Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ζωή χαρισάμενη και άλλες εκφράσεις από τη Μεγαλοβδομάδα, ξανά

Posted by sarant στο 26 Απρίλιος, 2019


Tελειώνει η Μεγαλοβδομάδα και λεξιλογικό πασχαλινό άρθρο δεν έχουμε βάλει. Επανορθώνουμε με το σημερινό -βέβαια, επειδή οι λέξεις και οι φράσεις της Μεγάλης Εβδομάδας είναι περιορισμένες, τις έχουμε ήδη καλύψει σχεδόν όλες, οπότε το σημερινό άρθρο είναι επανάληψη, και μάλιστα πολυεπανάληψη: τελευταία φορά, το είχαμε δημοσιεύσει το 2016. Έβαλα πάντως και μερικά πράγματα ακόμη, ενσωματώνοντας σχόλιά΄σας.

Μια και βρισκόμαστε στη Μεγάλη Εβδομάδα, ταιριάζει να ασχοληθούμε με την επίδραση της εκκλησιαστικής γλώσσας στη φρασεολογία μας. Αν κοιτάξετε μια συλλογή ιδιωματικών ή παγιωμένων εκφράσεων (π.χ. το βιβλίο μου Λόγια του αέρα, για να κάνω και ρεκλάμα), θα δείτε ότι είναι πάρα πολλές οι λαϊκές εκφράσεις που προέρχονται από την εκκλησιαστική γλώσσα, πράγμα που οφείλεται στο ότι επί αιώνες όλος ο πληθυσμός εκκλησιαζόταν ταχτικά και οπωσδήποτε μέσα στη Μεγαλοβδομάδα. Όπως γράφει ο μεγάλος λαογράφος Δημ. Λουκάτος, στο άρθρο του «Οι ακολουθίες της Μεγ. Εβδομάδας και η επίδρασή τους στη νεοελληνική γλώσσα», από το οποίο αντλώ αρκετά στοιχεία του άρθρου μου:

Τα δώδεκα Ευαγγέλια και τα τροπάρια που ψάλλονται τη Μ. Εβδομάδα στην εκκλησία, έδωκαν στο λαό μας πολύ υλικό να πλουτίσει το λεξικό του. Είναι γνωστό πως ο κόσμος θέλει συχνά να λογιωτατίζει με αρχαϊκότερα ρητά, είτε για να στολίσει τις κουβέντες του, είτε για να τούς δώσει μεγαλύτερο κύρος. Και δανείζεται τότε λέξεις ή φράσεις ολόκληρες από κείμενα γνωστά, που έχουν πάρει κάποια επίσημη θέση στη συνείδησή του και που τα θεωρεί, χωρίς αμφιβολία, σοφά.

Ο λαός μας, ιδίως στα χρόνια της σκλαβιάς του, έζησε πολύ μέσα στο περιβάλλον της εκκλησίας και του εντυπώθηκε βαθιά κάθε τι που του διηγήθηκαν τα βιβλία της, τα Ευαγγέλια κι οι Υμνωδίες. Η φρασεολογία τους, πλαισιωμένη από θρησκόληπτο μυστικισμό, έπαιρνε την αίγλη μιας ανώτερης γλώσσας, θεόπνευστης και σοφής. Έτσι, ο λαός μεταχειριζόταν στις συζητήσεις του φράσεις και λέξεις εκκλησιαστικές, που του έκαναν ρητορικότερη την ομιλία, έστω κι αν δεν καταλάβαινε πολλές φορές τη σημασία τους. Τις χρησιμοποίησε στην αρχή σα για να παίξει ή να δείξει κάποια εγκυκλοπαιδική κατάρτιση στους άλλους. Μα σιγά-σιγά, οι ξένες αυτές έννοιες αφομοιώθηκαν κι έγιναν μέλη οργανικά της νεοελληνικής γλώσσας.

Παράδειγμα τέτοιας έκφρασης που δημιουργήθηκε από παρανόηση είναι η έκφραση «ζει/περνάει ζωή χαρισάμενη». Γεννήθηκε από το δοξαστικό της Ανάστασης, ένα από τα γνωστότερα εκκλησιαστικά τροπάρια, που το ξέρω ακόμα κι εγώ: Χριστός Ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος. Χάρισε ζωή σ’ αυτούς που βρίσκονται στα μνήματα. Χαρισάμενος, μετοχή του χαρίζομαι, που τότε σήμαινε «χαρίζω», αλλά σήμερα επιβιώνει με τη σημασία «μεροληπτώ υπέρ κάποιου, δείχνω εύνοια, υποχωρώ», όπως όταν λέμε π.χ. ότι κάποιος πέρασε χαριστικά τις εξετάσεις.

Όπως εξηγεί ο Δ. Λουκάτος: Χαριτωμένες, όσο και αστείες, είναι μερικές παρεξηγήσεις που έκανε ο λαός σε ορισμένες φράσεις. Δεν κατάλαβε σε πολλές την έννοιά τους, και ή τις παραμόρφωσε ή τις μεταχειρίστηκε με άλλη έννοια. (…) Ανάλογη παρεξήγηση έγινε και στη φράση «ζωή χαρισάμενη», που είναι παρμένη από το Χριστός Ανέστη. Ο λαός πρόσεξε το «ζωή» και τις δυο πρώτες συλλαβές τού «χαρισάμενος» και βιάστηκε να δώσει την εξήγηση: ζωή γεμάτη χαρά.

Λοιπόν, παρά το τρισχιλιετιλίκι μας, παρανοήσαμε την έννοια του «χαρισάμενος», το συσχετίσαμε με το «χαρά» και, αλλάζοντας το γένος, πλάσαμε το «ζωή χαρισάμενη». Πρόκειται ίσως για την πιο χαρακτηριστική από τις πάρα πολλές περιπτώσεις παρερμηνείας εκκλησιαστικών φράσεων. Η φράση είναι στερεότυπη, δηλαδή σπάνια βρίσκει κανείς το (επίθετο, πια) «χαρισάμενος» με τη σημασία «γεμάτος χαρά» να συνοδεύει άλλο ουσιαστικό –αν και έτσι το έχει χρησιμοποιήσει ο Ψυχάρης στο Ρόδα και μήλα, εξηγώντας το «νόστιμον ήμαρ» ως «μέρα χαρισάμενη» (Νόστιμον ήμαρ λέει ο Όμηρος· είναι η μέρα που ξαναβλέπει κανείς τους δικούς του. Είναι μια χαρισάμενη μέρα).

Μια άλλη φορά θα γράψουμε άρθρο με τις εκφράσεις που γεννήθηκαν από παρερμηνεία εκκλησιαστικών κειμένων. Το σημερινό όμως άρθρο περιορίζεται σε εκφράσεις που οφείλονται στις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας, που είναι κι αυτές πολλές.

* Για παράδειγμα, τη Μεγάλη Παρασκευή, «απάνω στην αγωνία του εκκλησιάσματος να βγει επιτέλους ο παπάς να κάμει την αποκαθήλωση και την περιφορά του Χριστού, αρχίζει ο ψάλτης το γνωστό τροπάρι Σε, τον αναβαλλόμενον το φως ώσπερ ιμάτιον, που κρατάει ώρα πολλή. Το τροπάριο αυτό, που ψάλλεται αργά, προκαλεί φαίνεται κάποια δυσφορία παρά την έξοχη ποίησή του («εσύ που τυλίγεσαι το φως σαν ρούχο», παρμένη από τον Ψαλμό 103) κι έτσι ονομάστηκε «ο αναβαλλόμενος» και από εκεί προήλθε η έκφραση «του έψαλε τον αναβαλλόμενο», δηλαδή τον επέπληξε αυστηρά και επί πολλή ώρα.

* Για κάποιον που έχει μείνει φτωχός, μόνος και αβοήθητος, λέμε ότι έμεινε “επί ξύλου κρεμάμενος”. Η φράση προέρχεται από τον ύμνο της Μεγάλης Πέμπτης “Επί ξύλου, βλέπουσα, κρεμάμενον, Χριστέ, (…) η σέ ασπόρως τεκούσα εβόα πικρώς”. Ξύλο βέβαια είναι ο σταυρός, και στην εδραίωση της φράσης συνέβαλε και ο πασίγνωστός ύμνος “Σήμερον κρεμάται επί ξύλου ο εν ύδασι την γην κρεμάσας”. Ασφαλώς η εικόνα του εσταυρωμένου Ιησού, βασανισμένου, σχεδόν γυμνού, εγκαταλειμμένου, έρχεται στο νου πολλών όταν χρησιμοποιούν την έκφραση (έχουμε και ειδικό άρθρο για τη φράση αυτή).

* Από το ευαγγελικό «Ἆρον ἆρον, σταύρωσον αὐτόν» (Ιωάν., 19.15) που φώναζαν οι Ιουδαίοι στον Πιλάτο για τον Ιησού, προέκυψε η έκφραση «άρον άρον», που σημαίνει βιαστικά, χωρίς προετοιμασία ή με τη βία. Στη σημερινή χρήση επέχει θέση επιρρήματος, π.χ. τον πήρανε / τον έβγαλαν έξω / έτρεξα άρον άρον. Το άρον είναι προστατική αορίστου του ρήματος αίρω (παίρνω, σηκώνω).

* Από ιδιόμελο της Μεγ. Παρασκευής έχει παρθεί η φράση «διά τον φόβον των Ιουδαίων» που τη χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε απλώς να υπαινιχθούμε τον λόγο που μας ανάγκασε να αποφύγουμε κάτι. Στη νεότερη χρήση, το λέμε κάποτε για να τονίσουμε ότι είμαστε και τυπικά εντάξει, ότι έχουμε πάρει τα μέτρα μας και για κάποιο όχι πολύ πιθανό ενδεχόμενο. Η φράση και στο Ευαγγέλιο: «οὐδεὶς μέντοι παρρησίᾳ ἐλάλει περὶ αὐτοῦ διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων».

* Για κάποιον που βασανίζεται με τη γραφειοκρατία πηγαίνοντας από τον ένα (αν)αρμόδιο στον άλλον για να διεκπεραιώσει μια υπόθεσή του λέμε ότι «τον έστειλαν από τον Άννα στον Καϊάφα». Αρχή της είναι η ευαγγελική διήγηση για την απαγωγή του Ιησού προς τον Άννα, ο οποίος μετά τον παρέπεμψε στον γαμπρό του, τον αρχιερέα Καϊάφα («ἀπέστειλεν οὖν αὐτὸν ὁ Ἅννας δεδεμένον πρὸς Καϊάφαν τὸν ἀρχιερέα», Ιωάν., 18.24).

* Για κάποιον που διαμαρτύρεται εντονότατα για μια απαράδεκτη κατάσταση, για την αθωότητά του ή για την αλήθεια των λεγομένων του, λέμε «διέρρηξε τα ιμάτιά του». Κι αυτό από το Ευαγγέλιο (Ματθ., 26.65), όταν ο Καϊάφας «διέρρηξε τα ιμάτια αυτού» ακούγοντας το, υποτίθεται βλάσφημο, «συ είπας» του Ιησού’ επρόκειτο για διαδεδομένη χειρονομία αγανάκτησης κατά την εποχή εκείνη. Και στη δημοτική: «σκίζει τα ρούχα του», με την ίδια σημασία.

* Στην ακολουθία της Ανάστασης ακούγεται και η φράση «και ούτω βοήσωμεν», πάνω στην οποία είναι φτιαγμένη η ευτράπελη φράση «εν τη παλάμη και ούτω βοήσομεν» που λέγεται από ή για κάποιον που αρνείται να εκτελέσει εργασία ή να προσφέρει υπηρεσία αν δεν εισπράξει πρώτα το αντίτιμο ή την αμοιβή. Η φράση πρέπει να ξεκίνησε από ιερέα που ζήτησε προκαταβολικά την πληρωμή της ιεροπραξίας.

* Η παράκληση του ληστή επάνω στο σταυρό «Μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου» προς τον εσταυρωμένο Ιησού (Λουκ., 23.42), δηλ. «θυμήσου με Κύριε», που ψάλλεται συχνά στην εκκλησία έδωσε το σημερινό επιφώνημα «Μνήσθητί μου κύριε!» που το χρησιμοποιούμε όχι ικετευτικά αλλά ως αναφώνηση αγανάκτησης, έσχατης απορίας ή κατάπληξης μπροστά σε κάτι παράλογο και εξωφρενικό. Κάποτε, ιδίως παλιότερα, ακούγεται και «μήστητι». (Να κάνω μια παρένθεση: όταν στις αρχές του 20ού αιώνα οι καθαρευουσιάνοι συκοφαντούσαν ή ειρωνεύονταν τους δημοτικιστές για υπαρκτές και κυρίως ανύπαρκτες ακρότητές τους, σαν τον υποτιθέμενο Κώτσο Παλιοκουβέντα (= Κωνσταντίνο Παλαιολόγο), διέδιδαν πως στη μετάφραση των Ευαγγελίων από τον Πάλλη η φράση αυτή έχει αποδοθεί, τάχα, «Θυμήσου με αφεντικό, όταν έρθεις στα πράματα»!).

* Λέμε «γίνεται ανάστα ο Κύριος» όταν γίνεται μεγάλη σύγχυση, θόρυβος και ταραχή, επίσης για πολύ θορυβώδες γλέντι. Στην πρώτη Ανάσταση, στη λειτουργία του Μ. Σαββάτου, ο παπάς ψάλλει «Ανάστα ο Θεός, κρίνων την γην» και αρχίζουν να χτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες και να προσέρχονται οι πιστοί. Από εκεί η εικόνα του θορύβου και της οχλοβοής.

* Από το Ευαγγέλιο προέρχεται και το «πικρό ποτήρι» που πρέπει να πιει κάποιος που είναι να μάθει στενόχωρες ειδήσεις («παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο», Ματθ. 26,39)

* Να προσθέσουμε και την «μετά φανών και λαμπάδων» υποδοχή κάποιου («ο ούν Ιούδας λαβών την σπείραν και εκ των αρχιερέων και Φαρισαίων υπηρέτας έρχεται εκεί μετά φανών και λαμπάδων και όπλων», Ιω. 18,3)

Ακόμα και λέξεις μπήκαν σε λαϊκή χρήση επειδή ακούγονται σε ακολουθίες της Μεγαλοβδομάδας, όπως σπείρα, αργύρια ή κουστωδία, όπως επίσης και ο κορβανάς (πολύ συχνά λέμε για τον «κρατικό κορβανά»).

Και ονόματα όπως Ιούδας, Ισκαριώτης ή Πιλάτος, καθώς και οι Φαρισαίοι χρησιμοποιούνται μειωτικά. Από τον Πιλάτο προήλθε και το ρήμα «πιλατεύω» (ταλαιπωρώ,  βασανίζω) παρά το γεγονός ότι ο Πιλάτος αθέλητα μόνο συναίνεσε στη θανάτωση του Ιησού (αλλά για τον Πιλάτο που ένιψε τας χείρας του αξίζει ειδικό άρθρο).

Και κάποτε ο λαός έπλασε λέξεις παρερμηνεύοντας κάποιο χωρίο. Παράδειγμα, η λέξη κηβουλήτης της κρητικής διαλέκτου, που είναι πολύ κακός χαρακτηρισμός. Προήλθε από το «ο δε παράνομος Ιούδας ουκ ηβουλήθη συνιέναι» που ακούγεται ως επωδός έξι τροπαρίων του Γ’ αντιφώνου της Μεγάλης Πέμπτης -το «ουκ ηβουλήθη», όπως ψέλνεται, ακούστηκε σαν μια λέξη, κι έτσι πλάστηκε ο άτιμος, ο προδότης, ο κηβουλήτης!

 

Advertisements

126 Σχόλια to “Ζωή χαρισάμενη και άλλες εκφράσεις από τη Μεγαλοβδομάδα, ξανά”

  1. rizes said

    ΚΑΠΟΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
    https://vgiannelakis.wordpress.com/2018/04/06/%ce%ba%ce%b1%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%b1-%ce%bc%ce%b5%ce%b3%ce%b1%ce%bb%ce%b7-%cf%84%ce%b7%cf%83-%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%b1%cf%83%ce%ba%ce%b5%cf%85%ce%b7/

  2. Γς said

    Καλημέρα

    >Τα δώδεκα Ευαγγέλια

    Της έλεγα χτες για τον Κεφαλλονίτη παπά που τα βγάζει 13.

    Δεν το πολυλένε όμως αυτό στην Κύπρο και … το τραγούδησα

    Κεφαλλονίτικος παπάς
    διαβάζει με σοφία
    Τα δώδεκα ευαγγέλια
    τα βγάζει δέκα τρία

    [στο 4:00, στοι τέλος, του βιδέου]

  3. Alexis said

    Καλημέρα.
    Το «μετά βαΐων και κλάδων» πιάνεται για μεγαλοβδομαδιάτικο;

  4. Alexis said

    Συ είπας
    Τετέλεσται
    Μάχαιραν έδωσες μάχαιραν θα λάβεις
    Πριν αλέκτωρ φωνήσαι
    κ.ά.

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και για τις προσθήκες!

  6. Πέπε said

    Καλημέρα.

    > > Το τροπάριο αυτό, που ψάλλεται αργά, προκαλεί φαίνεται κάποια δυσφορία παρά την έξοχη ποίησή του («εσύ που τυλίγεσαι το φως σαν ρούχο», παρμένη από τον Ψαλμό 103) κι έτσι ονομάστηκε «ο αναβαλλόμενος» και από εκεί προήλθε η έκφραση «του έψαλε τον αναβαλλόμενο», δηλαδή τον επέπληξε αυστηρά και επί πολλή ώρα.

    Για την ακρίβεια, θα έλεγα μάλλον ότι αφενός μεν ονομάστηκε «ο αναβαλόμενος» (τέτοιους τίτλους από τις πρώτες λέξεις χρησιμοποιούν συχνά οι ίδιοι οι ψαλτάδες, ακόμη κι αν μοιάζουν να προκύπτουν από λειψή κατανόηση), αφετέρου δε, καθώς είναι μακρόσυρτος και προφανώς προκαλεί κάποια δυσφορία, ο τίτλος πήρε αυτή τη σημασία. Δηλαδή να διαχωριστεί το γεγονός της ονοματοδοσίας από το αν είναι μακρόσυρτο και βαρετό το τροπάριο.

    Πάντως σήμερα νομίζω ότι στο «του έψαλε τον αναβαλλόμενο» η έμφαση είναι μάλλον στη δριμύτητα της επίπληξης (του τα ‘ψαλε γερά, τον ξέχεσε πατόκορφα) παρά στη διάρκειά της. Κι επειδή αυτό απέχει αρκετά από το «έψελνε πάρα πολλή ώρα», πιθανόν η έκφραση να πέρασε διάφορα στάδια στην εξέλιξη της χρήσης της.

  7. Λεύκιππος said

    Σε κάποιο έργο, κάποιος Αρμένης στην καταγωγή και προφορά, αντί για Μνήσθητί μου, Κύριε, έλεγε «μη στη μύτη μου Κύριε».

  8. leonicos said

    Καλημέρα και σήμερα. Θα σας ξαναδώ την Παρασκευή

  9. leonicos said

    Λουκρητία

    Σ’ ευχαριστώ προσωπικά για το χθεσινό Βρήκα ένα «βαρκάρη του Βολγα» – ΙΒΑΝ ΜΠΕΛΟΥΚΙΝ

    Υπέροχο

  10. leonicos said

    Γεια σου με τα ποιήματα
    ουσιαστικά και ρήματα
    που είναι όμως πιο ωραία
    όταν δε σοτώνεις την παρέα

  11. 7. Είναι κλασική ατάκα του παλιού κωμικού Φίλιου Φιλιππίδη, που μιλούσε με τάχα αρμένικη προφορά, παριστάνοντας τον Αγκόπ, σκοτώνοντας συχνά την γλώσσα.
    https://www.sansimera.gr/biographies/1254

  12. ««Μνήσθητί μου κύριε!» που το χρησιμοποιούμε όχι ικετευτικά αλλά ως αναφώνηση αγανάκτησης…».

    Τα τελευταία χρόνια, συχνά αντικαθίσταται από το «Έλεος!»

  13. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καλημέρα σε όλους

    Εκφράσεις από τη μέρα:
    Γιατί είσαι έτσι «συννεφιασμένος» σαν τη Μ.Παρασκευή;

    Αντρόυνο τση Μ.Παρασκευής (κακοταιριασμένο- όπως δεν ενδείκνυται η μέρα για παντρειές)

    και ο στίχος του Γκάτσου:
    Πάντα στον κόσμο θα ΄ρχεται
    Παρασκευή Μεγάλη
    και κάποιος θα σταυρώνεται
    για να σωθούν οι άλλοι

  14. Γιάννης Κουβάτσος said

    «Σε, τον αναβαλλόμενον το φως ώσπερ ιμάτιον»…Ένας από τους ωραιότερους στίχους της παγκόσμιας ποίησης όλων των εποχών. Έξοχη η ποίηση των εκκλησιαστικών ύμνων και μέγας ποιητής ο Ρωμανός ο Μελωδός. Υπάρχει πιο ωραίο ερωτικό ποίημα από το «Άσμα Ασμάτων»;

  15. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    -των Παθών μου τον τάραχο

    Ως πρόβατον επί σφαγήν ήχθης

    Αθηναϊκός δρόμος 1903

  16. nikiplos said

    Καλημέρα κι από εδώ. Υπάρχει σαν έκφραση και ολόκληρο το «άρον άρον σταύρωσον αυτόν» για κάποιον τον οποίο μόνο με μια κακή φήμη που μεταφέρεται από ανυπόληπτη πηγή, η ομήγυρη είναι έτοιμη να τον καταδικάσει…

    Παλαιότερα λέγαμε και το «επί πώλου όνου» για κάποιον που έχει δόξα και χρήματα αλλά καταδεχόταν να συνταξιδέψει με ταπεινό μέσο (πχ το δικό μου άλλοτε target skoda) ή ακόμη και με παπάκι…

    Να προσθέσω και «του Χριστού τα Πάθη» που λέγεται για κάποιον που ταλαιπωρήθηκε πολύ για να καταφέρει κάτι…

  17. ΓΤ said

    Δεν ξέρω γιατί, αλλά, διαβάζοντας «καταμεσΙς» στην πρώτη σαραντάκειο αράδα, μου ήρθε στο μυαλό ο Αμπντελατίφ Κεσίς, με τα κισσόφυλλα κορμιά της Αντέλ και της Λεά… Κοντολογίς, «καταμεσΗς».

  18. sarant said

    17 Το έβγαλα τελείως διότι δεν είμαστε πλέον καταμεσ*ς στη μεγαλοβδομάδα -αλλά δίκιο έχεις.

    Κι ένα ανέκδοτο που είχε πει ο Μπουκάλας τις προάλλες στην παρουσίαση:
    λέει το Αρνάκι Α στο Αρνάκι Β, το Μεγάλο Σάββατο, είσαι αύριο να πάμε εκδρομή στο πέρα βουναλάκι; Και απαντάει το άλλο, αχ, δεν μπορώ, έχω γύρισμα.

  19. Triant said

    Καλημέρα.

    13: Έφη^2
    Μήπως εννοείς το ζευγαράκι της Αγίας Παρασκευής; Το της Μ. Παρασκευής δεν το έχω ακούσει.

  20. ΓΤ said

    @18 Ασφαλώς δεν βρισκόμαστε καταμεσής, αλλά δεν διορθώθηκε από το ίδιο κομμάτι που αναρτήθηκε στο left.gr (https://left.gr/news/zoi-harisameni-kai-alles-ekfraseis-apo-ti-megalovdomada)

  21. leonicos said

    Είναι γνωστό πως ο κόσμος θέλει συχνά να λογιωτατίζει με αρχαϊκότερα ρητά, είτε για να στολίσει τις κουβέντες του, είτε για να τούς δώσει μεγαλύτερο κύρος.

    Μα σιγά-σιγά, οι ξένες αυτές έννοιες αφομοιώθηκαν κι έγιναν μέλη οργανικά της νεοελληνικής γλώσσας.

    Λοιπόν, παρά το τρισχιλιετιλίκι μας,

    Επειδή έχουν λεχθεί πολλά σχετικά, για κάποιους πο πουλάνε μούρη ανασταίνοντας ψόφιες λέξεις, για το τρισχιλιετιλίκι και άλλα φαιδρά

    πρεπει να πούμε ότι η γλώσσα, οποια και αν είναι αυτη, είτε συγχρνικά είτε διαχρονικά, έχει περιβάλλοντα (στρούγκες), τα οποία δεν συμπίπτουν ούτε δύο γειτόνων. Επομένως το αν είναι τρισχιλιετής ή όχι δεν απαντάται για τον απλούστατο λόγο, για μερικούς μπορεί να ειναι και για άλλους όχι. Ένας ξένος που μιλάει ‘άπταιστα ελληνικά’ ξέρει 250 λέξεις και πιθανώς έχει αντιληφθεί και ενσωματώσει στον λόγο του την βασική κλίση του ουσιαστικο΄ύ και του ρήματος. Αλλά αυτά είναι υπεραρκετά για να μας πλύνει το τζαμι του αυοκινήτου, να μας βαλει βενζίνη, να μας σερβίρει ένα πιάτο και να μας αλλαξει πλακάκια στην κουζίνα.

    Το ζωήν χαρισάμενος παρεξηγήθηκε επειδή κανείς δεν αισθάνεται την υποχρέωση (ενώ θα έπρεπε κάποιος, απλώς δεν μπαίνω σε λεπτομέρειες για τους γνωστούς λόγους) να εξηγησει στον άμοιρο πιστό τι είναι αυτό που του ζητάνε να ψάλει, και μάλιστα μ’ ενθουσιασμο. Έτσ ρωτάνε ‘γιατί ο Χριστός φωνάζει ειδικά τον Ανέστη και όχι τον Κώστα ή τον Νίκο;’ ποια είναι η Μνήμαση, γιατί το τοις μνημασι, το ακούει ‘της Μνήμαση’ κλπ

    Είναι η ελληνική γλώσσα τρισχιλιετής; Ας το πάρουμε ανάποδα. Είναι η ελληνική γραματεία τρισχιλιετής;

    Αν είναι η ελληνική γραμματεία (το σύνολο των κειμένων που γράφονται σε μια γλώσσα) τρισχιλιετής, τρισχιλιετής θα είναι και η γλώσσα της. Μπορεί να έχει περιόδυς, και είναι φυσικό, μπορε΄να έχει γεωγραφικές κατατμήσεις και ό,τι άλλο θέλετε, αλλά είναι μια γλώσσα που εξελίχθηκε σύμφωνα με τους γλωσσολογικούς κανόνες, δάνεισε, δανείστηκε και ξαναδανείστηκε, υπέστη πιέσεις αόπό αλλόγλωσσους, που μετέφερν τα λάθη τους στους φυσικούς ομιλητές, έπαθ δηλαδή ό,τι θ μπορούσε να πάθη μια γλώσσα σε όλο αυτο το διάστημα, με κατακτητές και σύρε έλα λαών μέσα στον ίδιο χώρο.

    Εάν η αντίρρηση είναι ‘γλώσσα ειναι το γλωσσικό όργανο με το οποίο λειτουργεί το ατομο στο συγκεκριμένο περιβάλλον’ τότε δεν είναι τρισχιλιετής. Απλά ο καθένας κουβαλάει τη γλώσσα του, κανει λάθη, ακούει λάθη, απορρίπτει ή υιοθετεί λάθη, απλοποιεί, μιμειται, υποκρίνεται, ψάχνει να βρει τρόπους ναδιατυπωσει κάτι νέο, και με αυτόν τον τρόπο επιδρά πάνω στους άλλους και υφίσταται τηνεπίδρασή τους. Αλλά για να τα κάνει όλα αυτά, ασφαλώς κανει αναγωγή και σε άλλα γλωσσικά περιβάλλοντα.
    Ποιος ξέρει τι σημαίνει όσχεο; Όλοι το ξέρουν. Αυτός όμως που το πρωτοείπε, δεν το ήξερε. Ήθελε να πει ‘σακούλι που κρέμεται έχοντας κάτι μέσα.’ και πήγε στην όσχη. ‘Οσχεο, λοιπόν, είναι αυτό που περιέχει την όσχη, το τσαμπί σταφυλιου που κρέμεται. Πιο πετυχημένο όρο δεν θα μπορούσε να βρει.

    Αλλά η γλώσσα, όπως και κάθε τι άλλο, έχει την αξια που του δίνεις εσύ. Αν κάποιοι νομίζουν οτι ο Όμηρς εξαντλείται στο ότι οι Έλληνες (που αυτό είναι ψέμα, ελληνόφωνοι πιθανώς κι εκ των υστέρων) κατέκτησαν την Τροία, ΜΕΓΑΛΗ ΔΟΞΑ, και ότι ο Οδυσσέας έβγαλε το μάιτι του Πολύφημου, τότε ας μείνουν εκεί. Και θα ερθουν οι βερβέροι της Τυνισίας με το Khalifa al-Zanati, και οι άραβες με τα Sirat, του AzZeir Salim, سيرة الزير سالم, και το Sirat Antara Ibn Shaddad سيرة عنترة بن شداد, να μας πουν πως

    εν αρχή ην ο λόγος

  22. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα σας καὶ καλήν Ἀνάσταση.

    @3. Τὸ «μετὰ βαΐων καὶ κλάδων» ἔχει καὶ τὸ ραμόνι του:
    Μετὰ βαΐων καὶ Κυκλάδων 🙂

  23. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Ου γαρ οίδασι τι ποιούσι.
    Έχουν γνώση οι φύλακες.
    Το μεν πνεύμα πρόθυμον, η δε σαρξ ασθενής.
    Η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή.
    Μωρές παρθένες.
    Εκτός νυμφώνος.
    Ιδού ο νυμφίος έρχεται.
    Ίδε ο άνθρωπος (και τίτλος βιβλίου του Νίτσε).

    Το «παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο» συχνότερα λέγεται «απελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο».

  24. sarant said

    20 Κοκκινίζω που συμβάλλω στο να διαδοθεί η ανορθογραφία.

    Θα τα πούμε όμως το βράδυ διότι φεύγουμε για την επαρχία. Να περνάτε καλά!

  25. loukretia50 said

    «…Θεριά οι ανθρώποι δεν μπορούν το φως να το σηκώσουν
    δεν είναι η αλήθεια πιο χρυσή απ’ την αλήθεια της σιωπής
    χίλιες φορές να γεννηθείς, τόσες θα σε σταυρώσουν»
    Κ.ΒΑΡΝΑΛΗΣ

    Λεώνικε
    «Good Friday, Eastern Sacred Songs»
    Fairuz – Wa Habibi https://youtu.be/OI-tr1XntsE

  26. Γς said

    Το θείο δράμα της ζωής

    Kαμιά λέξη εύοσμη, λουλουδιάρικη, ανοιξιάτικη;
    Κανένα κείμενο με βιολέτες, με ψαλμωδίες, περιφορά του επιταφίου τάχατες;

    Κι οι κοριτσίστικες φερομόνες μέσα στη δροσιά της ανοιξιάτικης βραδιάς που μας έσπαγαν τη μύτη και τρέμαμε από πόθο.

    Τα πρώτα μας σκιρτήματα.
    Που ξαφνικά ανακαλύπταμε το θείο δράμα της ζωής. Των παθών μας τον τάραχο.

    Κι ανέβαινε ο μικρός Γς με την πρόωρη ανάπτυξη και κάργα από πρεκάρσορ τεστοστερόνης, στον γυναικωνίτη με την Κατινίτσα. Και δεν άντεξε.
    Όπως ανέβαινε τα σκαλοπάτια μπροστά του της άρπαξε με τα δυο του χέρια τη φούστα και της την σήκωσε.

    Και από τότε τον πήρε διάολος και τον σήκωσε κι ακόμα τον κρατάει στο ύψος του.

    -Ω, γλυκύ μου έαρ!

  27. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η Μεγάλη Παρασκευή από τον λυρικότερο συγγραφέα μας:
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.poiein.gr/2016/04/29/oonaotho-ioneatheco-c-iaauec-dhanaoeaoth-ooc-oeuea/&ved=2ahUKEwjop6HatO3hAhVRXBoKHY5QDEkQFjAGegQIAhAB&usg=AOvVaw2MjS_D9s6q8T9lmNbTIX5d&cshid=1556269976493

  28. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    …Όταν ανέτελλεν η Μεγάλη Παρασκευή, κορίτσια, γυναίκες, παιδιά, με κοφίνας και φορτώματα ανθέων έτρεχαν εις τον ναόν, δια να στολίσουν τον Επιτάφιον. “Ανεδήσω γαρ στέφανον ύβρεως, ο την γην ζωγραφήσας τοις άνθεσιν”. Ο στέφανος , με τον οποίον, εστεφάνωσεν τον Χριστόν η ακανθοφόρος Συναγωγή, έπρεπε να εξαλειφθή, να ταφή υπό βουνά ανθέων, τα οποία προσέφερε χαίρουσα και φρίσσουσα η γη, εις εκείνον όστις δι αυτών την εζωγράφησε. Και τι θαύμα χάριτος, κομψότητος, καλλονής ήτον ο στολισμός εκείνος του ιερού Κουβουκλίου! Αυτοφυές, όπως τα άνθη του αγρού, και το καλλιτεχνικόν αίσθημα των γυναικών και κορασίδων, αμιλλωμένων ποία να υπερβή εις την φιλοκαλίαν την άλλην.

    Το απομεσήμερον, αφού εψάλλησαν οι Ώραι και ο Εσπερινός, και αφού ησπάσθησαν τον Επιτάφιον, έπρεπεν όλα τα παιδία,μεγάλα και μικρά,να περάσουν τρεις φορές αποκάτω από το ιερόν Κουβούκλιον. Και όταν είχε νυκτώσει, αν και η ακολουθία του Επιταφίου ώφειλε να ψαλή, κατά το τοπικόν έθιμον, προς το πρωί, μετά τα μεσάνυκτα, ο ναός έμενεν άνοικτός, και κορίτσια ανέβγαλτα, κοπάδια-κοπάδια, ήρχοντο, μετά την αμφιλύκην, να προσκυνήσουν τον Επιτάφιον. Και ολίγαι γυναίκες, προνομιούχοι χήραι και γραίαι έμενον την νύκτα εις την Εκκλησίαν, δια να “ξενυχτίσουν τον Χριστόν!”. Ήσαν αύται αι νεώτεραι Μυροφόροι.
    ……
    αργότερα η συνέχεια

  29. Νοσταλγώ τις Μεγάλες Παρασκευές που σήμαιναν περιφορά επιταφίου και ψάλσιμο των τροπαρίων κατά βούλησιν και μετ΄επαναλήψεων… και απορούσαν αρχικά οι θεοσεβούμενες πιστές που μετά το αι γενεαί αι πάσαι ξεκίναγαν το ω γλυκύ μου έαρ αλλά θορυβούντες νεαροί-ες υπάκοοι στο παράγγελμα κάποιου,»δις»,επέβαλαν την επανάληψη των γενεών των πασών !
    Και μετά τον επιτάφιο το καθιερωμένο πάρτυ με τις γριές γειτόνισσες να μας καταριόνται «Δεν ντρέπεστε ! Εχουμε λείψανο και σεις χορεύετε ! »
    Κι ύστερα κοριτσάκι, μεθυσμενάκι, στο δασάκι, κάναμε πρόβα ανάστασης.

  30. Γιάννης Ιατρού said

    27: Ναι, ναι, λεβέντης μεν ο Βασίλης, αλλά ξέρεις τι έγινε την ίδια κιόλας νύχτα, όταν έφτασε σ΄αυτό που οι ΑΗΠ αποκαλούσαν «ύβρη» και τα ‘βαλε με τον ίδιο τον Θεό βλαστημώντας τον Επιτάφιο…
    Προς παραδειγματισμό…. (;;;)

  31. Γιάννης Ιατρού said

    28: Μ. Παρασκευή, «Από τα νησιώτικα έθιμα», Παπαδιαμάντης (1905), δικό σου σχόλιο του 2016 🙂

  32. Θρασύμαχος said

    Δάσκαλος: πες μου μια φράση από το ευαγγέλιο.
    Μαθητής: και απελθών ο Ιούδας απήγξατο.
    Δάσκαλος: μπράβο, πες μου άλλη μία.
    Μαθητής: πορεύου και συ και ποίει ομοίως.

  33. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    29 Πού αυτά Τζή; Εν Αθήναις ή στο Γαλαξίδι πέρα
    Εμείς τα κορίτσια είχαμε πολύ πρωινό ξύπνημα τη Μ.Παρασκευή για να κάνουμε τις «κολαϊνες» -περασμένα με βελόνα σε κλωστή,χιλιόμετρο τα λουλούδια (μαργαρίτες, τριαντάφυλλα, πρασινάδες -δυόσμος και μαντζουράνα συνήθως- ενδιάμεσα). Με αυτά σε πολλές γύρες καλύπταμε το κουβούκλιο του Επιταφίου. Αυτές τις μαργαρίτες (υπόλευκες και κίτρινες, τις λέμε και κολαϊνόβιολες και επιταφιόβιολες. (Βιόλα γενικά κάθε λουλούδι στην Κρήτη- «Ολες, ένα μάτσο βιόλες»,γνωστή επωδός
    Η αδελφή μου είχε κατοχυρώσει το προνόμιο (και βάσανο) να κάνει τις κολαϊνες της μόνο από ανθούς πορτοκαλιάς που τις περιέστρεφε «τραχηλια» και σχημάτιζε το άνοιγμα προσκυνήματος η αρχηγός του στολισμού (μια δασκάλα μοναχοκόρη που το σπίτι τους ήταν το κοντινότερο στην εκκλησιά).
    Αξέχαστο το άρωμα καθώς προσκυνούσαμε σκυφτά μέσα από πορτοκαλανθούς και τριαντάφυλλα. Στις τέσσερις γωνίες ,ψηλά είχε στηριγμένα μαζί με δεντρολίβανα και μυρτιές, μάτσα από μελισσοκέρια, λαμπαδούλες μάλλον. Όλη μας η έγνοια στην περιφορά πόσα κεριά θα κρατηθούν αναμμένα ως το τέλος.

  34. # 33

    Στο Γαλαξίδι όπου υπάρχει το έθιμο οι τρεις επιτάφιοι να συναντιώνται στην πλατεία για μερικά τροπάρια. Εκεί συναντιόμαστε τα αλάνια και μετά παίρναμε αυτόν που κατέβαινε παραλία άδοντες.Στην Τούμπα πάντως, στο γήπεδο του ΠΑΟΚ συναντιούνται τέσσερις επιτάφιοι !!

  35. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    31. Γιαννης Ι. 🙂 Τί να κάνουμε, επαναλαμβανόμαστε. Σαν τις γιαγιές, τα ίδια και τα ίδια 🙂
    Πάμε αλλού τότε:
    …Στηριζόμενος ὁ Σκιαθίτης στὴν ἐκκλησιαστικὴ καὶ μουσική μας παράδοση ὑποστηρίζει ὅτι σὲ κάθε ἀρχαία καὶ σεμνὴ μουσικὴ «τὸ μέλος ἀνάσσει, ὁ δὲ ρυθμὸς ὑπουργεῖ». Ὁ Παπαδιαμάντης περιγράφει μὲ ἔνθεο ζῆλο τὴν μοναδικότητα τῆς Ἀκολουθίας τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς:
    «…Ἀλλὰ μετὰ προσοχῆς κατόπιν παρακολουθήσατε τοὺς ἀπαραμίλλους τῶν μελῳδῶν ὕμνους ψαλλομένους ἐξόχως κατανυκτικά, οἵτινες καὶ ὡς ποίησις καὶ ὡς μέλος θὰ παραμείνωσιν ἐσαεὶ ἀθάνατα μνημεῖα τῆς Βυζαντίδος μούσης. Ἡ τῆς Μεγάλης Παρασκευῆς ἀκολουθία εἶνε ἡ μόνη ἥτις περιλαμβάνει τόσην ποικιλίαν τροπαρίων ἀρμονικῶς καὶ μετὰ σπανίας χάριτος ἐναλλασσομένων τῶν ὀκτὼ ἤχων, οἵτινες ὅλοι ἀπόψε ψάλλουσιν ἐκθάμβως καὶ ἐπηρμένως ὑπὲρ τῆς Βυζαντινῆς μουσικῆς τὸν πειστικώτερον τῶν ρητορικῶν λόγων. Τὰ λεγόμενα Ἀντίφωνα σεμνοπρεπῆ καὶ κατανύττοντα, ἀναφερόμενα δὲ εἰς τὰ Πάθη τοῦ Σωτῆρος καθιστῶσι μελωδικωτάτην καὶ λίαν ἐπαγωγόν τὴν ἀκολουθίαν ταύτην, δεξιώτατα ποικίλλοντα εἰς ρυθμούς καὶ ἤχους καὶ μεταπίπτοντα ἐν μαγευτικῇ ἀντιθέσει ἀπὸ τοῦ χρωματικοῦ εἰς τὸ διατονικόν.
    Μετὰ τὸ τέλος τοῦ ἐξοχωτέρου τῶν τροπαρίων «Σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου» ψάλλονται εἰς φαιδρόν ἦχον δ´ οἱ Μακαρισμοί, διότι ἐν τούτοις μεγάλην χαράν αἰσθανόμενος ὁ μελωδός, χαίρει ὅτι διὰ τῶν τοῦ Χριστοῦ παθημάτων ἐσώθη ὁ ἄνθρωπος καὶ μετ᾿ εὐφροσύνης ἀνακράζει: «Ἐσταυρώθης δι᾿ ἐμέ, ἵνα ἐμοὶ πηγάσης τὴν ἄφεσιν, ἐλογχεύθης τὴν πλευράν, ἵνα κρουνοὺς ἀφέσεως ἀναβλύσῃς μοι».
    http://papadiamantis.org/index.php?option=com_content&view=article&id=54:andriopoulos-pasxa&catid=49:articles&Itemid=56

  36. Γιάννης Ιατρού said

    35: Δεν τό ΄βαλα γι αυτό ρε συ, σόρρυ, σπόϊλερ για τους ανυπομονούντες για τη συνέχεια ήταν!
    Από ΄δω και πέρα … 🙂

  37. Χαίρετε,
    24 Να περάσεις ζωή χαρισάμενη εκεί που θα πας 🙂 Καλές βόλτες στα πέριξ. Είναι όλα πανέμορφα.

  38. mitsos said

    «Δεύτε λάβετε φως»
    … Εμ γιατί παρακολουθούμε τον ιστότοπο ;

  39. Τα του Καίσαρος τω Καίσαρι

    Μη μου άπτου

  40. Κουτρούφι said

    Το «Σε, τον αναβαλλόμενον» δεν ψάλλεται πριν την αποκαθήλωση (που γίνεται κατά την ανάγνωση του Ευαγγελίου) αλλά αργότερα, λίγο πριν την απόλυση. Οι ψάλτες το εκτελούν (φαντάζομαι ακολουθώντας το μάνιουαλ) με μεγαλοπρεπές και αργόσυρτο ύφος που τελικά ο ακροατής δεν καταλαβαίνει τι ακούει (αν δεν έχει το βιβλιαράκι). Ο συνδυασμός της μεγάλης διάρκειάς του με την μεγάλη διάρκεια της όλης ακολουθίας που έχει προηγηθεί (κάνα τετράωρο) ενδεχομένως να προκαλεί την όποια δυσφορία στο κουρασμένο και ανυπόμονο εκκλησίασμα: «Ξεμπερδεύετε, έχουμε και δουλειές».

  41. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    36. Γιάννης Ι. Σιγά μη με πλήγωσες βρε! Έξελθε του …ταφου να μη σε εξέλθω εγώ! 🙂
    Το έγραψα βιαστικά και δε φάνηκε η πραγματική περιπαιχτική προς εαυτήν, διάθεση 🙂 Κι άργησα να σε δω γιατ είχα δουλειά στον κήπο.Μου ροκανίζουν κάτι μαύρες κάμπιες τα φύλλα των κρίνων της Παναγίας που έχουν μπουμπουκιάσει κι είναι έτοιμοι ν΄ανοίξουν.Ψέκασα με πράσινο σαπούνι κ λίγες σταγόνες οινόπνευμα. Κοκκινόμαυρες νερουλές- μπλιαχ- οι παλιόκαμπιες!

    «Εν μέσω δύο ληστών» το έχω πει για Τράπεζες 🙂

  42. «… Τα κατά Ματθαίον Πάθη τα περάσαμε μαζί …»

  43. Eli Ven said

    Την φράση «εν τη παλάμη και ούτω βοήσομεν» εγώ την ήξερα ως ευφημισμό του αυνανισμού . Έτσι ονομάστηκε, παρεμπιπτόντως, στα ελληνικά ταινία στην οποία η Μάριαν Φέιθφουλ υποδύεται την… Ιρίνα Πάλμ, γηραιά κυρία η οποία συμπληρώνει τη ελέω θατσερισμού γλισχρή της σύνταξη εργαζόμενη με μεγάλη επιτυχία σε κλαμπ όπου προσφέρει τέτοιες υπηρεσίες σε εισχωρώντες εξ οπής στον τοίχο φαλλούς.

    Επίσης, την φράση «Ιδού ο Νυμφιος έρχεται», συνοδευόμενη με υπαινικτικό κλείσιμο του ματιού ή χυδαία μίμηση κινήσεων αναλόγως, την έμαθα ως ευφημισμό της συνουσίας.

  44. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Η ΑΠΟΚΑΘΗΛΩΣΗ
    Η «Αποκαθήλωση» μέσα στην κατάμεστη πάντα εκ­κλησιά, προς το μεσημέρι, είναι μια από τις πιο αναπαραστατικές σκηνές της ορθόδοξης τελετουργίας. Ο ιερέας πα­ριστάνει τον Ιωσήφ (από Αριμαθαίας), ανεβαίνει με μικρή σκάλα στον στημένο Σταυρό, αποκαθηλώνει τον Εσταυ­ρωμένο και τον πηγαίνει σεβαστικά στο «Άγιο Βήμα, απ’ όπου θα ξαναβγεί κρατώντας το ξαπλωτό νεκρό σώμα του Χριστού (τον Αμνό), για τον Επιτάφιο. Με πομπή θα το αποθέσει στο ανθοστολισμένο κουβούκλιο. Στο διάστημα αυτό ψάλλεται συνοδευτικά ένα αφηγηματικό και ποιητι­κότατο Δοξαστικό των Αποστίχων («Σέ τόν αναβαλλόμενον τό φως ώσπερ ιμάτιον…»), σε ήχο πλάγιο πρώτου, που, όταν ο ψάλτης είναι ικανός, αποτελεί ένα από τα αρχαιοπρεπέστερα και συγκινητικά μουσικά μελωδήματα των Παθών. Κι ο ιερέας προσαρμόζει θεαματικά τις κινήσεις του, με τα αντίστοιχα λόγια: — «Πώς σέ κηδεύσω, Θεέ μου;…» κτλ. Λεμονανθοί και ραντίσματα, την ώρα εκείνη, δίνουν στο πρώτο προσκύνημα του νεκρού Ιησού ανθρώπινο νόημα…
    Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΘΡΗΝΟΣ
    Η βραδινή ακολουθία του Επιταφίου ψάλλεται με λι­γότερο πένθος. Ο διάκοσμος, τα λουλούδια και τα φώτα της εκκλησίας, μαζί με την παριστάμενη νεότητα και την περιβάλλουσα άνοιξη, δημιουργούν μιαν αισιόδοξη ατμόσφαι­ρα, που προοιμιάζει την Ανάσταση. Τα άμφια των ιερέων είναι πανηγυρικά, κι η όλη Υμνολογία (ο κανόνας και τα εγκώμια) ψάλλεται με ρυθμό ζωηρό και εναρμόνιο. Το «Αί γενεαί πάσαι» γίνεται για όλο το εκκλησίασμα ένα πολυφωνικό άσμα, που το χαίρονται κι οι πιο αυστηροί ρινόφωνοι ψαλμωδοί.
    Η ΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΕΠΙΤΑΦΙΟΥ
    Η περιφορά του Επιταφίου έπειτα, έξω στις συνοικίες και στο ύπαιθρο, είναι ένα ελληνικό, τελετουργικό, αλλά και ανταγωνιστικό για τις ενορίες και τα χωριά γεγονός, που θέλουν να επιδείξουν το ωραιότερο στόλισμα και την επι­βλητικότερη πομπή. (Αποκορύφωμα της ψυχολογίας αυτής είναι ο υπερβολικά επίσημος χαρακτήρας του Επιταφίου της πρωτεύουσας, πού μοιάζει με στρατιωτική και κρατική πομπή). Στα παλιότερα χρόνια γίνονταν και συγκρούσεις α­νάμεσα σε Επιταφίους, που διεκδικούσαν ένα διάβα, ή δεν δέχονταν προσβλητικά λόγια για το στόλισμα και τη σημα­σία τους. Ήταν έντονο τότε και το θρησκευτικό «φιλότιμο» των παραμικρών συνοικιών. (‘Αλλά και το ανοιξιάτικο συμ­βολικό πάλαιμα υποφαίνεται επίσης).
    Γραφικοί όμως απομένουν πάντα οι Επιτάφιοι των ενο­ριών, στις πόλεις και στα χωριά, με το καλλιτεχνικό ανθοστόλισμα και τους πιστούς που ακολουθούν με αναμμένα (κίτρινα) κεριά. Τώρα συνηθίζουν να συγκεντρώνονται όλοι μαζί οι Επιτάφιοι (ειρηνικά) σε κεντρικό χώρο, όπου ανα­πέμπουν και κοινή δέηση, ιδιαίτερα με την παρουσία του Επισκόπου. Γραφικότεροι όμως γίνονται στα Νησιά μας, όπου περνούν πλάι από τη θάλασσα (και σκέφτονται τους ναυτικούς και τους ξενιτεμένους), ή στα ορεινά κι απομονω­μένα χωριά, όπου βγαίνουν στα ξάγναντα και πέμπουν τη θρησκευτική συγκίνηση κι ευλογία τους στους άλλους αν­θρώπους και χώρους.
    Η βαθύτερη και πιο λαϊκή σημασία της περιφοράς του Επιταφίου είναι ο εξαγιασμός του όλου χώρου των σπιτιών και των κτημάτων του χωριού και η ντόπια αναπαράσταση της «κηδείας» του Χρίστου, πού θα κατοχυρώσει το χωριό από κοινούς θανάτους. Οι κάτοικοι συμμετέχουν με θρη­σκευτικές τιμές και λιβανίσματα στην εκφορά αυτή, και δεν ξεφεύγει από τη σκέψη τους η διδασκαλία της Εκκλησίας, ότι ο Χριστός, κατεβαίνοντας στον Άδη, θα συναντήσει και τους δικούς των νεκρούς. Γι’ αυτό κι οι πονεμένοι θυμιάζουν και θρηνούν την ίδια ώρα τους νεκρούς των, γι’ αυτό και σε μερικά νησιά βγάζουν στην πόρτα τις φορεσιές των ναυτι­κών πού χάθηκαν, να περάσει από κοντά τους ο Επιτάφιος. Νεκρολατρικό είναι και το έθιμο, στη Β. Ελλάδα (Σέρρες), να βγάζουν στην πόρτα των σπιτιών εφήμερη πρασινάδα από φακές ή στάρι (Αδωνίδος κήποι), συμβολική ενέργεια για τους νεκρούς και την ανάστασή τους.
    Οι Επιτάφιοι συγκεντρώνουν όλη τη δύναμη της Μεγα­λοβδομαδιάτικης ευλογίας. Είναι το αποκορύφωμα του με­γάλου γεγονότος του θανάτου του Χρίστου, πριν από την Ανάσταση. Γι’ αυτό και όταν είναι να μπει στην εκκλησιά ό Επιτάφιος, περνούν από κάτω του οι αδύναμοι κι οι άρρω­στοι, για να γερέψουν. Και στο τέλος τρέχουν «ν’ αρπά­ξουν» από τα λουλούδια κι από τα κεριά του, να κρατήσουν όλοι κάτι στα σπίτια τους φυλετικό, για τον κεραυνό, για τις θύελλες και για τις αρρώστιες.
    Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ
    Την αυστηρή νηστεία της Μ. Παρασκευής επιβάλλουν παλιές εκκλησιαστικές διατάξεις, πού, όπως γράφονται στο Τριώδιο:
    «ουδέ τράπεζαν ιστώμεν ούτε έσθίομεν… Ει δέ τυχόν ε­στί τις ασθενής και ύπέργηρως και αδυνάτως έχων… δίδοται αυτώ άρτος και ύδωρ, μετά τήν δύσιν ηλίου».
    Είχαν πάρει τόσο στα σοβαρά την ασκητική αυτή απα­γόρευση οι παλιότερες γενεές, πού αναφέρεται (σαν ανεκδοτική υπερβολή) από τους Έλληνες του Πόντου, ότι τη Με­γάλη Παρασκευή «εφτά χρονών παιδί εφτά φορές λιγώθηκε, και νερό δεν του δώκαν να πιει».
    Στους καιρούς μας ή νηστεία περιορίζεται το πολύ ως το λάδι. Πολλές όμως αυστηρά θεοσεβείς γυναίκες δεν τρώνε τίποτα όλη μέρα, μόνο προς το τέλος πίνουν λίγο ξίδι, ή ζω­μό από βρασμένους κοχλιούς (Κρήτη), για να συμμερίζον­ται «το όξος και τη χολή» πού ήπιε ο Χριστός. Ελαφρότε­ρο είναι να φάνε μόνο χαλβά και ψωμί και να περάσουν με τον καφέ της παρηγοριάς. Αλλά το λογικότερο, για τις οικογένειες, είναι να μαγειρέψουν όσπριο χωρίς λάδι, με τα γνωστά νηστίσιμα της Καθαρής Δευτέρας.
    ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΑ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΑ
    Η απογευματινή επίσκεψη στα Νεκροταφεία (ιδιαίτερα των μεγαλουπόλεων) εξηγείται με τη γενική ατμόσφαιρα του πένθους. Η θύμηση των νεκρών (υποσυνείδητη πίστη μας στην αθανασία) είναι κάτι ανθρώπινο, πολύ περισσότερο σήμερα, με τον μεγάλο συμβολικό θάνατο του Χριστού. Η «εις Άδου κάθοδος» με τις γνωστές περιγραφές των Ευαγγε­λίων, της υμνογραφίας και των εικονογραφιών, εδημιούργησαν πλήθος δοξασίες για την άνοδο στη γη των νεκρών, πού βγαίνοντας με τον Χριστό θα παραμείνουν επάνω, ως την Ανάληψη ή την Πεντηκοστή. Η ίδια η ανθοφορία της γης οδηγεί τη σκέψη μας στο ανέβασμα αυτό, που είναι χα­ρούμενο και ελπιδοφόρο.
    Τα ανθοπωλεία έχουν σήμερα επισημάνει την εθιμική αυτή έξοδο των ανθρώπων στους τάφους κι έχουν στήσει πρατήρια με στεφάνια, φυσικά ή τεχνητά, στην είσοδο των νεκροταφείων, όπου επίσης συγκεντρώνονται και πλήθος ζητιάνοι, για το «ψυχικό» της ημέρας. Γραφική είναι το βράδυ κι ή περιφορά Επιταφίων στους τάφους, πού γίνεται από τις εκκλησίες των νεκροταφείων.
    Πηγή: Δημ. Σ. Λουκάτου, «Πασχαλινά και της Άνοιξης», (εκδόσεις Φιλιππότη)

  45. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    42 Στον κήπο της Γεσθημανής

  46. sarant said

    Χαιρετώ από τα ηλιόλουστα Γιάννενα!

  47. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Κρανίου τόπος

    Αγάπη μου
    «Άξιον Εστί»
    στης μοναξιάς την κουπαστή
    θα ζω για τη ζωή σου
    κι ας ήταν θέλημα θεών
    στο Όρος να βγω των Ελαιών
    να πάρω το φιλί σου

    Τα κατά Ιωάννη Μ. …Ζωή χαρισάμενη

  48. Γιάννης Ιατρού said

    41: ΕΦΗ,
    Τέτοιες είναι; Αν ναι, είναι εισαγωγής από Αυστραλία, ΗΠΑ, κλπ. Εδώ περισσότερα: <a href="Cinnabar moth. Στην αρχή είναι κιτρινωπές, μετά γίνονται κοκκινόμαυρες. Τρώνε τα πάντα (όλα 😦 ) γι αυτό τις ρίχνουν εκεί που θέλουν να εξαφανίσουν περιοχές με ζιζάνια, π.χ Τανατσέτο, Ιακωβαίο κλπ. Πρόσεχε γιατί τα αγκαθάκια τους προξενούν ερεθισμούς. Αν δεν βρουν να φάνε (λέμε τώρα…), γίνονται κανίβαλοι!

  49. Γιάννης Κουβάτσος said

    Μιχάλης Γκανάς
    Ποίημα

    Γυάλινα Γιάννενα (Ι)

    Χάραζε ο τόπος με βουνά πολλά

    κι ανάτελλε τα ζωντανά του,

    καλούς ανθρώπους και κακούς, νυφίτσες,

    αλεπούδες, μια λίμνη ως κόρην

    οφθαλμού και κάστρα πατημένα.

    Θα ‘ναι τα Γιάννενα, ψιθύρισα,

    στο χιόνι και στον άγριο καιρό

    γυάλινα και μαλαματένια.

    Κι όσο πήγαινε η μέρα,

    σαν το βαπόρι σε καλά νερά,

    είδα και μιναρέδες κι άκουσα

    τα μπακίρια να βελάζουν.

  50. Corto said

    Χρόνια πολλά και Καλή Ανάσταση!

    Είπα και ελάλησα και αμαρτίαν ουκ έχω: από το 1ο Ευαγγέλιο της Μ. Πέμπτης
    —————
    Ο αναβάλλομενος φως ως ιμάτιον, γυμνός εις κρίσιν ίστατο:

    Ακούγεται ήδη την Μ. Πέμπτη, συνεπώς η γνωστή έκφραση δεν πρέπει να σχετιστεί υποχρεωτικά με την Αποκαθήλωση (Μ. Παρασκευή).

  51. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Νικοκύρη καλά να περάσετε!
    Για ρίξε μια ματιά αν με τις βροχές ανέβηκε και η λίμνη στα κανονικά της ή είναι ακόμη το ζωνάρι ξηρασίας που ήταν το καλοκαίρι και κρέμονταν τα λάστιχα προστασίας των βαρκών έξω από το νερό! Το εννοώ ,μολονότι φαίνεται αστείο 🙂
    Στις πηγές να πάτε,αν βολέψει για πέστροφα , ανάστροφα όταν πορευτείτε.

  52. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    48. Γιάννη, μπα,ευτυχώς όχι αυτά τα θερία! είναι μικρές σαν σκαθαράκι. Μαύρο κουβαράκι κι από κάτω μετά βλέπεις να κοκκινίζει.Στην αρχή μια ξεκουκούλωτη την πέρασα για μικρή πασχαλίτσα. Δεν είχα δει/προσέξει άλλοτε αυτό το είδος.Ροκανίζουν κι αφήνουν κατάμαυρα τρίμματα/κατάλοιπα ξωπίσω.

  53. Μαρία said

    46
    Χαιρετίσματα στο Μεγάλο Ιεροεξεταστή. Και καλά βατραχάκια.

    44
    >Νεκρολατρικό είναι και το έθιμο, στη Β. Ελλάδα (Σέρρες), να βγάζουν στην πόρτα των σπιτιών εφήμερη πρασινάδα από φακές ή στάρι (Αδωνίδος κήποι),
    Οι λαογράφοι αυτής της σχολής, όταν αναφέρονται στα Αδώνια, πρέπει να μνημονεύσουν οπωσδήποτε αυτό το είδος της πανσπερμίας και τον «ωραίον κάλλει παρά πάντας βροτούς».
    Όσπρια βγάζαμε εμείς χωρίς πρασινάδες.

  54. ΣΠ said

    «Ζωή Χαρισάμενη» είναι και ο τίτλος ταινίας του Πατρίς Βιβάνκος σε σενάριο Μαλβίνας Κάραλη και με πρωταγωνιστή τον Θανάση Βέγγο.
    http://www.cine.gr/film.asp?id=701049

  55. ΓΤ said

    @46 Πήγαινε σφαίρα Γαριβάλδη 33, στα «Μεζεδοκαμώματα», αγνόησε οποιαδήποτε θρησκευτική εκδήλωση ασφαλώς, και μην ξεκολλήσεις από αυτή τη σπέσιαλ γωνιά.

  56. # 41

    Αυτό με το σαπούνι και το οινόπνευμα κάνει για τις μελίγκρες, δεν ξέρω αν δουλεύει και στις κάμπιες. Εγώ τις κάμπιες τις ξεκάνω με τα χέρια κι όσες μου φύγουν στο ψάξιμο, δεν βαριέσαι, πεταλούδες θα γίνουν !!
    Τα μοσχομπίζελα από βδομάδα θα ανθίσουν… ονειρεύομαι ασπρα, ροζ, κόκκινα, μωβ, να δω τι θα προκύψουν.

  57. Γιάννης Ιατρού said

    53β: Όταν οι Αθηναίοι ετοιμάζονταν για την εκστρατεία στη Σικελία ήταν η εποχή που γιόρταζαν τα Αδώνια και η πόλη αντηχούσε από τους θρήνους των γυναικών. Τέτοιο ήταν το πένθος και ο θρήνος ώστε οι Αθηναίοι φοβήθηκαν για την έκβαση της εκστρατείας (ΠΛΟΥΤ. Νικ. 13.11,1)
    Ἀδώνια γὰρ εἶχον αἱ γυναῖκες τότε, καὶ προὔκειτο πολλαχόθι τῆς πόλεως εἴδωλα, καὶ ταφαὶ περὶ αὐτὰ καὶ κοπετοὶ γυναικῶν ἦσαν, ὥστε τοὺς ἐν λόγῳ ποιουμένους τινὶ τὰ τοιαῦτα δυσχεραίνειν καὶ δεδιέναι περὶ τῆς παρασκευῆς ἐκείνης καὶ δυνάμεως, μὴ λαμπρότητα καὶ ἀκμὴν ἐπιφανεστάτην σχοῦσα ταχέως μαρανθῇ.

  58. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    53. >>Αδώνια
    Ούτε που το ήξερα το έθιμο και τα υπόλοιπα τα συμβολιστικά και τη σύνδεση με την αρχαιότητα*.
    Εμάς τη Μ.Παρασκευή δεν μας επέτρεπαν να φάμε κουκιά (χλωρά), που τις προηγούμενες μέρες της Μ.Εβδομάδας τα ρημάζαμε με ελιές να στομώσουμε την πείνα της νηστείας,γιατί τα μάσαγαν λέει και τα φτύνανε στο Χριστό οι σταυρωτήδες του.

    * https://hellenictheology.gr/wp-content/uploads/2019/04/adonis3.jpg
    https://hellenictheology.gr/kipoi-adonidos/

  59. Γιάννης Ιατρού said

    58: Πιθανώς Φοινικικής προελεύσεως, αργότερα ενσωματώθηκαν στην αρχ. Ελληνική μυθολογία κλπ.
    Βλ. και Gerhard Baudy, «Der Neue Pauly», ed. Cancik and Schneider, λήμα “Adonis” Brill

  60. Μαρία said

    Μόλις ακούστηκε ο ωραίος κάλλει απ’ την μητρόπολη 🙂

  61. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    57 >>Ἀδώνια γὰρ εἶχον αἱ γυναῖκες τότε
    Ο Θούκυς πάλι για κακούς οιωνούς για την εκστρατεία θεωρεί το σκάνδαλο των Ερμοκοπιδών και τις φήμες για παρωδία των Ελευσινίων Μυστηρίων. (θυμόμουνα δυο πράματα αλλά …ο φλυός …στενεύει και το κοίταξα τώρα 😦

    60 Ο ωραίος πάλι …
    Είσαι με το τάμπλετ στην εκκλησία βρε αμαρτωλή! 🙂 🙂 (λμτ)

  62. Γς said

    60:

    «Οι δρόμοι είναι λευκοί. Τ’ άνθη μιλούν. Από τα πέταλά τους αναδύονται συχνά μικρούτσικές παιδίσκες. Η εκδρομή αυτή δεν έχει τέλος»

    Ανδρέας Εμπειρίκος

  63. Μαρία said

    61
    Τάμπλετ, εκκλησία! Όχι.

  64. Γς said

    61:

    >Είσαι με το τάμπλετ στην εκκλησία βρε αμαρτωλή! 🙂 🙂 (λμτ)

    Το τάμπλετ, το κινητό. Πρόοδος

    Και παίρναμε δυο κονσερβοκούτια και τα ενώναμε μ ένα μακρύ σπάγκο. Και να το πρώτο τηλέφωνό μας, χωρίς κάρτα, χωρίς χρέωση

    Ηταν η εποχή που οι άνθρωποι μιλούσαν ο ένας στον άλλο φάτσα με φάτσα, που ζύγιζαν τις λέξεις, που συμφωνούσαν ή διαφωνούσαν, που ταίριαζαν ή όχι τα χνότα τους. Που μύριζαν τις λέξεις, τις εύοσμες, τις λουλουδιάρικες, τις ανοιξιάτικες.

    Επικοινωνούσαμε με τις βιολέτες, τις ψαλμωδίες, την περιφορά του επιταφίου.
    Με τις κοριτσίστικες φερομόνες μέσα στη δροσιά της ανοιξιάτικης βραδιάς που μας έσπαγαν τη μύτη και τρέμαμε από πόθο.

    Αντε τώρα να τα περάσεις όλα αυτά κάνοντας τέξτιν. Στέλνοντας SMS.

    Αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο μέσα από ένα περιορισμένο φάσμα, μικρό παράθυρο των αισθήσεών μας. Ενώ δεχόμαστε ένα τεράστιο πλήθος ερεθισμάτων που δεν τα ακούμε, δεν τα βλέπουμε, δεν τα μυρίζουμε.

    Κι αυτά τα λίγα της φωνής μας τα τσαλακώσαμε σε γκρίκλις, άντε ελληνικά των μηνυμάτων.
    Μηνύματα, μηνύματα, μηνύματα. Ολη η γη ένα δίκτυο. Ζωσμένη κοινωνικά δίκτυα.

    Κι ήταν τότε ο σπάγκος που ένωνε τα δυο αυτοσχέδια τηλέφωνα-κονσερβοκούτια.
    Μετά το χάλκινο σύρμα του ΟΤΕ. Ο Μαρκόνι.

    Μέχρι που όλα έγιναν 0 και 1 ψηφιακά. Bits.
    0 και 1 παντού. Στα Ραδιόφωνα τις τηλεοράσεις στα GPS, στους δορυφόρους.

    Και κανάλια, πολλά κανάλια. Το ένα πάνω στο άλλο, το ένα μέσα στο άλλο να τρέχουν μέσα σε μια γραμμή σε μια οπτική ίνα.
    Και έχει φτιαχτεί μια τέτοια ίνα που μπορεί να μεταφέρει όλες τις γνώσεις όλα τις τηλεφωνικές συνδέσεις, τα ραδιοτηλεοπτικά σήματα σε λίγα μόνο δευτερόλεπτα.

    Κι όμως δεν είναι ικανή να μεταφέρει τις πληροφορίες, το πακέτο συχνοτήτων που περιέχει μια φευγαλέα ματιά.

  65. dryhammer said

    64 >Και έχει φτιαχτεί μια τέτοια ίνα που μπορεί να μεταφέρει όλες τις γνώσεις όλα τις τηλεφωνικές συνδέσεις, τα ραδιοτηλεοπτικά σήματα σε λίγα μόνο δευτερόλεπτα.

    Κι όμως δεν είναι ικανή να μεταφέρει τις πληροφορίες, το πακέτο συχνοτήτων που περιέχει μια φευγαλέα ματιά.

    Ουαί κι αλίμονο από τη στιγμή που θα μπορέσει…

  66. Τον αναβαλλόμενο άκουγα κι εγώ από το μπαλκόνι περιμένοντας να δω τον Επιτάφιο να βγαίνει… μέχρι που συνειδητοποίησα ότι η πόρτα που φαινόταν ήταν η πλαϊνή της εκκλησίας.

  67. Αγγελος said

    Την πονηρή σημασία τηςφράσης «εν τη παλάμη και ούτω βοήσομεν» πρώτη φορά τώρα τη μαθαίνω! Αλλά βέβαια τέτοιες ταινίες δε βλέπω 🙂

  68. Γς said

    67:

    και ούτω βογκίζομεν…

  69. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  70. Γς said

    βογκίξομεν

  71. Μαρία said

    66
    Στις σοβαρές εκκλησίες την ώρα που βγαίνει ο επιτάφιος για να ξεκινήσει η περιφορά ακούγεται αυτό το θαυμάσιο https://www.youtube.com/watch?v=BJRoImRDwS0 του Γεωργίου Ακροπολίτου.
    Τὸν ἥλιον κρύψαντα τὰς ἰδίας ἀκτίνας,
    καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ διαρραγέν, τῷ τοῦ Σωτῆρος θανάτῳ,
    ὁ Ἰωσὴφ θεασάμενος, προσῆλθε τῷ Πιλάτῳ καὶ καθικετεύει λέγων·

    δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, τὸν ἐκ βρέφους ὡς ξένον ξενωθέντα ἐν κόσμῳ·
    δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν ὁμόφυλοι μισοῦντες θανατοῦσιν ὡς ξένον·
    δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν ξενίζομαι βλέπειν τοῦ θανάτου τὸ ξένον·
    δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὅστις οἶδεν ξενίζειν τοὺς πτωχούς τε καὶ ξένους·
    δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν Ἑβραῖοι τῷ φθόνῳ ἀπεξένωσαν κόσμῳ·
    δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ἵνα κρύψω ἐν τάφῳ, ὃς ὡς ξένος οὐκ ἔχει τὴν κεφαλὴν ποῦ κλῖναι·
    δός μοι τοῦτον τὸν ξένον, ὃν ἡ Μήτηρ καθορῶσα νεκρωθέντα ἐβόα·
    Ὦ Υἱὲ καὶ Θεέ μου, εἰ καὶ τὰ σπλάγχνα τιτρώσκομαι,
    καὶ καρδίαν σπαράττομαι, νεκρόν σε καθορῶσα,
    ἀλλὰ τῇ σῇ ἀναστάσει θαρροῦσα μεγαλύνω.
    Καὶ τούτοις τοίνυν τοῖς λόγοις δυσωπῶν τὸν Πιλᾶτον
    ὁ εὐσχήμων λαμβάνει τοῦ Σωτῆρος τὸ σῶμα,
    ὃ καὶ φόβῳ ἐν σινδόνι ἐνειλήσας καὶ σμύρνῃ, κατέθετο ἐν τάφῳ
    τὸν παρέχοντα πᾶσι ζωὴν αἰώνιον καὶ τὸ μέγα ἔλεος.

    Αλλά στη μητρόπολη των Αθηνών το αντικατέστησαν με ταρατατζούμ.

  72. νεσσίμ said

    66. νομίζω το ιδιόμελο αυτό ψάλλεται μετά την περιφορά..

  73. νεσσίμ said

    @71

  74. Πάνος με πεζά said

    Επέστρεψα από Επιτάφιο στο Πρώτο Νεκροταφείο… Μοναδική εμπειρία, που νομίζω ότι όλοι οι Αθηναίοι θα έπρεπε κάποια στιγμή να έχουμε ζήσει…

  75. nikiplos said

    Τις καλύτερες μεγάλες Παρασκευές τις έχω περάσει σε ταβερνείο στη Μεσσηνιακή Μάνη, όπου μετά από όλα τα εκκλησιαστικά μαζεύονται εκεί τρεις ή τέσσερις παρέες ψαλτάδων. Μετά το φαγητό και το κρασί αρχίζει σύσσωμο το ταβερνείο να ψέλνει τα εγκώμια… Τα τελευταία χρόνια που η φήμη είχε διασπαρεί, απαιτούταν να κλείσεις θέση…

    Σήμερα συνάντησα επιτάφιο σε λεωφόρο με νησίδα. Τράβηξα χειρόφρενο και βγήκα έξω κλείνοντας την κίνηση… Ο Ιερέας μου ευχήθηκε προσωπικά και μεγαφώνως… οι πίσω ούτε κόρναραν ούτε τίποτε… ούτε βγήκαν φυσικά…

  76. Μαρία said

    72
    Τελικά εξαρτάται απ’ τον παπά και τους ψαλτάδες 🙂
    https://analogion.com/forum/index.php?threads/%CE%A4%CE%AF-%CF%88%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B5%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%AC-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%BF%CF%85.27400/

    74
    Τι ιδιαίτερο έχει;

  77. sarant said

    55 Μένω δίπλα σε αυτό που λες. Προς το παρόν όμως πήγαμε αλλού και μετά Επιτάφιο στο κάστρο μέσα.

  78. Πάνος με πεζά said

    Αν κατάλαβα καλά, το περίφημο «Νίπτω τας χείρας μου» δεν υπάρχει, αλλά αναφέρεται ότι θα γίνει ειδικό άρθρο.

  79. Πάνος με πεζά said

    Κι επίσης, μια φράση συνηθισμένη στα…κουμ-καν, «άλλους έσωσεν, εαυτόν ου δύναται σώσαι» !

  80. Γιάννης Ιατρού said

    74, 76β: Λες να βγαίνουν απ΄ τα μνήματα/μαυσωλεία που έχει εκεί και να κρατούν κανένα κεράκι; Μπρρρρρρ!

  81. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Μερικά σκόρπια μεγαλοβδομαδιάτικα:

    – Κουστωδία, κεντυρίων, λεγεών, πραιτώριον, φραγγέλιον/φραγγελώσας: Από τις ελάχιστες λατινικής προέλευσης λέξεις που συναντούνται στα Ευαγγέλια.

    – Έκφραση: «Έφαγε το καταπέτασμα»! (όχι βέβαια του ναού, αλλά του τραπεζιού…)

    – Κάποτε είχα ακούσει/διαβάσει (από κάποιον ευθυμογράφο;;): «Τι έχεις, ρε, και είσαι κατηφής και μεσίστιος σαν Μεγάλη Παρασκευή;».

    – Οι χαρτοπαίκτες «κρεμάνε τους βαλέδες» (ή μόνο τον βαλέ) ολόκληρη τη Μεγ. Παρασκευή. Η διακοπή της χαρτοπαιξίας αλλά και κάθε τυχερού παιχνιδιού τηρείται απαρέγκλιτα στα χωριά μας.

    Και του χρόνου! (για τον Επιτάφιο).

  82. Το «τα καλά και συμφέροντα» (ταις ψυχαίς ημών) αναφέρθηκε?

  83. Πάνος με πεζά said

    @ 76 : Φυσικά γίνεται υπό το φως της μέρας (αλλά αργά, 19:00-20:00). Επιρκατεί, λόγω του χώρου, η ΑΠΟΛΥΤΗ ησυχία στην περιφορά, κι όχι το γνωστό καφενείο μου γίνεται… Συνοδεύει η Φιλαρμονική του Δήμου, ο δε αρκετός κόσμος που έτσι κι αλλιώς έχει συρρεύσει από το πρωί στα μνήματα, στις διαδρομές που περνάει ο Επιτάφιος, στέκεται και περιμένει όπως στα σπίτια των πόλεων.
    Γίνεται επίσης μια δέηση στον τάφο του Κολοκοτρώνη. Αλλά το πιο εντυπωσιακό είναι το σμίξιμο της πομπής με τον καταπράσινο χώρο και την απόλυτη ησυχία, εντελώς ασυνήθιστη εικόνα στις πόλεις…
    Φυσικά, κάποιος που έχει πάει από πιο νωρίς, μπορεί περιμένοντας να περιαχθεί στο, έτσι κι αλλιώς, ιστορικό αξιοθέατο της πόλης…

  84. Πάνος με πεζά said

    Κι επειδή μια εικόνα ίσον χίλιες λέξεις,
    https://ibb.co/bLBpp62

  85. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πότε τον ξεστολίζετε τον επιτάφιο;
    Στα μέρη μου, αύριο το πρωί μετά την πρωινή λειτουργία. Παίρνουν όλοι λουλούδια που τα βάζουν στα εικονίσματα αλλά κρεμούν και στα δέντρα του κήπου. Τις επιταφιόβιολες (μαργαρίτες) αυτές από το εικονοστάσι αν χρειαστεί τις ανάβουν σαν λιβάνι και θυμιατίζουν στον οδοντόπονο. Χάσκει ο πάσχων πάνω από τον καπνό και υποτίθεται ότι σκοτώνει αυτό τα σκουληκάκια του χαλασμένου δοντιού.Άγιος καπνός εναντίον τεριδόνας :). Επίσης και στον πονόκοιλο έβραζαν κι απ αυτές μαζί με άλλα μαντζούνια. Ψιλοέπιανε, οι μαργαρίτες κάτι αναλγητικό θα έχουν συν η χάρη του επιταφίου.

  86. Μαρία said

    82
    Αυτά είναι διαχρονικά. Αλίμονο αν περιμένουμε τη μεγάλη εβδομάδα 🙂

    Ένα ανάστα ο Θεός απο Ληξούρι!

    83
    Κατανυκτικά που λέμε.

  87. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    86
    Ανάστα… μπλάστρα! 🙂

  88. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    86,87 Ο επιτάφιος εκεί φαίνεται ακόμη στολισμένος .
    Στην Κυνουρία (Άστρος) κατά το στολισμό πάνε μικρές ανθοδέσμες με το όνομα της οικογένειας γραμμένο στο δέσιμο και με λαμπαδάκι στο κέντρο και το μπήγουν στη σκεπή του επιταφίου που είναι διαμορφωμένη με δεκάδες υποδοχές γι΄αυτό το λόγο. Το πρωί του Σαββάτου ο επιτάφιος βγαίνει έξω, στο στεγασμένο υπόστεγο και καθένας παίρνει το μπουκετάκι με το κερί του,όσο απέμεινε από τη λειτάνευση της προηγουμένης.

  89. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Απρίλιος 2019 Επιτάφιοι με μαργαριτάρια και χρυσές κλωστές
    Περιοδική έκθεση του Μουσείου Αργυροτεχνίας στα Ιωάννινα
    https://www.efsyn.gr/tehnes/art-nea/192664_epitafioi-me-margaritaria-kai-hryses-klostes
    …………………………………………………………
    Γιατί η περιφορά του επιταφίου του Αγίου Σπυρίδωνα στην Κέρκυρα γίνεται το Μ. Σάββατο;
    https://www.mixanitouxronou.gr/giati-i-perifora-toy-epitafioy-toy-agioy-spyridona-stin-kerkyra-ginetai-to-m-savvato-apo-ta-penthima-emvatiria-toy-mpetoven-stis-charmosynes-kampanes-giati-richnoyn-tis-kanates-apo-ta-parathyra-vinteo/

  90. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ένα ωραίο κείμενο του Περικλή Κοροβέση:
    https://www.efsyn.gr/stiles/sto-kentro-toy-perithorioy/193095_kratoymenos-onomati-iisoys

  91. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

  92. Πισμάνης said

    και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος … ούτε που πέρασε ποτέ απ‘ τό μυαλό μου. Ευχαριστώ.

  93. Μαρία said

    Θα πιτάνου.

  94. sarant said

    93 Όταν σφίγγουν το κερί

  95. Γς said

    94:

    … ο ήλιος είναι βέβαιος για τον κόσμο

  96. Αμείλικτα ερωτήματα: http://www.enikos.gr/politics/643137/kinal-gia-tin-ypodochi-tou-agiou-photos-i-xafniki-allagi-aerodrom

  97. sarant said

    96 Έθεσαν τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων, για νάμαστε και στο πνεύμα των ημερών.

  98. Γς said

    97:

    Φως Χιλαρόν

  99. Yiannis KYRiakides said

    Εκει που αναφερετε «την πρώτη Ανάσταση, στη λειτουργία του Μ. Σαββάτου που ο παπάς ψάλλει «Ανάστα ο Θεός, κρίνων την γην»» (νομιζω ειναι κατα την αναγνωση του Ευαγγελιου) διορθωστε τη συνεχεια ως εξης:
    χτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες [οχι για να ‘προσελθουν’ οι πιστοι] και ΑΦΑΙΡΟΥΝΤΑΙ/ΠΕΦΤΟΥΝ ΤΑ ‘ΜΑΥΡΑ’ (τα ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΠΟΥ ΚΑΛΥΠΤΑΝ ΠΕΝΘΙΜΑ ΤΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΟΛΗ ΤΗ Μ. ΒΔΟΜΑΔΑ).
    Σημειωστε επισης οτι για «την εικόνα του θορύβου και της οχλοβοής», ειναι εθιμο στην ΚΥΠΡΟ (σε ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ, καμιας εκκλησιας εξαιρουμενης) [και βεβαια και σε μερικες μεμονωμενες εκκλησιες σε διάφορα μερη της Ελλαδας, οπως βλεπουμε τα τελευταια χρονια στην TV] οι πιστοι να ΚΤΥΠΟΥΝ στασιδια, καρεκλες, πορτες και ο,τι ειναι διαθεσιμο ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΘΟΡΥΒΟΥ. Ενα πολυ συγκινητικο, δυναμικοτατο εθιμο – όποιος δεν το εχει ζησει χανει πολυ μεγαλο μερος της ΑΝΑΣΤΑΣΗΣ…
    – Πού αλλού ισχυει αυτο το εθιμο, πολυ θα ηθελα να μαθω

  100. loukretia50 said

    99. Σύμφωνα με την τοπική εφημερίδα, στη Χίο
    «Πρώτη Ανάσταση https://youtu.be/BiuAe9kvGEc οι πολυέλαιοι της εκκλησίας κουνήθηκαν -σαν από σεισμό- και οι πιστοί χτύπησαν τις πάγκες, τα στασίδια, συμμετέχοντας με αυτό τον ιδιαίτερα ηχηρό τρόπο στη χαρμόσυνη είδηση της Ανάστασης «.
    Αλλά υπάρχει πιο αρμόδιος σχολιαστής.
    Μεγάλος σαματάς γίνεται και στη Ρούμελη, κυρίως με βεγγαλικά, αλλά δεν ήμουν ποτέ μέσα στην εκκλησία!

  101. loukretia50 said

    100 – (συνέχεια)
    Σίγουρα στη Ζάκυνθο, στην Πάτρα https://youtu.be/G3U8Qrv0GCk?t=75 παλιό βίντεο και πιθανότατα σε μικρές ενορίες της Δυτικής Ελλάδας.

  102. loukretia50 said

    99. Άρτι επιβεβαιωμένο από γνωστούς, στον Άγιο Κων/νο στο κέντρο της Αθήνας γίνεται η θορυβώδης πρώτη Ανάσταση.
    Με την ευκαιρία έμαθα ότι στον Αγιο Δανιήλ – κάπου στη Λένορμαν- γίνεται μετά τον Επιτάφιο και το «άρατε πύλας»
    το έθιμο του σεισμού. Δηλαδή έχουν από πριν με κάποιο τρόπο δέσει τους πολυελαίους και τα καντήλια και τα αφήνουν σε ελεύθερη ταλάντωση όταν μπαίνει ο Επιτάφιος στην εκκλησία, σαν αναπαράσταση του σεισμού. κάτι που γίνεται στην Κέρκυρα στις 6 το πρωί.
    Αυτά ξέρω σίγουρα, ελπίζω κάποιοι να συμπληρώσουν.

  103. Μαρία said

    102
    Το άρατε πύλας δεν έχει σχέση με τον επιτάφιο. Το έθιμο τελείται μετά το Χριστός ανέστη, όταν ο παπάς μετα της κουστωδίας ξαναγυρνάει στο ναό και βρίσκει τις πόρτες κλειστές.

  104. loukretia50 said

    103.
    Mαρία, σε βεβαιώνω ότι στην περιοχή μου παραδοσιακά γίνεται μετά τον Επιτάφιο.
    Για πιτσιρίκια και μεγάλους ήταν απόλαυση να το παρακολουθούμε γιατί περιμέναμε ευτράπελα και κάποτε συνέβαιναν.
    πχ Κάποτε ο ψάλτης από μέσα είχε ξεχαστεί και δεν απαντούσε.
    Βέβαια ομολογώ ότι δεν ξέρω τι κάνει μετά την Ανάσταση!
    Δεν έχω πάει ποτέ!
    Και στην Αθήνα το λένε σε μικρές εκκλησίες τουλάχιστον.

  105. Πέπε said

    @33:
    > > Βιόλα γενικά κάθε λουλούδι στην Κρήτη

    Α ώστε έτσι!!!

    Λοιπόν Έφη μού λύνεις μια απορία ή μάλλον παρανόηση χρόνων. Πίστευα ότι η βιόλα είναι κάποιο συγκεκριμένο λουλούδι, και υπέθετα ότι ίσως να είναι η βιολέτα. Η βιόλα αναφέρεται σε μερικά δισεκατομμύρια μαντινάδες, κυρίως του ελεεινού εκείνου είδους όπου ο μαντιναδολόγος ξεχνάει καθετί σχετικό με απλότητα και χάρη και νομίζει ότι πρέπει να κάνει ποίηση, κρύβοντας βαθιά νοήματα και σοφία ζωής πίσω από δυσνόητες μεταφορές ή λυρικές εικόνες, παπαρολογώντας ανελέητα.

    Από την άλλη πλέυρά, ποτέ δεν έχω ακούσει τη βιόλα να αναφέρεται σε κάποια περίσταση του πραγματικού βίου, π.χ. «α, να μια βιόλα» ή να τις διαφημίζει ο πλανόδιος λουλουδάς ή κάτι τέτοιο. Κι έλεγα, αφού είναι μάλλον κάποιο σχετικά σπάνιο λουλούδι που κανείς δεν ξέρει να το αναγνωρίσει, αντίθετα ξέρω γω από το τριαντάφυλλο ή τη μαργαρίτα ή την παπαρούνα που όλοι τα ξέρουν, τι μανία είναι αυτή να αναφέρουν ειδικά τη βιόλα στις βαρύγδουπες μαντινάδες τους;

    Αν όμως είναι λέξη με τόσο γενικό περιεχόμενο, τότε αλλάζει το πράγμα…

    (Στο «μαραθήκαν τα γιούλια κι οι βιόλες», που δεν είναι κρητικό, τι είναι η βιόλα;)

  106. ΣΠ said

    105
    http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%B2%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%B1&dq=

  107. Μαρία said

    104
    Πράγματι. Ανάμεσα στα διάφορα βίντεα που κυκλοφορούν βρήκα κι ένα άρατε πύλας απ’ την Ύδρα τη Μ. Παρασκευή. Πίστευα οτι το απόσπασμα απ’ τον ψαλμό του Δαβίδ προϋποθέτει την ανάσταση. Γηράσκω αεί διδασκόμενη.

  108. loukretia50 said

    107. Διαφορές σε έθιμα συναντάμε συχνά ακόμα και σε χωριά που ανήκουν στον ίδιο νομό.
    Για παράδειγμα έχω περάσει την Ανάσταση σε χωριό που ο παπάς και το εκκλησίασμα έκαναν τρεις φορές το γύρο της εκκλησίας. Αυτό δε γίνεται ποτέ στην πόλη, ούτε σε όλα τα χωριά.
    Δε θα απέκλεια όταν μπαίνουν στην εκκλησία να λένε και το «άρατε πύλας».
    Και έτυχε να βρεθώ Πάσχα στο Κίεβο – εποχή περιστρόικα- σε ορθόδοξη εκκλησία και με έκπληξη είδα ότι έκαναν ακριβώς το ίδιο, γύρο τρεις φορές.

  109. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    105. Πέπε
    Ίντα θες βιόλα μου -τί θες λουλούδι μου, έλεγε ο παππούς μου και σ΄εμάς τις εγγονές (και το θυμόμαστε με τρυφερότητα) αλλά και στα κοριτσάκια που έρχονταν δηλούτσικα στο μαγαζί για κάποιο πουσούνι (ψώνιο) .
    Και βιολάκι το λουλουδάκι. Ο Ψαραντώνης λέει κανα δυο με βιολάκι.

    Το Μάη ανθίζουν τα κλαδιά
    κι όλες τση γης οι βιόλες
    και τσι μυρίστηκα κι εγώ
    μα δε μυρίζουν όλες.

    Βιόλα μου που σε πότιζα
    με το σταμνί στον ώμο
    κι εδά σε βλέπω σε μπαξέ
    ξένο και δε σιμώνω

    Και η βιολιά-το φυτό λουλούδι. Κάθε λουλουδιά.
    Τουρκοβιολιές, τα γεράνια σ΄εμάς. ΚΙ επιταφιόβιολες οι μαργαρίτες που κάναμε τις γιρλάντες (κολαϊνες)* του επιταφίου.

    Από τα τελευταία αγαπημένης μου θείας στο τηλέφωνο: «εφύτρωσε μια βιολιά στην άκρα στο περβόλι, εβγήκε στην ελιά κι άθισε και μοσκοβολά. Κοντό (άραγε) θα τηνε προλάβετε (η ξαδέλφη μου -κόρη της κι εγώ) όντε κατεβείτε; Τέτοια ομορφιά ! »
    Ήταν ένα είδος ρυγχόσπερμο είδαμε όταν πήγαμε. Δεν το ήξερε, βιολιά σου λέει και βιόλες κάνει 🙂
    Βιολάτο , το λουλουδάτο, φόρεμα/ύφασμα με ντεσέν λουλούδια.
    Πρωτομαγιά πια. Καλό μήνα με βιόλες λοιπόν. 🙂
    Να πλέξετε στεφάνια, μην τ΄αγοράσετε! 🙂
    * http://www.voltarakia.gr/mas-endiaferei/item/822-poloyntai-kolaines

  110. loukretia50 said

    ΕΦΗ -ΕΦΗ
    Είναι μαγική βραδιά!
    Under A Violet Moon – https://youtu.be/yfBBMhn5nL0
    Blackmore´s Night
    … κανόνισε!

  111. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    110 Γεια σου Λου, μαργιολού! 🙂
    Βιόλα μου μυρισμένη

  112. loukretia50 said

    ΕΦΗ – ΕΦΗ
    για καληνύχτα δυο μαντινάδες γιαλαντζί -με βιόλα :

    Δωσ’μου τη βιόλα που απαλά στολίζει τα μαλλιά σου
    για να την έχω φυλαχτό σαν είμαι μακριά σου

    Ποιος ξέρει αν ήτανε γραφτό γυναίκα μου να γίνει
    ποια έχει χάρη πιότερη, η βιόλα ή εκείνη?

    (μη φρικάρεις Πέπε, τόσες έχεις ακούσει, γιατί οι δικές μου να είναι οι χειρότερες?)

    Καλό μήνα !

  113. loukretia50 said

    ΥΓ στο 112
    Μα εγώ το μόνο σχετικό που άκουσα για βιόλα
    ήταν από τον ταξιτζή που μ’ είπε «χαζοβιόλα»

  114. Γς said

    >Να πλέξετε στεφάνια, μην τ΄αγοράσετε!

    Δλδής να μην κατεβάσω απ το πατάρι το πλαστικό χριστουγεννιάτικο της πόρτας με τα καμπανάκια, τα χιονισμένα γκι και τέτοια;

    Ξέρω ούτε το Μαργαρίτα Μαγιοπούλα [Μάγισσα] κολλάει απόλυτα. Είναι όμως αυτή η Βίκη!

  115. dryhammer said

    «Μες στ’ αγγειό ‘ν’ η βιόλα,
    και μυρίζει απ’ όλα»

    Καρδαμυλίτικη παροιμία

  116. Theo said

    Για το «Άρατε πύλας» υπάρχει σχετικό διήγημα του Μωραϊτίδη που το ανάρτησε πέρσι ο Νικοκύρης (https://sarantakos.wordpress.com/2018/04/08/aratepylas/).
    Όπως φαίνεται, και στη Σκιάθο το έθιμο γινόταν μετά την επάνοδο του Επιταφίου στην εκκλησία, το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου. (Κανονικά το πρωί γίνεται η περιφορά του, μια και τότε ψάλλεται η ακολουθία του Όρθρου που τελειώνει με την έξοδο του Επιταφίου από την εκκλησία. Έτσι γίνεται στο Άγιο Όρος μέχρι σήμερα. Αλλά στις πόλεις, «κατ’ οικονομίαν», οι ακολουθίες του Όρθρου της Μ. Εβδομάδας τώρα ψάλλονται το σούρουπο της προηγούμενης μέρας.)

  117. spiridione said

    103. Στην περίπτωση της Μ. Παρασκευής, το έθιμο αναφέρεται εις την Άδου κάθοδον του Χριστού κατ’ επίδραση λέει του απόκρυφου Ευαγγελίου του Νικοδήμου.
    http://epub.lib.uoa.gr/index.php/epetirisphil/article/viewFile/1144/1304

  118. Γιάννης Ιατρού said

    116: Theo
    Πολύ ενδιαφέρουσα (τουλάχιστον για τους ρέκτες) η παραπομπή σου, νά ΄σαι καλά.
    Να προσθέσω και το πιντιέφι με τις τρεις εικόνες που αναφέρονται στο άρθρο του Ν. Γκιολέ (‘Ελεφαντοστούν Αναστάσεως’, 400 μ.Χ., ‘Σταυρός Εις Άδου Κάθοδος-Ανάληψις’, 10-11 αι. και ‘Εικονογράφησις του 23/24 Ψαλμού’, 9ος αι.)

  119. Γιάννης Ιατρού said

    118: Διόρθωση: Το 118 στο 117, Theo->Σπύρο 🙂

  120. Μαρία said

    117
    Άλλοι αναπαριστάνουν το έμπα στον Άδη κι άλλοι τα μετά το έβγα 🙂

  121. 113,
    Η Βιόλα θα μπορούσε να μπερδέψει και και τον οξυδερκέστερο παρατηρητή.

  122. loukretia50 said

    121. Δεν έχω δίδυμη αδελφή να ρίχνω την ευθύνη
    κι όταν κάτι πάει στραβά να την πληρώνει εκείνη!

  123. Γιάννης Ιατρού said

    120: το GPS φταίει με τις αμφισημίες του!
    μόνο «You have reached Your destination» ξέρει να λέει

  124. loukretia50 said

    123. για τον Άδη χρειάζεσαι GPS?
    Δε νομίζω! τώρα για να βγεις, σίγουρα!
    Αν υπάρχει σήμα!

  125. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    113 / 121
    Για αφήστε τα μπερδέματα με τσι βιόλες!
    Για τιμωρία να το ακούσετε, εσένα ατίθαση και μαζί παραπονιάρα περδικούλα Λου, στο χαρίζω! 🙂
    Μια χωριανή μου πέρδικα του κήπου μου τσι βιόλες

  126. Γιάννης Ιατρού said

    125: Ο Ξ. βάζει και την σπόντα με το «κλέψιμο της πέρδικας» μέσα, θα σκεφτόντανε την Ουρανία του … 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: