Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η Λουκία του Λαμερμούρ, εδώ και 180 χρόνια…

Posted by sarant στο 12 Μαρτίου, 2019


Τις προάλλες πήγα και είδα στη Λυρική Σκηνή την παράσταση της όπερας Λουτσία ντι Λαμερμούρ του Γκαετάνο Ντονιτζέτι. Η όπερα θα παιχτεί σε μερικές ακόμα παραστάσεις, οπότε σας συστήνω να πάτε να τη δείτε αν υπάρχουν εισιτήρια.

Είναι βέβαια μια από τις πολυπαιγμένες όπερες του παγκόσμιου ρεπερτορίου, όπως και η άλλη του Ντονιτζέτι, το Ελιξίριο του έρωτα. Ο Ιταλός συνθέτης είναι ενα από τα μεγάλα ονόματα του ιταλικού μπελκάντο, μαζί με τον Ροσίνι και τον Μπελίνι, και ενέπνευσε και τον Βέρντι με τον οποίο φτάνει το είδος της όπερας στο απόγειό της.

Αν δεν ξέρετε την υπόθεση, να την πούμε στα γρήγορα: στη Σκωτία του 17ου αιώνα, η Λουτσία είναι ερωτευμένη με τον Εντγκάρντο, παρόλο που τις οικογένειές τους τις χωρίζει άσβεστο μίσος. Ο αδερφός της ο Ενρίκο κανονίζει να την παντρέψει με τον Αρτούρο. Παρουσιάζει πλαστογραφημένες επιστολές που δείχνουν τον Εντγκάρντο να υπόσχεται γάμο σε άλλην κι έτσι καταφέρνει να πείσει τη Λουτσία να υπογράψει το συμβόλαιο του γάμου με τον Αρτούρο. Την ώρα της τελετής καταφθάνει ο Εντγκάρντο που πιστεύει πως η Λουτσία τον πρόδωσε και την καταριέται. Εκείνη σκοτώνει (εκτός σκηνής) τον Αρτούρο πάνω στο νυφικό κρεβάτι έχοντας πια χάσει τα λογικά της. Μόλις το μαθαίνει ο Εντγκάρντο αυτοκτονεί. Το λιμπρέτο του Σαλβατόρε Καμαράνο είναι βασισμένο πάνω στο ιστορικό μυθιστόρημα «Η νύφη των Λάμερμουρ» του σερ Ουόλτερ Σκοτ, που τα μυθιστορήματά του είχαν μεγάλη απήχηση τότε.

(Μια παρένθεση: πολλές από τις όπερες του 19ου αιώνα βασίζονταν σε πρόσφατα λογοτεχνικά έργα. Εδώ, η Λουτσία γράφτηκε το 1835 πάνω σε ένα μυθιστόρημα του 1819 -σαν να κάνει σήμερα κάποιος όπερα πάνω σε έργο του Μουρακάμι, του Παμούκ ή του Τέρι Πράτσετ. Η Εναλλακτική Σκηνή θα ανεβάσει προσεχώς καινούργια ελληνική όπερα βασισμένη πάνω στην Κερένια κούκλα του Χρηστομάνου).

Η Λουτσία είναι από τις πολυπαιγμένες όπερες του διεθνούς ρεπερτορίου, αλλά όχι της πρώτης δεκάδας (κατά σειράν: Τραβιάτα, Κάρμεν, Λα Μποέμ), μάλλον της πρώτης εικοσάδας. Έχει έναν μόνο γυναικείο πρωταγωνιστικό ρολο (υπάρχει και η υπηρέτρια της Λουτσίας αλλά ελάχιστα ακούγεται). Το πιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι η άρια της τρέλας («Il dolce suono/Ardon gli incensi/Spargi d’amaro pianto«) στην τρίτη σκηνή, που παραδοσιακά δίνει στις σοπράνες την ευκαιρία να επιδείξουν την τεχνική τους και τα φωνητικά τους προσόντα, επιδιδόμενες σε περίτεχνες καντέντσες. Όλη όμως η όπερα είναι μια πανδαισία του μπελκάντο, αν σας αρέσει βέβαια το είδος αυτό -εγω το λατρεύω.

Δεν είχα παρακολουθήσει άλλη Λουτσία ζωντανή, αν και έχω δει κάμποσες μαγνητοσκοπημένες. Η παράσταση της Λυρικής έχει μια πρωτοτυπία στη σκηνοθεσία: χωρίζει τη σκηνή σε δύο μέρη και συνήθως η όπερα παίζεται στο ένα μέρος ενώ στο άλλο παίζουν και κινούνται βουβοί. Για παράδειγμα, στην 1η σκηνή της 3ης πράξης, ενώ στο δεξιό μέρος της σκηνής βλέπουμε και ακούμε τον Ενρίκο που έχει επισκεφτεί τον Εντγκάρντο για να τον καλέσει σε μονομαχία, στο αριστερό μέρος βλέπουμε τη Λουτσία στο νυφικό κρεβάτι να σκοτώνει τον Αρτούρο. Φυσικά, το φονικό δεν δείχνεται επί σκηνής στο κανονικό ανέβασμα της όπερας, απλώς αναγγέλλεται στην επόμενη σκηνή.

Από το πλούσιο πρόγραμμα της παράστασης της Λυρικής ξεχώρισα ένα άρθρο της μουσικολόγου Σοφίας Κομποτιάτη, από το οποίο θα το παρουσιάσω εδώ ένα μεγάλο μέρος, που εξετάζει τη διαδρομή της συγκεκριμένης όπερας στην Ελλάδα. Ο τίτλος του «Λουτσία ντι Λαμμερμούρ – Μια διαδρομή εκατόν ογδόντα χρόνων στην Ελλάδα».

Το παραθέτω:

«Η Λουκία του Δονιζέττι είναι μια απ’ τις όπερες που πρωτοπαίχτηκαν στην Ελλάδα, που πρωτογνώρισαν στους Έλληνες την ευρωπαϊκή μουσική και οι παθητικές της μελωδίες, δίπλα στις μελωδίες του Ροσσίνι και του Μπελλίνι, συγκίνησαν και ενθουσίασαν τους παππούδες και τους πατέρες μας. Υπήρξε εποχή που η περιπαθής μελωδία “Συ που πέταξες στα ύψη…” απ’ τη Λουκία βρισκόταν σ’ ολονών τα στόματα», σημειώνει η μουσικοκριτικός Αλεξάνδρα Λαλαούνη σε κείμενό της, το οποίο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Βράδυνή στις 30 Απριλίου 1943, την επομένη της πρώτης παρουσίασης της όπερας από την Εθνική Λυρική Σκηνή και περισσότερα από εκατό χρόνια μετά την πανελλήνια πρώτη στα υπό βρετανική κυριαρχία Επτάνησα.

Πράγματι, η Λουτσία πρωτοακούστηκε με μεγάλη επιτυχία και από ιταλικό θίασο στο ιστορικό Θέατρο Σαν Τζάκομο της Κέρκυρας το 1838. Την επόμενη χρονιά ανέβηκε στη Ζάκυνθο (Θέατρο Απόλλων) και την Κεφαλονιά (Θέατρο Αλέξανδρου Σολομού), ενώ χωρίς καθυστέρηση, όπως ήταν σύνηθες, ακολούθησε η Αθήνα. Στην πρεμιέρα, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 6 Ιανουαρίου 1840 στο Θέατρο Αθηνών (μετέπειτα Θέατρο Μπούκουρα στην οδό Μενάνδρου) και αποτέλεσε την πρώτη εξ ολοκλήρου επαγγελματική παράσταση όπερας, ήταν παρόν το νεαρό βασιλικό ζεύγος, ο Όθωνας και η Αμαλία, οι οποίοι είχαν φτάσει στη χώρα τρία χρόνια νωρίτερα. Εκπληκτικού ενδιαφέροντος είναι η επιστολή της εικοσιδυάχρονης Βασίλισσας Αμαλίας στον πατέρα της μεγάλο δούκα Παύλο Φρειδερίκο Αύγουστο του Ολδεμβούργου τη 12η/24η Ιανουαρίου 1840. Εκεί η Αμαλία καταγράφει με ύφος προσωπικού ημερολογίου στοιχεία για το Θέατρο Αθηνών, το οποίο χωρούσε 113 θεατές στην πλατεία και διέθετε τρεις σειρές θεωρείων, όπως επίσης έναν εξώστη, στοιχεία για την πρεμιέρα του έργου, την ατμόσφαιρα της εποχής και την καθημερινότητά της στην πρωτεύουσα:

Πριν από οκτώ ημέρες άνοιξε το θέατρο. Είναι πράγματι χαριτωμένο, για εδώ, σχεδόν υπερβολικά μεγάλο. Δυστυχώς ο φωτισμός δεν ήταν αρκετός, ιδιαίτερα την πρώτη φορά, τώρα βελτιώθηκε. Ο διάκοσμος της σκηνής είναι πάρα πολύ όμορφος, θα μπορούσε να στολίζει πραγματικά οποιοδήποτε θέατρο […] Πολύ θα ήθελα να βελτιώνονταν και τα μέλη του θιάσου της όπερας! Η πριμαντόνα δεν είναι κακή, ούτε ο βαθύφωνος, οι άλλοι, όμως, ιδίως οι χορωδίες, είναι φρίκη. […] Μέχρι τώρα παίζεται μόνο η Λουτσία ντι Λαμμερμούρ, μια αποτυχημένη επιλογή, γιατί είναι πολύ σοβαρό και βαρετό έργο και επομένως όχι κατάλληλο για να προσελκύσει τους Έλληνες. Εμένα με διασκεδάζει να πηγαίνω για μια ωρίτσα μετά το φαγητό, κατά τις εννέα με εννέα και μισή, αν και με αυτόν τον τρόπο θα αναγκαστώ να ακούσω τη μισή όπερα δεκαπέντε φορές. Βλέπω ανθρώπους και είναι μια μικρή αλλαγή. Πάντως το θέατρο έχει το προτέρημα ότι προσφέρει ένα διαφορετικό θέμα για συζήτηση και περιορίζει κάπως την αιώνια κουβέντα περί πολιτικής και την γκρίνια.

Παρά δε την άποψη της Βασίλισσας Αμαλίας ότι το έργο δεν ήταν κατάλληλο για την ελληνική ιδιοσυγκρασία ή το γεγονός ότι «η εισβολή της ευρωπαϊκής μουσικής στη χώρα περιοριζόταν σε περιχαρακωμένους χώρους […] και το Θέατρο Αθηνών λειτουργούσε για χάρη της Αυλής κι ενός στενού κύκλου επίλεκτων μελών της αθηναϊκής κοινωνίας», η όπερα κέρδισε το αθηναϊκό κοινό. Σε μια Αθήνα με δρόμους γεμάτους χαντάκια, κατεστραμμένη σε πολλά σημεία από τις μάχες που είχαν προηγηθεί κατά τη διάρκεια ίου απελευθερωτικού αγώνα, χωρίς σύστημα ύδρευσης, φωτισμού ή συγκοινωνίες, η οποία όμως εκείνη τη χρονιά θα στόλιζε το πρώτο χριστουγεννιάτικο δέντρο, ο κόσμος συνέρεε μαζικά στο θέατρο για δύο κυρίως λόγους. Αφενός για να απολαύσει τα νέα ευρωπαϊκά μουσικά ήθη, αφετέρου για να θαυμάσει από κοντά τη νεαρή και εμφανίσιμη πρωταγωνίστρια του ιταλικού μελοδραματικού θιάσου, την περίφημη Ρίτα Μπάσσο [Rita Basso].

Ακόμα και ο Στρατηγός Μακρυγιάννης στα Απομνημονεύματά του αναφέρεται ανήσυχος στην περίπτωση της Ιταλίδας πριμαντόνας, η οποία ξεσήκωσε το κοινό της εποχής, κυρίως το ανδρικό, νέους και ηλικιωμένους, που σκορπούσαν χρήματα και περιουσίες για χάρη της. Τα νέα ευρωπαϊκά ακούσματα, άλλωστε, στη σκέψη των συντηρητικών κύκλων της χώρας όπως και του Στρατηγού, συνδέονταν «με την ανεπιθύμητη ελευθεριότητα και τη φθορά της πατροπαράδοτης εγχώριας αρετής»:

Το Έθνος αφανίστη όλως διόλου· και η θρησκεία – εκκλησία εις την πρωτεύουσα δεν είναι και μας γελάνε όλος ο κόσμος. Οι φατρίες σας, το ’να το μέρος και τ’ άλλο, θέλετε θέατρο- το φκειάσετε κι αυτό διά να μας μάθη την παραλυσία. Και δι’ αυτό παίρνουν δυο αδέλφια δυο αδελφές. Ό,τι του λες – «η θρησκεία δεν είναι τίποτας!» Και τα παιδιά οπού τα στέλνουν να φωτιστούν γράμματα κι αρετή, από μέσα το κράτος κι απόξω, φωτίζονται την τραγουδική και ηθική του θεάτρου- και πουλούνε τα βιβλία τους οι μαθηταί να πάνε ν’ ακούσουνετην Ρίττα Βάσσω την τραγουδίστρα του θεάτρου -ότι παλαβώσανε οι γέροντες όχι τα παιδάκια να μην πουλήσουνε τα βιβλία τους. Το γέρο Λόντο, οπού δεν έχει ούτε ένα δόντι, τον παλάβωσε η Ρίτα Μπάσσω του θεάτρου και τον αφάνισε τόσα τάλλαρα δίνοντας κι άλλα πισκέσια. Δεν ρωτήσαμεν την Ευρώπη -όταν ήταν στην δική μας κατάστασιν ήθελε να φκειάση θέατρα, ή τήραγε τις άλλες της ανάγκες κι έφκειανε τους ναούς της, να δοξάζη τον Θεόν να τους φωτίζη εις το καλό, και σκολειά να γιομίζη ο μαθητής προκοπή κι αρετή, να γένη άξιος της κοινωνίας και όχι άξιος της απιστίας και παραλυσίας, να πουλή δι’ αυτά τα βιβλία του; Δι’ αυτείνη την προκοπή σου στέλνει κάθε γονέος το παιδί του εις την πρωτεύουσα; Αυτά τα φώτα να γυμναστή; Αλλοίμονο σ’ εκείνους οπού χύσανε το αίμα τους και θυσιάσανε το δικόν τους να ιδούνε την πατρίδα τους να είναι το γέλασμα όλου του κόσμου και να καταφρονιώνται τ’ αθώα αίματα οπού χύθηκαν.

Η Βασίλισσα Αμαλία επιβεβαιώνει. Σε επιστολή προς τον πατέρα της τη 12η/24η Φεβρουάριου 1840, σημειώνει:

Η κοινωνία έχει διαιρεθεί σε δύο κόμματα, το ένα είναι με την πριμαντόνα που παίζει τη Λουτσία, το άλλο με αυτή που παίζει την Κιάρα [ντι Ρόζενμπεργκ], γιατί πρέπει να εξηγήσω ότι έχουμε τρεις, η τρίτη παίζει τη Ροζίνα [στον Κουρέα της Σεβίλλης]. Γίνονται λοιπόν ραδιουργίες για τα χειροκροτήματα, ρίχνουν στη μία στεφάνια, περιστέρια στα οποία έχουν δέσει ποιήματα, στην άλλη φορέματα, δαχτυλίδια, εσάρπες και ο Θεός ξέρει τι άλλο […] Σε έναν τραγουδιστή, που είναι φρικτός, έριξαν προ ημερών στεφάνια από αγκάθια.

Σε κάθε περίπτωση, η μεγάλη επιτυχία της Λουτσίας, όπως και άλλων σπουδαίων ιταλικών έργων, αργότερα και γαλλικών, συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της οθωνικής Αθήνας και τα μετέπειτα χρόνια της Μπελ-Επόκ. Το έργο, μάλιστα, είχε ήδη παρουσιαστεί και σε άλλα αστικά κέντρα της χώρας όπως τη Σύρο και την Πάτρα, όταν, με την ίδρυση των μελοδραματικών θιάσων των Λάνδη-Καραγιάννη και Σπινέλλη-Λαυράγκα το 1888 και 1900 αντίστοιχα, ανέβηκε επιπλέον σε όλη την ελληνική επικράτεια και το εξωτερικό.

[…Στη συνέχεια του άρθρου παρουσιάζονται αποσπάσματα εφημερίδων των αρχών του 20ού αιώνα και γίνεται εκτενής αναφορά στην πρώτη παράσταση της Λουτσίας από την νεοσύστατη τότε Λυρική Σκηνή μέσα στην Κατοχή, το 1943].

Νομίζω πως τ’ αποσπάσματα αυτά έχουν πολύ ενδιαφέρον.

Θα σχολιάσω δυο-τρία πράγματα.

H Ρίτα Μπάσο-Μπόριο, η τραγουδίστρια που είχε ξετρελάνει τους Αθηναίους δεν ήταν τυχαίο όνομα, φαινεται πως ήταν αναγνωρισμένη στην ευρωπαϊκή σκηνή. Υπάρχει η άποψη (βλέπε εδώ) ότι για το χατίρι της πρωτοειπώθηκε η φράση «ας πάει και το παλιάμπελο» από κάποιον κτηματία που πούλησε το τελευταίο του αμπέλι για να της αγοράσει δώρα, αλλά όπως πάντα ας κρατάμε μικρό καλάθι σε τέτοιες εξηγήσεις.

Η Αμαλία θυμάται οτι παίζονταν τρεις όπερες και ότι τρεις πριμαντόνες είχαν πάρει τα μυαλά των Αθηναίων. Η μία ήταν η Ρίτα Μπάσο ως Λουτσία, η δεύτερη η Ροζίνα στον Κουρέα της Σεβίλλης και η τρίτη η Κιάρα ντι Ρόζενμπεργκ, που δεν είναι όνομα τραγουδίστριας αλλά όνομα όπερας (και της ηρωίδας της). Κι ενώ οι δυο πρώτες όπερες έχουν μεσουρανήσει, η τρίτη, έργο του ναπολιτάνου Λουίτζι Ρίτσι, έχει ξεχαστεί εντελώς -μάλιστα δεν νομίζω να υπάρχει δισκογραφημένη εκτέλεσή της στις μέρες μας. Αλλά βέβαια δεν είναι περίεργο κάτι τέτοιο.

Τέλος, ποια είναι η άρια από τη Λουτσία που τόσο πολύ έθελξε τους προγόνους μας, όπως αναφέρει η Αλεξάνδρα Λαλαούνη το 1943; Ένα πρόβλημα που έχουμε οι νεότεροι όταν διαβάζουμε σε παλιότερα κείμενα για κείνη και την άλλη παράσταση όπερας, είναι πως δεν μπορουμε εύκολα να αντιστοιχίσουμε τις άριες, διότι παλιά η όπερα τραγουδιόταν μεταφρασμένη.

Μάλιστα, προσθέτω, έχω απορία αν υπάρχουν κάπου εκείνες οι κλασικές ελληνικές μεταφράσεις των παλιών λιμπρέτων. Όποιος ξέρει, ας πει.

Υποθέτω όμως ότι η περιπαθής μελωδία «Συ που πέταξες στα ύψη» είναι η τελευταία άρια της όπερας, με την οποία ο Εντγκάρντο αποχαιρετάει τη νεκρή πια Λουτσία -«Tu che a Dio spiegasti l’ali» στα ιταλικά. Το «Συ που πέταξες στα ύψη – ω ψυχή ερωτευμένη» ταιριάζει στη μελωδία της όπερας και κατά σύμπτωση τον στίχο αυτό τον βρίσκουμε στον Σεφέρη, στο ποίημα Ωραίο φθινοπωρινό πρωί, έστω και με αντιστροφή: Ένας κόκορας λάλησε, πρέπει να ’ναι ξανθός / ω ψυχή ερωτευμένη που πέταξες στα ύψη!

Δεν πρέπει να είναι τυχαία η διακειμενική αναφορά και αναρωτιέμαι αν έχει επισημανθεί από τους μελετητές του Σεφέρη. Ότι ο στίχος είχε γίνει παροιμιώδης το συμπεραίνουμε και από ένα στιχούργημα του Σουρή στον Ρωμηό, όπου χρησιμοποιείται εν είδει επωδού για τον Ελ. Βενιζέλο, τον Φλεβάρη του 1912, όταν ο πρωθυπουργός είχε πετάξει με αεροπλάνο, κάτι μάλλον εντυπωσιακό για εκείνη την εποχή.

Συ που πέταξες εις ύψη, ρίξε μια ματιά σου γαύρη
στην Ανόρθωση τη μαύρη,
που σ’ ακολουθεί πιστά.

Συ που πέταξες εις ύψη τολμηρός μ’ αεροπλάνο
στρέψε δες απ’ εκεί πάνω
κόμματα παλιών γνωστά.

Συ που πέταξες εις ύψη, δες τον Κώστα, δες τον Ράλλη
δες και του Μαυρομιχάλη
διαδήλωση τρανή.

Συ που πέταξες εις ύψος, αερόφιλε μεγάλε
κι εξ αεροπλάνων βγάλε
μία διαπασών φωνή.

και ούτω καθεξής -δείτε το εδώ αν θέλετε.

Να κλείσουμε με μια Λουτσία ολόκληρη -και με γαλλικούς υποτίτλους. Και να πω ότι στη Λυρική κάθε θέση έχει οθονίτσα όπου μπορείτε να βλέπετε μετάφραση του κειμένου στα ελληνικά (όπως πάντα καλή, από την Κατερίνα Σχινά) ή στα αγγλικά. Αν κι εγώ θα ήθελα να έχω και μια τρίτη επιλογή, στο πρωτότυπο. Ίσως ζητάω πολλά βέβαια.

 

Advertisements

128 Σχόλια to “Η Λουκία του Λαμερμούρ, εδώ και 180 χρόνια…”

  1. Πέπε said

    Καλημέρα.

    > > Το πιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της είναι η άρια της τρέλας («Spargi d’amaro pianto») στην τρίτη σκηνή, που παραδοσιακά δίνει στις σοπράνες την ευκαιρία να επιδείξουν την τεχνική τους και τα φωνητικά τους προσόντα, επιδιδόμενες σε περίτεχνες καντέντσες.

    Καλός ο γλωσσικός ακτιβισμός, αλλά μην ξεχνάμε ότι η γλώσσα είναι κυρίως ένας κώδικας που ήδη υπάρχει, παρά κάτι που περιμένει να φτιαχτεί από εμάς.

    «Οι σοπράνες» (ενικός «η σοπράνα;») μόνον υποτιμητικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Μαζί με παρόμοιους τύπους όπως «οι ηθοποιές», «οι ψυχολόγες» κ.ά., θα το ακούσουμε καμιά φορά κι από τις ίδιες τις ανήκουσες στην ομάδα (δηλαδή από ηθοποιές, σοπράνες και ψυχολόγες), αλλά σαφώς με διάθεση να υποσκάψουν παιγνιωδώς το αυστηρό κύρος που ενδεχομένως να τους έδινε ο κανονικός τύπος – με άλλα λόγια, όχι λ.χ. όταν θέλουν να παινευτούν.

  2. ndmushroom said

    Πράγματι, αυτή είναι η άρια. Παρότι δεν είμαι φαν της όπερας και οι γνώσεις μου επί του αντικειμένου είναι στοιχειώδεις αν όχι υποτυπώδεις, το συγκεκριμένο δίστιχο είχε, άγνωστο γιατί (ίσως λόγω επτανησιακής καταγωγής) περάσει από γενιά σε γενιά στο σόι, και θυμάμαι τους γηραιότερους συγγενείς να το τραγουδάνε, με αυτή τη μελωδία, όταν ήμουν παιδί. Η παράδοση βέβαια σταμάτησε σε μένα. 🙂
    Το αρθράκι για τις αντιδράσεις της εποχής ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον!

  3. ndmushroom said

    1
    Και γιατί όχι ενικός «η σοπράνω»; 😛

  4. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Είναι ενδιαφέρον το ότι, ενώ «παλιώνουν» -ή, έστω, σκονίζονται- τα πρωτότυπα έργα του σερ Ουόλτερ Σκοτ, σώζονται σχεδόν ανέπαφα όσα έτυχαν μουσικής, λιμπρέτου και σκηνικής παρουσίας. Μήπως γιατί οι κοινωνίες ανέκαθεν ήταν περισσότερο «auditives» παρά «lectives»; Δεν ξέρω.

    Και η Κερένια Κούκλα (καλά έκανες και την προπαγάνδησες) θα δείξει (: το ίδιο, νομίζω).

  5. Καλημέρα

    Χαιρετίζω την δεύτερη αναφορά στην όπερα που παρακολούθησες και σε γοήτευσε παρ’ ότι τα μουσικά μας γούστα ψιλοδιαφέρουν, είναι χρήσιμη γιατί στην Ελάδα το είδος είναι περιθωριοποιημένο, Ο Ντονιτζέτι ήταν λίγο παραπάνω πιο μελωδικός απ’ όσο έπρεπε, όντως με τον Βέρντι το είδος βρήκε την απόλυτη ισορροπία μελωδικότητας και δυναμισμού. Η συγκεκριμμένη όπερα δεν με ενθουσιάζει τόσο ακουστικά, ζωντανή βέβαια θα έχει άλλη γοητεία. Αλλά πρέπει όμως να λέμε πως η υποδοχή που είχε από το κοινό τότε έχει μεγάλη σχέση με ποιές όπερες είχαν προϋπάρξει.
    Αραγε τα μεταφρασμένα στα ελληνικά λιμπρέττα από τις όπερες που παλίχθηκαν υπάρχουν κάπου ;

    Η κυρία Σοφία Κομποτιάτη, γράφει ή διαβάζει την εφημερίδα Εστία ; γιατί το » Λουκία του Δονιζέττι» ευθέως εκεί παραπέμπει…

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1-3 Ακτιβισμός είναι αλλά είναι ξεσηκωμένο από παλιό άρθρο του Γιάννη Χάρη που έλεγε ότι αυτόν τον όρο χρησιμοποιούσε ο μακαρίτης πλέον Κοντογεωργίου όταν διεύθυνε τη χορωδια (όπου είχε πολλές σοπράνες, κτλ.) κι έλεγε π.χ. «πιο δυνατά οι σοπράνες».

    2 Ωραία, χαίρομαι που επιβεβαιώνεις πως μάντεψα σωστά και ότι το τραγουδούσαν οι δικοί σου.

    4 Η Κερένια Κούκλα πάντως επανεκδόθηκε σχετικά προσφατα σε πολύ επιμελημένη έκδοση, νομίζω πως μεταφέρθηκε και στο θέατρο, θέλω να πω δεν έχει σκονιστεί ή τέλος πάντων ξεσκονίστηκε ήδη.

  7. sarant said

    5 Μισό λεπτό, το «Δονιζέττι» κτλ δεν το λέει η Κομποτιάτη αλλά η κριτικός του 1943 και η Κ. το μεταφέρει απλώς.

    Για τα λιμπρέτα, θα μεταφέρω την απορία σου στο κυρίως άρθρο γιατί είναι και δική μου.

  8. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @6,

    έχεις δίκιο: παραξεσκονίστηκε.

    Βλέπω, με έκπληξη, ότι έγινε κινηματογραφική ταινία (ήδη από το 1916), θεατρικό έργο, τηλεοπτική σειρά, graphic novel και, τώρα, όπερα!

  9. LandS said

    3 Η πανω-άνω; Η υπερπάνω; 🙂 sopra=[π]άνω

  10. Γς said

    Βρε τι τραβάμε κι εμείς οι υψίφωνες μονσεράτες σοπράνο

  11. Γς said

    μονσεράτες σοπράνες

  12. loukretia50 said

    Καλημέρα!
    Πολύ χαίρομαι για την επιλογή του άρθρου! Ενδιαφέρουσες οι αντιδράσεις της εποχής εκείνης.
    Η Λυρική Σκηνή ήταν για πολλά χρόνια για πολύ λίγους. Νομίζω ότι με το Μέγαρο Μουσικής έγινε η όπερα γνωστή σε περισσότερους, έστω γιατί ήταν must!
    Έχω μια μικρή ένσταση :
    Ακόμα κι αν καθιερωθεί, δε σκοπεύω να πω «οι σοπράνες»! Μόνο για ρίμες προσφέρεται!
    Μου θυμίζει την εποχή που τις θεωρούσαν αστείες, κυρίως γιατί ήταν τετράπαχες.
    Υποτίθεται πως έχουμε εξοικειωθεί με την όπερα (αλήθεια, υπάρχει γενική πληθυντικού? Δε νομίζω να λέγεται) και η εμφάνισή τους έχει βελτιωθεί πάρα πολύ.
    (Μεταξύ μας , ήταν ένα σοκ να βλέπεις τη φυματική Μιμή να πεθαίνει και να είναι διπλή απ΄το Ροδόλφο σε ύψος και πλάτος! Ακόμα θυμάμαι τη συγκεκριμένη στους Μποέμ! Και μια Ιζόλδη να παίρνεις δρόμο ή να ακούς μόνο!
    Πώς φαίνεται η κουλτούρα, ε?)

  13. nikiplos said

    Καλημέρα… Δεν έχω δεί το έργο… Να πούμε μόνο πως η όπερα είναι ιδιαίτερο είδος δεν μπορεί κανείς να την δει/ακούσει χωρίς μια καλή γνώση του ιστορίας γύρω από το λιμπρέτο αλλά και με καλά ακονισμένα τ’ αφτιά του… Επίσης υπάρχει η ιστορική εξέλιξή της που όπως σωστά αναφέρει ο Τζη πιο πάνω, στην εποχή εκείνη η προσκόλληση στην επικαιρότητα των έργων δεν απέκλειε τα κλισέ στις μουσικές φράσεις, εξάρσεις και στη συναισθηματική απόδοσή τους. Βέβαια η ερμηνεία σε ένα σύγχρονο κοινό, που ακουστικα´διαφέρει πόρρω από εκείνους τους παλαιούς, όπως και να έχει δεν έχει την ίδια μαγεία… Εντούτοις όσον αφορά τον ενθουσιασμό των Αθηναίων της εποχής, αυτός είναι πρόδηλος, αν φανταστεί κανείς πόσο είχαν «γκώσει» οι άνθρωποι από τους ζουρνάδες, τους φάλτσους πλανόδιους, τις γκαρίλες θεόφαλτσων (και έξω από τους σωστούς ήχους) ψαλτών τις κυριακάδες κλπ…

    Δείχνει βέβαια και τη δεκτικότητα του (μεγαλο)αστικού κόσμου της εποχής που είχε ανάγκη να ταυτιστεί με κάτι Δυτικό, να αποδιώξει από πάνω του τη ραθυμία, την γκαμηλάδα, το κύμινο και το σκορδοστούμπι της Ανατολής… Να ξεχωρίσει από την πλέμπα, να δείξουν ότι είναι κι αυτοί ευγενείς, ψευτοδούκες, ψευτομαρκήσιοι κλπ…

    Ο Μακρυγιάννης αν μη τι άλλο στηλιτεύει αυτήν ακριβώς την παραλυσία τους… Έσπευσαν να φορέσουν φράγκικα, ριγκότες, φράκα, αλλά στα (βρώμικα) ποδάρια τους, ακόμη φορούσαν τα τσαρούχια… Και το λέει ξεκάθαρα… φτιάξτε πρώτα εκκλησίες και σχολιά κι ύστερα φκιάνετε και θέατρα… (παλιοθέατρα)… 🙂

    Να πω εδώ, πως δεδομένου πως εκκλησίες είχανε περισσές και «σε κάθε στροφή έπεφτες πάνω στο παπαδαριό» όπως ο ίδιος λέει αλλαχού, ο Στρατηγός ξεκάθαρα λέει «φτιάξτε σχολιά»…

  14. loukretia50 said

    Aιρετικόν: (στο 1΄)
    Mr. Bean Playing and Singing Opera

  15. Βασίλης Λουζιώτης said

    Έχω τραγουδήσει πολλά χρόνια σε διάφορες χορωδίες. Οι περισσότεροι μαέστροι (όχι μόνο ο μακαρίτης Αντώνης Κοντογεωργίου) χρησιμοποιούν τη λέξη «σοπράνες» τουλάχιστον στις πρόβες. Κάι μάλιστα υπάρχει και η λέξη «άλτες» για τη δεύτερη γυναικεία φωνή. Σωστές ή λάθος, οι λέξεις αυτές χρησιμοποιούνται ευρύτατα στο χώρο των χορωδιών. Οι εναλλακτικές θα ήταν «soprani» και «alti», κατεθρείαν από τα Ιταλικά.

  16. sarant said

    12 Ειναι από τις λέξεις που δεν συνηθίζεται η γενπληθ τους, αλλά αν χρειαστεί να το πούμε θα πούμε «των οπερών» όπως χρειάστηκε και είπαμε «των καμερών».

  17. sarant said

    15 Α, σας ευχαριστώ πολύ!

  18. Pedis said

    Ένα πρόβλημα που έχουμε οι νεότεροι όταν διαβάζουμε σε παλιότερα κείμενα για κείνη και την άλλη παράσταση όπερας, είναι πως δεν μπορουμε εύκολα να αντιστοιχίσουμε τις άριες, διότι παλιά η όπερα τραγουδιόταν μεταφρασμένη.

    Μάλιστα, προσθέτω, έχω απορία αν υπάρχουν κάπου εκείνες οι κλασικές ελληνικές μεταφράσεις των παλιών λιμπρέτων. Όποιος ξέρει, ας πει.

    Aπό πότε μέχρι πότε στο περίπου γινόταν αυτό;

    To αποτέλεσμα,

    εκτός από την μεγάλη, ασύμφορη και ίσως μάταιη προσπάθεια για να επιτευχθεί και μπράβο σε όποιους το έκαναν (α προπό: εχουν μείνει γνωστοί στα γραμματα;),

    τελικά, τραγουδιόταν ή, καλύτερα, ακουγόταν;

  19. atheofobos said

    … μια ματιά σου γαύρη
    Τι σημαίνει το γαύρη;

    Αν ζούσε η μάνα μου θα την πήγαινα να δει την Κερένια κούκλα γιατί το βιβλίο του Χρηστομάνου ήταν από τα αγαπημένα της νεανικής της ηλικίας.

  20. LandS said

    0 «Η Λουτσία είναι από τις πολυπαιγμένες όπερες του διεθνούς ρεπερτορίου, αλλά όχι της πρώτης δεκάδας (κατά σειράν: Τραβιάτα, Κάρμεν, Λα Μποέμ), μάλλον της πρώτης εικοσάδας».

    Στη κατάσταση για το 2004-18 που δίνει το https://www.operabase.com/statistics/ είναι 18η και 20η αν βάλουμε και τις οπερέτες.

    Και η σειρά είναι Τραβιάτα, Μαγεμένος Αυλός, Κάρμεν, Λα Μποέμ. Οι δυο οπερέτες που καταφέρνουν να χωθούν στην εικοσάδα (εκτοπίζοντας Τροβατόρε και Παλιάτσι) είναι η Νυχτερίδα στην θέση 11 και η Εύθυμη Χήρα στην θέση 16.

  21. 18 Κάπως θα ακουγόταν – σκέψου το «Φτερό στον άνεμο» (la donna é mobile)

  22. sarant said

    18 Τραγουδιόνταν οι μεταφρασμένες όπερες. Δηλαδή η μετάφραση ήταν προσαρμοσμένη έτσι που να τραγουδιέται πάνω στη μελωδία. Γνωστό παράδειγμα το la donna e mobile του Ριγολέτου του Βέρντι, που έχει αποδοθεί Φτερό στον άνεμο, γυναίκας μοιάζει, χρώματ’ αλλάζει κτλ.

    19 Γαύρη είναι η περήφανη.

  23. loukretia50 said

    Ο πρώτος σύνδεσμος φαίνεται λίγο ψόφιος, αλλά είχε κάποια βιβλιογραφία για να βρεθούν περισσότερα στοιχεία
    Annotated Bibliography of Printed Sources for Libretti and Other Texts
    http://opera.stanford.edu/iu/libbibl.html
    http://www.aria-database.com/

  24. LandS said

    22 η γυναίκα είναι κινητή με περισσότερους ανέμους λέει ο γκούγκλης. Κάπου του φεύγει το κακός πριν τους ανέμους.

    Τις γυναίκες τις παρασύρει και το λίγο κακό αεράκι ( ; ) [ξέρω ότι το più είναι περισσότερο]

    Φτερό στον άνεμο λοιπόν γιατί εκτός από το να ταιριάζει με τη μουσική, πλησιάζει πάρα πολύ καλά στο νόημα.

  25. LandS said

    24 Για σβήστε αυτό το σχόλιο γιατί με κάνει ρεζίλι. πιουμ αλ βέντο λέει ρε παιδιά. Σα φτερό στον άνεμο.
    Μια χαρά είναι η ελληνική μετάφραση. Μέχρι εκεί τουλάχιστον

  26. loukretia50 said

    Υποτίθεται ότι στο αρχείο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής υπάρχουν εξαιρετικές μεταφράσεις λιμπρέτων όλων των διάσημων έργων στην ελληνική γλώσσα, καθώς έως τη δεκαετία του ’70 όλες οι όπερες παρουσιάζονταν στα ελληνικά.
    Μάλλον δεν είναι εύκολη η πρόσβαση ακόμα
    http://virtualmuseum.nationalopera.gr/el/ilektroniki-pyksida/

  27. Πέπε said

    @6:
    > > …αυτόν τον όρο χρησιμοποιούσε ο μακαρίτης πλέον Κοντογεωργίου όταν διεύθυνε τη χορωδια (όπου είχε πολλές σοπράνες, κτλ.) κι έλεγε π.χ. «πιο δυνατά οι σοπράνες»

    Δεν ήμουν μπροστά να ξερω με τι τόνο το έλεγε ο Κ/γεωργίου. Το ‘χω ακούσει κι εγώ σε χορωδία, αλλά κάπως εν είδει αστεϊσμού «μεταξύ μας» (στην πρόβα ή σε συζητήσεις). Δε θα το πουν λ.χ. ποτέ όταν, παρουσιάζοντας τη χορωδία στο κοινό, αναφέρουν τα ονόματα των σοπράνο και των υπόλοιπων φωνών.

  28. ΓΤ said

    16 Σύμφωνα με το ΛΚΝ, τα ουσιαστικά «όπερα», «κάμερα» δεν έχουν γενική πληθυντικού.

  29. loukretia50 said

    Κι άλλο ένα με λιμπρέττα του Βέρντι
    DM’s opera site libretti & information
    http://www.murashev.com/opera/Giuseppe_Verdi

  30. loukretia50 said

    Και μία Λουκία http://www.librettidopera.it/zpdf/lucialam.pdf

  31. Αγγελος said

    Τη γιαγιά μου ο γιος της την έλεγε χαϊδευτικά Λουκία, και ο πατέρας μου σχολίαζε «Η Λουκία η αθλία έκτανε τον σύζυγόν της.» Φαντάζομαι από παλιά μετάφραση του λιμπρέτου θα είναι…

  32. loukretia50 said

    και μερικά ακόμα
    Libretto Index by H. Weber
    https://www.cs.hs-rm.de/~weber/opera/libretto.htm

  33. Pedis said

    # 21, 22 – ναι, αλλά, ως προς την επιτυχία της προσαρμογής, πρόκειται για εξαίρεση ή για τον κανόνα;

    (Αναρωτιέμαι: αν υπήρχαν ικανοί καλλιτέχνες, συνθέτες και ποιητές που να μεταφράζουν και να προσαρμόζουν με επιτυχία τα λιμπρέτα, για ποιο λόγο δεν έγραψαν και δικά τους να παίζονται στην εθνική σκηνή;)

  34. sarant said

    26 Ετσι που τα λες είναι, ρώτησα και απ’ αλλού

    27 Δες όμως και το σχ. 15

    28 Δεν είχαν το 1998. Από τότε οι κάμερες, επειδή τοποθετήθηκαν παντού, απέκτησαν και γενπληθ. Φυσικά υπήρξε μια περίοδος αμηχανίας αλλά τελικά ο Δον Καμερόν κατατρόπωσε τον Λόρδο Κάμερον.

  35. ΓΤ said

    34γ Δεν προλάβαινα να ψάξω άλλο λεξικό, να δω εάν υπάρχει ο τύπος «οπερών». Σαφώς πλάθουμε τη γλώσσα, με κόντρα μπαϊράκι στα λήμματα. Οι όπερες βέβαια υπήρχαν και πριν το 1998.

    (Χτες μέσα σε σεπαρέ
    ακούστηκαν δύο αραί) 🙂

  36. Κιγκέρι said

    Όπερα αλά γκρέκα
    https://www.nationalopera.gr/arxeio/arxeio-parastaseon-pe/item/681-opera-ala-greka

  37. loukretia50 said

    35. Με τη σάρα και τη μάρα
    Θα ακούγεται κατάρα!

  38. sarant said

    35 Και όπερες υπήρχαν πριν το 1998 και κάμερες υπήρχαν. Όμως οι κάμερες έγιναν πανταχού παρούσες και έτσι καθιερώθηκε η γενπληθ τους. Οι όπερες δεν έγιναν πανταχού παρούσες κι έτσι δεν καθιερώθηκε.

    36 Λέει: Επιχειρείται, έτσι, μια απόδοση τιμής στη σπουδαία, μακρόχρονη παράδοση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στο αρχείο της οποίας υπάρχουν εξαιρετικές μεταφράσεις λιμπρέτων όλων των διάσημων έργων στην ελληνική γλώσσα, καθώς έως τη δεκαετία του ’70 όλες οι όπερες παρουσιάζονταν στην ελληνική γλώσσα.

  39. ΓΤ said

    Και μια και είπαμε για «κάμερα», να μην ξεχάσουμε και το ουσιαστικό «παρακάμερα», ιδίως στον α(θ)λητικό χώρο, με τους κλειδαροτρυπάκηδες των αποδυτηρίων, τις γαλατικές αβρότητες που την ήττα ακολουθούν, τους βυτιόκορμους με απύλωτο το στόμα κ.λπ. («Τι είδε η παρακάμερα του Alpha»), τους Ραβδούχους παρά τω Ευαγγέλω…

  40. Αρλουμποκυνηγός said

    Εξαιρετικό το άρθρο του κ. Σαραντάκου, πιστεύω ότι θα το εκτιμήσουν ακόμη και οι φανατικοί λάτρεις της Όπερας και της Οπερέτας. Πολύ ενδιαφέρον και διδακτικό είναι το απόσπασμα από τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, διότι δείχνει ότι οι τότε οπαδοί της Ανατολικής Παρατάξεως (Εκκλησία, Ρωσσικό Κόμμα, Φιλορθόδοξος Εταιρεία κλπ.) θεωρούσαν την Όπερα κάτι σαν τις ταινίες πορνό που διαφθείρουν την Νεολαία.

    ΑΜΕΣΩΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ από αυτό το απόσπασμα, ο Μακρυγιάννης τα βάζει με τον Θεόφιλο Καΐρη, γιατί δεν πιστεύει στην Αγία Τριάδα και κάνει λόγο για την «Φιλορθόδοξο Εταιρεία» που σχεδίαζε να ανατρέψει τον Όθωνα και οδήγησε τον Νικηταρά στην φυλακή. Τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη μπορούν να διαβαστούν και ως η πιό τρανή απόδειξη για το πώς η Ορθόδοξη Εκκλησία εμπόδισε συστηματικά τον ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟ στην Ελλάδα

    Τρομερά ενδιαφέρουσα είναι και η επιστολή της Βασίλισσας Αμαλίας, γιατί δείχνει πώς μάς έβλεπαν εκείνη την εποχή οι Ευρωπαίοι φιλέλληνες. Εδώ και 5 χρόνια έχουν κυκλοφορήσει σε βιβλίο (δεν θυμάμαι τον τίτλο και τον εκδοτικό οίκο) όλες οι Επιστολές του Όθωνα και της Αμαλίας που μιλάνε για τον Ελληνικό Λαό και τις εμπειρίες τους από τα ταξίδια σε κάθε γωνιά της Ελλάδος. Εξαιρετικά διδακτικό ανάγνωσμα, αλλά ποτέ δεν θα γίνει κτήμα του μεγάλου κοινού

  41. ΓΤ said

    Μπούκαρα και είδα τη διαθεσιμό των εισιτηρίων για Λαμερμούρα (γιατί είμαι γνωστή χαμούρα). Παίζουν λίγα σπέσιαλ ακόμα στους Βίπηδες στα 90 ευρώ. Εννοείται ότι θα πάω με τον GPoint. Αφού θα τα ‘χουμε πάρει χοντρά από τον Ιππόδρομο, ώστε να μπορούμε να στηρίξουμε τη σαραντάκειο προτροπή, θα κινήσουμε για Λυρική. Αυτονοήτως θα καταπλεύσουμε έφιπποι 🙂

  42. # 5

    Δεν το πρόσεξα. έτσι εξηγείται, τότε και τον Βέρντι τον έλεγαν Γκιουζέπε !

    # 13

    Μέχρι και τον Ναμπούκο είναι σίγουρο πως το λιμπρέττο έπαιζε ρόλο αλλά μετά τις μεγάλες όπερες Τραβιάτα, Ριγκολέττο, Μπάλλο ιν Μάσκερα, Ερνάνι, τους περισσότερους δεν τους ενδιέφερε τι λένε στη σκηνή αλλά οι μελωδίες και είναι φυσικό. Μετά από καμιά εικοσαριά φορές που το άοκούσανε κοιτάξανε και το λιμπρέττο. Ξέρεις πολλούς που ξέρουνε την υπόθεση της Κάρμεν ; την μουσική όμως όλοι !!

  43. loukretia50 said

    ΓΤ : πιθανό σενάριο μετά από (υποθετικό) ποδοσφαιρικό θρίαμβο:

    Άρες μάρες κουκουνάρες
    Και στην όπερα λαχτάρες
    όταν φθάσουν με φανφάρες
    δε θα συγκρατούν οι μπάρες
    των εφίππων τις φωνάρες

  44. loukretia50 said

    Opera singers sing for schoolchildren at lunch!
    και κρυφή κάμερα https://youtu.be/hQx2cXZk5o0

  45. Πέπε said

    @34:
    Ευχαριστώ – πράγματι, δεν είχα δει το #15. Αλλά αυτό που λέει δεν απέχει πολύ από αυτό που ήξερα κι εγώ. Απλώς δεν έχω περάσει πολλά χρόνια σε χορωδίες αλλά λίγο καιρό σε μία. 🙂

    Γιατί λοιπόν οι χορωδίες χρησιμοποιούν εσωτερικά αυτούς τους πιο προσαρμοσμένους τύπους; Μία απάντηση είναι βέβαια ότι πρόκειται για λέξεις που τις λένε συνέχεια, οπότε πέφτει πιο εύκολο να τις κλίνουν κατά τον οικείο (από τις υπόλοιπες λέξεις) τρόπο. Γιατί όμως δεν το λένε προς τα έξω;

    (Θα αντιτείνει κανείς ότι πάντα λέμε «ο τενόρος, ο μπάσος», όπως επίσης «ο μαέστρος» ή «τα φλάουτα» – αλλά αυτά ήδη στην αρχική τους ιταλική μορφή ήταν πολύ πιο έτοιμα να προσαρμοστούν στο ελληνικό κλιτικό σύστημα.)

  46. Γιάννης Κουβάτσος said

    40: Όχι οι επιστολές του Όθωνα, Βάτμαν, οι επιστολές της Αμαλίας στον πατέρα της:
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9789600515046–estia-anekdotes-epistoles-tis-basilissas-amalias-ston-patera-tis-1836-1853-ditomo-203593&ved=2ahUKEwi8ypXwyvzgAhVDXxoKHeNiBZoQFjAAegQIAhAB&usg=AOvVaw3yaCCoI4kJlsMhr-u5z2IJ

  47. Alexis said

    Στο νήμα για τον Μπαμπινιώτη και την απεύθυνση άφησα μνημειώδες σχόλιο 😂 το οποίο μεταφέρω αυτούσιο εδώ για να το διαβάσει και ο τελευταίος χριστιανούλης αναγνώστης: 😛

    Άσχετο, αλλά και (ολίγον) σχετικό, αφού μιλάμε για τον Μπάμπι:
    Ο Μπαμπινιώτης «δισκογραφήθηκε» πρόσφατα, εννοώ πως το όνομά του μπήκε σε στίχο ελληνικού τραγουδιού.

    «Μου αρέσουνε τα λάθη κύριε Μπαμπινιώτη μου
    στη σωστή ορθογραφία έφαγα τη νιότη μου»

  48. spiridione said

    Η περιπαθής μελωδία υπάρχει σε συλλογή διαφόρων νέων ασμάτων (πρώτη έκδοση 1855). Εκεί υπάρχουν και άλλες μεταφράσεις από άριες.
    https://books.google.gr/books?id=oxVeAAAAcAAJ&pg=PA52&dq=%22%CE%A3%CF%85+%CF%80%CE%BF%CF%85+%CF%80%CE%AD%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%B5%CF%82+%CF%83%CF%84%CE%B1+%CF%8D%CF%88%CE%B7&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwizw4qfzfzgAhVExcQBHX6RCoQQ6AEILDAB#v=onepage&q=%22%CE%A3%CF%85%20%CF%80%CE%BF%CF%85%20%CF%80%CE%AD%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%B5%CF%82%20%CF%83%CF%84%CE%B1%20%CF%8D%CF%88%CE%B7&f=false

  49. sarant said

    48 Μπράβο, πολύ ενδιαφέρον το εύρημα!

    47 Το παρουσίασε και ο ίδιος με καμάρι στο Προσωποδίκτυό του.

  50. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας καὶ καλή σαρακοστή.

    Ἄκρως κατατοπιστικὸ τὸ σημερινό· ἰδιαίτερα γιὰ κάποιους ἄσχετους ὅπως ἡ ἀφεντιά μου.

    Μιᾶς καὶ εἶμαι σκράπας σὲ θέματα ὄπερας θ᾿ ἀσχοληθῶ μὲ κάποια λεξιλογικά.

    Ὅπως βλέπω στὴ Βικιπαίδεια, «Καντέντσα (ιτ. cadenza) ονομάζεται το μουσικό μέρος … που έχει σκοπό την ανάδειξη των δεξιοτεχνικών ικανοτήτων του εκτελεστή-σολίστα.

    Ὅπως εἶναι τὸ ταξίμι στοὺς λαϊκοὺς ὀργανοπαῖκτες ἢ ὁ ἀμανές στοὺς παλιοὺς τραγουδιστές τοῦ παραδοσιακοῦ τραγουδιοῦ καὶ κάποιους ρεμπέτες (Παγιουμτζῆς, Ρούκουνας κλπ).

    Βλέπω ἐπίσης καὶ ἐξιταλισμὸ τῶν σκωτσέζικων ὀνομάτων στὴν ὄπερα (π.χ. Λουτσία, Ἐργκάρντο, Ἐνρίκο, Ἀρτοῦρο). Προφανῶς αὐτὸ ἦταν γενικότερη τάση κατὰ τὸν 19ο αἰῶνα· γι αὐτὸ καὶ ὁ ἀντίστοιχος ἐξελληνισμός, ὅπως Βύρων, Ἅμιλτων, Ἅστιγξ-Ἅστιγγος (Hastings) κλπ.

  51. loukretia50 said

    Και ένας κατάλογος βιβλίων για την όπερα, που δίνει ιδέες για όσους ενδιαφέρονται
    https://www.bookscrolling.com/the-best-books-about-or-featuring-the-opera-nonfiction-fiction/

  52. loukretia50 said

    Aναφορές σε μύθους που ενέπνευσαν συνθέτες
    Operas based on myths and legends
    https://www.eno.org/discover-opera/operas-based-myths-legends/

  53. sarant said

    50 Και σε έργα για βιολί υπάρχουν καντέντσες, που δεν τις έχει γράψει ο συνθέτης αλλά τις προσθέτει ο κάθε εκτελεστής. Σε μερικές περιπτώσεις μάλιστα μπορεί να δεις την τάδε σονάτα του Μότσαρτ να παίζεται από κάποιον σολίστα και να σημειώνεται στον δίσκο ότι οι καντέντσες είναι πχ του Χάιφετς ή άλλου επιφανή βιολιστή.

  54. 47 Να γράψουμε κι εμείς για τον Νικοκύρη. Εγώ προτείνω:

    καθημερνά λεξικογραφείς κυρ Σαραντάκο μου
    μα δεν φεύγουνε τα λάθη απο πάνω μου

  55. loukretia50 said

    54. Τα λάθη δε θα φύγουνε, όμως να μη σε νοιάζει,
    σωστά μπορεί να φαίνονται καθώς η γλώσσα αλλάζει!

  56. Pedis said

    -> 33 – δεν είναι φυσιολογικό να σκεφτεί κανείς ότι με τη μεταγλώττιση και τη μουσική προσαρμογή το αθηναικό κοινό παρακολουθούσε μια εντελώς διαφορετική όπερα;

    Φυσικά, η μεταγλώττιση θα έκανε το έργο πιο οικείο στο κοινό και δεν θα έβαζε ανυπερβλητα, για την προετοιμασία και την εκπαίδευσή του, προβλήματα ερμηνείας στους τραγουδιστές λόγω γλώσσας.

    (Τόση δουλειά και κόπος (θάταν φτηνά, φαντάζομαι) για την ικανοποίηση μερικών εκατοντάδων μεσο-μεγαλοαστικού κοινού για νάχει να λέει ότι πάει στην όπερα!)

  57. sarant said

    56 Σε διεθνή κλιμακα συνηθιζόταν η μεταγλώττιση οπερών (σικ, ρε). Ήταν ο κανόνας εκτός από τις πολύ μεγάλες σκηνές.

  58. loukretia50 said

    56. Σίγουρα σ΄ένα βαθμό θα ήταν διαφορετικό έργο, αλλά τελικά, όπως γράφεις, ήταν ο καλύτερος τρόπος για να ξεπεραστεί το εμπόδιο της γλώσσας για τους καλλιτέχνες και να εξοικειωθεί με το είδος το κοινό που αγνοούσε τη γλώσσα. Δηλαδή και να την ήξερε, άντε να καταλάβει τι ακριβώς λένε!
    Μήπως θα καταλάβαιναν τις κωμωδίες του Αριστοφάνη στο πρωτότυπο?

  59. leonicos said

    Πολύ μου λείψατε

    Εχω κλείσει από καιρό, εωρείο λίγο πλάγια αλλά καλά. Στο ίδιο σημαέιο σχεδόν πάντα. Αλλάδυσκολεύομαι ακόμα να εξοικειωθώ με το χώρο. παράλληλα και το
    Απόλλων στην Σταδίου άρχισε ξανά να δουλεύει και πρέπει να το υποστηρίξουμε.

    Πολλ για την Πράγα, αλλά να είμα πιο ξεκούραστος.\\

    Πάω να δω αυτά που έχασα

  60. ΓΤ said

    43 Ναι, αλλά στη θήκη δίπλα απ’ τη σέλα παίζουμε μπάλα με υπερρεάλ Σπύρο Κανιούρα! 🙂

  61. sarant said

    58 Τα ιταλικά της όπερας έχουν αρκετές διαφορές από τα σημερινά και στη γραμματική (απλός αόριστος, πληθυντικός ευγενείας) και σε λέξεις

  62. cronopiusa said

  63. Pedis said

    # 57 – αυτή την πληροφορία την αγνοούσα.

    # 58 – δεν το βρίσκω καλό επιχείρημα: η μεταγλώττιση στην όπερα αναγκαστικά θα απαιτεί αλλαγές στη μουσική.

    Λυρική όπερα =(περίπου) μουσική (+ μερικά πετυχημένα ποιητικώς κομμάτια).

    Το δράμα είναι απλό. Αν κάποιος έχει πληροφορηθεί χοντρικά τι γίνεται σε κάθε σκηνή, η μουσική τον καθοδηγεί να καταλάβει τι διαμοίβεται. Έτσι κι αλλιώς, αν δεν διαβαστούν από πριν, τα λιμπρέτα (λ..χ τα ιταλικά) δεν είναι πλήρως κατανοητά ακόμη και στο αυτί του μέσου Ιταλόφωνου.

  64. loukretia50 said

    63. Γιατί εγώ νομίζω ότι δε διαφωνούμε?
    Προσωπικά δεν καταλάβαινα, αν δεν ήμουν καλά διαβασμένη! Πολύ γρήγορα άφηνα να με παρασύρει η μελωδία.
    Κι αυτό σε φάση που υποτίθεται μιλούσα καλά ιταλικά!

    Αυτή βέβαια είναι μια ντίβα!
    UNA PARODIA DEL DUETO DE LA ÓPERA «DON GIOVANNI»
    LA CI DAREM LA MANO https://youtu.be/Im81aCGAcJM

    Και υπάρχουν και τα παρατράγουδα
    Opera Singer scared a pianist
    with high pitch https://youtu.be/uWVSslZphOk

    (ελπίζω να φανούν μόνο τα λινκ!)

  65. loukretia50 said

    60. ΓΤ
    Με την ποίηση σημαδούρα
    Και ασίγαστη πρεμούρα
    Έτοιμος να κατακτήσεις
    «τσιτσιράβλους» συγκινήσεις
    σε υψικαμίνων πτήσεις?

    Προσοχή στην προσγείωση!

  66. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    Η Λουκία (που δεν την λεν Λουκία)

    Αφιερωμένο στους μπαρόβιους μουσικούς και μουσικόφιλους της γενιάς μας (Νούφαρα 4.00,….).

    Η Λουκία (που δεν την λεν Λουκία) φόρεσε ένα αιθέριο, ρομαντικό φόρεμα της συνονόματης Λουκίας και πήγε στο μπαρ της Ρατκας, MONTPARNASSE, της Χάρητος, οπού σέρβιρε ακόμη η Ζυράνα πριν γίνει 33 και εκδώσει την “Περσινή αρραβωνιαστικιά”.

    Ήταν αργά και ήταν γεμάτο. Στην μικρή μπάρα έπινε το scotch του ο υφυπουργός Τσαλδάρης μετέπειτα Πρόεδρος τη Βουλής( κλασσικός Εγγλέζος με τα μαύρα του γυαλιά και την κλειστή ομπρέλα) ενώ χαριεντίζονταν με την ιδιοκτήτρια.

    Δοκίμασε στο “Απέναντι” της Ράτσας στην οδό Χάρητος ( όσοι δεν έβρισκαν θέση εκεί, πήγαιναν … απέναντι! ), άλλα και αυτό γεμάτο.

    Τι λούκι σκέφτηκε, άσε που περνώ μεγάλο λούκι, χάλασε και ο αρρεβώνας με τον Αλκιβιάδη….

    Σιγά μην καθόταν μαζί μου. Αυτός έχει πάει με την …μισή Αθήνα και να μην χαλάσει, χαλασμένη σχέση εξ αρχής θα ήταν.

    Τα πόδια της την έσυραν τελικά στο “Λούκι” του Αλέξη Γκόλφη, γνωστός στο ευρύ τηλεοπτικό κοινό από το ρόλο του Μανωλιού στη σειρά “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται”, στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Ήταν το εμβληματικό μπαρ στην οδό Χάρητος, με το “Σκεπτόμενο” του Ροντέν φωτισμένο στην είσοδο. Υπόγειο μπαρ 2 επιπέδων. Ένα στέκι συνυφασμένο με καλά και κακά νέα και καταστάσεις όπως όλα τα πράγματα στη ζωή.

    Όταν κατέβηκε την σκάλα έπαιζε το δίσκο Heavy Weather, του άγνωστου -σε πολλούς- jazz-rock group Weather Report.

    Το παιχνιδιάρικα αρχικά jazz standard (”Birdland” του Zawinul) και το δεύτερο νοσταλγικό θέμα του Zawinul “A Remark You Made” την ηρέμησαν, ενώ στην συνέχεια το “Teen Town” του Pastorius και το “Harlequin” του Shorter την ταξίδεψαν αλλού.

    Τότε ήταν που γνώρισε τον Χρήστο…..

    […….]

    23 Μαρτίου 2009

    Στην συναυλία του Wayne Shorter Quartet στο Μέγαρο Μουσικής, πήγαν με τον Χρήστο και την κόρη τους που σ’ εκείνη την φάση άκουγε ακόμη κάτι εκνευριστικά τραγούδια της πρώτης δεκαετίας των 00’s όπως Eminem, Black Eyed Peas, T.I., 50 Cent, Kanye West, …, Jay-Z, Avril Lavigne.

    Ευτυχώς οι γονείς της την έπεισαν να ακούει Franz Ferdinand , The Killers , Coldplay, άλλα δύσκολα άκουγε Diana Krall και Norah Jones,

    Τι συναυλία .. με Brian Blade στα τύμπανα, ο John Patitucci στο μπάσο και ο Danilo Perez στο πιάνο. Ήταν μια συναυλία όνειρο… η σύγχρονη jazz όπως την βλέπει ο θρύλος Wayne Shorter. Έπαιξαν δικές του συνθέσεις, σύγχρονη jazz, άλλα και διασκευές των jazz standards. Έχουν τόσο πολύ προσωπικό, χαραγμένο ήχο και τόσο ωραίο παίξιμο… ήταν μαγικά!

    Η Λουκία (που δεν την λεν Λουκία) φορούσε εκείνο το αιθέριο, ρομαντικό φόρεμα της συνονόματης Λουκίας όταν πρωτογνώρισε τον Χρήστο στο Λούκι, ενώ – σε γενικές γραμμές κατάφεραν να βγουν και οι δυο τους από…. το λούκι. Ευτυχώς δεν είχε παχύνει πολύ και το φόρεμα ήταν φαρδύ.

    17-8-2016

  67. BLOG_OTI_NANAI said

    40: Μπατμαν, πριν ανοίξεις το γνωστό κουτάκι, φρόντιζε να μαθαίνεις ότι η Εκκλησία είχε δώσει κτήμα για να χτίσει ο Καΐρης το διδασκαλείο του, αλλά όπως σωστά λέει ο Μακρυγιάννης, τα καραγκιοζιλίκια τα έκανε δυστυχώς ο Καΐρης ο οποίος ΝΤΥΝΟΤΑΝ ορθόδοξος παπάς λες και ήταν απόκριες τη στιγμή που δεν πίστευε καν. Απλώς είχε φτιάξει δική του θρησκεία και βασικός του σκοπός ήταν να αποκτήσει ποίμνιο κάνονας ανενόχλητος προσηλυτισμό φορώντας το ράσο και γι’ αυτό οι γονείς που έστελναν τα παιδιά τους τα είχαν πάρει το κρανίο διότι. Άλλωστε οι πάντες έβριζαν τον Καΐρη για την τακτική του αυτή αφού έπαιζε κρυφτούλι ακόμα και όταν οι πάντες είχαν μάθει το τέχνασμα του.

    Επίσης η νεοπαγανιστική ασχετοσύνη μπλέκει τα ήθη και τις εποχές. Τα ίδια λέτε οι ψεκασμένοι και για το «θέατρο» της ύστερης αρχαιότητας, το οποίο απεχθανόταν ακόμα και ο ίδιος ο Ιουλιανός διότι πλέον δεν ήταν «αρχαία τραγωδία», αλλά μια πραγματική τραγωδία με χοντρά αστεία, νάνους, γυμνά, τερατόμορφες υπάρξεις κ.λπ. κ.λπ.

    Έτσι λοιπόν, συχνά οι τραγουδίστριες της όπερας εκείνες τις εποχές ήταν και κάτι σαν πόρνες πολυτελείας, γι’ αυτό άλλωστε ο Ανδρεάδης έμμεσα κατηγορεί τον Ροΐδη ότι εξαφάνισε την περιουσία του πατέρα του ξοδεύοντας αλόγιστα τεράστια ποσά για να ρίξει στο κρεβάτι του διάφορες «πριμαδόνες». Αυτά ήταν γνωστά στους πάντες και γι’ αυτό συχνά προκαλούσαν δυσμενή σχόλια.

  68. Prince said

    Opera δεν είναι ήδη πληθυντικός; (του opus)

  69. Παναγιώτης Κ. said

    Όπερα και…Ελληνιστί, μελόδραμα.
    Η οπερέτα πως αποδίδεται στα Ελληνικά;

    Όταν γίνεται λόγος για οπερέτα τότε οι περισσότεροι εξ ημών σκεφτόμαστε τον Θεόφραστο Σακελλαρίδη με τον «Βαφτιστικό» και τον Νίκο Χατζηαποστόλου με τους «Απάχηδες των Αθηνών».

    Σε όπερα με ελληνικό θέμα και ελληνική μουσική τι υπάρχει;
    Ο Ερωτόκριτος θεωρείται μελόδραμα;

    Θα ήταν ενδιαφέρον να υπάρξει μια σύγχρονη ελληνική όπερα.
    (Μήπως υπάρχει και δεν το ξέρω;)
    Μια όπερα με οικείες σε μας μουσικές.

  70. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    13.

    Αγαπητε nikplos

    Ι.To 2005 βρέθηκα στην Λάρισα οπού συνάντησα άλλους δυο συμφοιτητές μου. Τους είπα να πάμε στην Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας – Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα, … Εκείνη την μέρα, στην Λάρισα των 140.000 κατοίκων, μόλις τρία εισιτήρια κόπηκαν στην Πινακοθήκη….

    1. Παλαιότερα είχα υποστηρίξει – και δικαίως- ότι η τέχνη παράγεται -κυρίως- από τα «κακά» παιδιά της αστικής τάξης και (να προσθέσω) από ορισμένα ευαίσθητα/φευγάτα/πονεμένα άτομα άλλων τάξεων της αρμοδιότητας …. που ασχολούνται επιμόνως με την γραφή για προσωπικούς/θεραπευτικους σκοπούς .

    2. Εφ’ όσον τέτοια τάξη δεν υφίσταται πλέον μεταπολεμικως, είναι ευνόητη η δυσκολία αναπαραγωγής κάλων λογοτεχνών, …., ενώ οι καλοί αναγνώστες και ακροατές ανήκουν σε ένα περιορισμένο κύκλο.

    3. Η αγάπη για την τέχνη αποτελούσε εσωτερική ανάγκη για έφηβους-νέους της εποχής μου… Η δηθενια των νεόπλουτων (όπου το κοστούμι Dior «φορούσε» τον νεοεισελθοντα στην ανώτερη τάξη, η βιλλα γέμιζε με αντίκες από Βουλγαρία ή Ρουμανία ενώ η μεγαλονοικοκυρα ισχυριζόταν ότι ήταν της γιαγιάς της , κ.λπ.) και η αμηχανία τους ήταν εμφανής στο Ηρώδειο, το Μέγαρο, στην Εθνική Πινακοθήκη, την Λυρική,…., το ΚΠΙΣΝ,….

    4. Το ΠΑΣΟΚ παρέλαβε εκατομμύρια επαρχιώτες, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες νέοι γαλουχήθηκαν κυρίως από το ΚΛΙΚ και το ΝΙΤΡΟ του Π. Κωστοπουλου.

    5. Η ΝΔ δεν μπορούσε να κάνει πολλά πράγματα για τον Πολιτισμό.

    6. Έτσι ο ΣΥΡΙΖΑ ξαναπαρελαβε τα 4/5 πασοκων και νυν όψιμων συριζεων…

    ΙΙ. Είχα αγοράσει την συλλογή διηγημάτων του Μ. Μητσακη ….. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση ότι το 1890 δεν έχει μεγάλες διαφορές στην νοοτροπία των μικροαστών (απέχθεια προς την χειρωνακτική εργασία, παρασιτισμός μεσιτεία, πολυσθενεια των εισοδημάτων,…) σε σχέση με το 1970-1980 (τους σημερινούς 60-ρηδες)

    Κατα την ανάγνωση του διηγήματος «Παρά την δεξαμενήν» εις το υπαίθριο καφενείο της όποιας, ήδη από το 1976 ήμουν τακτικός θαμώνας επί πολλές ώρες ως φοιτητής… και ακόμη και σήμερα, αλλά αραιότερα…, ενθουσιάστηκα απο το κάτωθι τέλος του διηγήματος :
    «…τον σύγχρονον εν Ελλάδι πολιτισμόν, τον σύγχρονον εν Ελλάδι βίον, κατά το ήμισυ ευρωπαϊκόν και το ήμισυ έλληνα, κατά το ήμισυ φράγκον και κατά το ήμισυ ανατολίτην, δομινοφορούντα μασκαράν, επιχρυσωμένον τενεκέν, βρακάν με ψηλό καπέλλο…»

    όπου προ 100 και πλέον ετών αναφέρει αυτά που σχολιάζω στην καθ’ημας δυτικοανατολικη Ελλάδα των γαλλικών με πιάνο (εκ των όποιων μερικοί/ες ΚΚΕεσ.) μαζί με τα κλαρίνα της Ομόνοιας και την τσιφτετελ-λαδα,…την όψιμη συχνά παρασιτική ή μεταπρατική μεγαλοαστική και αστική τάξη(μίγμα γόνων ευπόρων αριστερών, μαυραγοριτών και παλαιοτέρων τζακιών)

    ΥΓ Αρχίζω να πιστευω ότι μια σημαντική κυρίαρχη αντίθεση είναι Πολιτισμός εναντίον Βαρβαρότητας.

  71. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    » …Το γέρο Λόντο, οπού δεν έχει ούτε ένα δόντι, τον παλάβωσε η Ρίτα Μπάσσω »

    Αὐτὸς ἔλεγε, νομίζω, τὸ «Μπλάβο, Λίτα» ποὺ εἶχε γίνει σλόγκαν ἐκείνη τὴν ἐποχή.

  72. giorgos said


    Αφιερωμένο στούς θαυμαστές τού «Στρατηγού»…:-)

  73. Δημήτριος Γ. said

    Ευχαριστώ για ένα ακόμα θαυμάσιο άρθρο.

    Ομολογώ το «σοπράνες» ΔΕΝ μου ακούγεται καλά, εγώ δεν θα το έλεγα. Για όποιον το χρησιμοποιεί, με γειά του με χαρά του. Το ίδιο και με το «των καμερών»· ναι μεν γραμματικώς είναι σωστό αφού οι (ξένες) αυτές λέξεις μπήκαν στην γλώσσα αλλά το άκουσμα ξενίζει. Πάντως, όταν στα ιταλικά λέμε alto-alti, soprano-soprani γιατί όχι και στα ελληνικά σοπράνο-σοπράνι και άλτο-άλτι;

    Προφανώς και μπορούμε να σχηματίσουμε νέες λέξεις, το πρόβλημα όμως για μένα είναι στην σημασία που δίνουμε σε κάθε λέξη που ..εφευρίσκουμε (με βάση την ετυμολογία) και κατά πόσο πλουτίζουμε την γλώσσα ή απλώς την …νερώνουμε. Η αλήθεια είναι ότι τις τελευταίες δεκαετίες ακούγονται πολλά σόλοικα και νεολογισμοί και πολύ φοβάμαι ότι ΚΑΙ εδώ μάλλον παίζει ρόλο η προσωπική πολιτική (= κομματική;) ιδεολογία του καθενός. Ας μιλήσουν οι ειδικοί, εγώ τουλάχιστον θεωρώ ότι η γλώσσα σαφώς πρέπει να εμπλουτίζεται αλλά μέσα από υπάρχοντες κανόνες. Εσχάτως όμως μήπως φτιάχνουμε κανόνες για να …»νομιμοποιήσουμε» γλωσσικά ατοπήματα; Πάντως όπως ήδη προαναφέρθηκε, στο ΛΚΝ (το οποίο εγώ εμπιστεύομαι και χρησιμοποιώ) αυτές οι λέξεις ΔΕΝ υπάρχουν, προς το παρόν τουλάχιστον.

    Ο βίος και η πολιτεία του του Μακρυγιάννη έχει σχεδόν θεοποιηθεί, αλλά έχει και πολλά αμφιλεγόμενα σημεία. Η μαρτυρία του είναι σαφώς μία κατ’ εξοχήν πρωτογενής πηγή, αλλά σίγουρα ΟΧΙ τρανή απόδειξη για το πώς «η Ορθόδοξη Εκκλησία εμπόδισε συστηματικά τον ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟ στην Ελλάδα». Η ανάγνωση αυτή είναι ανιστόρητη, άδικη και δυστυχώς για ακόμα μία φορά ιδεολογικώς φορτισμένη. Παρά τα όποια λάθη και τα στραβά, «το παπαδαριό» στην νεότερη Ελλάδα πρόσφερε, δεν εμπόδισε και το λέω εγώ που είμαι αγνωστικιστής. Όμως, η αφήγηση του Μακρυγιάννη μας οδηγεί σε μιά μεγάλη αλήθεια: Το νεότερο ελληνικό Κράτος από την πρώτη στιγμή της δημιουργίας του και μέχρι και σήμερα βρίσκεται (όπως εύστοχα αποτύπωσε ο Σουρής στο «Δυστυχία σου Ελλάς») σε μία διαρκή υπαρξιακή σύγκρουση: Δεν είναι ούτε ευρωπαίος, ούτε ανατολίτης, αλλά ένα «μεταλλαγμένο», περίεργο …πλάσμα, το οποίο άλλοτε προσπαθεί να συμπεριφερθεί ευρωπαϊκά, άλλοτε επιδιώκει να μιμηθεί την εξ ανατολών κουλτούρα, παραμένει δηλαδή ένας ατάλαντος μεταπράτης. Αποτέλεσμα, να μην καταφέρνει τίποτα από τα δύο, να παραμένει πολιτισμικά μετέωρος και να γίνεται εύκολη λεία των έξωθεν «Σειρηνών».

    Κλείνοντας, χρήσιμο θα ήταν η κριτική περί «εκσυγχρονισμού» να περιλαμβάνει i) την ιστορική συγκυρία, ii) την ελληνική ιδιοσυγκρασία και iii) ακριβέστερη ορολογία. Η σημερινή ελληνική(;) κοινωνία ΔΕΝ έχει τις ίδιες ανάγκες με εκείνη της Οθωνοκρατίας. Ο «εκσυγχρονισμός» του -τότε- νεοσύστατου ελληνικού Κράτους αποτελεί πλέον παρελθόν και αντικείμενο ιστορικής μελέτης. Σαφώς πολλά έγιναν λάθος, ίσως όλα, αλλά τίποτα δεν αλλάζει πια. Σήμερα όμως, «εκσυγχρονισμός» της σημερινής Ελλάδας, πρωτίστως και αμέσως πιστεύω ότι θα ήταν η πλήρης «απελευθέρωση» της ελληνικής κοινωνίας από τα πάμπολλα αριστερο-κεντρο-δεξιά ιδεολογήματα των τελευταίων 100+ ετών, η ανάδειξη ενός νέου υγιούς πολιτικού λόγου καθαρού από εμμονές και θέσφατα, και εν τέλει, η ανοικοδόμηση μιας Ελλάδας για τον 21 αι. και παραπέρα, η οποία χωρίς ιδεοληπτικές αγκυλώσεις, να βασίζεται κυρίως πάνω στην μακραίωνη παράδοση, ιστορία και πολιτισμό μας.

    Νά ‘στε καλά!

    ΔΓΠ

  74. spiridione said

    Και κάτι σχετικό
    Κωνστάντζας Γεωργακάκη, Θέατρο Αθηνών: Οι παραστάσεις στα χρόνια του Όθωνα
    http://www.grissh.gr/system/articles/assets/54d3/493b/d36a/361d/7700/00ce/original/JRN-3443_UZ5111_08.pdf?1423132987

  75. leonicos said

    Ενημερώθηκα γι’ αυτά που είχα χάσει.

    Υπέροχα άρθρα και σχόλια

    Μερικά δε άκρως ενημερωτικά. Ισθαλιτερα με τον χαλβά.

    Εντύπωση μού έκανε ο φιλος μου ο Ιακωβος ο Αδελφόθεος στο 127 του χαλβά, Βεβαώς απαντήθηκε από τον Πέπε, αλλά εξακολουθώ ν’ απορώ:

    Με τόση εμβρίθεια, πώς δεν κατάλαβε ότι υποστήριξε το ακριβώς αντίθετο αυτού που ήθλς να υποστηριξει;

    Η λέξη όντως καταγράφεται σε ελληνικάο κείμενο, όπως η Αθηνά, η Λάρισα και η μίνθη, αλλ’ αυτό δεν αποδεικνύει ΄τι είναι ευθύς εξ αρχής ελληνικές.

    Τι κρίμα, τόση γνώση, τέτοιο λαμπρό επιτελέο και να στέφονται από τόση απροσεξία.

    Αλλά τον δικαιολογώ και τον υποστηρίζω. Πολύ συχνά η έντονη επιθυμία τυφλωνει, σαν τον ποντικό που πάει στο τυρί και δεν βλέπει τη φάκα, ή σαν τον Γς που όποια γυναίκα δει, νομίζει ότι της αρέσει.

  76. spiridione said

    Για το παλιάμπελο: ο Ν. Πολίτης στις Παροιμίες του δεν έχει κάποιο σχόλιο για τη Ρίτα Μπάσο.
    https://books.google.gr/books?id=z0AlBgAAQBAJ&pg=PA167&lpg=PA167&dq=%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%AC%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%BF&source=bl&ots=WCLfA7OsYt&sig=ACfU3U3GMl6SBqGOsVmv9c0TVIc_HGp2JQ&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwj1gIbs6PzgAhUmyIUKHYo8Aoc4PBDoATAEegQIBhAB#v=onepage&q=%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%AC%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%BF&f=false

    Υπάρχουν αναφορές της και στην Ανατολική Θράκη
    http://repository.kentrolaografias.gr/xmlui/discover?rpp=10&etal=0&query=%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CE%BC%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%BF&scope=/&group_by=none&page=1

  77. Κιγκέρι said

    69 : Παναγιώτη Κ,
    για την σύγχρονη ελληνική όπερα γράφω εδώ όσα ξέρω:

    Το 1997 παρουσιάστηκε στο Μέγαρο Μουσικής η Όπερα των Σκιών του Νίκου
    Μαμαγκάκη, σε λιμπρέτο του Νάσου Θεοφίλου, βασισμένη στο θέατρο σκιών.
    Εδώ μια συνέντευξη του συνθέτη σχετικά με το έργο:
    https://www.tovima.gr/2008/11/24/opinions/o-karagkiozis-sto-megaro-2/
    Ο Μαμαγκάκης έγραψε και την όπερα Ερωφίλη, βασισμένη βέβαια στην τραγωδία του Χορτάτζη, η οποία παρουσιάστηκε στο Ηρώδειο το 2003.
    Και τα δύο αυτά έργα έχουν κυκλοφορήσει σε cd από την εταιρία Ιδαία που δημιούργησε ο ίδιος ο Μαμαγκάκης για να εκδόσει το έργο του.
    Στο youtube επίσης υπάρχουν αρκετά αποσπάσματα και από τα δύο.

    Τον Νοέμβριο του 2014 και ξανά τον Μάρτιο του 2016, η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσίασε στο Μέγαρο τη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη σε μορφή όπερας. Τη μουσική έγραψε ο Γιώργος Κουμεντάκης και το λιμπρέτο ο Γιάννης Σβώλος. Αυτό το έργο κατά τη γνώμη μου αντιπροσωπεύει τη σύγχρονη ελληνική όπερα, είναι εξαιρετικό κι αν η ΕΛΣ το ξαναπαίξει, μην το χάσετε!

    Το 2018, η Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ παρουσίασε την όπερα Z του Μηνά Μπορμπουδάκη, η οποία βασίζεται στο ομότιτλο μυθιστόρημα του Βασίλη
    Βασιλικού. Δεν το είδα, δεν ξέρω περισσότερα, βάζω το τρέιλερ:

    Τώρα, η «Κερένια κούκλα» του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου ανεβαίνει σε μορφή όπερας από τις 7 Μαρτίου και για οκτώ παραστάσεις στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Την όπερα έχει συνθέσει ο Τάσος Ρωσόπουλος, ύστερα από παραγγελία της Εναλλακτικής Σκηνής της ΕΛΣ, πάνω σε λιμπρέτο του Γιάννη Σβώλου (αυτό θα το δω την Κυριακή). Το σχετικό δείγμα εδώ:

  78. ΣΠ said

    Άν λέμε «σοπράνες» στον πληθυντικό θα έπρεπε και να μπορούμε να το κλίνουμε. Και πώς θα έκανε η γενική ενικού; Άσε που και η ονομαστική δεν ταιριάζει στο κλιτικό σύστημα της ελληνικής. Οπότε; Το αφήνουμε άκλιτο στον ενικό και το κλίνουμε στον πληθυντικό; Και η γενική πληθυντικού; Σοπράνων ή σοπρανών;

  79. Κιγκέρι said

    Νικοκύρη, περιμένω έγκριση!

  80. voulagx said

    #77: Ενικος: Ον.: Η σοπράνο, Γεν.: της υψίφωνης
    Πληθ.: Ον.: οι υψίφωνες ή οι σοπράνες, Γεν.: των υψιφώνων 🙂

  81. BLOG_OTI_NANAI said

    Η Εστία κάτι αναφέρει για παλιάμπελο και μελόδραμα, αλλά αν βγήκε από εκεί η παροιμία, ποιος ξέρει:

  82. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, πολύ ωραία κάμποσα σχόλια!

    73α δεν θα πούμε οι σοπράνι διότι δεν μιλάμε ιταλικά.

  83. BLOG_OTI_NANAI said

    81: Έκανα λάθος στην επιλογή, αλλά φαίνεται τέλος πάντων.

  84. ΓιώργοςΜ said

    Καλησπέρα από τα βροχερά Χανιά.
    Την όπερα δεν την κατέχω καθόλου, έτσι παραμένω στο «αεί διδασκόμενος» (το ρήμα το τρώμε).

    77 >η ονομαστική δεν ταιριάζει στο κλιτικό σύστημα της ελληνικής

    Πώς, η σοπράνα της σοπράνας, κατά το φακλάνα, νταρντάνα κλπ

  85. tryfev said

    1. Είδα τη Lucia πολύ μικρός στο Δημοτικό Πειραιά από το θεωρείο της θείας μου που ήταν δημοτική σύμβουλος. Θυμάμαι ελάχιστα πράγματα.

    2. Το θέατρο Μπούκουρα που αναφέρεται, ανήκε στον αδελφό της Ελένης Μπούκουρα-Αλταμούρα, που πήγε στην Ιταλία να σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών ντυμένη άντρας γιατί οι γυναίκες δεν γίνονταν δεκτές. Ερωτεύτηκε τον καθηγητή της Σαβέριο Αλταμούρα και έκανε μαζί του τρία παιδιά, μεταξύ των οποίων και ο Ιωάννης Αλταμούρας, θαυμάσιος ζωγράφος (κυρίως θαλασσογράφος) που σπούδασε στην Κοπεγχάγη με υποτροφία του (Δανού) βασιλιά Γεωργίου του Α΄ και πέθανε νεότατος. Για περισσότερα, σας παραπέμπω εδώ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%AD%CE%BD%CE%B7_%CE%9C%CF%80%CE%BF%CF%8D%CE%BA%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B1-%CE%91%CE%BB%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%B1

    Το βιβλίο της Ρέας Γαλανάκη που αναφέρεται στην προτεινόμενη βιβλιογραφία το έχω διαβάσει και είναι αρκετά ενδιαφέρον

    Η Οικογένεια Χρυσίνη ή Μπούκουρα (αν δεν κάνω λάθος προέρχεται από την αλβανική λέξη bukur που σημαίνει ωραίος) έχει ένα τεράστιο παραθαλάσσιο σπίτι στις Σπέτσες που φαίνεται καθαρότατα από την απέναντι Κόστα. Εκεί προσκληθήκαμε πριν 20 χρόνια από φίλη γιατρό του Ερυθρού Σταυρού και τον σύζυγό της, του οποίου η πρώτη γυναίκα ήταν απόγονος των Μπούκουρα και η κόρη του συνιδιοκτήτρια του σπιτιού και μας παρατέθηκε ένα λουκούλλειο γεύμα με θαλασσινά, μεταξύ των οποίων και μια τεράστια σφυρίδα. Το σπίτι είναι πραγματικό μουσείο με εκμαγείο του χεριού του Ιωάννη Αλταμούρα, πίνακες, παμπάλαια βιβλία και άλλες αντίκες.

    3. Δεν έχω πρόθεση να ανοίξω συζήτηση για το Μακρυγιάννη, αλλά πιστεύω ότι είναι υπερτιμημένος.

  86. Πέπε said

    @63:
    > > η μεταγλώττιση στην όπερα αναγκαστικά θα απαιτεί αλλαγές στη μουσική

    Αυτό μπορεί να αποφευχθεί, αλλά με πιθανό κόστος το αντίστροφο, η μετρικά κατάλληλη μετάφραση (που ταιριάζει δηλαδή απόλυτα στη δοσμένη μουσική) να απομακρύνεται από το νόημα του αρχικού κειμένου.

    Έτσι κι αλλιώς δεν τίθεται θέμα κατανόησης: και στα ελληνικά να το ακούς, κατά κανόνα είναι τόσο αλλοιωμένοι οι φθόγγοι που πρέπει να τα βλέπεις και γραμμένα.

  87. sarant said

    86 Εννοείται ότι δεν γίνονται αλλαγές στη μουσική, ο στίχος προσαρμόζεται όπως άλλωστε γίνεται και με τα μιούζικαλ ή τις μεταφορές ξένων τραγουδιών

  88. BLOG_OTI_NANAI said

    Το δεύτερο παλαιότερο «παλιάμπελο» μετά το 81

  89. Κιγκέρι said

    Αν και μπορώ άνετα να πω οι άλτες, οι κοντράλτες, αποφεύγω το οι σοπράνες λόγω νεανικού τραύματος: στη χορωδία απ´ όπου πέρασα σαν παιδί κι εγώ, είχαμε μια κοντράλτο αθυρόστομη που, όταν ο μαέστρος έλεγε «οι σοπράνες», αυτή μουρμούριζε «οι κοπράνες» και χασκογελούσαν όλες μαζί οι δεύτερες φωνές! Όπως καταλαβαίνετε, από τότε το «σοπράνο» το χρησιμοποιώ άκλιτο και άοσμο!

  90. cronopiusa said

    Σπυρίδων Ξύνδας: ο Κερκυραίος συνθέτης και η πρώτη όπερα στα ελληνικά

  91. BLOG_OTI_NANAI said

    Σοπράνες, άλτες, κοντράλτες στον πληθυντικό από Καλομοίρη το 1935 και Βασιλειάδη το 1978. Ο Καλομοίρης βεβαίως ήταν οπαδός του δημοτικισμού. Πάντως αυτοί οι τύποι είναι πολύ σπάνιοι. Εξίσου σπάνιος και ο ενικός (Σοπράνα) που επέλεξε η τολμηρή μεταφράστρια:

  92. Παναγιώτης Κ. said

    @77. Κατατοπιστικά όλα αυτά.
    Ευχαριστώ πολύ!

    Σύμφωνα με αυτά που λέει ο Μαμαγκάκης, το να γράψεις όπερα είναι δύσκολο πράγμα.
    Εγώ ωστόσο περιμένω να πειραματιστούν οι διάφοροι δημιουργοί. Στην αρχή με μικρά κομμάτια για να δουν την αποδοχή από το κοινό και μετά, με πλήρη έργα.

  93. venios said

    Η σοπράνω, της σοπράνως, κατά το η Μπιρμπίλω, της Μπιρμπίλως…

  94. Pedis said

    # 87 – 86 Εννοείται ότι δεν γίνονται αλλαγές στη μουσική, ο στίχος προσαρμόζεται όπως άλλωστε γίνεται και με τα μιούζικαλ ή τις μεταφορές ξένων τραγουδιών

    μα θεωρώ ότι είναι αδύνατον ή τουλάχιστον απίθανο να βγουν οι ίδιες νότες από το στόμα του τραγουδιστή, με κείνες που έχει προβλέψει ο συνθέτης, όταν αλλάζει η γλώσσα (οι λέξεις, ο τονισμός κλπ).

    (Κι εκεί που δεν υπάρχει αρμονία με το αρχικό λιμπρέτο και χρειάζεται ο μαέστρος θα κάνει αλλαγές και σκόντα, δεν μπορεί … )

  95. BLOG_OTI_NANAI said

    Και μια «Σοπράνα» του 1910:

  96. loukretia50 said

    Συνήθως στις ταινίες παρουσιάζουν τον αδαή να συγκινείται μέχρι δακρύων όταν παρακολουθεί για πρώτη φορά παράσταση όπερας. Δεν είναι ακριβώς έτσι, αν δεν έχει προετοιμαστεί αρκετά γιαυτό που θα δει, μπορεί να τον ξενίσει.
    Και θυμήθηκα μια τέτοια περίπτωση, σε μια καλή γαλλική ταινία, όπου ο νεαρός αντιδρά περίεργα – ή, σύμφωνα με άλλους, φυσιολογικά!

    Intouchables – στο 1.20΄
    Opera Scene https://youtu.be/H_84jrxRa6k

    Και μια εντελώς διαφορετική αισθητική, εδώ κι αν χρειάζεται προετοιμασία!
    Θυμάστε την ταινία «Αντίο, παλλακίδα μου» ?
    Σημείο αναφοράς η όπερα και έχει πολλές σκηνές από την όπερα του Πεκίνου σε παραδοσιακά έργα.
    Farewell My Concubine:
    The Beijing Opera https://youtu.be/PIXyQsC229w

    Για να είμαι δίκαιη, πρέπει να παραθέσω άλλο ένα λινκ από την ταινία, που ομολογουμένως είναι πιο εντυπωσιακό (Συγνώμη αν εμφανιστεί ολόκληρο… στον αέρα!)
    Peking Opera scenes – Leslie Cheung –
    Farewell My Concubine https://youtu.be/JBDv90Oc3N0

    Είχε έρθει στο Ηρώδειο κάποτε η Όπερα του Πεκίνου κι έσπευσα όχι μόνο να προμηθευτώ εισιτήρια, αλλά παρέσυρα κι άλλους, μεταξύ των οποίων και η κόρη μου. Πώς να ξέρω ότι ήταν στην ορίτζιναλ, υπεραπλουστευμένη βερσιόν, χωρίς σκηνικά και ορχήστρα, με μόνο τους δύο κεντρικούς ήρωες , όπως εμφανίζονται στα παραπάνω λινκ, να… κελαηδούν και να χτυπιούνται ατέλειωτα! Εισέπραξα αρκετό βρίσιμο και ακόμα κι εγώ που έψαχνα κάτι διαφορετικό κι ενδιαφέρον, ομολογώ ότι βαρέθηκα.

  97. Κιγκέρι said

    Θυμήθηκα και τον Πρωτομάστορα του Καλομοίρη σε ποιητικό κείμενο του Καζαντζάκη και ψαχουλεύοντας σχετικά στο ίντερνετ, βρήκα αυτή την εργασία για την ελληνική όπερα και οπερέτα στην ΕΛΣ:
    http://www.academia.edu/22071293/%CE%9F%CE%B9_%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82_%CF%8C%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B5%CF%82_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CE%BF%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%AD%CF%84%CF%84%CE%B5%CF%82_%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%95%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%9B%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%A3%CE%BA%CE%B7%CE%BD%CE%AE

  98. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Καλησπέρα σας από Ιλλινόϊ,

    Είναι όντως εντυπωσιακό ότι επί 13 ολόκληρες ώρες το παρόν θαυμάσιο άρθρο του κ. Σαραντάκου δεν εικονογραφήθηκε με την προσωπογραφία της Ιταλίδος πριμαντόνας Rita Basso – Borio, ενώ η μορφή της έχει διασωθεί στiw europeana collections. Και με τα σημερινά κριτήρια ήτο καλλονή η Ιταλίδα, είχε δίκιο που ξεμυαλίστηκε ο γερο-Λόντος

    Όσο για την φράση «ας πάει και το παλιάμπελο», είναι εξακριβωμένο ότι ελέχθη από φανατικό θεατή της Rita Basso, μέσα στο θέατρο Μπούκουρα της οδού Μενάνδρου. Εκτός από τον Τάκη Νατσούλη, την καταγράφουν ο έγκυρος Θεόδωρος Συναδινός στο μνημειώδες έργο του «Ιστορία της Νεοελληνικής Μουσικής 1824-1919» (1η έκδοσις 1919), και ο εξίσου έγκυρος Νικόλαος Λάσκαρις.

    Γράφει επί λέξει ο Νικόλαος Λάσκαρις: «Εσπέρα τινά μάλιστα καθ’ ην η μεσόφωνος του θιάσου Λούλη, επέδειξε υπέρ την επιγονατίδα γυμνάς τας κνήμας της προ του κοινού, το οποίον ολίγου δει να ελιποθύμει εκ της ηδυπαθείας, εύρε καλήν την περίστασιν ο γέρο Λούκας να σηκωθή και να φωνάξη: «Πατριώτες, ε πατριώτες, ζήτω η Ιταλίδα. Στο διάολο να πάει και το παλιάμπελο»!..»

    Έκτοτε η φράση του γερο-Λούκα πέρασε στα Ρωμέικα σαν μεταφορική έννοια που συμβολίζει την υπέρτατη αδιαφορία για τα εγκόσμια….

    Δεδομένου ότι η «Ανέμη» δεν μάς επιτρέπει ακόμη το κατέβασμα των βιβλίων του Θ. Συναδινού και του Ν. Λάσκαρι, αν οι συνήθεις ύποπτοι (Πέπες, Λεώνικος, Ιατρού, Blog-oti-nanai, Π-2, κύρ Σταύρος κλπ.) τολμήσουν να μάς αμφισβητήσουν, θα αναρτήσουμε εμείς τις σχετικές φωτοτυπίες εδωπέρα και ας γίνει του Κουτρούλη ο Γάμος…

  99. Πέπε said

    @94:

    Ας το δούμε με συγκεκριμένα παραδείγματα:

    Το ορίτζιναλ θα το ξέρεις φαντάζομαι, έστω σαν μελωδία. Από λόγια, μόνο τους δύο πρώτους στίχους ξέρω, και είναι ταιριαστά μεταφρασμένοι. Το υπόλοιπο μπορεί κανείς να το γκουγκλάρει και να κρίνει. (Η πιο γρήγορη εκτέλεση σε σχέση με τις σημερινές φαντάζομαι ότι θα ήταν «σχολή» της εποχής, άλλωστε μέχρι το ’60 περίπου που βγήκε ο δίσκος ΛΠ τέτοια έργα πιο πολύ από την παρτιτούρα τα ήξεραν παρά από ακρόαμα.)

    @96:

    Η αντίστοιχη δική μου ιστορία:

    Πήγαμε στο ίδιο μαγαζί να δούμε παράσταση κάποιου παραδοσιακού ιαπωνικού θεάτρου. Τον δικό σου ρόλο, του ξεσηκωτή ανύποπτων, σ’ εμάς τον έπαιξε ένας φίλος που είναι μέγας θαυμαστής και γνώστης του ιαπωνικού πολιτισμού. Στην παρέα και μια φίλη του Γιαπωνέζα.

    Σκηνικό επίσης δεν υπήρχε, ή αν υπήρχε ήταν υποτυπώδες και άδηλο. Οι ηθοποιοί με φορεσιές και μάσκες, επομένως έκφραση προσώπου δεν υπάρχει. Η κίνηση, ελάχιστη και πιο πολύ χορευτική παρά θεατρική (πάντως όχι ρεαλιστική), άρα ούτε από κει βλέπουμε φως. Τα λόγια, φυσικά, στα γιαπωνέζικα. Ο τόνος φωνής, κι αυτός σύμφωνος με κάποια αισθητική που μου ήταν τελείως άγνωστη και όχι με την κοινή λογική (χαμηλώνω για πιο τρυφερά, φωνάζω για θυμωμένα κλπ.), που έτσι κι αλλιώς δεν είναι κοινή μεταξύ Ιαπώνων και Δυτικών!

    Πέρασα όλο το πρώτο μέρος με χιλιάδες ερωτηματικά να χορεύουν πάνω από το κεφάλι μου. Στο διάλειμμα ρώτησα τη Γιαπωνέζα: τι στο διάολο λένε;

    Δεν ξέρω, μου είπε. Είναι αρχαία ιαπωνικά, κανείς δεν τα καταλαβαίνει σήμερα.

    Αυτό ήταν! Επιτέλους κατάλαβα ότι το νόημα δεν ήταν να προσπαθώ να βγάλω νόημα. Το έργο δεν απευθυνόταν στις γνωστικές μου λειτουργίες. Χαλάρωσα, απόλαυσα το δεύτερο μέρος, και η παράσταση μου έμεινε αξέχαστη.

  100. Pedis said

    # 99 – ωραία το λέει, αλλά από όσο καταλαβαίνω, δεν υπάρχει καλό μέτρο σύγκρισης, επειδή εδώ ο αοιδός χρησιμοποιεί την πεπαλαιωμένη τεχνική τoυ πάθους με την τρεμάμενη φωνή που τρώει νότες και γενικά βοηθάει.

    Βέβαια, πρόκειται για εντελώς διαφορετικό πράμα.

    Εδώ υπό του Καρούζου (1908, λέει) για σύγκριση με παρομοια εποχή και ποιότητα ηχογράφησης:

  101. sarant said

    91-95 Ωραία ευρήματα Μπλογκ!

    Να πούμε και κάτι για την έκφραση «Ας πάει το παλιάμπελο». Αν κάπου καταγράφεται ότι τη φώναξε ο τάδε επώνυμος το 1840 δεν σημαίνει βέβαια πως εκείνος την επινόησε εκείνη τη στιγμή. Βέβαια, είναι κάπως δύσκολο να βρεθεί παλιότερη καταγραφή.

  102. BLOG_OTI_NANAI said

    Ευτυχώς με το Youtube υπάρχει πρόσβαση σε πολιτισμικά είδη πολλών λαών. Γενικά, όπως φαίνεται, οι ανατολικοί λαοί έχουν πολύ αργές ταχύτητες. Είδα Όπερα Πεκίνου με υπότιτλους ελληνικούς στην ΕΡΤ. Η φωτογραφία τους θαυμάσια, αλλά τα κείμενα για εμάς πλατειάζουν υπερβολικά. Θυμάμαι τη σκηνή που ο πρωταγωνιστής έλεγε πόσο σημαντική είναι η μάνα του και η σκηνή είχε υπερβολική διάρκεια.

    Έχουν δική τους ομορφιά αυτά τα θεάματα.

    Επίσης το γιαπωνέζικο Θέατρο Νο έχει πολύ αργή εξέλιξη. Ο κεντρικός ηθοποιός πάει κι έρχεται ίσα με 200 φορές στη σκηνή με ταχύτητα εξαιρετικά αργή. Και βεβαίως αν δεν ξέρεις την υπόθεση, πιθανόν να κουραστείς.
    Είναι ωραία όμως να υπάρχουν όλα αυτά και να τα βλέπει κανείς.

  103. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Επειδής αντιλαμβάνομαι ότι η κίνησις στο Ιστολόγιο είναι πεσμένη, σάς αποχαιρετώ για απόψε με μία μεγάλη είδηση. Προ ολίγου, το «Ίδρυμα Ωνάση» ανέβασε στον ουρανό του Διαδικτύου ΟΛΟΚΛΗΡΟ το Αρχείο Καβάφη (2.500 ντοκουμέντα), που μπορεί πλέον να το δεί ο οιοσδήποτε από τον υπολογιστή του.

    ΙΔΟΥ πεδίον δόξης λαμπρόν για τον κ. Σαραντάκο και τους αναγνώστες του: Ας σπεύσουν να επισημάνουν τις φοβερές ανορθογραφίες του Καβάφη, που έσπευσαν να διορθώσουν οι επιμελητές των ποιημάτων του, ώστε να μήν αντιληφθούν οι Ρωμιοί χαχόλοι ότι και οι δύο μεγάλοι ποιηταί του Ρωμέικου (Σολωμός + Καβάφης) ήσαν κάργα ανελλήνιστοι

  104. Pedis said

    # 99 – κι εδώ εις τενόρος με παρόμοια τεχνική

    Για να κάνουμε και λίγη πλάκα, σκέψου πώς θα έβγαιναν τα παιδιά της Σαμαρίνας που ίστι λερουμένα που θέλει και φωνή για ψάλσιμο στην εκκλησία, μεταφρασμένο και τραγουδισμένο στα ιταλικά …

    Τα ορίτζιναλ έργα, όπως τα κινηματογραφικά και καλλιώρα οι όπερες, είναι σαν τα φτερά της πεταλούδας. Δεν τα αγγίζουμε ποτέ, αλλιώς πέφτουν και ψοφάνε. Μια μεταφρασούλα με υπότιτλους και να λέμε κι ευχαριστώ …

  105. loukretia50 said

    99. και συνέχεια
    Έχω δει μόνο μαγνητοσκοπημένες παραστάσεις θεάτρου Νο και Καμπούκι, είναι παράξενα εντυπωσιακές, αλλά χρειάζεται να σου εξηγήσουν κάποια βασικά, για να μπορέσεις λίγο να τα προσεγγίσεις.
    Ο τρόπος που μιλάνε – όχι απλά η γλώσσα – και η μουσική (αυτό που ακούγεται τέλος πάντων!) είναι πολύ έξω από τα δικά μας ακούσματα.
    Ωστόσο αξίζει να έχει κανείς μια τέτοια εμπειρία και χαίρομαι που υπάρχει αυτή η δυνατότητα στο youtube.
    Kαι νομίζω ότι ακόμα και στη συγκεκριμένη κινέζικη παράσταση, από ένα σημείο και μετά θα έκανα ό,τι και συ, αν δεν ήμουν υπόλογη σε τρεις στραβομουτσουνιάζοντες που με εμπιστεύθηκαν!
    Και είχαμε υποτυπώδες πρόγραμμα που απλώς έλεγε συνοπτικά το μύθο.

  106. Γς said

    33:

    >(Αναρωτιέμαι: αν υπήρχαν ικανοί καλλιτέχνες, συνθέτες και ποιητές που να μεταφράζουν και να προσαρμόζουν με επιτυχία τα λιμπρέτα, για ποιο λόγο δεν έγραψαν και δικά τους να παίζονται στην εθνική σκηνή;)

  107. Πέπε said

    @105:
    Σωστά, ήταν και η μουσική χωρίς μελωδία και ρυθμό, την είχα ξεχάσει!

    @104:
    Αν κάτι μ’ ενοχλεί στον Λύσανδρο Ιωαννίδη, είναι ότι ενώ είναι ελληνικά δεν καταλαβαίνω. Σε άγνωστή μου γλώσσα, προφανώς δε μ’ ενοχλεί αυτό. Αν όμως ο Ιταλός ακροατής καταλαβαίνει από ιταλόφωνες ερμηνείες όσα κι εγώ από ελληνόφωνες, έχουμε πρόβλημα. Οπότε, ίσως καλύτερα που είμαστε ξένοι (δεν ξέρω αν ξέρεις ιταλικά – αν ναι, ας πρόσεχες!).

    Ξένο κείμενο με υπερτίτλους, συμφωνώ (αν και δεν έχει μεγάλη σημασία η γνώμη μου: έχω κάνει τις προσπάθειές μου και κατέληξα στην τίμια απόφαση ότι δεν είμαι ακροατής όπερας).

  108. Γς said

  109. Γς said

    Η Οπερα και τα φιλαράκια της

  110. Γς said

    Και τα παράπλευρα της Οπερας:

    Βρέθηκε νεκρός ο καλλιτέχνης σπίτι του. Εξετάζονται όλα τα ενδεχόμενα.

    Και έλεγα σε συνάδελφό μου [που ήταν και στη Λυρική Σκηνή]

    -Πρόσεχε ρε, μη διαβάσουμε ξαφνικά ότι «Καλλιτέχνης κτλ βρέθηκε και τα ρέστα» Να γράψουν «Καθηγητής».

    Οχι τίποτε άλλο θα ήταν και άδικο [το άλλο μισό της Αθήνας!]

  111. loukretia50 said

    Κι όμως υπάρχει… απλώς είναι νέα βερσιόν! Για σένα Γουσού!
    Cat Duet https://youtu.be/O5bJJviAX0c

  112. Γς said

    111:

    Εγώ πιστός στις Cats!

    Τις πρωτοείδα το 1982 στο Μπρόντγεί.
    Δηλαδή κάτι αφίσες Cats έβλεπα στην Time Square Και δεν ήξερα τι ήτανε. Πολύ αργότερα έμαθα

  113. Πολύ χαίρομαι για την περί όπερας (drama con musica) συζήτηση που έγινε και την οποίαν απέφυγα επιμελώς καθότι «ταγμένος» βερντικός και η όπερα δεν είναι ελληνικό ποδόσφαιρο να έχει αποτέλεσμα που να πείθει τους άλλους όπως π.χ. ο ΠΑΟΚ με την ανωτερότητά του, υπεισέρχεται και το γούστο στο άκουσμα.
    Θα πω μόνο επιγραμματικά τούτο (γνωστό μου ελάττωμα αυτό, η …συμπερασματοποίηση )
    Γράφονται νέες όπερες συνεχώς, παίζονται και ξεχνιούνται αλλά έχουν το ίδιο πρόβλημα απέναντι στις παλιές με τις τραγωδίες των οποίων αποτελούν συνέχεια : όπως δεν έχουν ξεπεραστεί 2500 περίπου χρόνια μετά οι αρχαίες τραγωδίες έτσι δεν μπορούν να ξεπεραστούν και οι όπερες της εποχής Βέρντι (δικές του και κάποιες ισάξιες Κάρμεν, Κουρέας της Σεβίλλης και άλλες) γιατί τα μεγάλα έργα ξεπερνιούνται μόνο αφού παγιωθούν οι αλλαγές που προορίζονται να επιφέρουν στην ανθρωπότητα.

  114. Καλημέρα φίλε μου αγαπημένε που πάντα ακολουθώ και θαυμάζω. Πρόσεξε σε παρακαλώ μια μικρή λεπτομέρεια εδώ…… Μην μεταφράζεις αλλά απλώς να μεταφέρεις με απλο τρόπο το όνομα γιατί είναι λάθος κατά την γνώμη μου. Λουτσία ντι Λαμερμούρ ……. ΄Ετσι απλά! Με φιλικούς χαιρετισμούς Στέλλα

    Στις Τρί, 12 Μαρ 2019 στις 9:43 π.μ., ο/η Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία έγραψε:

    > sarant posted: «Τις προάλλες πήγα και είδα στη Λυρική Σκηνή την παράσταση > της όπερας Λουτσία ντι Λαμερμούρ του Γκαετάνο Ντονιτζέτι. Η όπερα θα > παιχτεί σε μερικές ακόμα παραστάσεις, οπότε σας συστήνω να πάτε να τη δείτε > αν υπάρχουν εισιτήρια. Είναι βέβαια μια από τις π» >

  115. sarant said

    113 Oι αρχαίοι τραγικοί έχουν Σέξπιρ, ο Βέρντι ποιον επίγονο έχει;

  116. Γιάννης Ιατρού said

    Ο Βέρντι τον Βέρτη 🙂

  117. gpointofview said

    # 115

    Ισως να μην ήταν επίγονος ο Βέρντι αν είχαν διασωθεί οι μουσικές των τραγωδιών. Στην επανεκκίνηση με Μοντεβέρντι η μουσική ήταν απλή συνοδεία, ενώ με τον Βέρντι απέκτησε τον ρόλο της εκφράζοντας συναισθήματα πλέον. Οι ενορχηστρώσεις του Βέρντι δεν ήταν προκατασκευασμένες αλλά η σύνθεσή τους γινότανε ζωντανά στις πρόβες με τις άριες και τα ντουέττα, δηλαδή το συνθετικό κομμάτι δεν περιλάμβανε μόνο την εισαγωγή που πολλές φορές ήταν άσχετη με το κυρίως θέμα της όπερας κι όπως ξέρουμε σε κάποιες όπερες του Βέρντι καταργήθηκε η εισαγωγή.
    Αν υπάρξει επίγονος θα είναι αυτός που θα ενσωματώσει το μπαλέττο στην όπερα, το χορόδραμα αναπτύσσεται αλλά θέλει ακόμα πολύ δρόμο και δεν είμαι σε θέση να ξέρω αν υπάρχουν-θα υπάρξουν κατάλληλα κείμενα. Επίσης η δυσκολία των εκτελεστών να προσθέσουν και τον χορό στο τραγούδι και την υποκριτική θα είναι μεγάλη.

  118. loukretia50 said

    115. Δεν ξέρω με ποια κριτήρια μιλάμε για επιγόνους, αλλά υπάρχει είδος σύγχρονο που αναπτύσσεται διαρκώς και ενσωματώνει όλα τα είδη που αναφέρθηκαν , εφόσον απαιτεί από τους συντελεστές υποκριτική, κίνηση και φυσικά ταλέντο στο τραγούδι. Η μουσική δε συνοδεύει απλά. Οι λάτρεις της όπερας (ανήκω κι εγώ σ΄αυτούς) ας μη βιάζονται να σνομπάρουν την απίστευτη δυναμική που υπάρχει στο λεγόμενο -ενίοτε περιφρονητικά- «μιούζικαλ», όπως το γνωρίσαμε κυρίως από το Βέμπερ. Έχει τη δυνατότητα να εκφράσει σύγχρονους προβληματισμούς, ενώ ταυτόχρονα βρίσκει μεγάλη απήχηση στους νέους που δε συγκινούνται με την Τραβιάτα και τη Λουτσία.
    Και η ροκ όπερα ήταν ένα σημαντικό βήμα σ΄αυτή την κατεύθυνση.
    Εννοείται πως υπάρχουν άφθονα σενάρια και βιβλία, απόδειξη ότι ακόμα και η Παναγία των Παρισίων, εκσυγχρονίστηκε και προσαρμόστηκε σε καταστάσεις σημερινές – μετανάστες, πρόσφυγες.
    Δεν το θεωρώ το πιο πετυχημένο, oύτε βέβαια συγκρίνω, αλλά το αναφέρω ενδεικτικά.
    Notre Dame de Paris act 2 – L’attaque
    De Notre-Dame https://youtu.be/RRVeyvg2808

  119. Θρασύμαχος said

    Αδίκως η Λουτσία έχει επισκιάσει ισάξια αριστουργήματα του Ντονιτσέτι. όπως τη Λουκρητία Βοργία (εδώ https://www.youtube.com/watch?v=kRQEGZjuryc η άρια Nella fatal di Rimini) ή το Ελιξίριο του Έρωτα (εδώ https://www.youtube.com/watch?v=4w1Bm_o7HNo το ντουέτο Chiedi all’aura lusinghiera).

  120. κατά σύμπτωση τον στίχο αυτό τον βρίσκουμε στον Σεφέρη, στο ποίημα Ωραίο φθινοπωρινό πρωί, έστω και με αντιστροφή: Ένας κόκορας λάλησε, πρέπει να ’ναι ξανθός / ω ψυχή ερωτευμένη που πέταξες στα ύψη!

    Δεν πρέπει να είναι τυχαία η διακειμενική αναφορά και αναρωτιέμαι αν έχει επισημανθεί από τους μελετητές του Σεφέρη.

    Ήθελα να το γράψω εξαρχής αλλά είπα να το τσεκάρω πρώτα. To σχολιάζει ο Γ.Π.Σαββίδης στις σημειώσεις των Απάντων με παραπομπή στην άρια του Ντονιτζέτι.

  121. Θρασύμαχος said

    Και μια αρνητική κριτική για τη σκηνοθεσία της συγκεκριμένης παράστασης στην ΕΛΣ: http://www.avgi.gr/article/10812/8880931/-loukia-sto-phalero-e-pos-na-men-anebainei-o-ntonitzetti

  122. sarant said

    119 Ε, το Ελιξίριο δεν ειναι και τόσο επισκιασμένο

    120 Ευχαριστώ!

    121 Όχι ακριβώς της συγκεκριμένης -ίδια σκηνοθεσία αλλά όχι ίδιοι συντελεστές.

  123. loukretia50 said

    Contemporary cartoonist’s rendition of Donizetti’s sextet from Lucia. Italian opera was all about the voice.

  124. Θρασύμαχος said

    #123: κατά σύμπτωση τα κοστούμια είναι σχεδόν ίδια με εκείνα του σεξτέτου στην ταινία The Great Caruso https://www.youtube.com/watch?v=PSoh8SQm1xc (προφανώς τυπικές επιλογές εποχής)

  125. loukretia50 said

    124. Πάντως το σεξτέτο είχε προκαλέσει αίσθηση!
    Sextet from
    Lucia di Lammermoor https://youtu.be/Ci3RWcZxP_U

  126. Κιγκέρι said

    Μία κριτική της φετινής παράστασης:

    http://critics-point.gr/%ce%bc%ce%af%ce%b1-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%cf%86%ce%bf%cf%81%ce%b5%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-lucia-di-lammermoor-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b5%ce%bb%cf%83-%cf%83%ce%b5-%cf%83%cf%85%ce%bc%cf%80%ce%b1/

  127. sarant said

    126 Ευχαριστώ!

    Και αυτόν μάλλον τον ενόχλησε η σκηνοθεσία, βλέπω.

  128. ΓΤ said

    126 Σαν να ξαναδιαβάζω Γιάννη Βαρβέρη…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: