Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τζιμάνι, μια ανακεφαλαίωση

Posted by sarant στο 7 Νοέμβριος, 2018


Στο σημερινό άρθρο θα πούμε πράγματα γνωστά στους ταχτικούς και στους ισχυρομνήμονες αναγνώστες του ιστολογίου, αφού θα ανακεφαλαιώσουμε πράγματα που έχουν ήδη γραφτεί σε σχόλια. Ανακεφαλαίωση σημαίνει και ανακύκλωση, σ’ ένα βαθμό, γι’ αυτό και ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη που θα διαβάσετε πράγματα που τα έχουμε ξαναπεί και μάλιστα πολύ πρόσφατα.

Ωστόσο, η ανακεφαλαίωση είναι απαραίτητη κατά τη γνώμη μου, επειδή η αρχική συζήτηση είχε γίνει στα σχόλια ενός εντελώς άσχετου άρθρου, η δε αναφορά που έκανα προχτές δεν ήταν πλήρης. Με τη σημερινή ανακεφαλαίωση παρουσιάζεται πλήρης η εικόνα της ετυμολογίας της λέξης «τζιμάνι» έτσι ώστε να μπορεί κανείς να βρει σε ένα μέρος όλα όσα έχουμε πει και να τα σχολιάσει, ενώ ελπίζω ότι με τα σχόλιά σας μπορεί να ξεκαθαρίσουν μια-δυο εκκρεμότητες που υπάρχουν. Και άλλα άρθρα του ιστολογίου χρειάζονται τέτοιο νοικοκύρεμα.

Πράγματι, η αρχική συζήτηση είχε γίνει πριν από δυόμισι χρόνια, σε ένα άρθρο για τις λέξεις γέμελος και μπινιάρης (σημαίνουν και οι δυο «δίδυμος»). Εκεί, ο φίλος μας ο Κόρτο είχε αναρωτηθεί αν η λέξη «τζεμάλι», παράλληλος τύπος της γνωστότερης «τζιμάνι», μπορεί να προέρχεται από την ιταλική  gemelli (δίδυμοι).

Η εικασία αυτή δεν ήταν σωστή, αλλά αναπόφευκτα τέθηκε στη συζήτηση η ετυμολογία της λέξης «τζιμάνι». Βγάλαμε ορισμένα συμπεράσματα, τα οποία τα ανέφερα την περασμένη Παρασκευή, πολύ περιληπτικά, στην ομιλία μου για τα Ληξιαρχεία της γλώσσας, που αναδημοσιεύτηκε και εδώ προχτές. Η αναδημοσίευση προκάλεσε νέες συζητήσεις καθώς και κάποια ερωτήματα -που θα τα συζητήσουμε σήμερα.

Το αρχικό ερώτημα του Κόρτο είναι πολύ καλά διατυπωμένο:

Τζεμάλι: τζιμάνι ή τζεμάνι, ο πολύ ικανός, που καταπιάνεται με όλα και τα καταφέρνει όλα.
Γνωστή η λέξη από το τραγούδι του Αντώνη Νταλγκά το μπαγλαμαδάκι σπάσε:

«Ήτανε παιδί τζεμάλι, πρώτος στον λουλά
και τον εζηλεύαν όλοι μες τη γειτονιά».

Επίσημη ετυμολογία: αγγλ. g-man `ειδικός πράκτορας του FBI

Δεν πείθομαι ιδιαιτέρως με τον πράκτορα του FBI στην προπολεμική Ελλάδα. Υπάρχει καμιά άλλη προσέγγιση; Ίσως κάποια σχέση με τον γέμελο;

Να προσέξουμε ότι για το τζιμάνι όλα τα λεξικά: ΛΚΝ, Μπαμπινιώτη (Γενικό αλλά και Ετυμολογικό), Χρηστικό, αλλά και το πρόσφατο ΜΗΛΝΕΓ, δίνουν την ίδια ετυμολογία, με την ίδια διατύπωση. Αυτή η ομοφωνία είναι βέβαια σημαντικό στοιχείο, αλλά όποιος έχει λεξικογραφική πείρα ξέρει ότι πολλές φορές δεν σημαίνει και πάρα πολλά: όταν δεν έχει προβληθεί κάποια εναλλακτική άποψη, τα λεξικά συνηθίζουν να υιοθετούν τις ετυμολογίες των προγενέστερων -είναι ανθρωπίνως αδύνατο να κάνεις ειδική ετυμολογική έρευνα για κάθε μία από τις χιλιάδες λέξεις του λεξικού σου, οπότε φυλάς τους πορους σου για τις αμφισβητούμενες περιπτώσεις. Για τη λέξη «τζιμάνι» δεν είχε εγερθεί ως τώρα αμφισβήτηση.

Ώστε τζιμάνι ο τζι-μαν, ο πράχτορας του FBI, ικανός, έξυπνος και γενναίος, που λογικό είναι να αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού, και που θα μπορούσε να έχει περάσει και στην ελληνική γλώσσα μέσα από τις ταινίες του υποκόσμου και τα περιοδικά τύπου Μάσκας. Αυτή την εξήγηση την δεχόμουν κι εγώ, κι αν ανατρέξετε στη συζήτηση στο προπέρσινο άρθρο θα δείτε ότι αρχικά αυτήν υποστήριζα και ήμουν δύσπιστος σε εναλλακτικές εξηγήσεις -όμως, επειδή έχω μάθει πια να μην ερωτεύομαι ετυμολογίες και θεωρίες, όταν είδα ότι τα στοιχεία υπέρ της εναλλακτικής θεωριας ήταν παραπάνω από πειστικά, αναθεώρησα.

Διότι, το βασικό εδώ είναι η χρονολόγηση, και το λέει θαυμάσια ο Κόρτο πιο πάνω: δεν πείθει ιδιαίτερα ο πράκτορας του FBI στην προπολεμική Ελλάδα. Στη μεταπολεμική, θα έπειθε. Αφενός επειδή, με εξαίρεση τις ναυτικές λέξεις, είναι ελάχιστες οι λέξεις που πέρασαν απευθείας από τα αγγλικά στα ελληνικά, χωρίς δηλ. να μεσολαβήσει η γαλλική ή η ιταλική, πριν από το 1945.

Για να γενικεύσω λίγο, νομίζω ότι αυτός ο εμπειρικός κανόνας έχει ισχύ σχεδόν αξιώματος: δεν υπάρχουν λαϊκά δάνεια απευθείας από τα αγγλικά στην προπολεμική γλώσσα, εκτός ναυτικών λέξεων και ειδικής ορολογίας (πχ. σπορ). Κάποιοι προτείνουν σαν πιθανό δίαυλο δανεισμού τους μετανάστες, που κάποιοι από αυτούς (λίγοι πάντως) επέστρεφαν ήδη από τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα, αλλά δεν ξέρω καμιά λέξη που να μπήκε στην ελληνική γλώσσα από τους ελληνοαμερικάνους μετανάστες πριν το 1940. Ξέρετε εσείς;

Αυτό θα αρκουσε, αλλά υπάρχει και μια επιπρόσθετη δυσκολία, ότι και τα αγγλικά ο όρος G-man, από τον οποίο υποτίθεται ότι φτιάχτηκε η ελληνική λέξη, εμφανίζεται μάλλον αργά. Το 1930 κατά το etymonline που επαναλαμβάνει την αναφορά του OED (η παλαιότερη ανεύρεση του 1917 αφορά ιρλανδική χρήση και δεν μας ενδιαφέρει), το 1928 κατά τo Merriam-Webster. Μιλάμε για πρώτες ανευρέσεις, αλλά ο όρος έγινε γνωστός και ευρέως διαδεδομένος αργότερα, ίσως στα χρόνια του Β’ Παγκ. Πολέμου (απ’ όπου και η αφίσα αριστερά).

Είναι δύσκολο μέσα σε λίγα χρόνια από την πρώτη εμφάνισή του, ενώ καλά καλά δεν είχε διαδοθεί ευρέως ο όρος στην Αμερική, να πέρασε στην Ελλάδα, και ειδικά και μόνο στην Ελλάδα χωρίς να περάσει σε άλλες χώρες. Δεν είναι αδύνατο, αλλά είναι πολύ δύσκολο.

Χαρακτηριστικό είναι ότι ο Γιώργος Κάτος, στο λεξικό της περιθωριακής γλώσσας, γράφει για τη λέξη τζιμάνι: ότι διαδόθηκε στην Ελλάδα μεταπολεμικά από τα αμερικανικά αστυνομικά έργα όπου πρωταγωνιστής, δηλ. τζίμαν, ήταν ο αστυνομικός Λέμι Κόσιον που τον ερμήνευε ο Έντι Κονσταντίν. Ο Κάτος είναι καλός ερευνητής αλλά δεν είναι ιστορικός γλωσσολόγος και εδώ αστοχεί διότι η λέξη «τζιμάνι» έχει μπει στη γλώσσα μας πριν από το 1945.

Καιρός όμως να ανατρέξουμε στα σώματα κειμένων, να δούμε πότε εμφανίζεται ο τύπος «τζιμάνι» και ο παράλληλος τύπος «τζιμάλι» και «τζεμάλι».

Μια από τις παλιότερες αναφορές που έχω βρει στον τύπο «τζιμάνι» είναι το γνωστό τραγούδι του Ανέστη Δελιά «Ο Νίκος ο τρελάκιας», πάνω σε στίχους του μεγάλου μάγκα Νίκου Μάθεση, ο οποίος αυτοπεριγράφεται με καμάρι:

 

Τον ξέρετε μωρέ παιδιά τον Νίκο τον τρελάκια;
Παιδί τζιμάνι μάγκες μου, μα κάνει καβγαδάκια.

Να προσέξουμε τη σύμφραση «παιδί τζιμάνι» που είναι πολύ συνηθισμένη και εμφανιζεται και σε άλλα τραγούδια.

Το τραγούδι του Μάθεση δισκογραφήθηκε το 1936 (σύμφωνα με άλλες πηγές, το 1933  -ας μας διαφωτίσουν οι ρεμπετολόγοι). Δεν έχω βρει παλιότερη εμφάνιση του τύπου «τζιμάνι», αλλά ήδη το 1936 είναι αρκετά παλιά ώστε να καθιστά ακροσφαλή την προέλευση από το αμερικάνικο τζι-μαν.

Αν υπήρχε μόνο ο τύπος «τζιμάνι», θα μέναμε με την αβεβαιότητα.

Στο ρεμπέτικο του Νταλγκά, που το ανέφερε παραπάνω ο Κόρτο, που είναι γραμμένο το 1932, ο Νταλγκάς λέει: ήτανε παιδί τζεμάλι.

Προσέξτε το να το ακουσετε. Ο χρήστης που καταγράφει τους στίχους γράφει «παιδί τζιμάνι», αλλά ο Νταλγκάς λέει «τζεμάλι».

Πράγματι, στα σώματα κειμένων είναι πολύ συχνός ο τύπος «τζεμάλι, τζιμάλι», αρκετά παλιότερα από το 1930.

Για παράδειγμα, στο μυθιστόρημα «Τουμπεκί» του Πέτρου Πικρού (1927), που περιγράφει σκηνές από τη ζωή του υποκόσμου και από τη φυλακή, υπάρχει το απόσπασμα:

«Ο διαρήχτης, που ήτανε απ’τα αριστερά, ήτανε πολύ κακός άνθρωπος. Σωστός ασύδοτος… Μα ο παντοφλάς που ήτανε στα δεξιά, ήτανε τζιμάλι παιδί…»

Μπορούμε όμως να πάμε και πιο πίσω.  Στο διήγημα «Η εξαδέλφη» του Τραυλαντώνη, γραμμένο το 1895, υπάρχει η φράση:
…ψυχή μου άνθρωπος αλήθεια! τζιμάλι καρδιά, ούτε είδα ούτε θα ιδώ τέτοια άγια ψυχή…

Αλλά και ακόμα πιο πίσω. Στο πολύ ενδιαφέρον από γλωσσική άποψη θεατρικό έργο «Ο υποψήφιος βουλευτής και οι τραμπούκοι» του Σ. Καρτέσιου (ίσως ψευδώνυμο), που κυκλοφόρησε το 1868 (!), ο φίλος μας ο Σπιριντιόνε βρήκε τη φράση: «θα δείτε μωρέ παιδιά τι ψυχή τζεμάλι που έχει».

Πολύ σωστά ο Κ. Καραποτόσογλου, σχολιάζοντας εδώ, αφού παρέθεσε και ανευρέσεις των τύπων τζεμάλι, τζιμάλι αλλά και τζιμάνι σε συλλογές γλωσσικού υλικού, ετυμολογεί τους τύπους αυτούς από το τουρκικό cemal (κάλλος, ομορφιά, χάρη). Γράφει: Ἡ λ. τζιμάνι, τό = παλικάρι (Πήλιο), προέρχεται ἀπὸ τὴ λ. τζιμάλι, τό = λεβέντης (Πήλιο) καθὼς ταυτίζεται σημασιολογικά, μὲ τροπὴ τοῦ λ > ν, ἀπὸ τὸ τουρκοαραβικὸ cemal = κάλλος, ὡραιότης, πρόσωπον ὡραῖον, ὡραία μορφἠ, χάρις.

Νομίζω ότι το θέμα τελειώνει εδώ, τουλάχιστον ως προς την ετυμολόγηση από το αμερικάνικο g-man, η οποία αποκλείεται οριστικά για τους τύπους τζεμάλι, τζιμάλι που εχουν ανευρέσεις από το 1868 και το 1895, και βέβαια για το τζιμάνι αν δεχτούμε πως είναι παράλληλος τύπος των προηγουμένων.

Αυτό φαίνεται απόλυτα λογικό. Να προσέξουμε ότι στις πρώτες ανευρέσεις του, ο τ. τζεμάλι, τζιμάλι έχει μια ελαφρά σημασιακή διαφορά, αφού σημαίνει κάτι όμορφο, καλό (τζιμάλι καρδιά, ψυχή τζεμάλι). Ωστόσο, σταδιακά αρχίζει να χρησιμοποιείται για το λεβεντόπαιδο, με αποτέλεσμα το «παιδί τζεμάλι» του Νταλγκά (1932) να ταυτίζεται στη σημασία με το παιδί τζιμάνι του Μάθεση το 1936.

Η τροπή λ > ν δεν είναι δύσκολη από τη στιγμή που η λέξη, ως δάνεια χωρίς άλλες ομόρριζες, έχει χάσει την ετυμολογική της διαφάνεια στον ελλαδικό χώρο. Παρόμοιο παράδειγμα τροπής του -άλι σε -άνι έφερε προχτές ο φίλος μας ο Πέπε, που επισήμανε τους τύπους στιβάλι και στιβάνι για τα κρητικά (κυρίως αλλά όχι αποκλειστικά) παπούτσια. Και εδώ, ο πρώτος τύπος, σε -άλι, είναι ο αρχικός, στιβάλι από το βενετ. stival (υποθέτω πως ανάγεται στο estivale, θερινό υπόδημα) και δευτερογενής ο τ. στιβάνι. Και πάλι, δεν είναι δύσκολη η τροπή του λ σε ν -όχι μόνο από πιθανές αναλογίες (π.χ. το τζιμάνι με έλξη από το αλάνι, το στιβάνι με έλξη από το μποτίνι) αλλά και απλούστατα επειδή είναι εύκολο να παρακούσεις το στιβάλι/τζιμάλι για στιβάνι/τζιμάνι όταν η λέξη είναι ετυμολογικά αδιαφανής.

Με τον καιρό, ο τύπος τζιμάνι επικράτησε, εκτοπίζοντας σχεδόν στα μεταπολεμικά χρόνια τον τύπο «τζιμάλι» (αν και όχι αμέσως, ούτε ολοκληρωτικά: ο Σκαρίμπας έχει τα παιδιά τζεμάλικα στο μεταπολεμικό του διήγημα «Ο κύριος τού Τζακ»).

Να σημειώσουμε ότι οι παλιοί λεξικογράφοι «της πιάτσας», δηλαδή ο Δαγκίτσης στο Λεξικό της Λαϊκής και ο Καπετανάκης στο Λεξικό της Πιάτσας καταχωρούν τον τύπο «τζιμάλι, τζεμάλι» και παράγωγά του (π.χ. τζιμαλόπαιδο). Οι νεότεροι, όμως, δεν τον ξέρουν και νομίζουν πως πρόκειται για λαθος. Ετσι, ο Ζάχος Παπαζαχαρίου στο δικό του Λεξικό της Πιάτσας εκτίθεται, διότι, αφού πρώτα ετυμολογήσει, όπως όλοι, τη λέξη «τζιμάνι» από το αμερικάνικο τζι-μαν και τις ταινίες του κινηματογράφου, στη συνέχεια γράφει: Ο Καπετανάκης επειδὴ δεν ξέρει την καταγωγή της λέξης, την καταγράφει λάθος: τζιμάλι (!! – όπως είδαμε κανένα λάθος δεν έχει κάνει ο Καπετανάκης, και άλλος είναι που δεν ξέρει την καταγωγή της λέξης!). Και ο Κάτος όμως έχει τον τύπο «τζιμάλι» στο δικό του λεξικό και τον θεωρεί λάθος αντί για το σωστό τζιμάνι!

Θα μου πείτε: πώς τότε εξηγείς ότι όλοι οι σημερινοί λεξικογράφοι δέχονται την αρχή από το g-man; Το είπα και στην αρχή: ο ένας επαναλαμβάνει αυτό που βρήκε στον άλλον και αυτό δεν είναι προς ψόγο τους διότι είναι λογικός αυτός ο τρόπος από τη στιγμή που δεν υπάρχει αμφισβήτηση. Άλλωστε, ο Κ. Καραποτόσογλου, ίσως ο κορυφαίος Έλληνας ετυμολόγος σήμερα, δεν δέχεται την αμερικάνικη ετυμολογία. Προβλέπω ότι σε μερικά χρόνια κάποια από τα μεγάλα λεξικά μας θα έχουν υιοθετήσει την προέλευση από το τουρκ. cemal.

Σε μια συζήτηση που έγινε στο Φέισμπουκ, υποστηρίχτηκε ότι πιθανώς είναι άλλη λέξη ο τύπος «τζεμάλι/τζιμάλι» και άλλη το τζιμάνι και ότι η δεύτερη, εντελώς άσχετη με την πρώτη, προέρχεται από το αμερικάνικο τζι-μαν. Ωστόσο, με βάση τα προεκτεθέντα, νομίζω πως κάτι τέτοιο δεν στέκει. Αποκλείεται να λένε «παιδί τζιμάλι» και λίγα χρόνια αργότερα «παιδί τζιμάνι» και να είναι άσχετες μεταξύ τους οι δυο λέξεις -είναι παράλληλοι τύποι, ολοφάνερα.

Τέλος, αν μένει μια εκκρεμότητα, αυτή είναι η πρώτη ανεύρεση του τύπου «τζιμάΝι». Διαισθητικά, θεωρώ πολύ πιθανό να μην ειναι το 1936 η πρωτη του εμφάνιση, αλλά αρκετά νωρίτερα. Είναι θέμα έρευνας αλλά και τύχης το να βρεθεί ενωρίτερη ανεύρεση. Ισως συλλογικά σταθούμε τυχεροί.

 

Advertisements

148 Σχόλια to “Τζιμάνι, μια ανακεφαλαίωση”

  1. Πέπε said

    Καλημέρα.

    Μόλις θυμήθηκα να προσθέσω και μια περίπτωση όπου το ν γίνεται λ ακόμη και σε εντελώς ελληνική λέξη, χωρίς ετυμολογική αδιαφάνεια:

    Το ρήμα «αναμένω», που στα κοινά νέα ελληνικά είναι μάλλον λόγιο αλλά ωστόσο ιδιωματικώς έχει και κανονική λαϊκή χρήση, εμφανίζεται κατά τόπους ως ανεμένω, ανημένω, αλλά και αλημένω (Κάλυμνος), λαμένω (Ρόδος).

  2. Ίσως είναι χρόνος ρεκόρ ο σημερινός, μεταξύ του «ίσως γράψω άρθρο» και του άρθρου 🙂

    Αξίζει ίσως να προστεθεί ότι η λέξη cemal είχε ιδιαίτερη χρήση στον ύστερο ισλαμικό μυστικισμό (το κάλλος ως έκφραση του θείου) και μέσω των δερβισικών αδελφοτήτων πέρασε στην καθομιλουμένη παρά τη λόγια προέλευσή της.

  3. Πέπε said

    Και ο ανυφαντής / αλεφαντής.

    Μωρέ κάτι γίνεται εδώ!

  4. Νέο Kid said

    Πρέπει να παραδεχτώ ότι ο πράκτορας του εφ μπι αη (σιχτίρ…) συναγωνίζεται επάξια τις κονξες! Ίσως και να νικάει κιόλας ο g man… Ο baog Tzi man μένει.

  5. Γιάννης Κουβάτσος said

    Δεν το είχα υπόψη μου αυτό το προ …δυομισιετίας άρθρο. Γέμελος και μπινιάρης σημαίνουν δίδυμοι; Τι μαθαίνει κανείς εδώ μέσα… Και είχα την απορία πώς ο Γκίκας Μπινιάρης δεν αποποιήθηκε τέτοιο κακόσημο, όπως νόμιζα, επώνυμο. Τις αποδελτίωσα. Το κάνω κι εγώ όπως ο απλοϊκός καφετζής στο «Σ’ ένα γυμνάσιο θηλέων» της Κατίνας Παπά, που όποια άγνωστή του λέξη άκουγε από την καθαρευουσιάνα φιλόλογο, την έγραφε σ’ ένα χαρτί και τη σιγοψιθύριζε σαν ξόρκι. Μάθαμε και σήμερα κάτι. 😊

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1-2 Βέβαια εσύ τώρα φέρνεις παραδείγματα ν->λ, αλλά κι αυτό ειναι ενδεικτικό

    3 Είδες;

    4 Ωχ, έχουμε και τις κόνξες σε εκκρεμότητα!

  7. nikiplos said

    Εξαρχής η εξήγηση από τον κινηματογράφο και το G-man μου φαινόταν τραβηγμένη από τα αφτιά… Αφενώς ο πολύς κόσμος δεν θα έδινε δυάρα για το αγγλικό σπικάζ και θα επικεντρωνόταν στους ελληνικούς υποτίτλους, αφετέρου δεν είναι τόσο κοντά ηχητικά τα Αγγλικά και τα Ελληνικά, ώστε ο λαϊκός ακροατής να μπορεί να καταλάβει τι ακριβώς θέλει να πει ο ποιητής…
    [εδώ βάζω κι ένα ερώτημα που έχω: ο Τετιμπόης, ήρθε απευθείας από τον κινηματόγραφο ή από τη δημοσιογραφία ? ]

    Ας μην ξεχνάμε πως επιπλέον, την εποχή που αναφερόμαστε η Ελλάδα «γαλλοκρατείται», δεν δίνουμε τη βάση/διάθεση να μάθουμε σώνει και καλά την αγγλική ορολογία, αλλά κυρίως τη γαλλική (σουβέρ κι όχι κόστερ, σουπλά, ρεσό)…

    Έχει ειπωθεί από πολλούς εδώ και το βρίσκω λογικό, μόνο μέσω των ναυτικών όρων ή jargon επαγγελματικών συτεχνιών παίζει να έφεραν αγγλικούς όρους… και πάλι από προφορά ας το αφήσουμε καλύτερα: βατσιμάνης…

  8. Corto said

    Καλημέρα!

    Ευχαριστώ πολύ τον Νικοκύρη και τους φίλους σχολιαστές που μου έλυσαν την «τζιμάνικη» απορία! Θησαυρός γνώσεων αυτό το Ιστολόγιο!

    Να προσθέσω επίσης και τον τύπο «τσιμάλι» (με ταυ σίγμα αντί ταυ ζήτα).

  9. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,
    καλή η ιδέα της ανακεφαλαίωσης. Ίσως να βάλεις Νίκο και μια σχετική παραπομπή στο κυρίως κείμενο στα αρχικά άρθρα, προς διευκόλυνση των ναυτιλομένων 🙂

    α) κι εμένα (4) το μυαλό μου στον τζι(-μαν) πήγε 🙂
    β) Ν΄ αλλάξει αμέσως ο τίτλος του λαϊκού άζματος του Ανέστη Δελιά, καθότι εμπαθείς και παραπλανητικός 🙂

  10. dryhammer said

    7. Για να βλογήσω τα γένια μου, αλλά και να μου υποδειχθεί το ορθόν ή οχι της ετυμολόγησης (καθότι τυγχάνω γονατογράφος μέγας)

    https://www.slang.gr/lemma/24139-batsimanis

    Εντύπωση μου έκανε πάντως, πως η λέξη βατσιμάνης πέρασε με (σχεδόν) γερμανική προφορά από τα αγγλικά, και μου θύμιζε τα «βίσκυα» του Τσιφόρου.

  11. Αὐγουστῖνος said

    Καλημέρα ἀπὸ τὴ Ρόδο καὶ τὸ μερικῶς ἐπισκευασθὲν ἰντερνέτιον τοῦ σπιτιοῦ μου.
    Ἐμένα πάλι μοῦ φαίνεται πολὺ πιθανὸ νὰ ἰσχύουν καὶ τὰ δύο: δηλαδὴ νὰ προϋπῆρχε ὁ τύπος τζι(ε)μάλι καὶ νὰ συγχωνεύτηκε μὲ τὸ ἀμερικάνικο τζιμάν (τὴν ἴδια ἐποχὴ μὲ τὸ στακαμάν;) λόγῳ ἠχητικῆς ὁμοιότητας, παρακούσματος καὶ παραπλήσιας σημασίας. Αὐτὸ ἐξηγεῖ καὶ τὴ στροφὴ ἀπὸ τὴ σημασία ὄμορφος στὴ σημασία παλικαρᾶς. Καὶ ἐνδεχομένως νὰ ὑπάρχει καὶ τρίτη λέξη ὑποφώσκουσα, τὸ τζίνι (ἀπὸ τὸ ἀμερικάνικο τζίνιους), ὅλα ἀναγόμενα στὴν ἐποχὴ ποὺ σάρωναν οἱ ἀμερικάνικες γκαγκστερικὲς ταινίες (δεκαετία ’50 καὶ ἀρχὲς ’60) καὶ τὰ ἀγγλικά, τουλάχιστον στὶς λαϊκὲς συνοικίες τοῦ Πειραιᾶ καὶ ὄχι μόνον, ἦταν τσάτρα-πάτρα μέν, ἀπαραίτητα δέ, λόγῳ 6ου στόλου.
    Φυσικὰ εἰκασίες κάνω.

  12. Γιάννης Κουβάτσος said

    7:Και το παιχνίδι που παίζαμε, το στάκαμαν, απ’ το σινεμά να προέρχεται ως λέξη; Αληθεύουν όσα λέει το σλανγκ;
    https://www.google.gr/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.slang.gr/definition/4633-stakaman&ved=2ahUKEwiwzufJ8cHeAhVCbFAKHT27CUAQFjABegQICRAB&usg=AOvVaw3l4Yy8kXmI-6tIcJOceZzq&cshid=1541580315202
    Αλλού διαβάζω ότι η προέλευσή του είναι από την κατοχή και από γερμανική λέξη που σημαίνει ακίνητος.

  13. ChrisMaGR said

    G-Men, μια ταινία του 1935, με τον Τζέιμς Κάγνεϊ σχεδόν σε κόντρα ρόλο:

    Γνωρίζει μήπως κάποιος τον ελληνικό τίτλο;

  14. Αὐγουστῖνος said

    Αὐτὴ τὴ στιγμὴ στὸ πάντοτε πρόθυμο νὰ κεράσει μεζεδάκια TVXS, σὲ εἴδηση γιὰ προσπάθεια τῆς ΔΕΗ νὰ περιορίσει τοὺς ἔντυπους λογαριασμοὺς ὑπὲρ τῶν ἠλεκτρονικῶν:
    …οι έγχαρτοι λογαριασμοί ρεύματος της ΔΕΗ…
    Ὑπάρχει αὐτὸς ὁ τύπος καί, ἂν ναί, εἶναι σωστὴ ἡ χρήση του ἐδῶ;

  15. Ένας παλιός μου γείτονας (μακαρίτης προ ετών), τραγουδούσε στη δεκαετία του ΄50 «είμαι παιδί τζιμάνι». Του κόλλησαν το παρατσούκλι «ο Νίκος ο Τζιμάνης» και μ’ αυτό μας άφησε χρόνους!

  16. cronopiusa said

    είμαστ’ όλοι ένα κι ένα
    βρε τζιμάλια από γέννα

    Καλή σας μέρα!

  17. Νίκο γράφεις :
    …αλλά δεν ξέρω καμιά λέξη που να μπήκε στην ελληνική γλώσσα από τους ελληνοαμερικάνους μετανάστες πριν το 1940. Ξέρετε εσείς;..

    Φυσικά κάθε αρχή και δύσκολη και φυσικά κάποιος πρέπει να κάνει την αρχή. Σου είπα την μπλόφα από το bluff, λέξη που δεν έχει άλλη ικανοποιητική ερμηνεία. Ακόμα και τζιμάνης θα μπορούσε να έχει έρθει από μετανάστες αν βρεθεί αναφορά παλιότερη από το 1936, μια ιδέα είναι το handy man—> (χ)αντιμάνης–> ντιμάνης–> τζιμάνης–>τζιμάνι

  18. dryhammer said

    17. Πάντως, σ’ αυτό το Bluff (που μεταφράζεται -ελεύθερα λίγο – «Τα γκρεμά») έχω πάει.

    https://en.wikipedia.org/wiki/Bluff,_New_Zealand

  19. spiral architect 🇰🇵 said

    Καλημέρα.

    Σήμερα μάθαμε (τουλάχιστον εγώ) και το λεξικό του Κάτου, ο οποίος καταπώς δείχνει και η φωτό:

    είναι παιδί ντουμάνι· το Δελφοί και το Άρωμα Φίλτρο πήγαινε (στο παρελθόν τουλάχιστον, αν συμπεράνει κανείς από την οθόνη CRT) σύννεφο. 🙂

  20. Λεύκιππος said

    15 Ήταν παιδί τζιμάνι
    κι έφυγε μάνι-μάνι
    και τζάμπα τον γυρεύανε
    στα Σερρας οι πολιτσμάνοι

    Να γράψουμε και κανένα στιχο μιας και λείπει η Λου

  21. nikiplos said

    12@, μου φαίνεται απίθανη η ερμηνεία του slang για το στακαμαν… πιο λογικό μου ακούγεται το Στάκα! (στάσου) μαν! Παραλαγές το «Κομάν» ή «κομάν κομάν»… Αρχές 70ς και μαζευόμαστε η πιτσιρικαρία στη μοναδική στη γειτονιά τηλεόραση ενός καφενέ για να δούμε τον λοχία Σώντερς και τη «Μάχη» στην ΥΕΝΕΔ.
    «Αλτ» ακούγαμε συνέχεια (από το halte)… αφτά τα στίκ και λοιπά που λέει ο Σλάνγκιος δεν τα ακούγαμε, ούτε τα αναπαράγαμε… Άσε που το «stick» έχει στα ελλήνικος το Στικ, που μια χαρά κάθεται στη γλώσσα μας… Στυλιάρη, στύλος, στυλίτης κλπ…

    To Freeze! μας ήρθε μετά τα 80ς και δεν δόσαμε μάλλον και την πρέπουσα σημασία… 🙂

  22. nikiplos said

    19@, όπως δείχνει η φωτό, είναι … σημειώσεις πάνω στις ταμπλέτες της εποχής… στην δική μου περίπτωση ήταν ο Άσος Φίλτρο του Παπαστράτου και στη συνέχεια το Καρέλια Φίλτρο… Το τελευταίο σε κασετίνα είχε το καλύτερο χαρτί για να σημειώσεις κάτι…

  23. nikiplos said

    19@, Αλήθεια που είναι οι γνωστοί κήνσορες να σχολιάσουν το γραφείο του κου Κάτου? Εγκρίνουν ή έχει πολύ ακαταστασία?

  24. nikiplos said

    [ή μήπως το σωστό είναι «πολλή ακαταστασία» ? ] δεν ξέρω μπερδεύτηκα πρωί, πρωί…

  25. Chr said

    @14 και να μην υπάρχει οφείλουμε να τον υιοθετήσουμε τον όρο. Άλλωστε η γλώσσα είναι ζωντανός οργανισμός κτλ κτλ. Επίσης πρέπει να τον υπερφορτώσουμε με άλλες σημασίες. Π.χ. οι έγχαρτοι περσινοί πρωταθλητές…

  26. Μάρσι said

    Καλημέρα… γιατί εμένα η λέξη «τζιμάνι» μου φέρνει στο μυαλό παράφραση της αγγλικής » gentleman»;

  27. 21 Δε νομίζω ότι η προσφώνηση «μαν» έχει ηλικία πάνω από πέντε-δέκα χρόνια στα ελληνικά. Αμφιβάλλω και για τα αγγλικά δηλαδή.

  28. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    11 Παίζει και η εκδοχή του συμφυρμού, που να προκάλεσε την τροπή άλι->άνι. Εκτός αν αναχρονολογηθεί το τζιμάνι.

    13 Να δούμε αν παίχτηκε στην Ελλάδα και πότε.

    17 Η μπλόφα όμως πέρασε στα ελληνικά από τα γαλλικά ή τα ιταλικά.

    27 Σας φέρνει στο μυαλό επειδή υπάρχει κάποια μακρινή ηχητική ομοιότητα. Αλλά πού είναι οι ενδιάμεσοι τύποι;

  29. dryhammer said

    21.

  30. sarant said

    Από το Φέισμπουκ κάποιος μου επισήμανε κάτι που είχα παραβλέψει.

    Ότι υπάρχει επώνυμο Τζιμάνης (ή Ντζιμάνης) που μαρτυρείται από τον 19ο αιώνα τουλάχιστον. Πράγμα που σημαίνει ότι το τζιμάνι μπορεί να είναι πολύ παλιό.

  31. Πέπε said

    @19:
    > > το Δελφοί και το Άρωμα Φίλτρο πήγαινε (στο παρελθόν τουλάχιστον, αν συμπεράνει κανείς από την οθόνη CRT) σύννεφο.

    Εσύ Σπάιραλ από την οθόνη συμπεραίνεις; Εγώ από τα πακέτα. Αυτά είναι όλα Δελφοί, του Κεράνη, ο οποίος έκλεισε το 2006. Πρώτο τέρμινο ante quem.

    Όμως στα πακέτα δεν υπάρχει καμία εμφανής προειδοποίηση υγείας. Οι πιο διακριτικές, που μπορεί και να υπάρχουν σ’ αυτά τα πακέτα και απλώς να μη φαίνονται στη φωτογραφία, υπήρχαν ήδη από τη δεκαετία ’90. Σίγουρα πάντως δεν έχουν το λεγόμενο νεκροτάμπελο (τεράστια προειδοποίηση σε μαύρο πλαίσιο), που είναι σχετικά πιο πρόσφατο. Αν τα πακέτα είναι χωρίς καθόλου προειδοποίηση, είναι δεκαετίας ’80.

    Βέβαια μπορεί ο άνθρωπος να έκατσε χρόνια αργότερα να δουλέψει με τις παλιές του καρτέλες.*

    Και μπορεί αυτό να το έκανε και με τον αρχαίο του υπολογιστή, και τελικά η φωτογραφία να είναι χτεσινή.

    ____________
    *Μπα, το ξανακοιτάω και δε νομίζω: το τελευταίο πακέτο, γωνία κάτω δεξιά, είναι ακόμα στη ζελατίνα του. Δεν είναι καρτέλα, είναι απλώς για τα τσιγάρα που θα καπνίσει αργότερα. Και έχει μια σχετικά διακριτική προειδοποίηση πάνω στη χρυσή λωρίδα.

  32. gbaloglou said

    «Δεν πείθομαι ιδιαιτέρως με τον πράκτορα του FBI στην προπολεμική Ελλάδα.»

    Ας θυμηθούμε εδώ και μία γελοιογραφία από το «Ποντίκι», γύρω στο 2010 μάλλον: δύο ηλικιωμένοι κάθονται σ’ ένα παγκάκι, λέει ο ένας «ξέφραγο αμπέλι η Ελλάδα, γέμισε ξένους πράκτορες», και σχολιάζει ο άλλος (με τα μαύρα τα γυαλιά αν θυμάμαι σωστά) «yes indeed» 🙂 🙂

  33. # 28

    Νίκο η συνηθέστερη απόδοση του -u- στα ελληνικά είναι ου, όλοι δέχονται το ντεζαβού,άλλοι το ντεζαβί από κανέναν δεν έχω ακούσει ντεζαβό, δεν νομίζω πως έχει γαλλική προέλευση.

    Από ο ιταλικό bluff πάλι δεν μούρχεται άλλη λέξη όπου το -ου- αποδίδεται με -ο-, το αντίθετο μάλλον συμβαίνει compare—> κουμπάρος

    Αντίθετα η αμερικάνικη προφορά μπορεί να αποδοθεί με μπλοφ(α)

    Κάθε αρχή και δύσκολη είπαμε…

  34. ΣΠ said

    13
    Νύχτες αγωνίας

  35. ChrisMaGR said

    34 Ευχαριστώ. Είχα ψάξει παντού, εκτός από το IMDB. Ο ελληνικός τίτλος είναι βέβαια άσχετος, όχι όμως όσο ο Γαλλικός

  36. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Πέπε, μήπως μπορείς να μου συστήσεις κανένα καλό ιστολόγιο για πακέτα τσιγάρων? Κάπου είχα βρει παλιότερα ένα 🙂 αλλά το έχασα.

  37. Mitsi Vrasi said

    13. Νύχτες Αγωνίας ο ελληνικός τίτλος

  38. spiral architect 🇰🇵 said

    @31: Btw, η πρώτη LCD οθόνη που αγόρασα για το σπίτι ήταν το 2007. Μέχρι τότε δούλευα με δεκατεσσάρα CRT. Στη δουλειά είχαμε εικοσάρια trinitron· κάποιο δουλεύει ως τώρα· η δουλειά του είναι κάποια απλά μιμικά διαγράμματα που φαίνονται ακόμα καλά.
    Για τα πακέτα του Κάτου δεν έγραψα, γιατί είμαστε παλιοί και ξέρουμε και γιατί άλλο χρησιμοποιούνταν τα πακέτα και κατά καιρούς τα΄χουμε συζητήσει.
    Θυμάμαι ακόμα ο γραφείο του πατέρα μου στο ξυλουργείο, να είναι γεμάτο με γραμμένα μπλοκ με προσφορές και «μέτρα» (κουφωμάτων) αλλά και «μέτρα» γραμμένα σε πακέτα Καρέλια κασετίνα, μπρος, πίσω και στο εσωτερικό λευκό χαρτί τους. 😦

  39. Mitsi Vrasi said

    34. Ωχ,τώρα το είδα!
    28. Ίσως παίχτηκε το 1935. Σκην. Γουίλιαμ Κίγκλι.

  40. sarant said

    34-37 Μπράβο. Βέβαια, ειναι πολύ πιθανό στην Ελλάδα να προβλήθηκε η ταινία μεταπολεμικά, όταν ξαναβγήκε η κόπια.

  41. sarant said

    33 μπλόφα η [blófa] Ο25α : ενέργεια ή γενικά εκδήλωση που κάνει κάποιος, για να δημιουργήσει στον αντίπαλό του ψεύτικη εντύπωση για τις αληθινές προθέσεις ή δυνατότητές του: Kάνω ~, μπλοφάρω.

    [γαλλ. bluff (προφ. [blἔf] ) -α < αγγλ. bluff]

  42. Νέο Kid said

    Εγώ είχα γνωρίσει συνάδελφο (παλαιάς κοπής. Προ-κομπιουτερίστα) που έλυνε πλάκες ( κατά Τσέρνυ ή Πίπερ Μάρτενς , δεν θυμάμαι καλά) πάνω σε πακέτο Άσο κασετίνα. Και σωστά, ε!Σοβαρά!

  43. Πέπε said

    @36:
    Ναι, το δικό μου! 🙂

    (Κυρίως για πακέτα του ελληνικού εμπορίου πριν καμιά 20ριά χρόνια. ‘Οχι «ιστορικά» πακέτα, πλην εξαιρέσεων.)

    https://syllogi-apo-paketa-tsigaron.blogspot.com/

    Στα λινκ δεξιά θα βρεις κι άλλα.

  44. sarant said

    43 Νεκροτάμπελο! Δική σου επινόηση ή το λένε γενικά;

  45. Πέπε said

    44

    Το λένε στα τσιγαρομπλόγκ.

  46. spiral architect 🇰🇵 said

    @42: Ναι αλλά ο Κάτος είναι γάτος. Δουλεύει και με κομπιούτερ και με κασετίνες. Αλιά από μας, που η σύντροφος κάποτε μου’ κανε ένα χριστουγεννιάτικο δώρο για το κινητό μου, αλλά ούτε αυτό χρησιμοποιώ προτιμώντας να πληκτρολογώ στο app-σημειωματάριο ή στο app-ημερολόγιο. 🙄

  47. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    43 Α, ευχαριστώ πολύ! Μήπως έχεις και φωτιά? 🙂

  48. spiridione said

    – Αυτό φαίνεται απόλυτα λογικό. Να προσέξουμε ότι στις πρώτες ανευρέσεις του, ο τ. τζεμάλι, τζιμάλι έχει μια ελαφρά σημασιακή διαφορά, αφού σημαίνει κάτι όμορφο, καλό (τζιμάλι καρδιά, ψυχή τζεμάλι).

    Να βάλουμε ένα απόσπασμα από διήγηση που έχει σχέση με λωποδύτες και φυλακές (Σκριπ, 31-8-1927):
    «Και οφείλω να ομολογήσω ότι δεν έχει άδικο αυτός ο ασχημομούρης «πορτοφολάς» να εκθειάζη τον Μπισμπίκη για τα «τζιμάλια» (άξιους συντεχνίτας) που έβγαλε στο κλαρί».
    http://efimeris.nlg.gr/ns/pdfwin_ftr.asp?c=123&pageid=-1&id=61739&s=0&STEMTYPE=1&STEM_WORD_PHONETIC_IDS=AScASOASRASUASEASTASRASJ&CropPDF=0

  49. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    44/45 Όχι μόνο στα τσιγαρομπλόγκια.

    https://www.slang.gr/lemma/10397-nekrotampelo

  50. πουλ-πουλ said

    23
    Αυτό το θαύμα στατικής ισορροπίας το λέτε «ακαταστασία»?

  51. sarant said

    48 Πολύ καλό εύρημα.

  52. πουλ-πουλ said

    42
    Ένας άλλος συνάδελφος διαστασιολογούσε γέφυρες σε χαρτοπετσέτες, τις οποίες χρησιμοποιούσε για να ελέγχει τα αποτελέσματα μοντέλων Η/Υ. Ισχυριζόταν μάλιστα ότι αν τα αποτελέσματα του Η/Υ διέφεραν περισσότερο από 15% από αυτά της χαρτοπετσέτας τότε είχαν λάθος τα μοντέλα.
    Και πράγματι είχε δίκιο!
    .

  53. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας.

    Φαίνεται πὼς ὑπάρχει ἐννοιολογικὴ διαφορὰ ἀνάμεσα στὸ τζιμάνι καὶ στὸ τζιμάλι/τζεμάλι. Κι ἐμένα μοῦ φαίνεται λογικὴ ἡ ἐκδοχὴ τοῦ συμφυρμοῦ ποὺ λέει ὁ Αὐγουστῖνος (#11) καὶ ὁ Νικοκύρης (#28).

    Ὄσο γιὰ τὸ στάκαμαν ποὺ λέει ὁ Γιάννης (#12) καὶ ὁ ΝΙΚΙΠΛΟΣ (#21), μᾶλλον ἀπὸ τὸ σινεμὰ προέρχεται. Θυμᾶμαι τὸ πρωτοέπαιξα στὶς ἀρχές τῆς δεκαετίας τοῦ ᾿60, ὅταν ἐγκατασταθήκαμε στὴν Ἀθήνα. Ἦταν ἕνα παιχνίδι ποὺ τὸ ἀγνοούσαμε στὸ νησί, ὅπου δὲν ὑπῆρχε κινηματογράφος. Τὴν ἐποχὴ ἐκείνη ἦταν ἐξαιρετικὰ δημοφιλῆ τὰ γουέστερν (καμπόυκα τὰ λέγαμε τότε) καὶ μιμούμασταν τὶς κινήσεις τῶν ἡρώων τραβώντας ἤ πυροβολώντας μὲ ψεύτικα ἤ φανταστικὰ πιστόλια. Στὰ ἔργα αὐτὰ τὸ καμάν (come on) ἦταν πολὺ μιὰ πολὺ συνηθισμένη προσταγὴ-προτροπή.
    Θεωρῶ πιὸ πιθανό τὸ στάκαμαν νὰ εἶναι συμφυρμὸς τοῦ stick ’em up καὶ τοῦ come on παρά νὰ προέρχεται ἀπὸ τὸ στάκα μάν.

  54. spiridione said

    53. Δημήτρη, όπως φαίνεται από το απόσπασμα της εφημερίδας του 1927 (δηλαδή πριν τους g-men) σχόλιο 48, δεν υπάρχει καμία εννοιολογική διαφορά ανάμεσα σε τζιμάλια και τζιμάνια.

  55. Πέπε said

    @53:

    > > ἐννοιολογικὴ διαφορὰ ἀνάμεσα στὸ τζιμάνι καὶ στὸ τζιμάλι/τζεμάλι

    Κοιτάξτε, δεν έχω κάποιον ιδιαίτερο λόγο να αμφισβητώ ισχυρά την εκδοχή του συμφυρμού, αλλά δε νομίζω ότι η εννοιολογική διαφορά είναι μεγαλύτερη απ’ όσο δικαιολογεί η απόσταση σε χρόνο και σε πλαίσιο/συμφραζόμενο, η οποία δικαιολογεί εξίσου και τη διαφορά στη μορφή.

    Τα «στιβάλια του Μπάτη», κάτι χαμηλά μποτάκια (που τέτοια θυμάμαι να τα φοράνε τουλάχιστον μέχρι το ’90, μπορεί κι ακόμα) δε μοιάζουν με το κρητικό στιβάνι, μια ψηλή μονόχρωμη αντρική μπότα, ούτε με το καρπάθικο στιάνι, που είναι χρωματιστό και πλουμιστό και φοριέται από γυναίκες και άντρες. Αλλά όσο δεν αλλάζει το χρώμα όταν φύγει το -β-, άλλο τόσο δεν αλλάζει και το στιλ όταν το -λ- γίνει -ν-.

    Νομίζω ότι και με το τζ*μά*ι παρόμοια είναι τα πράγματα.

  56. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Στιβάνια
    Μοιρολόι γι ένα Μανόλη π΄ εχάθηκε στο μέτωπο της Αλβανίας
    (εδώ στη μνήμη του Ρασούλη)
    Και πού θα βρω έναν μερακλή,
    Μανώλη, σαν και σένα
    να δώσω τα στιβάνια σου
    τα ομορφοζαρωμένα;

    Φλασιά:
    το βάλλω που το λέμε βάνω, πιάνεται;

  57. sarant said

    55 Κι εγώ αυτό λέω.

  58. aerosol said

    #27
    Η προσφώνηση «μαν» ακούγεται στην Ελλάδα εδώ και τουλάχιστον 20 χρόνια, πιθανότατα περισσότερο, αν και ποτέ δεν έκανε θραύση. Σχεδόν πάντα με μια χιουμοριστική διάθεση, σαν κλείσιμο ματιού, όχι ακριβώς αβίαστα. Νομίζω πως δεν έγινε γνωστή τόσο από την χίπικη ροκοκουλτούρα όσο από την τζαμαϊκάνικη διάλεκτο στη ρέγκε και ιδιαίτερα στο νταμπ, την «ορχηστρική», τεμπέλικη, αποδομημένη μορφή της ρέγκε που αποτέλεσε βάση για πολλές σύγχρονες τάσεις ηλεκτρονικής μουσικής.

    #55
    Τα μποτάκια του στυλ της φωτογραφίας είναι μια μορφή Chelsea boots. Τώρα τα συναντάς λιγότερο περίτεχνα, να αγκαλιάζουν λιγότερο τις γραμμές του ποδιού (αν και βρίσκεις και τέτοια). Δεν ξέρω τις παγκόσμιες τάσεις της μόδας στα παπούτσια το ’80 αλλά θυμάμαι πως στα ελληνικά καταστήματα σπάνιζαν πριν την δεκαετία του ’90. Από τότε τα βλέπεις συχνά.

    Ορίστε και μια τεράστια βάση δεδομένων με πακέτα τσιγάρων από όλο τον κόσμο:
    CigarettesPedia

  59. nestanaios said

    1.
    Κάθε μια εξ αυτών έχει την δική της έννοια και συνεκδοχική σημασία αλλά εσύ δεν μπορείς να το δεις επειδή δεν βλέπεις την ετυμολογική διαφάνεια.

  60. Γιάννης Ιατρού said

    Εκτός θέματος, επικαλούμενος την επιείκεια και την κατανόησή σας 🙂
    Μιας κι έχουμε πολλούς σχολιαστές (και κρυφαναγνώστες) των θετικών επιστημών, εφιστώ την προσοχή τους στη πρόσφατη επιστημονική και βασισμένη στη θερμοδυναμική δημοσίευση στο Popular Physics με τον τίτλο The Physics of baking good Pizza.
    Για όσους δεν έχουν πρόσβαση, προσφορά το πιντιέφι, εδώ

  61. https://www.documentonews.gr/article/to-arxaioellhniko-leizer-oi-rinokerontes-kai-o-prwtanthrwpos

  62. Πέπε said

    Ξέχασα τη στερεοτυπική πλέον γκρίνια μου:

    > > Ώστε τζιμάνι ο τζι-μαν, ο πράχτορας του FBI, ικανός, έξυπνος και γενναίος, που λογικό είναι να αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού, και που θα μπορούσε να έχει περάσει και στην ελληνική γλώσσα μέσα από τις ταινίες του υποκόσμου και τα περιοδικά τύπου Μάσκας. Αυτή την εξήγηση την δεχόμουν κι εγώ, κι αν ανατρέξετε στη συζήτηση στο προπέρσινο άρθρο θα δείτε ότι αρχικά αυτήν υποστήριζα και ήμουν δύσπιστος σε εναλλακτικές εξηγήσεις -όμως, επειδή έχω μάθει πια να μην ερωτεύομαι ετυμολογίες και θεωρίες, όταν είδα ότι τα στοιχεία υπέρ της εναλλακτικής θεωριας ήταν παραπάνω από πειστικά, αναθεώρησα.

    Αν ο «πράχτορας» με χτ ήταν, έστω για τον ίδιο τον γράφοντα, φυσικός και όχι βεβιασμένος τύπος, νομίζω ότι δε θα ξέφευγε πέντε γραμμές παρακάτω το «εναλλακτικής» με κτ.

  63. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @54,55. Δὲν εἶχα δεῖ τὸ #48 ὅταν ἔγραφα τὸ #53.

    Αὐτὰ παθαίνει ὅποιος δὲν κάνει ρεφρές. 🙂

  64. Χαρούλα said

    Είναι μόνο δική μου αίσθηση ή το έχετε παρατηρήσει και άλλοι, ότι η λέξη τζιμάνι χρησιμοποιείται όλο και λιγότερο; Στους νέους δε, σχεδόν καθόλου;

  65. dryhammer said

    64. Τώρα που το λες… όπως και το «μαγκίτης» που το άκουσα να λέγεται για πρώτη και τελευταία φορά έφηβος από ένα γεροντόμαγκα.

  66. Γιάννης Ιατρού said

    64: Λιγοστεύουν, γι αυτό 🙂

  67. aerosol said

    Η αργκό αλλάζει γρήγορα. Το τζιμάνι, όπως πολλές λέξεις, έχει πέσει σε σχετική αχρηστία εδώ και δεκαετίες -κι εγώ από τους γονείς μου και κείμενα το γνωρίζω, σπάνια το έχω ακούσει… ελεύθερο, στη φύση! 😉
    Αλλά πολλοί όροι παραμένουν κατανοητοί από τις επόμενες γενιές. Καμιά φορά μπορεί και να υιοθετηθούν εκ νέου.

  68. 67 Πχ το ρήμα κουσουμάρω, που παλιότερα είχα εντοπίσει καναδυό προσπάθειες αναβίωσης.
    http://english.cheerup.jp/corpus/search?name=FUJIWARA+no+Kusumaro 🙂

  69. ΣΠ said

    60
    Το arXiv.org είναι ανοικτής πρόσβασης.

  70. Χαρούλα said

  71. spiridione said

    56. Το βάνω είναι: βάλλω – βάλνω (όπως παραγγέλνω) – βάνω, με απλοποίηση του συμπλέγματος λν. Το ίδιο και το κουβανώ.

  72. Γιάννης Ιατρού said

    69: Ωωπ! Δίκιο έχεις, επάνω δεξιά 🙂

  73. MA said

    66 για τον Γιάννη Ιατρού: Οι μάγκες δεν υπάρχουν πια… κτλ. Δεν ξέρω να βάλω το άσμα

  74. Alexis said

    #64-65: Κάθε γενιά έχει την αργκό της όπως έχουμε ξαναπεί.
    Ούτε ο μόρτης ακούγεται πλέον σήμερα ενώ μέχρι το ’60- ’70 ήταν πολύ συχνός

  75. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @68. Ὁ δικός σου, ὁ Κουσουμάρος ντέ, ἀπὸ τὴ φαμίλια Σηκωβάρα ἢ κάπως ἔτσι, κουσουμάριζε κατάνα, ἀλλὰ οἱ Καριταμαραῖοι δὲν ἀστειευόσαντε· αὐτοὶ κουσουμάρανε κουμπούρια καὶ τὸν ἐγεμίσανε κουμπότρυπες.

  76. 60/61 Εγώ που δε σκαμπάζω από Φυσική, άμα πάρω το αρχαιοελληνικό μου λέιζερ και πάω σε μια πιτσαρία θα μου δώσουνε να φάω ή θα πρέπει καλού-κακού να έχω και τον ρινοκέροντά μου μαζί?

  77. 2: Είναι που τον εκνευρίζουν στο φουμπού…

  78. sarant said

    64 Μόνο φολκλορικά χρησιμοποιείται

    77 Πολλά ξέρεις εσύ 🙂

  79. Γιάννης Ιατρού said

    73: MA
    αντιγράφεις την διεύθυνση του άζματος από το γιούτουμπ και την κοπυπαστώνεις σε μιά ξεχωριστή γραμμή στο σχόλιό σου.
    Τώρα ξέρεις 🙂

  80. ATM said

    #58:

    Δεν ξέρω για νταμπίστες / ρεγγάδες (δηλαδή δεν ξέρω καθόλου αυτούς τους κύκλους), αλλά οι ντόπιοι χιπχοπάδες χρησιμοποιούσαν το μαν στους μεταξύ τους διαλόγους ήδη απ’ το 1999-2000.

  81. Alexis said

    Εμένα πάλι μου φαίνεται ότι όλες οι περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο, από την παλιότερη του 1868 μέχρι τη νεώτερη του 1936, σημαίνουν κάτι τελείως διαφορετικό από το «τζιμάνι» έτσι όπως το εννοούμε σήμερα.
    Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις παιδί/ψυχή/καρδιά τζιμάλι/τζεμάλι/τζιμάνι είναι το παιδί-μάλαμα που λέμε σήμερα, το χρυσό παιδί, το λεβεντόπαιδο και όχι ο έξυπνος, ο ατσίδας, αυτός που «πιάνει πουλιά στον αέρα» (άλλη αργκοτική έκφραση που χάνεται σιγά-σιγά).
    Αυτό με κάνει να πιστεύω ότι το παλιότερο παιδί τζιμάνι ή τζιμάλι μετεξελίχθηκε μεταπολεμικά σε παιδί τζιμάνι ή σκέτο «τζιμάνι», υπό την επίδραση και των αμερικάνικων γκαγκστερικών ταινιών και άλλαξε εντελώς σημασία.
    Άρα νομίζω ότι εντέλει δεν είναι τελέιως λάθος αυτό που λένε τα λεξικά.

    Παράλογο;;;
    …..
    Άρα λογικό! 🙂

  82. 58, 80 Εγώ δεν ξέρω ούτε για νταμπίστες/ρεγγάδες ούτε για χιπχοπάδες, αλλά νομίζω θα συμφωνήσουμε ότι όποτε και να μπήκε το μαν στην όποια ελληνική ιδιόλεκτο, σίγουρα είναι μεταγενέστερο του στάκαμαν.

  83. Παναγιώτης Κ. said

    Αποκλείσαμε την περίπτωση να είναι…σλάνγκικη συντομογραφία του gentleman;
    Απλώς ρίχνω μια…ιδέα.
    Τι λένε οι καλοί γνώστες των αμερικάνικων;

  84. Corto said

    «δεν υπάρχουν λαϊκά δάνεια απευθείας από τα αγγλικά στην προπολεμική γλώσσα, εκτός ναυτικών λέξεων και ειδικής ορολογίας»

    Μία ακόμα (διπλή) ερώτηση:
    Μπορούμε να θεωρήσουμε εξαιρέσεις του κανόνα τις προπολεμικές λέξεις «ντανσάδικο» (χοροδιδασκαλείο, κέντρο χορού) και «σκράπ» (π.χ. δεν εννοώ σκραπ); Μπορούν δηλαδή να θεωρηθούν λαϊκές λέξεις;

    Το πρώτο προφανώς προέρχεται από το dancing.

    Το δεύτερο υποθέτω ότι σχετίζεται με τον σκράπα, που σύμφωνα με τα λεξικά προέρχεται από το scrap.

  85. ΣΠ said

    81
    Μπορεί η μετατόπιση της σημασίας να έγινε από την επίδραση της λέξης «σαΐνι».

  86. ATM said

    #82:

    Στάκαμαν ή στέκαμαν, μαν μου;

    (Ναι, προφανώς και είναι μεταγενέστερο. Η κουβέντα για το μαν είναι για τους ετυμολόγους του μέλλοντος).

  87. sarant said

    84 To πρώτο είναι γαλλικό δάνειο σε μας. Το σκραπ μπορεί να είναι μια από τις ελάχιστες εξαιρέσεις -το έχω συναντήσει, αλλά θέλω να το μελετήσω πριν αποφανθώ.

  88. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Καλησπέρα σας,

    Βρήκα το άρθρο ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΟ και οφείλω να συγχαρώ τον κ. Σαραντάκο για το αριστοτεχνικό ξεμπρόστιασμα των απατεώνων ετυμολόγων στο οποίο προβαίνει, με αφορμή την λέξη «τζιμάνι». Εμένα, τουλάχιστον, το άρθρο με έπεισε απολύτως ότι η προέλευσις της λέξεως είναι τούρκικη και ουχί αμερικάνικη, όπως ισχυρίζονται οι αλληλολιβανιζόμενοι επαγγελματίες ετυμολόγοι.

    Και τώρα μπαίνω στην ουσία…

    1) Το γεγονός ότι επί 11 ώρες ουδείς εκ των σχολιαστών του Ιστολογίου αντελήφθη ότι ο κ. Σαραντάκος (παρασυρθείς από τον επιπόλαιο youtuber) αναφέρει ΛΑΘΟΣ τον τίτλο του τραγουδιού του Νταλκά – Διαμαντίδη («το μπαγλαμαδάκι ΣΠΑΣΕ» αντί του ορθού «το μπαγλαμαδάκι ΠΑΨΕ»!..), δείχνει για πολλοστή φορά την ελαφρότητα και επιπολαιότητα των αναγνωστών του παρόντος Ιστολογίου. Πόσο μάλλον όταν ο κ. Σαραντάκος καταγράφει λάθος KAI τον έναν από τους δύο στίχους του ιδίου τραγουδιού:

    «Ήτανε παιδί τζεμάλι, ΦΙΝΟΣ στο λουλά
    και τον εζηλεύαν όλοι μες στη γειτονιά.»,

    λέει ο Νταλκάς το 1932, «πρώτος στο λουλά» απομαγνητοφωνεί ο κ. Σαραντάκος το 2018 και οι αναγνώστες του επί 11 ώρες ΔΕΝ το παίρνουν χαμπάρι ή φοβούνται να τον διορθώσουν, πράγμα πολύ χειρότερο!..

    2) Η αμερικάνικη προέλευσις της λέξεως «τζιμάνι» πρέπει να αποκλειστεί και για έναν επιπλέον λόγο: Το «τζιμάνι» ήταν μία λέξις ιδιαιτέρως αγαπητή στον «Ριζοσπάστη» κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1940. Για παράδειγμα, δείτε το ακόλουθο ποίημα που δημοσιεύτηκε στον «Ρίζο της Δευτέρας» 27 Οχτώβρη 1947, σελίς 8:

    ΑΝ το «τζιμάνι» είχε αμερικάνικη προέλευση, όπως ισχυρίζεται ο Μπάμπι και οι άλλοι, ουδέποτε θα το χρησιμοποιούσε ο «Ριζοσπάστης» το 1947

    3) Πρίν από το 1930 υπήρχε και η φράσις «τζιμάλι κρασί» μεταξύ των βαρελοφρόνων, που εσήμαινε «καλό και μή αραιωμένο κρασί». Είναι χαρακτηριστικό το χρονογράφημα «Παύσις βαρελιών» που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Εμπρός» της Παρασκευής 26 Αυγούστου 1922, δηλαδή την ημέρα που ο Κεμάλ Ατατούρκ ξεκινούσε την αντεπίθεσή του εναντίον του Ελληνικού Στρατού στη Μικρασία. Αναρτώ ένα απόσπασμα του χρονογραφήματος:

  89. gbaloglou said

    88 Εντυπωσιακό, ακόμη και για την αναφορά σε Κουρδιστάν!

  90. ΚΩΣΤΑΣ said

    Από ετυμολογία σκαμπάζω ελάχιστα, το μόνο που ξέρω σίγουρα είναι το γάιδαρος –> αεί γαρ δέρεται, που και αυτό το έμαθα εδώ! 😉

    Ωστόσο θα ρισκάρω μια γνώμη που συνταιριάζει τις απόψεις του Νικοκύρη στο άρθρο και του Αλέξη στο σχόλιο 81.

    Προϋπήρχε το τζιμάλι με τη σημασία κάτι καλό (τζιμάλι καρδιά, ψυχή τζεμάλι). Όταν αργότερα εμφανίστηκαν οι ηρωικοί πράχτορες!, 🙂 ο λαός άρχισε να χρησιμοποιεί τον νέο τύπο – τζιμάνι – διατηρώντας όμως την παλιά σημασία της λέξης. Εγώ τη λέξη τζιμάνι τη γνωρίζω με τη σημασία έντιμος, καθαρός, ακέραιος χαρακτήρας.

    Εντάξει, έτσι λ.τ.ε., δεν πληρώνουμε και φόρο αν κάνουμε λάθος. 😉

  91. Γιάννης Ιατρού said

    Για όνομα/επίθετο κλπ. έψαξε κανείς σε παλιά κιτάπια (είμαι εκτός βάσης και δεν έχω καλή πρόσβαση για να ψάξω εγώ). Θα μπορούσε να ήταν Αλβανικό ή ιταλικής προέλευσης επίθετο ή όνομα.

  92. MA said

    79: νάτο

    https://kithara.to/stixoi/MTE0ODAxMTM3/oi-magkes-den-yparxoun-papazoglou-nikos-lyrics

    τώρα αν θα το θυμάμαι την επόμενη φορά που θα το χρειαστώ, άλλου παπά ευαγγέλιο

    ευχαριστώ πάντως

  93. Μαρία said

    84, 87
    Η κατα Ανδριώτη ετυμολογία.
    2. In senso fig., fam., essere una s., dimostrarsi poco abile o incapace in una qualsiasi attività (alle carte sei proprio una s.!); essere una s. vecchia (o una scarpaccia), una persona incapace e inutile, o anche invecchiata e imbruttita, oppure di mentalità sorpassata.
    http://www.treccani.it/vocabolario/scarpa/

  94. Γιάννης Ιατρού said

    92: ΜΑ
    Καλά τό έβαλες, μόνο που ο σύνδεσμος δεν ήταν από το γιουτουμπ.κομ αλλά απ΄το κιθάρα.το.

  95. Νίκος Κ. said

    91 (Για όνομα/επίθετο κλπ. έψαξε κανείς;)

    Βλέπω έναν μακεδονομάχο (κανονικό όχι ιμιτασιόν 🙂 ) με το όνομα Αριστείδης Τζιαμάλης
    https://transcribathon.com/en/documents/id-4641/item-52974/
    πρέπει να είναι Κύπριος, όπου υπάρχει και δρόμος Αριστείδη Τζιμάλη στην Πάφο: https://www.google.gr/maps/@34.7643678,32.4297301,18z?hl=el

  96. Γιάννης Ιατρού said

    95: Ίσως να θέλει ψάξιμο και με λατινικούς χαρακτήρες, αν είναι ξένης προέλευσης το όνομα/επίθετο

  97. Διαδεδομένο είναι, πάντως, το επίθετο Τζαμαλής

    https://apps.vrisko.gr/apo-pou-krataei-i-skoufia-sou/%ce%a4%ce%b6%ce%b1%ce%bc%ce%b1%ce%bb%ce%ae%cf%82

  98. Παναγης Αντωνοπουλος said

    Χαριτωμένες οι ερμηνείες που δίδονται !!!
    H σύντμηση g man προέρχεται από την φράση genius man !
    Saludos por todos !!!!

  99. Corto said

    88:
    Προς Άτταλον Β’ :

    Για τον στίχο έχεις δίκιο, λέει «φίνος» και όχι «πρώτος», και είναι παραδρομή δική μου, όχι του κ. Σαραντάκου.
    Αλλά για τον τίτλο, δεν έχεις καθόλου δίκιο:
    Το τραγούδι τιτλοφορείται «Το μπαγλαμαδάκι ΣΠΑΣΕ» και θα πρέπει να ξέρεις ότι οι τίτλοι των ρεμπέτικων τραγουδιών είναι αυτοί που αναγράφονται στις ετικέτες των δίσκων, όχι η πρώτη φράση όπως ακούγεται. Συνεπώς τόσο στο youtube όσο και στο άρθρο, ο τίτλος είναι σωστός.

  100. Το επίθετο μπορεί να βγαίνει άνετα από το όνομα Τζεμάλ (όπως π.χ. Τζαφέρης). Τζιμάνης δεν ξέρω αν υπάρχει!

  101. Corto said

    87 (Sarant):
    Συγγνώμη για την καθυστέρηση, δυστυχώς είχα πρόβλημα σύνδεσης.

    Δηλαδή αν κατάλαβα καλά, η λέξη ντάνσινγκ μπήκε στα ελληνικά μέσω γαλλικών;
    Όμως τότε, δεν θα έπρεπε να τονιζόταν στην λήγουσα, όπως μας ήρθε π.χ. η λέξη ταγκό αντί τάγκο ή τάνγκο;

  102. MA said

    Στον τηλεφωνικό κατάλογο βρίσκω 19 καταχωρίσεις με το όνομα Τζιμάνης και στον ιταλικό 4 Giman. Το Τζιαμαλής με 72 καταχωρίσεις.

    94: δεν μπόρεσα να αντιγράψω τη διεύθυνση γιουτουμπ… τόσο άσχετη 🙄

  103. Μαρία said

    100
    Μπορεί να σχετίζεται και με τη τζαμάλα (καμήλα) ή με το τοπωνύμιο Τζαμάλα.

  104. sarant said

    101 Το ντάνσινγκ με ρωτάς ή το ντανσάδικο; Εγώ για το ντανσάδικο σου απάντησα.

    Το dancing πέρασε στα ελληνικά του μεσοπολέμου ως ντάνσινγκ και ντάνσιν, πράγματι, αλλά η γαλλική λέξη είναι dancing. H αγγλική ήταν dancing-house.

  105. mitsos said

    Τα ονόματα Τζιμάνης , Ντζιμάλης ( Βουλευτής Κοζάνης ) αλλά και Τζιμάλης απαντώνται κυρίως με καταγωγή από Αιτωλοακαρνανία.

    Η παλιότερη αναγραφή που έχω εντοπίσε για το ΤΖΙΜΑΛΗΣ είναι στους πεσόντες από Ναυπακτία το 1918

    https://drive.google.com/open?id=1G09jNftsArtHa8vF93WySajFdWfaSnfD

    Αλλά ίσως ήταν τονισμένο στο -Αλής

  106. Μουτούσης Κωνσταντίνος said

    τζιμάνι

    Ἐπειδή ὅπως ὀρθά γράφτηκε ὑπάρχει ἕλξις ἀπ’ τὸ «ἀλάνι» καὶ ,προσθέτω, ἒτι ἰσχυροτέρα ἀπ’ τὸ «λιμάνι» καὶ εἶναι καὶ στὸ λεξικό τῆς Τρούμπας , καὶ λέγεται καὶ σήμερα – καίπερ σπανίως- ἀπό παλιούς πειραιώτες , λογικά , ἡ ἂνθησις αὐτῆς μπορεῖ νὰ ἐντοπισθεῖ ἀκριβέστερα ἐάν ἡ ἀναζήτησις ἐπικεντρωθεῖ σὲ ἀρχεῖα παλαιῶν ἐφημερίδων τοῦ Πειραιᾶ .

  107. Corto said

    104 (Sarant):

    Οπότε γαλλική η προέλευση του ντάνσινγκ (και του ντανσάδικου). Ευχαριστώ και για αυτήν την τάχιστη απάντηση!

  108. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Του Τζίμα του κόψανε το νι ; 🙂

    Γεμελί και γεμενί
    *σε ονόματα Γεμελήδες και Γεμενήδες .

  109. mitsos said

    Φώτης Ντζιμάνης πρώην υποδιοιηκητής δίωξης ναρκωτικών Αγρινίου

  110. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    (99): Δεν τόξερα αυτό. Δηλαδή, τα λάθη στις ετικέτες των δίσκων δημιουργούν Δίκαιο; Προφανώς, συμβαίνει και στα ρεμπέτικα, ό,τι ισχύει στην Γλωσσολογία: Το επαναλαμβανόμενο λάθος εκθρονίζει το σωστό.

    Με την ευκαιρία, συγχαρητήρια και σ’ εσάς, κύριε Κόρτο, για την εξαιρετική δουλειά

  111. Γιάννης Ιατρού said

    110: Δηλαδή, πως το εννοείς; Ότι το εκάστοτε τραγούδι παίρνει τον τίτλο του υποχρεωτικά από τον πρώτο στίχο;

  112. Γιάννης Ιατρού said

    Λοιπόν, έκανα κι εγώ μια γρήγορη αναζήτηση για «Tzimani» και μου έβγαλε πολλά και παλιά (από τον 16. αι, έως και τις αρχές του 20ού), απ΄όσο μπορώ να δω.
    Δεδομένης της άθλιας σύνδεσης που έχω εδώ, δεν μπορώ να το παρακολουθήσω περισσότερο, αλλά θεωρώ πως θα άξιζε να το κοιτάξει κάποιος, ειδικά όσα σχετίζονται με τον ευρύτερο χώρο των Βαλκανίων, π.χ. το Νο 2 (Hellenism and Macedonia).

  113. Aντε πάλι πρωτοσέλιδα στις οικονομικές εφημερίδες ο κολλητός του Βασιλειάδη, Μελισσανίδης, άντε η δίκη του Μαερινάκη όλο και δεν βγαίνει στη φόρα…για τους συσσχολιαστές ο γάβρος του βορρά θα φταίει !!

    https://www.parapolitika.gr/article/sok-gia-melissanidi-ke-aek-apo-ti-wall-street-journal

  114. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ανίατη περίπτωση. Υποχρεωτική παράκαμψη.

  115. Νέο Kid said

    Για να μη μένουν λάθος εντυπώσεις εδώ μέσα :
    Φυσικά το g-men δεν έχει καμία σχέση με …genious men.
    Βγαίνει από το government men .

    Επίσης saludos por todos δεν υπάρχει.
    Το σωστό είναι saludos a todos ή έστω saludos para todos.

  116. Αὐγουστῖνος said

    Χρόνια πολλὰ στοὺς ἑορτάζοντες καὶ τὶς ἑορτάζουσες σήμερα, ἰδιαίτερα στὸν Ἄγγελο τοῦ ἱστολογίου καὶ στοὺς οὐκ ὀλίγους Μιχάληδες.

  117. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καλημέρα
    Άγγελο-Αγγελικές και Μιχάληδες ,Γαβρίληδες και λοιπές Δυνάμεις Ταξιαρχών (Σεραφείμ, Σταμάτης κ.α.) πολλές ευχές. Να υγιαίνετε και να ιστολογείτε 🙂

    Και θα πάρετε ένα κλήρο χωραφάκι γόνιμο
    μια Γαλάτισσα για σκλάβα και συσσίτιο μόνιμο!

  118. gbaloglou said

    Μέτσο Τζεμαλή

  119. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Στα Αγγελοκόριτσα του Νικοκύρη, εξ ιστολογικής αγχιστείας συγγενείς μας κ εκείνες, μύριες ευχές 🙂 .
    Αγγελικούλα ζάχαρη

  120. dryhammer said

    Για όλους και όλες που γιορτάζουν τις ευχές μου από καρδιάς

    Κι αυτό από τον καλοφαγά

  121. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα

    και χρόνια πολλά σε όλους κι όλες που γιορτάζουν.
    Ειδικά στο Μιχάλη (στας ΗΠΑ) και στον Άγγελο (και μετά σου λένε πως δεν υπάρχουν Άγγελοι )

  122. Γιάννης Ιατρού said

    Νίκο,
    να χαίρεσαι την κορούλα!

  123. Νέο Kid said

    Ρεεε! Στο μηνολόγιο βάζουμε τις ευχές! 🙂
    Τεσπά, για να μη με πείτε αντιδραστικό ,ξαναγράφω κι εγώ εδώ:
    Χρόνια πολλά στο Μιχάλη της Δυναμό Μόσχ…εε Χιούστον!
    Χρόνια πολλά στον Άγγελο!

  124. Νέο Kid said

    122. Γιορτάζει ή έχει γενέθλια κάποιο Νικοκυροκόριτσο;
    Χρόνια πολλά κι από μένα!, if that’s the case

  125. Γιάννης Ιατρού said

    123/124 Ναι μεν, αλλά πέφτει 8 άρθρα μακρυά 🙂

  126. sarant said

    Καλημέρα και από εδώ. Σας ευχαριστώ για τις ευχές προς τις γυναίκες μου και εύχομαι με τη σειρά μου χρόνια πολλά στον Άγγελο, την Αγγελική, τον Μιχαλιό, και όσους άλλους εορτάζοντες έχουμε!

  127. Corto said

    110 (Ιάκωβος Ο Αδελφόθεος):

    Ευχαριστώ για τα καλά λόγια! Βέβαια η αποκατάσταση της ετυμολογίας του «τζιμανιού» ανήκει στον κ. Σαραντάκο και σε ορισμένους σχολιαστές του αρχικού άρθρου -εγώ απλώς απορία διατύπωσα.

    Όσον αφορά τα ρεμπέτικα τραγούδια και τους τίτλους τους, δεν τίθεται θέμα «δημιουργίας δικαίου», αλλά ζήτημα ταξινόμησης και ιστορικής έρευνας, διότι από την ακριβή γραφή της ετικέτας βγαίνουν διάφορα συμπεράσματα.
    Στην συγκεκριμένο τραγούδι μάλιστα, το «λάθος» πιθανόν να μην βρίσκεται στον τίτλο, αλλά στον στίχο όπως τον ηχογράφησε ο Νταλγκάς, καθώς νοηματικά αρμόζει περισσότερο η λέξη «σπάσε» παρά «πάψε». Σπάω το μπουζούκι/ μπαγλαμαδάκι σημαίνει παίζω παθιασμένα και έντονα, σαν να λέμε μέχρι σημείου θραύσεως των χορδών.

  128. Γιάννης Ιατρού said

    126: ..ευχές προς τις γυναίκες μου..
    Ε μα και σύ ρε παιδί μου! Επαυξάνω το #122 αναλόγως (ΝικοΚυρών και ΝικοΚυρομάννων) 🙂

  129. Πέπε said

    @84 κ.ά. (για τη λέξη ντάνσιγκ):

    Κατά σύμπτωση, μόλις ανέβηκε σε άσχετη ιστοσελίδα που επίσης παρακολουθώ (στο Ρεμπέτικο φόρουμ) το κάτωθι:

    Ελεύθερον Βήμα, 31.1.1936

    Παρατηρώ:

    Dansing – με s όπως στα γαλλικά (ίσως από ορθ. λάθος) και -ing όπως στα αγγλικά. Δεν προκύπτει αν το εννοούν ως αγγλική ή γαλλική λέξη.
    Music Hall: αγγλικό βέβαια, αλλά δεν ξέρω αν κι αυτό πέρασε πρώτα από τα γαλλικά, πριν φτάσει στα ελληνικά
    Restaurant: ακριβώς αντίστροφα, γαλλική λέξη που πέρασε και στα αγγλικά. Και πάλι, εδώ δεν ξέρω αν εννοούν ρέστοραντ ή ρεστοράν.
    The dansant: Αυτό πάλι ήντα διάτανο είναι; Αγγλικό και τελείως περιττό άρθρο, γαλλική μετοχή που δεν πολυβγάζει νόημα, και πληροφορία που δεν [προσθέτει τίποτε μετά το Dansing.

  130. Είναι thé dansant, γαλλικά, εσπερίδα ας πούμε. https://en.wikipedia.org/wiki/Tea_dance

  131. Γιάννης Ιατρού said

    129: Δεν επιτρέπει το λινκάρισμα το ρεμπέτικο.τζιαρ, γι αυτό η φωτό εδώ:

  132. Πέπε said

    131
    Δε φαίνεται η φτγρ στο 129; Εγώ τη βλέπω κανονικά!

  133. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @129,130,131. Τὲ ντανσάν· χορευτικὸν τέιον, δηλαδή.
    Μιλᾶμε γιὰ τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς κραιπάλης! 🙂

    Θυμήθηκα ἕναν παλιὸ φίλο μου, Ναξιώτη.

    Τότε, λίγο μετὰ τὴ μεταπολίτευση, συμμετείχαμε σὲ καμιὰ δεκαριὰ συλλόγους ὁ καθένας· φοιτητικοὺς, τοπικούς, συνδικαλιστικούς, ἐπιστημονικοὺς καὶ δὲ συμμαζεύεται.

    Στὶς ἐκλογὲς τοῦ Συλλόγου Ναξίων Ἐπιστημόνων εἶχε γράψει στὸ λευκὸ ψηφοδέλτιο ποὺ ἔριξε:

    «Ζήτω τὸ ἐπιστημονικὸ προλεταριᾶτο.
    Ἐπιστήμονες ὅλης τῆς Νάξου ἑνωθεῖτε νὰ κάνουμε τσάγια.»

  134. sarant said

    133α 🙂 Θα το κάψουμε με αδελφούς Κατσάμπα!

  135. Γιάννης Ιατρού said

    132: Ίσως γιατί είσαι συνδρομητής ή μπορεί να φταίνε τίποτα ρυθμίσεις ασφαλείας σε μένα. Το λύσαμε πάντως 🙂

  136. Νέο Kid said

    «Επιστήμονες όλης της Νάξου, ενωθείτε να κάνουμε τσάγια»
    Και έτσι ιδρύθηκε ο «Σύλλογος Αναξίων επιστημόνων» … 😀

  137. Νέο Kid said

    Νικοκύρη, τώρα μόλις πρόσεξα το tag ΑΡΧΕΙΑ ΠΡΙΒΕ !;;
    Τι είναι αυτό; κάτι σαν τα ακασικά αρχεία να πούμε; η κιβωτός της διαθήκης του ιστολογίου;
    Ούτε στην ISPE δεν είχαμε τέτοια…🤢

  138. spiridione said

    87. Για τη μελέτη του σκραπ να βάλω την αναφορά του Τριανταφυλλίδη (το 1905 αν δεν κάνω λάθος είναι γραμμένο):
    «Το σκραπ, το ντιπ και το μπιτ σημαίνουν περίπου το ίδιο πράγμα. Αλλά δεν βλέπομεν να έχη μεγαλυτέραν ευγένειαν επάνω του το σκραπ επειδή οι Άγγλοι λέγουν I don’t know a scrap από τα δύο άλλα τα βάρβαρα».
    Ξενηλασία ή ισοτέλεια; Μελέτη περί των ξένων λέξεων της Νέας Ελληνικής
    (σελ. 71)
    http://www.ins.web.auth.gr/images/Apanta_pliri/%CE%86%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%201_1_297.pdf

  139. Γιάννης Ιατρού said

    137: Τα αρχεία ενημερώνονται συνεχώς, με κάθε νέα σκέψη, λέξη ή πράξη που κάνει…

  140. Γιάννης Ιατρού said

    112: Σχετικά με το ψαχουλεματάκι για τη λέξη «τζιμάνι» που δεν μπορούσα να κάνω τις προάλλες λόγω αργής σύνδεσης (και παρά την προτροπή μου, μάλλον δεν έγινε από κάποιον άλλο):

    Βρίσκω λοιπόν σήμερα, κάτω-κάτω στην σελίδα 69 του Hellenism and Macedonia (1904) του Νεοκλή Καζάση το ονοματεπώνυμο κάποιου «Βασίλη Τζιμάνι» που δολοφονήθηκε το 1901. Το λήμα ταιριάζει και για να έχει αυτό το επώνυμο το 1901 σημαίνει πως η λέξη αυτή υπάρχει αρκετά νωρίτερα στην ευρύτερη περιοχή της βορείου Ελλάδος. Άλλες πληροφορίες περί αυτού δεν είδα σ΄ αυτό το έγγραφο.

  141. Γιάννης Ιατρού said

    140: λήμμα 🙂

  142. 60
    Εξαιρετικό το εύρημα της πίτσης!

  143. … Το τραγούδι του Μάθεση δισκογραφήθηκε το 1936. … Δεν έχω βρει παλιότερη εμφάνιση του τύπου «τζιμάνι», …

    Το stixoi.info αναφέρει το «τζιμάνι» στην «Γραμματική του Μάγκα (Γιώργος Καμβύσης)» χρονολογημένη το 1932.

    Στο σχετικό βιντεάκι ακούγεται όντως (2:45)
    «Τους γνώρισα στη φυλακή,
    παιδάκια τζιμάνια και τα τρία»
    ,
    αν και το βιντεάκι μάλλον έχει ηχογραφηθεί πολύ αργότερα, και υπάρχει το ενδεχόμενο παραλλαγής των στίχων.

  144. Πέπε said

    Μιχάλη, πάμε ξανά τα δύο λινκ;

  145. 140,
    Κατά διαβολική σύμπτωση, 3+1 τζιμάνια πέρασαν και από το Νησί της Έλλης όπως γράφει στην επίσημη ιστοσελίδα – ο νωρίτερος το 1904.

    NAME – ARRIVED – LAST PLACE OF RESIDENCE / BIRTH PLACE
    Tzimanis, Thomas – 1916 – Loupaniou, Greece
    Tzimanis, Nicolas C. – 1904 – Macedonia
    Tzimanis, Elie – 1955 – Greek
    Tzimani, Elias – 1912 – Dolo, Turkey

    Υπάρχουν και μπόλικα Tzemali στον ίδιο κατάλογο.

  146. 144 για 143:
    Για να δούμε αυτό για τους στίχους:

    http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=20737&hl=Τζιμάνι

    Ο σύνδεσμος για το βιντεάκι είναι στην τελευταία σειρά του παραπάνω.

  147. Theo said

    Καλησπέρα!

    Το μαν το πρωτοάκουσα στις αρχές των 90ς από φίλο ροκά που τότε έπαιζε μπάσο σε μπάντα στη Γερμανία.

  148. Μουτούσης Κωνσταντίνος said

    τζιμάνι , προέλευσις ἀπό λέξην ὁμηρικήν
    [ διδυμάονε * ]

    Πρῶτη ἐμφάνιση μὲ τὴ γραφή tzimani ,
    μὲ τά μέχρι στιγμῆς στοιχεῖα (σχ.112) , κάνει στὸ
    λεξικό τῆς γλώσσης « tarasca» τοῦ Michoacan ( μίας ἐκ τῶν 31 πολιτειῶν τοῦ Mexico ) τὸ 1559 μὲ τὴ σημασία : δύο ὅμοια πράγματα . [ ( par de dos cosas yguales)
    Τὸ yguales παρεμπιπτόντως καὶ αὐτό ὁμηρικόν ἐκ τοῦ εἲκελος /equal ἀγγλιστί λ.χ. «θεοείκελος ἀνήρ» , προσωνυμία ποὺ ἒφεραν οἱ Δϊήφοβος καὶ Ἀλκίνοος,
    ἦτο δὲ παραπλησία τῆς « ἰσόθεος φώς» ]

    Παρ‘ Ὁμήρῳ ἒχομε, φερειπεῖν, τοὺς διδύμους ἀξίους μαχητάς Κρήθωνα καὶ Ὀρσίλοχον

    « … ἐκ δὲ Διοκλῆος διδυμάονε παῖδε γενέσθην, Κρήθων Ὀρσίλοχός τε μάχης εὖ εἰδότε πάσης . »

    Σημειωτέον πὼς οἱ σημερινοί «δίδυμοι»
    στὴν ὁμηρικήν γλῶσσα εἶναι «διδυμάονες » .
    Ἡσύχιος : δὲ οὕς ἡμεῖς διδύμους . δηλοῖ δὲ καὶ δὺο
    {δὺο , ἁπλῶς , ἀναφέρεται καὶ τὸ tzimani ἐπιπρόσθετα νὰ σημαίνει στὰ παλαιά λεξικά τοῦ Michoacan }

    Τροπῇ τῶν δύο δέλτα σε g ἢ tz ,
    ἐμφανίζονται οἱ τύποι «gemini» μὲν διὰ τὸν ἀστερισμόν τῶν διδύμων καὶ
    «tzimani» ὅπου συνέβη ἡ μετεξέλιξις σὲ
    «τζιμάνι» , ποὺ ἐπειδή στὸν Πειραιᾶ
    (μπορεῖ νὰ χρησιμοποιεῖτο καὶ εἰς τὴν ὑπόλοιπην ἑλληνικήν ἐπικράτειαν, ἁπλῶς ἐκεῖ, ὁ ἲδιος ἒχω διαπιστώσει πῶς ὑπάρχει πυκνότης μεγαλυτέρα εἰς τὴν χρήσιν τῆς λέξεως ) ἐσήμαινε ἐκτός ἀπό ἱκανός , ἀξιαγάπητος ἐπίσης καὶ σεβαστός , μία κατ ΄ ἐκτίμησιν ὑπόθεση κάνω , πὼς μπορούσε νά νοηθεῖ ἂριστα ἡ σημασία σὲ εὐθεία γραμμήν ἀπό τὸν Ὅμηρον προερχομένη , ὥς ἒνα ιδεατόν
    « alter ego » .

    Ἐπίσης ὑπάρχουν και ἂλλες περιπτώσεις ὅπου ἡ πιθανότης εἶναι μεγάλη νὰ ἒχει ἐπισυμβεῖ ἀντίστοιχη τροπή σε λέξεις ἰδίου νοήματος ,
    ὅπως λ.χ. δίδω / give

    * δυϊκός ἀριθμός

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: