Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Κρυφός καημός (διήγημα του Ανδρέα Καρκαβίτσα)

Posted by sarant στο 25 Μαρτίου, 2019


Σήμερα που έχουμε την επέτειο της 25ης Μαρτίου σκέφτηκα να βάλω ένα διήγημα εμπνευσμένο από το 1821, αφού χτες είχαμε το αφιέρωμα στον Πάνο Κουτρουμπούση.

Διάλεξα ένα διήγημα του Καρκαβίτσα, από τη συλλογή Παλιές αγάπες, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Λογοτεχνικό ιστολόγιο. Παρουσιάζει ένα μοτίβο που το βρίσκουμε και στη δημοτική ποίηση, για την κοπέλα που ντύνεται ρούχα αντρικά και παίρνει μέρος, σαν άντρας ανάμεσα σε άλλους άντρες, σε δραστηριότητες που θεωρούνται αντρικές -στρατός, πόλεμος, τέτοια -ίσαμε την Πάπισσα Ιωάννα του Ροΐδη. Ο κινηματογράφος το θέμα αυτό το έχει εκμεταλλευτεί πάμπολλες φορές, συνήθως σε κωμωδίες, αλλά ο Καρκαβίτσας εδώ το χειρίζεται αυστηρά και σεμνά.

Η μάνα μου ήταν καλή και αγαθή, όπως όλες οι γυναίκες του καιρού της. Γλυκιά ημέρα ωστόσο δεν είδε με τον πατέρα μου γιατί ― λες κι έφταιγε η δόλια! ― έκανε όλο κορίτσια. Ξέρεις τι θα ειπεί φτω­χός και κορίτσια! Έξω απ’ αυτό ακόμη όριζαν Τούρ­κοι στα Μοριά κι ήταν καλύτερο να μην απόχταε κανείς παιδί παρά ν’ αποχτήσει θηλυκό. Κάθε νοικο­κύρης που έβλεπε να πηγαίνει το σπίτι του μπροστά θλιβότανε περισσότερο από κείνον που δεν είχε τίποτα. Για τούτο κι ο πατέρας μου δεν έπαυε κάθε τόσο να της χτυπάει, κάπως στα χωρατά, μα πάντα πικραμένα:
― Μωρέ γυναίκα· δεν κάνεις και συ ένα σερνικό!
Μια βραδιά μπήκε στο σπίτι ολόχαρος.
― Τέλειωσε, Καλομοίρα· είπε μόλις πάτησε στην πόρτα. Ό,τι παιδί κάνεις ― ήταν ετοιμόγεννη η μάνα μου ― θέλω να είναι σερνικό.
Σε λίγο γεννήθηκα εγώ. Όταν πήγαν να του πά­ρουν τα συχαρίκια, στέναξε βαθιά. ― Ο γέρο Βαρσάμης, σκέφτηκε, οχτώ ντουφέκια· ο Βασίλης πέντε· ο κουμπάρος μου ο Ανέστης τέσσερα ― και τι; ― ένα κι ένα! Εγώ τίποτα για το Γένος! Εμείς θέλουμε ανθρώπους για σπαθί κι η γυναίκα μου γεννάει για τη ρόκα!… Και με το γρόθο του έδωκε μια κι έσπασε το τραπέζι.
― Μα δεν πειράζει· είπε σε λίγο. Εγώ θα το κάμω σερνικό. Θα γένει καλύτερο από σερνικό.
Το είπε κι έγινε. Μόλις μεγάλωσα λίγο, μου φόρεσε αντρίκια και μ’ έλεγε Χρύσαντο από Χρυσή που ήταν τ’ όνομά μου. Στη μάνα μου, σε όλους έτσι έλεγε να με φωνάζουν. Από μικρή με έμαθε στ’ άρματα. Μέρα νύχτα με δασκάλευε να παίζω το σπαθί, να λυγίζω το κορμί, να ρίχνω στο σημάδι. Την καθεμερνή μ’ έπαιρνε στο χωράφι· τη γιορτή στο κυνήγι να κυνηγούμε τους λύκους και τ’ αγριογούρουνα στη Δροσελή.
― Θέλω… να περνάς το βόλι απ’ το δαχτυλίδι· μου έλεγε.

Πέρασαν έτσι κάμποσα χρόνια. Οι ραγιάδες άρχισαν κάπως ν’ ανακατώνονται. Στις εκκλησιές διαβάζανε κάτι παράξενα τροπάρια για τους Αγαρηνούς. Οι χαλ­κιάδες κι οι τουφεξήδες νύχτα δούλευαν τα σύνεργα του πολέμου. Τα παλικάρια γυμνάζονταν στ’ άρματα, έχυναν βόλια, τραγουδούσαν τα κλέφτικα. Α! πως έγινε και κείνο το αγουροξύπνημα! Την παραμονή του Βαγγελισμού ― Πέφτη θυμούμαι ήταν ― βλέπουμε κατά το κοντόβραδο το Σισίνη από τη Γαστούνη, το Σταματόπουλο από τα Λεχαινά και τον καπετάν Αντω­νάκη από τη Μανωλάδα με καμιά τρακοσαριά παλικάρια. Ο πατέρας μου είχε ρεματισμούς και δε μπορούσε να σηκωθεί από το κρεβάτι. Με φώναζε να πάω κοντά, μου έζωσε το σπαθί, μου έδωκε το καρυοφύλλι στο χέρι και·
― Σύρε με την ευκή μου· λέει. Ξέρεις, δεν είσαι γυναίκα, είσαι άντρας· πρέπει να είσαι άντρας! Πέφτε άφοβα στη φωτιά· σκότωνε όσους άπιστους μπορείς. Ο παπα-Δημήτρης λέει, όσο περσότερους σκοτώνεις τόσα κρίματα συχωριώνται.
Η μάνα μου και τα κορίτσια παράμερα κρυφόκλαιαν. Εγώ ήθελα να κρατηθώ, μα τα έρμα μάτια μου ψιχάλιζαν. Η ώρα του μισεμού ανάστησε στην καρδιά μου κάτι που δεν το ένιωθα πριν. Το σπίτι με τράβαε. Έβλεπα τα στρωσίδια του κρεβατιού, τον αργαλειό, την ανέμη, τ’ άλλα του σωθέματα και πίστευα πως ήταν δικά μου εργόχειρα. Έβλεπα τις γυναίκες και κάτι μέσα μου μ’ έσπρωχνε να τρέξω, να τυλιχτώ στα φουστάνια τους, φυλαχτό να τα βάλω στην τρέλα του πατέρα μου. Α! το σπιτικό πουλί κι αν το φερε η μοίρα να κρεμάσει αϊτού φτερά, πάντα τρο­μάζει να πετάξει στα κορφοβούνια! Κρύος ίδρωτας με τσάκισε και το κορμί λάγκευε κάτω από τ’ άρματά μου. Σαν να το μάντεψε ο γέροντας, πήδησε από το στρώμα του, μ’ έσπρωξε στην πόρτα και με φίλησε.
― Σύρε στο καλό, λέει με τρεμουλιαστή φωνή! Σα φύγουν οι Τούρκοι από το Μοριά, τότε να γυρίσεις και συ.

Η Γαστούνη εκείνον τον καιρό ήταν κεφαλοχώρι. Εκεί καθότανε ο βόϊβοντας, ο κατής, άλλοι μεγάλοι Τούρκοι κι ο Σισίνης που ήταν Μορογιάνης του Σουλ­τάνου. Ανήμερα του Βαγγελισμού την πατήσαμε. Οι Τούρκοι υποψιάστηκαν και δεν ήβραμε ψυχή από δαύ­τους. Εκεί να έβλεπες το ρωμαίικο τ’ ασκέρι! Ρίχτη­καν στα τούρκικα κονάκια, άρπαξαν ασημικά, άρπα­ξαν ρούχα, τα φόρτωσαν στ’ άλογα και δρόμο για τα χωριά τους.
― Σταθείτε, μωρέ παιδιά· εμείς ήρθαμε να πολε­μήσουμε! τους φώναζαν οι καπετανέοι.
Πού εκείνοι! Σε λίγη ώρα μαθαίνουμε πως οι Τούρ­κοι γύριζαν πίσω. Πήγαν να περάσουν στου Λάλα, μα στο Στενό τούς χτύπησε ο καπετάν Βιλαέτης με τους Πυργιώτες και τους ανάγκασε να πισωπατήσουν.
― Τι θα κάνουμε τώρα: ρωτάει ο Σισίνης,
― Τι θα κάνουμε! Θα τους βαρέσουμε· λέει ο κα­πετάν Αντωνάκης.
Όσοι μείναμε κινήσαμε να βαρέσουμε τους Τούρ­κους. Τους απαντήσαμε ανάμεσα Ροβιάτα και Σαβάλια. Καθώς μας είδαν έβαλαν τα χαρέμια στη μέση, και με φωνές χύθηκαν απάνω μας. Σκορποχώρι εμείς. Ούτε του πατέρα μου τα λόγια συλλογίστηκα ούτε ντροπή. Άκουα το άλα! άλα! των Τούρκων πίσω μου, τ’ άγρια ποδοβολητά τους κι έλεγα τώρα το βόλι θα χωθεί στην πλάτη μου. Πήδαγα τράφους, χαντά­κια, αγριάγκαθα, χωρίς να σκέφτομαι άλλο παρά πώς να ξεφύγω τη λύσσα τους. Άξαφνα βλέπω μπροστά μου το Σταματόπουλο. Ήταν γέρος και παχύς· μόλις μπορούσε να κουνηθεί. Το κοπέλι του με το πρώτο τσάκισμα καβάληκε τ’ άλογο του κι έφυγε.
― Σώσε με, παλικάρι, ν’ αγιάσουν τα πεθαμένα, σου· φωνάζει αγκομαχώντας. Ντροπή στα νιάτα ν’ αφήνουν πίσω τα γεράματα…
Σταμάτησα. Χωρίς να ειπώ λέξη, γονάτισα, τον πήρα στον ώμο και τραβώ για τη Γαστούνη. Μα οι Τούρκοι σε λίγο μας έφτασαν.
― Τώρα, γέρο μου, του λέω, κάμε το σταυρό σου. Η Παναγιά ας βάλει το χέρι της.
Τον απίθωσα χάμω και στάθηκα μπροστά του με το καρυοφύλλι. Σε λίγο έριξα, μα δεν ξέρω αν σκότωσα κανένα. Ένιωσα μια κοπανιά στο κεφάλι· τα μάτια, μου θαμπώσανε και σωριάστηκα χάμω.
Τι έγινε ύστερα δεν ξέρω· για το γέρο Σταματόπουλο δεν άκουσα τίποτα. Όταν συνήρθα, ήμουν ξα­πλωμένη στο κρεβάτι κι ένα όμορφο παλικάρι έστεκε απάνω από το κεφάλι μου.
Ήταν καλή καρδιά ο Δήμος ο Βαρόσης· εκείνος μ’ έσωσε από τα χέρια των Τούρκων. Από τότε γινή­καμε φίλοι· νύχτα ημέρα μαζί. Θα πήγαινε κείνος στη βάρδια; Κοντά και γω. Θα μ’ έστελναν με τον καπετάν Λάππα να στρατολογήσω στα χωριά; Κοντά εκείνος. Ο πικρός σίφουνας που άρχισε την ημέρα του Βαγγελισμού όσο πήγαινε και δυνάμωνε. Πόλεμος στου Λάλα, στην Πάτρα, στο Σανταμέρι, στο Χλιμούτσι! Αίματα, φωτιά, δάκρυα, εκδίκησες! Ο ρα­γιάς άλλαζε· σήκωσε κεφάλι και κοίταζε άφοβα τον αγά, τον προεστό και το θάνατο.
Έτσι λίγο λίγο άλλαξα και γω. Ό,τι δεν έκαμαν τα λόγια του πατέρα μου, έκαμε ο κίντυνος κι η κακοπάθεια. Δε με τρόμαζαν πια οι σκοτωμένοι και τα αίματα ούτε με συγκινούσαν τα δάκρυα, ο χωρισμός, η ορφάνια. Σ’ ένα μονάχα δε μπόρεσα ν’ αλλάξω, στη ματιά του Δήμου μου. Αχ, το κακοθήλυκο! Το κακοθήλυκο! Τι να κάμουν τ’ άρματα και τα φορέ­ματα: Τι να κάμει το θέλημα του γονιού; «Θέλω να είσαι άντρας!» Ε καλά! Και γω το ήθελα· μα πώς; Πού θα βρεθεί η ασημόβεργα της μάγισσας ν’ αλλάξει τη γυναίκια φύση, όπως αλλάζει σε κάρβουνα τους θησαυρούς στα παραμύθια; Ωχ! τι αγρύπνιες μέσα στον κάματο και τι φαρμάκια στη χαρά της νίκης! Πόσες φορές την αγάπη μου την έπνιξα σε θυμούς και πικρά λόγια εναντίον του! Ήρθαν στιγμές που σήκωσα ν’ αδειάσω την πιστόλα στα στήθη του, να σβήσω στο αίμα του τη λαύρα που με δαιμόνιζε. Δο­κίμασα να φύγω από κοντά του, να πάω με άλλον καπετάνιο. Μα τα πόδια μου μ’ έφερναν πάλι πίσω, όπως το τυφλάλογο στο πράσινο λιβάδι.

Μια ημέρα λίγο έλειψε να προδοθώ μοναχή μου. Όσο τη θυμούμαι κείνη τη μέρα, ανατριχιάζω. Ο Σι­σίνης μας έστειλε μ’ εκατόν πενήντα παλικάρια στον Κολοκοτρώνη. Είμαστε στα Δερβενάκια κι είχαμε καρτέρι του Δράμαλη, που γύριζε για την Κόρθο. Εμείς με το Νικηταρά είχαμε τον Αϊ-Σώστη. Οι Αλωνιστιώτες το Αγριλόβουνο, ο Αντωνάκης Κολοκοτρώ­νης το Ζυγό. Εγώ κι ο Δήμος είμαστε γονατιστοί πίσω απόνα πουρνάρι και καρτεράγαμε να μπούνε οι Τούρκοι στη ρεματιά. Εκείνος με κοίταζ’ έτσι γονα­τιστή και θάμαζε. Εγώ – ξέρεις ― μη με τηράς τώρα· τότε ήμουν όμορφη, πολύ όμορφη! Έχωνα στην τρα­χηλιά το λαιμό μου, έκρυβα τα χέρια, έσφιγγα τα στήθη μου, άλλαζα τη φωνή μου, μα πού! Τα κατα­καημένα νιάτα φαίνονται, βλέπεις!
― Ορέ αδερφέ Χρύσαντε, τι χεράκια είναι φτούνα; μου λέει άξαφνα. Δεν κάνουν για σπαθί παρά για βελόνι.
Αλαφιάστηκα· έριξα τα μάτια χάμω και με έπι­ασε σύγκρυο.
― Μα το σταυρό, λέει πάλι· αν δε σε γνώριζ’ από καιρό, θα λίγα πως είσαι γυναίκα. Και πώς σ’ αγάπησα! όχι· άλλον άνθρωπο δεν αγάπησα έτσι!…
Ξύπνησε μέσα μου το φίδι! Τα λόγια του ανάδε­ψαν στα φυλλοκάρδια μου τον αμαρτωλό σπόρο της Εύας. Γύρισα τα μάτια ψηλά· κόντευε να βασιλέψει ο ήλιος. Τ’ απόσκια πέφτανε στη ρεματιά! Εκείνο το σιγαλό μουρμούρισμα του νερού, το παθητικό τσιτσίρισμα των πουλιών κι η μοσκοβολάδα. που έβγαινε από τα θυμάρια, όχι, δεν ήθελαν πόλεμο· έκραζαν την αγάπη. Άναψαν τα μάγουλά μου και τα μάτια μου μισόκλεισαν. Έτρεμα ολόκορμη· τα μέλη μου έγιναν βαριά και μαλακά σαν προζύμι. Ένιωθα κατιτί στυφό στο λάρυγγά μου, που δε με άφηνε να πάρω ανάσα. Σήκωσα τα μάτια να τον ιδώ, και τα χείλη του, τα κόκκινα χείλη του, με τραβούσαν στην Κόλαση.
― Μπαμ! βρόντηξε μια ντουφεκιά.
Πήδησα ορθή. Έπεσε το πρώτο ντουφέκι κι ακού­στηκε η φωνάρα του Κολοκοτρώνη. Οι Τούρκοι μπή­κανε στη ρεματιά· οι καπεταναίοι τους χτύπησαν και τους έστειλαν απάνω μας. Τους χτυπήσαμε και μεις· τα έχασαν, θέλουν να πισωπατήσουν, μα δεν έχουν πούθε να κάνουν κι άλλοι γκρεμίζονται και τους συνε­παίρνει το ρέμα, άλλοι σκοτώνονται συνατοί τους. Τι φονικό που γίνηκε! Ακόμη σωροί κείτονται τα κόκαλά τους εκεί.
Ο Δήμος ήταν μαζί μου στην αρχή· μα τον έχασα. Τον γύρεψ’ αποδώ, αποκεί, φώναξα. Πού ν’ ακουστείς μέσα στην ανακατωσούρα και την αντάρα! Έβλεπες το σπαθί και χτύπαε στο κόκαλο και πέταε σπίθες. Δυο ώρες βάσταξε το πελέκι. Όσοι γλύτω­σαν, έφτασαν κακοί κακώς στην Κουρτέσα. Τα παλικάρια τότες ρίχτηκαν για λάφυρα.
Εγώ είχα μια σπαθιά στο κεφάλι και το αίμα μου θάμπωνε τα μάτια. Έκατσα σ’ ένα κοτρόνι να ξεκου­ραστώ. Το φεγγάρι ξετύλιγε χλωμά σάβανα στο μα­κελειό. Άλογα έτρεχαν χλιμιντρίζοντας και φτερνοκοπώντας τα χαλίκια· άλλα έσερναν ακόμη στη σέλλα νεκρά τ’ αφεντικά τους. Ίσκιοι φάνταζαν στα πλά­για πελώριοι· κάπου άστραφτε μια πιστολιά. Αναστενάγματ’ αποδώ, κλάματ’ αποκεί, που ήταν να φρίξει κανείς.
Άξαφνα θυμήθηκα το Δήμο κι ανατρίχιασα. Τάχα τι να γίνηκε; Τινάχτηκ’ απάνω κι έτρεξα πέρα δώθε πατώντας τους σκοτωμένους και φωνάζοντας. Φώναζα, ούρλιαζα και γω δεν ξέρω τι έκανα. Σε λίγο απόστασα και στάθηκα. Φωνάζω πάλι· μάτα φωνάζω. Ούτε φωνή ούτε ακρόαση. Το αίμα έτρεχε από την πληγή μου. Κατάλαβα πως θα λιγοθυμούσα κι έπεσα σ’ ένα θυμάρι. Εκεί ακούω σαν σιγαλό βογκητό πίσω μου. Γυρίζω, βάζω φωνή·
― Δήμο! Δήμο μου!
― Χρύσαντε αδερφέ μου!…
Πήρα το κεφάλι του στην αγκαλιά μου, κόλλησαν τα χείλη μου στα δικά του. Αχ! τον έφαε το βόλι το πικρό. Τι δε θα ’δινα για να του δώκω ζωή! Τι δε θα ’κανα για να γνωρίσει τι λογής ήταν η αγάπη μου!
― Άκου, Δήμο μ’! άκου, καλέ μου! έκραζα με­γαλόφωνα στ’ αφτί του.

Ήθελα με το μυστικό μου να του σταματήσω το θάνατο. Του κάκου! Παίξανε τα ματόφυλλα μια στι­γμή κι οι κόρες του στυλώθηκαν απάνω μου. Κι είχαν κάτι σαν ξάφνισμα και σαν παράπονο. Το άκουσε τάχα; Τάχα λυπήθηκε, όπως εγώ, που δεν το έμαθε πρωτύτερα; Ποιος ξέρει. Μα τι φταίω και γω; Άλ­λοι τότε ήταν οι καιροί και κείνο που έχτιζε η αγάπη γρήγορα το χάλαε η καταδρομή. Για τούτο και γω δεν πάτησα το θέλημα του πατέρα μου. Έγινα κι έμεινα άντρας.

Τι κακομοιριές κι οι δικές μας!

Κλείνοντας, να θυμίσω τα εξής παλιότερα άρθρα του ιστολογίου που έχουν σχέση με το 1821 και την 25η Μαρτίου:

Από τον γλούπον καπνισμένον

Βρίζοντας και πολεμώντας

Λόρδε πριν να ξεψυχήσεις…

Μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα

Το μοιρολόι της Πάργας και ο θρήνος της Κάρυστος

Το πλαστό γράμμα του οπλαρχηγού Τζήμα Ζέρβα

Το στερνό ταξίδι του Βύρωνα

Σκόρπια για την 25η Μαρτίου

Ένας Δανός στο Μεσολόγγι

Από την Αγίου Μάρκου στη Ραφήνα

Πούτζον θα πει πηγάδι

Περσιάνοι και φραγκοφορεμένοι

Η μπουγάτσα και τα όρνια

Τα οικονομικά του αγώνα

Όταν ο Καραϊσκάκης πολεμούσε την τρόικα

Εκατό χρόνια τώρα… (το 1921)

Το καριοφίλι του τσολιά

Πράγμα, οπού δεν έγινε ποτέ εις τον κόσμον

Advertisements

150 Σχόλια to “Κρυφός καημός (διήγημα του Ανδρέα Καρκαβίτσα)”

  1. Γς said

    Καλημέρα
    και
    Χρόνια Πολλά!

  2. Πέπε said

    Καλημέρα, χρόνια πολλά.

    Ωραίο το διήγημα. Παραμυθένο βέβαια, δε νομίζω να διεκδικεί ρεαλισμό.

    Θυμίζει λίγο και το Μόνον της ζωής του ταξίδιον, όπου ο πατέρας έκανε το αντίστροφο με τον γιο του.

    > > Πού θα βρεθεί η ασημόβεργα της μάγισσας ν’ αλλάξει τη γυναίκια φύση, όπως αλλάζει σε κάρβουνα τους θησαυρούς στα παραμύθια;

    Νόμιζα ότι το μαγικό ραβδί της μάγισσας είναι καθαρά δυτικοευρωπαϊκό μοτίβο. Δεν το έχω συναντήσει ποτέ σε ελληνικά παραμύθια.

  3. Καλημέρα

    Ρετρό το διήγημα, μιας άλλης εποχής, άλλων εθίμων. Σήμερα ο Νικηταράς μπερδεύεται με τον Μαρινάκη κι ο Παλαιού Πειραιώς Σεραφείμ ανακηρύσσει τον Βαγγέλα ευεργέτη !! Πως να διαβάσεις Καρκαβίτσα και να μην χαμογελάσεις από την αθωότητα της Χρύσας που πολέμαγε Τουρκιά και έρωτα σαν οπαδός του ΠΑΟΚ ;

    Χρόνια πολλά στους Βαγγέληδες και τις Βαγγελιούδες κι ιδαίτερα χρόνια πολλά στις λίτσες !! ( από ιταλ. leccia, βλέπε εικόνα)

  4. Νέο Kid said

    2.Η Κίρκη δεν είχε ραβδί;

  5. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3 Ο οποίος Μαρινάκης παραλληλίζει τον εαυτό του με τον Σωκράτη…..

  6. Γιάννης Ιατρού said

    <i:αὐτὰρ ἐπεὶ δῶκέν τε καὶ ἔκπιον, αὐτίκ᾿ ἔπειτα
    ῥάβδῳ πεπληγυῖα κατὰ συφεοῖσιν ἐέργνυ.;-i:

    [κ], 237-238

  7. atheofobos said

    Πολύ καλή επιλογή διηγήματος για σήμερα.
    Ο γέρο Βαρσαμής μου θύμισε τον πεθερό μου και την άφατη χαρά του όταν μετά από 3 κόρες απέκτησε επιτέλους τον διάδοχο του θρόνου.
    Ο φίλος μας, που συναντηθήκαμε στην παρουσίαση του βιβλίου του, μετά από 3 κόρες πήγε και αυτός για τον διάδοχο και απέκτησε δίδυμα κορίτσια! Δεν τα αλλάζει βέβαια σήμερα με κανένα γιό!

  8. Πέπε said

    @4, 6:
    Σωστά.

    Αλλά και πάλι, σε νεοελληνικό παραμύθι δε θυμάμαι να το έχω δει.

  9. Νέο Kid said

    8. Το αστείο για μένα, είναι ότι όλα τα παραμύθια που θυμάμαι είναι δυτικόφερτα. Ο ψευτοθόδωρος μόνο, αν είναι κι αυτό ελληνικό. Δεν είμαι σίγουρος.

  10. cronopiusa said

    Τα κλέφτικα τραγούδια σαν «στρατιωτικές εφημερίδες»

    Καλή σας μέρα!

    Χρόνια πολλά στους Βαγγέληδες και τις Βαγγελιτσες!

  11. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα και να ευχηθώ κι εγώ σε όσους γιορτάζουν!

  12. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  13. Γιάννης Ιατρού said

    Χρόνια πολλά σε όσες/όσους γιορτάζουν σήμερα
    (ΥΓ: αν δεν κάνω λάθος ο Αγγελος γιορτάζει τον Νοέμβρη)

  14. ΚΑΒ said

    >> ο Σισίνης που ήταν Μορογιάνης του Σουλ­τάνου

    Τι σημαίνει;

  15. Καλημέρα και χρόνια πολλά!
    Ευχαριστούμε για το διήγημα, «Εγώ ήθελα να κρατηθώ, μα τα έρμα μάτια μου ψιχάλιζαν.» – τί ωραίο! Από τους πολύ καλούς, πιστεύω, διηγηματογράφους – πεζογράφους μας ο Ανδρέας Καρκαβίτσας. Μεταξύ άλλων, έχει αποτυπώσει ίσως με τον καλύτερο τρόπο από όλους, την «αύρα» των τόπων της ιδιαίτερης πατρίδας μου, στη νοτιοανατολική Λακωνία – χερσόνησο Μαλέα, στα «Λόγια της Πλώρης».
    Και του χρόνου με υγεία.

    Χρήστος Δ. Τσατσαρώνης
    http://www.badsadstories.blogspot.gr
    http://www.badsadstreetphotos.blogspot.gr

  16. Νέο Kid said

    Είναι ενδιαφέρουσα η κουβέντα για τα magical objects γενικά. Ο Δύτης πρέπει να έχει εντρυφήσει στο θέμα και από ανατολικής σκοπιάς και λόγω Μπόρχες ίσως.
    Στυ «δύση» μάλλον είμαστε οι πρώτοι διδαξαντες με τις αιγίδες, τον μανδύα της αορασίας της Αθηνάς, το κηρύκειο του Ερμή κλπ, αλλά οι Βόρειοι μάς έριξαν στα αυτιά!
    Μόνο τα σπαθιά και τα κράνη… Ατελείωτη λίστα.

  17. Πέπε said

    @9:
    Τα πιο γνωστά παραμύθια, αυτά που ξέρει το κάθε παιδί τις τελευταίες δεκαετίες, είναι -νομίζω- όσα έχουν γίνει ταινία Ντίσνεϊ. Επομένως είναι λογικό ότι προέρχονται από πηγές γνωστές στον …Δυτικό κόσμο, από τις οποίες οι κυριότερες είναι οι συλλογές Γκριμ και Περό (εφόσον μιλάμε για αληθινά παραμύθια κι όχι για λογοτεχνικά κείμενα όπως ο Πινόκιο ή ο Πίτερ Παν).

    Ωστόσο υπάρχουν άπειρες συλλογές (βιβλία) με νεοελληνικά λαϊκά παραμύθια, τοπικές ή πανελλήνιες, μεταξύ των οποίων την πιο περίοπτη θέση κατέχει η δίτομη συλλογή του Μέγα από όλη την Ελλάδα. Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται και ελληνικές παραλλαγές διάφορων παραμυθιών που τα ξέρουμε ως δυτικά, όπως η Σταχτοπούτα, η Ωραία και το τέρας, η Χιονάτη και οι 7 νάνοι (που στο ελληνικό είναι νομίζω 40 δράκοι ή 12 μήνες, κάτι τέτοιο) κλπ..

    Σημειωτέον ότι μερικά από τα πιο διαδεδομένα παραμύθια τα έχουν και οι Γκριμ και ο Περό, σε διαφορετικές παραλλαγές.

  18. # 14

    Υποθέτω το -γιάννης έχει την έννοια του αφεντικού, του νοικοκύρη, το Μορο από τον Μοριά δλδ ο έλληνας αντιπρόσωπος του Σουλτάνου στην πελοπόννησο

  19. 14 Μοραγιάνης ή μωραγιάνης, αγιάνης δηλ. πρόκριτος του Μωριά. Ήταν οι επικεφαλής των μοραϊτών κοτζαμπάσηδων, σε μια ενδιάμεση κλίμακα της ιεραρχίας.

    Κιντ, δεν θυμάσαι τόσα παραμύθια με τα σιδερένια παπούτσια που φθείρονται μέχρι να φτάσεις στο βουνό, με τον κόσμο κάτω απ’ τη γη απ’ όπου σ’ ανεβάζει ο αετός κλπ; (όχι για να περιαυτολογώ αλλά αγαπώ πολύ αυτό το ποστ: https://dytistonniptiron.wordpress.com/2015/02/01/paramy8ia/

    Για το 16, πάντως, νομίζω ότι στην ανατολή έχουμε κυρίως ξόρκια, όχι μαγικά αντικείμενα. Υπάρχουν τα φυλαχτά βέβαια.

  20. Γς said

    Χρόνια Πολλά και στη κυρά Βαγγελιώ μας

  21. sarant said

    Κάτι ενδιαφέρον. Γκουγκλίζοντας μια λέξη από το διήγημα, ανακάλυψα τυχαία μια πρώτη δημοσίευσή του, στην εφημ. Εβδομάς το 1885, όπου μετά τη φράση «Τι κακομοιριές κι οι δικές μας!» υπάρχει μια ακόμα παράγραφος-κατακλείδα.

    Ωστόσο, φαίνεται πως στο βιβλίο η παράγραφος αυτή αφαιρέθηκε.

    Όποιος θέλει, μπορει να τη δει εδώ:
    http://digital.lib.auth.gr/record/140170/files/5082_91.pdf?version=1

  22. cronopiusa said

    «Αντάρτης, κλέφτης, παλικάρι
    πάντα είν’ ο ίδιος ο λαός»

  23. Γιάννης Κουβάτσος said

    Χρόνια πολλά, συνέλληνες, χρόνια πολλά και στις κρυφές Βαγγελίτσες και τους κρυφούς Βαγγέληδες του ιστολογίου. 😊
    «Ο παπα-Δημήτρης λέει, όσο περσότερους σκοτώνεις τόσα κρίματα συχωριώνται.»
    Έτσι, με …κωλοτούμπες προχωράει η ζωή. Η προσήλωση σε «καθαρά» σχήματα και «καθαρές» ιδέες δεν σ’ αφήνει να κάνεις βήμα. Αρκεί, βέβαια, να μην το παρακάνεις στους συμβιβασμούς και καταλήξεις ασπόνδυλος αριβίστας.

  24. venios said

    Άλλες εποχές, καμία σχέση με τις σημερινές απόψεις περί φεμινισμού, ταυτότητας φύλου, κτλ.
    Όσο για τα παραμύθια, δεν είναι όλα δυτικά. Ο Αλαντιν και το λυχνάρι, ο Αλή-μπαμπάς κι οι σαράντα κλέφτες, δράκοι και τελώνια, τα παραμύθια της Χαλιμάς (Scheherazade στα ξένα), οι ιστορίες του Χότζα προϋπαρχουν – άσε πια οι μύθοι του Αισώπου που πολλοί άντλησαν απ’αυτούς.

  25. ΣΠ said

    7 Ο φίλος μας, που συναντηθήκαμε στην παρουσίαση του βιβλίου του, μετά από 3 κόρες πήγε και αυτός για τον διάδοχο και απέκτησε δίδυμα κορίτσια!

    Αυτό ακριβώς συνέβη στον Βέγγο στην ταινία «Ο πολύτεκνος». Προς το τέλος της ταινίας (μετά το 1:29:30) μαθαίνει για τα δίδυμα.

  26. Αρλουμποκυνηγός said

    «Σκάνδαλο – σκάνδαλο», που έλεγε κι ο Παπαδιαμάντης όταν κάποιος έκανε κάτι αντικανονικό στον άγιο Ελισσαίο: Ο κύριος Σαραντάκος (21) μας δίνει τη πληροφορία για την πρώτη δημοσίευση του διηγήματος το 1885, αλλά δεν μάς λέει ότι το διήγημα είναι εντελώς αλλοιωμένο στην εδώ δημοσίευσή του.

    Κυρίως λείπει ο πρόλογος του Καρκαβίτσα σε άπταιστη καθαρεύουσα, που εξηγεί πολλά. Να βγεί πάραυτα ο κ. Σαραντάκος και να μας πει πού οφείλεται αυτή η αλλοίωση: Στον ίδιο τον Καρκαβίτσα ή στους επιμελητές του έργου του;

  27. ΣΠ said

    25
    Διορθώνω 1:12:30.

  28. sarant said

    26 Βλέπεις ότι έχει αλλάξει και ο τίτλος. Ολοφάνερα έχουμε πρώτη μορφή του διηγήματος, που ο Καρκαβίτσας την άλλαξε για την έκδοση σε βιβλίο.

  29. Γιάννης Κουβάτσος said

    Σύμφωνα με τη μυθολογία μας, αντίθετο κίνητρο από του πατέρα του διηγήματος είχε η Θέτιδα, που δεν ήθελε ο γιος της ο Αχιλλέας να γίνει πολεμιστής. Τον έστειλε μικρό να ζήσει σαν κορίτσι στο παλάτι του βασιλιά της Σκύρου Λυκομήδη, παρέα με τις βασιλοπούλες. Όλοι ζούσαν ευτυχισμένοι, μέχρι τη στιγμή που ο μάντης Κάλχας προφήτεψε ότι η Τροία δεν πρόκειται να πέσει χωρίς τον Αχιλλέα. Και τότε μπαίνει στο προσκήνιο ο πολυμήχανος Οδυσσέας, που ανατρέπει τα σχέδια της Θέτιδας, αναλαμβάνοντας να ανακαλύψει τον ήρωα και να τον πείσει να συμμετέχει στην εκστρατεία εναντίον της Τροίας. Πήγε να τον βρει μεταμφιεσμένος σε πλανόδιο έμπορο και ζήτησε να τον αφήσουν να δείξει την πραμάτεια του στα κορίτσια. Έβγαλε από το πανέρι του υφάσματα, κεντήματα, πόρπες, κοσμήματα για να τους τα δείξει και τα σαράντα εννιά κορίτσια στριμώχνονταν για θαυμάσουν τα στολίδια. Ένα όμως έστέκε παράμερα αδιάφορο. Ο Οδυσσέας τότε βγάζει ένα μαχαίρι -κατά μια άλλη εκδοχή μια ασπίδα και ένα δόρυ- και η «κοπέλα» που έστεκε παράμερα ορμάει καταπάνω του και αρπάζει το μαχαίρι. Ο Οδυσσέας ξεσκέπασε τον Αχιλλέα, το πεπρωμένον φυγείν αδύνατον.

  30. Γιάννης Κουβάτσος said

    29: να συμμετάσχει, όχι να συμμετέχει, μη γράφουμε και μεζεδάκια. 😇

  31. nikiplos said

    Μόλις τελείωσε η παρέλαση… Για άλλη μια χρονιά, ανανεώθηκε ο μύθος της αντιστοιχίας των 400 χρόνων σκλαβιάς με τις 400 σούρες της φουστανέλας. Θα μπορούσε να το σώσει, μιλώντας μόνο για τις μίνι φούστες των ευζώνων, αλλά τι να κάνουμε η φουστανέλα δεν είναι σημερινό ένδυμα…

  32. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ντυμένη και οπλισμένη σαν άντρας ήταν και η Μαριώ, η νεοφώτιστη τουρκοπούλα που ακολουθούσε τον Καραϊσκάκη στις εκστρατείες του.

  33. ΚΑΒ said

    18,19 Ευχαριστώ πολύ.

  34. Λεύκιππος said

    Το κείμενο πρέπει να ήταν πολύ προχωρημένο για την εποχή που γράφηκε. Εντυπωσιακός στη σύλληψή και την παρουσίαση του θέματος ο Καρκαβίτσας.

  35. Πέπε said

    @31:
    Κάποιος (ίσως ο πιτσιρίκος;) είχε σχολιάσει παλιότερα ότι πριν την Άλωση φορούσαν απλή φούστα, και μετά κάθε χρόνο πρόσθεταν κι από μία πιέτα.

    @24:
    > > Όσο για τα παραμύθια, δεν είναι όλα δυτικά.

    Το παραμύθι είναι παγκόσμιο είδος. Και μάλιστα υπάρχουν πολλά παραμυθιακά μοτίβα με απίστευτη διάδοση, μπορεί να βρεις το ίδιο στη Δ. Ευρώπη και στην Κίνα.

    Όμως οι ιστορίες του Χότζα δεν είναι παραμύθια, ούτε οι μύθοι του Αισώπου. Της Χαλιμάς, ναι (και για παράδειγμα ο Αλή Μπαμπάς κι οι 40 κλέφτες, με το «σουσάμι άνοιξε», υπάρχει και σε ελληνικό παραμύθι).

    @19:
    > > νομίζω ότι στην ανατολή έχουμε κυρίως ξόρκια, όχι μαγικά αντικείμενα.

    Το μαγικό λυχνάρι. Δεν ξέρω αν και τα ιπτάμενα χαλιά ανήκουν εδώ. Και αν δεν απατώμαι στη Χαλιμά υπάρχουν και μαγικά δαχτυλίδια.

  36. sarant said

    31 !

  37. Georgios Bartzoudis said

    Πολύ καλή, όπως πάντα, η διήγηση του Καρκαβίτσα. Μου θύμισε ένα, μάλλον άτεχνο, «ιστορικό μυθιστόρημα» του Στεφάνου Ξένου, με τίτλο «η ηρωϊς της ελληνικής επαναστάσεως».

  38. cronopiusa said

    Το σεξ και οι πρωτεργάτες του 1821

  39. Στα αφρικάνικα παραμύθια (της Ζωής Βαλάση) υπήγρχαν αρκετά; όμοια με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά αλλά από τα άγνωστα πολλά όμορφα το δε «ο ήλιος και το νερό» θυμάμαι ήταν συγκλονιστικό.

  40. nikiplos said

    Καλησπέρα, χρόνια πολλά στους Βαγγέληδες και στις Βαγγελίτσες… Επίσης στους Άγγελους και τις Αγγελικές που εορτάζουν σήμερα… Το διήγημα μου έδωσε την εντύπωση-χωρίς να είμαι ειδικός- ότι ανήκει καθαρά στον ρομαντισμό. Είναι όμως ιδιαίτερο και μου άρεσε γιατί ήταν πρωτότυπο ως ερωτική ιστορία μέσα σε καθεστώς πολέμου, εξέγερσης, φόβου, ανημπόριας κλπ.

    Το τι σηματοδοτούσαν εκείνη την εποχή τα κορίτσια φαίνεται καθαρά στη φόνισσα του Παπαδιαμάντη. Πέρα από το χρέος της οικογένειας να την παντρέψει και να την προικίσει, υπήρχε και το χρέος της τιμής που υποχρέωνε την προστασία της κόρης. Άλλα τα κορίτσια που είχαν αδερφό ή ξάδερφο, κι άλλα εκείνα που ήταν μόνο με γέρο ή ανήμπορο πατέρα ή χήρα μητέρα… Το χρέος αυτό δεν κληρονομούταν στον γαμπρό της οικογένειας – σύζυγο αδερφής, ήταν χρέος αίματος… Ο ΑΚ ρομαντικά περνάει το χρέος ως τέτοιο προς την Πατρίδα…

    Για την αντρική φορεσιά των γυναικών, την αντρική συμπεριφορά κλπ υπάρχουν πολλές ιστορίες αληθινές. Άλλες αναγκάστηκαν να ντυθούν άντρες για να αναλάβουν τα βάσανα της ζωής και να προστατέψουν την ακολουθούμενη οικογένεια, άλλες γιατί τις καλούσε η ιδιαίτερη φύση τους… Πάντως οι περισσότερες στα ανδροκρατούμενα μέρη δεν είχαν δικαίωμα λόγου. Μεγάλωναν μόνο με σκοπό να παντρευτούν (οποιονδήποτε τους υποδείξουν) και να κάνουν παιδιά…

  41. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το θέμα «αλλαγή φύλου» είναι πολύ συνηθισμένο και στα λαϊκά παραμύθια. Ο Μέγας καταγράφει 22 παραλλαγές τους. Η Άννα Αγγελόπουλου στις «Παραμυθοκόρες» περιλαμβάνει ένα παραμύθι από τα Φάρασα της Καππαδοκίας με τίτλο «Του βασιλιά η κόρη έγινε παλικάρι», όπου ο βασιλιάς, μη έχοντας διάδοχο αλλά κόρη που παραμένει πεισματικά ανύπαντρη, δέχεται πολεμική επίθεση από φίλο βασιλιά και όντας ο ίδιος αδύναμος να ηγηθεί του στρατού του, τον ρόλο αναλαμβάνει η βασιλοπούλα μεταμφιεσμένη σε άντρα.
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9789600503760-anthologia-estia-ellinika-paramuthia-protos-tomos-205915&ved=2ahUKEwi7iKSxlZ3hAhXM6aQKHeOAArAQFjAIegQIBBAB&usg=AOvVaw1zOjqT_EnBX5TqUgmpZeK7

  42. Αρλουμποκυνηγός said

    Να βάλουμε και τον πολύ αποκαλυπτικό πρόλογο του Καρκαβίτσα στην 1η δημοσίευση του 1885, που λογοκρίθηκε στις επόμενες δημοσιεύσεις του διηγήματος

    Γνώστες των εκκλησιαστικών πραγμάτων με ενημέρωσαν πρίν λίγο γιατί ο Καρκαβίτσας αναγκάστηκε να αλλάξει τον τίτλο του διηγήματος, αλλά και να το αλλοιώσει δραματικά. Ο τίτλος «Χρύσανθος» το 1885 παρέπεμπε ευθέως στον Πατριάρχη (1824-1826) Κωνσταντινουπόλεως Χρύσανθο (1768 – 1834) που οι Τούρκοι καθαίρεσαν το 1826, ενώ συνεχιζόταν η πολιορκία του Μεσολογγίου, ως κίναιδο… Αυτό που γράφει η Βικιπαίδεια ότι τον καθήρεσαν λόγω του γεροντικού του έρωτα προς την χήρα του Ασημάκη, την Ευφημία, είναι παραμύθι. Αν είναι δυνατόν να πιστέψουμε ότι οι Τούρκοι ενδιαφερόντουσαν για το αν ο Πατριάρχης των επαναστατημένων Ρωμιών πηδούσε χήρες εν έτει σωτηρίω 1826

  43. nikiplos said

    35@, Το έχει πραγματευτεί νομίζω ικανοποιητικά ο Πετρόπουλος στο βιβλίο του, που πραγματεύεται την ιστορία της φουστανέλας. Οι πολλές σούρες στη φουστανέλα ήταν στοιχείο επίδειξης πλούτου, έδειχναν κιμπαριλίκι κλπ… Την φορούσαν κυρίως οι κλέφτες και οι αρματωλοί που επιδείκνυαν έτσι τον πλούτο τους…

    Πραγματολογικά, το 1821 δεν είχαν συμπληρωθεί 400 χρόνια σκλαβιάς, ούτε για την Πόλη, ούτε για την Πελοπόννησο που μετρούσε μόλις 122 χρόνια Οθωμανικής κατάκτησης και 600 χρόνια κατάκτησης από ξένους… Το όλον είναι ένας ακόμη ηλίθιος μύθος…

  44. # 29

    Μάλλον δεν τα λες καλά… αν ο Αχιλλέας δεν ήταν διάσημος για την ταχύτητα του (άρα εφτανε όποιον είχε του χεριού του και απέφευγε όποιον ήταν δυνατότερος, παναπεί στανταράκι τον παίζανε στο στοίχημα ) δεν θα προφήτευε ο Κάλχας απαραίτητη την παρουσία του, σιγά μην ασχολιότανε μ’ έναν γυναικωτό που θα ήταν αν ζούσε όπως λες από μικρός με τις τσούπρες. Αντίθετα η μάνα του είχε χρησμό πως από την Τροία δεν θα γυρίσει γι αυτό και τον έστειλε στο παρθενοτροφείο όταν ο Αγαμέμνονας αναζητούσε τα ανφάν γκατέ της πολεμικής τέχνης για την εκδρομή του. Σιγά βέβαια μην δεν εύρισκε ο (γήινος) Οδυσσέας τον (θεϊκό) Αχιλλέα, όλα σοφά είναι μέσα στην Ιλιάδα, ακόμα και τα κλάματα του Αχιλλέα όταν καυχήθηκε πως είναι γιός του Δία σαν νίκησε τον γιο του ποταμού αλλά σαν φούσκωσε το ποτάμι φώναζε Μαμά βοήθεια…
    Το ίδιο στόρυ βέβαια υπάρχει και στην Μαχαμπαράτα, ο ανίκητος Αρτζούνα όταν χρειάστηκε να κρυφτει στα χρόνια της εξορίας ντύθηκε γυναίκα μέχρι να βγει να πολεμήσει

  45. π2 said

    5β: https://www.thegreekcloud.com/opinions/%ce%bf-%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%bd%ce%ac%ce%ba%ce%b7%cf%82-%ce%ba%ce%ac%ce%bd%ce%b5%ce%b9-%cf%80%cf%8c%ce%bb%ce%b5%ce%bc%ce%bf-%ce%bc-%ce%b1%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%b9%ce%ac%ce%bd%cf%84%ce%b5/

  46. Από γυναίκες που ντύθηκαν άνδρες πιο διάσημη η Λεονόρε που έγινε Φιντέλιο και βελτιώθηκε εξαιρετικά η εισαγωγή της (ένα από τα 4 καλύτερα κομμάτια που έχω ακούσει ποτέ και το μόνο που δενείναι Βέρντι η Σούμπερτ )

  47. π2 said

    Η προσωρινή αλλαγή φύλου είναι εγγενές στοιχείο των διαβατήριων τελετών μετάβασης από την εφηβεία στην ενήλικη ζωή παγκοσμίως. Πληθώρα σχετικών μύθων και τελετών υπάρχει και από την ελληνική αρχαιότητα.

  48. Γιάννης Κουβάτσος said

    44: Έτσι λέει ο μύθος, Τζι, τι να κάνουμε τώρα…

  49. 47 Πε πράμα και για τον Τειρεσία!

  50. π2 said

    49: O Τειρεσίας δεν εμπίπτει στο μοτίβο που έγραφα, δεν είναι ηλικιακού χαρακτήρα η αλλαγή φύλου του αλλά περισσότερο σημάδι της οριακής του κατάστασης. Η πλάκα είναι ότι από τα ελληνιστικά χρόνια και μετά, η αλλαγή φύλου του Τειρεσία πολλαπλασιάστηκε κι έγινε μυθιστόρημα με αλλεπάλληλες αλλαγές φύλου, κάτι σαν το Ορλάντο της Βιρτζίνια Γουλφ.

  51. Γιάννης Κουβάτσος said

    Στο παραμύθι που αναφέρω στο 41, η βασιλοπούλα στο τέλος αλλάζει μόνιμα φύλο και γίνεται και βιολογικά αγόρι. Έφτασε στη χώρα της Δράκαινας και πέτυχε να κόψει με μιας τον κλώνο του δένδρου που αυτή φυλάει και που, όποιος το πετύχει, «ό,τι θέλει γίνεται». Η βασιλοπούλα επέλεξε την πλήρη και μόνιμη αλλαγή φύλου, ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στα συζυγικά της καθήκοντα, αφού, εν τω μεταξύ, είχε παντρευτεί μιαν άλλη βασιλοπούλα, η οποία δυσανασχετούσε για την ανικανότητα του «γαμπρού». Πολύ προχωρημένα τα λαϊκά παραμύθια. Παραλλαγή αυτού του παραμυθιού είναι «Η βασιλοπούλα που έγινε αγόρι» από τον Μαΐστρο της Ανατολικής Θράκης. Εδώ η μόνιμη αλλαγή φύλου είναι αποτέλεσμα κατάρας από τη «δράκινα» :-Την κατάρα μου να ‘χεις, αν είσαι γυναίκα να γίνεις άντρας κι αν είσαι άντρας να γίνεις κορίτσι». Μια κατάρα που πολύ χαροποίησε τη βασιλοπούλα ( από τη δίτομη συλλογή λαϊκών παραμυθιών του Κώστα Καφαντάρη «Το φωτόδεντρο» και «Ο Φεγγαράς» εκδόσεις Οδυσσέας)

  52. Νέο Kid said

    Η αρχόντισσα ροδίτισσα πού πας; πιάνεται;

  53. Νέο Kid said

    Πώς μπήκες; παρντον.

  54. Νέο Kid said

    πως μπήκες; Παρντόν.

  55. Νέο Kid said

    Ο Τειρεσίας ήταν δίφυλος; Δεν είχα ιδέα.

  56. Γιάννης Κουβάτσος said

    55: Σύμφωνα με τον Ησίοδο, ο Τειρεσίας είδε στην Κυλλήνη την συνουσία δύο φιδιών, καί, επειδή χτυπώντας τα τα πλήγωσε, άλλαξε φύλο και από άνδρας έγινε γυναίκα. Κι όταν ξανάδε τα ίδια φίδια, άλλαξε πάλι φύλο και ξανάγινε άνδρας. Αυτή η εμπειρία του δίφυλου μάντη έκανε τον Δία και την Ήρα να τον ρωτήσουν ποιο από τα δύο φύλα αισθανόταν μεγαλύτερη ηδονή κατά την συνουσία, ο άνδρας ή η γυναίκα. Ο Τειρεσίας απάντησε πως στο ένα μερίδιο από τα δέκα τέρπεται ο άνδρας και στα εννέα η γυναίκα. Τότε η Ήρα τον τύφλωσε και ο Ζευς τού έδωσε την μαντική τέχνη.

  57. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας καὶ χρόνια πολλὰ στὶς ἑορτάζουσες καὶ στοὺς ἑορτάζοντες.

    Ἀρκετὰ τολμηρὸ τὸ διήγημα τοῦ Καρκαβίτσα γιὰ τὴν ἐποχή του. Τόσο μὲ τὴν ἀλλαγὴ φύλου τοῦ κεντρικοῦ προσώπου, ὅσο καὶ μὲ τὴν διατύπωση:

    » Ο ρα­γιάς άλλαζε· σήκωσε κεφάλι και κοίταζε άφοβα τον αγά, τον προεστό και το θάνατο.»

  58. NIKOS NIKOS said

    Οι Άγγελοι δεν γιορτάζουνε σήμερα αβάπτιστε. Πάρε και κανένα χριστιανικό ημερολόγιο.

  59. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @56. Πολὺ προχὼ οἱ ἀρχαῖοι ἡμῶν, Γιάννη.
    Τὰ εἶχαν πεῖ ὅλα.
    Μέχρι καὶ τὴν ταυτότητα φύλου. 🙂

    @55.Νέο Kid said:

    » Ο Τειρεσίας ήταν δίφυλος; Δεν είχα ιδέα. »

    Οὔτε κι ἐγώ.
    Πάντως κανένα τρίφυλλο θὰ τό ᾿κανε.
    Ἔτσι, γιὰ νὰ ἐμπνέεται. 🙂

  60. Χρόνια πολλά!

    «όσο ειν ο Guy ζωντανός, πλουτοκράτη δεν προσκυνάει!»
    (ευρωπαϊκό παραδοσιακό κλέφτικο τραγούδι)

  61. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    Να θυμηθούμε και το δημοτικό, που το ανέφερα υπαινικτικά στην εισαγωγή:

    Ποιος είδε ψάρι στο βουνό και θάλασσα σπαρμένη,
    ποιος είδε κόρη λυγερή στα κλέφτικα ντυμένη;
    Τέσσαρους χρόνους περπατεί μ’ αρματωλούς και κλέφτες
    κανείς και δεν τη γνώρισε από τη συντροφιά της.
    Και μιαν αυγή και μια λαμπρή, μια `πίσημον ημέρα
    βγήκαν να παίξουν το σπαθί, να ρίξουν το λιθάρι.
    Εκόπη τ’ ασημόκουμπο κι εφάνη το βυζί της.
    Κανένας δεν τη λόγιασε από τα παλληκάρια,
    μα `να μικρό κλεφτόπουλο σκυφτό χαμογελά της.

    Τι έχεις βρε βλάμη και γελάς, τι έχεις και χαμοβλέπεις;
    Είδα τον ήλιο πόλαμψε κι έφεξε το φεγγάρι,
    είδα και το βυζάκι σου που είν’ άσπρο σαν το χιόνι.
    Σώπα μωρέ κλεφτόπουλο, μιλιά μη μολογήσεις
    και να σε πάρω ψυχογιό, βαριά να σε πλουτίσω,
    για να βαστάς το νταμασκί και το χρυσό τουφέκι
    Εγώ δε θέλω ψυχογιός, βαριά να με πλουτίσεις,
    για να βαστώ το νταμασκί και το χρυσό τουφέκι
    μόν θέλω σε γυναίκα μου και να με πάρεις άντρα.

    Που ειπεί το «θέλω» εις εμέ πρέπει και να `ναι άξιος,
    να `ναι πρωτοπαλίκαρο και κλεφτοπολεμάρχος.
    Το ζήτημά σου είναι βαρύ, μα α θέλει ο Θιός θα γίνει,
    α θέλει ο Θιός να μ’ αγαπάς, ο πρώτος ούλων είμαι.
    Δείξε μου πού `ναι οι φωτιές, οι σπαθισμοί, τα βόλια
    κι εγώ για την αγάπη σου θα πέσω πρώτος σ’ ούλα.

  62. mitsos said

    Καλή η επιλογή του διηγήματος
    Ευχαριστούμε Νίκο
    ( θα προτιμούσα το πρωτότυπο )

    Ευχές σ’ όσους εορτάζουν
    Χρόνια Πολλά και σε όσους … «συλλογούνται ελεύθερα»

    Εύχομαι και μετά από 200 χρόνια ο άνθρωπος σε τούτο τον τόπο να συλλογάται, πιότερο από σήμερα, ελεύθερος , παει να πει δίχως φόβο , …
    κι ας γιορτάζουν την ημέρα της Ευρώπης με την σημαία με τριαντατόσα αστέρια ( ελπίζω όχι με τραγούδια της γιουροβίζιον )

  63. atheofobos said

    ιατρός γυναίκα αθεοφοβος

  64. atheofobos said

    25 🙂

    Όταν γράφεις βιαστικά, μετά από κατανάλωση ικανής ποσότητας μπακαλιάρου με αλιάδα και αντίστοιχη κατανάλωση οίνου πατάς, αντί στον γούγλή αυτό το θέλεις να βρεις εδώ και βγαίνει το 63 αντί για το σωστό
    Ο ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΓΥΝΑΙΚΑ!
    http://atheofobos2.blogspot.com/2018/11/blog-post_14.html

  65. Γ-Κ said

    Τόποι και πρόσωπα τόσο οικεία που λες και τα’ χω ζήσει… :synkinisi

    Κατά τα άλλα, ο Καρκαβίτσας τα συνήθιζε τα «μεταξύ διηγήματος και παραμυθιού».

  66. sarant said

    63 🙂 Όλοι το έχουμε πάθει

  67. ΣΠ said

    Ταινίες όπου γυναίκα παριστάνει τον άντρα είναι η ελληνική κωμωδία «Αχ!.. Και Νάμουν Αντρας (1966)» με την Μάρω Κοντού

    και η δραματική «Albert Nobbs (2011)» με την Γκλεν Κλόουζ

  68. Χαρούλα said

    51 Γιάννη εντυπωσιάστηκα που υπάρχει ειδική έκδοση παραμυθιού από Μαΐστρο ανατ.Θράκης.
    Με αφορμή,( λόγω εντοπιότητας και άςχετο με το σημερινό ), νομίζω όμως, πως το χωριό είναι …θηλυκό. (Παλαιότερα ήταν προάστιο της Αίνου, που ίδρυσε την σημερινή Αλεξανδρούπολη, όπου και πάλι η Μαΐστρος είναι προάστιο)
    http://silogosmaistrou.blogspot.com/p/blog-page_25.html

  69. Γιάννης Κουβάτσος said

    68: Ο μακαρίτης καθηγητής Λαογραφίας Δ.Α.Πετρόπουλος το περιέλαβε στον τόμο «Λαογραφικά Μαΐστρου Ανατολικής Θράκης», στον έκτο τόμο του Αρχείου του Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσολογικού Θησαυρού (1942-43). Πολλά οφείλουμε στους λαογράφους μας.

  70. Χαρούλα said

    69 σ’ευχαριστώ για την παραπομπή. Με την λαογραφία έχω ασχοληθεί ελάχιστα.

    Χρόνια πολλά σε όσους γιορτάζουν! Και του χρόνου όλοι με ειρήνη και υγεία!

  71. cronopiusa said

  72. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος said

    Καλησπέρα σας από Ιλλινόϊ,

    Είναι πραγματικά απίστευτο ότι ο ειδήμων κ. Σαραντάκος ανήρτησε το διήγημα του Καρκαβίτσα «Ο Χρύσανθος» (1885) χωρίς να γνωρίζει ότι το 1900 ο ίδιος ο βασιλόφρων συγγραφέας το άλλαξε σε «Κρυφό καημό», εξαιτίας του Ατυχούς Πολέμου του 1897!.. Τουτέστιν, επί 9 ώρες απεκρύβη από τους αναγνώστες ότι το εν λόγω διήγημα του Καρκαβίτσα ξεκίνησε το 1885 ως κάργα πατριωτικό («Χρύσανθος») για να μετατραπεί σε αγαπησιάρικο και εθνομηδενιστικό, εξαιτίας του Ατυχούς Πολέμου του 1897!…

    Μεταφέρω ορισμένα ξεστραβωτικά (για όλους μας) αποσπάσματα από την διατριβή της Αναστασίας Γιαννοπούλου «Η Γυναίκα στο συγγραφικό έργο του Ανδρέα Καρκαβίτσα» (Πάτρα 2017)




  73. Μαρία said


    http://www.biblionet.gr/book/88069/%CE%93%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CE%BA%CE%B7,_%CE%A1%CE%AD%CE%B1,_1947-/%CE%95%CE%BB%CE%AD%CE%BD%CE%B7_%CE%AE_%CE%BF_%CE%9A%CE%B1%CE%BD%CE%AD%CE%BD%CE%B1%CF%82

  74. Μαρία said

    67
    Προηγήθηκαν τα 4 σκαλοπάτια http://www.tainiothiki.gr/v2/filmography/view/1/2216/

    ΤΑ 4 ΣΚΑΛΟΠΑΤΙΑ 1951https://www.youtube.com/watch?v=m6HBNoNp9Qo

  75. Theo said

    Ευχαριστώ πολύ, Νικοκύρη, για το διήγημα.

    Μάστορας στην αφήγησή του ο Καρκαβίτσας!

  76. atheofobos said

    66
    Όλοι το έχουμε πάθει

    Είδες τι κάνει η αλιάδα; Πατάς ένα κουμπί που δεν θέλεις και έτσι διαβάζουμε σήμερα το πολύ ωραίο κείμενο για τον Αίαντα! 🙂

  77. Πέπε said

  78. sarant said

    76 Ήταν μισό, βέβαια.

  79. loukretia50 said

    Γεια σας! Ωραίο το διήγημα και το θέμα, σκαναριστά είδα τα σχόλια , θα ασχοληθώ αργότερα γιατί ακόμα προσπαθώ να αντιμετωπίσω τις συνέπειες τουρμπάτης σκορδαλιάς. Drakaris! (για όσους έβλεπαν Game of Thrones).
    Είναι βέβαιο ότι με ένα απλό «Χα!» διώχνω οχτρούς και κακά πνεύματα, δίκιο είχαν που κρεμούσαν σκόρδα!
    Τώρα η σκορδόπιστη να ήταν φλογερή και ζωηρή, δεν είμαι σίγουρη, αλλά δεν είναι απίθανο!
    Ο Π2 με πρόλαβε με το Ορλάντο που έχει γυριστεί βέβαια και σε ταινία, με πολύ καλή πρωταγωνίστρια.
    Δεν είδα αυτό, δε σας αρέσει?
    Rimsky-Korsakov: Scheherazade https://youtu.be/SQNymNaTr-Y
    Gergiev · Vienna Philharmonic

  80. loukretia50 said

    Υπάρχει μια ωραία σειρά βιβλίων «Του κόσμου τα παραμύθια » εκδόσεις Απόπειρα, κι ανάμεσά τους ένα με τίτλο «Παραμύθια του Κάτω Κόσμου», με θέμα φυσικά το θάνατο , σε αφηγήσεις από πολλά μέρη του κόσμου.

    Στην ταινία «Shakespeare in love» έχουμε ωραίο μπέρδεμα όταν γυναίκα παρουσιάζεται σαν άνδρας για να εμφανιστεί στο θέατρο σε ρόλο γυναικείο!

    Τι έγινε? Φύγατε όλοι?
    Μέχρι εκεί έφθασε η φλόγα της σκορδαλιάς ?

  81. ΣΠ said

    80 Στην ταινία «Shakespeare in love» έχουμε ωραίο μπέρδεμα όταν γυναίκα παρουσιάζεται σαν άνδρας για να εμφανιστεί στο θέατρο σε ρόλο γυναικείο!

    Κάτι παρόμοιο και στο Victor Victoria (1982) με την Τζούλι Άντριους.

  82. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωραίο το διήγημα, ευχαριστούμε Νικοκύρη.

    Χρόνια πολλά για την ημέρα και σε όσες-ους γιορτάζουν.

    Είμαστε όλοι μια γροθιά γύρω από τον πρωθυπουργό μας, για την αθλιότητα που διέπραξαν οι Τούρκοι, παρενοχλώντας το ελικόπτερο που επέβαινε. Μπράβο! και για τις δηλώσεις του.

    Μιας και σας πήρε ο ύπνος από τον μπακαλιάρο, τη σκορδαλιά και τα οινοπνευματώδη, άντε να σας ξυπνήσω με το τραγούδι της ημέρας 😉

    [audio src="https://www.orp.gr/Makedonia.mp3" /]

  83. ΚΩΣΤΑΣ said

    82 συνέχεια. Έβαλε ο διαβολάκος την ουρά του πάλι….

    Κάνω ακόμη μια προσπάθεια κι αν αποτύχω πάλι, ας το βάλλει όποιος ξέρει και θέλει να με συμπαρασταθεί 🙂

    [audio src="https://www.orp.gr/Makedonia.mp3" /]

  84. ΣΠ said

    83
    Ορίστε
    Μακεδονία ξακουστή

  85. loukretia50 said

    Και η Αγνοδίκη η Αθηναία,η πρώτη γυναικολόγος της ιστορίας μεταμφιέστηκε σε άντρα για να εργαστεί ελεύθερα.Κατηγορήθηκε από άνδρες συναδέλφους για μοιχεία και απαίτησαν να θανατωθεί.Ευτυχώς τελικά αθωώθηκε.
    http://www.mixanitouxronou.gr/agnodiki-i-athinaia-i-proti-gynaikologos-tis-istorias-metamfiestike-se-antra-gia-na-ergastei-eleythera-oi-andres-synadelfoi-ton-katigorisan-gia-moicho-kai-apaitisan-na-thanatothei/

  86. mitsos said

    @80
    Γεια σου Λου.
    Την ημέρα που όλοι τρώμε σκορδαλιά ( Ευαγγελισμού και Βαΐων ) η σκορδαλιά σου όσο και δυνατή να ήταν δεν διώχνει κανένα.
    ….
    ΄Κ ότι σκεπτόμουν πως έχω μέρες να δω κάτι ποιητικό από τη Λου…

  87. ΚΩΣΤΑΣ said

    84 Σταύρο, σε ευχαριστώ πολύ! Δέξου την εκτίμηση και την αγάπη μου! 🙂

  88. loukretia50 said

    Αγαπητέ Μήτσο, όσο η επικαιρότητα αποτελεί σε κάθε νήμα αφορμή για πολιτικές κόντρες, τα στιχάκια μου είναι εκτός τόπου και χρόνου, όπως κι εγώ!
    Μην ανησυχείς, πάντα θα βρίσκω κάποια αφορμή!
    Σου είχα αφιερώσει μια ιστοριούλα με ντόμινο, αλλά άντε να θυμηθώ πού!

  89. Μαρία said

    84
    Α χα,χα νέα παραλλαγή!
    τους Βούλγαρους έγινε τους βάρβαρους μετά το ’92, όταν το ανακάλυψαν οι κάτωθεν του Ολύμπου και τώρα ακούω τον τύραννο!

  90. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

  91. loukretia50 said

    Πολύ συχνά τα παραμύθια είναι τρομαχτικά και δε λείπει η βία. Νομίζω ότι οι ταινίες παραγωγής Ντίσνεϋ, κυρίως οι παλιές, είναι θαυμάσιες για πολύ μικρά παιδιά, ειδικά αν σκεφθεί κανείς τι βλέπουν σήμερα.
    Έχουν ολόκληρη ζωή για να εξοικειωθούν με τη βία και αρχίζουν υπερβολικά νωρίς.
    Δεν εννοώ να μεγαλώνουν σε γυάλα, όμως οι δυνατές εντυπώσεις μένουν.

    Για όσους (γονείς ή μεγάλα παιδιά) θέλουν όμορφα παραμύθια , θαυμάσιοι παραμυθάδες ήταν ο Χανς Κριστιαν Άντερσεν και ο Οσκαρ Ουάιλντ. Τα αγαπημένα μου είναι :
    The Little Mermaid- Hans Christian Andersen
    https://en.wikisource.org/wiki/The_Fairy_Tales_of_Hans_Christian_Andersen_(Stratton)/The_Little_Mermaid

    The nightingale – Το αηδόνι του αυτοκράτορα (αυτό τουλάχιστον έχει ευτυχισμένο τέλος!)
    https://en.wikisource.org/wiki/Fairy_tales_from_Hans_Christian_Andersen_(Walker)/The_Nightingale

    The nightingale and the rose / The happy prince – Oscar Wilde
    https://en.wikisource.org/wiki/The_Happy_Prince_and_Other_Tales/The_Nightingale_and_the_Rose

  92. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    2 >>δε νομίζω να διεκδικεί ρεαλισμό.

    Η μεταμφίεση των γυναικών σε άντρες και η συμμετοχή τους στον πόλεμο, δεν είναι μόνο κοινός λογοτεχνικός τόπος, αλλά και μια ιστορική πραγματικότητα.Αναφέρω μόνο τις περιπτώσεις δύο
    γυναικών από την Κρήτη που ντύθηκαν αντρικά και πολέμησαν γενναία, της Κριτσοτοπούλας* το 1821 και της
    Αντωνούσας Καστανάκη ή Καστανοπούλας στην επανάσταση του 1866.
    σελ 151
    (Η Αντωνούσα Καστανάκη,Κερά Κισσάμου 1844) …» Τελικά, στα 1882, αποφεύγοντας τη δίωξη των Τούρκων, αναγκάζεται και
    αυτοεξορίζεται στην Αθήνα. Παρουσιάζεται στο βασιλιά Γεώργιο τον Α’ που ασφαλώς θα είχε πληροφορηθεί τις γενναίες πράξεις της και την ανακηρύσσει οπλαρχηγό. Με αυτή την ιδιότητα, του οπλαρχηγού και με δικό της σώμα ανδρών,παίρνει μέρος στους ηπειρωτικούς αγώνες… »
    σελ.156
    https://dspace.lib.uom.gr/bitstream/2159/22316/4/LolosKonstantinosMsc2018.pdf

    *Η Κριτσωτοπούλα / Μιχαήλ Γ. Διαλινά.
    https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/1/d/0/metadata-430-0000019.tkl?dtab=m&search_type=simple&search_help=&display_mode=overview&wf_step=init&show_hidden=0&number=10&keep_number=&cclterm1=&cclterm2=&cclterm3=&cclterm4=&cclterm5=&cclterm6=&cclterm7=&cclterm8=&cclfield1=&cclfield2=&cclfield3=&cclfield4=&cclfield5=&cclfield6=&cclfield7=&cclfield8=&cclop1=&cclop2=&cclop3=&cclop4=&cclop5=&cclop6=&cclop7=&isp=&search_coll%5Bmetadata%5D=1&&stored_cclquery=&skin=&rss=0&lang=el&ioffset=1&offset=1

  93. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    H Ροδάνθη τση Κριτσάς

  94. mitsos said

    Όταν μιλάτε για παραμυθάδες δεν σας έρχεται δηλαδή πρώτο το όνομα Ευγένιος Τριβιζάς ;;

    Πάντως η τελευταία αναπαραγωγή κοριτσιού που πήγε στον πόλεμο ντυμένη αγόρι …νομίζω ήταν η Μουλάν ( Pixar οχι Disney )

  95. Γιάννης Κουβάτσος said

    Οι αδελφές Μπροντέ, η Σαρλότ, η Έμιλι και η Αν, εξέδωσαν με δικά τους έξοδα και αντρικά ψευδώνυμα, στην συντηρητική Αγγλία της δεκαετίας του 1840, τα ποιήματά τους με τίτλο «Ποιήματα των Κάρρερ, Έλλις και Άκτον Μπελλ».

  96. Πέπε said

    @91:
    > > Πολύ συχνά τα παραμύθια είναι τρομαχτικά και δε λείπει η βία. Νομίζω ότι οι ταινίες παραγωγής Ντίσνεϋ, κυρίως οι παλιές, είναι θαυμάσιες για πολύ μικρά παιδιά, ειδικά αν σκεφθεί κανείς τι βλέπουν σήμερα.

    Αυτό είναι ένα ισχυρό επιχείρημα. Εμένα όμως με θλίβει / θυμώνει κάτι άλλο σχετικά μ’ αυτές τις ταινίες:

    Δίνουν το οριστικό τέλος στη μακραίωνη διαδικασία δημιουργικής επανεπεξεργασίας. Εξορίζουν τη φαντασία από τον χώρο του παραμυθιού! Μετά την ταινία, η κάθε λεπτομέρεια της υπόθεσης είναι πλέον έτσι κι όχι αλλιώς. Οι φάτσες των ηρώων είναι πλέον έτσι κι όχι αλλιώς.

    Κατά τα άλλα, ο Άντερσεν δε μ’ αρέσει. Σχεδόν κανείς που να έγραψε επώνυμα παραμύθια δε μ’ αρέσει, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αναμετρηθεί ένας άνθρωπος με την παράδοση του λαϊκού παραμυθιού (ελληνική, δυτική, ανατολίτικη ή άλλη). Ο Όσκαρ Ουάιλντ φαίνεται να είναι από τους λίγους που ορισμένες φορές το κατάφερε!

  97. loukretia50 said

    Πέπε Καταλαβαίνω τι εννοείς, αλλά έχει περάσει η εποχή που τα παραμύθια ήταν μόνο αφήγηση.
    Δεν υπάρχει περίπτωση τα παιδιά σήμερα να μη διαβάσουν από πολύ μικρά ένα εικονογραφημένο βιβλίο ή να μη δουν μια ταινία. Αν όχι από παππούδες ή γονείς, σίγουρα κάπου αλλού.
    Προσαρμοζόμαστε λοιπόν, προσπαθούμε να τους δώσουμε όσο το δυνατόν πιο όμορφες παραστάσεις, να συζητάμε μαζί τους και να πλάθουμε δικές μας ιστορίες.
    Σ΄αυτή τη διαδικασία όπως γίνεται συνήθως και στη ζωή, κάτι χάνεται, κάτι κερδίζεται. Αρκεί να υπάρχει αγάπη. (πάλι μελό ακούγομαι?)

    ΥΓ Μη μου κατηγορείς τον Άντερσεν! Κανένα αγόρι δε συγκινήθηκε ποτέ από τη μικρή γοργόνα! (ορίτζιναλ).
    Και δίνει πολύ όμορφα την ιδέα της ελευθερίας στο αηδόνι του αυτοκράτορα.

  98. Πέπε said

    @94:
    Ο Τριβιζάς υπήρξε ιδιοφυής, αλλά κατήντησε κουραστικός. Έβγαλε κάποια ευρήματα, π.χ. λογοπαίγνια και ρίμες, απροσδόκητη χρήση των αριθμών και του μετρήματος, κλπ., γενικά καλλιέργησε την τέχνη του απροσδόκητου, αλλά για να μπορέσουν τα βιβλία του να φτάσουν στο απίθανο πλήθος όπου βρίσκονται τώρα, όλα αυτά τα ευρήματα τα στράγγιξε μέχρι σταγόνας. Ακόμα γελάω με τα ονόματα των ηρώων της Φρουτοπίας, που βγήκε (…πότε κιόλας; δεκαετία ’80;), αλλά δεν μπορείς να βγάζεις ΑΚΟΜΑ βιβλία που οι ήρωές τους έχουν τέτοια ονόματα. Δε γίνεται: τα καλά τα έχεις ήδη πει!

    Παρά ταύτα, οι θολές μου αναμνήσεις από τα έργα του κατά τη δική μου παιδική ηλικια είναι ευχάριστες. Τρυφερότητα, χιούμορ, όνειρο…

    Θα μπορούσα να τον συγκρίνω με τον Αρκά: κι οι δύο υπήρξαν στα πρώτα πολλά χρόνια τους τόσο καλοί ώστε κατέκτησαν δικαιωματικά την αγορά (ελάχιστοι από το γενικό κονό πρέπει να είναι εκείνοι που έχουν διαβάσει πρισσότερα ελληνικά κόμιξ οποιουδήποτε άλλου παρά του Αρκά, ή, αντίστοιχα, ελληνικά παιδικά εκτός από Τριβιζά), αλλά μετά έπρεπε να διατηρήσουν την κατάκτησή τους και δεν ήξεραν πότε να σταματήσουν.

  99. sarant said

    96-97 Ωραία σχόλια

  100. Λεύκιππος said

    Εντάξει, ο Αρκας έγραψε τη δική του ιστορία…

  101. nikiplos said

    98@ μην αδικούμε τον Τριβιζά συγκρίνοντάς τον με άλλα είδη όπως τα κόμικ. Πολλά βιβλία του είναι πολύ καλά για τα μικρά (και μεγάλα) παιδιά…
    Υπάρχουν κι άλλοι πολύ καλοί όπως ο Χρήστος Δημόπουλος που παρουσίαζε στην ΕΡΤ την εκπομπή ουράνιο τόξο… Όσα παιδικά βιβλία του έπεσαν στα χέρια μου ήταν όλα πολύ καλά… Θα ήμουν άδικος αν ξεχνούσα επίσης τον παραμυθά Νίκο Πιλάβιο.

    Γενικά πιστεύω πως για τα παιδιά υπάρχουν πολλοί καλοί Έλληνες συγγραφείς, αλλά δυστυχώς το μάρκετινγκ δεν καθοδηγεί τα παιδιά προς τα βιβλία τους… Αντίθετα το μάρκετινγκ καθοδηγεί τα παιδιά προς τις μεγάλες παραγωγές, όπως ο μπομπ ο σφουγγαράκης, ο Γουΐνι το αρκουδάκι, ο Μίκυ Μάους και η παρέα του, ο Μικρός Νικόλας, η Πέπα το Γουρουνάκι κλπ

    Απαρίθμησα τα καλά, γιατί αν μιλήσω για τα κυρίαρχα, είναι κάτι πυτζαμοήρωες, κάτι τελείως ψυχεδελικά που καλύτερα να μην τα αναφέρω…

  102. Γιάννης Κουβάτσος said

    Κι εγώ προτιμούσα και προτιμώ το λαϊκό παραμύθι, αλλά ανακάλυψα τις χάρες του Άντερσεν και του Ουάιλντ, διαβάζοντάς τους φωναχτά στην κόρη μου, όταν ήταν μικρή. Συνέχιζα να τους διαβάζω κι αφού την είχε πάρει ο ύπνος, για δική μου ευχαρίστηση. Αντιθέτως, δεν ενδείκνυνται για παιδιά οι Γκριμ. 😊

  103. loukretia50 said

    Σήμερα χρειαζόμαστε νέα παραμύθια , πιο κοντά στην εποχή μας, αλλά με αναφορά σε διαχρονικές αξίες.
    Είναι μεγάλη πρόκληση για παραμυθάδες να συνδυάσουν το στοιχείο του φανταστικού, τη μαγεία , την περιπέτεια, με τρόπο που να κερδίζει το ενδιαφέρον και ταυτόχρονα ευχάριστο και κατανοητό.
    Τα παιδιά τα έχουν δει όλα!

  104. Πέπε said

    @97:
    > > Καταλαβαίνω τι εννοείς, αλλά έχει περάσει η εποχή που τα παραμύθια ήταν μόνο αφήγηση.

    Εντάξει, με την έννοια της αποκλειστικά προφορικής μετάδοσης, φυσικά έχει περάσει. Όμως:

    Πρώτον, ένα παραμύθι που το έχεις διαβάσει στο παιδί μια, δυο, τρεις, δέκα φορές από το βιβλίο, κάποια στιγμή μπορείς να το πεις και μόνος σου.

    Δεύτερον, αρκετά παραμύθια υπάρχουν σε άπειρες εκδόσεις, οπότε μοιραία το παιδί θα το έχει διαβάσει ή θα του το έχουν διαβάσει σε πάνω από μία εκδοχή: άλλες είναι για πολύ μικρά παιδιά, άλλες είναι με έμφαση στην εικονογράφηση και με πολύ λίγα λόγια, άλλες είναι φτηνιάρικες, άλλες είναι έμμετρες, άλλες είναι το «ορίτζιναλ» των Γκριμ ή του Περό σε μετάφραση του ενός ή του άλλου, …).

    Τρίτον, έστω ότι και μ’ αυτά το κάθε παιδί μαθαίνει το κάθε παραμύθι σε κάποια αποκρυσταλλωμένη μορφή (έστω και διαφορετική από του δίπλα παιδιού). Και πάλι: η εικόνα; Γιατί να μην μπορεί το παιδί να φανταστεί μόνο του την ασχήμια του Τέρατος της Πεντάμορφης, μόνο πρέπει ντε και καλά να το βλέπει σαν λιοντάρι;

    Κι ένα παράδειγμα ισοπεδωτισμού των ταινιών, που δεν έχει σχέση με παραμύθια αλλά απλώς με παιδικά:

    Από κάπου στη δεκαετία ’50 έγινε γνωστό στο ελληνικό παιδικό αναγνωστικό κοινό ο Πουφ το αρκουδάκι, που οι περιπέτειές του κυκλοφορούσαν τουλάχιστον σε δύο διαφορετικές μεταφράσεις. Τα παιδάκια μεγαλώνουν, κάνουν δικά τους παιδιά, τους διαβάζουν το ίδιο βιβλίο, τα καινούργια παιδάκια μεγαλώνουν κι αυτά, και, όταν κάποια στιγμή γίνεται ταινία, ο κάφρος Έλληνας μεταφραστής, αγνοώντας ή παραβλέποντας όλη αυτή την ιστορία τρυφερότητας που επί γενιές γύριζε τους γονείς στα παιδικά τους χρόνια, τον ονομάζει Γουΐνι και έτσι τον μαθαίνουν πλέον όλοι οι νεότεροι. (Αν και πρέπει να ομολογήσω ότι εικαστικά η ταινία είναι πιστή στην αυθεντική εικονογράφηση).

    ______________________

    Πριν το δημοσιεύσω έκανα ένα ριφρές και είδα μια μερική αλληλοεπικάλυψη με το #101 του Νίκιπλου.

    Ο Γουΐνι, τον σχολίασα ήδη.
    Ο Μικρός Νικόλας είναι ανυπέρβλητη διαχρονική αξία. (Βέβαια, μια φορά είδα ένα επεισόδιο κινούμενων σχεδίων στο ΥΤ και δεν προερχόταν από καμία ιστορία των 5 κανονικών τόμων. Πέρα από αυτό το περίεργο, δε μου φάνηκε κακό.)
    Για τον Μπομπ τον Σφουγγαράκη έχω ακούσει τα χειρότερα αλλά δεν έχω ιδία άποψη.
    Ο Μίκυ Μάους κλπ. έχουν βέβαια τόσο αχανές ρεπερτόριο, ώστε καλύπτουν όλη την γκάμα ποιότητας. Αλλά βέβαια τους ξέρω κυρίως επί χάρτου, και από κάποια παμπάλαια ταινιάκια που πρέπει να ζούσε ακόμα ο Ντίσνεϊ ο ίδιος.
    Η Πέπα, παραδόξως, δεν είναι κακή, αν και είναι αρκετά κακές οι ελληνικές φωνές (και η τραγική ακλισιά «της Πέπα»!!!).

  105. Μαρία said

    102
    Η μαμά μου Γκριμ μου είχε αγοράσει, όταν μπορούσα να τα διαβάζω μόνη μου. Λες απ’ αυτούς να έπαθα τη ζημιά; Πιο μπροστά άκουγα μόνο παραδοσιακά και μερικά πολύ τολμηρά.

  106. loukretia50 said

    Πέπε
    Φυσικά και λες απέξω κάποια παραμύθια, ανακαλύπτεις όμως με έκπληξη ότι το τρίχρονο θυμάται ακριβώς το βιβλιαράκι κι αν προσθέσεις ή παραλείψεις κάτι, σε διορθώνει!
    Μένει μόνο να αναπτύξεις την ιστορία μαζί του.

    Και μια καλή παραμυθού σε ανδροκρατούμενο χώρο
    (Καμιά σχέση με το Χάρυ Πότερ),
    Miss Potter (2006) https://youtu.be/tJ4BDqmyzF0

  107. loukretia50 said

    106. (συνέχεια)
    Η ηρωίδα της ταινίας ήταν πρωτοπόρα για την εποχή της στον τομέα των εικονογραφημένων παιδικών βιβλίων.
    Αν και τώρα που το σκέφτομαι η Ρόουλινγκ είναι εξαιρετική σύγχρονη παραμυθού!

  108. […] […]

  109. Πέπε said

    Εμένα όταν ήμουν μικρός κανείς δε μου αφηγήθηκε παραμύθια, παρόλο που μου διάβαζαν -και αργότερα διάβαζα- πολλά εξαιρετικά. Ήξερα από αναγνωστικά και από τους προλόγους των ίδιων των παραμυθιών τη στερεότυπη εικόνα με τη γιαγιά και τα πολυάριθμα εγγονάκια κοντά στη φωτιά κλπ., αλλά ανήκε κι αυτή σχεδόν στον ίδιο κόσμο με τα ίδια τα παραμύθια.

    Εξακολούθησα να εκτιμώ το είδος και μεγάλος. (Χωρίς να θυμάμαι με σιγουριά, υποθέτω ότι δε θα διάβαζα παραμύθια έφηβος ή εικοσάρης, μετά τα 30 πάντως σίγουρα.) Μεταξύ άλλων, κυνηγούσα τις τοπικές εκδόσεις «Παραμύθια του [Χ τόπου όπου είχε τύχει να πάω διακοπές ή να βρεθώ με κάποια άλλη αφορμή]», και έχω μαζέψει αρκετά. Όχι όλα εξίσου καλά βέβαια, αρκετά πάντως είναι καλά.

    Ένα καλοκαίρι λοιπόν είχα πάει πρώτα στη Σάμο και καπάκι στην Κάλυμνο, με άλλη παρέα. Στην Κάλυμνο κουβαλούσα ένα βιβλίο με σαμιώτικα παραμύθια που είχα βρει στη Σάμο. Μέναμε σε σκηνές στην παραλία, μαγειρεύαμε εκεί με φωτιά ή γκαζάκι κλπ., γενικά ζούσαμε στην παραλία. Και εκεί διάβαζα και το βιβλίο μου. Έπεσα σ’ ένα παραμύθι που σκέφτηκα ότι θα άρεσε και στην παρέα μου, ήταν ωραίο και με πολύ σπιρτόζικη αφήγηση, και τεράστιο, χορταστικό. Ένα απομεσήμερο λοιπόν, που χωνεύουμε και λιαζόμαστε, τους λέω, θέλετε ν’ ακούσετε παραμυθάκι; Και βάλαμε μπροστά να τους το διαβάζω. Ήταν γραμμένο και σε ντοπιολαλιά, της οποίας την προφορά προσπαθούσα φιλότιμα να αποδώσω. Γενικά ήμουν βυθισμένος στις σελίδες μου, αλλά κάθε τόσο έριχνα και μια ματιά γύρω για επικοινωνία και πισωτροφή (αναπληροφόρηση που λέει ο Νικοκύρης). Και κάποια στιγμή παίρνει το μάτι μου, πίσω από έναν θάμνο, ένα παιδάκι όχι πάρα πολύ μικρό, μπορεί Πέμπτη ή Έκτη τάξη, αγόρι, που είχε πλησιάσει πολύ πολύ διακριτικά, σαν τον κλέφτη, και άκουγε συναρπασμένος! Του έριξα ένα ελάχιστο χαμόγελο, ίσα ίσα για να του πω «σε είδα αλλά δεν τρέχει τίποτε, άμα θες έλα κοντά αλλά άμα δε θες συνέχισε σαν να μη σε είχαμε δει», και συνέχισα την ανάγνωση. Έκατσε μέχρι το τέλος, δηλαδή πολλή ώρα.

    Αυτό ήταν ό,τι πλησιέστερο έχω ζήσει προς το φανταστικό (για μένα) στερεότυπο της γιαγιάς στη φωτιά.

    Σε βραδιές αφήγησης παραμυθιών, που εμφανίστηκαν ως θέαμα κάπου στα ’90, πάντα ήθελα να πάω αλλά και κάτι με κράταγε, και τελικά έχω πάει τρεις φορές όλες κι όλες. Τη μία απογοητεύτηκα οικτρά από το γεγονός ότι η αφηγήτρια το είχε απομνημονεύσει, τη δεύτερη επίσης το είχε απομνημονεύσει αλλά δεν ήταν απλή αφηγήτρια, ήταν ηθοποιός και ουσιαστικά επρόκειτο για θεατρικό μονόλογο -και ήταν συναρπαστικό-, η τρίτη ήταν παιδική και δεν ήταν καλή γιατί δεν ήταν καλό το παραμύθι, αν και επιτέλους βρήκα μια αφηγήτρια που το ανέπλαθε.

  110. loukretia50 said

    Είχα την τύχη να ζήσω πολλές εμπειρίες αφήγησης παραμυθιών όταν ήμουν μικρή, από αγαπημένα πρόσωπα και αργότερα είχα συχνά το ρόλο αφηγήτριας γιατί με γοήτευε η προσήλωση των παιδιών. Ίσως γιατί αγαπώ πολύ τα παραμύθια και τα ζωντανεύω μαζί τους.
    Είναι το πιο υπέροχο και απαιτητικό κοινό, η κόρη μου με βοήθησε να βελτιώσω τρόπους ανάπλασης.
    Κάποια μέρα μπορεί να γίνω καλή γιαγιά!

  111. loukretia50 said

    Kαληνύχτα!
    – Play Minstrel Play
    Blackmore’s Night https://youtu.be/hDt7YhCYMas

  112. Antonislaw said

    Ειναι και η ιστορια της Περιστέρας Κρ(ι)άκα ή Καπεταν Σπανοβαβγελη (1860-1938), απο τη Σιατιστα που μοιαζει με την ιστορια του Χρυσαντου.
    «Ηγήθηκε ενός αντάρτικου σώματος και αγωνίστηκε με θάρρος στην Επανάσταση των Μακεδόνων το 1878 με στόχο την κατάργηση της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου.
    Όταν ξέσπασε η επανάσταση ο αδερφός της έγινε αντάρτης και η Περιστέρα τον παρακάλεσε να την πάρει μαζί του. Εκείνος όμως αρνήθηκε, καθώς οι γυναίκες δεν στρατολογούνταν στο αντάρτικο. Όταν μια μέρα οι Τούρκοι την κάλεσαν στην αστυνομία για ανάκριση, η Περιστέρα έβαλε σε εφαρμογή το σχέδιό της. Λέρωσε το φόρεμα της επίτηδες και τους είπε να την περιμένουν ώσπου να αλλάξει ρούχα. Πράγματι, άλλαξε ρούχα, όμως φόρεσε αντρικά και πήρε στα χέρια της όπλο με το οποίο πυροβόλησε στον αέρα και έφυγε να αναζητήσει τον αδερφό της. Στην αρχή οι αντάρτες την αντιμετώπισαν με καχυποψία, όμως σύντομα κέρδισε τον σεβασμό τους Όταν οι Τούρκοι έπιασαν τον αδερφό της και τον έγδαραν ζωντανό, η Περιστέρα ανακηρύχτηκε αρχηγός του αντάρτικου και ορκίστηκε να εκδικηθεί τον μαρτυρικό θάνατο του αδερφού της. Ανέλαβε την αρχηγία ενός σώματος, το οποίο ξεπερνούσε τους 40 άνδρες και έγινε αξιόμαχη και αποτελεσματική. Σύντομα έφτασε στα ίχνη των δολοφόνων του αδερφού της, τους οποίους εκδικήθηκε με το ίδιο τρόπο….
    Το 1882 βρισκόταν στη Θεσσαλία και είχε παντρευτεί τον καπετάν Περδίκη, έναν από τους συντρόφους της.
    Για τη δράση της γράφτηκε το εξής τραγούδι που τραγουδούσε ο γερο-Ναούμης Τσίτσιαρης.
    Ποιός έχει αράδα σήμερα
    νά ρίξει στό νησάνι
    Ή Περιστέρα είχε σειρά νά ρίξει στό νησάνι
    Ή τσούπρα άπό τή βία της
    κι άπ’ τόν πολύ σεβντά της τής ’κόπη το χρυσό κουμπί
    κι έφάνη το βυζί της ένας στόν άλλο έλεγε
    ένας στόν άλλο λέει Παιδιά τί ‘ναι τό μάλαμα
    καί τί ’ναι τό άσήμι μ’ ένα μικρό κλεφτόπουλο
    μικρό διαβολισμένο
    Δέν εΐν’ παιδιά μ’ τό μάλαμα
    μά μήτε καί τ’ άσήμι μόν’ είναι κόρης τό βυζί
    τής νιας τής Περιστέρας….
    »
    Το τραγουδι φαινεται να παταει στο προγενεστερο που παρεθεσε ο κ Σαραντακος

    http://www.mixanitouxronou.gr/peristera-kraka-h-polemistria-tis-makedonias-tin-opoia-oi-gallikes-efimerides-apokaloysan-zan-nt-ark-egine-archigos-enoploy-somatos-gia-na-ekdikithei-ton-thanato-toy-adelfoy-tis/

    https://el.m.wikipedia.org/wiki/Περιστέρα_Κράκα

  113. Antonislaw said

  114. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  115. Πέπε said

    @113:
    > > Το τραγουδι φαινεται να παταει στο προγενεστερο που παρεθεσε ο κ Σαραντακος [#61]

    Πιστεύω ότι πρέπει να υπάρχει και ακόμη προγενέστερο, από αυτά που παλιότερα θα χαρακτηρίζονταν «ακριτικά» (γιατί υπάρχει μια πρόσφατη θεώρηση που στενεύει πολύ την έννοια του ακριτικού τραγουδιού), στο οποίο πατάει και το κλέφτικο του #61. Στην Κάρπαθο έχω ακούσει μια παραλλαγή που, όπως προκύπτει από μερικές εσωτερικές ενδείξεις, φαίνεται να απηχεί αυτή την αρχική μορφή:

    Ποιος είδε τέτοια λυγερή, ποιος είδε τέτοια κόρη
    να περιζώνεται σπαθί, να σφίγγει το λουρίκιο*,
    να κατεβαίνει στον γιαλό, να σμίγει τα φουσάτα;
    Γυναίκειος είν’ ο πόλεμος μ’ αντρίκεια πολεμούσι.
    Κι από τον όχλιο τον πολύ κι απ’ την πολλή τη μάχη
    εκόπη το λουρίκιο της κι εφάνη το βυζί της,
    ένα κομμάτι μάλαμα σαν άδολο διαμάντι.
    Το είδ’ ο ήλιος κι ήστραψε και το φεγγάρι κι ήψε,
    κι ένας κοντός κοντούτσικος το βλέπει και γελάει.
    -Τι ‘χεις μωρέ κοντούτσικε, τάν είδες* και γελάεις;
    -Είδα τον ήλιο κι ήστραψε και το φεγγάρι κι ήψε,
    είδα τον άσπρο σου λαιμό, τα μαρμαρένια στήθη,
    ένα κομμάτι μάλαμα σαν άδολο διαμάντι.
    -Σώπα μωρέ κοντούτσικε και μη με μαρτυρήσεις,
    και θα σε κάνω βασιλιά εις τη Μακεδονία
    να ‘ρίζεις τα Βλαχόπουλα, τ’ άξια τα παλικάρια,
    και θα σε κάνω κι άντρα μου και αγαπητικό μου,
    να μαγειρεύω να δειπνάς, να στρώνω να κοιμάσαι
    και να σφιχταγκαλιάζεσαι τα μαρμαρένια στήθη.

    *λουρίκιο = λωρίκιο, βυζαντινόςφολιδωτός θώρακας, βλ. βικιπαίδεια-κατάφρακτος.
    *τάν είδες = τι είδες.

    Δεν υπάρχει καμία αναφορά σε κλέφτες και κλεφτόπουλα, και καμία αναφορά σε ντουφέκι, ενώ αντίθετα υπάρχει ο θώρακας, ως πιθανή χρονολογική ένδειξη, και μάλιστα με τη βυζαντινή ονομασία του.

    Εξάλλου, στην Κάρπαθο δεν υπήρχε βέβαια κλεφτουριά και άρα δεν υπάρχει και κλέφτικο τραγούδι, εκτός από μερικά που είναι σχεδόν αναφομοίωτα ή υποτυπωδώς αφομοιωμένα δάνεια (Σαράντα παλικάρια, Του Κίτσου η μάνα, κ.ά. που μπορεί και να ήρθαν πολύ μεταγενέστερα μέσω σχολείου), ενώ ακριτικά και άλλα που χρονολογούνται προ της Αλώσεως υπάρχουν πολλά, και όλα από τόσο παλιά ώστε έχουν καρπαθοποιηθεί πλήρως. (Το συγκεκριμένο τραγουδιέται σε βέρο καρπάθικο σκοπό, ενώ τα κλέφτικα που ανέφερα είναι στις ίδιες μελωδίες όπως τα ξέρουμε πανελληνίως, απλώς προσαρμοσμένα στην καρπάθικη μουσική «προφορά».)

    Από την άλλη, το αρχικό τραγούδι πρέπει να είχε λεπτομέρειες που εδώ έχουν ξεχαστεί αλλά στο τραγούδι του #61 διατηρούνται, όπως η σταδιακή και όχι μονοκόμματη προσπάθεια της κόρης να εξασφαλίσει τη σιωπή του μάρτυρα με ανταλλάγματα και παζάρια. Και βέβαια ο αντιηρωικός προτελευταίος στίχος (από κει που πολέμαγε, ξαφνικά να γίνει σύζυγος-δούλα) μάλλον έχει γλιστρήσει από άλλα τραγούδια όπου ο ίδιος στίχος δένει οργανικότερα.

  116. nikiplos said

    104@ πραγματικά αγνοούσα τον πουφ το αρκουδάκι, ή δεν είχα προσέξει αρκετά την ιστορία του… Πράγματι ο Γουίνι κέρδισε τον κόσμο, τόσο από την ταινία, όσο και από τα εκατοντάδες κουκλάκια που κυκλοφόρησαν έκτοτε…

    109@ και 110@
    Η μια γιαγιά μου, ήταν φανατική της θρησκείας, έτσι δεν μας πολυδιάβαζε παραμύθια. Η άλλη κωνσταντινουπολίτισσα, προτιμούσε να πίνει, να καπνίζει και να χαρτοπαίζει στα καφενεία και τις λέσχες (της Αχαρνών) παρά να μας διαβάζει παραμύθια… Γενικώς ήταν κατά των παραμυθιών, ενώ ότι ιστορίες μας διηγιόταν ήταν κυρίως από τη ζωή της. Για μένα ήταν άκρως διδακτικές, αλλά αφού μεσολάβησαν … 20 χρόνια, όπου μπορούσα πλέον να τις αποδελτιώσω… Από αυτήν έχω αποθησαυρίσει δεκάδες μάγκικες εκφράσεις…

    Έτσι η αφήγηση παραμυθιών έπεφτε αναγκαστικά σε έναν μπάρμπα μου, ο οποίος εν γνώση μας ήτο γνωστός ψεύτης, παραμυθατζής. Όμως είχε τεράστιο ταλέντο αφήγησης και διήγησης. Κάθε φορά στις ίδιες ιστορίες έβαζε διαφορετική σάλτσα, ήταν όμως τόσο καλή η διήγηση, το ύφος και το στυλ, που καθόμασταν ώρες και τον ακούγαμε… Διψούσε κι εκείνος για κοινό, καθώς οι μεγάλοι συχνά τον προγκούσαν… Οι ιστορίες του ήταν κυρίως από τη ζωή του, αλλά σε αντίθεση με όλους τους άλλους μείωνε κι αυτοσάρκαζε τον εαυτό του, ενώ έβαζε ηρωικές ιδιότητες σε παράξενα όντα, όπως γραίες με μαγκούρες, γάτους, μπεκάτσες, τράγους που τρόμαζαν αθίγγανους επίδοξους ληστές, μουλάρια που τον παράστεκαν στις βροχές. Το επάγγελμά του ήταν εμποροράπτης, όπως του πατέρα μου, και όργωναν την ελληνική επαρχία… Καίτοι πελοποννήσιος λάτρευε την Άμφισσα, είχε ανοίξει εκεί μαγαζί κάποτε και σχεδόν ό,τι ξέρω τα γνωρίζω από αυτόν, σαν να καταγόμουν από την πόλη αυτή…

  117. Corto said

    «Άκουα το άλα! άλα! των Τούρκων πίσω μου…»

    Καλημέρα!
    Τελικά έχει δοθεί πειστική απάντηση στο ερώτημα η ιαχή «άλα!» από πού προέρχεται;

  118. Για τον Πουφ το αρκουδάκι: https://marginalia.gr/arthro/oi-metamorfosis-tou-winnie-the-pooh-apo-ton-kyrio-chasomeridi-sto-kalokardo-arkoudaki/

  119. Πέπε said

    @118:
    Το άρθρο είναι πολύ πιο εμπεριστατωμένο από τις δικές μου αναμνησεις. Αυτό που λέω για δύο διαφορετικές ελληνικές εκδόσεις, ίσως είναι στην πραγματικότητα τα δύο βιβλία (με την ίδια μεταφράστρια) που αναφέρει στο τέλος.

    Ο αρθρογράφος είναι πολύ πιο αυστηρός από μένα σε ό,τι αφορά την εικαστική απόδοση. Να πω ότι δεν έχω δει την ταινία, απλώς εικόνες προερχόμενες από την ταινία κυκλοφορούν παντού γύρω μας.

    Μ’ αρέσει που εξαίρει ως αρετή του πρωτοτύπου το ότι δεν έχει ίχνος διδακτισμού.

    Δε θεωρώ ότι στο παιδικό βιβλία (ή ταινία κλπ.) ο διδακτισμός είναι εξ ορισμού μειονέκτημα, αλλά σίγουρα δεν είναι εξ ορισμού πλεονέκτημα. Για παράδειγμα, έχω αγανακτήσει με τους μύθους του Αισώπου:

    Απροσμέτρητες γενιές ενηλίκων τους διαβάζουν στα παιδιά, τους επανεκδίδουν, τους διασκευάζουν (δεν ξέρω αν αυτό γίνεται παντού τόσο όσο στην Ελλάδα), υποθέτοντας αυθαίρετα ότι κάτι τέτοιο είναι καλό και παιδαγωγικό επειδή έχουν ηθικό δίδαγμα, τη στιγμή που όποιος κάτσει να τους αξιολογήσει μόνος του αποδεσμευμένος από αυτόματα κριτήρια του τύπου «αν έχει αυτό [π.χ. δίδαγμα] είναι καλό» θα διαπιστώσει ότι είναι φτωχότατης ποιότητας ιστορίες.

    Ευτυχώς τα δύο κυριότερα μειονεκτήματά τους αλληλοεξουδετερώνονται.

    Το ένα είναι ότι πολύ συχνά προβάλλουν ως πρότυπο τον πιο παλιοχαρακτήρα, αυτόν που κλέβει ή εξαπατά ή χλευάζει τον άλλο, π.χ. την αλεπού που έκλεψε με τις κολακείες το τυρί του κόρακα, ή το ανεκδιήγητο σιχαμερό μυρμήγκι που όλη του τη ζωή μαζεύει πλούτο που δεν τον κάνει τίποτε, και διώχνει με ειρωνείες τον μερακλή μποέμη τζίτζικα όταν του ζητάει μια τράκα.

    Το άλλο είναι ότι ο διδακτισμός τους είναι τελείως αναποτελεσματικός. Δείξτε μου έναν άνθρωπο που να επηρεάστηκε στη ζωή του από τον Αίσωπο και να υιοθέτησε ένα από τα πρότυπα που προβάλλει. Απλώς έχουμε βάλει κάποιες στερεότυπες εκφράσεις στον λόγο μας στυλ «την πάτησε όπως ο λαγός με τη χελώνα».

  120. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    117 Καλημέρα Κόρτο. Πρέπει να είναι το τουρκ yallah, κάτι σαν εμπρός, πάμε, γιούργια, άιντε. Ας πει και ο Δύτης υπηρεσίας.

  121. Corto said

    120:
    Καλημέρα Χτήνος!!!
    Εννοείς κάτι σχετικό με το «γιάλα» που ακούμε ως επιφώνημα σε ελληνικά τραγούδια;

  122. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    120 συνέχεια
    Βρίσκω στο γούγλη και το αραβ. yalla,με τις έννοιες που δίνω παραπάνω. Πάντως, για το τελικό -h- θυμάμαι σε τρκ κείμενο που είχα πετύχει την έκφραση yallah dışarıya! = εμπρός, προς τα έξω! (με την έννοια της ορμητικής εξόδου).

  123. 122 Το ίδιο είναι, και αν δεν κάνω κάποιο φοβερό λάθος είναι απλά ο θεός (Αλλάχ) στην κλητική ας πούμε.

  124. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    121 προφ το ίδιο είναι και το επιφώνημά μας..
    Με μια εντελώς πρόχειρη ματιά (έχουμε κ δουλειές 🙂 ) το yallah είναι από τα ουρντού. Δεν προκάνω να το δω αναλυτικά.

  125. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    123 ναι, κάτι τέτοιο βρήκα κ γω. Καλημέρα.

  126. Corto said

    122 & 123:
    Ευχαριστώ αμφότερους για την άμεση απάντηση!

    Γενικότερα έχει τεθεί το ερώτημα κατά πόσο μπορεί να συνδέεται ετυμολογικώς μία πολεμική ιαχή με τον Θεό (Αλλάχ), δεδομένου ότι σε διάφορες πηγές* φαίνεται ότι την εκφωνούσαν Τουρκαλβανοί, οι οποίοι δεν φέρονταν κατά κανόνα ως φανατικοί μωαμεθανοί. Επίσης προβληματίζει το γεγονός ότι εδώ ο Καρκαβίτσας γράφει την λέξη με ένα λάμβδα, άρα δεν φαίνεται να την συνδέει άμεσα με τον Αλλάχ. (Βεβαίως σε κάποια άλλα κείμενα η λέξη εμφανίζεται με δύο λάμβδα.)

    *π.χ. το τραγούδι οι Αρβανίτες εις το Ανάπλι (ή αλλιώς «μία προσταγή μεγάλη»). Και στο παρόν διήγημα οι «Τούρκοι» πιθανότατα είναι Τουρκαλβανοί Λαλαίοι.

  127. Corto said

    Να προσθέσω ότι είχε προταθεί και σύνδεση της λέξης με τον αλαλαγμό (Αριστείδης Κόλλιας)

    Ναι μεν μπουρδολόγος ο Κόλλιας, αλλά ομολογουμένως η σύμπτωση είναι εντυπωσιακή.

  128. Triant said

    Καλημέρα.
    Έχω έναν φίλο λιβανέζο (ξανθό γαλανομάτη χριστιανό) που όταν θέλει να μας ξεσηκώσει λέει καμμιά φορά: Γιάλα, πάμε!

  129. nikiplos said

    126@, στα παλιά τουρκικά αλάϊ σημαίνει στρατόπεδο ή πολεμικό ασκέρι, κάτι τέτοιο τέλος πάντων… (παρακαλώ τους Τουρκόφωνους να μας διαφωτίσουν)… Ίσως η λέξη να είναι άσχετη με τον Αλλάχ και να σχετίζεται με κάποια στρατιωτική ορολογία της εποχής…

  130. Corto said

    128 & 129:
    Τα παρακάτω τα γράφω καθαρά ως δικές μου εντυπώσεις, χωρίς να αμφισβητώ τα προαναφερθέντα (σχετικά με το τούρκικο ή αραβικό yallah/ yalla):

    Μου φαίνεται αρκετά διαφορετικό άκουσμα το «γιάλα» σε σχέση με «άλα». Δεν αντιλαμβάνομαι δηλαδή πώς η εκφορά της γλώσσας μπορεί να μας οδηγήσει από το πρώτο στο δεύτερο. Μάλιστα η αντίθετη μετάβαση (από το άλα στο γιάλα) μου φαίνεται κάπως πιο στρωτή.

    Εφόσον λοιπόν υπάρχει λέξη με παρόμοιο άκουσμα (αλάι) και με στρατιωτική σημασία (στρατόπεδο ή ασκέρι κλπ), ίσως θα άξιζε να διερευνηθεί και εκεί η προέλευση της ιαχής.
    Μήπως τελικά διαμορφώθηκε ως ένα είδος συμφυρμού;

  131. antonislaw said

    112 «Για τη δράση της γράφτηκε το εξής τραγούδι που τραγουδούσε ο γερο-Ναούμης Τσίτσιαρης.
    Ποιός έχει αράδα σήμερα
    νά ρίξει στό νησάνι
    Ή Περιστέρα είχε σειρά νά ρίξει στό νησάνι
    Ή τσούπρα άπό τή βία της
    κι άπ’ τόν πολύ σεβντά της τής ’κόπη το χρυσό κουμπί…»

    Αλήθεια το «νησάνι» τι σημαίνει; Σημάδι;
    το λκν δεν το έχει και ο γούγλης δεν δίνει κάτι, πέρα από το επίθετο αλβανού πολιτικού

  132. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    131 Ακριβώς. < τρκ nişan = στόχος, σημάδι.
    https://tureng.com/tr/turkce-ingilizce/ni%C5%9Fan

  133. Corto said

    Παρεμπιπτόντως βλέπω ότι το ναυτικό (βενετσιάνικο) επιφώνημα «άλα» στο λεξικό του Σεγδίτσα καταγράφεται και ως διπλό:

    άλα-άλα! Εκ της ενετ. ala ala! – Αναφώνημα παροτρυντικόν ή προς απόκτησιν θάρρους ή αντοχής. Συνήθως απαντά ως άλα! –χουφτιάζουν τα κουπιά και άλα-άλα τραβάνε ξωπίσω τους το καράβι (Μαγκ ΚΑ 33).- (Ισλεξ).

  134. 133 Θυμήθηκα κι ένα στιχάκι του λαϊκού στιχουργού Τσομπανάκου:

    Τώρα που πιάστη ο πόλεμος
    και της Τουρκιάς ο θάνατος
    πολεμούν μέσα στου Λάλα
    σκούζουν Τούρκοι άλα-άλα.

    Τώρα που πιάστη ο πόλεμος
    και της Τουρκιάς ο όλεθρος
    πολεμούν στα Δολιανά
    κλαίνε μάνες και παιδιά.

  135. Corto said

    134:
    Δεν τον ήξερα τον Τσομπανάκο. Πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση και πολύ δυνατοί οι στίχοι του!

    Παρατηρώ ότι σε όσες περιπτώσεις αναφέραμε μέχρι στιγμής, η πολεμική ιαχή εμφανίζεται διπλή (αντίθετα από το γνωστό άλα! των αστικών λαϊκών τραγουδιών που εμφανίζεται κυρίως μονό).

  136. spiridione said

    Κόρτο, από Λεξ. Κριαρά
    Αλλάχ-Aλλάχ, επιφ.· Άλλα-Άλλα· Aλλαλλά· Aλλάχ-Άλλα· ’Λα-Aλλά· Oλλαλά. 1) Kραυγή επίκλησης του Aλλάχ: επέφταν στον Δούναβην κι εσκούζαν «Άλλα-Άλλα» (Σταυριν. 388). 2) (Ως πολεμική κραυγή): εκράζαν το Θεό «’Λα-Aλλά» το όνομά του (Tζάνε, Kρ. πόλ. 27210). 3) (Σε θέση ουσ.): το «Aλλαλλά» εκράζασι και δυνατά χουγιάζουν (Tζάνε, Kρ. πόλ. 18519). [<επανάληψη της επίκλησης «Aλλάχ! Aλλάχ!»]
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CE%91%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CF%87A%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CF%87&dq=

  137. Δες κι αυτά:

    https://www.argolikeseidhseis.gr/2013/01/blog-post_522.html

    Και στο βιντεάκι, μετά το 1:45 (δεν είναι αστικό λαϊκό αλλά έχει διπλό γιάλα)

  138. Corto said

    136:
    Πολύ ενδιαφέρον Spiridione, σε ευχαριστώ!
    Βρήκα και μία αντίστοιχη αναφορά, ως θρησκευτική επίκληση, όχι όμως ως πολεμική ιαχή, στο δημοτικό τραγούδι του Γιάννη του Σταθά, που κατέγραψε ο Ν. Πολίτης:

    «(…)
    Κι οι Τούρκοι βόλτα έριξαν κι εγύρισαν την πλώρη.
    Πρώτος ο Γιάννης πέταξε με το σπαθί στο χέρι.
    Στα μπούνια τρέχουν αίματα, το πέλαο κοκκινίζει,
    κι αλλά-αλλάχ! οι άπιστοι κράζοντας προσκυνούνε.»

    137:
    Μπράβο! Πολύ σημαντικά ευρήματα!
    Παρεμπιπτόντως το «μια παντρεμένη αγαπώ» κρατάει από το ταμπαχανιώτικο «μια Τουρκοπούλα στο τζαμί», γεγονός που ίσως μας φέρνει πιο κοντά σε μία θρησκευτική σημασία.

  139. leonicos said

    όσο περσότερους σκοτώνεις τόσα κρίματα συχωριώνται.

    Το τρομοκρτικό Ισλάμ δεν προήλθε εκ παρθενογενέσεως

  140. Πέπε said

    Και το αλλά αλλά του Σολωμού, συνήθως το ερμηνεύουμε «Αλλάχ, Αλλάχ», αλλά μήπως είναι το ίδιο;

    Ολιγόστευαν οι σκύλοι / και Αλλά εφώναζαν, Αλλά (Ύμνος στρ. 68).

    @135:
    Στα τραγούδια λένε συνήθως μονό γιάλα, αλλά καμιά φορά λένε και διπλό. Έτσι όπως είναι στο Φιλεντέμ (#137), το έχω ακούσει ενίοτε και στο 12νησιακό φερώνυμο «Γιάλλα».

  141. Corto said

    140:
    Πράγματι το γιάλα/ γιάλλα εμφανίζεται και διπλό στα τραγούδια, όπως φαίνεται και στον σύνδεσμο του σχ. 137.
    Έχω όμως την εντύπωση ότι το άλα! των λαϊκών/ ρεμπέτικων/αρχοντορεμπέτικων είναι κυρίως μονό. (Στο τραγούδι των Σουγιούλ Γιαννακόπουλου «άλα της, άλα της» το επιφώνημα δεν είναι διπλό, απλώς λέγεται δις.)

    Ίσως όμως το άλα! να είναι διαφορετικής ετυμολογίας από το γιάλα, αν πιστέψουμε δηλαδή το λεξικό, που το συνδέει με το βενετσιάνικο ala!

    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=άλα&dq=

  142. 140 Με πρόλαβες Πέπε με τον Ύμνο. Νομίζω σωστά ερμηνεύουμε το Αλλά-Αλλά ως επίκληση στον Αλλάχ από τους σφαζόμενους Τούρκους. Ασχέτως ετυμολογίας, δεν πιστεύω να είναι το ίδιο με το επιθετικό, τρόπον τινά, γιάλα.

  143. Στο λυγξ τριπλό γιάλα.

    https://www.greeklyrics.gr/stixoi?view=single&tpl_view=lyric&id=35301

  144. Corto said

    143:
    Και εδώ τριπλό, από τον Ρούκουνα, στο τέλος του τραγουδιού «έλα στην κάμαρά μου» του Τούντα:

    http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=36344&hl=γιάλα

  145. antonislaw said

    132 «131 Ακριβώς. < τρκ nişan = στόχος, σημάδι."

    Ευχαριστώ πολύ για τη διευκρίνηση

  146. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Σχετικὰ μὲ τὴ χρήση τοῦ ὲπιφωνήματος «γιάλα», ποὺ ἀναφέρεται σὲ προηγούμενα σχόλια, ὑπάρχει καὶ τὸ «μπίντα γιάλα». Μάλιστα, ἀπ᾿ αὐτὸ προέρχεται καὶ τὸ προσωνύμιο «Μπινταγιάλας» τοῦ παραδοσιακοῦ μουσικοῦ Νίκου Καλαϊτζῆ, ἀπὸ τὸ Μεσότοπο τῆς Λέσβου.

    Στὸ ὁμώνυμο τραγοῦδι, πάντως, ἡ Ρόζα, λέει «μπί(ν)τι γιάλα».

    Tὸ εἶχα ψάξει πρίν ἀπὸ τρία χρόνια, γιὰ ἕνα λῆμμα στὸ σλανγκρ καὶ εἶχα βρεῖ ὅτι «…η λέξη «bint» στα αραβικά σημαίνει «κόρη» και «κορίτσι» και «binti» σημαίνει «κόρη μου», «κορίτσι μου», σὲ σύνδεσμο ποὺ εἶναι σήμερα ἀνενεργός.

    Τί λένε γιὰ τὸ «binti» οἱ ἀραβομαθεῖς τοῦ ἱστολογίου;

  147. 146 ναι, έτσι είναι. Το -ι είναι κτητικό α΄ ενικού, όπως χαμπίμπι σημαίνει «αγαπημένε μου»

  148. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @147. Εὐχαριστῶ, Δύτα μ᾿, γιὰ τὴν ἄμεση ἀνταπόκριση.

  149. loukretia50 said

    147 – 148
    Αγαπητέ Δον, Δύτα, ένα σχετικό τραγούδι από μια ενδιαφέρουσα ταινία
    «The Kingdom of Heaven», που έχει καταπληκτικό τέλος (και μια εντυπωσιακή Εύα Γκριν).
    Habibi-Natacha Atlas https://youtu.be/uGi3nQq8Pac

  150. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Ὡραῖο τραγοῦδι καὶ ὡραία ταινία, Λοῦ. Τὸ ἴδιο καὶ ἡ Εὔα Γκρήν. Εἶναι κόρη τῆς Μαρλέν Ζομπέρ, ἂν τὴν πρόλαβες.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: