Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Στ’ αμπέλια με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη

Posted by sarant στο 27 Νοέμβριος, 2018


Κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο από τις εκδόσεις Πόλις το αφήγημα του Σταύρου Ζουμπουλάκη «Στ’ αμπέλια«.

Πρόκειται για ένα μικρό σε έκταση, ούτε 90 σελίδες, αλλά πυκνό και πολύ ενδιαφέρον βιβλίο. Ο συγγραφέας, γεννημένος το 1953, περιγράφει εννιά καλοκαίρια που τα πέρασε στο πατρικό χωριό, τη Συκιά Λακωνίας, από το 1959 έως και το 1967.

Ο Ζουμπουλάκης γεννήθηκε στο χωριό, αλλά το 1959 η οικογένεια μετακόμισε στην Αθήνα, στα Κουπόνια, για να μπορέσουν να μορφωθούν τα παιδιά. Σαν παιδί είχε ένα πρόβλημα υγείας και ήταν πολύ αδύνατος και γι’ αυτό τον έστελναν όλο το καλοκαίρι, μονάχο του, στο χωριό, στους θείους του, με την ελπίδα ότι θα έπαιρνε 3-4 κιλά.

Αυτά τα καλοκαίρια αφηγείται ο συγγραφέας. Όχι με ημερολογιακή σειρά, όχι λεπτομερειακά, χωρίς να διηγείται εντυπωσιακές ιστορίες. Απολογισμό κάνει και παρουσιάζει συμπεράσματα, ενώ επίσης σκιαγραφεί με πολλή αγάπη τη ζωή του παπά πατέρα του, του επίσης παπά παππού του και άλλων προγόνων του.

Ο τίτλος του βιβλίου είναι παραπλανητικός, με την έννοια ότι η Συκιά, το λέει και τ’όνομά της, δεν είχε εκτεταμένους αμπελώνες. Το βασικό προϊόν τους ήταν τα σύκα. Όμως ο κάθε χωρικός, για να μην πηγαινόρχεται στο χωράφι την εποχή που έπρεπε να μαζευτούν τα σύκα, μετακόμιζε οικογενειακώς εκεί, και έμεναν σε πρόχειρα καλυβάκια ή μικρά σπιτάκια μονόχωρα (καμάρες) -κι έλεγαν ότι πηγαίνουν «στ’ αμπέλια» κι ας μην υπήρχαν παρά ελάχιστα ή και καθόλου κλήματα εκεί. Κάποιος, διηγείται ο Ζουμπουλάκης, άφηνε στο χωριό τη γάτα για να μην πληθύνουν τα ποντίκια, και μια φορά την εβδομάδα ανέβαινε στο χωριό και της έριχνε ένα μεγάλο κριθαρένιο παξιμάδι. Για την υπόλοιπη τροφή της, έπρεπε να φροντίσει μόνη της. Ήταν κάτισχνη.

Φυσικά, ο συγγραφέας περιγράφει πώς μάζευαν τα σύκα, πώς τα ξέραιναν στη λιάστρα και πώς τα πήγαιναν στο αποστειρωτήριο. Περιγράφει επίσης διάφορες άλλες αγροτικές εργασίες που ήταν απαραίτητες σε εκείνη την οικονομία της αυτάρκειας και που σήμερα δεν τις διανοούμαστε -δεν αγόραζαν τα σαρώματα (σκούπες) αλλά έσπερναν το χόρτο και τα έφτιαχναν. Και ο κόπος για να φτιαχτεί ένα μέτρο λινό ύφασμα ήταν αφάνταστος, όπως υπονοεί η παροιμία για του λιναριού τα πάθη.

Όμως, όλα αυτά ο Ζουμπουλάκης τα θυμάται με συγκίνηση μεν αλλά χωρίς νοσταλγία. Όπως λέει σε κάποιο σημείο προς το τέλος:

Εμένα αυτός ο κόσμος με συγκινεί βαθιά, όχι γιατί είναι ο κόσμος της παιδικής μου ηλικίας -δεν ήταν άλλωστε αποκλειστικά- αλλά γιατί είναι ο κόσμος των αγαπημένων του ανθρώπων, των ανθρώπων που με αγάπησαν και τους αγάπησα πολύ. Τον σκέφτομαι πάντα με συγκίνηση, αλλά δεν τον νοσταλγώ. Τι να νοσταλγήσεις; Τη φτώχεια, την υψηλή παιδική θνησιμότητα, την εντελώς απροστάτευτη απέναντι στην παραμικρή αρρώστια ζωή; Τη φυσική και ψυχική βία εις βάρος των μικρών παιδιών και των γυναικών; Το κουτσομπολιό, την κακολογία και τον ασφυκτικό έλεγχο της ιδιωτικής -τρόπος του λέγειν- ζωής; Τη δεισιδαιμονία και τον αναλφαβητισμό; Οι γυναίκες του χωριού, όταν ήθελαν να πάνε από τη μια ρούγα στην άλλη, δεν περνούσαν μέσα απ’ την αγορά, δεν τη διασχίζανε, αλλά έκαναν κύκλο και την παρακάμπτανε. Ήταν τόπος απαγορευμένος γι’ αυτές. Η ενδυματολογία τους από μια ηλικία και πέρα, μέσα στα μαύρα, με τα τσεμπέρια και τις γάζες -έτσι λέγονταν οι λεπτοί, αγανοί κεφαλόδεσμοι- δεν διέφερε και πολύ από των μουσουλμάνων γυναικών. Αυτό τον κόσμο τον νοσταλγεί μόνο όποιος δεν τον έχει γνωρίσει. Υπάρχει συγκίνηση χωρίς νοσταλγία, ίσως μάλιστα να είναι έτσι πιο αδρή.

Και σε άλλα σημεία ο συγγραφέας απομυθοποιεί τις ευρέως αποδεκτές αντιλήψεις για την Ελλάδα των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών, ας πούμε σε σχέση με το υγιεινό διαιτολόγιο (αντιθέτως, επειδή είχαν φτηνό λάδι, τηγάνιζαν τα πάντα, για να μπορούν να βουτάνε το ψωμί και να χορταίνουν, αλλιώς δεν φτουρούσε) ενώ θυμίζει πολλά «οικεία κακά», για το πώς οι άνθρωποι σκότωναν για λίγα μέτρα γης, για τη χαρτοπαιξία και το ποτό που θέριζαν, για το ότι ήταν εντελώς ανυπεράσπιστοι απέναντι στην αρρώστια και θεωρούσαν φυσικό να πεθάνουν μερικά μωρά παιδιά -πιο μεγάλο δυστύχημα ήταν να χάσουν ένα μεγάλο ζώο παρά ένα βρέφος. Και βέβαια, κανείς γέρος δεν είχε δόντια.

Όμως δεν ήταν δυστυχισμένοι οι άνθρωποι της Συκιάς, ενώ ο συγγραφέας αναθυμιέται τα εννιά του καλοκαίρια σαν χρόνια απόλυτης και αδιατάρακτης ευτυχίας και αγάπης. Και επαναλαμβάνει ο συγγραφέας την παρατήρηση ενός Κυπρίου φιλου του, μακαρίτη πια, ότι οι άνθρωποι της γενιάς του, που γεννήθηκαν σε κάποιο ελληνικό χωριό, έχουν το τεράστιο προνόμιο να έχουν γνωρίσει από πρώτο χέρι την ιστορία της ανθρωπότητας «από το ησιόδειο άροτρο μέχρι το ταξίδι στο φεγγάρι». Οι άνθρωποι στη Συκιά όργωναν, έσπερναν και θέριζαν όπως διαβάζουμε στο Έργα και ημέραι του Ησιόδου. Αλλά βέβαια, όπως σημειώνει, «ο κόσμος αυτός έχει περάσει ανεπίστροφα, καταποντίστηκε για πάντα».

Διάβασα απνευστί σχεδόν το μικρούτσικο αυτό βιβλιαράκι και το χάρηκα. Αντιστάθηκα στον πειρασμό να παραθέσω εκτενή αποσπάσματα, πέρα από τη μια περίπου σελίδα που παρέθεσα πιο πάνω, διότι δεν θα ήταν δίκαιο -είναι τόσο μικρό κι εγώ ήθελα να βαλω πάνω από δέκα σελίδες. Σας το συνιστώ θερμά.

Όμως εμείς εδώ λεξιλογούμε. Κι έτσι θα κλείσω με μερικές λέξεις που σταχυολόγησα από το βιβλίο του Ζουμπουλάκη. Τις περισσότερες τις εξηγεί ο ίδιος στη ρύμη του λόγου του, αλλά δεν χάνουν γι’ αυτό το ενδιαφέρον τους, το αντίθετο. Ας πούμε ότι ανήκουν στο ιδίωμα του χωριού ή γενικότερα της νότιας Πελοποννήσου.

  • αραπόσυκα: φραγκόσυκα, μια από τις πολλές εναλλακτικές κατά τόπους ονομασίες (δείτε κι εδώ).
  • βερέμης: ο φυματικός, ο καχεκτικός και κατ’ επέκταση ο ασθενικός, και κατά δεύτερη επέκταση ο νωθρός ή και ο δύστροπος. Από τα τουρκικά, verem είναι η φθίση (και στα ελληνικά, το βερέμι σε διαλέκτους).
  • βορβιλιά: η χρυσόμυγα. Δεν γκουγκλίζεται, ίσως μονο στο χωριό να την έλεγαν έτσι. Ούτε την έχει το ΙΛΝΕ.
  • διβολίζω: κάνω δευτερο όργωμα, γύρω στον Μάιο. Για να φύγουν τα ζιζάνια.
  • καβαλικάδα: καλό στρωσίδι που το έστρωναν πάνω στο σαμάρι του υποζύγιου όταν πήγαιναν σε πανηγύρι.
  • καλαστούντα: η κούνια, με τριχιά κρεμασμένη στο κλαδί δέντρου. Δεν γκουγκλίζεται, ίσως μονο στο χωριό να την έλεγαν έτσι.
  • καματεύω: δουλεύω στο χωράφι, και ειδικά οργώνω. Και το καμάτι, το όργωμα.
  • κολιτσάκι: δεν το εξηγεί ο Ζουμπουλάκης αλλά είναι τα δυο άγκιστρα που υπάρχουν μπροστά και πίσω στο σαμάρι.
  • κορίτα: η ξύλινη ποτίστρα για τα ζώα ή η ξύλινη σκάφη (αλλού και άλλες σημασίες, πχ πατητήρι). Και συχνότερα καρούτα. Ανάγεται στο σλαβικό koryto.
  • μεσημεριάτης: ο κακός, το φάντασμα, το ξωτικό, που περνάει τάχα τα μεσημέρια και παίρνει τα παιδιά που δεν κοιμούνται.
  • μπλέζες: τα κουκιά ή μια ποικιλία τους. Λέξη δυσετυμολόγητη -βρήκα μια εργασία που έχει τη λέξη στον τίτλο και παρουσιάζει τρεις ή τέσσερις πιθανές θεωρίες για την ετυμολόγησή της, από τις οποίες δεν με έπεισε καμία.
  • μπομπόλια: τα σαλιγκάρια. Νομίζω σε όλη την Πελοπόννησο τα λένε ή μπομπόλια ή καραβόλους.
  • ντρέλα: η ζάλη. Πιθανώς ετυμολογικά συνδέεται με την αντράλα.
  • ξυλοκοκοράκι: ο τσαλαπετεινός. «Δεν ξέρω αν υπάρχει άλλο μέρος στην Ελλάδα που να λένε έτσι τον τσαλαπετεινό», σημειώνει ο Ζουμπουλάκης.
  • στράστο, το: Δεν το εξηγεί ο Ζουμπουλάκης. Τράστο ή στράστο είναι ταγάρι.
  • ταμαχιάρης. Πανελλήνια λέξη. Ο άπληστος, ο πλεονέκτης. Τουρκικό δάνειο περσικής αρχής. «Το ταμάχι χαλάει το στομάχι».
  • τσαΐτια: δεν το ερμηνεύει ο Ζουμπουλάκης αλλά είναι μανιάτικη πίτα με φρέσκο τυρί και δυόσμο. Τον Σεπτέμβρη που γυρνούσε στην Αθήνα, μονάχος, με το πλοίο φυσικά, κουβαλουσε μαζί του διάφορα πεσκέσια, ανάμεσα στα οποία ζωντανά πουλερικά και τσαΐτια.
  • χουλιάζω: εκπνέω δυνατά. Σύμφωνα με τη δεισιδαιμονία, αν έχεις σφάξει κότα και αρχίσει αποκεφαλισμένη να τρέχει, πρέπει να χουλιάσεις το μαχαίρι δηλ. να ξεφυσήσεις δυνατά πάνω στο μαχαίρι που την έσφαξε, και τότε σταματάει. Ο Ζουμπουλάκης τα λέει αυτά, εγώ δεν έχω σχετική πείρα.

 

Υστερόγραφο: Άσχετο με το βιβλίο του Σταύρου Ζουμπουλάκη, αλλά σχετικό με τα ενδιαφέροντα του ιστολογίου. Την Πέμπτη 29/11 (μεθαύριο) στις 7.30 μμ στο Booze Cooperativa, οι Proud Seniors Greece διοργανώνουν παρουσίαση του βιβλίου της φίλης Τέτης Σώλου «Κάτι να μείνει από μένα – Πόρνες στα Βούρλα», ένα θέμα που το έχουμε συζητησει και στο ιστολόγιο. Θα πήγαινα αν ήμουν στην Αθήνα, να πάτε!

Advertisements

122 Σχόλια to “Στ’ αμπέλια με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη”

  1. sarant said

    Να επισημάνω ότι το άρθρο αυτό κακώς ανέβηκε (για λίγα λεπτά) χτες το πρωί. Είπαμε, ένα άρθρο την ημέρα, μην κάνουμε και υπερβολές 🙂

  2. spiral architect 🇰🇵 said

    Καλημέρα.

    Τα Κουπόνια πρέπει να ήταν (είναι;) κάποια συνοικία στου Ζωγράφου-Ιλίσια, αν θυμάμαι καλά από ένα μπάρμπα ταξιτζή που είχα.

  3. Γεροτάσος said

    Μόλις γράφω παρουσίαση τοῦ βιβλίου γιά τήν πόρτα (iporta.gr)! Ἐξαιρετικό βιβλίο, σέ πολύ σπουδαία ἔκδοση!

  4. Νέο Kid said

    Booze cooperativa ?
    🙂🙂 χμμμ… εν κακό αυτό, εν κακό!
    Το cooperativa όμως με χαλάει λίγο. Δηλαδή Νοικοκύρη, μπορεί να φέρω μώλτ ουίσκι, και να βρεθώ να πίνω κάνα παλιοτσίπρο; please clarify!

  5. Παναγιώτης Κ. said

    Όσοι έχουμε εμπειρίες από τη ζωή της υπαίθρου μπορούμε να βεβαιώσουμε ότι τα πράγματα ή τ α ν έτσι όπως τα περιγράφει ο ΣΖ.
    Ένα τμήμα του αστικού πληθυσμού π.χ οι συγγραφείς των αναγνωστικών εξιδανίκευαν τη ζωή στη ύπαιθρο.
    Το πιο ακραίο παράδειγμα, χωρίς να έχει βεβαίως σχέση με την πραγματικότητα είναι αυτό που θέλει την νοικοκυρά του χωριού να σφάζει τον κόκκορα για να ευχαριστήσει κάποιον ξένο! Δημιουργούνταν η εντύπωση στα παιδιά της πόλης ότι περίπου αυτός ήταν ο κανόνας που επέβαλλε η «πατροπαράδοτη» Ελληνική φιλοξενία!
    Φυσικά, καμιά κουβέντα για τις ανισότητες στα εισοδήματα μεταξύ των ανθρώπων του χωριού και αυτών της πόλης.

  6. Νέο Kid said

    Αχ! Αυτή η ρουφιάνα η ακέφαλος τρέχουσα παλιόκοτα!
    Παιδικό τραύμα ανεξίτηλο!
    Τι γέλιο κάνουν οι κόρες μου επειδή φοβάμαι τις κότες…

  7. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια (αν και, κατ’ εξαίρεση, το πρώτο ήταν δικό μου)

    2 Ναι, εκεί. Είχαμε και κάποιον σχολιαστή που υπέγραφε «Κουπονιώτης».

  8. Παναγιώτης Κ. said

    @2. Σωστά σου το είπε ο μπάρμπα σου ο ταξιτζής.
    Το άκουγα στη διαδρομή του λεωφορείου Ακαδημία-Ιλίσια-Ζωγράφου.
    Ωστόσο δεν έλυσα την απορία για τη σχέση έχει αυτή η στάση με τα… κουπόνια που χρησιμοποιούσαμε για να τρώμε στην πανεπιστημιακή λέσχη στην Ιπποκράτους. 🙂

  9. spiral architect 🇰🇵 said

    @6: Βιογραφία:
    Μάικ, το ακέφαλο κοτόπουλο (20 Απριλίου, 1945 – 17 Μαρτίου, 1947) 😆

  10. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Καλημέρα. Το ρήμα καματεύω το άκουσα ζωντανά στη Λακωνία πριν 2-3 χρόνια, τρώγοντας (τ)σαΐτια.
    Τα σαλιγκάρια μποβόλια στο Ξηρόμερο.

  11. Σωτήρς said

    Καλημέρα, ωραία και τα δύο βιβλιαράκια που έβγαλε πρόσφατα ο Ζουμπουλάκης. Αυτό και το άλλο για την αδερφή του.

    2: Έπαθα μια σύγχυση γιατί έχω μπροστά μου ανοιχτό ένα σχέδιο με τις διευθετήσεις του Ιλισού και βλέπω μια που λέγεται «Κλάδος Κουπονίων – σκουφοειδής» και λέω μα που το διάβασα εγώ τώρα αυτό; Στο σχέδιο ή στο Σαραντάκο; Βλέπω ότι ο αγωγός είναι κάτω από την οδό Γαλήνης και έπειτα Αμμοχώστου ανάμεσα Ιλίσια και Ζωγράφου.

  12. ΓΤ said

    Στο οποίο λίκνο της παρουσίασης για το δημόσιο μπορντέλο, διαβάζουμε «Proud Seniors greCCe»…

  13. spiral architect 🇰🇵 said

    @11β: Οι σημερινές περιοχές Άνω Ιλίσια, Γουδή και Ζωγράφου ονομαζόντουσαν παλιά «Κουπόνια» ή «Καπούνια». Κατά ορισμένους θεωρήθηκε ότι η ονομασία της περιοχής με το τοπωνύμιο Κουπόνια ή Καπόνια πρέπει να έγινε με τη μοιρασιά των κτημάτων του Υμηττού (ανατολικά και δυτικά από τους Τούρκους το έτος 1793), όπου κάθε Οθωμανός έπαιρνε από 6 λαχίδια (κουπόνια αλλιώς). Αυτή όμως η εκδοχή της ονομασίας δεν ευσταθεί από τα ιστορικά στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία, η έκταση του σημερινού Νέου Ζωγράφου ανήκε εξ ολοκλήρου στον πασά των Αθηνών. Πιθανότερη είναι η ακόλουθη ερμηνεία.
    Σύμφωνα με την ερμηνεία αυτή, την αρχική ονομασία που ήταν Καμπούνια, την έδωσαν προφανώς στην περιοχή οι ναυτικοί από τα νησιά του Αργοσαρωνικού, επειδή η μορφολογία του εδάφους τους θύμιζε τη φουρτουνιασμένη θάλασσα, όταν το καμπούνι του πλοίου τους ανεβοκατέβαινε στα κύματα.
    (από βίκη)

  14. Alexis said

    Καλημέρα.
    Ωραίο φαίνεται το βιβλίο του Ζουμπουλάκη.
    Για τον κόσμο της υπαίθρου ισχύουν φυσικά όσα λέει, και τα πράγματα ήταν πολύ χειρότερα από όσα φαντάζονταν μερικοί.
    Ο αγνός και χαρούμενος κόσμος του ελληνικού χωριού υπήρχε μόνο στη φαντασία κάποιων συγγραφέων και στα …παλιά αναγνωστικά του Δημοτικού με τον Μίμη, τη Λόλα και την Άννα.

  15. ΓΤ said

    @2, 8 «Κουπόνια» λέγονταν τα Άνω Ιλίσια. Θρυλείται ότι στην Τουρκοκρατία μοιράζονταν κτήματα του Υμηττού σε Οθωμανούς με κουπόνια-λαχνούς…

  16. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    Φαίνεται ιδιαίτερα ενδιαφέρον το αφήγημα, ειδικά από λαογραφικής πλευράς πιστεύω (αφού δεν το έχω διαβάσει) πως είναι πολύτιμο. Νίκο, ωραίο θέμα σήμερα 🙂

    Γενικά η περιοχή αυτή στην ΝΑ Πελοπόννησο (π.χ. Μάνη και τα πέριξ, Τσακωνιά κλπ.), έχει την ιδιαιτερότητά της (έδαφος/τοπογραφία, κάτοικοι κλπ.).

    Για να πάρουμε μιά ιδέα από την Συκιά ή Συκέα, εδώ η σχετική πληροφόρηση από τον Δήμο Μονεμβασιάς. Όπως παρουσιάζεται σήμερα δεν υποψιάζεται κανείς την κατάσταση που παρουσιάζει ο Σ.Ζ.προ 50-60 χρόνων.
    https://monemvasia.gov.gr/συκέα/

  17. ΚΑΒ said

    >>Τον Σεπτέμβρη που γυρνούσε στην Αθήνα, μονάχος, με το πλοίο φυσικά

    Το ταξίδι της άγονης γραμμής. [Κι άλλες άγονες 36 ωρών με το «Μοσχανθη»! ]

    https://www.shipfriends.gr/forum/topic/1428-%CF%80%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%B1%CE%B9%CE%AC%CF%82-%CE%AC%CE%B3%CE%BF%CE%BD%CE%B7-%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%BD%CE%BD%CE%AE%CF%83%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CF%8D%CE%B8%CE%B7%CF%81%CE%B1-%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7/

  18. Alexis said

    Και μερικά λεξιλογικά:
    -Κουρίτα ή κουρίτι στο Ξηρόμερο η ταΐστρα των ζώων.
    -Μποβόλια τα σαλιγκάρια όπως είπε και πιο πάνω ο ΣτοΔγιαλοΧτηνος.
    -Τράστο λένε στην Πελοπόννησο το ταγάρι. Στράτσο όμως λέγεται το παλιό πανί, το πατσαβούρι που χρησιμοποιούμε για να πιάσουμε κάτι ή για να σκουπίσουμε τα χέρια μας. Το «στράστο», αν δεν είναι τυπογραφικό λάθος, μήπως μπορούμε να καταλάβουμε από τα συμφραζόμενα τι από τα δύο είναι;

  19. Νέο Kid said

    Εμένα μού την έσπασε η διευκρίνιση » Οι εκδηλώσεις των Proud Seniors Greece είναι φιλικές -friendly- σε straight άτομα»
    Καταρχάς και καταρχήν δηλαδή, γιατί μεταφράζεται το φιλικές στα εγγλέζικα; ενώ το straight pisses in the well να πούμε; κρίμας κι άδικο ρε παλουκάρια ! Που έλεγε κι ο μακαρίτης ο Χάρυ
    Και κατά δεύτερον, τι friendly και τα δέοντα στην κερία μαμά σας, ρε! Τι φλώρικα είναι αυτά ρε; άμα δεν έχει μανούρα κι αρπαγμα στους στρεητηδες ,γιατί να πας; δεν πας για ψάρεμα με τον Τζη καλύτερα; Πιο πολύ ακσιον θα έχει…

  20. Γιάννης Ιατρού said

    16: Ξέχασα να βάλω τον χάρτη 🙂

  21. Γιάννης Ιατρού said

    Κι εδώ μιά δημοσίευση του Δημ. Δουλγερίδη (ΝΕΑ, 6/10/2018) με τον τίτλο «Το χνάρι ενός κόσμου που χάθηκε» για το βιβλίο του κ. Ζουμπουλάκη.

  22. spiral architect 🇰🇵 said

    Επί του προκειμένου:

    Πολλά πράματα από τα 60s στην επαρχία (και όχι μόνον στην ελληνική, δείτε παλιές ταινίες του ιταλικού κινηματογράφου) δεν έχουν αλλάξει, αντίθετα έχουν προστεθεί άλλες κακές νοοτροπίες, έστω και αν το επίπεδο ζωής έχει ανέβει δραματικά από τότε. Η ενδυματολογία των γυναικών μπορεί να έχει αλλάξει και μπορεί να περνούν πια μέσα από την αγορά, αλλά η καταπίεση του κλειστού κύκλου τις έχει οπλίσει με άλλα όπλα «αντίστασης», οι σφαίρες των οποίων βρίσκουν ακόμα και αυτούς που θέλουν να μείνουν αμέτοχοι.

    Από την άλλη, σήμερα, η ποιότητα ζωής εκεί είναι ασύγκριτα καλύτερη από των μεγάλων αστικών κέντρων (Αθήνα-Θεσσαλονίκη) απ’ όπου κάποτε κάποιοι ex-urban αναχωρητές έφυγαν τρέχοντας για κάποιο χωριό ή κωμόπολη, σα και τ9ο συνάδελφό μου, που παράτησε το κέντρο της Αθήνας (και μου περιγράφει τα παραπάνω) για μα κωμόπολη της Θεσσαλίας.

    Φυσικά, τα μικρά χωριά του Καρκαβίτσα και του Παπαντωνίου ή η Λεστινίτσα του Ορέστη Μακρή και της Γεωργίας Βασιλειάδου έχουν εγκαταλειφθεί έχοντας μόνο ηλικιωμένους κατοίκους που περιμένουν το επέκεινα. Σήμερα, η Συκιά Λακωνίας είναι ακόμα ένα μικρό χωριό επισκιασμένο από τους Μολάους και τη Μονεμβασιά· πέρασα πρόπερσι από εκεί.

    Ο Λάκων υπηρεσίας Κουβάτσος ας μας πει περισσότερα.

  23. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    11 Πώς ακριβώς είναι ο σκουφοειδής;

    18 Κι εγώ απόρησα με το στράστο, αλλά τελικά είδα πως είναι παράλληλος τύπος του «τράστο».

  24. Raptakis Dimitrios said

    Νίκο, κάπου στο βιβλίο θυμούμαι και τ’ απόσυκα: δευτέρας διαλογής σύκα, στραπατσαρισμένα, που δεν προορίζονταν για το εμπόριο. Θυμάμαι καλά;
    Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες οι τελικές παρατηρήσεις του περί πλούτου και Εκκλησίας.

  25. ΚΑΒ said

    >>καλαστούντα: η κούνια, με τριχιά κρεμασμένη στο κλαδί δέντρου. Δεν γκουγκλίζεται, ίσως μονο στο χωριό να την έλεγαν έτσι.

    Ο Βλαστός γράφει τσακλακούτα. Άραγε είναι η ίδια λέξη; Τσακλακούτα βρήκα ότι σημαίνει ασταθής, χαρακτηρισμός γυναίκας. Ο ευμετάβλητος χαρακτήρας μιας γυναίκας μοιάζει με κούνια που δε μένει στην ίδια θέση,αλλά κινείται συνέχεια;

  26. ΓΤ said

    @11, 23 σκαφοειδής με σκούφο 🙂

  27. Σωτήρς said

    23: Με την αγγλική περιγραφή το κατάλαβα κι εγώ. Kouponion Bell-Shaped Conduit 2.2m x 2.49m. Κωδωνοειδής είναι συνώνυμος;

    Εδώ έχει ένα σκαρίφημα σκουφοειδούς αγωγού:
    http://urbanspeleology.blogspot.com/2017/01/blog-post.html

  28. ΓΤ said

    @27. κωδωνόσχημος

  29. loukretia50 said

    Καλημέρα! Φαίνεται ενδιαφέρον το βιβλίο, κυρίως για τη λαογραφική πλευρά.

    18. Αλέξη γράφαμε μαζί τα ίδια! Είμαστε αυτό που λένε «κοντοπατριώτες»!
    Συμπληρώνω για τα μποβόλια , πως υπάρχει παιδικό τραγουδάκι «μπόβολε σαλιάρη, πάρ’τα κέρατά σου…»
    Δε θυμάμαι παρακάτω, κάτι για τη μάνα και τα παιδιά του λέει πάντως…
    Κουρήτος και κουρούτα η ποτίστρα, όπου έριχναν ένα μικρό κλαδί από φυτό – δεν ξέρω ποιο- για να δυναμώνουν οι κότες.
    Χουχουλιάζω ήξερα, το γνωστό – ηχοποίητο φαντάζομαι – όταν φυσάς για να ζεστάνεις τα χέρια.

    24.και παροιμία «έφαγε τα σύκα, έφαγε και τα απόσυκα»

  30. Μπομπόλια λέγονται τα ογκώδη σαλιγκάρια σε αντίθεση με τα μικρά (τα χοχλιδάκια των κρητικών) που λέγονται τσούπρες, στα ιερά χώματα πανω από το αυλάκι…

  31. loukretia50 said

    Μεσημεριάτης : λέγεται μόνο για τον ήλιο του μεσημεριού. Πολύ συχνό το «μεσημεριάτικα».
    Για ξωτικό της μέρας δεν ξέρω, αν και έχω ακούσει την έκφραση «θα σε φάει ο μούτος» (από κάποιο μουγκό μήπως?).

    «…καὶ στὰ τετράξανθά της τὰ πλεξούδια
    κάτι ἀντιφέγγει σὰ μεσημεριάτης.»
    Ι.Γρυπάρης – Τρελή Χαρά

    Σε ζωηρά παιδιά έλεγαν «θα σε δώσω στο μπόγια» – αρκετά ρεαλιστικό!

  32. spiral architect 🇰🇵 said

    […] Κάποιος, διηγείται ο Ζουμπουλάκης, άφηνε στο χωριό τη γάτα για να μην πληθύνουν τα ποντίκια, και μια φορά την εβδομάδα ανέβαινε στο χωριό και της έριχνε ένα μεγάλο κριθαρένιο παξιμάδι. Για την υπόλοιπη τροφή της, έπρεπε να φροντίσει μόνη της. Ήταν κάτισχνη. […]

    Αντίθετα με την american farm cat που μόνο κάτισχνη δεν τη λες, αφού δεν έχει αφήσει ούτε την ουρά του αρουραίου.

  33. spiral architect 🇰🇵 said

    … ή τις γάτες του Ερμιτάζ.
    (τόσο θρεμμένες, που στην πολιορκία του Λένινγκραντ τις έκαναν στιφάδο)

  34. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Αυτό με τα κουπόνια και τους Οθωμανούς δε μου φαίνεται να στέκει. Υπήρχε στα ελληνικά η λέξη κουπόνια σε χρήση το 1793 ή έστω πενήντα χρόνια αργότερα?

  35. Γιάννης Ιατρού said

    31: …Σε ζωηρά παιδιά έλεγαν «θα σε δώσω στο μπόγια…

    Τώρα πλέον λένε «…θα σε δώσω στο Βάταλο,,»

    ΥΓ: (σε ορισμένες περιοχές π.χ. Γέρακα/Κυψέλη/Ραφήνα λένε και «…στον Λάμπρο», «…στον Τζί» ή «…στον ΓουΣου» αντίστοιχα) 🙂 🙂

  36. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    35 Στους Αμπελογκάρντενς λένε «θα σε δώσω στον κακόψυχο χωροφύλακα» 🙂

  37. ΚΩΣΤΑΣ said

    Το μισό το διάβασα και χθες, άρα πανέτοιμος για σχόλια 😉

    –> …ότι οι άνθρωποι της γενιάς του, που γεννήθηκαν σε κάποιο ελληνικό χωριό, έχουν το τεράστιο προνόμιο να έχουν γνωρίσει από πρώτο χέρι την ιστορία της ανθρωπότητας «από το ησιόδειο άροτρο μέχρι το ταξίδι στο φεγγάρι».
    Με εκφράζει απόλυτα, γιατί κι εγώ γεννήθηκα και μεγάλωσα σε χωριά.

    Και πάμε παρακάτω

    Κολιτσάκι, το ξέρω και κοτσάκι, με την ίδια σημασία.
    Μπομπόλια ή μπουμπόλια, και το βρασμένο σιτάρι για κόλλυβα.
    Στράστο, εμείς χρησιμοποιούμε το στράτσο ή στρατσόχαρτο, κομμάτι από χαρτοκούτι που το στρώνουμε κάτω, για να ακουμπήσουμε κάτι πάνω του.
    Χουλιάζω, χουχουλιάζω

    Τα πάντα όλα λεξιλογικά που έγραψα, έχουν την σημασία αυτή μόνο θεσσαλιστί 😛

  38. loukretia50 said

    Έχω δει να σφάζουν κόκκορα σε θεμέλια και τη φριχτή συνέχεια που περιγράφει, πριν ή μετά τον αγιασμό. Είναι πολλές οι περιπτώσεις που συνδυάζεται ένα αρχαίο έθιμο με μια νεότερη θρησκευτική παράδοση και νομίζω έχουν ενδιαφέρον.

    33. Spiral : μήπως να περιοριστούμε στα κοκκόρια?
    Ωραιότατος είναι ο κρασάτος!

    Θα πει κανείς βέβαια «εσύ δεν είχες πρόβλημα να τον φας και σε μάρανε πώς σκοτώθηκε?»

  39. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    38 Εσύ δεν είχες πρόβλημα να τον φας και σε μάρανε πώς σκοτώθηκε? 🙂

  40. Πέπε said

    > > μπομπόλια: τα σαλιγκάρια. Νομίζω σε όλη την Πελοπόννησο τα λένε ή μπομπόλια ή καραβόλους.

    Για τους καραβόλους (ον. εν. ο καράβολας) έχουμε ξανασυζητήσει. Λέγεται πολλαχού της Ελλάδας. Κατ’ επέκταση, έτσι λέγονται και διάφορα διακοσμητικά μοτίβα σε σχήμε σαλίγκαρου, στην αρχιτεκτονική (αν θυμάμαι καλά), στη σιδηρουργία (κάτι στα κάγκελα) και, αυτό που ήξερα από μόνος μου και δεν το έμαθα εδώ, και στα μουσικά όργανα – η κοχλιοειδής κεφαλή του βιολιού, της λύρας, και κατ’ επέκταση (της επέκτασης) και η κεφαλή του οργάνου γενικώς, ό,τι σχήμα κι αν έχει. Από οργανοποιούς το έχω ακούσει και ως «το καράουλο». Στην Κάρπαθο «ο καλάουρας» (τόσο το ζώο όσο και η κεφαλή της λύρας). Εδώ στο Ηράκλειο έχει μια περιοχή που λέγεται Καράβολας, και δεν πρέπει να αναφέρεται στα σαλιγκάρια, αφού τα λένε χοχλιούς, άρα δεν ξέρω σε τι άλλο…

    Όμορφα που ταιριάξατε ούλοι σας ένα μπόι / σαν καραβόλοι πράσινοι πάνω στο σινοπόι

    [όμορφα που ταιριάξατε στον χορό / σινοπόι = αγκαθωτός θάμνος, αχινοπόδι ή σκινοπόδι]

    Καλύμνικη μαντινάδα

  41. Alexis said

    #36: …και θα σε κλείσει στο σκοτεινό υπόγειο, συμπληρώνω εγώ… 🙂

  42. Γιάννης Ιατρού said

    36, 41: 🙂 🙂 Άψογοι!

  43. Alexis said

    #37, τέλος: Ώρα είναι ν’ αρχίσεις κι εσύ τίποτα …αποσχιστικές κινήσεις. 😊
    Αλλά όχι, δεν ανησυχώ. Αποκλείεται να συμφωνήσετε για το ποια θα είναι η πρωτεύουσα του θεσσαλικού κράτους! 😂

  44. loukretia50 said

    41. Αν κλείσουμε το Χχχχτήνος στην υπόγα, θ΄αρχίσει να σκάβει μανιωδώς για να βρει τρόπο διαφυγής.
    Ο αφοσιωμένος στας περγαμηνάς του χωροφύλαξ δε θα τον αντιληφθεί, παρά μόνο όταν υποχωρήσει το έδαφος και βρεθεί σε βαθειά καταπακτή, ομού μετά των τεφτερίων του.

  45. Περί κρασάτου κόκκορα εδώ : http://gpointsbreeze.blogspot.com/2012/07/blog-post_03.html?m=0

  46. sarant said

    24 Ναι, σωστά θυμάσαι.

    27-28 Σωστά, κωδωνοειδής ή κάτι τέτοιο.

  47. sarant said

    34 Κουπόνια στην οθωμανική περίοδο αποκλείεται να υπήρχαν ως λέξη.

  48. Νέο Kid said

    Το οποίο κουπόνι προέρχεται ( στην αρχαιολογία της γκωσσοδαρβινικής εξέλιξης ) από τον κόλαφο! Σύμφωνα με το σοβαρό etymonline. Όχι τα ελληνικά καραγκιοζολεξικά.
    https://www.etymonline.com/word/coupon#etymonline_v_19177

    Δεν βλέπω όμως αδυναμία να υπήρχε ο ορος επι τουρκοκρατίας ( αν τον πήραν οι Εγγλέζοι από τους Γάλλους γύρω στα 1800)

  49. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Εντυπωσιακή περίπτωση χριστιανού το παπαδοπαίδι ο Ζουμπουλάκης, τον εκτιμώ αφάνταστα διότι λέει αλήθειες. Εξ ού και ο τρόμος με τον οποίον τον αντιμετωπίζουν οι 70 από τους 82 Δεσποτάδες της Ελλαδικής Εκκλησίας…

    Κατά την ταπεινή μου γνώμη, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης θα μείνει στην ρωμέικη ιστορία για 2 φράσεις του και για το άρθρο του στην «Αυγή» της 17 Γενάρη 2017 (του Μεγάλου Θεοδοσίου ανήμερα…) υπό τον τίτλο «Στροφή 360 μοιρών». Στο άρθρο αυτό ο Ζουμπουλάκης έκανε σκόνη τον κρυφοεθνικιστή Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο Λιάπη, για όσα είπε («με δεσποτική μοχθηρία» όπως γράφει ο Ζουμπουλάκης) στον Αλέξη Παπαχελά («Σκάϊ» 1 Νοεμ. 2016) εναντίον του τότε υπουργού Παιδείας Νίκου Φίλη και εναντίον των εμπερίστατων προσφύγων («Η Εκκλησία θα φροντίσει πρώτα τους Έλληνες και μετά βλέπουμε και για τους ξένους»!..), διαστρέφοντας την έννοια του «ΠΛΗΣΙΟΝ», όπως την διετύπωσε ο Χριστός μας…

    Οι φράσεις για τις οποίες θα μείνει στην ρωμέικη ιστορία ο Ζουμπουλάκης είναι οι εξής:

    1) Στο περίφημο βιβλίο του «Η αδερφή μου» («Πόλις», Ιούνιος 2013), ο Ζουμπουλάκης εξιστορεί τί τράβηξε η μακαρίτισσα αδελφή του Γιούλα, που ήταν ηθοποιός και έπασχε 40 χρόνια από μια σπάνια ψυχασθένεια… Στο εν λόγω βιβλίο, ο Ζουμπουλάκης γράφει μιά φράση που έχει γίνει εδώ και 5 χρόνια viral σε όλα τα χριστιανικά ιστολόγια: «Όποιος έχει αγόγγυστα σκατοσκουπίσει άρρωστο, είναι μείζων όλων των Τιτάνων της Θεολογίας»!..

    2) Η 2η φράση για την οποία θα μείνει στην ιστορία του Ρωμέικου ο Σταύρος Ζουμπουλάκης είναι αυτή που ξεστόμισε στις 29 Γενάρη 2017 στην εκπληκτική συνέντευξή του στην «Εφημερίδα των Συντακτών», όπου για πρώτη φορά απεκάλυψε στο Πανελλήνιο Κοινό ότι πάσχει από καρκίνο:

    «Δέχομαι να ακούω για την Ανάσταση των νεκρών μόνο από καρκινοπαθείς σε τελικό στάδιο. Για όλους τους άλλους αυτός ο λόγος μπορεί να είναι κουβέντες του αέρα. Όταν θα μου μιλάει για την Ανάσταση αυτός, τότε θα ξέρω ότι το εννοεί…»

    ΥΓ: Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν για τον αξιότιμο κύριο Blog-oti-nanai και για τους άλλους χριστιανούληδες του Ιστολογίου (Ριβαλντίνιο, Alexis, Theo, Λεώνικο κλπ.): Ας αρχίσουν να σκατοσκουπίζουν αρρώστους στα νοσοκομεία και θα γίνουν μείζονες όλων των Τιτάνων της Θεολογίας…

    Επίσης, οι εν λόγω κύριοι ας πάψουν να μάς παραμυθιάζουν για την Ανάσταση των Νεκρών, γιατί λένε «κουβέντες του αέρα», σύμφωνα με τον σοφό Ζουμπουλάκη. Όταν (χτύπα ξύλο…) πάθουν καλπάζοντα καρκίνο, άς έρθουν να μάς μιλήσουν για την Ανάσταση των Νεκρών και τότε θα τους πιστέψουμε…

  50. spiral architect 🇰🇵 said

    @@ μπλε! 🙄

  51. Να μοιράζαν οι Οθωμανοί κουπόνια με λαχνούς γη; Φοβερή θεωρία, αλλά δεν το κόβω.
    Αν υπάρχει κάτι παραπλήσιο σε κουπόνια ήταν το κόλπο που εφάρμοσαν για τη φορολογία τον 18ο αιώνα, να μοιράζουν μεγάλα κομμάτια φοροπροσόδων σε μερίδες, εν είδει μετοχών, και να τα πουλάνε. Αυτά λέγονταν σεχμ, θα τα λέγαμε ομόλογα δημοσίου σήμερα.

  52. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ξέρω την όμορφη γραφή του Ζουμπουλάκη από την «Αδελφή Μου». Ως χωριατάκι, ένα λόγο παραπάνω να με θέλγουν αυτά τα θέματα του χωριού, της παλιάς επαρχίας και απολύτως συμφωνώ με το ότι τα αναπολώ με αγάπη αλλά δίχως νοσταλγία. (Καλά εγώ δεν είμαι γενικά της νοσταλγίας -χαμένο κόπο τη θεωρώ 🙂 )

    Τράσιτο το άκουσα παλιά και το έμαθα το σακούλι αυτό, από έναν φίλο από τα χωριά της δυτικής Αρκαδίας. Το είχα μάλιστα συνδέσει στο νου μου τότε με το σιτάρι/σίτιση των ζώων. (Μας κορόιδευε για τα ταγάρια που ήταν της μόδας, ότι θα μας τα κλέψει για τράσιτο).
    Και ψάχνοντας τώρα πέτυχα κάτι
    : Κάποτε όταν είμαστε μαθητές στο ΓυμνάσιοΛαγκαδίων, ιδίως τις πρώτες τάξεις όταν μας ρωτούσαν οι Λαγκαδινοί από που είστε και τους απαντούσαμε από τοΡΕΚΟΥΝΙ μας ειρωνευόντουσαν με τη λέξη «τρασιτούλια».
    Στο τέλος εξηγεί
    τράσιτο = υφαντό σακκούλι
    http://www.ionikienotita.gr/wp-content/uploads/2015/04/KOUKOUZIS_VIVLIO.pdf

  53. μήτσκος said

    @30 – Για την ιστορία, τα «χοχλιδάκια» τα λέμε λιανοχοχλιούς.
    Στην παρέα μου χοχλιδάκια λέγαμε τα θαλασσινά, που τα μαζεύαμε στα βράχια για να τα βάλουμε δόλωμα.
    (Τότε που βγάζανε ψάρια και τα πιτσιρίκια στην προβλήτα. Τώρα πάνε αυτά…)

  54. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καματεύω, καλλιεργώ, ξεχερσώνω, ημερεύω το χωράφι.
    Καματεμένα δεντρά,τα περιποιημένα, κλαδεμένα κλπ Λέμε και ακαμάτευτο, το παρατημένο, ακαλλιέρητο.
    Ακαμάτης ο τεμπέλης. Βέβαια μετά πας στον κάματο-κούραση και το μεροκάματο

    53.Ε βέβαια, χοχλιδάκια της θάλασσας! ή του κάμπου τα ασπροχοχλίδια* που πίνετε τη ρακή 🙂
    Χοχλιοί , λιανοχοχλιοί και χοντροχοχλιοί οι στεριανοί. Είχαμε και τις κολογρές, κάτι μαύρα μεσαίου μεγέθους, της στεριάς κι αυτοί.
    *http://apopsilive.gr/wp-content/uploads/2018/05/20180514_190059-1024×768.jpg

  55. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    54 ασπροχοχλίδια

  56. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    http://apopsilive.gr/notia-kriti/apisteuta-chochlido-glupta-sto-kampo

  57. loukretia50 said

    ΕΦΗ ΕΦΗ και όποιος άλλος ενδιαφέρεται:
    Τυχαίνει να έχω ένα βιβλίο του Ζήσιμου Λορεντζάτου,
    «Στου τιμονιού το αυλάκι» και με αφορμή αυτό βρήκα ον λάιν ένα ανέκδοτο χειρόγραφό του , μαζί με ένα πολύ ωραίο κείμενο του Στ.Ζουμπουλάκη, με τον οποίο ήταν φίλοι.
    Αξίζουν και τα δύο.

    Ζήσιμος Λορεντζάτος,» Ιογενής πνευμονία»
    Ανέκδοτο χειρόγραφο από το αρχείο του Ζ.Λ. στο ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ, Μεταγραφή: Σοφία Μπόρα,
    Σημειώσεις, υστερόγραφο: Σταύρος Ζουμπουλάκης, έκδοση εκτός εμπορίου, 2016.
    https://www.miet.gr/userfiles/b43b6205-bc09-4b97-8795-a6b100f44a81/ioegenis-pneymonia-2016-miet.pdf

  58. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Ευχαριστούμε την διαπρεπή στιχουργό + ποιήτρια κ. Λουκρητία, για το πεσκέσι που μάς προσέφερε στο σχόλιο 57. Ήδη το επιτελείο μας αναγιγνώσκει πυρετωδώς τις αρλούμπες του Λορεντζάτου (γνωστός και ως πνευματικός πατέρας του αμπελοφιλοσόφου Χρήστου Γιανναρά + όλης της Γενιάς των Θεολόγων του 1960…) και συντόμως θα αναρτήσουμε ορισμένα αποσπάσματα για να γελάσει ο κάθε πικραμένος αναγνώστης του παρόντος Ιστολογίου…

    Καλώ τον δαιμόνιο χωροφύλακα Ιατρού να μετατρέψει σε searchable το βιβλίο του Λορεντζάτου που μάς χάρισε η κ. Λουκρητία, ώστε να εντοπίσουμε πιό γρήγορα τις αρλούμπες με τις οποίες γαλουχήθηκαν γενιές Γιανναρικών θεολόγων…

  59. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    57,Λου, α ωραία! Ευχαριστούμε!

    >>καμάτι
    καμάτεμα σ΄εμάς

  60. loukretia50 said

    παρντόν?

  61. # 53

    Μάλλον δεν τάγραψα καλά. Μπομπόλια λέμε τα σαλιγκάρια της θάλασσας που είναι κολημένα στα βράχια-καλό δ΄λωμα για κοκοβιούς και χάνους- και μπόμπολους τα μεγάλά καφεκίτρινα σαλιγκάρια του κήπου ενώ τα ασπροκαφέ μικρότερα, τσούπρες.
    Ψάρια έχει ακόμα στις προβλήτες αλλά δεν ψαρεύονται με τα καλάμια σπίνιν, τζίγκιν και δεν συμμαζεύεται που έχουν επιβάλλει οι εμπόροι και οι πιτσιρικάδες δεν ξέρουν ούτε αγκίστρι να δέσουν.

  62. Σχολιαστής said

    Αποσπάσματα από το βιβλίο και συνέντευξη του συγγραφέα:

    https://www.lifo.gr/articles/imerologio/212435/st-ampelia-toy-stayroy-zoympoylaki

    https://www.lifo.gr/print/athinaioi/212507/stayros-zoympoylakis-gia-na-miliseis-simera-gia-tin-agapi-prepei-na-kseperaseis-mia-morfi-aytologokrisias

  63. 57 Και μένα μ’ άρεσε η «Ιογενής πνευμονία»!

  64. loukretia50 said

    63. Αttention! J’ai mauvaise réputation!
    Georges Brassens – La Mauvaise Réputation https://youtu.be/26Nuj6dhte8

  65. μήτσκος said

    # 61
    Ακριβώς έτσι. Ανίδεοι από ψάρεμα, ρίχναμε το χοχλιδάκι μας ή το ζυμαράκι μας, και τα κακορίζικα τα ψαράκια μας λυπόντουσαν και τσιμπούσανε. Στο ίδιο σημείο τώρα, για να πείσεις ψάρι να τσιμπήσει θέλεις διδακτορικό στην ψαρική.

  66. μήτσκος said

    54:
    Τις κολογρές δεν τις ήξερα. Αλλά εγώ είμαι κρητικός γιαλαντζί, μεγαλωμένος στα Κουπόνια (όπως έμαθα σήμερα).

  67. Με χαρά και συγκίνηση (λόγω εντοπιότητας) διάβασα προ ολίγου καιρού το βιβλίο αυτό όπως και άλλοι από την οικογένεια. Ομολογώ πως δεν καλοήξερα τον Σταύρο Ζουμπουλάκη ως συγγραφέα και τον αγνοούσα ως πατριώτη.Το χωριό μου εκ πατρός, οι Μολάοι, είναι το ακριβώς προηγούμενο επί του δημοσίου δρόμου από τη Συκιά, κατηφορίζοντας νότια προς Μονεβάσια (όπως τη λέμε στην περιοχή). Παρ’ότι είμαι κάπως νεότερος, πρόλαβα να βιώσω όλα τα περιγραφόμενα, καθ’ότι περνούσα όλες τις καλοκαιρινές διακοπές, όπως και των Χριστουγέννων και του Πάσχα, στους Μολάους και κυρίως στον κοντινό Ασωπό Λακωνίας, χωριό της μάνας μου. Πιστοποιώ όλα τα αναφερόμενα, συμπεριλαμβανομένων των λεκτικών όρων ως ακριβή. Σταμάτησα να πολυπηγαίνω στο χωριό όταν ξεκίνησα τις σπουδές και επανήλθα αργότερα και αραιά πηγαίνω ακόμα.
    Όμως ο κόσμος του βιβλίου έχει χαθεί προ πολλού και ανεπιστρεπτί.
    Ωραίο βιβλίο!

    Χρήστος Δ. Τσατσαρώνης
    http://www.badsadstories.blogspot.gr
    http://www.badsadstreetphotos.blogspot.gr

  68. # 65

    Ο κυριότερος λόγος που δεν τσιμπάνε τα ψάρια στα λιμάνια είναι πως έχουν εθισθεί στην ψαροτροφή (αυτή που βρωμάει στα χέρια και την χρησιμοποιούν σε σαλαγκιές)και που για να καρφώσεις ένα ψάρι έχεις ταΐσει ένα σύνταγμα ολόκληρο. Αλλά το βρίσκουν ευκολία…
    Σε μένα πιο πολύ μ’ αρέσει σχεδόν να βγάζω δόλωμα παρά να ψαρεύω και ποτέ με πανάκριβο αγορασμένο δόλωμα ή αυτή την ψαροτροφή, έχω τις αρχές μου

  69. # 67

    …Όμως ο κόσμος του βιβλίου έχει χαθεί προ πολλού και ανεπιστρεπτί…

    Ο κόσμος του βιβλίου όπως και ο κόσμος της φωτογραφίας δεν έχει χαθεί απλά γέρασε κι αυτός κάπου μακριά μας. Τα νιάτα μας έχουν χαθεί ανεπιστρεπτί, είτε το δεχόμαστε είτε όχι δεν νοσταλγούμε τόπους και συμπεριφορές, τα νιάτα μας νοσταλγούμε.

  70. ΚΑΒ said

    >>μεσημεριάτης: ο κακός, το φάντασμα, το ξωτικό, που περνάει τάχα τα μεσημέρια και παίρνει τα παιδιά που δεν κοιμούνται

    Ψαλμός 90,6 οὐ φοβηθήσῃ …ἀπὸ συμπτώματος καὶ δαιμονίου μεσημβρινοῦ.

  71. loukretia50 said

    βρήκα κι αυτό, νομίζω ταιριάζει με αναμνήσεις από μια παλιά γειτονιά, σε άλλη εποχή
    ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΑΤΖΗΣ – ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΜΟΥ ΠΑΙΔΙΚΗ https://youtu.be/ovNAcJUH0Dc

  72. Χαρούλα said

    Δεν τον ξέρω τον τόπο. Αλλά φαίνεται σημάδεψε τους λογοτέχνες της περιοχής το σπάνιο …αμπέλι!

  73. sarant said

    57-62-64 Ευχαριστούμε!

    70 Το δαιμόνιο του μεσημεριού κάτι με τη λαγνεία δεν έχει να κάνει;

  74. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Να μάς πεί ο λαλίστατος Παοκτζής και λαμπρός γνώστης του πώς δένονται τα αγκίστρια, κ. Gpoint (68 + 69), αν ο Τσίπρας ξέρει ή δεν ξέρει να δέσει τα κορδόνια του, όπως έχουν λυσσάξει να λένε οι φιλελέδες + οι αντικομμουνιστές στο Twitter


  75. # 74

    Να σου απαντήσω λατινιστί :

    nostris campanellis (όχι ο ιάκωβος, τα άλλα !! )

  76. Χαρούλα said

    73 Νικοκύρη βρήκα αυτό για τον ψαλμό. Αν και δεν καταλαβαίνω την σχέση της πανούκλας με …την μέρα μεσημέρι! Ίσως λόγω ζέστης;

    6 ἀπὸ πράγματος ἐν σκότει διαπορευομένου, ἀπὸ συμπτώματος καὶ δαιμονίου μεσημβρινοῦ.
    6 Δεν θα φοβηθής από φόβητρον, που επέρχεται κατά την νύκτα, ούτε από κανένα δυσάρεστον γεγονός της ημέρας, η από δαιμόνιον πονηρόν, που ενεργεί κατά την μεσημβρίαν.
    6 από καταστροφή που στο σκοτάδι έρχεται, ή από πανούκλα που θερίζει μέρα μεσημέρι.

  77. spiridione said

    «Θα περάσει ο μεσημεράς» μου έλεγε η μάνα μου (καταγωγή εκ Μεσσηνίας).

    70. Με την ακηδία έχει σχέση
    https://en.wikipedia.org/wiki/Noonday_Demon

  78. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    #5. Ναι, φτώχεια, ελλείψεις, δυσκολίες κλπ κλπ στην ελληνική ύπαιθρο των δεκαετιών 50-60 (όπως, φαντάζομαι, τις περιγράφει και ο κ. Ζουμπουλάκης – δεν τον έχω διαβάσει) αλλά πιτσιρικάς έζησα αρκετές φορές το σφάξιμο κότας ή κουνελιού από νοικοκυρές στη Κρήτη, προκειμένου να πιούνε «ένα κρασί» οι μουσαφίρηδες. Και όχι μόνο στα χωριά αλλά και στις πόλεις, όπου πολλές οικογένειες διατηρούσαν κι ένα μικρό κοτέτσι… Υπάρχουν υπερβολές αλλά και πραγματικότητες στα βιβλία Δημοτικού της εποχής.

    #37α. Κώστα, θεωρώ κι εγώ προνόμιο της γενιάς μου (μας) να έχουμε «γνωρίσει από πρώτο χέρι την ιστορία της ανθρωπότητας από το ησιόδειο άροτρο μέχρι το ταξίδι στο φεγγάρι», μαζί και τα θαυμάσια της σημερινής τεχνολογίας. Και, βέβαια, με τις χίλιες δυο αρνητικές επιπτώσεις που έφερε η «εξέλιξη»…

    Και μερικά λεξιλογικά:
    – βορβιλιά: η χρυσόμυγα. Μάλλον προέρχεται από τη λ. ’’βομβυλιά’’ < βομβίζω = βουΐζω, το οποίο ο Κοραής αναφέρει και «βομβυλιώ».
    – κολιτσάκι: Όπως το περιγράφει ο Νικοκύρης, το λέμε «σκαρβέλι» στην Κρήτη (το αναφέρει και ο Καζαντζάκης – αλλά λέγεται και σε Χίο, Κέρκυρα) το ξύλινο καμπυλωτό, γαμψό αυτί του σαμαριού (4 συνολικά σκαρβέλια). Ο Αντ. Ξανθινάκης το ετυμολογεί ίσως από μσν. ’’γαρβέλιν’’ (=μικρός κύκλος), αλλά δεν νομίζω ότι είναι πειστικός.
    – μεσημεριάτης: Στην Κρήτη «μεσημεράς».,
    – χουλιάζω: Μήπως έχει σχέση με το χουγιάζω = φωνάζω δυνατά, ωρύομαι, αφού και οι δυο αυτές ενέργειες γίνονται (και) με το στόμα;

    #66. Καλογρές στην Κρήτη ή «μπουμπούρες» ή «παπαδούλες» ή σπανιότερα «πεταλούδες» (Προσοχή! δεν γίνονται μπουμπουριστοί, μόνο στιφάδο…)

  79. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    1) Δωρεάν φροντιστήριο για την διαπρεπή στιχουργό + ποιήτρια κ. Λουκρητία, που συνεχώς παραπονιέται ότι δεν μπορεί να βρεί άκρη με τις αναρτήσεις του Σαραντακείου Ιστολογίου: Θέλουμε π.χ. να μάθουμε πότε έχει ξαναχρησιμοποιηθεί στο Ιστολόγιο η υβριστική φράσις «nostris campanellis», που θυμήθηκε ο γερο-Παοκτζής κ. Gpoint στο σχόλιο 75, ώστε να μή χρησιμοποιήσει την αντίστοιχη ρωμέικη φράση και αρπάξει τυχόν πορτοκαλιά κάρτα…

    Βάζουμε στο κουτάκι του Google το…

    nostris campanellis site:sarantakos.wordpress.com

    κι αμέσως μάς βγάζει τις δύο και μοναδικές φορές που έχει ξαναχρησιμοποιήσει την φράση ενθάδε ο γερο-Παοκτζής.

    Κατά τον ίδιο τρόπο, αν στην θέση του «nostris campanellis» βάλουμε οποιαδήποτε άλλη λέξη ή φράση, η Google μάς βγάζει αμέσως τις σχετικές αναρτήσεις του κ. Σαραντάκου. ΠΡΟΣΟΧΗ: Θέλει απαραίτητα ένα κενό μεταξύ της λέξεως και του site

    2) Κύριον Gpoint (75): Επί Χούντας που πήγα εγώ φαντάρος, άμα δέναμε τα κορδόνια μας όπως τα έχει δέσει στην φωτογραφία ο Τσίπρας, τις 10 μέρες κράτηση τις είχαμε εξασφαλισμένες… Πώς εσένα (που είσαι ελάχιστα μικρότερός μου…) σού φαίνεται φυσιολογικό το δέσιμο; Μήπως φοβάσαι να εκφέρεις γνώμη για να μη στεναχωρεθή ο κ. Σαραντάκος;

  80. Tomás de Torquemada said

    #51
    Έχω δει σε αποκόμματα οθωμανικών εντύπων αποδείξεων καταβολής φόρου από τα τέλη του 19ου αιώνα να αναγράφεται η λέξη «κουπόν» ή «κοπόν» (sic) στα ελληνικά σημειώματα που φέρουν συνήθως στο πίσω μέρος. Αλλά πιο πριν, όχι.

  81. loukretia50 said

    79. Που ακούστηκε στις στράτες φροντιστήριο για γάτες?
    Δε χρειάζονται προστάτες, είναι αρκούντως κοτσονάτες!*
    ΛΟΥ
    Απλώς είναι περίεργες κι ολίγον τι φευγάτες

    / *βλ. σχετική φωτό (σχ.60)

    ΥΓ. Εκτός αν σας γοήτευσα, οπότε πάω πάσο!

  82. ΚΑΒ said

    sarant said
    27 Νοέμβριος, 2018 στις 18:29

    70 Το δαιμόνιο του μεσημεριού κάτι με τη λαγνεία δεν έχει να κάνει;

    και με τη λαγνεία, αλλά έξω από τη λαογραφία

    https://books.google.gr/books?id=0tcQBwAAQBAJ&pg=PA1157&lpg=PA1157&dq=%CE%BC%CE%B5%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B2%CF%81%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CF%82+%CE%B4%CE%B1%CE%AF%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%B1%CF%82&source=bl&ots=Ro8Fk6UG0k&sig=lO9ZxKERy4diVPSyDZqiQLFE9Zg&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwiulKbbjPXeAhVRmbQKHaBFAQ8Q6AEwBnoECAUQAQ#v=onepage&q=%CE%BC%CE%B5%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B2%CF%81%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CF%82%20%CE%B4%CE%B1%CE%AF%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CE%B1%CF%82&f=false

    https://www.tovima.gr/2008/11/24/opinions/kalokairinos-daimwn/

  83. loukretia50 said

    82. Δεν ήξερα πόσο πολύ έχει συνδεθεί η κάψα του μεσημεριού με το δαίμονα, αλλά τώρα πια δε νομίζω να συχνάζει , ειδικά στις πόλεις…

    Μήπως ο μεσημεριάτης είναι των παθών δραγάτης?

    «Σε χώρα μεσογειακή, η λαγνεία δεν έχει ώρα»
    (Αυτά τα λένε οι παλιοί, μην τα πιστεύεις τώρα!)
    Μα μεσημέρι ο πόθος τους τραβάει την κατηφόρα
    γιατί τότε ο καύσωνας κόβει ύπουλα τη φόρα…
    ΛΟΥ
    ΥΓ. Αν και οι νέοι αγνοούν στατιστικών πληθώρα!

    Χαιρετώ!

  84. Νέο Kid said

    https://en.m.wikipedia.org/wiki/Noonday_Demon

  85. Καλησπέρα,
    Και δυο δικά μου λεξικολογικά: Στο χωριό μου (Πλωμαριτιστί κατά Μπαρτζούδη 🙂 )

    βιρβιλιά = η κοπριά της κατσίκας (ναι, ξέρω το ένα βο- το άλλο βι-, αλλά το υπόλοιπο πολύ μου μοιάζει).
    το κολιστάκι (έτσι όπως το εξηγεί ο Νικοκύρης) εμείς το λέμε σκαρβέλι (και γκουγκίζοντας βλέπω πως το ίδιο και στην Κρήτη).
    (ν)ταμαχιάρης = αυτός που δουλεύει με πείσμα, που παρά το ζόρι της δουλειάς το προσπαθεί πολύ.

  86. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Καλώ τον έντιμο κ. Σαραντάκο, να βγεί και να αποφανθεί αν έχει δίκιο ο μετανοημένος μπολσεβίκος διασκεδαστής Μάνος Βουλαρίνος, που κράζει τον «Νέο Σαούλ» Αλέξιο Τσίπρα, γιατί νομίζει πως ο Μεσαίωνας είναι ένας μόνο αιώνας. ΙΔΟΥ τί είπε ο Νέος Σαούλ την περασμένη Παρασκευή στον Ναό της Δημοκρατίας και το παρεξήγησε ο αλιτήριος ο Βουλαρίνος…

    Για να κρίνουμε αν έχει δίκιο ο Βουλαρίνος, παραθέτω επί λέξει τί είπε (από τα επίσημα Πρακτικά της Βουλής) πρίν και μετά από το ανωτέρω βίντεο ο Αλέξιος ο άνθρωπος του Θεού:

    «Ελάτε, λοιπόν, να δούμε ένα-ένα τα ζητήματα και της ανομίας και της εγκληματικότητας και να τα απαντήσουμε, να δώσουμε λύσεις σε αυτά, όχι αφορισμούς.
    Οι αφορισμοί, κύριε Μητσοτάκη, αφορούν έναν προηγούμενο αιώνα, τον μεσαίωνα, όχι τη σημερινή εποχή. Αφήστε, λοιπόν, τους αφορισμούς και ελάτε με επιχειρήματα και αρθρώστε επιτέλους μια συγκεκριμένη πρόταση πάνω στα προβλήματα που αντιμετωπίζει το δημόσιο πανεπιστήμιο σήμερα…»

  87. Jane said

    Φαίνεται ενδιαφέρον το βιβλιαράκι και μπράβο στον συγγραφέα.

    Σε χωριά της Θεσσαλίας τα ‘μπομπόλια’ είναι το βρασμένο στάρι χωρίς ζάχαρη και τα λοιπά στολίδια που βάζουν σε μνημόσυνα κλπ.
    Γενικά μπομπόλια λέμε και τα νερόβραστα όσπρια χωρίς λάδι , σάλτσες ή κάτι άλλο.
    Τα μπομπόλια ( στάρι βρασμένο) μας τα έφτιαχνε η γιαγιά μου για γλυκό τον χειμώνα με λίγη ζαχαρίτσα και κανέλα από πάνω, όταν δεν είχε τίποτα άλλο να μας φιλέψει. Σούπερ γλυκό! 🙂

  88. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    Ακηδία πράγματι, αλλά όπως λέει και ο ΚΑΒ το έχω ακούσει και για τη λαγνεία.

  89. 18, 37

    Τράστο και στρατσόχαρτο, ναι – Πόσα χρόνια είχα να το ακούσω!

  90. Jane said

    Στο μεταξύ τα χρυσαύγουλα έχουν μπει κανονικά στα σχολεία , μαθητές φωνάζουν εθνικιστικά συνθήματα , τα μμε προμοτάρουν τις εθνικιστικές καταλήψεις («τα παιδιά φωνάζουν για τη Μακεδονία μας» κι έτσι ) και οι «ακροκεντρώοι» κάνουν την πάπια νομίζοντας πως θα καρπωθούν το τζέρτζελο. Κούνια που τους κούναγε..

    Και μέσα σε όλα σκάει κι η πορδή του Πάγκαλου : «Θα ψηφίσω ΝΔ γιατί έχουμε εμφύλιο και οφείλω να είμαι εναντίον του κομμουνισμού στην όποια του μορφή. Ο κομμουνισμός δεν αποσείεται. Προλαμβάνεται».

    Έχουμε εμφύλιο και κομμουνισμό…μάλιστα. Στη Μόσχα αδερφές μου , στη Μόσχα!

  91. Στα κοσμικά γαλλικά πάντως, démon de midi είναι σαφώς η ερωτική όρεξη που πιάνει τους πενηντάρηδες: A l’approche de la cinquantaine […] l’homme ou la femme tombe amoureux d’une personne plus jeune. C’est ce qu’on appelle le démon de midi.

  92. «Οι άνθρωποι στη Συκιά όργωναν… όπως διαβάζουμε στο Έργα και ημέραι του Ησιόδου»
    # Ο παππούς μου, εκτός από το σιδερένιο («βελγικό») αλέτρι είχε και ένα ξύλινο, ακριβώς όπως περιγράφεται το ησιόδειο.

    «βερέμης: ο φυματικός, ο καχεκτικός και κατ’ επέκταση ο ασθενικός, και κατά δεύτερη επέκταση ο νωθρός ή και ο δύστροπος. Από τα τουρκικά, verem είναι η φθίση (και στα ελληνικά, το βερέμι σε διαλέκτους)»
    # Μακεδονιστί, βεριάνης (ο)=ο καχεκτικός

    «κολιτσάκι: δεν το εξηγεί ο Ζουμπουλάκης αλλά είναι τα δυο άγκιστρα που υπάρχουν μπροστά και πίσω στο σαμάρι»
    # Μακεδονιστί λέγεται κοτσάκ(ι)

    «κορίτα: η ξύλινη ποτίστρα για τα ζώα ή η ξύλινη σκάφη (αλλού και άλλες σημασίες, πχ πατητήρι). Και συχνότερα καρούτα. Ανάγεται στο σλαβικό koryto»
    # Και παρ’ ημίν (Μακεδονιστί) κουρίτα (η)=η στέρνα-ποτίστρα ζώων.
    Επίσης, Quirites=πολίτες (λατινικά), Κουρήτες και οι ορεινοί Αιτωλοί

    «μπομπόλια: τα σαλιγκάρια…»
    # Στα Μακεδονικά, μπουμπόλια λέμε τα (ξηρά) κόλλυβα (το στιάρι). Όταν είναι σε ζωμό το λέμε κολυβόζ’μος (ο)

    «ντρέλα: η ζάλη. Πιθανώς ετυμολογικά συνδέεται με την αντράλα»
    # Μακεδονιστί, ντραλίζομαι=ζαλίζομαι, ντραλίσ΄κι=ζαλίστηκε κλπ.

    «ταμαχιάρης. Πανελλήνια λέξη. Ο άπληστος, ο πλεονέκτης. Τουρκικό δάνειο περσικής αρχής. «Το ταμάχι χαλάει το στομάχι».
    # Ομοίως πως και στα μακεδονικά λέμε ταμαχκιάρ’ς (ο) και ταμάχ(ι) (το)

  93. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Επειδής ο κοσμαγάπητος χωροφύλακας του Ιστολογίου, κ. Ιατρού, είτε κοιμάται όρθιος, είτε παραγέρασε και δεν μπορεί να ανταποκριθεί στα καθήκοντά του, ενημερώνω τον κ. Σαραντάκο ότι:

    Τέσσερα μόλις χρόνια μετά την κυκλοφορία του (Νοέμβρης 2014), το περίφημο βιβλίο του Κώστα Βάρναλη «Τι είδα εις την Ρωσσίαν των Σοβιέτ» (επιμέλεια Νίκος Σαραντάκος), έχει ανέβει από προχτές στον γνωστό κινέζικο ιστότοπο για δωρεάν κατέβασμα. Δεν βάζω σύνδεσμο για να μήν προξενήσω οικονομική ζημιά στον κ. Σαραντάκο.

    Καλείται ο χωροφύλαξ Ιατρού είτε να καλέσει πάραυτα τους Κινέζους να κατεβάσουν το βιβλίο, είτε να υποβάλει άμεσα την παραίτησή του. Είναι αδιανόητο ο διορισμένος χωροφύλακας του Ιστολογίου να ενδιαφέρεται μόνο για την ηθική των σχολίων που καταχωρούν οι σχολιαστές και να αφήνει απροστάτευτα τα καλώς εννοούμενα συμφέροντα του Ιστολογίου…

    ΥΓ: Επειδής είναι searchable το ανεβασμένο βιβλίο, ενώ τα e-books που πουλάνε οι εκδόσεις «Αρχείο» όχι, ΥΠΟΠΤΕΥΟΜΑΙ ότι πιθανόν ο ίδιος ο δαιμόνιος Ιατρού ανέβασε το βιβλίο στον κινέζικο ιστότοπο, χωρίς το παραμικρό προσωπικό συμφέρον: Απλώς και μόνο επειδής είναι κακόψυχος εκ χαρακτήρος, όπως θα έλεγε και ο Αίσωπος, και χαίρεται να κάνει κακό στον Πλησίον του…

  94. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    66,54β, λάθος γράμμα!: Καλογρές (καλόγριες δηλαδή) οι μαύροι χοχλιοί μας.

    Μεσημεράς ναι ,το πνεύμα του μεσημεριού. Τρόμαζε και το Νικοκύρη, είχε πει, στα παιδικάτα του 🙂
    Από τους δαίμονες η «Κυρία του Μεσημεριού»
    Προέλευση: σλαβική μυθολογία
    Τη λένε Pscipolnista, Poludnica ή Polednice και είναι αναμφίβολα ένα πολύ ιδιαίτερο θηλυκό πνεύμα. Είναι κακιά και πανούργα, που συνηθίζει να προβαίνει σε δύσκολες ερωτήσεις και κοπιώδεις αντιδικίες με άντρες που δουλεύουν στα χωράφια κατά το πιο ζεστό κομμάτι μιας καλοκαιρινής μέρας (το μεσημέρι συνήθως). Κάθε λάθος απάντηση ή αυθόρμητη αλλαγή θέματος οδηγεί στον αποκεφαλισμό του άντρα, είτε με δρεπάνι είτε με ψαλίδι! Η «Κυρία» είναι επίσης η προσωποποίηση της θερμοπληξίας, υπεύθυνη για την ανθρώπινη τρέλα και την ηλίαση(!), που δίνει κάποιες φορές αντί να σου πάρει το κεφάλι. Οι περιγραφές της ποικίλουν από 12χρονο κορίτσι, ενήλικη γυναίκα ή γενικώς πεντάμορφο πλάσμα…
    http://stoixeiwmenogr.blogspot.com/2015/04/blog-post_43.html

  95. Γιάννης Ιατρού said

    Ιογενής Πνευμονία – Ζήσιμος Λορεντζάτος, 2016 – OCR (χωρίς επιμέλεια πολυτονικού… 🙂 )

  96. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ας μην αναπαράγουμε όσα λέει ο Πάγκαλος, αφού στερούνται λογικής με την κυριολεκτική σημασία του λόγου.

  97. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>βερέμης
    βερεμιάρης στα νότια

    Μαύρα τα μούρνα τση μουρνιάς κι ο κλώνος κουφαλιάρης
    κι απ’ αγαπά μελαχρινή γίνεται βερεμιάρης

  98. Γιάννης Ιατρού said

    93: Ρε άσχετε, δεν βλέπεις πως το εν λόγω βιβλίο ανέβηκε εκεί που λές στις 2016-06-04 11:30:55 ;;;
    Αλλά εσύ το ανακάλυψες μόλις τώρα και λες τις χοντράδες σου, ε;

  99. ΚΑΒ said

    82. Επειδή δεν ξέρω αν στην παραπομπή του Πολίτη υπάρχει και η επόμενη σελίδα που ολοκληρώνει το θέμα την επαναλαμβάνω

    https://books.google.gr/books?id=0tcQBwAAQBAJ&pg=PA1159&lpg=PA1159&dq=%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%AC+%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%BD%CF%8D%CE%BC%CF%86%CE%B7%CF%82+%CE%A7%CE%B1%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%BB%CE%BF%E1%BD%BA%CF%82&source=bl&ots=Ro8Fk8OCUn&sig=5yPTZQd70UcwZxn5wqf7rFrJ1Z8&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjcns2Lv_XeAhXQsqQKHf77CsYQ6AEwBXoECAUQAQ#v=onepage&q=%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%AC%20%CF%84%CE%B7%CF%82%20%CE%BD%CF%8D%CE%BC%CF%86%CE%B7%CF%82%20%CE%A7%CE%B1%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%BB%CE%BF%E1%BD%BA%CF%82&f=false

  100. sarant said

    98 Είχε ανέβει σε κάποιον μαρξιστικό ιστότοπο, έκανε φασαρία η εκδότρια, κατέβηκε -αλλά βέβαια….

  101. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Ευχαριστούμε από καρδιάς τον ακούραστο κ. Ιατρού για την προσφορά (σχόλιο 95) του βιβλίου του Λορεντζάτου σε μορφή searchable, ώστε να εντοπίσουμε γρηγορώτερα τις χριστιανικές παπαριές με τις οποίες ετρέφοντο επί δεκαετίες γενιές Γιανναρικών θεολόγων της Δεκαετίας του Εξήντα…

  102. # 60

    Ομορφη η γάτα, μου ξύπνησε αναμνήσεις Είχα και γω μία, πηγή έμπνευσης ήταν η Breeze (φωτό)… Μετά από 60 χρόνια με γάτες από παρατηρήσεις είδα πως οι ασπρόμαυρες είναι οι πιό όμορφες, οι ασπροκίτρινες οι πιο στριμένες και οι ασπροκιτρινόμαυρες οι πιο φιλικές, οι καλύτεροι χαρακτήρες.

  103. Γιάννης Ιατρού said

    102: Κι αυτή που μόστραρες, ασπρόμαυρη ήταν, αλλά ξέβαψε με τα πλυσίματα 🙂 🙂 🙂

  104. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Μετά συγχωρήσεως, πάλι παπαριές λές, αξιότιμε κ. Gpoint (102). Κι αφού είναι πιό όμορφες οι ασπρόμαυρες, γιατί οι διαφημιστές βάζουν μονίμως κίτρινες + κιτρινόασπρες στα εξώφυλλα των κονσερβών για γάτες;

    Κι αν «οι ασπροκιτρινόμαυρες είναι οι πιο φιλικές, οι καλύτεροι χαρακτήρες» γιατί δεν το έχουν εντοπίσει τόσα χρόνια όσοι γράφουν διεθνώς βιβλία για γάτες; Εσύ μόνο ανεκάλυψες την Αλήθεια; Είναι σοβαρά πράγματα αυτά, κ. Gpoint; Δεν αντιλαμβάνεσαι πόσο γελοιοποιείσαι υποστηρίζοντας με κάθε σοβαρότητα τέτοιες αρλούμπες σε ένα υψηλού μορφωτικού επιπέδου Ιστολόγιο, όπως το παρόν; Καλώ την διακεκριμένη στιχουργό και ποιήτρια κ. Λουκρητία (που είναι γνωστή οπαδός των γάτων) να βγεί και να σε «κράξει»…

    Ποιός δεν θυμάται ότι μόλις επροχτές μάς έλεγες στα σοβαρά ότι η Χούντα απαγόρεψε στον Κούδα να πάει στον Ολυμπιακό; Παραβλέποντας τα ατράνταχτα ντοκουμέντα που σου προσεκόμισα με τις κατηγορηματικές δηλώσεις του Ασλανίδη ότι ο Κούδας θα παραμείνει υποχρεωτικά στον ΠΑΟΚ για να μή ξεσηκωθούν οι Θεσσαλονικείς;

    Είτε «μάς δουλεύεις», είτε έχεις πάρει διαζύγιο με την Αριστοτελική Λογική, κ. Gpoint… Ο Θεός να σε ελεήσει να μή καταλήξεις εκεί που κατέληξε ο μακαρίτης ο Δελαπατρίδης (σ.σ.: στο Δρομοκαΐτειο)

    ΥΓ: Για τα κορδόνια του Τσίπρα (σχόλιο 74), γιατί τόσες ώρες δεν βγάζεις άχνα; Μόνο τα αγκίστρια σου ξέρεις να δένεις;

  105. # 103

    Αγνοείς περί γαλής…

    Η Breeze ήταν Norwegian Forest Cat με διπλή γούνα, η σκούρα μακρότριχη στον ήλιο κοκκίνιζε ή γκριζάριζε ανάλογα την χρονιά γιατί κάθε καλοκαίρι την άλλαζε !! Οι ώμοι και τα μπούτια δεν είχαν επίγουνα και ήταν μαύρα .

  106. Προς Ιάκωβον Campanellis…

    σαφώς οι ωραιότερες γάτες είναι όσες βαστάνε από Νορβηγικού δάσους (ή τις συγγενικές τους Σιβηρίας και Αμερικής) όπου σε μεγαλύτερη συχνότητα είναι ασπρόμαυρες (Σιλβέστερ) ή ασπρόγκριζες (ο Τομ στο Τομ και Τζέρρυ). Το ίδιο ισχύει και στις εικόνες στις γατοτροφές. Για να μη μπλέξω με ράτσες προτίμησα να μιλήσω με χρώματα, μια παρατήρηση ήταν, όχι νόμος της φυσικής…όπως λέμε για τις ξανθές π.χ.

    Για τον Κούδα επιμένεις στις παπαριές που δημοσίευσες όταν πλέον είχε λήξει το θέμα και ο Ασλανίδης έκανε την ανάγκη φιλοτιμία. Ολος ο κόσμος ξέρει πως δεν υπήρχαν μεταγραφές χωρίς την έγκριση της χούντας και δεν θα κατέβαινε δυο χρόνια στον Πειραιά χωρίς την συγκατάθεση του Ασλανίδη. Οταν είδε πως ο Παντελάκης δεν πειθότανε με τίποτε να δώσει το δελτίο και είχε ξεσηκώσει τον κόσμο στην Β.Ελλάδα τα γύρισε ο Ασλανίδης. Ο πατέρας του Κούδα ήθελε να πάει στον ΟΣΦΠ για λόγους κονόμας και ο μικρός τότε Κούδας βρέθηκε μεταξύ ομάδας και οικογένειας. Χωρίς αυτό το διετές κενό που τον πήγε πολύ πίσω δεν θα μιλάγαμε σήμερα για Χατζηπαναγή κσι Δομάζο

  107. Πέπε said

    Attention whore…

  108. Οπως στρώνεις κοιμάσαι…

    5 στα 5 οι ήττες για την ΑΕΚ στο Τσουλού αλλά η συμμετοχή επιβάλλει και την συμμετοχή της ομάδος νέων στο Youth League όπου το 5 στα 5 επαναλήφθηκε πιο ηχηρά : ΑΕΚ – Αγιαξ 1-8 !!! Αυτά συμβαίνουν όταν αντί να καλλιεργείς το ποδόσφαιρο ασχολείσαι με τις νομικές υπηρεσίες. Αναλυτικά τα αποτελέσματα των πιτσιρικάδων :
    Αγιαξ – ΑΕΚ 6-0
    ΑΕΚ – Μπενφίκα 1-3
    ΑΕΚ – Μπάγερν 0-4
    Μπάγερν – ΑΕΚ 2-0
    ΑΕΚ – Αγιαξ 1-8

    Κατά τα άλλα οι οπαδοί της πρωτοτύπησαν πετώντας μολότωφ στους οπαδούς του Αγιαξ στους οποίους φώναζαν «ποτ@ν@ς γιοί, παναθηνααϊκοί» . Αχ Ευρώπη, εσύ μας μάρανες που τραγουδούσε ο Τζιμάκος.

  109. Alexis said

    #49, 58, 74, 79, 86, 93, 101, 104: Τι έγινε, σου έδωσε ρεπό χτες το αφεντικό σου και είπες ν’ ανοίξεις την κουραδοσακούλα;

  110. 85, Γιάννης Μαλλιαρός said: ….

    # Δεν είμαι ειδήμων περί τα πλωμαρίτικα, αλλά τα Μυτιλινιώτικα της πόλης Μυτιλήνης μοιάζουν πολύ με τα Μακεδονικά, ιδίως στην προφορά. Και δεδομένου ότι εν Μακεδονία λέμε Μυτιλήνη και την νήσον, νομίζω ότι ταιριάζει καλύτερα να λέμε Μυτιλινιστί και όχι Πλωμαριστί.
    # Σχετικά με την «βιρβιλιά», εμείς λέμε «μπουρμπουλιά» ένα δέντρο που κάνει μικρούς καρπούς (μπόρμπουλα) και το οποίο ανήκει στο γένος Κελτίς. Όσα για τα της κατσίκας, μακεδονιστί λέγονται κατσικίσια κουκουράντζια.

  111. nikiplos said

    Τζάκομο παπούτσια από τη λαϊκή ψωνίζεις?

    Τα κλακς που είχα, είχαν τέτοια κορδόνια, χαλάρωναν μόνα τους και λύνονταν καθώς τα φορούσα κάθε μέρα για πολλές ώρες. Ώσπου πήγα Μοναστηράκι (τότε) και πήρα αρβυλοκορδόνια μαλακά, τα οποία ανατρίχιαζες όταν τά ‘δενες όμως δεν λύνονταν ποτέ…

    Επίσης κάτι Βαλεντίνο πανάκριβα που αγόρασα κάποτε εξ Ιταλίας, πάλι λύνονταν…

    (τα ρούχα μου μπορεί να είναι από τα λίντλ, παπούτσια όμως έχω πάντα ακριβά γιατί περπατορθοστατώ αρκετές ώρες ημερισίως… 🙂 )

  112. Δημήτρης said

    σ. 72: «Τη δράκα, τη χεριά, εμείς τη λέγαμε λιμάρι».
    Από πού ετυμολογείται το «λιμάρι»; Η λέξη δεν εντοπίζεται στα λεξικά.

    σ. 27: «Θυμάμαι μια φορά που σκοτώσαμε μια αλεπού μέρα μεσημέρι, μέσα στο αμπέλι. Ήταν λεριασμένη από την πείνα […]».
    «Λεριασμένη» εννοεί λερωμένη, επειδή γύρναγε εδώ κι εκεί για να βρει να φάει;
    Μου φαίνεται περίεργη η σημασία όταν το κάνω εικόνα (δεν έχω μεγαλώσει σε χωριό).
    Μήπως είναι άλλη η σημασία (και η ετυμολογία);

  113. sarant said

    112 Καλές ερωτήσεις.

    Βρίσκω ελάχιστα «λεριασμένος» που φαίνεται να σημαίνουν «λερωμένος». Ομολογώ όμως πως δεν πολυταιριάζει. Μήπως κατσιασμένος;

    Το λιμάρι πάλι μπορεί να είναι από το λαμβάνω, αρχαιότροπο (οπότε λημμάρι)

  114. Γιάννης Ιατρού said

    113: Λεριασμένος: θυμάμαι τη χρήση της λέξης «λιριασμένος» με την έννοια του ταλαιπωρημένου, χλωμού κλπ. από τους γονείς μου, καταυλακιώτικης καταγωγής (το λι δεν είμαι σίγουρος πως το γράφουν, με η(τα), με υ(ψιλον) κλπ.;;;, αλλά μου ταιριάζει το ι(ότα) περισσότερο)

  115. Γιάννης Ιατρού said

    για το «λιμάρι» εδώ Λιμάρι (το): Ποσότητα χόρτου όσο πιάνει η χούφτα, δεμένη από τις ίδιες τις καλαμιές της, εδώ Όσο πιάνει το χέρι ήταν ένα χερόβολο. Έξι χερόβολα κάνανε ένα λιμάρι. Και τρία λιμάρια ένα δεμάτι. κι εδώ σηκώνουν τα λιμάρια και τα βάζουν πάνω στα δεματικά (το λιμάρι έχει 6 χειρόβολα) μιά εξήγηση, χωρίς ετυμολογία, προέλευση κλπ.

  116. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    112. Μια σκέψη, εκ πείρας: στα γουνοφόρα ζώα (γάτες σκυλιά κλπ) όταν όταν υποσιτίζονται, η γούνα τους χάνει και στιλπνότητα κι ελαστικότητα και μοιάζουν λερά, τα λιμασμένα.

  117. nikiplos said

    108@, Τζι, υπέρβαση ήταν που κατάφερε και μπήκε στους ομίλους του τσουλου η ΑΕΚ. Τίποτε άλλο. Από εκεί και πέρα η δυναμική των ελληνικών ομάδων είναι αυτή που είναι, για αυτά τα αποτελέσματα. Εκτός κι αν πιστεύεις πως άλλη ομάδα θα τα κατάφερνε καλύτερα…

    Ο ΠΑΟΚ ως πιο δεμένη ομάδα κάτι καλύτερο θα έκανε, όμως μην περιμένεις ούτε εσύ, ούτε άλλος, θεαματικά αποτελέσματα… πέρα από κάποιες ρουκέτες που ξεφεύγουν δλδ εδώ και χρόνια οι ελληνικές ομάδες είναι αυτό που είναι… Κάνουν μόνο για το σύστημα που έπαιζε ο ΠΑΟ στην Ευρώπη στα 90ς… πίσω κλειστή άμυνα και αντεπιθέσεις, το λεγόμενο και κατενάτσιο. Και το σύστημα με το οποίο πήραμε κάποτε το EURO2004 μην το ξεχνάμε…

    Επίσης να προσθέσω και κάτι που κι εσύ το έχεις πει σποραδικά… Ο τρόπος πλέον που παίζεται το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο δεν επιτρέπει, ούτε μπάλα, ούτε θεαματικές φάσεις… μόνο δύναμη, αντοχή και διάρκεια, τρομερό κυνήγι και εδώ εξαντλείται…

    Εχθές η ΑΕΚ ήταν κακή, πήρε και την κόκκινη γιατί έπεσε πολύ ξύλο μέσα στο γήπεδο, γενικώς το δύπιτο που εισέπραξε ήταν πολύ καλό, αν κανείς αναλογιστεί ότι απέναντι ήταν κοτζάμ Άγιαξ…

  118. Δημήτρης said

    113
    Ψάχνοντας καλύτερα (βοηθούμενος από το λημμάρι που προτείνετε), βρήκα το λημάρι (με ένα «μ») στο Αρχείο Γεωργακά [http://georgakas.lit.auth.gr/dgeorgakas/index.php/arxeio-georgaka/psifiako-arxeio-georgaka?chronoform=GeorgakasDokimiIntro&limafrm=%CE%BB%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%81%CE%B9&event=submit]:
    λημάρι, το [Κίμωλος]: το δεμάτι αποτελείται από πολλά λημάρια και το λημάρι από πολλά χερόβολα
    [DTG λημάρι, deriv. ειλημός].

    Το «χερόβολα» νομίζω έλυσε το θέμα. Ως προς την ετυμολογία, το είλημα (<ειλέω ή είλω= περιτυλίγω, συστρέφω) ταιριάζει προφανώς για το πως τυλίγαν το δεμάτι.
    Το DTG ποιο λεξικό είναι άραγε;

    Για το "λεριασμένος", βρίσκω στο "Λεξικό της καθ' ημάς ελληνικής διαλέκτου" του Σκαρλάτου Βυζάντιου κάποια στοιχεία στα οικεία λήμματα που ίσως βοηθάνε:
    Λέρα, "η λέρα του μαλλιού"
    Λερόνω (sic), αναφέρει σε παρένθεση ότι "σώζεται η λέξις εις την Πελοπόννησον".
    Λερωμένος, ανάμεσα στις γνωστές σημασίες δίνει και το "αυχμηρός, αυχμώδης".

    Το αυχμηρός και το αυχμώδης ξέρουμε ότι σημαίνει: "ξηρός, στεγνός, ακάθαρτος, βρόμικος, άθλιος, δυστυχισμένος". Αυτές οι σημασίες ταιριάζουν γάντι για την λεριασμένη από την πείνα αλεπού.
    Ας σκεφτούμε, συγκριτικά, ποια εικόνα παρουσιάζουν και τα αδέσποτα σκυλιά που τους έχει μπει το στομάχι από την πείνα: λιπόσαρκα, ξερακιανά και βρόμικα.
    Άρα, λεριασμένος = λερωμένος (με τη σημασιολογική προέκταση που αναφέραμε);

  119. Δημήτρης said

    114
    Βοήθησες να λυθεί το αίνιγμα με το λιριασμένος!
    Τελικά, ο συχνότερος τύπος είναι λειριασμένος = μτφ. μαραμένος. Ο μαραζωμένος και χλωμός απ’ την πείνα, την αρρώστια κτλ.

    Ο Πέτρος Βλαστός στον πρώτο τόμο έχει «λυριάζω» ως συνώνυμο του αδυνατίζω, μαραζώνω, στεγνώνω. Στο Συμπλήρωμα το έχει «λειριάζω»= έχω αρρώστια του λειριού, μαραίνουμαι.

    Το Λεξικό της Πρωίας, στο συμπλήρωμα, έχει «λυριάζω» με ορθότερο τύπο «λειριάζω» = γίνομαι ισχνός, αδύνατος, χλωμός, π.χ. ήρθε και λύριασε από την αρρώστια.

    Η αρρώστια του λειριού είναι το κλειδί. Τις κότες τις κοίταζαν στο λειρί να δουν αν είναι άρρωστες. Αν το λειρί ήταν άσπρο, είχε χλωμό χρώμα, καταλάβαιναν ότι αρρώστησαν. Να θυμηθούμε και την φράση «κότα λειράτη» γι αυτόν που είναι φοβιτσιάρης και νωθρός (κι εδώ συναντάμε και την εκδοχή με «υ»: λυράτη).

    Το λειρί προέρχεται από το αρχαίο λείριον, που είναι ο κρίνος ή ο νάρκισσος. Ο συνηθέστερος κρίνος είναι ο άσπρος, αλλά υπάρχει και κόκκινος (από εδώ το λειρί στη δημοτική).

    Το λέιριον, ως άσπρος κρίνος, έχει δώσει τα:
    λειριόεις (χρόα λειριόεντα= με άσπρο δέρμα σαν τον κρίνο, Ιλιάδα Ν 383), λειρός, λείριος, λείρινος, λειριώδης, λειρόχρους, λειρόπρυμνος (όλα σε σχέση με τον κρίνο και το άσπρο χρώμα του),

    και φτάνουμε στον Ησύχιο:
    λειρώς, ὁ ἰσχνὸς καὶ ὠχρός,
    και
    ληρίας λέγουσι κύνας, τὰς κατισχνωμένας καὶ ἀποβαλούσας τρίχας, ἢ τὸν μικρὸν λαγών.

    Τέλος, το λειριασμένος το συναντάμε και σε λαϊκα τοπικά γλώσσαρια της Πελοποννήσου, όπως εδώ:
    http://arcadia.ceid.upatras.gr/arkadia/culture/glossari/11.htm

    Ας επιβεβαιώσει όμως και ο οικοδεσπότης ότι αυτά είναι σωστά.

  120. Γιάννης Ιατρού said

    119: Α, ωραία, έτσι έμαθα και για την ορθογραφία του επιτέλους 🙂

  121. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    @ 113, 118: Η λ. λημμάρι = δέσμη χόρτων και στην Κρήτη [Αντώνιος Ξανθινάκης, Λεξικό ερμηνευτικό και ετυμολογικό του δυτικοκρητικού γλωσσικού ιδιώματος, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Δ΄ έκδοση, Ηράκλειο 2009]
    Την ετυμολογεί όμως από το υποκορ. λημμάριον < λήμμα < λαμβάνω (θέμα ληβ-). Και μάλλον έχει δίκιο γιατί η λ. ειλημός (από το ειλέω ή είλω) δεν νομίζω να μαρτυρείται, ενώ η συγγενική της είλημα = σπείραμα, κουλούρα, θόλος.

    @114, 119: Θεωρώ ότι αυτή που λέτε είναι η προέλευση του «λεριασμένος, λιριασμένος, λειριασμένος» = αδύνατος, μαραμένος κ.τ.ο.

  122. sarant said

    118-119-121 Μπράβο μας, βρήκαμε και τις δύο λέξεις θαρρώ. Πολύ χαίρομαι!
    (Περίεργο πώς δεν τις είχα σημειώσει ενώ διάβαζα το βιβλίο)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: