Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Αν ξέραμε τι τρώμε…

Posted by sarant στο 26 Ιουνίου, 2019


O τίτλος του σημερινού άρθρου θα θυμίσει ίσως στους παλιότερους μια σειρά άρθρων του Κώστα Μπαζαίου, πριν από καμιά τριανταριά χρόνια στην Ελευθεροτυπία, στην οποία ο δημοσιογράφος αποκάλυπτε και καλά τις βλαβερές ουσίες που περιέχονται στα τρόφιμα του εμπορίου. Νομίζω ότι η σειρά εκείνη άρθρων, που βάστηξε αρκετόν καιρό, είχε αυτόν ακριβώς τον τίτλο ή έστω πολύ παρόμοιο.

Ωστόσο, θ’ αναγνωρίσω πρόθυμα πως για το σημερινό μας άρθρο ο τίτλος είναι παραπλανητικός. Δεν θα διαβάσετε ούτε για μυστικά της υγιεινής διατροφής ουτε για τα βλαβερά συντηρητικά και τ’ άλλα πρόσθετα των τροφίμων. Γλωσσικό ιστολόγιο ειμαστε, και το θέμα μας σήμερα είναι γλωσσικό: θα δούμε πολλούς τρόπους με τους οποίους χρησιμοποιούμε το ρήμα «τρώω» στη φρασεολογία μας.

Την ιδέα για το σημερινό άρθρο την πήρα από τη συζήτηση που έγινε χτες για το προχτεσινό μας άρθρο, όπου ο παλιός βενιζελικός πολιτευτής Λεωνίδας Ιασωνίδης είχε συνδεθεί με τη φράση «να τα φάμε όλα» ή μάλλον «να τα φάωμεν ούλα». Αλλά από καιρό ήθελα να εγκαινιάσω μια σειρά άρθρων για τα βασικά ρήματα της ελληνικής γλώσσας, οπότε ας αρχίσουμε με αυτή την αφορμή από το «τρώω».

Τρώω λέμε, που είναι τύπος μεσαιωνικός. Ο αρχαίος τύπος είναι τρώγω, αλλά (και εδώ αντιγράφω από ένα παλιότερο άρθρο) οι αρχαίοι δεν… έτρωγαν και τόσο πολύ.

Θέλω να πω, το κατ’ εξοχήν ρήμα που χρησιμοποιούσαν δεν ήταν το τρώγω, αλλά το εσθίω, που από τον επικό του τύπο, έδω, έχουν επιβιώσει μερικές λέξεις που τις λέμε και σήμερα, όπως το έδεσμα, κανονικά το φαγητό, αλλά στη γλώσσα της γκλαμουράτης δημοσιογραφίας χρησιμοποιείται φυσικά μόνο για υποτίθεται εκλεκτά και ασφαλώς πανάκριβα φαγητά. Από εκεί και η ξεχασμένη εδωδή, δηλαδή η τροφή, και ο εδώδιμος, δηλαδή ο φαγώσιμος, που επίσης έχει επιβιώσει ως τα σήμερα –αν και κάποτε μερικοί τον μπερδεύουν με τον εγχώριο.

Λοιπόν, το ρήμα τρώγω σήμαινε «μασουλάω, τραγανίζω, ροκανίζω» και τραγήματα ή τρωγάλια ήταν οι διάφοροι ξηροί καρποί που πολύ τους αγαπούσαν οι αρχαίοι σαν επιδόρπιο ή σαν συνοδεία του κρασιού. Τα τραγήματα τα έπαιρναν μαζί τους στο θέατρο, και όταν το έργο ήταν βαρετό, λέει κάπου ο Αριστοτέλης, οι θεατές άρχιζαν να τα μασουλάνε (και, φαντάζομαι, θα τα εκσφενδόνιζαν κιόλας εναντίον των ατζαμήδων ηθοποιών). Ο αόριστος του τρώγω ήταν έφαγον και αυτό το θέμα αποδείχτηκε πανίσχυρο, διότι αποτέλεσε τον αόριστο του εσθίω, με αποτέλεσμα τελικά να υποκαταστήσει  ολόκληρο το ρήμα. Το απαρέμφατο είναι φαγείν και από εκεί στα μεσαιωνικά χρόνια έχουμε και το φαγί (όπως και από το φιλείν βγήκε το φιλί, και άλλο ένα που δεν το γράφω) και μετά το φαΐ. Από εκεί και το ρηματικό επίθετο, φαγητόν.

Κάτι ανάλογο με τα νέα ελληνικά έγινε και στα γαλλικά και τα ιταλικά, όπου το manger/mangiare προέρχεται από το λατινικό manducare, που σήμαινε αρχικώς «μασουλάω, καταβροχθίζω» και το χρησιμοποιούσαν ή για τα ζώα ή στη σάτιρα, αλλά τελικά επικράτησε και εκτόπισε το κλασικό edere (που όμως επιβιώνει στις ιβηρικές γλώσσες μέσω του συνθέτου comedere > comer).

Βασικότατο ρήμα το «τρώω» οπότε πολύ λογικά έχει αποκτήσει και πολλές σημασίες μεταφορικές αλλά και χρησιμοποιείται σε πάμπολλες παροιμίες και εκφράσεις.

Για κάποιον που τρώει πολύ λέμε ότι τρώει σαν βόδι, σαν δράκος, σαν λύκος (γρήγορα και αχόρταγα), σαν γουρούνι -και αντίθετα, σαν πουλάκι, όταν τρώει λίγο.

Για να δηλώσουμε ότι φάγαμε πολύ λέμε ότι φάγαμε τον περίδρομο, φάγαμε τον άμπακο, φάγαμε τον αγλέουρα, φάγαμε το καταπέτασμα. Έχουμε και άρθρο γι’ αυτή τη συστάδα εκφράσεων. Λιγότερο παροιμιακά θα πούμε ότι φάγαμε μέχρι σκασμού ή ότι σκάσαμε από το φαΐ. Όταν όμως λέμε για κάποιον ότι τρώει με δέκα μασέλες δεν εννοούμε ότι τρώει πολύ φαγητό αλλά ότι κάνει οικονομικές καταχρήσεις, παίρνει μίζες, λαδώνεται.

Για ένα πολύ νόστιμο φαγητό λένε πως είναι να τρώει η μάνα και του παιδιού να μη δίνει, αφού υποτίθεται ότι το μητρικό φίλτρο ωθεί τη μητέρα να δώσει προτεραιότητα στο μικρό παιδί της.

Για κάποιον που ζει πλουσιοπάροχα λέμε πως τρώει με χρυσά κουτάλια, αν και συνήθως αυτό το λέμε σαν μελλοντική υπόσχεση -π.χ. αν βγει ο Κούλης θα τρώμε με χρυσά κουτάλια. (Οπότε υπάρχει απάντηση με το ίδιο ρήμα: Μη φας! και πληρέστερα: Μη φας, έχουμε γλαρόσουπα.)

Όταν κάποιος πρέπει να αρκεστεί στο να δει κάτι που επιθυμεί πολύ χωρίς να μπορεί να το απολαύσει, λέμε Φάτε μάτια ψάρια (και κοιλιά περίδρομο) (το εντός παρενθέσεως συχνά παραλείπεται).

Για κάποιον που ζει αμέριμνα, εξασφαλισμένος από βιοτικές ανάγκες, λέμε τρώει και πίνει και την Άρτα φοβερίζει -από στίχο δημοτικού.

Κάποιος αχώνευτος ή μια μη ανεκτή κατάσταση λέμε ότι δεν τρώγεται (με τίποτα). Αντίθετα, όταν πούμε ότι κάποιος/κάτι τρώγεται τότε εννοούμε ότι είναι ανεκτό αν και δεν θα ήταν η πρώτη μας προτίμηση.

Όταν λέμε με τρώει κάτι εννοούμε ότι με φθείρει, με ενοχλεί, δεν με αφήνει να ησυχάσω, πχ με τρώει η αγωνία, με τρώει το μαράζι, με τρώει η αδικία που μου έγινε, με τρώει το σκουλήκι. Αλλά το σκέτο «με τρώει» ή συνδυασμένο με μέρος του σώματος, σημαίνει «έχω φαγούρα στο μέρος αυτό» π.χ. με τρώει το κεφάλι μου. Που και αυτό έχει αποκτήσει σημασίες μεταφορικές-ιδιωματικές, π.χ. Σε τρώει η μύτη σου (δηλ. Ξύλο θα φας) ή Με τρώει η γλώσσα μου (δεν αντέχω να μη μιλήσω, να μην πω το μυστικό που ξέρω).

Συνεχίζω υπό τύπον καταλόγου:

τρώγοντας έρχεται η όρεξη, παροιμία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί και κυριολεκτικά

τρώω κάποιον με τα μάτια, τον κοιτάζω με έκδηλη επιθυμία

να φαν κι οι κότες για κάτι που υπάρχει σε αφθονία

έχεις μαχαίρι; τρως πεπόνι

θα φάει η μύγα σίδερο και το κουνούπι ατσάλι, θα γίνουν φοβερά πράγματα, αλλά συχνά το λέμε ειρωνικά

το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό

τρώει τα λόγια του, όταν κάποιος δεν μιλάει καθαρά (και «μασάει…»)

όποιος ανακατεύεται με τα πίτουρα, τον τρώνε οι κότες

τρώει τις σάρκες του

η φτήνια τρώει τον παρά

έφαγα τη ζωή/τη θάλασσα με το κουτάλι

η πολλή δουλειά τρώει τον αφέντη

έφαγε ξύλο / έφαγε το ξύλο της χρονιάς του

έφαγε τα μούτρα του

έφαγε το κεφάλι του (= έπαθε κακό από δικό του λάθος. Και σαν απειλή: θα φας το κεφάλι σου (έτσι που πας))

έφαγε χυλόπιτα (νομίζω ότι το έφαγα ήττα των νεότερων είναι ευρύτερο)

φάγαμε τον γάιδαρο και κολλήσαμε στην ουρά

δεν τα τρώω αυτά (= δεν τα πιστεύω)

το έφαγε το παραμύθι (το πίστεψε) -για πιο παραστατικά, «το έχαψε»

δεν τρώω κουτόχορτο, δεν τρώω άχυρα, δεν τρώω σανό

κουκιά τρώω, κουκιά μολογάω

τον έφαγα στη μάπα

την έφαγα (= ηττήθηκα, απέτυχα)

μου έφαγε τ’ αυτιά

έφαγα τον κόσμο να….

έφαγε τα λυσσακά του / έφαγε τα σίδερα

θα φας καλά!

τρώγονται σαν το σκύλο με τη γάτα

τρώγονται σαν τα κακά προγόνια

θα φάμε τα μουστάκια μας

τα έφαγα πια τα ψωμιά μου

τον έφαγε η μαρμάγκα

τον φάγανε λάχανο

τον έφαγε το μαύρο σκοτάδι

μαύρο φίδι που σ’ έφαγε!

γλυστρίδα έφαγες;

Ο κατάλογος θα μπορούσε να συνεχιστεί για πολύ ακόμα αλλά δεν έχω σκοπό να τον εξαντλήσω (ή να σας εξαντλήσω) -άλλωστε, θα τον συμπληρώσετε στα σχόλιά σας.

Αλλά αφού ξεκινήσαμε με μια φράση που συνδέθηκε με πολιτικό, να κλείσουμε με μια άλλη της ίδιας κατηγορίας, πολύ πιο πρόσφατη.

Θα καταλάβατε ότι εννοώ το Μαζί τα φάγαμε του Θεόδωρου Πάγκαλου, ο οποίος, σε αντίθεση με τον Ιασωνίδη, είχε διεκδικήσει με ζήλο την πατρότητα της φράσης.

Περιμένω λοιπόν τη δική σας συμβολή!

 

 

 

 

Advertisements

208 Σχόλια to “Αν ξέραμε τι τρώμε…”

  1. Φάτε μάτια ψάρια και κοιλιά περίδρομο!
    Καλημέρα.

  2. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα ! Ο Μπαζαίος, σταρ της εποχής τότε στο θέμα διατροφής, είχε γυρίσει μια διαφήμιση στα ’80s για το Βιτάμ στο φούρνο του Στέφου, στη Λεωφόρο Μαραθώνος. Που ξεκινούσε λέγοντας «Μπορώ να φάω καρβέλια από αυτό τ ο απίθανο ψωμί. Αυτό κάνω άλλωστε».
    Φυσικά η ποιότητα του ψωμιού είναι άπαιχτη, ακόμα και μετά από τόσες δεκαετίες…

  3. Εκείνη την εποχή και για πολλά χρόνια ο Κώστας Μπαζαίος ήτα ο εθνικός μας διατροφολόγος, έγραψε μάλιστα και ομότιτλο βιβλίο (Αν ξέραμε τι τρώμε)

  4. Πάνος με πεζά said

    Επίσης υπήρχε η έκφραση «την τρώει» για γκομενίτσες : «Αυτήν την τρώει (=την πηδ…) ο Κώστας».

  5. voulagx said

    Καλά φάγαμε, καλά ήπιαμε, νά ‘χαμε και μιά εφημερίδα.

  6. Τρωγάλια. Από εκεί τα στραγάλια;

  7. Greg Maltezos said

    “Εδώδιμα αποικιακά” που έγραφαν παλιά στις επιγραφές τους, για να εξωραΐσουν τη επιχείρησή τους, οι παλιοί μπακάληδες. …. 🙂

  8. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και στο ποδόσφαιρο το «τρώω γκολ». Αυτό που κάποιοι μορφωμένοι αθλητικοί δημοσιογράφοι λένε «δέχομαι τέρμα».

  9. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Σα να τη θυμάμαι αυτή τη διαφήμιση

    6 Όχι, αστράγαλος.

  10. «Λάβετε φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου»

  11. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    https://www.slang.gr/definition/298-troo-itta
    Καλημέρα.

  12. Αλλού τρως και πίνεις και αλλού πας και το δίνεις…

  13. Greg Maltezos said

    Ναί Φάτε μάτια ψάρια … (Η λέξη ψάρι έχει αρχαία ελληνική προέλευση; Ξέρουμε ότι η αρχαία λέξη για το ‘ψάρι’ είναι ἰχθύς. Η λέξη ψάρι όμως προέρχεται και αυτή από την αρχαία ελληνική, και συγκεκριμένα από τη λέξη ὄψον, που σήμαινε κάτι σαν ‘μεζές’. Στην αρχαία Ελλάδα το ψάρι ήταν αγαπημένος μεζές, και γι’ αυτό κατά την ελληνιστική εποχή η λέξη ὄψον κατέληξε να σημαίνει ‘ψάρι’. Στη λέξη ὄψον προστέθηκε η παραγωγική κατάληξη -άριον, προέκυψε δηλαδή ο τύπος ὀψάριον (το ίδιο έγινε και στη λέξη πόδι, από την οποία προέκυψε ο τύπος ποδάριον). Τα υπόλοιπα τα ξέρουμε: το αρκτικό φωνήεν αποβλήθηκε, από την κατάληξη -ιον έμεινε μόνο το -ι, και έτσι από τον αρχαίο τύπο ὄψον φτάσαμε στο νεοελληνικό ψάρι.) … και ο περίδρομος ?

  14. Από τα τρωγάλια βγαίνουν τα στραγάλια να υποθέσω;
    Να προσθέσουμε το γνωστό αρχαίο ρητό το πετρωμένον φαγείν αδύνατον

  15. Πάνος με πεζά said

    Και τρώω με την ένοια του καταναλώνω, σε διάφορες εκφράσεις :
    – Τελειώνεις, μάστορα;
    – Να φάω τη λάσπη μου, κάνα μισάωρο.

  16. sarant said

    14 Όχι, αστράγαλος

  17. Πάνος με πεζά said

    «Φαγάνα» το αυτοκίνητο με υπερβολική κατανάλωση καυσίμου…

  18. nikiplos said

    της υγιεινής διατροφής ή της της υγιούς διατροφής?
    Διαισθητικά το δεύτερο μου μοιάζει λάθος, καθως προσδιορίζει ότι η διατροφή είναι υγιής η ίδια…

    Εντούτοις πριν 20 χρόνια η λαίδη Άντζελα είχε πει πως τρώει είδη υγιεινής… υποννοώντας το διατροφής και είχε φάει τρελή καζούρα από τους ΡάδιοΑρβύλα και λοιπούς. Μήπως είχε δίκιο, όπως και στην άλλη περίπτωση με το «ουδείς άσφαλτος»?

  19. nikiplos said

    Να προσθέσουμε και την ευφυή δήλωση του Γούντι Άλεν, στα 80ς, τότε που η φρενίτιδα της υγιεινής διατροφής, της οικολογίας και της αεροβικής είχε κυριεύσει τους μορφωμένους Αμερικανούς της ανατολικής ακτής:
    «Η φύση είναι ένα απέραντο εστιατόριο».
    (εκφράζοντας την στωική του άποψη για τα ντοκιμαντέρ του ντισκάβερι)

  20. Πάνος με πεζά said

    Της υγιεινής, βεβαίως · δεν υπάρχει υγιής και άρρωστη διατροφή. Αλλά άλλο τα είδη υγιεινής, που είναι μια παγιωμένη συνεκφορά και σημαίνει κάτι συγκεκριμένο (ακόμα και τα είδη ατομικής υγιεινής έχουν διαφοροποιημένη συνεκφορά).

  21. atheofobos said

    Και για κάποιον που δεν τον άφησαν να μπει κάπου: έφαγε πόρτα. πχ Η Φαίη Σκορδά αποκάλυψε πως έφαγε πόρτα στο μαγαζί το οποίο εργάζεται ο Λεωνίδας Κουτσόπουλος!
    Επίσης έφαγα τα σκατά μου όταν προσπαθεί κανείς πολύ για κάτι: πχ Έξαλλος ο Παπαθεοδώρου με την διαιτησία: «Έφαγα τα σκ..ά μου για να παίξω Α1, αυτοί με ποιο κριτήριο παίζουν»;

  22. gpoint said

    Ο Μπαζαίος μαζί με λιγα χρήσιμα πλάσσαρε ένα σωρό ανοησίες, της κονόμας ήτανε.

    # 2

    Ενα βασικό πρόβλημα στην παρασκευή ψωμιού είναι πως ο φούρνος είναι ζεστός αλλά το αλεύρι πρέπει να αποθηκεύεται σε κρύο μέρος αλλιώς χάνει την ποιότητά του, συνεπώς χρειάζονται μεγαλόχωρες εγκαταστάσεις. Και άλλα φυσικά. (ζυμώνω μόνος μου το ψωμί μου)

    # 12

    # 4, 12

    Πω, πω, μια γυναίκα ! και το κοκαλάκι της τρώγεται !

  23. Pedis said

    ἐσθίω – ἤσθιον – ἔδομαι – ἔφαγον – ἐδήδοκα – ἐδηδόκειν

    Και πώς και βγήκε τόσο ανώμαλο αυτό το ρήμα;

    Είναι οφθαλμοφανής η ύπαρξη του τρισχιλιετούς γλωσσικού συνεχούς ακόμη και για τους συριζοάπλυτους:

    ρωτάς τον άλλον «εδήδοκες το μεσημέρι;» και σου απαντά «να δώκω, τι;»

  24. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    14 Ε ναι, οι αηπ ξέρανε. Πχ ποτέ δεν τρώγανε γαλακτοκομικά με ψάρι, το λέγανε κιόλας. Τυρί σιγήν ιχθύος.

  25. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @7,

    το «εδώδιμα (και) αποικιακά» το βρήκα, με έκπληξη, να επιζεί και σήμερα σε κάτι παλιά παντοπωλεία του κέντρου της Μαδρίτης ως «comestibles ultramarinos finos» .
    Βέβαια, εκείνοι, έχουν μάλλον ένα λόγο παραπάνω να μιλήσουν για «αποικιακά».

  26. gpoint said

    Και να μην ξεχάσουμε την (διαχρονική ) φάουσα

  27. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    @20,

    υπάρχει υγιής διαστροφή;

  28. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ο τρώγων τα πάντα, ο άπληστος, ο αχόρταγος, κοινώς ο φαταούλας, πόθεν η προέλευσή του; Μήπως κι εδώ ο Ιασωνίδης έπαιξε το ρόλο του; Μήπως από το «να τα φάωμεν ούλα»;

    Από μια πολύ σύντομη και πρόχειρη έρευνα, σε σώμα κειμένου, κάπου εκεί περί το 1930 βρίσκω την λέξη φαταούλας.

  29. Γιάννης Ιατρού said

    καλημέρα, από την βάση (πλέον 🙂 🙂 )

    το «ό,τι φάμε, ό,τι πιούμε … » κλπ. κλπ. δεν το είδα να αναφέρεται

  30. ΓιώργοςΜ said

    >έφαγε χυλόπιτα (νομίζω ότι το έφαγα ήττα των νεότερων είναι ευρύτερο)
    Παλιότερα, έφαγα Χ:

  31. Πάνος με πεζά said

    @ 20 : Μπα, κατά Τζιμάκο τουλάχιστον, όχι ! 🙂

  32. Georgios Bartzoudis said

    Ξεχάσαμε το «μοναχοφάηδες» που είπαν όσοι προσβλέπουν σε επέκταση της μειοδοσίας, από τη Μακεδονία στο Αιγαίο (προετοιμαζόμενοι να σκύψουν το κεφάλι προτού …φάνε την καλπαζιά).
    Μην ξεχνάμε και το «καθιαυτού Μακιδονικό» ντερλικώνω, ντερλίκ(ι)-ντουρλίκ(ι) κλπ, που χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να δώσουμε επίταση στο …τρώγειν. Π.χ, «φάτι ντουρλικώστι λίγις μέρις ακόμα, αριστιροί φαγάδις. Όπου νάνι μπιτίζουν μέρις σας, κι άλλοι θα πάρουν τα χλιάρια για τζιάμπα ντιρλίκουμα»!

  33. spyridos said

    Υπάρχουν και τα σωθικά που τα τρώει το σαράκι ή ο πόνος ανάλογα με τον αμανέ

  34. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο καημένος ο Μπαζαίος, με όλη την υγιεινή διατροφή του, πέθανε άρρωστος στα 67 του. Η γιαγιά μου πέθανε στα 96 της, πίνοντας, καπνίζοντας και αδιαφορώντας για την υγιεινή διατροφή. Είχε περάσει φυματίωση στα νιάτα της, είχε μεγάλο μερίδιο από τις κακουχίες της γενιάς της, παρ’ όλα αυτά …96. ☺

  35. nikiplos said

    34@, Γονίδια γαρ Δάσκαλε… αλλά και μερικές καλές συνήθειες, πχ οι πάσχοντες σαν και μένα από οικογενή υπερχοληστερολαιμία να πίνουν και κάνα ποτηράκι ημερησίως, ανεξαρτήτως αν το απαγορεύουν θρησκείες, ήθη ή έθιμα… 🙂

  36. Πάνος με πεζά said

    Και φυσικά το ρήμα «τρωγοπίνω», για να μη λέμε πολλά. Υπαρκτό στα δημοτικά τραγούδια, σήμερα μάλλον μόνο σε κάποια χωριά χρησιμοποιείται…

  37. leonicos said

    Να θυμηθούμαι και το ἐδητύς

    πχ

    Σὺν δ’ ἔβαλον θήρεσσιν ἐοικότες, οἵ τ’ ἐν ὄρεσσιν
    ἀμφ’ ἐλάφοιο μάχονται ἐδητύος ἰσχανόωντες,
    ἶσον δ’ ἀμφοτέροισι πέλει σθένος,

    Μεθ’ ὅμηρον Λόγοι, Κοϊντος Σμυρναίος

  38. Avonidas said

    Καλημέρα.

    φάγαμε τον άμπακο

    Νομιζω λεμε μονο «ήπιαμε τον άμπακο».

  39. nikiplos said

    τον έφαγε η μαρμάγκα… Κι αυτή η μαρμάγκα τι είναι? Είδα κάτι εξηγήσεις περί αράχνης, αλλά διαισθητικά κάτι δεν μου πάει καλά…

  40. nikiplos said

    έχω ακούσει και την έκφραση: έφαγε πίκρα που δεν την είδα πιο πάνω, με την έννοια ότι πικράθηκε κάποιος από μια εξέλιξη των πραγμάτων…

  41. Triant said

    Καλημέρα.

    Φάε έναν μαλάκα! (δεν βάζω @ γιατί δεν μπορώ να το τονίσω).

  42. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    «Κι αν θα πεινάσεις για ψωμί, θα σφάξουμε ένα αηδόνι» (Γκάτσειος αρκαδικός σουρρεαλισμός).

  43. Πάνος με πεζά said

    Και οι γιαγιάδες των χωριών : «Το πρωί, τί ώρα θα φας το γάλα σου;»

  44. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    41 Και: Πεινάς; Φάε έναν μαλάκα

    38 Όχι, λέγεται και με το «τρώω»
    https://www.google.com/search?q=%22%CE%AD%CF%86%CE%B1%CE%B3%CE%B5+%CF%84%CE%BF%CE%BD+%CE%AC%CE%BC%CF%80%CE%B1%CE%BA%CE%BF%22&ie=utf-8&oe=utf-8&client=firefox-b-ab

  45. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    «Μήπως πεινάς; Και τι να φας;» (: οι ηθοποιοί, κάποτε. Στίχ.: Μ.Χ.)

  46. nikiplos said

    Και να προσθέσουμε και τη λαϊκή σοφία από την παράδοση του Καραγκιόζη:
    Θα φάμε, θα πιούμε και νηστικοί θα κοιμηθούμε

  47. Παναγιώτης Κ. said

    Μέρες που είναι να θυμηθούμε και τη γνωστή προτροπή προς ενθουσιώδη.
    «Μη τρως παραμύθι».
    Και αν δεν υποχωρεί ο κομματικός πατριωτισμός του μπορούμε να τον προειδοποιήσουμε:
    «Σε τρώει ο κ@λ@ς να την ξαναπατήσεις την πεπονόφλουδα».

    Αλλά η Πόντια γιαγιά που αγαπάει έναν από τους… πρωθυπουργησίμους εκφράζει την αγάπη της λέγοντας: «Να τρώω τα κάκαλα σ΄ πουλί μ».

  48. Λευκιππος said

    Έφαγα όλο τον κόσμο μέχρι να σε βρω……

  49. Avonidas said

    Λοιπόν, το ρήμα τρώγω σήμαινε «μασουλάω, τραγανίζω, ροκανίζω» και τραγήματα ή τρωγάλια ήταν οι διάφοροι ξηροί καρποί που πολύ τους αγαπούσαν οι αρχαίοι σαν επιδόρπιο ή σαν συνοδεία του κρασιού.

    Ξενοφάνης ο Κολοφώνιος, εν Παρωδαίς: [άνευ σκουληκακίων]


    Παρ’ πυρί χρή τοιαύτα λέγειν, χειμώνος εν ώρη,
    εν κλίνη μαλακή κατακείμενον, έμπλεον όντα,
    πίνοντα γλυκύν οίνον, υποτρώγοντ’ ερεβίνθους·
    Τίς, πόθεν είς ανδρών, πόσα τοι έτη εστί; Φέριστε·
    πηλίκος ήσθ’ όθ’ ο Μήδος αφίκετο;

    Στο μαλακό σου κρεβατάκι, δίπλα στη φωτιά, χειμώνα καιρό, να μασουλάς ρεβίθια… κι ύστερα σου λένε για ασυνέχεια του ελληνικού έθνους! 😉

  50. Κουνελόγατος said

    Πάλι έφαγε τη σκόνη του…

  51. Πάνος με πεζά said

    Και φυσικά τα αρκετά λογοπαίγνια, «Σερσέ να φαμ», «Αυτό να φαμ ντε λα πατρί», «why φάει» κλπ.
    Αλλά το πιο γνωστό «τρως», που μας έχει ξεφύγει τόση ώρα,

  52. Avonidas said

    Διαφήμιση του (καθιαυτού) Μακεδονικού Χαλβά: [δεν τη βρίσκω στο γιουτούμπ, ακολουθεί περιγραφή σκηνής]

    [ένας τύπος δαγκώνει την πόρτα, ένας άλλος τρώει αραγμένος χαλβά]

    [ο τύπος με την πόρτα]

    -Σου είπα, απόψε θα φάμε πόρτα. Αλλά εσύ, το χαλβά σου!

  53. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και πάλι απ’ το ποδόσφαιρο: έφαγε την προσποίηση.
    Για τον βιβλιοφάγο είπαμε; Σε τι διαφέρει ο βιβλιοφάγος από τον νορμάλ αναγνώστη;
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.maxmag.gr/book/fanatiki-vivliofagi-vs-symvatiki-anagnostes/&ved=2ahUKEwillLTG5YbjAhUKJFAKHXQMDvgQFjAkegQIAxAB&usg=AOvVaw3Sp4Q-F8ncJ8Z5WoROKBrR&cshid=1561539987428

  54. gpoint said

    # 51

    Υπήρχε και το «γιατρός, το -τρως πως γράφεται ; «

  55. Λευκιππος said

    0 …..που βάστηξε αρκετόν καιρό είχε ακριβώς τον ίδιο τίτλο……..

    Επειδή δεν το χρησιμοποιω, υπάρχει ρήμα βαστω;

    Και θυμήθηκα σε κάποιο βαθμό στην Αθήνα την πεθερά να λέει «βαστηηηξ» και αναρωτιωμουνα τι λέει, μέχρι που μου διευκρινησε ο διπλανός ότι απευθύνεται στον γαμπρό που είχε ήδη αρχίσει να απλώνει χέρι στην κόρη της, πριν ολοκληρωθεί η γαμήλια τελετή.

  56. ΓΤ said

    Το «τρώω» θα έχει την τιμητική του στη χώρα την 7η Ιουλίου. Δεν γνωρίζω εάν χρησμοδοτήσει ο Χαϊβάν (γ)καουμπόης Σαββίδης, αλλά γλωσσικά θα παρελάσουν λαφύκτες, κοινώς θα παίξει καρνιβορία νιώθω…

  57. nikiplos said

    Και το «έφαγα τη γη να σ’ αναζητάω, σκίζω τα βουνά και παντού ρωτάω…»
    από το «προσευχώ» του Σπύρου Ζαγοραίου.

  58. Πάνος με πεζά said

    Και μια που μιλάμε για διατροφή, κάποιες το έχουν λύσει το πρόβλημα…

  59. Παναγιώτης Κ. said

    @14. Φαντάζομαι ότι μας διαβάζουν και νέοι οπότε πρέπει να πούμε ότι προέκυψε από την αρχαία ρήση:»Το πεπρωμένον φυγείν αδύνατον».
    Οπότε, εύκολα εμπνευστήκαμε «το πετρωμένον φαγείν αδύνατον».

  60. nikiplos said

    «προσευχή» βέβαια το τραγούδι του αείμνηστου Σπύρου…

  61. ΓΤ said

    @59 Η εν λόγω φράση με το πετρωμένον ήταν στάμπα σε μπλουζάκια του «Παρά πέντε» τη δεκαετία του ’80. Ακόμα θυμάμαι το ωραιότατο, της Κατερίνας Χριστοδούλου από το εν λόγω περιοδικό, «Λιοντάρια-Χριστιανοί 7-0».

  62. Παναγιώτης Κ. said

    -Του (της) έφαγε την (τον) γκόμενα(ο)
    -Έφαγε ήττα.
    -Έφαγε απόρριψη.
    -Φάτε τη σκόνη μου ρεεε!

  63. sarant said

    49 Από τα πιο ωραία των αρχαίων αυτό

    54 Εγώ το ξέρω με «χοντρός…»

    55 Γιά βάστα!

  64. cronopiusa said

  65. Γιάννης Κουβάτσος said

    63β: Σωστά. Για να έχει και νόημα.

  66. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    – Σκέφτεστε
    – Όχι, με τρώει και ξύνομαι.

  67. ΣΠ said

    Με την σημασία «τρώω» υπάρχει επίσης το αρχαίο ρήμα «βιβρώσκω», που κάποια από τα παράγωγά του (βρώση, βρώσιμος) χρησιμοποιούνται και σήμερα.

  68. mitsos said

    Άμα φας κόλλημα με τη γλώσσα …
    μπορείς να φας τα χρόνια σου με δαύτη
    ( ίσως ξέρετε κι εσείς κάποιους του συναφιού )
    Και άλλοι τρώνε ( μαζί βεβαίως ) από τοίχους , κεραμίδια …https://www.youtube.com/watch?v=bIizuLBFM4E
    Την καλημέρα μου σε όλους

  69. sarant said

    Προσθετέο:
    Απο πίτα που δεν τρως τι σε μέλει κι αν καεί;

  70. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Στο σλανγκρ η αναζήτηση «τρώω» δίνει ένα σκασμό λήμματα, πάρα πολλά για να λινκαριστούν.
    Και για να πάει κάτω το φαΐ : https://www.slang.gr/definition/4933-ton-pino

  71. Πάνος με πεζά said

    Και στις παροιμίες/ σύνθετα ρήματα, «Νίψου κι αποφάγαμε», νομίζω δεν αναφέρθηκε.

  72. ΣΠ said

    Τα άρθρα του Κώστα Μπαζαίου βγήκαν και σε βιβλίο.

    https://www.politeianet.gr/books/9789607664129-mpazaios-kostas-mpazaios-an-xerame-ti-trome-64645

  73. ΣΠ said

    Και το βιβλίο του Πάγκαλου.

    https://www.politeianet.gr/books/9789609490498-pagkalos-theodoros-economia-publishing-ta-fagame-oloi-mazi-kai-sunechizoume-na-ta-trome-291444

  74. ΣΠ said

  75. ΣΠ said

    «Φαγώθηκες!» λέμε για κάποιον εκνευριστικά επίμονο.

  76. ΣΠ said

    Τρώει από τα έτοιμα

  77. ΣΠ said

    Και η πρωθυπουργική παροιμία:
    Φάγαμε την καμήλα, μας έμεινε η ουρά.

  78. sarant said

    72-73 Μπράβο!

  79. ΣΠ said

    Φαγοκύτταρα και φαγοκυττάρωση.

  80. ΣΠ said

    Και η κλασική ταινία «Το μεγάλο φαγοπότι».

  81. ΣΠ said

    Θα μας φάνε οι ανθρωποφάγοι!

  82. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Φάγανε, φάγανε, φάγανε…

    Τους φάγανε λάχανο

    https://www.imerodromos.gr/foniades-tin-orgi-ton-nekron-na-fovaste/

  83. cronopiusa said

  84. BLOG_OTI_NANAI said

    Φαλλάγγιον ή Σφαλλάγι = η δηλητηριώδης αράχνη:

  85. sarant said

    84 Γούστο έχει αυτό το γλωσσάρι.

  86. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Το edere εικάζεται ότι έχει σχέση με το έδω/ έδεσμα; (Το «τρώω παραμύθι» το είπε κανείς;)

  87. Λοζετσινός said

    40 nikiplos
    σε μας πικροσ(υ)σκιά

    Πεθερά:
    -φάε νύφ ζμί
    Νύφη:
    -Καλά είν και τα κοψίδια…

    Τότε έτρωγαν όλοι μαζί απ΄το μεγάλο σνί (έλλειψη σε κρέας και πιάτα τότε! ). Αργότερα ο Μπαλόπουλος χόρτασε τους Έλληνες κρέας-αν ήταν σάπιο δεν ξέρω-🙂
    Θα με ενδιέφερε να μάθω αν λέγεται και αλλού

  88. 22, … Ο Μπαζαίος
    μαζί με λιγα χρήσιμα πλάσσαρε ένα σωρό ανοησίες,
    της κονόμας ήτανε. …

    Ο Μπαζαίος
    έκανε την μπάζα του.

  89. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    87 Η πιό γνωστή βερσιόν είναι:
    – Φάε κουμπάρε κι ελιές
    – Καλό ειν’ και το χαβιάρι

  90. 51,
    Και η αοιδός λίγο πριν το τέλος της όπερας: Μεταξύ
    φαμ φατάλ
    και
    φαμ φαταούλα

  91. 75,
    Θυμάμαι τους μεγαλύτερους – καλοκαίρια στην Αχαΐα – που μάς κατσάδιαζαν συχνά με το
    «Εφαγωθήκετε»
    (παίζοντας όλο το μεσημέρι και δεν τους αφήσαμε να κοιμηθούν).

  92. sarant said

    89 Έχει και συνέχεια:

    – Καλό, μα ακριβό
    – Ακριβό, αλλά τ’ αξίζει!

  93. Νέο Kid said

    Φάτου τη βασίλισσα ! Στο σκάκι…
    Από τις γλώσσες που γνωρίζω άπταιστα (Γαλλικήν, γερμανικήν, ιταλικήν, ισπανικήν, εσπεραντικήν άμα τε και επικυριαρχικήν (ιγγλέζκα)) μόνο στα ελληνικά και ισπανικά λέμε «τρώω» για το πάρσιμο αντιπάλου πεσσού στο ζατρίκιον.
    υγ. το φατε ματια ψαρια ,το είπαμε?

  94. Λοζετσινός said

    89 ΣτοΔγιαλοΧτηνος
    Πού να βρεθούν ελιές και χαβιάρι στο χωριό; Θυμάμαι πόσο πολύτιμο ήταν το λάδι, που η βάβω έβαζε το δάχτυλο στο στόμιο (γούλη) της μσιοκάρας (μισής οκάς μπουκάλι) μην τύχει και πέσει παραπάνω…

  95. Ο φάγος της βιολογίας, ιός που «τρώει» βακτηρίδια.
    Ενίοτε και σε καλλιτεχνικό ψευδώνυμο, πχ «Νικηταράς ο Τουρκοφάγος».

  96. Λοζετσινός said

    92.
    Τάχ΄ τα λεφτά τ΄🙂

  97. ΣΠ said

    Χάρρυ Κλυνν, Νάτην Φάτην.

  98. Φάγος στην παρέα ήταν και ο Πάκμαν, των ηλεκτρονικάδικων στα 80ζ. Συνδυασμός από την φατσούλα που καταβροχθίζει τις τελίτσες, και «ταληροφάγος», για το αντίτιμο κάθε παιχνιδιού.

  99. Γιάννης Ιατρού said

    64/83: Γειά σου Κρόνη 🙂

  100. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    ΕΝΑΣ (ΕΠΑΡΧΙΩΤΗΣ) ΑΝΔΡΑΣ 60-70 ΕΤΩΝ
    ή Οδηγίες προς …μελλοθάνατους (σαρκαστικόν)

    Κάτι τα κοψίδια,
    βαλε και τυριά,
    καραφάκια τσίπουρο
    περνάμε μια χαρά.

    Καπνίζουν πούρα Αβάνας
    εις την μνήμη του Τσε
    caviar gouache αποκληθέντες
    [….]
    αυτοί οι αριστεροί λεβέντες
    που δεν σηκώνουν και πολλές κουβέντες!!

    Σπλάχνα πλήρη λίπους
    πνεύμονα καρκίνους
    πλαδαρού πνεύματος
    εκ του οινοπνεύματος.

    Του πεινασμένου η κοιλιά
    εγεμισε το ογδοντα επτα
    η τσέπη του …επί κινέζου
    ομοίως του εργατικού αλβανεζου

    Κάτι το ενενήντα ενια
    μια αρρυθμία στην καρδιά
    και επί Μητσοτάκη
    κατέπεσαν λιγάκι.

    Σιγά από καρδιά
    επάρατη, ήπαρ, κύστη
    τους βγήκε ωρε η πίστη
    η κηδεία … εις τα χωριά.

    Εντός του άντρα το μικρό παιδί
    φεύγει πλέον με την τελευταία πνοή
    και μένει ο στόλος*, τα… παιχνίδια
    δυο γκόμενες, γυναίκα, τα ταξίδια
    περίπου με όλους μια απ’ τα ίδια.
    ……………………………………………
    09.09.2012
    * ΕΙΧ

  101. Η παροιμία «Τρώγεται με τα ρούχα του» για τον εκνευρισμένο φίλερι.

    Και μέρος του σαβουάρ-βιβρ στο θηλυκό:
    «Τρώγεται με τα ρούχα της» για την σαλάτα,
    που πάντα τρώγεται
    με dressing.

  102. cronopiusa said

    99 Γιάννη Ιατρού

  103. Χαρούλα said

    Όταν ήμουν παιδί λέγαμε και, «έφαγε ένα νταντάνι», δηλώνωντας την μεγάλη ποσότητα.
    Γνωρίζει κάποιος την προέλευση της φράσης;
    (Το αστείο ήταν, πως ενώ χρησιμοποιείτο συχνότατα στο σπίτι, έπρεπε να είμαστε τα παιδιά προσεκτικότατα, να μην το πούμε όταν βρισκόμασταν με την πολύ καλή οικ.φίλη κ.Νταντάνη. Στο μυαλό μου καταγράφηκε ως «κακή» λέξη!)

  104. ΣΠ said

  105. Costas X said

    Άλλα εδώδιμα…

    Στην τάξη του Τοτού, η δασκάλα :
    – Τι λες Τοτέ, τρελάθηκες, πού άκουσες ότι τρώγονται οι λάμπες ;
    – Ακούω, κυρία, κάποια βράδια τον πατέρα μου που λέει στη μάνα μου :
    «Σβήσε τη λάμπα κι έλα να τη φάς» !

  106. Γιάννης Ιατρού said

    Άκουσα πως κυκλοφόρησε τσελεμεντέ η Ξαφά …..

  107. Λευκιππος said

    87 Το έχω ακούσει στη Βέροια για την Νάουσαια νυφη.

    Φάε νυφ κι ψουμι.
    Ιγω μον κι κιφτεδες τρωου.

  108. ΣΠ said

    Όταν τρώμε, δε μιλάμε

  109. Jorge said

    βρώμα

  110. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα! Μας άνοιξε η όρεξη!

    103 Δεν το ξέρω το νταντάνι.

  111. Κουτρούφι said

    (Δ)εν (μ)πάω στην Αντίπhαρο γιατί πετροβολούνε
    ήφαα μια στη γκεφαλή κι ακόμα τη θυμούμαι

  112. Αγγελος said

    Ιδού άνθρωπος φάγος και οινοπότης… (Ματθ, ια’ 19. Όλη η περικοπή έχει χιούμορ: «Τίνι δὲ ὁμοιώσω τὴν γενεὰν ταύτην; ὁμοία ἐστὶ παιδίοις καθημένοις ἐν ἀγοραῖς, ἃ προσφωνοῦντα τοῖς ἑταίροις αὐτῶν λέγουσιν· ηὐλήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ὠρχήσασθε, ἐθρηνήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ἐκόψασθε. ἦλθε γὰρ ᾿Ιωάννης μήτε ἐσθίων μήτε πίνων, καὶ λέγουσι· δαιμόνιον ἔχει. ἦλθεν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐσθίων καὶ πίνων, καὶ λέγουσιν· ἰδοὺ ἄνθρωπος φάγος καὶ οἰνοπότης, τελωνῶν φίλος καὶ ἁμαρτωλῶν. καὶ ἐδικαιώθη ἡ σοφία ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῆς!»)

  113. Γιάννης Ιατρού said

    102: Κρόνη
    Ελήφθη, συνεννοηθήκαμε τώρα 🙂

  114. Αγγελος said

    (86) Φυσικά. Και με το αγγλ. eat = ολλ. eten = γερμ. essen, και με το ρωσ. есть = πολ. jeść = μκδ. јаде κλπ. Από την ίδια ινδοευρωπαϊκή ρίζα όλα αυτά.

  115. sarant said

    112 Γούστο έχει. Ουκ εκόψασθε, δεν χτυπηθήκατε κάτω ας πούμε (κόπτομαι)

  116. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τρώτε και πίνετ άρχοντες κι εγώ θα σας δηγούμαι :

    γιατί οι έρωτες μου φάγανε τα χρόνια

    36>>«τρωγοπίνω»,
    κι ετρωγόπιναν οι φίλοι τσιριτρί τσιριτρό 🙂

    Φάγανε φάγανε φάγανε

    Τρωγούρα λέμε κάτω την (ψυχική κυρίως) φαγούρα.

    Τον έφαγαν με μπαμπεσιά.

    Να τρώει η μάνα και του παιδιού να μη δίνει.

    Ο Γιώργος είναι πονηρός κι αυτά που λέει μην τα τρως.

    Ο μη εργαζόμενος μη εσθιέτω.

    Να φαν κι οι κότες.

    Στο εστιατόριο που τρων τα συνεργεία
    μπήκε το θέμα σου έτσι στ΄αστεία .

    Οι γέροι τρώνε τα ξινά και τα παιδιά μουδιούνε (μουδιάζουν).

    Λύσσα να σε φάει.

    Να τρως για να ζεις κι όχι να ζεις για να τρως.

  117. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  118. gpoint said

    # 65

    Το απέφυγα για λόγους σεμνοτυφίας,
    Αν θέλεις…νόημα, να ξέρεις πως σου έρχεται πληρωμένη απάντηση » με ωμέγα και περισπωμένη και στον (φαντάζεσαι που) σου χωμένη

  119. Μαρία said

    109
    Και βορά.

  120. Πάνος με πεζά said

    Και η «ανεπίσημη» αλυσίδα από ταβέρνες «Τα πέντε Φ» : Φίλε φάε, φέρε φίλο, φύγε.

  121. gpoint said

    # 116

    …Ο μη εργαζόμενος μη εσθιέτω…

    Υπάρχουν και χειρότερα !!

  122. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    – Πολυάριθμα τα λαϊκά-ρεμπέτικα, με σχετικούς τίτλους ή στίχους (αναμενόμενο, φυσικά).
    Μικρό απάνθισμα:

    Μου ‘φαγες όλα τα δαχτυλίδια και κοιμάμαι τώρα στα σανίδια… (Τα δαχτυλίδια-Μητσάκης)

    Πάψε να μου κάνεις πια την πάπια, εγώ δεν τα τρώω τέτοια χάπια… (Πάψε να μου κάνεις πια την πάπια-(Βαμβακάρης)

    …μα ο σκληρός ο πόνος μου στο τέλος θα με φάει. (Βρε μοίρα δεν κουράστηκες-Βαμβακάρης)

    Αχ, σου ‘χει λάχει, σου ‘χει λάχει, ε, ρε να το φας απ’ το σελάχι; (Σούχει λάχει;-Μπάτης)

    Στη Δραπετσώνα τάφαγες του Παύλου και του Γκίκα…(Σε διώξαν απ΄την Κοκκινιά-Τσιτσάνης)

    Εκεί που πας μην ξαναπάς, το κεφαλάκι σου θα φας (Μανάκι μου – Αδέσποτο/παραδοσιακό),

    … ρίξετε με στο γιαλό, να με φάνε τα μαύρα ψάρια και το αλμυρό νερό. (Σαν πεθάνω στο καράβι-Μπακάλης;;)

    Με γέρασε η ξενιτιά και τρώει τη ζωή μου… (Η ξενιτιά-Καλδάρας)

    …πριν με φάει το μαύρο χώμα λίγο τόπο κάνε μου στο στρώμα (Πού το πας και πού το φέρνεις-Πλέσσας)

    Να βάλουμε το τελευταίο (που είναι σχετικά άγνωστο): https://youtu.be/KL8pCAJRM9w?t=148

  123. Πέπε said

    @8: τρώω γκολ
    @21: τρώω πόρτα
    @30: τρώω χυλόπιττα, ήττα, Χ
    @50: έφαγα τη σκόνη του
    @62: έφαγα απόρριψη
    @111: έφαγα πέτρα

    Όλα αυτά είναι η ίδια περίπτωση, όπου τρώω=δέχομαι. Αναλυτικά: https://www.slang.gr/lemma/11050-rixno-troo-pefto

  124. Μαρία said

    116
    … μηδέ εσθιέτω.
    Και στο σοβιετικό σύνταγμα του 1936, άρθρο 12

    Статья 12. Труд в СССР является обязанностью и делом чести каждого способного к труду гражданина по принципу: «кто не работает, тот не ест».
    В СССР осуществляется принцип социализма: «от каждого по его способности, каждому – по его труду»

    Art. 12. — Le travail, en URSS, est pour chaque citoyen apte au travail un devoir et une question d’honneur selon le principe : « Qui ne travaille pas, ne mange pas ». En URSS se réalise le principe du socialisme : « De chacun selon ses capacités, à chacun selon son travail ».

  125. gpoint said

    # 122

    Το δεύτερο λέγεται Στρίβε λόγια και είναι σμυρνέικο

  126. Πέπε said

    124, 116

    Εκκλησιαστικής προέλευσης δεν είναι η φράση; Απροσδόκητο να τη βρεις στο σύνταγμα της ΕΣΣΔ!

  127. Mindkaiser said

    Και βεβαίως είναι ιδιαιτέρως απογοητευτικό να τρως άκυρο!

  128. Μαρία said

    126
    Απόστολος Παύλος. Έτσι την ήξερα μέχρι που μια φίλη μου, που είχε διαβάσει το σοβιετικό σύνταγμα απ’ τη βιβλιοθήκη του πατέρα της, έγραψε σε έκθεση για την εργασία, όταν ήταν δευτέρα γυμνασίου, «και όπως γράφει και το σοβιετικό σύνταγμα … » και πήρε την πρώτη της αποβολή το σωτήριον έτος 1949 🙂

  129. Πέπε said

    Επειδή τελευταία στιγμή πριν αναρτήσω το #126 είπα να το τσεκάρω μην πω καμιά χοντράδα, φαίνεται ότι ο Παύλος δεν το είπε ακριβώς έτσι. http://www.diakonima.gr/2015/08/25/%CE%B1%CE%B3%CE%AF%CE%B1-%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE-%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CF%84%CE%AD%CF%83%CF%84/: ένα κείμενο με ανασκευές θρησκευτικών μύθων.

  130. ΚΩΣΤΑΣ said

    Νηστεύει ο δούλος του θεού, όταν δεν έχει να φάει!

  131. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    @125
    Σωστός! Ο Βαμβακάρης, ωστόσο, το έφερε στην επιφάνεια, με ψιλοαλλαγμένους στίχους. Στο όνομά του κυκλοφόρησε το τραγούδι η LYRA το 1966. (Τάκανε κάτι τέτοια ο Μάρκος… 🙂 )
    Απ’ αυτόν το πρωτάκουσα κι εγώ.

  132. Μαρία said

    129
    Και στην παραλλαγή το ίδιο εννοούμε. Ο μη εργαζόμενος δεν είναι ούτε ο άνεργος ούτε ο άεργος αλλά όπως γράφει και το σοβιετικό σύνταγμα 🙂 , ενώ είναι ικανός προς εργασία, την αποφεύγει..

  133. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για τα νεότερα. Καλά φάγαμε και σήμερα 🙂

  134. Γιάννης Κουβάτσος said

    132: Μέλος της νομενκλατούρας, δηλαδή. ☺

  135. Καλησπέρα,
    Τέτοια ώρα τα είπατε όλα(;) κι έτσι να συνεισφέρω κι εγώ με κάτι μη ελληνικό: Τον καιρό εκείνον που ήμουνα στη Γερμανία, ένας φίλος μου έφερε δώρο για τα 50ά γενέθλιά μου μια μικρή τσίγκινη πινακίδα που γράφει «Wer bei einer DIÄT 14 Tage auf fette Speisen, Alkohol und Zucker vezichtet, der veriert 2 Wochen!»

    Και μιας και δεν ξέρουν όλοι γερμανικά, να δώσω μια πρόχειρη μετάφραση: «Αν κάνεις δίαιτα 14 μέρες και δεν τρως λιπαρά, αλκοόλ και ζάχαρη, έχεις χάσει 2 βδομάδες απ’ τη ζωή σου!»

  136. Τα εδώδιμα νιάτα αναφέρθηκαν? Έφαγα τα νιάτα μου κάνοντας αυτό ή εκείνο.

  137. Αιμ said

    Υπάρχουν και φαγανά παιδιά που το τρώνε όλο το φαΐ τους

  138. Μαρία said

    134
    Ή μπομς БОМЖ δηλαδή, ας πούμε, κλοσάρ.

  139. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Να θυμηθούμε και το …διπλοφαγωμένο Ριτσάκι της Φαύστας του Μποστ:

    Πρώτα κατάπιε την «απολεσθείς κόρη» ο «μεγαθήριος ιχθύς», αλλά στο τέλος…

    «Γάτες τη φάγαν δυστυχώς την δυστυχής Ριτσάκι
    που ήτον εν τετραετής κι ωραίον κοριτσάκι».

  140. ΓιώργοςΜ said

    89 Εγώ το ξέρω

    -Φάε κουμπάρε λάχανα
    -Καλά ‘ναι και τα ψάρια

    που είναι πιο λογικό. Τα ψάρια πριν από 60-70 χρόνια ήταν είδος πολυτελείας στα χωριά αν δεν ήσουν ψαράς, επειδή χρειαζόταν να τα αγοράσεις-και πού λεφτά, οι περισσότερες καθημερινές συναλλαγές γίνονταν σε είδος.
    (σημ. λάχανα=χόρτα)

  141. ΚΩΣΤΑΣ said

    89 – 140

    Έχει και άλλες παραλλαγές αυτή η παροιμία. Παρ’ ημίν (καθιαυτού θισσαλικά) 😉

    – φάε νύφ’ ζ’μί,
    – καλά είνι κι τα κοψίδια!

  142. ΣΠ said

  143. Alexis said

    #73: Αυτή είναι και η ακριβής διατύπωση του Πάγκαλου: «Η αλήθεια είναι ότι τα φάγαμε όλοι μαζί» είχε πει στη Βουλή.

  144. LandS said

    Μεγάλη μπουκιά να φάς, μεγάλο λόγο μη πεις

  145. Kουτρούφι said

    #122
    To #7 είναι παραδοσιακό. Mια εκτέλεση με τον Γ.Κατσαρό από τη δεκαετία του 1920: https://www.youtube.com/watch?v=-l79nOOsT-E

  146. Τρωμερά όσα τρώμε!

  147. Ιωάννα said

    Μόλις έστειλα ανεκτιμήτου αξίας σχόλιο, αλλά μου το έπιασε η μαρμάγκα

  148. 147,
    Το έφαγε!

  149. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    124 Μαρία ευχαριστώ για το «μηδέ» εσθιέτω και τα περαιτέρω.
    Από τη θρησκευτικού το θυμόμουν κι εγώ ως ρήση του Απ. Παύλου και πήγαινε ζευγάρι με το » έργον δ᾽ ουδὲν όνειδος, αεργίη δε τ᾽ όνειδος » που τώρα βλέπω ότι είναι του Ησιόδου 🙂

    Μου ήρθε το καλαμπούρι που αποδίδεται στη στρατιωτική ζωή, τάχα ότι έδωσε μια διαταγή ο λοχαγός να εκτελεστεί «περί λύχνων αφάς» (σούρουπο) και ο στρατιώτης αργότερα ευπειθώς αναφέρει ότι έφαγε το φιτίλι και το λάδι αλλά ο λύχνος αντιστέκεται! (λύχνο να φας) .

    29 Γιάννης Ι. «ό,τι φάμε, ό,τι πιούμε … »
    Φάγωμεν πίωμεν αύριο γαρ αποθνήσκομεν 🙂

    56 ΓΤ >>κοινώς θα παίξει καρνιβορία νιώθω…
    Βοήθα καλέ μου μη φαγωθούμε μεταξύ μας 🙂

    67 ΣΠ >>το αρχαίο ρήμα «βιβρώσκω», που κάποια από τα παράγωγά του (βρώση, βρώσιμος)
    σκωληκόβρωτος (σκωλήκων βρώμα- βλ σχ.109 )

    «Εφαε η φακή το λάδι
    κι εκατάπιεν το και πάει»
    Για τετελεσμένα

    Το χαραμοφάη σα να μην είδα.
    Τριχοφάγος, σκουπιδοφάγος,

    Φαγόπυρον το εδώδιμον (Fagopyrum esculentum) ή κοινώς φαγόπυρο
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A6%CE%B1%CE%B3%CF%8C%CF%80%CF%85%CF%81%CE%BF%CE%BD_%CF%84%CE%BF_%CE%B5%CE%B4%CF%8E%CE%B4%CE%B9%CE%BC%CE%BF%CE%BD

  150. Πάνος με πεζά said

    «Έφαγα φέσι» ή «έφαγα πιστόλι», δηλ. με άφησαν απλήρωτο.
    Φυσικά τρώμε και χρόνο όταν φεύγει σπάταλα, «έφαγα δυο ώρες να σε περιμένω». «έφαγα τη ζωή μου» κλπ.

  151. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    146 >>τρωμερά όσα τρώμε
    τα τρώμε και μας τρώνε 🙂

  152. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    @145:
    Ναι, γι’ αυτό έβαλα το διπλό ερωτηματικό στον Μπακάλη!
    Δες την εικόνα του 45αριού της ΛΥΡΑΣ (εκτέλεση Μπέλλου). https://img.discogs.com/SWnVmZPZ6E8jT_CUa1duw_blP9g=/fit-in/600×824/filters:strip_icc():format(jpeg):mode_rgb():quality(90)/discogs-images/R-10218624-1522362560-5942.jpeg.jpg
    Θα έπρεπε, βέβαια, να γράφει κάτι σαν: Διασκευή ή Ενορχήστρωση ή … Μπ. Μπακάλη. (Αλλά, για τις λαθροχειρίες κλπ στα μουσικά μας πράγματα έχουμε «φαγωθεί» να μιλάμε…)

  153. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ο φαγωμένος έχει διπλή- αντίθετη σημασία, όπως ο φανταστικός.

    Μου τα φάγανε οι γυναίκες , μου τα φάγανε

  154. Πάνος με πεζά said

    Κι ένα ρομαντικό γεύμα…

  155. Αιμ said

    Η Μαρμάγκα έφαγε βαρυσήμαντο σχόλιο μου. Στο λαιμό να της κάτσει 🙂

  156. Γιάννης Ιατρού said

    149β: ΕΦΗ
    Βάλε το ολόκληρο ρε συ, με εικονογράφηση και πηγή, να ξέρουμε την προέλευση 🙂

  157. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>φαγητό/φαητό στ΄Ανώγεια:
    Στο διάολο το πέμπω γω
    συμισακό τσικάλι
    να μαγερεύεις το φαητό
    και να το τρώνε άλλοι
    τραγουδούσε ο Ν. Ξυλούρης

    >>και το φαγί (όπως και από το φιλείν βγήκε το φιλί, και άλλο ένα που δεν το γράφω)
    το πιοτί ! 🙂

    «Κι αν έχεις κι αδερφό γιατρό
    την πέτσα του τυργιού μην τρως»
    ακούω ακόμη τη φωνή της γιαγιάς μου για να καλοκαθαρίζω το τυρί. Τυρί εννοούμενο το «βοσκίστικο» κεφαλίσιο (κατάμαυρο απέξω, καλά αλειμμένο με ένα παχύ λιγδιάρικο υλικό για προστασία του από τη σήψη στο μιτάτο (το σπίτι του βοσκού).

    155 >>Η Μαρμάγκα έφαγε βαρυσήμαντο σχόλιο
    θα βαρυστομαχιάσει 🙂
    Κλασικά όταν ακούω ανάλογο π.χ. μου φαγε όλες τις μονάδες, τα κέρματα κλπ συμπληρώνω, που να μην τις χωνέψει.

  158. Corto said

    131 (ΜΙΚ_ΙΟΣ):
    Συγγνώμη για την παρέμβαση, αλλά επειδή έχουμε αναφερθεί στο παρελθόν σε αυτό το τραγούδι (στρίβε λόγια) καλο είναι να διευκρινιστεί ότι δεν είναι σμυρναίικο, αλλά επιθεωρησιακό, με μουσική ίσως του Τέτου Δημητριάδη και στίχους του μεγάλου κωμικού και επιθεωρησιογράφου Ζάχου Θάνου.

  159. paolodrosi said

    Εφαγα προλογο. Μασησα.
    Μασαω, δεν μασαω.

    Επισης το γνωστο συνθημα τον οπαδων του ΠΑΟΚ,
    ΠΑΟΚ εμπρος και προλογο μην τρως, κλπ κλπ

    Τζι ?

  160. Μαρία said

    156
    Κι αυτό σε παραλλαγή του Απ. Παύλου μας το έμαθαν στο κατηχητικό. Ει νεκροί ουκ εγείρονται, φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γάρ αποθνήσκομεν.

  161. Σαρδανάπαλος said

    Μπαίνω σήμερα αργά, αλλά βλέπω ότι προλάβατε και τάπατε όλα εσείς. Εγώ θα πώ ένα πικάντικο που σίγουρα θα εντυπωσιάσει αρκετούς αναγνώστες: Ίδιας ετυμολογίας με το «τρώγω» είναι ΚΑΙ η «τρώγλη» που στα αρχαία ελληνικά σήμαινε τρύπα (που φιάξανε τρώγοντας ποντίκια και άλλα ζώα). Ωστόσο, «τρώγλη» στα αρχαία ελληνικά ήταν και ο ΠΡΩΚΤΟΣ, εξ ού και η περίφημη λέξη «δασύτρωγλος» που εσήμαινε «δασύπρωκτος» («δασύπρωκτους» αποκαλούσε ο Πλάτων τους Κυπρίους, γιατί είχαν πυκνή τριχοφυΐα στον πρωκτό, όπως άλλωστε και στις μέρες (η τρισχιλιετής συνέχεια που λέγαμε)

    Αναρτώ τα σχετικά λήμματα από Liddell-Scott, για να μή νομίσουν κάποιοι αδαείς ότι τα βγάζω όλα αυτά από το μυαλό μου

    Η λέξις «δασύτρωγλος» (= ο έχων τριχοφυΐα στον πρωκτό) συναντάται σε ένα εκπληκτικό ποίημα του Μελεάγρου από την Παλατινή Ανθολογία, που αποτελεί ΥΜΝΟ προς τον ετεροφυλόφιλο έρωτα. Το αναρτώ στο πρωτότυπο, στην αγγλική μετάφραση Loeb (σ.σ.: που ομολογουμένως είναι ανεπαρκής, λόγω πολιτικής ορθότητος) και στην νεοελληνική μετάφραση που βρήκα σε κάποιο βιβλίο. Νομίζω πως όλοι θα συμφωνήσετε ότι πρόκειται για ποιητικό αριστούργημα, που μάς κρύβανε επί 200 χρόνια στα ελληνικά σχολεία, για να μή στεναχωρεθούν οι παπάδες και οι ομοφυλόφιλοι…

    ΥΓ: Την θαυμάσια νεοελληνική μετάφραση του αριστουργήματος του Μελεάγρου που ανακάλυψα, την βάζω και σε κανονικό κείμενο, αφ’ ενός μέν για να γκουγλίζεται, αφετέρου δε για να την κρατήσουν στο αρχείο τους οι μερακλήδες αναγνώστες (gpoint, Ιατρού, Πέπες, Λουκρητία, Λεώνικος κλπ.). Αντικαθιστώ την λέξη «φλέρτ» της φωτοτυπίας με τη λέξη «νταραβέρι», γιατί αποδίδει καλύτερα το νόημα…

    Ξεγράφω από τα ομορφόπαιδα τον Θήρωνα.
    Κι ο άλλοτε φλογερός Απολλόδοτος
    Τώρα εξαντλήθηκε σαν καμμένο ξύλο

    Γυναίκας έρωτα γουστάρω!..
    Το νταραβέρι με τους πούστηδες
    που έχουν μαλλιαρούς κώλους,
    το αφήνω στους κατσικογάμηδες βοσκούς…

  162. Ιωάννα said

    Αγαπητοί φίλοι, καλησπέρα,

    Μετά από 72ωρη απουσία, αποφάσισα απόψε να παρέμβω για να προστατέψω τον αγαπητό κ. Σαραντάκο από τον διασυρμό (μιά που δεν μπόρεσαν τον προστατέψουν επί 12 ώρες οι υπόλοιποι σχολιαστές…), ώστε να μή χαίρονται οι εχθροί του, μπαμπινιωτικοί, ακροδεξιοί και λοιποί τρωγλοδύτες…

    Διευκρινίζω εξ αρχής ότι όλες οι σημερινές γκάφες του κυρίου Νίκου που θα περιγράψω παρακάτω, οφείλονται στις πενιχρές γνώσεις της Θείας Ελληνικής Γλώσσης (αν και διδάχτηκε αρχαία στη Ιωνίδειο επί Χούντας…), αλλά και στην έλλειψη χρόνου που δεν του επέτρεψε να ψάξει το Liddell-Scott (ή έστω το Ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη) πρίν συνθέσει το παρόν γονατογράφημα…

    Γράφει ο κ. Σαραντάκος:

    1) Αλλά, κύριε Νίκο μου, το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει και θα το είχατε αμέσως καταλάβει, αν οι τόσες ασχολίες σας σάς επέτρεπαν να ανοίξετε το Liddell-Scott: Ο αόριστος του «εσθίω» ήταν «έφαγον» και αποτέλεσε αργότερα τον αόριστο του «τρώγω»…

    2) ΕΠΙΣΗΣ: Το φαγητό δεν είναι βυζαντινή λέξις. Ως «φάγημα» ήταν εν χρήσει στους αρχαίους Έλληνες της εποχής του Χριστού, όπως αποδεικνύουν πλήθος αποσπασμάτων. Παραδείγματος χάριν, γράφει ο Αθήναιος στους «Δειπνοσοφιστές», περιγράφοντας την γεύση του σκαντζόχοιρου: «ὦ φάγημα μιαρόν, οὔτε μὴ νῦν σε ἀφέω μαλθακισθεὶς οὔτ’ αὖτις ἔτι λάβοιμι.»

    Που σημαίνει: «Ω φαγητό μιαρό, ούτε τώρα θα σε αφήσω επειδή μαλακίστηκα, ούτε θα σε ξαναφάω»!..

    3) ΕΠΙΠΛΕΟΝ: Αν είχατε ανοίξει το L-S, θα ξέρατε πως η κοσμαγάπητη λέξις «φαγάς» (= λαίμαργος κλπ.) ήταν ήδη εν χρήσει τον Χρυσούν Αιώνα του Περικλέους και την πρωτοβρίσκουμε σε χαμένη κωμωδία του αγαπημένου σας (επειδή κατέγραψε το «βή – βή» των προβάτων και έδωσε επιχειρήματα στους Ερασμίτες) κωμωδιογράφου Κρατίνου

    ΑΝΑΡΤΩ, κύριε Νίκο, τα λήμματα «τρώγω» + «φαγείν» από το Liddell-Scott (ελληνική έκδοσις Ανέστη Κωνσταντινίδη), που δεν προλάβατε να συμβουλευτείτε, ώστε να μή περιπέσετε στο αποψινό μπαράζ λαθών. Όπως θα δείτε, τεκμηριώνουν όλα όσα έγραψα ήδη…,

    4) Το ακόμα ΠΙΟ ΣΟΒΑΡΟ είναι άλλο: Γράφετε, κ. Σαραντάκο, άρθρο για το «τρώγω, εσθίω, φαγείν» κλπ. ΚΑΙ ΔΕΝ ΛΕΤΕ στους αδαείς αναγνώστες σας αυτό που αναφέρει ακόμη και ο Μπάμπι στο Ετυμολογικό του: Ότι, δηλαδή, το «τρώγω» σήμαινε τρώω ωμές τροφές και ήταν διαφορετικό απο το «εσθίω» και το «φαγείν», που ήδη χρησιμοποιεί ο Όμηρος στην «Οδύσσεια». Όπως επισημαίνει και ο ελληνόψυχος Μπάμπι, ο πρώτος που χρησιμοποιεί το «τρώγω» με την έννοια του «εσθίω» είναι ο κωμικός ποιητής Εύπολις (5ος αιών π.Χ.) στο περίφημο απόσπασμά του που ρωτάει: «τοσούτος το μέγεθος ιχθύς τρώγεται;»

    Προκειμένου να πειστήτε, ΑΝΑΡΤΩ, κύριε Σαραντάκο, τί γράφει ο «Αντιαττικιστής» (σ.σ.: Λεξικό του 2ου μ.Χ. αιώνος γραφέν υπό ανωνύμου). Τα σχόλια από κάτω είναι του σχολιαστή του «Αντιαττικιστού»

    Υστερόγραφο: Όσοι θέλουν να κατεβάσουν το εκπληκτικό Λεξικό «Αντιαττικιστής» με άλλα 5 εκπληκτικά αρχαιοελληνικά Λεξικά («Εκ των Φρυνίχου», «Περί Συντάξεως», «Δικών Ονόματα», «Λέξεις Ρητορικαί» και «Συναγωγαί Λέξεων Χρησίμων», άς ΚΑΤΕΒΑΣΟΥΝ τον μνημειώδη 1ο τόμο (1.550 σελίδες) του «Ανέκδοτα Ελληνικά» που εξέδωσε το 1814 στο Βερολίνο ο ελληνόψυχος καθηγητής Immanuelis Bekkeri.

    Εννοείται ότι τα αρχαιοελληνικά αυτά Λεξικά ΟΥΔΕΠΟΤΕ έχουν εκδοθεί στα Νεοελληνικά από τους αλητάμπουρες λεξικογράφους μας, διότι κρύβουν ανεκτιμήτου αξίας θησαυρούς. Απόδειξις ότι στα 10 χρόνια λειτουργίας του παρόντος Ιστολογίου ουδείς ποτέ τα παρέπεμψε σε αυτά!..

  163. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Σανοφάγοι , λωτογάφοι .

  164. Αιμ said

    Και η φαγάνα βέβαια

    http://t0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcThzCDnO15OORDmLFJQqNG39Z25okNmxKMTWIxosdJ6cZ9xAXN2gLaGeQ8

  165. Τελικά, έχουμε βρει από πότε προτρέπουμε να περιμένουμε να φάμε γλαρόσουπα, ή γλάρο, γενικότερα, και γιατί; Ο Ζάχος/Παπαζαχαρίου την έχει στην έκδοση του 1999 «Λεξικό της ελληνικής αργκό, αλλά δεν ξέρω αν υπάρχει στου 81 το Λεξικό της Πιάτσας του ίδιου. Κι εγώ τέλος του προηγούμενου αιώνα θα την έμαθα, αλλά δεν ξέρω αν πάει πολύ πιο πίσω -θαρρώ πως όχι. Δεν την θυμάμαι σε στίχους, δεν την θυμάμαι σε ταινία ή θέατρο, δεν υπάρχει εύρημα στο σώμα εφημερίδων της ΕΒΕ, ούτε παλιότερο του 1999 στα γουγλοβιβλία. Στον Ιστό από το 2005 και μετά.

  166. sarant said

    Ευχαριστώ πολύ για όλα τα νεότερα σχόλια!

  167. Μαρία said

    165
    Μήπως είναι απο μίκι μάους, κόμικς δηλαδή; Κι εγώ δεν τη θυμάμαι απο παλιά.

  168. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    Ο Φόβος τρώει τα σωθικά (Ρ.Β.Φασμπίντερ)

    Βάλε φωτιά σ΄ό,τι σε καίει σ΄ό,τι σου τρώει την ψυχή…
    v.o : εκτός από τη μάνα σου !* 🙂

    *Από τουίτερ

  169. Σαρδανάπαλος said

    (162): Μπράβο, κορίτσι μου. Εκπληκτικό σχόλιο!..

  170. sarant said

    165 Με μεγάλη βεβαιότητα το θυμάμαι από το γυμνάσιο. Επίσης το έχει το Λεξικό της Πιάτσας του Ζάχου.

  171. Πέπε said

    @159
    > > μασάω, δε μασάω

    Και γι’ αυτό υπάρχει ανάλυση στο σλανγκ.γκρ, που εξηγεί γιατί το παλιότερο «δε μασάω» σημαίνει ό,τι το νεότερο «μασάω»: https://www.slang.gr/lemma/12113-masao

  172. 167: Από τηλεόραση τίποτα;

  173. Ιωάννα said

    (169). Ευχαριστώ, και το δικό σας είναι θαυμάσιο (161). Με εντυπωσιάσατε. Δεν τάξερα καθόλου αυτά

  174. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    165,167 σα να είχα ακούσει ότι έτσι λένε οι ναύτες για το κοτόπουλο που συχνά τρώνε/τρώγανε στο Π.Ν. Παραλλαγή «γλάρο με φύκια» (υποτίθεται με μακαρόνια). Μπορεί όμως να είναι και τελείως φτιαχτό από κάποια παρέα αυτό που θυμάμαι.

  175. ΣΠ said

    165
    Υπάρχει σε στίχο του Λουκιανού Κηλαηδόνη από το 1979, αλλά σίγουρα είναι παλιότερο.
    http://www.stixoi.info/stixoi.php?info=Lyrics&act=details&song_id=77019&hl=%CF%86%CE%B1%CE%BC%CE%B5aaa%CE%B3%CE%BB%CE%B1%CF%81%CE%BF

  176. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    175 και ο Κ. Καφάσης το 1978 στο δίσκο «Σ’ αγαπώ» λέει τραγουδούσε
    θα περάσω να σε πάρω,
    κοίταξε μη φας,
    θα φάμε γλάρο.

  177. Pedis said

    σαρκοφάγος, λ.χ. ζώον σαρκοφάγο/φυτοφάγο αλλά και η σαρκοφάγος …

    επιπλέον, σκατοφάγος, όρος ήδη σε χρήση στα αρχαία ελληνικά, έχει βαφτιστεί και το ψαράκι Scatophagidae, αλλά με τη μοντέρνα έννοια για όποιον τρώει (από ανάγκη, επειδή είναι φτηνά, ή από γούστο επειδή είναι βλαξ) στα μακντόναλντς και τα συναφή.

    Όπως είχε πει και ο Ρουσσώ, όταν οι φτωχοί σταματήσουν να τρώνε (δηλ. να μασάνε) αυτά που τους σερβίρουν τα μμε, θα πεινάσουν και θα φάνε τους πλούσιους.

  178. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «Αδερφοφάδες» του Ν.Καζαντζάκη-1963

    Όμορφα καλοκαιρινά πουλιά είναι οι μελισσοφάδες και οι συκοφάδες. Οι συκοφάντες πάλι όχι 🙂 https://sarantakos.wordpress.com/2011/02/28/sykophant/

  179. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    177 >>σαρκοφάγος, λ.χ. ζώον σαρκοφάγο
    και πτωματοφάγα κάποια όρνεα

  180. gpoint said

    # 158

    Εγώ έγραψα ό,τι μου είχε πει ο Γκολές όταν του ζήτησα να μου παίξει το τραγούδι του Βαμβακάρη. Το ίσως είναι του Δημητριάδη δεν λέει τίποτε, όταν λέμε πως ένα τραγούδι είναι σμυρνέικο, θρακιώτικο, ρουμελιώτικο, δημοτικό, παραδοσιακό, κάποιος τόγραψε που δεν τον ξέρουμε με βεβαιότητα.

  181. gbaloglou said

    162 (4) Στην Διήγηση των Τετραπόδων πάντως … ο λύκος λέει στο άλογο «ωνείδισας δε και εμέν πως εσθίω τους όνους» (814) — ‘όνος ταρτάρ’, θα λέγαμε σήμερα 🙂

  182. Πέπε said

    Να συγχαρώ τον εκλεκτό εαυτό μου για το μνημειώδες σχόλιο #182.

  183. Πέπε said

    Το ίσως είναι του Δημητριάδη δεν λέει τίποτε, όταν λέμε πως ένα τραγούδι είναι σμυρνέικο, θρακιώτικο, ρουμελιώτικο, δημοτικό, παραδοσιακό, κάποιος τόγραψε που δεν τον ξέρουμε με βεβαιότητα.

    Δεν πάει έτσι.

    Κατ’ αρχήν, άλλο το σμυρναίικο άλλο τα υπόλοιπα. Σμυρναίικο σημαίνει ένα μουσικό ύφος, που καλλιεργήθηκε από επώνυμους συνθέτες-στιχουργούς-τραγουδιστές-μουσικούς, που στην πλειοψηφία τους ήταν όντως Σμυρνιοί. Θρακιώτικο ή ρουμελιώτικο συνήθως εννοούμε δημοτικό.

    Το δημοτικό τραγούδι δεν «το έγραψε κάποιος που δεν τον ξέρουμε» (και μάλιστα «με βεβαιότητα», λες και έχουμε έντονες υποψίες αλλά απλώς ακόμη δεν είμαστε σίγουροι). Για να το κάνω κάπως χειροπιαστό: παραλλαγές του ίδιου τραγουδιού, στη Θράκη τραγουδιούνται με στίχους σε θρακιώτικο ιδίωμα και με μουσική θρακιώτικη, και στην Κρήτη ξερωγώ σε κρητικό ιδίωμα και κρητική μουσική. Πολύ συχνά μάλιστα, η θρακιώτικη μελωδία είναι η ίδια με άλλων θρακιώτικων τραγουδιών και η κρητικιά αντίστοιχα. Προφανώς εδώ δεν τίθεται θέμα ατομικής δημιουργίας όπου απλώς αγνοούμε το όνομα του δημιουργού!

    Το «Στρίβε λόγια» είναι τελείως άλλη περίπτωση. Ξεκάθαρα ατομική δημιουργία, αλλά με ερωτηματικά ως προς τον στιχουργό.

  184. Alexis said

    O Buttman κάνει καμάκι στον εαυτό του! 😂

  185. Alexis said

    #182: Ακόμα καλύτερα:
    Συγχαίρω το εκλεκτό μονομελές επιτελείο μου (εμού συμπεριλαμβανομένου) για το μνημειώδες σχόλιο 185 😊

  186. Alexis said

    Έφηβος ών, εν έτει 1980-81, σύχναζα σε «ουφάδικο»* της γειτονιάς μου, επιδιδόμενος σε ψυχαγωγικά τε άμα και τεχνικά παίγνια, όπως «πάκμαν», «break out» κ.ά. Ιδιοκτήτης του καταστήματος ετύγχανε κύριος ονόματι Τάκης επονομαζόμενος και «Φρόγκι» από τους νεαρούς θαμώνας.
    Όταν το μηχάνημα έπαιρνε μεν το τάλιρο αλλά δεν ξεκίναγε το παιχνίδι, φαινόμενο λίαν συχνόν δεδομένου ότι τα μηχανήματα ήσαντε ματρακάδες του κερατά 😊, ο παθών έπαιρνε κλαψιάρικο ύφος και πήγαινε στον καταστηματάρχη παραπονούμενος: «Τάκη μου τό ‘φαγε!».
    Ο Τάκης, αφού επιθεωρούσε, και καλά, το ένοχο μηχάνημα, αποφαινόταν τελικώς υπέρ του παθόντος και απένειμε δικαιοσύνην, αποδίδοντάς του το χαμένο τάλιρο.
    Ενίοτε συνόδευε την εμβριθή του επιθεώρηση με γκρίνια και παραινέσεις προς τους νεαρούς παίκτας: «Άμα σας τα τρώει, μην τα κλωτσάτε τα μηχανήματα, να έρχεστε σε μένα και να μου το λέτε!»

    *το μαγαζί με βίντεο γκέιμς στα 80ς, για τους νεότερους.

  187. Κιγκέρι said

    Τον τελευταίο καιρό διαβάζω τα άρθρα το πρωί της επόμενης μέρας, οπότε με προλαβαίνετε οι υπόλοιποι στα σχόλια και μένω με το δάχτυλο στο στόμα!
    Σήμερα όμως μπορώ να προσθέσω δύο λαϊκές συμβουλές του παππού μου:
    – Με πολλούς δούλευε και με λίγους τρώγε!
    – Όπου βρεις φαΐ κάτσε φά’ το, όπου βρεις δουλειά κάτσε κάν’ την κι όπου βρεις ξύλο σήκω φύγε!

  188. nikiplos said

    Να μπει και το ψοφιμοφάγος των Αέρα Πατέρα, για τους ρέκτες της ελληνικής underground σκηνής των 90ς…

  189. nikiplos said

    187@, για λόγους επιβίωσης αρχές 90ς κρατούσα ένα ουφάδικο στο Παγκράτι. Η πιο ψυχοφθόρα εργασία που έχω κάνει… τελείως χασομεράδικο και συναναστροφή με κάθε καρυδιάς καρύδια…

    Επειδή είχα κάνει και μάθημα σε κάποιους με φώναζαν «δάσκαλο».

  190. Παναγιώτης Κ. said

    Και η παροιμία: Δούλεψε για να φας και κλέψε για να έχεις.

    «Φάτε πιείτε και γλεντάτε όλοι βρε παιδιά
    όποιος πάει στον άλλο κόσμο δεν ξαναγυρνά».
    Στίχοι από ηπειρώτικο ( νεο;)δημοτικό τραγούδι.

    Νομίζω ότι έκανε καλή δουλειά η συλλογική γνώση του ιστολογίου. 🙂

  191. Παναγιώτης Κ. said

    @189. Αχά!
    Νόον ανθρώπων έγνω!

  192. gpoint said

    # 182

    Ναι, αλλά να σε συγχαρεί κι αυτός !! ολα κι όλα όχι μονόπλευρα πράματα !

  193. sarant said

    182-185 Ζηλεύετε που τα σχόλια των άλλων έχουν ευρύτερη αποδοχή!

  194. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    190 και , δώστε του χορού να πάει τούτη η γης θα μασε φάει

  195. Πέπε said

    193
    Δεν την έχουμε ανάγκη την ευρύτερη αποδοχή, εμείς έχουμε μακρύτερη.

  196. Konstantinos said

    Εφαγε χωμα.
    Εφαγε. Ηττα.
    Φαγαμε τον αγλεουρα τον περιδρομο
    Το τσιμπουσι ποσο παλια λεξη ειναι; Πως δημιουργηθηκε;

  197. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    196Konstantinos
    >>αγλέουρας, περίδρομος
    https://sarantakos.wordpress.com/2010/10/27/skasmos2/

    >>τσιμπούσι
    Οι περισσότερες από τις «ωραίες πλην άπιστες» ετυμολογίες καταρρέουν αν κανείς ανοίξει ένα λεξικό –μερικές όμως αντέχουν στο χρόνο, και μ’ ένα τέτοιο παράδειγμα θα τελειώσουμε. Πριν από καμιά εκατοστή χρόνια, πίστευαν ότι το τσιμπούσι είναι αντιδάνειο, διότι ναι μεν είναι δάνειο από την τουρκική λέξη cümbüs αλλά η τουρκική λέξη προέρχεται δήθεν από το αρχαίο συμπόσιον. Στην πρωτοποριακή εργασία του για τα αντιδάνεια, γύρω στο 1920, ο Άνταμ Μάιντχοφ αποδεικνύει ότι η λέξη δεν είναι αντιδάνειο διότι η τουρκική λέξη έχει περσική αρχή. Μόνο που έκανε το λάθος να συμπεριλάβει στην εργασία του τα ψευδή αντιδάνεια ανακατεμένα με τα αληθινά αντιδάνεια και, το χειρότερο, να γράψει την εργασία του στα γερμανικά, οπότε πολλοί συνέχισαν να περιλαμβάνουν το τσιμπούσι στα αντιδάνεια διότι έβλεπαν μεν τη λέξη στη συλλογή του Μάιντχοφ αλλά δεν κάθονταν να διαβάσουν την ανάλυση (που ήταν γραμμένη στα γερμανικά, γλώσσα δύσκολη). Δυστυχώς στο ίδιο λάθος έπεσε και ο Ανδριώτης στο λεξικό του, αν και είχε τη σύνεση να δώσει με επιφύλαξη τη λανθασμένη εκδοχή. Το λάθος διαιωνίζεται από λεξικό σε λεξικό, ακόμα και στην πρώτη έκδοση (και στην ανατύπωση) του Λεξικού Μπαμπινιώτη. Αργότερα βγαίνει το Λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη, που δίνει τη σωστή ετυμολογία, και μερικά χρόνια αργότερα η δεύτερη έκδοση του Λεξικού Μπαμπινιώτη δίνει κι αυτή το σωστό. Στα τέλη του 2006, αρκετά χρόνια μετά, στην τηλεοπτική εκπομπή «Ομιλείτε ελληνικά;» που γυρίζεται με την ενεργό συμμετοχή του Γ. Μπαμπινιώτη, η παρουσιάστρια ρώτησε μια παίκτρια για την ετυμολογία της λέξης τσιμπούσι, και τη βαθμολόγησε σωστά όταν η παίκτρια, βοηθούμενη από την παρουσιάστρια, ανέφερε ως αρχή της λέξης το «συμπόσιο». Μάλιστα, στη συνέχεια η παρουσιάστρια έβαλε θέμα ορθογραφίας, ότι δηλαδή αφού το τσιμπούσι ετυμολογείται από το συμπόσιον, μήπως πρέπει να γράφεται με ύψιλον; Και ως «Εφετείο» ο κ. Μπαμπινιώτης αποφάνθηκε ότι αν πράγματι το τσιμπούσι ετυμολογείται από το συμπόσιον, όπως έχει υποστηριχτεί, τότε πρέπει να γραφτεί με ύψιλον. Οπότε, αναρωτιέμαι, αν μια εκπομπή που υποτίθεται ότι διδάσκει σωστά ελληνικά διασπείρει αποδεδειγμένες ανακρίβειες και αν ο επιφανέστερος έλληνας γλωσσολόγος δεν διαψεύδει τους γλωσσικούς μύθους, τότε γιατί να κατακρίνουμε τον καημένο τον ελλαδέμπορα που ετυμολογεί το φραπέ εκ του ραπίζω (και F το δίγαμμα, λέει); Τουλάχιστον αυτός μας κάνει να γελάμε.
    https://www.sarantakos.com/language/wrapistes.html

  198. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το φαγανιάρη (και το φαγανιάρικο) δεν είπαμε.
    https://www.slang.gr/lemma/22280-faganiaris
    παράδειγμα https://twitter.com/belzeboulis/status/1143975854374084609

  199. Corto said

    180 (Gpoint):
    Όπως ακριβώς γράφει και ο Πέπε στο σχ.183, το τραγούδι πρέπει να θεωρηθεί ατομική δημιουργία.
    Για την πατρότητα των στίχων είμαστε σίγουροι: είναι του Ζάχου Θάνου.
    Για την απώτερη προέλευση της μουσικής υπάρχει πράγματι αμφιβολία, δεδομένου ότι ο Τέτος Δημητριάδης συχνά διασκεύαζε προγενέστερες μελωδίες, και ενδεχομένως κάποια μέτρα της να εμφανίζονται και σε παραδοσιακά κομμάτια της ανώνυμης δημιουργίας. Αλλά η συγκεκριμένη ηχογράφηση του 1927 αφενός φέρει όνομα συνθέτη (ή έστω ενορχηστρωτή), αφετέρου το ύφος της εκτέλεσης (κιθάρα και φωνή) παραπέμπει στα τραγούδια της επιθεώρησης ή του μουσικού θεάτρου (όπως θα λέγαμε για το «γιλεκάκι που φορείς» των Σπύρου Ολλανδέζου και Γιάννη Θεοδωρίδη, μολονότι επιβεβαιωμένα εμπεριέχει μέτρα από παραδοσιακή μελωδία).
    Τραγούδι της ανώνυμης δημιουργίας (σμυρναίικο ή πολίτικο) μπορεί να θεωρηθεί το «τίκι τίκι τακ» που επίσης επανέφερε ο Μάρκος την δεκαετία του ’60.

  200. Πέπε said

    199:

    > > Για την πατρότητα των στίχων είμαστε σίγουροι: είναι του Ζάχου Θάνου. Για την απώτερη προέλευση της μουσικής υπάρχει πράγματι αμφιβολία…

    Σόρι, από αβλεψία είπα το αντίστροφο.

    Η ίδια μελωδία υπάρχει ως ανώνυμο οργανικό στη Μυτιλήνη (https://www.youtube.com/watch?v=wSN-m_jgjz4). Αλλά αυτό δεν αποδεικνύει τίποτε: στη δημωδη μουσική της Μυτιλήνης υπάρχει μεγάλη «δευτερογενής προφορική παράδοση», δηλαδή τραγούδια που ξεκίνησαν από τον μεσοπολεμικό φωνόγραφο αλλά έκτοτε περνάνε από γενιά σε γενιά προφορικά, με τον καθένα να προσθαφαιρεί κι από κάτι χωρίς όμως να γίνουν και τελείως αγνώριστα. Άρα θα μπορούσε κι αυτή η μελωδία να προέρχεται από το Στρίβε λόγια.

    Πάντως εγώ πιστεύω ότι είναι προσωπική σύνθεση κάποιου. Ο τρόπος που παίζει με τα μέτρα, κάνοντας το εννιάσημο να δίνει άλλοτε την εντύπωση ότι αρχίζει με τριάρι κι άλλοτε ότι τελειώνει, χωρίς να καταλαβαίνεις πότε έγινε η αλλαγή, είναι υπερβολικά πονηρός για λαϊκή μελωδία. Συναντάμε παρόμοια κόλπα και σε μερικά εγνωσμένως δημώδη εννιάρια (Της τριανταφυλλιάς τα φύλλα, Όπου δεις δυο κυπαρίσσια), αλλά όχι στον ίδιο βαθμό.

    Η λαϊκή παράδοση δεν κοιτάει ποτέ να σε εκπλήξει, το αντίθετο επιδιώκει. Όλοι οι στίχοι και όλες οι μελωδίες ακολουθούν το πρότυπο παλιότερων στίχων και μελωδιών. Μόνο ο εξατομικευμένος δημιουργός είναι πιθανόν να θελήσει να μας κάνει να πούμε «κοίτα ρε τι πήγε και σκέφτηκε!»

  201. Corto said

    200:
    Μπράβο, το ανέλυσες τέλεια!
    Ακριβώς όπως τα γράφεις είναι: το τραγούδι έχει πολύ σύνθετη δομή για να είναι καθαρά δημώδες/ λαϊκό. Γιαυτό έγραψα ότι «ενδεχομένως κάποια μέτρα» να προϋπάρχουν, όπως ας πούμε στο «γιλεκάκι που φορείς». Αλλά σαν συνολικό αποτέλεσμα και εγώ πιστεύω ότι είναι προσωπική σύνθεση.
    Και αν πρέπει να ταξινομηθεί σε κάποια κατηγορία, νομίζω ότι ταιριάζει στην κατηγορία του «επιθεωρησιακού» ρεμπέτικου ή εν πάση περιπτώσει στο ρεμπέτικο «λόγιας» προέλευσης.

    Ειδικά για το γεγονός ότι στην Μυτιλήνη υπάρχουν «τραγούδια που ξεκίνησαν από τον μεσοπολεμικό φωνόγραφο αλλά έκτοτε περνάνε από γενιά σε γενιά προφορικά», θυμάμαι χαρακτηριστικά τους χορευτές του απτάλικου από τον Μεσότοπο, στην εκπομπή Ελλήνων δρώμενα της ΕΤ3, οι οποίοι χόρευαν «τα λεμονάδικα»,του Βαγγέλη Παπάζογλου (παιζόταν μόνο η μελωδία, χωρίς λόγια). Ένας εξ αυτών τραγουδούσε το «μου φαίνεται», επίσης του Παπάζογλου. Είναι σαφές ότι αυτά τα τραγούδια επώνυμης δημιουργίας είχαν περάσει στην τοπική παράδοση του χωριού.

  202. Μανούσος said

    Έφαγα πακέτο

  203. 167: Ίσως ήταν των χαμουτζήδων αρχικά

    170: Του 81, ε; Κι έχει και τη γλαρόσουπα, ή μόνο το γλάρο; Κι η προέλευση; Ίσως ο γλάρος του Καφάση που έγινε επιτυχία τότε το 78-79 (Κομοτηναίος μεν, στίχοι Κώστα Ψυχογιού δε («της γυναίκας η καρδιά είναι μια άβυσσος…»)

    175, 176: Ναι έπρεπε να κοιτάξω και για γλάρο, όχι μόνο για γλαρόσουπα

  204. ΣΠ said

    203
    Την έκφραση «μη φας, θα σφάξουμε γλάρο» την πρωτοάκουσα στις αρχές της δεκαετίας του 70 στην Θεσσαλονίκη. Επίσης παραλλαγές της με άλλα πράγματα που δεν τρώγονται, π.χ., θυμάμαι το «μη φας, θα σφάξουμε ελικόπτερο». Την γλαρόσουπα δεν την είχα ακούσει, πρέπει να είναι αρκετά μεταγενέστερη.

  205. sarant said

    203-204

    Εγώ θυμάμαι τον γλάρο ταυτόχρονα με τη γλαρόσουπα, την ίδια εποχή στην Αθήνα.
    Ο Ζάχος έχει και γλάρο και γλαρόσουπα, αλλά δεν θυμάμαι τώρα τις ακριβείς φράσεις.

  206. Theo said

    Καλημέρα,

    @204:
    Τη φράση «μη φας, έχουμε γλαρόσουπα» την άκουσα το 1971 ή 1972 από Θεσσαλονικιούς σε μια κατασκήνωση στη Χαλκιδική.

  207. Αιμ said

    Την γλαρόσουπα τη λέγαμε από το 70κάτι στο γυμνάσιο. Όταν τόκανε τραγούδι ο Λουκιανός -μη φας έχουμε γλάρο να ρθείς θα φας καλά- το χρησιμοποιούσαν και οι θείοι μας πια

  208. Αγγελος said

    Το «Μη φας!» σαφώς θυμάμαι να λέγεται απο συμμαθητές μου το 1965-70, ακολουθούμενο συχνά από «έχουμε γλαράκια» ή αλλά πράματα που δεν τρώγονται. Θυμάμαι μάλιστα και κάποιον που στο βιβλίο των λατινικών, τον γνωστό στίχο του Οράτιου ruit per vetitum nefas είχε διαγράψει το ne και το είχε κάνει mi. (Τώρα που το σκέφτομαι, κάνανε και Οράτιο στα κλασικά τότε; Εγώ πάντως, σε πρακτικό τμήμα, ποτέ δεν έκανα λατινικά, και ό,τι έμαθα το έμαθα από δική μου διεστραμμένη περιέργεια 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: