

    Η Νέμεσις φανερώθηκε στον μέγα Αλέξανδρο, Ενώ εκείνος κυνηγούσε στο Όρος Πάγος, βρέθηκε σε ένα ιερό της Θεάς και θέλησε να ξεκουραστεί. Αποκοιμήθηκε λοιπόν κάτω από έναν πλάτανο. Ο πλάτανος αυτός είχε φυτρώσει στο ιερό νερό της πηγής που βρισκόταν μπροστά από το Ιερό της Νέμεσης. Τότε του παρουσιάστηκε η Νέμεσις και τον πρόσταξε να κτίσει εκεί μια πόλη για να εγκατασταθούν οι Σμυρναίοι. Ακολουθώντας τις προσταγές της Θεάς, ο Μέγας Αλέξανδρος έκανε την παραπάνω πρόταση στουs Σμυρναίουs.

  159. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    151 >> (Μπόρκα) *Στα ελληνικά: βίδα ή καρφί με μεγάλο κεφάλι
    Μπρόκα /μπροκάλι/μπροκαλίδι μπροκώνω στην Κρήτη τα καρφιά και το κάρφωμα.

  160. Κ. Καραποτόσογλου said

    κονιζόχι

    Ο Theodor von Heldreich, Die Nutzpflanzen Griechenlands, Mit besonderer Berücksichtigung der neugriechischen und pelasgischen Vulgarnamen, Athen. Karl Wilberg 1862 σ. 25, παρέχει την αρχική καταγραφή της λ. k u n e j o i͜͝ j στα αρβανίτικα.

    Inula viscosa Ait. Ψυλλήθρα, Flohkraut, weil es
    nach der Meinung der Bauern von Elis die Flöhe vertreibt.
    Enthält einen gelben Farbestoff, der von den Landleuten
    benutzt wird. Die Pflanze ist Uberall in feuchten
    Niederungen sehr gemein, ebenso die ihr verwandte
    Inula graveolens Desf. Beide k u n e ζ o i͝ j (Conyza !) der Pelasgier (Αρβανίτες).

    Κ. Καραποτόσογλου

  161. gbaloglou said

    126, 138 Υπάρχει και άλλη … ρότα 🙂

  162. gbaloglou said

    161 Ακριβέστερα, τώρα μόλις το πρόσεξα, ενώ η Αιμιλία Χατζηδάκη λέει ξεκάθαρα «μπόλκα» (1:09), αυτός/αυτή που ανέβασε το βίντεο γράφει στους στίχους «ρότα» 🙂 🙂 [Θα στείλω διόρθωση αργότερα, οπότε … όποιος πρόλαβε την ρόταν είδε 🙂 ]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: