Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Χαράλαμπος Κανόνης (Δημ. Σαραντάκος) 6 – Οι πρώτες αντιστασιακές κινήσεις στη Λέσβο

Posted by sarant στο 25 Ιουνίου, 2019


Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω, σε συνέχειες, το βιβλίο του πατέρα μου «Χαράλαμπος Κανόνης. Η ζωή και ο θάνατος ενός Ανθρώπου», το πρώτο μη επιστημονικό βιβλίο του.

Ο Κανόνης ήταν Μυτιληνιός, γεωπόνος, υπάλληλος της ΑΤΕ, συνάδελφος και επιστήθιος φίλος του παππού μου, στέλεχος του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Βρήκε μαρτυρικό θάνατο τον Μάρτιο του 1948 στη Χίο, στον εμφύλιο.

Κανονικά οι δημοσιεύσεις γίνονται κάθε δεύτερη Τρίτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Στη σημερινή έκτη συνέχεια περνάμε στο δεύτερο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους του βιβλίου που το χώρισα σε δύο κάπως μικρά μέρη αντί να βάλω ένα κάπως μεγάλο.

Η πρώτη αντιστασιακή οργάνωση που δημιουργήθηκε στη Λέσβο ήταν μια μικρή ομάδα, που συγκρότησε το Μάη κιόλας του 1941, αμέσως μετά την άφιξη των Γερμανών στο νησί, ο Αγαμέμνων Αναστασιάδης. Ήταν ολιγομελής ομάδα, που βρισκόταν σ’ επαφή με τον « Όμηρο» της Αθήνας και οι μοναδικές της αρμοδιότητες ήταν να φυγαδεύει αξιωματικούς και πολίτες στη Μέση Ανατολή μέσω Τουρκίας και να συγκεντρώνει επίσης πληροφορίες. Μέλη της οργάνωσης αυτής ήταν ο λιμενάρχης Μυτιλήνης Ηλίας Καζάκος, ο απότακτος του κινήματος του 1935 ταγματάρχης Σοφοκλής Βουρνάζος, ο ναυτικός πράκτορας Χριστόφορος Ευστρατίου και άλλοι. Η οργάνωση πολύ γρήγορα εντοπίστηκε από τους γερμανούς και διαλύθηκε. Ο Καζάκος πιάστηκε στην Αθήνα και τουφεκίστηκε. Ο Βουρνάζος εξορίστηκε στη Θεσσαλονίκη κι ο Αναστασιάδης ξέφυγε στη Μέση Ανατολή.

Από τους πρώτους μήνες της Κατοχής άρχισαν κι οι κομμουνιστές της Μυτιλήνης να κινούνται για ν’ αναδιοργανώσουνε το κόμμα τους. Από τα προδικτατορικά μέλη του κόμματος, πολλοί βρίσκονταν στα διάφορα ξερονήσια εξόριστοι ή ήταν κλεισμένοι στο στρατόπεδο της Ακροναυπλίας. Όσοι απ’ αυτούς επιζήσανε φτάσανε στο νησί πολύ αργά, μετά την απελευθέρωση κι έτσι δεν πήρανε μέρος στη λεσβιακή αντίσταση. Υπήρχαν όμως και μερικοί κομμουνιστές, που δεν πιάστηκαν ποτέ κατά τη δικτατορία του Μεταξά, είτε γιατί στάθηκαν τυχεροί είτε γιατί ήταν άγνωστοι στην Ασφάλεια. Τέλος ήρθανε τις πρώτες βδομάδες της εισβολής και λίγοι εξόριστοι, που δραπέτευσαν, επωφελούμενοι από τη γενική αποδιοργάνωση του κρατικού μηχανισμού.

Το γεγονός είναι πως κατά τη διάρκεια της Τετάρτης Αυγούστου και του πολέμου της Αλβανίας, η δράση των κομμουνιστών ποτέ δεν εκμηδενίστηκε στη Λέσβο. Έρανοι για τους εξόριστους και τις οικογένειές τους γίνονταν ακόμα και το 1939, φυσικά ανάμεσα σε πολύ έμπιστα και γνωστά πρόσωπα. Είχε επίσης διασωθεί και φυλαγόταν σε σίγουρα σπίτια η βιβλιοθήκη των προδικτατορικών γραφείων του Κόμματος, που την αποτελούσαν ογδόντα περίπου βιβλία. Πολλές φορές η βιβλιοθήκη μεταφερόταν από σπίτι σε σπίτι. Στις περιπτώσεις αυτές τα βιβλία μπαίναν σε τσουβάλια, για να μη προκαλούν υποψίες.

Μετά τη δημιουργία της ανασυγκροτημένης Κεντρικής Επιτροπής η οικοδόμηση των κομματικών οργανώσεων προχώρησε ταχύτατα σ’ ολόκληρη τη χώρα. Από την 1η Αυγούστου μια από τις μεγαλύτερες κομματικές οργανώσεις, το Ανεξάρτητο Μακεδονικό Γραφείο, δήλωσε πως πειθαρχεί στην ανασυγκροτημένη Κεντρική Επιτροπή και παύει να είναι ανεξάρτητο. Στις 27 του Σεπτέμβρη εκπρόσωποι του Κομμουνιστικού Κόμματος, του Αγροτικού Κόμματος, του Σοσιαλιστικού Κόμματος, και της Ένωσης Λαϊκής Δημοκρατίας, συγκρότησαν το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο, το ΕΑΜ, που εξελίχτηκε στην κύρια αντιστασιακή οργάνωση σε πανελλήνια κλίμακα.

Το πρώην ανεξάρτητο Μακεδονικό Γραφείο προσπάθησε στις αρχές του Σεπτέβρη να έρθει σ’ επαφή με τους μυπληνιούς κομμουνιστές. Ήταν τότε πιο εύκολη η επικοινωνία της Λέσβου με τη Θεσσαλονίκη παρά με την Αθήνα, γιατί η Λέσβος, η Χίος και η Λήμνος ανήκαν όπως και η Κεντρική Μακεδονία στη γερμανική ζώνη κατοχής, ενώ η υπόλοιπη Ελλάδα ανήκε στην ιταλική ζώνη.

Το Μακεδονικό Γραφείο έστειλε στη Μυτιλήνη έναν παλιό κομμουνιστή, το Νίκο Βουδούρη, κρατούμενο της Ακροναυ- πλίας, που νοσηλευόταν μαζί μ’ άλλους κρατούμενους στο σανατόριο του Ασβεστοχωριού κι είχε δραπετεύσει τις μέρες που μπαίναν οι Γερμανοί στη Θεσσαλονίκη. Διαλέχτηκε ο Βουδούρης γιατί ναι μεν δεν ήταν Μυτιληνιός, νάναι γνωστός στην Ασφάλεια του νησιού, αλλά δεν ήταν κι ολότελα ξένος με το νησί, μια που ήταν παντρεμένος με μια κοπέλα από τη Βατούσα, ένα χωριό του δυτικού τμήματος της Λέσβου.

Ο Βουδούρης έφτασε στη Μυτιλήνη τον Οχτώβρη του 1941 και κατέλυσε στο ξενοδοχείο της Μεγάλης Βρεταννίας, στην Προκυμαία, πιάστηκε όμως την επομένη της άφιξής του, χωρίς να προφτάσει να έρθει σε επαφή με κανέναν ντόπιο. Είναι χαρακτηριστικό πως πιάστηκε από την Ασφάλεια αλλά παραδόθηκε την άλλη κιόλας μέρα στους Γερμανούς με την «κατηγορία» του κομμουνιστή. Ανακρίθηκε με φοβερά βασανιστήρια για πολλές μέρες στα κρατητήρια της Γκεστάπο και τελικά πέρασε από στρατοδικείο, καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στα τέλη Νοεμβρίου του 1941.

Τελικά οι κομμουνιστές της Μυτιλήνης απόχτησαν επαφή με το Κέντρο στις αρχές του 1942 και από την Αθήνα αυτή τη φορά, καθώς απλώνονταν οι οργανώσεις του ΕΑΜ στη χώρα. Στο μεταξύ όμως δεν έμειναν αδρανείς. Τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου του 1941 συγκρότησαν μια αντιστασιακή ομάδα, την «Εθνική Οργάνωση Λέσβου» μαζί με άλλους αριστερούς, σοσιαλιστές, και δημοκράτες διανοούμενους, υπαλλήλους, εργάτες, επαγγελματίες.

Προς το τέλος του 1941 άρχισαν να κινούνται και οι δημοκράτες αξιωματικοί, οι περισσότεροι απότακτοι του Κινήματος του 1935. Η κίνηση αυτή πάντως δεν απόχτησε ποτέ οργανωτική δομή. Άλλωστε γρήγορα αρκετοί από τους αξιωματικούς αυτούς διέφυγαν στη Μέση Ανατολή.

Η διαφυγή στη Μέση Ανατολή ήταν τον πρώτο χρόνο της Κατοχής η πιο εξαπλωμένη αντιστασιακή πράξη. Τους πρώτους έξι μήνες πέρασαν με βάρκες και μικρά καΐκια στην Τουρκία πάνω από τρακόσιοι, νέοι κυρίως, Μυτιληνιοί. Αργότερα ο ρυθμός των διαφυγών επιβραδύνθηκε, αλλά ποτέ δεν μηδενίστηκε. Τους φυγάδες τους υποδέχονταν πράκτορες των συμμάχων, κυρίως άγγλοι, σπανιώτερα αμερικανοί, που είχαν εγκαταστήσει κρυφές βάσεις κατασκοπίας στο τουρκικό έδαφος απέναντι από τα ελληνικά νησιά, με την ανοχή της τουρκικής κυβέρνησης, που ταυτόχρονα διατηρούσε φιλικές σχέσεις και με τη Γερμανία. Από τις βάσεις αυτές οι Μυτιληνιοί φεύγαν για την Παλαιστίνη και κατατάσσονταν στα εκεί ελληνικά τμήματα.

O Νίκος Βολογιάννης (σκίτσο Μίλτη Παρασκευαΐδη)

Η διαφυγή στην Τουρκία δεν ήταν πάντα ακίνδυνη υπόθεση. Εκτός από τις δυσκολίες και τα απρόοπτα που είχε ο νυχτερινός διάπλους με βάρκα, υπήρχε και το ενδεχόμενο να πέσεις σε γερμανόφιλο Τούρκο αξιωματικό (και τέτοιοι α- φθονούσαν στον τουρκικό στρατό), οπότε σε ξαναγύριζαν την επομένη πεσκέσι στους Γερμανούς. Σ’ αυτή την περίπτωση η ποινή ήταν μία και μόνη: θάνατος. Δεκάδες νέοι έχασαν τη ζωή τους μ’ αυτόν τον τρόπο. Ο πρώτος που εκτελέστηκε για απόπειρα διαφυγής ήταν ένας αγρότης ονόματι Ψάνης. Για λόγους παραδειγματισμού η εκτέλεση έγινε φανερά μπροστά σε πολύν κόσμο στα Τσαμάκια. Ο θελκτικός αυτός τόπος περιπάτου και ρεμβασμού καθιερώθηκε από τότε σαν ο «συνήθης τόπος των εκτελέσεων». Και το μέρος στοίχειωσε.

Οι άγγλοι μέσω του κατασκοπευτικού τους κέντρου της Σμύρνης ήρθαν σ’ επαφή με Μυτιληνιούς πατριώτες και οργάνωσαν στο νησί δικό τους κλιμάκιο κατασκοπείας, υπαγόμενο στην Ιντέλιτζενς Σέρβις και εξοπλισμένο με ασύρματο. Επικεφαλής του κλιμακίου ήταν ο ξενοδόχος Νίκος Βολογιάννης, ο οποίος στρατολόγησε το Γ. Μούρα, τον Α. Τόννο και δυο τρεις άλλους. Η ομάδα αυτή, αποκομμένη από οποιαδήποτε άλλη αντιστασιακή οργάνωση της Μυτιλήνης, εντοπίστηκε πολύ γρήγορα από την Γκεστάπο και στις αρχές του 1942 εξουδετερώθηκε. Οι Βολογιάννης, Τόννος και Μούρος πιάστηκαν, δικάστηκαν στη Θεσσαλονίκη, καταδικάστηκαν σε θάνατο και τουφεκίστηκαν στην Τούμπα.

Advertisements

35 Σχόλια to “Χαράλαμπος Κανόνης (Δημ. Σαραντάκος) 6 – Οι πρώτες αντιστασιακές κινήσεις στη Λέσβο”

  1. Ανεξάρτητο Μακεδονικό Γραφείο
    Στην Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας, του Σβώλου, βρίσκουμε βέβαια τον Ηλία Τσιριμώκο και, αν δεν με απατάει η μνήμη μου, προσωπικότητα μυτιληνιού ενδιαφέροντος. Κουΐζ!

  2. Σύντομα για την ανασυγκροτημένη Κεντρική Επιτροπή: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CE%AC_%CE%9A%CE%B5%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%95%CF%80%CE%B9%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%AE_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%9A%CE%9A%CE%95
    Δεν είχα συνειδητοποιήσει πόσο ολοκληρωτικά είχε διαλύσει τον παράνομο μηχανισμό του ΚΚΕ ο Μανιαδάκης. Απ’ την άλλη, είναι έτσι ακόμα πιο εντυπωσιακό πώς ανασυγκροτήθηκε στην Κατοχή.

  3. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Που έγραφε ποιήματα;

    2 Ήταν και η χρεοκοπία των βενιζελικών που βοήθησε.

  4. 3α Και τέτοια έγραφε.
    (απάντηση-ορισμός σταυρόλεξου!)

  5. Γιάννης Κουβάτσος said

    1. Ο λογοτέχνης Θείελπις Λευκίας;

  6. leonicos said

    Συγκίνηση και πονοκέφαλος

    Τι να σχολιασεις….

    Καλημέρα παιδιά, κι ας είναι αργά.

    Κι ελπίζω να μη βγουν οι γνωστοι αντιρρησιες του ιστολογίου, περιλαμβανομένου του κακόψυχου Ιατρού, να με προγκηξουν.
    Θα τους απαντήσω με μια βροντερή σιωπή

  7. Πέπε said

    @6:
    Τους ερασιτέχνες λες ή τους επαγγελματίες;

  8. gpoint said

    Καλημέρα

    Αντιστασιακές πράξεις της κατοχής πως να σχολιασθούν σήμερα ; τότε οι Ιταλοί ήταν εχθροί κατακτητές και σήμερα οι καλύτεροι φίλοι των Ελλήνων. Καλύτερα να ασχοληθώ με ανάλυση των πολιτικών στιγμών που ζούμε, επανάληψη ενός άλλου σκηνικού και μακάρι να βγω ψεύτης.

    Visions of Johanna (καμία σχέση με το γνωστό τρολ )
    ( Bob Dylan ) :
    Ain’t it just like the night to play tricks when you’re tryin’ to be so quiet?
    We sit here stranded, though we’re all doin’ our best to deny it

    Αυτή η περίεργη ησυχία μόλις 12 μέρες πριν τις εκλογές δεν μου αρέσει. Δεν με πείθει πως ο Σύριζα έχει αποδεχθεί εκ των προτέρων το αποτέλεσμα, αλλά πως το συμφώνησε. Θα μπορούσε να άντιδράσει στοιχειωδώς στα τόσα τρωτά της ΝουΔου και του Βαγγέλα που την πατρονάρει, ούτε τους πιστοποιημένους της δολοφονικής επίθεσης στον Τζήλο με το λευκό πόλο προ εξαμήνου δεν παραπέμπουν σε δίκη. Ισως αυτό εξηγεί την παραμονή του Βασιλειάδη στο υπουργείο σαν τοποτηρητή του χοντρού.
    Μου θυμίζει έντονα το 2008 όταν ο Κωστάκης ΕΙΧΕ (συν)ΑΠΟΦΑΣΙΣΕΙ να παραδώσει στον Γιωργάκη για να εισπράξει αυτός το κόστος του ΔΝΤ κ.λ.π. που όντως εξαφάνισε το Πασόκ. Το ίδιο φοβάμαι πως θα συμβεί λίγο μετά τις εκλογές με τον Κούλη αλλά αυτή την φορά θάναι ταφόπλακα για ό,τι ζήσαμε σαν Ελλάδα.
    Δυστυχώς το σενάριο που πίστευα από πέρισυ τον Φλεβάρη για συγκυβέρνηση Σύριζα-Νουδου ήταν πολύ αισιόδοξο και σωστό μόνο ως προς την συνενόηση. Είναι γνωστό πως κυβερνήσεις συνεργασίας δεν κάνουνε βαθειές τομές σαν του Γιωργάκη. Εννοείται πως η κυβέρνηση Κούλη δεν θα μείνει ούτε δυο χρόνια, αμφιβάλλω και για το εξάμηνο ακόμα. Θα κάνει την ζημιά της και θα ακολουθήσει τον δρόμο του Πασόκ που μεταλλάχθηκε σε τρινάλ. ξινάλ, ξέρω γω πως κι ετοιμάζεται να πάρει την σκυτάλη από τον Σύριζα «στον αγώνα ενάντια στην δεξιά» που κι αυτή θ’αλλάξει όνομα και κέλυφος.
    Αυτό το προεκλογικό συριζέικο δωράκι στους συνταξιούχους μου θύμισε τις παροχές Καραμανλή του Βου πριν παραδώσει στον «λεφτά υπάρχουν». Ετσι και τώρα ο Κούλης λέει πως δεν θα κάνει απολύσεις, θα κάνει φοροελαφρύνσεις κ.λ.π., κ.λ.π.

    Ο Σαββίδης βεβαίως έχει πει πως ο Κούλης ποτέ δεν θα γίνει πρωθυπουργός και δεν είναι (ακόμα) πολιτικός να λέει ψέμματα. Ισως έκανε λάθος, ίσως υπάρχει ακόμα ελπίς (ουχί γαλλική)

  9. sarant said

    4 Εγώ (νομίζω πως) ξέρω ποιος είναι, αλλά δεν θέλω να το κάψω προς το παρόν.

  10. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Συνεχίζουμε, βέβαια, στη Λέσβο, αλλά τα πράγματα αγριεύουν πολύ…

    >> ’’Πολλές φορές η βιβλιοθήκη μεταφερόταν από σπίτι σε σπίτι. Στις περιπτώσεις αυτές τα βιβλία μπαίναν σε τσουβάλια, για να μη προκαλούν υποψίες.’’

    – 30 χρόνια αργότερα, μεσούσης της χούντας, η ιστορία επαναλαμβανόταν… Μεταφέρονταν από πατάρι σε πατάρι φοιτητικών διαμερισμάτων, τεύχη (πολλά, ίσως και όλα…) ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, μέσα σε κούτες ΝΟΥΝΟΥ. Φυσικά, πάνω-πάνω και κάτω-κάτω υπήρχαν διάφορα φοιτητικά βιβλία…
    (Θυμάμαι και ψιλοπροστριβές μεταξύ συγκατοίκων, επειδή κάποιος μπορεί να ήταν κάπως επιφυλακτικός ως προς την φιλοξενία τέτοιου επικίνδυνου υλικού…)

    @1. Αποκλείεται ο Μυριβήλης, άρα μάλλον ο Ασημάκης Πανσέληνος.

  11. spiral architect 🇰🇵 said

    @8: Ελα όμως που κάποιοι φοβούνται:
    https://www.efsyn.gr/politiki/ekloges/ekloges-2019/201034_ekbiastiko-dilimma-mitsotaki-ligo-prin-tis-kalpes

    Καλημέρα σας.

  12. Γιάννης Κουβάτσος said

    9. Όχι ο Λευκίας ή Λεφκίας; Ήταν κι αυτός πάντως, διετέλεσε και βουλευτής της ΕΛΔ το 1950. Τον αναφέρει, αν θυμάμαι καλά, και ο Πανσέληνος στο «Τότε που ζούσαμε».

  13. Γιάννης Κουβάτσος said

    10: Και ο Πανσέληνος ήταν στην ΕΛΔ. Πολύ ωραίο κόμμα, σαν τον ΣΥΝ. 😊

  14. sarant said

    13 Ναι, ήταν 🙂

  15. Τον Πανσέληνο είχα στο νου μου.

  16. ΚΩΣΤΑΣ said

    Οι πρώτες αντιστασιακές κινήσει στη Λέσβο. Παρόμοια γεγονότα συναντάμε σε ολόκληρη την Ελλάδα. Έχει όμως μεγάλη σημασία να βλέπεις ξεχωριστά, σε κάθε τόπο, ποια πρόσωπα και τί ακριβώς έκαναν. Από αυτή τη σκοπιά κρίνω πολύ σημαντικό το σημερινό του αείμνηστου Δημ. Σαραντάκου.

    @2 Δύτη, όπου και να πάω η Επτάλοφος με πληγώνει. Σχετικά με τον λινκ που έβαλες και με την παλιά Κεντρική επιτροπή του ΚΚΕ, συμμετείχε σε αυτή και ο Χρήστος Κανάκης, από την Επτάλοφο. Το βιογραφικό του όπως το δημοσίευσα με δική μου έρευνα. Σχετικά με τον Κανάκη έχει γράψει άλλος φίλος μου, των δυτικών συνοικιών. Ο Σπ. Λαζαρίδης, «Στα ίχνη του κόκκινου Κανάκη»

    Ο Χρήστος Κανάκης (1897-1964) καταγόταν από το Δρυμό Λαγκαδά, και το 1925 εγκαταστάθηκε μόνιμα με την οικογένειά του στο συνοικισμό της Επταλόφου του Δήμου Αμπελοκήπων. Σιδηροδρομικός στο επάγγελμα, υπήρξε συνδικαλιστής των Σιδηροδρόμων Ελληνικού Κράτους (ΣΕΚ), στέλεχος του Κ.Κ.Ε. και αργότερα στέλεχος της ΕΔΑ. Λόγω της έντονης συνδικαλιστικής και πολιτικής του δράσης, πολλές φορές εκτοπίστηκε ή εξορίστηκε σε διάφορα νησιά, Αη-Στράτη κλπ.
    Υπήρξε υποψήφιος δήμαρχος και υποψήφιος βουλευτής Θεσσαλονίκης, καθώς και υποψήφιος και τελικά εκλεγμένος πρόεδρος της νεοσύστατης κοινότητας Αμπελοκήπων, το 1934. Ασχολήθηκε έντονα με τα προβλήματα της κοινότητας, όπως: ο ηλεκτροφωτισμός, το οδικό και αποχετευτικό δίκτυο, τα αντιπλημμυρικά έργα κλπ. Δεν ολοκλήρωσε τη θητεία του, γιατί στα τέλη του 1935 στάλθηκε πάλι εξορία.
    Στις 14 Μαΐου 1964, ο Κανάκης πέφτει νεκρός σε τροχαίο ατύχημα. Ενώ επέστρεφε από την Αθήνα με άλλους συντρόφους του, όπου είχαν πάρει μέρος σε συνεδρίαση της Διοικούσας Επιτροπής της ΕΔΑ, το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαιναν συγκρούστηκε με λεωφορείο, λίγο έξω από τη Χαλκηδόνα, στις 10:45 το βράδυ. Στο ίδιο τροχαίο ατύχημα τραυματίστηκε και ο Χρήστος Ράπτης, μετέπειτα Δήμαρχος Αμπελοκήπων.
    Ο Δήμος Αμπελοκήπων για να τιμήσει την προσφορά του πρώην κοινοτάρχη στους κατοίκους της πόλης του, μετονόμασε την πρώην οδό Βασιλέως Κωνσταντίνου σε οδό Χρήστου Κανάκη.

    Και το βιογραφικό στη Βικι

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CF%81%CE%AE%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CE%BA%CE%B7%CF%82

  17. loukretia50 said

    Για το βιβλίο και το συγγραφέα τα έχουμε πει πολλές φορές.

    Συχνά με αφορμή κάτι που διαβάζω εδώ, παρασύρομαι και ψάχνω απίθανα πράγματα, με κίνδυνο να ξεστρατίσω σε αναξιόπιστα σάιτ, Πάντα έχω την έννοια μήπως σας σερβίρω πληροφορίες από πηγές που μπορεί να μην είναι αξιόπιστες. Σήμερα ελπίζω ότι δεν κινδυνεύω.
    Βρήκα αυτά για τις εκτελέσεις στα Τσαμάκια – το μαγευτικό μέρος που τελικά στοίχειωσε από τις εκτελέσεις – και διάφορα για την αντίσταση, όπως περιγράφονται στα βιβλία του Γ.Γαλέτσα :

    «…στα Τσαμάκια έγιναν οι 14 επόμενες ομαδικές εκτελέσεις με 39 θύματα.
    Όταν η πομπή με τους μελλοθανάτους έφθανε στον χώρο της εκτέλεσης, στα «Μπλόκια», έδεναν τον μελλοθάνατο σε ξύλινο πλαίσιο, του φορούσαν κουκούλα και τον εκτελούσαν. Μοναδικό ντοκουμέντο είναι η φωτογράφιση της εκτέλεσης του Ψάνη Παναγιώτη, από γερμανό αξιωματικό. Στα Τσαμάκια έδεναν τους μελλοθανάτους με σχοινί στα πεύκα και αφού τους φορούσαν κουκούλα τους εκτελούσαν με ριπές πολυβόλου.

    Αυτά τα πεύκα έχουν ακόμα και σήμερα στον κορμό τους τις σφαίρες των εκτελεστικών αποσπασμάτων και θα παραμείνουν για δεκάδες ακόμα χρόνια αδιάψευστοι μάρτυρες της εκτέλεσης 42 παλικαριών που στάθηκαν όρθια Το μεγαλύτερο όμως ανοσιούργημα των φαντασμάτων της κολάσεως, ήταν η εξαφάνιση των εκτελεσμένων. Κανένα λείψανο δεν παραδόθηκε για ταφή. Οι δήμιοι έβαζαν τα πτώματα μέσα σε τσουβάλια, μαζί με μια μεγάλη πέτρα, τα μετέφεραν σε επιταγμένο αλιευτικό και τα πετούσαν στη θάλασσα.
    Μ’ αυτό τον τρόπο, οι «ένδοξες» Γερμανικές δυνάμεις τιμούσαν τα ιερά και όσια γενναίων Ελλήνων, εξαφανίζοντας κάθε αποδεικτικό στοιχείο των απάνθρωπων ανομημάτων τους.
    Την ανοίκεια και υβριστική αυτή πράξη πρέπει να την έκαναν μόνο στο νησί μας…» «Λέσβιοι στην Εθνική Αντίσταση-πορεία προς το θάνατο»
    —————————

    «…Στα βιβλία του Γιώργου Γαλέτσα παρουσιάζονται, μεταξύ άλλων, ανακοινώσεις εκτελέσεων δημοσιευμένες στην τότε μοναδική σε κυκλοφορία στη Μυτιλήνη εφημερίδα «Φως» , ληξιαρχικές πράξεις θανάτου και φωτογραφίες εκτελεσμένων».
    https://www.stonisi.gr/post/1168/h-mytilhnh-sthn-ethnikh-antistash

  18. Παναγιώτης Κ. said

    Πολλοί θάνατοι στο σημερινό κομμάτι.
    Αυτή η ιστορική πραγματικότητα μαύρισε την ψυχή μας και ας έχουν περάσει 78 χρόνια από τότε.

  19. spyridos said

    http://www.kathimerini.gr/875258/article/epikairothta/ellada/h-agnwsth-istoria-twn-42-ekteles8entwn-apo-toys-nazi-sth-lesvo

    https://www.lesvosnews.net/articles/news-categories/afieromata/i-ektelesi-enos-proskopoy-stis-4-maioy-1942-sti-mytilini

    https://www.lesvosnews.net/articles/news-categories/taxidi-sto-hthes/sto-kafeneio-toy-apelli

    Το καφενείο του Απελλή που ήταν κλειστό κατά τη διάρκεια των εκτελέσεων καταστράφηκε τη δεκαετία του 40.
    Ελάχιστα παραπάνω χτίστηκε η λέσχη αξιωματικών.
    Η ανατολική της πλευρά έχει περίπου την ίδια θέση με τον πάνω όροφο του Απελλείου και φαίνεται όλη η παραλία στα Τσαμάκια.
    Δύσκολα γιατί τα πεύκα είναι μεγάλα τώρα. Στην κατοχή τα πεύκα πρέπει να ήταν πολύ μικρά ακόμη και η θέα προς την παραλία ελεύθερη.

  20. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

  21. loukretia50 said

    19. Μαζί ψάχναμε τις ίδιες παλιές φωτογραφίες!
    Μόνο που έμεινα στο χάζεμα!
    Απλώς συμπληρώνω σε παλιά δημοσίευση την επίμαχη https://www.amna.gr/photos/fileman/Uploads/T108_8a.jpg φωτό.
    ——————————-
    Όμως για να μην είναι μόνο θλίψη το ταξίδι στο παρελθόν, ας δούμε γενικά την ιστορική πορεία και την ανάπτυξη της Μυτιλήνης μέσα από ένα φωτογραφικό λεύκωμα που αναφέρεται στην περίοδο 1860-1960, όπως απαθανατίστηκε σε φωτογραφίες και καρτ ποστάλ της εποχής εκείνης.
    https://www.fractalart.gr/i-palia-mitilini-gia-tin-epetio-ton/

    Και για πολύ πιο χαλαρό χάζεμα, ένα παλιότερο τεύχος (νομίζω 2016) της Αιολίδας – Πολιτιστικό Περιοδικό Λεσβιακής Παροικίας, http://lesviaki-parikia.gr/wp-content/uploads/2016/08/aiolida_59.pdf
    Αναφέρεται σε θέματα και προβλήματα του νησιού , λίγο πολύ γνώριμα σε τόσες άλλες περιοχές, με εξαίρεση την ιδιαιτερότητα της μαζικής άφιξης προσφύγων, εμπλουτισμένα με λαογραφικά στοιχεία, αφιερώματα και φωτογραφίες.
    Στη σελ. 53 βρήκα ένα όμορφο ποίημα :

    Οι απώλειες…
    Έχουν τάση αθροιστική.
    Συσσωρεύονται, εισχωρώντας στο είναι σου,
    σ’ ό,τι φαίνεται κι ό,τι κρύβεις επιμελώς
    κι εγκαθίστανται στην ψυχή σου…
    Έχουν στόχους καθορισμένους: Μορφές που σημάδεψαν την πορεία σου,
    της μάνας, του αδελφού σου, των φίλων σου,
    αφήνοντας ίχνη πληγών, ανεξίτηλων…
    Έρχονται αναπάντεχα, σαν δόνηση σεισμική
    στοιχειώνοντας το υπόλοιπο της ζωής σου…
    Κική Σαραντάκου, 15/1/2016

    Είναι αυτή που νομίζω? Αν ναι, ταιριάζει στο νήμα.

  22. caktos2 said

    Αμα θέλει ένα κείμενο, ένα OCR, μπορεί να σε στείλει παντού.

    Εμένα με πήγε στην Sara Montiel στη Βιολετέρα που τραγουδούσε εκείνο το Ες μι όμπρε.

    Προηγουμένως η γκούγκλ μου’ χε βγάλει ένα σχόλιο που έλεγε κάτι για «mi plinius 9200» ο ενισχυτής Πλένιους 9200. Ναι υπάρχει και τέτοιος. Οπως και το όνομα Ρωμαίου πριν ανακαλυφθούν οι Hi-Fi.

    Εγώ όμως έμεινα στο «Mii» της Σάρας Μοντιέλκ.

    Και θα κάνω την υπέρβαση

    Οσο για τους μυπληνιούς κομμουνιστές του κειμένου, στο χρονοντούλαπο μαζί με τους ανύπαρκτους

  23. Γς said

    22:

    Βρήκε ευκαιρία και πετάχτηκε ο Caktos2

    >Το πρώην ανεξάρτητο Μακεδονικό Γραφείο προσπάθησε στις αρχές του Σεπτέβρη να έρθει σ’ επαφή με τους μυπληνιούς κομμουνιστές

  24. sarant said

    21 Αυτή είναι, νάσαι καλά!

  25. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

    Μεταφερθήκαμε (πάλι) νοερώς στα κατοχικά χρόνια.
    Πολύ μ’ αρέσει ο πατέρας Σαραντάκος

  26. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Προσκλητήριο αντιστασιακών νεκρών σήμερα. Μαύρισε η καρδιά αλλά τους πρέπει. Ευτυχώς έμελλε να έλθουν οπίσω άνθρωποι με συνείδηση και αίσθηση του βάρους της ιστορίας όπως οι Σαραντάκοι και τους φέρνουν μέσα από τα γραφτά τους να τους τιμούμε μιλώντας για ΄κείνους.
    >>ο λιμενάρχης Μυτιλήνης Ηλίας Καζάκος
    Υπολογίζεται ότι κατά τη διάρκεια της δράσης του 1000 άτομα φυγαδεύθηκαν[1] στο εξωτερικό. Η δράση του αυτή προδόθηκε στην Γκεστάπο. Μαζί με τον Γεώργιο Κωτούλα επιχείρησαν να διαφύγουν στο εξωτερικό μέσω Πειραιά. Οι Γερμανοί όμως του συνέλαβαν και τους φυλάκισαν στις φυλακές Αβέρωφ. Παρά τα βασανιστήρια στα οποία υποβλήθηκε δεν αποκάλυψε τους συνεργάτες του. Στη συνέχεια οδηγήθηκε στις φυλακές Βουλιαγμένης, όπου του ανακοινώθηκε λίγες μέρες αργότερα ότι κρατείτο ως όμηρος και ότι σε περίπτωση οποιασδήποτε δολιοφθοράς θα εκτελείτο.
    Στις 5 Ιουνίου, αφού είχε πραγματοποιηθεί σαμποτάζ στα Λιόσια, οδηγήθηκε στο σκοπευτήριο Καισαριανής μαζί με άλλα άτομα, συμπεριλαμβανομένου του φίλου και συνεργάτη του, Γεωργίου Κωτούλα, για να εκτελεστεί[1]. Αρνήθηκε[1] να του καλύψουν τα μάτια κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης.
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%97%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CE%B6%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CF%82

  27. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Το Μακεδονικό Γραφείο έστειλε στη Μυτιλήνη έναν παλιό κομμουνιστή, το Νίκο Βουδούρη,

    Υπόθεση Βουδούρη
    (ή τα τρία πορίσματα)
    https://vatera.gr/platanos/?p=13032

  28. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Έτσι πορευθήκαμε … ξεχνώντας. Αυτά μάθαμε… λησμονώντας. Κι ο παππούς θα επιμένει …Κουκιά φάγαμε… κουκιά μαρτυράμε… και το αυγό του φιδιού «έσπασε»… και στην πατρίδα μας.
    … Ημέρες μνήμης για αυτούς που αγωνίστηκαν για τη δική μας ελευθερία και αντίστασης απέναντι στον καθένα που θέλει να μας κάνει να ξεχάσουμε ή να μη μάθουμε.
    https://www.lesvosnews.net/articles/news-categories/afieromata/286-iroes-tis-lesvoy-imera-ethnikis-antistasis

  29. gpoint said

    # 22

    Υπέροχο !!

    Βέβαια Μοντιέλ (χωρίς κ) και πιο γνωστή σαν Σαρίτα (χαϊδευτικό της Σάρας )

    Ψιλολεπτομέρειες. Χουανίτο, από τον Χορχίτο, αλλά εδώ δεν αφήνουνε τίποτις να πέσει χάμω, ειδικά τώρα που επέστρεψε ο άλλος Χουανίτο, ο Ελ Ντοκ !

  30. nikiplos said

    Είναι χαρακτηριστικό πως πιάστηκε από την Ασφάλεια αλλά παραδόθηκε την άλλη κιόλας μέρα στους Γερμανούς με την «κατηγορία» του κομμουνιστή

    Άραγε αυτό ήταν Κεντρική Οδηγία της Υπηρεσίας Ασφαλείας? Υπήρχε δηλαδή κεντρική διαταγή για κάτι τέτοιο ή εφαρμοζόταν αυτοβούλως από το εκάστοτε τμήμα ασφαλείας? Είναι σημαντικό να διευθετηθεί αυτό για νέες μελλοντικές αποφάσεις.

    α. Ας πούμε είναι σωστό να συλλαμβάνεται και να παραδίδεται στον εκάστοτε κατακτητή από τα ημεδαπά κρατικά όργανα ένας συμπατριώτης μας?
    β. Αν δεν είναι, τότε τι είδους παραβίαση και ποίας νομοθεσίας συνιστά μια τέτοια πράξη?
    γ. Πέρα από την τυπικότητα ποιά είναι η ηθική?

    Ξέρω ότι πολλοί θα βγουν και θα προβούν σε χαρακτηρισμούς και άφθονα κοσμητικά επίθετα – είναι χούϊ εθνικό τελικά τα μπινελίκια, όμως το ζήτημα αυτό έχει μια ιδιαίτερα βαρύνουσα σημασία που ξεφεύγει από τα επόμενα επεισόδια που ακολούθησαν. Και που πρέπει κάποια στιγμή να συζητηθεί και να μπουν οι ηθικές βάσεις ανεξαρτήτως ιδεολογίας και στρατοπέδων κομματικών.

    Τέλος αν ήταν Κεντρική Οδηγία, πόσο πατριωτική ήταν ως τέτοια? Τη στιγμή που η ιστορία απέδειξε ότι οι περισσότεροι που παραδόθηκαν στους Γερμανούς είτε πράγματι ήταν είτε δεν ήταν, αυτοί δεν πολυσκωτίστηκαν… Τους εκτέλεσαν τους περισσότερους και … καθάρισαν…

    Όταν τα Αγγλικά νησιά που βρίσκονται πλησίον της Γαλλίας θα έπεφταν στους Γερμανούς, η Αγγλική Κυβέρνηση ψήφισε οδηγία για παράδοση και διακυβέρνηση Quisling των νησιών αυτών. Εντούτοις καιτοι συνθηκολόγησαν για παράδοση στους Γερμανούς και υλοποίηση των διοικητικών ζητημάτων υπέρ των κατακτητών, ήταν σαφές ότι η παράδοση καταζητούμενων που δεν ήταν ποινικοί ΔΕΝ ήταν πατριωτική πράξη…

    Αυτά ασφαλώς θα πρέπει να δύνανται να συζητηθούν κάποια στιγμή στη χώρα μας, ένθεν κακείθεν…

  31. sarant said

    26-27 Πολύ ωραία ευρήματα αυτά που βρήκες! Ακου να μη δώσουν σύνταξη…

  32. Αγγελος said

    Μου κάνει κάποια εντύπωση ότι οι Γερμανοί τουφέκισαν έτσι, στο άψε-σβύσε, τον Βουδούρη μόνο και μόνο γιατί καταγγέλθηκε από τους Ελληνες ως κομουνιστής, χωρίς να έχει κάνει ακόμα καμία αντιστασιακή ενέργεια — και ήδη το 1941, όταν (εκτός από φυγαδεύσεις Αγγλων, όπου μάλλον δεν θα ήταν ανακατεμένος) ουσιαστικά δεν υπήρχε οργανωμένη αντίσταση.

  33. Αγγελος said

    Βέβαια στο λινκ του (27) διαβάζω ότι βρήκαν απάνω του «προκηρύξεις κομουνιστικού περιεχομένου». Και ευρύτερα πατριωτικού ή αντιναζιστικού να ήταν, το πράγμα εξηγείται.Το γεγονός παραμένει ότι τον παρέδωσαν στους Γερμανούς οι ελληνικές αρχές, και αυτό πολύ προτού διαφανεί καν στον ορίζοντα ο εμφύλιος…

  34. nikiplos said

    33@ Η απορία μου είναι αν υπήρχε συγκεκριμένη κεντρική οδηγία για κάτι τέτοιο ή ήταν απλώς αυτενέργειες των χωροφυλάκων, προκειμένου να επιτύχουν – για προσωπικούς λόγους έκαστος – την εύνοια των κατακτητών.

    Και φυσικά εδώ είναι η ουσία σε αυτό που αναφέρει ο Άγγελος. Μιλάμε για τις πρώτες μέρες της κατάκτησης, δεν υφίσταται ούτε εμφύλιος ούτε καν δυσανασχέτηση. Υπάρχει μόνο η προτροπή των Άγγλων για συνεργασία και φυγάδευση επίλεκτων εικάζω στελεχών. Επομένως την περίοδο αυτή δεν υφίσταται κάποιος λόγος ώστε οι χωροφύλακες να παραδώσουν τους κομμουνιστές ασμένως στους Γερμανούς, αλλά αντίθετα υφίστανται πολλοί λόγοι ώστε να τους ελευθερώσουν.

    Το γεγονός ότι έγινε σε πολλά διαφορετικά σημεία, ιδιαίτερα για μεγάλο αριθμό όπως εκείνοι της Ακροναυπλίας, με κάνει να σκεφτώ δύο τινά:
    α. Να υπήρξε κάποια κεντρική εντολή η οποία να προωθείτο από κρατικό ή παρακρατικό μηχανισμό γερμανόφιλων. Με τον όρο γερμανόφιλοι δεν υποννοούνται αναγκαστικά φιλοναζί.
    β. Να υπήρξε κεντρική εντολή η οποία να αφορούσε «πράξτε κατά συνείδηση» και να εφαρμόστηκε με τη μη πατριωτική της εκδοχή από φανατικούς.

    Θα είχε ενδιαφέρον πάντως να βρισκόταν κάποιο στοιχείο…

  35. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    https://www.amna.gr/freepress/article/345265/I-Mutilini-stin-Ethniki-Antistasi

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: