Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Υπογλώσσια σφηνάκια Νο 2

Posted by sarant στο 10 Οκτώβριος, 2019


Υπογλώσσια είναι τα φάρμακα που παίρνουμε για την καρδιά, για να μην πάθουμε καρδιακή προσβολή (επειδή μας διαβάζει κι η μαμά μου διευκρινίζω πως ο πληθυντικός είναι της περιγραφής, όχι πραγματικός). Ακόμα, ένα κλισέ σε κάποιους αντρικούς ή αθλητικούς ιστότοπους, όποτε είναι να βγάλουνε καμιά με μπικίνι, είναι να λένε «ετοιμάστε τα υπογλώσσια».

Υπογλώσσια όμως είναι και μια ομάδα γλωσσικών ενδιαφερόντων στο Φέισμπουκ, που φτιάχτηκε στα τέλη του 2017 και στην οποία συμμετέχω.

Σφηνάκια είναι βέβαια οι μικρές δόσεις ποτού, όμως έτσι έχω αποκαλέσει και τα σύντομα άρθρα. Με τη διαφορά ότι σπανίως βάζω σύντομα άρθρα, οπότε δεν θα το θυμάστε. Στα Υπογλώσσια ομως γράφω πότε-πότε σύντομα σημειώματα, που δεν βολεύει πάντοτε να τα εντάξω σε κάποιο άρθρο.

Κι έτσι, το σημερινό άρθρο είναι μια συλλογή από μικρά κείμενά μου από τα Υπογλώσσια, με γλωσσικό δηλαδή ενδιαφέρον, που δεν (θυμάμαι να) τα έχω δημοσιεύσει εδώ στο ιστολόγιο. Κάποια άλλα σχόλια που κάνω εκεί, τα μεταφέρω στα σαββατιάτικα μεζεδάκια, αλλά αυτά εδώ δεν νομίζω να τα ξέρετε. Τα σφηνάκια μοιάζουν αρκετά με τα μεζεδάκια, αλλά διαφέρουν κιόλας σε κάποια σημεία, όπως φαντάζομαι ότι θα φανεί.

Αν σας είναι κάπως γνώριμος αυτός ο πρόλογος, έχετε καλό μνημονικό: έτσι άρχιζε ένα άρθρο του ιστολογίου πριν από 7-8 μήνες, ένα άρθρο όπου αναδημοσίευσα σύντομα γλωσσικά σχόλιά μου από την ομάδα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ. Τελειώνοντας εκείνο το παλιό άρθρο είχα υποσχεθεί (ή απειλήσει) ότι Σε κανα χρόνο, που θα έχω μαζέψει κι αλλα, θα σερβίρω άλλον έναν γύρο! Χτες όμως, καθώς δημοσίευα ένα σχολιο στα Υπογλώσσια συνειδητοποίησα πως το σακούλι έχει γεμίσει κι έτσι προέκυψε το σημερινό άρθρο.

Όλα τα επιμέρους σχόλια, τα σφηνάκια, δημοσιεύτηκαν κατά το εφτάμηνο από τον Μάρτιο έως σήμερα. Δεν τα παραθέτω ακριβώς με αλφαβητική σειρά. Καμποσα τα έχω επεκτείνει, προσθέτοντας (αρκετό) επιπλέον υλικό.

  • Ο καλαμπόρτζος

Στο αστυνομικό μυθιστόρημα «Το φάλτσο μικρόφωνο» της Ελένης Φυσέκη, όπου ο αφηγητής είναι ηχολήπτης στο επάγγελμα, προσέχω την εξής φράση που έχει 3-4 λέξεις αλεξικογράφητες από τα μεγάλα λεξικά μας, που όμως καταγράφονται σε ηλεκτρονικούς γλωσσικούς πόρους:

(Μιλάει για ένα κλαμπ γειτονιάς με στοιχειώδη ηχητικό εξοπλισμό):

Λες και θα ακουγόταν ποτέ μπάσο και μπότα από αυτά τα ηχεία. Αν υποθέταμε πως είχε καμιά σοβαρή λούπα και δεν ήταν ένας από τους πολλούς καλαμπόρτζους που απλά βάζανε μπλιμπλίκια.

Καλαμπόρτζος είναι ο ατζαμής, ιδίως για μουσικό (έχει ήδη αναφερθεί και εξηγηθεί στο βιβλίο η λέξη). Από τα ρομανί, βρίσκω.

Τα άλλα θα τα ξέρετε: λούπα είναι το επαναλαμβανόμενο μουσικό μοτίβο, από αγγλ. loop, διαφορετικό από τη λούπα = μεγεθυντικός φακός (από γαλλ. loupe). Μπλιμπλίκια, εδώ, είναι οι έτοιμοι ήχοι, τα έτοιμα ηχητικά εφέ.

  • αποσυντ… κάτι τέτοιο τέλος πάντων

Στα Στοιχειώδη σωματίδια του Ουελμπέκ βρίσκω τη φράση:

Είχε την εντύπωση πως ανάμεσα στα πόδια του κρεμόταν ένα κομμάτι κρέας που έσταζε και αποσυντίθονταν’ το καταβρόχθιζαν σκουλήκια.

Ο καλός μεταφραστής, αφού έκανε την επιλογή να χρησιμοποιήσει αυτό το ρήμα και όχι μια περίφραση ή άλλο ρήμα (πχ που έσταζε και διαλυόταν) είχε να ξεπεράσει τον σκόπελο του τρίτου ενικού του παρατατικού.

Δεν μπορούσε βέβαια να βάλει το «γραμματικά σωστό» αποσυνετίθετο που συνιστά ο Μπαμπινιώτης στο λεξικό του. Οπότε παρουσίασε έναν αυτοσχέδιο τύπο, τυπικά σε τρίτο πληθυντικό, αλλά ευπρόσωπον.

Σκέφτομαι πως μπορεί να είχαν δίκιο οι παλιοί δημοτικιστές (όχι μάλιστα μαλλιαροί) που αυτόν τον σκόπελο τον απόφευγαν μαστόρικα, παίρνοντας το ρήμα «αποσυνθέτομαι»: ένα κομμάτι κρέας που έσταζε και αποσυνθετόταν.

  • Διέξοδοι με μουστάκια

Στη χτεσινή [20.3.2019] συνέντευξη στη Βίκη Φλεσσα, ο Γ. Μπαμπινιώτης, στο 21.32 της εκπομπής (για όποιον έχει το βίντεο) είπε:

«…στην ελληνική γλώσσα η διτυπία λόγω της διττής μας παράδοσης είναι ευλογία δεν είναι κατάρα· το να έχει περισσότερους τύπους είναι πάντοτε ευλογία διότι είναι διέξοδοι πολλαπλοί της σκέψης.»

Απροσεξία στον προφορικό λόγο, βέβαια -αλλά ίσως να είναι και μια ακόμα ένδειξη πως τα θηλυκά σε -ος είναι ξένο σώμα στην ελληνική.

  • Ακανές

Ένας συνάδελφος στο γραφείο έφερε το πρωί για κέρασμα ακανέδες, το γνωστό σερραϊκό γλύκισμα που θα μπορούσε να περιγραφεί σαν διασταύρωση λουκουμιού και κουραμπιέ, και θυμήθηκα ότι την πρώτη φορά που είχα δει, έφηβος, ένα κουτί γλυκά με την επιγραφή ΑΚΑΝΕΣ ΛΑΪΛΙΑ, είχα αναρωτηθεί ποια είναι αυτή η άλλη γλώσσα που γράφεται με ελληνικό αλφάβητο.

Για τον ακανέ, στον ιστότοπο της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας προτείνεται μια ετυμολογία που θα έκανε περήφανο τον Γκας Πορτοκάλο:

Σήμερα κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά από που προήλθε η ονομασία ακανές. Η ιστορία του χάνεται στην εποχή της Τουρκοκρατίας και ίσως μαζί της χάθηκε και η ιστορία προέλευσης του ονόματός του. Βάσιμη ετυμολογία της λέξης δεν υπάρχει. Παρόλα αυτά όμως υπάρχει μία εκδοχή που ίσως να πλησιάζει περισσότερο την πραγματικότητα. Η λέξη «ακανές» προήλθε, όπως λένε, από την λέξη «ανακατεύω», γιατί το μίγμα χρειάζεται πολύωρο ανακάτεμα και από το κατάφαση «ναι», που έλεγαν πάντα οι δούλοι, οι οποίοι ήταν αυτοί που ανακάτευαν το μίγμα.

Ο ακανές, βέβαια, δεν μπορεί να προήλθε από το «ανακάτεμα» και το «ναι». Πιο πειστική η πρόταση στον ιστότοπο του ακανεδοπαρασκευαστηρίου Ρούμπου, από το hakane helva, το γλυκό του πρίγκιπα (χάνου).

  • Ευτυχώς που δεν με πέταξε

Το πρωί πήγαινα σε μια δουλειά στη γειτονιά και σταματάει δίπλα μου ένα σμαρτάκι, κι ένας μεγαλόσωμος οδηγός, που φαινόταν ακόμα πιο μεγάλος έτσι όπως ήταν χωμένος μέσα στο σμαρτάκι, μου λέει μεγαλόφωνα:

— Υπάρχει κανένα φανάρι να σε πετάξει απέναντι;

Σωπασα απορώντας γιατί να με πετάξει απέναντι το φανάρι, οπότε ο μεγαλόσωμος και μεγαλόφωνος εξήγησε:

— Θέλω να πάω Αθήνα, από ποιο δρομο εχει φανάρι για να βγω στο απέναντι ρεύμα [της λεωφ. Αμφιθέας] που πάει Αθήνα;

Καθησυχασμένος που δεν θα με πέταγε απέναντι το φανάρι, του είπα «Πρώτο δρόμο αριστερά και αμέσως πάλι αριστερά». Πήγε ο άνθρωπος στη δουλειά του, πήγα κι εγώ στη δική μου.

  • Πολωνικά καρκινικά

Σε φιλικό τοίχο είδα αυτή τη φωτογραφία, από την Κρακοβία. Κατά λέξη, «απαγόρευση να ταΐζετε περιστέρια».

Ζakaz είναι η απαγόρευση -στα πολωνικά, όπως και να το διαβάσεις, απαγορεύεται. Ενώ στα ελληνικά, όπως και να το στρίψεις, είναι ΝΟΜΙΜΟΝ.

  • Λεγόταν και το 1978

«Τα νεαρά κορίτσια με πλήττουν», λέει (περίπου) ένας ήρωας στην Κυρία Κούλα του Κουμανταρέα. Δεν τον… χτυπάνε βέβαια. Τον κάνουν να πλήττει, με άλλα λόγια τα βαριέται.

Η σύνταξη αυτή είναι (;) συνηθισμένη σήμερα αλλά το βιβλίο είναι του 1978.

  • Καριώτικο περέτημα

Φίλος από την Ικαρία ανέβασε στον τοίχο του φωτογραφία από τις προετοιμασίες του χωριού για το καλοκαιρινό πανηγύρι, όπου δηλώνει με καμάρι «έτοιμος για το περέτημα». Και εξηγεί: Το πανηγύρι είναι συλλογική υπόθεση του χωριού, η συμμετοχή ενός εκάστου είναι υπηρεσία (περέτημα).

Η λέξη γκουγκλίζεται ελάχιστα.

  • Ερώτηση προς Θεσσαλονικείς

Ή έστω προς Βορειοελλαδίτες. Συχνά μου έχει τύχει να ακούσω φίλους Θεσσαλονικιούς να κοροϊδεύουν τον «αθηναϊκό» παρατατικό σε -αγα πχ μίλαγα, αγάπαγα κτλ.

Η ερώτησή μου είναι αν οι Θεσσαλονικιοί, όταν βρίσκονται εντός έδρας, μεταξύ τους, μπορεί ποτέ να χρησιμοποιήσουν παρόμοιους τύπους του παρατατικού.

Λέτε ή θα λέγατε ποτέ «φύσαγε»;

[Οι περισσότεροι απάντησαν ότι ποτέ δεν χρησιμοποιούν αθηναϊκό παρατατικό, π.χ. μίλαγα, οπότε ακολούθησε δεύτερο ποστ]

Να σας πω για ποιο λόγο έκανα την ερώτηση.

Πολλοί Θεσσαλονικιοί λοιπόν είπαν ότι ποτέ δεν θα χρησιμοποιούσαν τον τύπο «φύσαγε». Κι όμως, το διήγημα «Η πλατεία του Αγιου Βαρδαρίου» του Γιώργου Ιωάννου, εντελώς θεσσαλονικοκεντρικό διήγημα, όπου μάλιστα τα χώνει και στους Αθηναίους, τελειώνει ως εξής:

Και κάποτε θα φυσήξει. Και θα φυσήξει όπως φύσαγε.

Ισως ειναι ο ρυθμός. Πάντως, με εντυπωσίασε.

[Στην ίδια συλλογή διηγημάτων («Το δικό μας αίμα«) ο Ιωάννου χρησιμοποιεί κι άλλον έναν αθηναϊκό παρατατικό: λύσσαγαν.]

  • Σχόλια στα Ανεμώλια

Πριν από καιρό είχα παρουσιάσει δυο παραδείγματα «χαμουτζήδικου παρατατικού» (σε -αγα, πχ φύσαγε) σε διηγήματα του (Θεσσαλονικιού) Γιωργου Ιωάννου.

Διάβασα πρόσφατα τα Ανεμώλια του επίσης Θεσσαλονικού Ισίδωρου Ζουργού, και εντόπισα άλλο ένα παράδειγμα:

…τότε ο χειμώνας ξεκίναγε νωρίς (σελ. 370)

Το βιβλίο έχει γλωσσικό ενδιαφέρον κατά το ότι ο συγγραφέας σκόπιμα χρησιμοποιεί ομηρικές λέξεις στην αφήγηση, που μάλιστα τις έχει και στο τέλος σε γλωσσάρι με παραπομπή σε στίχους του Ομήρου (πχ βοτρυδόν, ζάθεος, θρασυκάρδιος, θούρια αλκή κτλ.)

Πρόσεξα επίσης ένα «καθιερωμένο λαθάκι»:

Ανέχτηκε πάντως *υπέρ του δέοντος* για χρόνια τον Στάθη… (σελ. 265)

Υπέρ το δέον θα έλεγα εγώ -αν ακολουθούσα αυτό το σχήμα.

  • Τόγκα (ή τόνγκα; )

Και τρίτο θεσσαλονικιό. Ακούω συνέντευξη ενός βουλευτή Θεσσαλονίκης, ο οποίος χρησιμοποιεί την έκφραση «άφησαν τόγκα τόσα εκατομμύρια» και συμπληρώνει «έτσι λέει ο λαός μας».

Ο λαός το λέει, ασφαλώς -αλλά, απ’ όσο ξέρω, μόνο ο λαός της Βόρειας Ελλάδας το λέει το «βάζω/αφήνω τόγκα». Κάτω από τα Τέμπη νομίζω πως δεν λέγεται. Νομίζω πως θα λέγαμε «έβαλε φέσι», «άφησε χρέος» ή κάτι ανάλογο. Το ΛΚΝ λημματογραφεί την τόγκα, αλλά το ΛΚΝ, καθώς εκδίδεται στη Θεσσαλονίκη, αποτυπωνει την «κοινή βορειοελλαδική» δηλ. έχει κι άλλες πολλές λέξεις που δεν λέγονται νοτιότερα.

Όσοι είστε παλιοελλαδίτες το λέτε το «βάζω/αφήνω τόγκα»;

[Παλιότερο άρθρο του ιστολογίου με 52 λέξεις της κοινής βορειοελλαδικής από το ΛΚΝ, χωρίς την τόγκα]

  • ΜΕ ΤΑ ΔΥΟ ΑΛΦΑΒΗΤΑ

Στη Χίμαιρα του Καραγάτση, η Γαλλίδα ηρωίδα βλέπει στο λιμάνι ένα ελληνικό καράβι και γραμμένο με κεφαλαία το όνομά του: ΧΙΜΑΙΡΑ. Στην αρχή προσπαθει να το διαβάσει λατινικά και δεν βγάζει νόημα, μετά όμως συνειδητοποιεί ότι είναι ελληνικά (που τα έχει σπουδάσει), οπότε καταλαβαίνει τη λέξη.

Αναρωτιέμαι αν μπορούμε να βρούμε, και πόσο μεγάλες, λέξεις που να είναι υπαρκτές πχ στα ελληνικά γραμμένες στα κεφαλαία με το ελληνικό αλφάβητο και στα αγγλικά γραμμένες με το λατινικό.

Θα χρησιμοποιήσουμε μόνο τα 14 κοινά σύμβολα:

Α, Β, Ε, Ζ, Η, Ι, Κ, Μ, Ν, Ο, Ρ, Τ, Υ, Χ

Για παράδειγμα, το ΒΑΤΗ θα είναι «βατή» στα ελληνικά αλλά bath στα αγγλικά. Το ΤΟΝΕ είναι «τόνε» στα ελληνικά, tone στα αγγλικά. Και ακόμα καλύτερο το ΑΤΟΝΕ, «άτονε» στα ελληνικά και atone στα αγγλικά.

Να μη δεχτούμε περιπτώσεις που είναι εντελώς η ίδια λέξη, πχ ΑΜΟΚ ή ΤΟΤΕΜ.

Ούτε το ΒΕΑΚΗ της Ζουμπουλίας του Παρά Πέντε (έτσι διάβασε το BEACH!)

[Στα Υπογλώσσια δεν βρέθηκε λέξη με περισσότερα από 5 γράμματα που να σημαίνει κάτι και στα αγγλικα και στα ελληνικά. Να δούμε, θα βρεθεί εδώ καλύτερη επίδοση;]

  • Παίζει η κοιλια του ταμπουρά

Η παλιά αυτή έκφραση σημαίνει: είναι πεινασμένος, πεθαίνει της πεινας, τον έχει κόψει λόρδα.

Ο Σουρής έγραφε:

Βασιλιά μου, η κοιλιά μου
παίζει μέσα ταμπουρά

Για σπολλάτη, δώσε κάτι
και σε με τον φουκαρά

Ωστόσο, σημερα δεν νομίζω να χρησιμοποιείται -παρόλο που τη χρησιμοποίησα πρόσφατα στη μετάφραση της μπρασενικής Γυναίκας του Έκτορα. Λέμε πιο συχνά «παίζει η κοιλιά μου ταμπούρλο / μαντολίνο». Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η έκφραση γεννιέται από τα γουργουρητά που βγάζει η πεινασμένη κοιλιά.

Ακόμα πιο ξεχασμένη πρέπει να είναι η έκφραση «παίζει η κοιλιά του Καραΐσκο» δηλ. το τραγούδι «Καραϊσκάκη μ’ αρχηγέ». Τη βρίσκουμε κι αυτήν συχνά στον Σουρή, π.χ.

‘Ελα και συ βρε φουκαρά, πάρε κανένα δίσκο,
κι αν η κοιλιά σου γουργουρά και παίζει Καραΐσκο,
[1897]

Εσείς την ξέρετε την έκφραση με τον ταμπουρά; Τη χρησιμοποιείτε;

  • Cakeism

Εμείς λέμε για την ολάκερη πίτα και τον χορτάτο σκύλο, οι Άγγλοι λένε you can’t have your cake and eat it too.

Στις διαπραγματεύσεις για το Μπρέξιτ εμφανίστηκε κι ο νεολογισμός cakeism, δηλ. η άποψη ότι μπορείς να έχεις και την πίτα ολάκερη και τον σκύλο χορτάτο. Ο όρος διεκδίκησε τον τιτλο της Λέξης του 2018 του λεξικού της Οξφόρδης αλλά τελικά προτιμήθηκε το toxic.

Ο Μπόρις Τζόνσον θεωρείται βασικός εκπρόσωπος του… ολοκληροπιτικού 🙂 πνεύματος.

  • τηρούταν

Στο «Μια φυσιολογική ζωή» του Βασίλη Παλαιοκώστα (του δραπέτη) αναφέρει ότι το 1990 αστυνομικοί και κακοποιοί απέφευγαν να χρησιμοποιούν όπλα για ψύλλου πήδημα και ότι αυτό ήταν «μια άτυπη συμφωνία που τηρούταν και από τις δύο πλευρές».

Με χαρά βλέπω τον ομαλό τύπο να χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο κι έτσι να ξενιζει όλο και λιγότερο.

  • Πορτοκάλι για τα γουρούνια

Καμιά φορά ξεφυλλίζω το Γαλλοελληνικό λεξικό του Ηπίτη, που έχει τεράστιο πλούτο γλωσσικού υλικού, παρωχημένου βέβαια, τόσο στα ελληνικά όσο και στα γαλλικά.

Οπότε, σήμερα, στο λήμμα orange, πορτοκάλι, βλέπω ότι στη γαλλική αργκό του 19ου αιώνα η πατάτα, που τότε ήταν κάτι το σχετικά καινούργιο, είχε αποκληθεί orange à cochons, πορτοκάλι για τα γουρούνια.

Και θυμήθηκα πως αυτό το είχα συναντήσει σε ένα κεφάλαιο του βιβλίου του Μπαλζάκ «Μεγαλεία και δυστυχίες των κουρτιζανων» όπου ο συγγραφέας υμνεί τη ζωντάνια της αργκό:

L’argot va toujours, d’ailleurs ! il suit la civilisation, il la talonne, il s’enrichit d’expressions nouvelles à chaque nouvelle invention. La pomme de terre, créée et mise au jour par Louis XVI et Parmentier, est aussitôt saluée par l’argot d’orange à cochons. On invente les billets de banque, le bagne les appelle des fafiots garatés, du nom de Garat, le caissier qui les signe.

Βέβαια, προ πολλού δεν λέγεται αυτή η έκφραση, αλλά έχει γούστο ότι το «μήλο της γης» (ή και «αχλάδι της γης» στα γερμανικά) χαρακτηρίστηκε «γουρουνοπορτοκάλι».

Στα κινέζικα, πάλι, η πατάτα ονομάζεται «马铃薯» κατά λέξη «αλογοκούδουνο». Βλέπετε γιατί.

Kαι εδώ τελείωσε και η δεύτερη δόση με τα σφηνάκια από τα Υπογλώσσια. Σε τρία τέρμινα, που θα έχω μαζέψει κι αλλα, θα σερβίρω άλλον έναν γύρο!

 

Advertisements

177 Σχόλια to “Υπογλώσσια σφηνάκια Νο 2”

  1. Νέο Kid said

    «Κλέβω» με ονόματα (δεν είπες ότι δεν πάνε! Χα!)
    Beneth- Βενέτη
    Bareth* -Βαρετή

    * Πόλη στην Ινδία, και ένας ροκάς…

  2. 1 Δεν εννοείς τον Σιντ Μπάρετ; Γιατί δεν γράφεται έτσι.

  3. Παναγιώτης Κ. said

    Τόγκα.
    Με επιφύλαξη αναφέρω και την σημασιολογικά ισοδύναμη λέξη «μπατόκι» ή «μπατάκι» που άκουσα εδώ στη Θεσσαλονίκη. Εικάζω ότι προέρχεται από το «μπαταξής».
    Έγραψα «με επιφύλαξη» διότι με ένα πρόχειρο γκούγκλισμα δεν διαφωτίστηκα.

  4. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Ούτως ή άλλως το BARETH έχει το R που είναι μη επιτρεπτό

  5. Η τόγκα από πού βγαίνει; (Δεν την έχω ξανακούσει)

  6. Γς said

    Καλημέρα

    >Ερώτηση προς Θεσσαλονικείς

    Α’ και Β’
    και Ρωμαίους, και Κορινθίους (Α’ και β’) και Γαλάτας

    κσι Εφεσίους, και Φιλιππησίους και Κολοσσαείς και Τιμόθεον (Α’και Β’)

    και Τίτον και Φιλήμονα και Εβραίοίουε

    και Γς [κοινοποίηση cc]

  7. 6 Μου θύμισες μια ατάκα από το «Εκκρεμές του Φουκώ» του Έκο, τρεις φίλοι αναρωτιούνται αν ο Θεός μπορούσε να δημιουργήσει τον κόσμο με τηλεγράφημα:
    – «Γεννηθήτω φως, στοπ. Ακολουθεί επιστολή».
    – Προς Θεσσαλονικείς, υποθέτω.

  8. gpoint said

    Καλημέρα

    Στερινός θάτανε αυτός που έγραψε «αλλά ίσως να είναι και μια ακόμα ένδειξη πως τα θηλυκά σε -ος είναι ξένο σώμα στην ελληνική » μιας και τα (πολύ) περισοτερα νησιά μας είναι θηλυκά σε -ος

  9. sarant said

    5 Το ΛΚΝ λέει
    [ισπαν. tonga `κουκούλα΄]

    8 Μα, αν ρωτήσεις κάποιον νησιώτη θα δεις ότι κανένα νησί δεν έχει λαϊκό όνομα σε -ος. Ή το λένε σε -ο (η Αμοργό της Αμοργός, η Μύκονο-της Μύκονος κτλ.) ή το αλλάζουν (η Αξά, η Συρα, η Μυτιλήνη)

  10. Νέο Kid said

    apeth
    Noun
    (plural apeths)

    A halfpennyworth.
    (Northern England, informal) An affectionate term for a silly or foolish person.
    Origin
    Abbreviation of ha’p’orth, itself an abbreviation of halfpennyworth.

    Verb
    (archaic) Third-person singular simple present of to ape.

    Apeth- Αρετή

    κι ένα με φράση : a path to bath – απάτητο βατή

  11. Costas X said

    Καλημέρα !

    «Λες και θα ακουγόταν ποτέ μπάσο και μπότα…»
    «Τα άλλα θα τα ξέρετε…»

    Μην βάζετε και στοίχημα, έχω συναντήσει πολλούς που δεν τα ξέρουν !

    Το μπάσο είναι η βαθύφωνη, τετράχορδη συνήθως, ηλεκτρική κιθάρα, μια οκτάβα κάτω από την κανονική. Αρχικά bass guitar, αργότερα σκέτο bass.

    Η μπότα είναι το βαθύφωνο μεγάλο τύμπανο στο πάτωμα, που χτυπούν με πεντάλ. Αρχικά γκρανκάσα, αργότερα κάσα, και ίσως μέσα στην δεκαετία του ’70, μπότα.

    Την ίδια εποχή, κάποιοι έλεγαν ακόμη τα πιατίνια που χτυπούν μεταξύ τους με πεντάλ «φούτσιμπαλ», από το foot cymbal. Αργότερα καθιερώθηκε το χάι-χατ.

    Το ρυθμικό ντουέτο μπάσου και ντραμς, πολύ βασικό στην ρέγκε, ονομάζεται από τους Τζαμαϊκανούς «riddim», από κάποια λέξη της τρισχιλιετούς (3Κ) βέβαια ! 🙂

  12. Νέο Kid said

    10. Πάλι γκάφα έκανα με τη φράση…γμτ!
    Διορθώνεται όμως. a path to bath = άρατη το βατή 🙂

  13. Costas X said

    Πριν από πολλά χρόνια, ένας φίλος του αδελφού μου του είπε να βρεθούν στην Καλλιθέα, στην Αγ. Ελεούσα, στο «Πάντεμποϊ». Ο αδελφός μου δεν το ήξερε, ρώτησε κάποιους στην περιοχή, δεν το ήξερε κανείς. Ώσπου είδε την ταμπέλα μιας καφετέριας που ήδη γνώριζε. Έγραφε «ΡΑΝΤΕΒΟΥ» ! 🙂

  14. Γς said

    7;

    >Μου θύμισες μια ατάκα από το «Εκκρεμές του Φουκώ» του Έκο

    Εμένα πάλι την προς Κορινθίους Α΄

    Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον.

    https://caktos.blogspot.com/2013/07/blog-post_3355.html

  15. Γς said

    1:

    Δεν κατάλαβα που μπλέκει το ΒΕΝΕΤΗ αλλά ας βάλω και τον δικό μου Μπένεθ

    https://caktos.blogspot.com/2015/02/blog-post_5.html

    ——-

    Και δεν τα πάω καλά με τις γκρίζες διαφημίσεις.

    Πρόσφατα μάλιστα εξετέθην. Αλλά θα επανέλθω επ αυτού όταν θα μιλήσουμε για σκόνες. Μαύρες άσπρες και ουσίες. Α, και ζυγαριές ακριβείας

  16. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Θα σχολίαζα αλλά έχω να πάω στο κτέο πενθ (ΚΤΕΟ ΡΕΝΤΗ).

  17. sarant said

    10 Ε, τραβηγμένο από τα μαλλιά

  18. μανιατολεσβιος said

    αυτο το ειδες Νικο?
    https://thepressproject.gr/o-gyros-tis-galatias-tou-asterix-tou-ovelix-ke-o-dikos-mas/

  19. Alexis said

    Καλημέρα.
    #1: Η πλάκα είναι ότι ο ΒΕΝΕΤΗΣ ενώ κανονικά η φίρμα του είναι «φούρνος ΒΕΝΕΤΗ» σε κάποια μαγαζιά στις ταμπέλες του γράφει ξενόγλωσσα «ΒΕΝΕΤΗ bakery».
    Ο ξένος που το διαβάζει υποθέτει ότι το μαγαζί το έχει κάποιος κύριος Μπένεθ.

  20. Ποντικαρέος said

    @18 Φίλτατε κάποιοι δεν έχουμε δουλειά και χαζεύουμε όλη τη μέρα στο δίκτυο οπότε σας προλάβαμε https://sarantakos.wordpress.com/2019/05/15/asterix-16/#comment-609042

  21. voulagx said

    #16 Και κατι αγγλοι ψαχνανε να βρουνε την Μπηπόια (=ΒΕΡΟΙΑ)

  22. Γς said

    19:

    Ετσι την πάτησα κι εγώ. Δεν το διάβασες; [Σχ. 15]

    >ας βάλω και τον δικό μου Μπένεθ

    Πάντως χαίρομαι που την έχουν πατήσει κι άλλοι

  23. sarant said

    18-20 Τους ξέρω αυτούς και είχα παρακολουθήσει τις δημοσιεύσεις στο Φέισμπουκ τότε που ταξίδευαν.

  24. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα.

    Ὅταν πρωτοπῆγα στὶς Σέρρες διάβασα τὴν ταμπέλα ΑΚΑΝΕΣ ΒΑΣΑΚΗ καὶ προσπαθοῦσα νὰ καταλάβω τί εἶναι αὐτές οἱ ἀκάνες.

  25. leonicos said

    21

    Και κατι αγγλοι ψαχνανε να βρουνε την Μπηπόια (=ΒΕΡΟΙΑ)

    Μοναδικό

  26. Alexis said

    ΝΟΝΕ, αγγλικά =τίποτα, ελληνικά=νονέ

    #22: Εγώ το «bakery BENETH» το έχω δει στον Πειραιά, έξω από το Τζάννειο.

    Άλλες ελληνο-αγγλικές επιγραφές που προκαλούν σύγχυση:
    ΕΙΔΗ ΒΕΒΕ
    HOTEL ΑΡΕΤΗ

  27. μανιατολεσβιος said

    23. και χαρηκα κι εγω οτι ειπα κατι…

    «άφησαν τόγκα τόσα εκατομμύρια» ειναι απο την ρωμαικη εποχη που ειχαν φεσωσει οι ρωμαιοι τους θεσσαλονικεις, κι εμεινε επειδη φορουσαν τογκα
    https://en.wikipedia.org/wiki/Toga
    κλαυδιους πορτοκαλους

  28. Γς said

    Σφηνάκια. Πετυχημένος τίτλος για μικρά άρθρα, μικρές ιστορίες γενικά. Το είδος που αγαπώ.

    Αγαπώ;

    Αγάπη και τέτοια. Και να δείτε χτες τον Γς με 16 γυναίκες στην ομάδα μας στα ΚΑΠΙ που μιλούσαμε για ευτυχία και έρωτα.

    Αρχισα να λέω για την γλύκα της εκσπερμάτωσης και την λύπη του να παίρνεις τον πούλο.

    Καλά σίγουρα δεν τα είπα έτσι.

    Αρχισα με την πλεζίρ ντ αμούρ που νε ντυρ κ εν μομόν, και
    την σαγκρέν ντ αμουρ, που ντυρ τουτ λα βι

    Τις πέθανα!

  29. Lefteris Miaoulis said

    να προσθέσω τους τύπους Akaneshburg, Ακανία, Ακανομάχος κ.ο.κ Τους λέγαμε κοροϊδευτικά στον στρατό για κείνους που έπαιρναν μετάθεση στις Σέρρες.
    Σε σχέση με το «τογκα» υπάρχει η σχετική έκφραση «πέφτει το χρήμα τάνγκα τούνγκα» στην Πελοπόννησο, είναι μάλλον ηχητικό, δεν ξέρω αν συνδέεται με το τογκα.

  30. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Παλιότερα οἱ πινακίδες μὲ τὰ τοπωνύμια στὶς ἐθνικές ὁδοὺς ἦταν δίγλωσσες. Πηγαίνοντας πρὸς Κόρινθο διάβαζες:

    ΜΕΓΑΡΑ
    MEGARA

    καὶ μετά:

    ΚΙΝΕΤΑ
    ΚΙΝΕΤΑ

    Κι ἔλεγα, ὅποτε ἀναφερόμουν στὸ μέρος αὐτό:

    Θὰ πᾶμε στὴν Κινέτα-Κινέτα (κατὰ τὸ καρέτα-καρέτα).

  31. B. said

    Προφανώς και δεν πολυγκουγκλίζεται το περέτημα – δε γίνεται να περετάς και γράφεις στο ίντερνετ ταυτόχρονα (προσπάθησε και ο γνωστός σας στο πανηγύρι φέτος αλλά κάτι από τα δύο δεν έκανε καλά).

    Σ.Σ. Το περέτημα, εννοείται…

    (Το ρήμα είναι περετώ, btw, αλλά άμα σχολάσει πια το πανηγύρι λες ‘ποπερέτησα (κάτι σαν «αφυπηρέτησα») – το αρχικό «α» δεν ακούγεται).

  32. Alexis said

    #21: Η μεγαλύτερη ελληνική πόλη που γράφεται με το «ελληνο-λατινικό» αλφάβητο είναι νομίζω η ΚΑΤΕΡΙΝΗ.
    Δεν ξέρω πώς θα την διάβαζε ένας αγγλόφωνος…

  33. Elena said

    Καλημέρα, σε κλητική προς το παρόν:

    ABATE= υποχωρώ άβατε=αδιάβατε
    ANNOTATE= σχολιάζω Ανώτατε (λίγο ανορθόγραφα)

  34. sarant said

    31 Θα τον ρωτήσω 🙂

    33 Γενικά σε κλητική θα είναι, ή θηλυκά.

  35. Γς said

    29:

    Κι οδηγώντας ανά την Ελλάδα παλιά θυμάμαι τα σήματα της τροχαίας.
    Και ρώταγαν τα παιδιά “τι είναι αυτό;”

    -Είναι το σήμα για την στενή γέφυρα.

    -Μα όλες οι γέφυρες είναι στενές;

    -Ναι στην Ελλάδα μόνο οι γέφυρες είναι στενές.

    Και γκρίνιαζε η μάνα τους

    Κάποτε όμως:

    Ακουα φρέσκα
    Βίνο πούρο.
    Φίκα στρέτα
    Κάτσο ντούρο.

    https://caktos.blogspot.com/2014/03/blog-post_18.html

  36. Γς said

    35 -> 30

  37. ΓΤ said

    To σπάνιο θηλυκό όνομα PAMONIA, που μας έρχεται από τα λατινικά, και τα γνωστά… ραμόνια

  38. sarant said

    37 Δηλαδή pamonia; Σπάνιο όντως.

    Πάντως μέχρι τώρα δεν έχει βρεθεί «κανονική» λέξη με πάνω από 5 γράμματα.

  39. ΓΤ said

    @38 Ακριβώς. Παμόνια, και Πομόνα

  40. Γς said

    35:

    Εβαλα και φωτό του άκουα φρέσκα

    Ακολουθεί φωτό τηε φίκα στρέτα

    Κατα μία ποιντ οβ βιού και κεκαλυμμένο. Τι το θέλατε φόρα παρτιδα; Να με μπανιάρει τ αφεντικό;

    Ασε που φίκα και στρέτα είναι ινκοπάτιμπολ

  41. Theo said

    Καλημέρα,

    Τον αθηναϊκό παρατατικό κατά κανόνα δεν τον χρησιμοποιώ. Καμιά φορά, όταν στην παρέα πλειοψηφούν οι νοτιοελλαδίτες, μπορεί να μου ξεφύσει κανένα «πέρναγα» πχ.

  42. ΚΩΣΤΑΣ said

    Δεν είμαι καθιαυτού Θεσσαλονικιός, Μπαγιάτης, αλλά μέτοικος στη Σαλονίκη. Μητρική μου γλώσσα είναι η θεσσαλική. Θα απαντήσω κατά προσέγγιση στα ερωτήματα του Νικοκύρη.

    Φύσαγε, ενίοτε το λέω και νομίζω, έστω και αραιά, το λένε κι άλλοι.
    Λύσσαγαν, όχι.
    Τόγκα, προσωπικά όχι, ούτε έτυχε να το ακούσω σε προσωπικές συνομιλίες.

  43. gpoint said

    # 9

    Νίκο, οι ψαράδες που ξέρω πάντως λένε η Κάλυμνος, της Κάλυμνος κι η Σέριφος , της Σέριφος, ούτε έχω ακούσει να λένε η Τήνο και η Πάρο.
    Πάντως δεν γνωρίζω και πολλούς

  44. Babis said

    Το ΜΟΝΟΤΟΝΟ μετράει;

  45. Γς said

    44:

    Ως σιφτοκανονικό

  46. Της Μηχανής Ραψίματα said

    Αυτό το «τόγκα» μου θύμισε το «ντάγκα ντάγκα», που έλεγε ο μπαμπάς μου όταν τον πλήρωναν μετρητοίς και χωρίς παζάρια, εμπορευόταν είδη προικός παλιά. Στη Θράκη συνήθιζαν να την χρησιμοποιούν αυτήν την έκφραση ίσως κι ακόμα να τη λένε. Εγώ πάντως ακόμη το λέω καμιά φορά!!

  47. Λεύκιππος said

    Και η Θασος θηλυκια είναι

  48. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>αποσυντίθονταν
    αποσυντίθενταν, όμως.

    44 MONOTONE ! 🙂

  49. spiridione said

    Για τους ακανέδες υπάρχει και άλλη πρόταση στο βικιλεξικό
    https://el.wiktionary.org/wiki/ak#%CE%A4%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%BA%CE%B9%CE%BA%CE%AC_(tr)

    Στο σλανγκ προτείνουν και το ak hane = άσπρο σπίτι
    https://www.slang.gr/definition/24351-akanes

    Ο Λαϊλιάς ή Γιαϊλάς είναι εκ του τουρκ. yayla = οροπέδιο, θερινός βοσκότοπος.

  50. mitsos said

    Καλημέρα σας
    Ωραία τα υπογλώσσια μεζεδάκια

    Όπως βλέπω οι σχολιαστές δεν έχουν ανάγκη τον Μπαμπινιώτη. Γνωρίζουν πολλούς νήσους σε -ος 🙂

    Το «τηρούταν», μου θύμισε το πονυιακό «Τερώς με πως τηρώσε ;» ( Βλέπεις πως σε κοιτώ ; )

  51. Καλημέρα,
    Να προσθέσω το ΚΙΑΤΟ – ΚΙΑΤΟ απ’ τις πόλεις.
    Και μπορεί το λύσαγαν να μην το έχω ακούσει από βορειολελαδίτη (εγώ το χρησιμοποιώ αλλά και το λυσούσαν μπορεί το ίδιο, είμαι σε ενδιάμεση κατηγορία 🙂 ) αλλά στον αόριστο το λύσαξαν το άκουσα πολλές φορές λυσίαξαν (ή ελυσίαξαν, ακόμα πιο ανεβασμένο)!!!

  52. Georgios Bartzoudis said

    (α) «’είναι διέξοδοι πολλαπλοί της σκέψης.’Απροσεξία στον προφορικό λόγο, βέβαια -αλλά ίσως να είναι και μια ακόμα ένδειξη πως τα θηλυκά σε -ος είναι ξένο σώμα στην ελληνική».
    # Κατά τον γνωστό κανόνα (για τα σύνθετα επίθετα) ισχύει ο και η πολλαπλός το πολλαπλούν. Πάντως, ξενίζει πράγματι «η πολλαπλός» ενώ είναι μια χαρά «η πολλαπλή». Ίσως το επίθετο πολλαπλός να είναι νεότερο πλάσμα.

    (β) «Ο ακανές … δεν μπορεί να προήλθε από το «ανακάτεμα» και το «ναι». Πιο πειστική η πρόταση στον ιστότοπο του ακανεδοπαρασκευαστηρίου Ρούμπου, από το hakane helva, το γλυκό του πρίγκιπα (χάνου)».
    # Ο (τουρκομαθής) Νατάλης Εμμ. Πέτροβιτς (Διάλεκτος Σερρών, Σερραϊκά Χρονικά, Τόμος 4ος, Αθήναι 1963) αναφέρει τον ακανέ ως τουρκική λέξη, και σημειώνει: «Ακανές, ο χαλβάς των Σερρών, ο ακανέ χαλβάς». Δεν αναφέρει τίποτα περί πρίγκιπα κλπ (ως η εκδοχή Ρούμπου). Επίσης, πρόκειται για λουκούμι…. «λουκουμώτατο», παραγόμενο από κατσικίσιο γάλα και δεν έχει καμιά ομοιότητα με τους γνωστούς στην περιοχή χαλβάδες, που είναι είτε σιμιγδαλένιοι είτε ταχινένιοι.

    (γ) «Και κάποτε θα φυσήξει. Και θα φυσήξει όπως φύσαγε».
    # Άκουσα από έναν παλιό (και εκλιπόντα προ ετών) φίλο ότι στην Κοζάνη έλεγαν «μεις σας κυνέγαγαμ’, σεις μας κυνέγαγατ’» κλπ. (πας Κοζανίτης μπορεί να το επιβεβαιώσει ή να το διαψεύσει).

    (δ) Τόγκα (tonga) βεβαίως αφήνουν οι μπαταχτσήδες (ή απλώς …τζιαμπατζήδες!)

  53. sarant said

    48 Μπράβο Έφη, οχτώ γράμματα!

  54. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Ελάτε τώρα να μαζευτούμε όλα τα παιδάκια γύρω-γύρω και να παίξουμε ένα άλλο παιχνιδάκι:
    Να βρούμε πόσες τριγράμματες λέξεις μπορούμε να σχηματίσουμε με τα γράμματα τα επιτρεπόμενα στις πινακίδες των τουτού.
    Πχ ΒΟΗ, ΝΑΙ, ΥΝΙ κλπ.
    Κι άμα θέτε, και σε άλλες γλώσσες 🙂

  55. ΣΠ said

    Στην ταινία «Ένας τρελλός γλεντζές» με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα, διαβάζει ο Κωνσταντάρας στην εφημερίδα: «Ο γνωστός πλεβ μπού…». «Πλέυ μπόυ» τον διορθώνει η ανηψιά του (Βίκη Βανίτα).

  56. ΣΠ said

    Νόμπελ λογοτεχνίας 2018: Olga Tokarczuk.
    Νόμπελ λογοτεχνίας 2019: Peter Handke.

    Ντρέπομαι, αλλά την Olga Tokarczuk δεν την ήξερα, ενώ δεν έχω διαβάσει βιβλίο του Peter Handke, αλλά τον ξέρω από ταινίες του Βιμ Βέντερς.

  57. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Φαντάζομαι το αυριανό να είναι αφιερωμένο στους νέους Νομπελίστες -τουλάχιστον στον Χάντκε που, πώς να το κάνουμε;, τον γνωρίζουμε κάπως καλύτερα…

  58. sarant said

    56 Στο ιστολόγιο έχουμε αναφερθεί στον Χάντκε τότε που είχαν αποσύρει έργα του από το ρεπερτόριο της Κομεντί Φρανσέζ επειδή είχε πάει στην κηδεία του Μιλόσεβιτς.

  59. sarant said

    57 Μπα, δεν έχω πολλά να γράψω.

  60. ΣΠ said

    Σε ένα εστιατόριο βλέπω μια παρέα ξένων που έρχεται και κάθεται σε ένα τραπέζι. Παίρνει ένας τον κατάογο και διαβάζει: μακαπόνια!

  61. Γς said

    54:

    Και δικύκλών

  62. Μαρία said

    5
    http://georgakas.lit.auth.gr/dictionaries/index.php?option=com_chronoforms5&chronoform=ShowLima&limaID=15930

    Κι εγώ έχω να την ακούσω χρόνια.

  63. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Εφ’όσον υπήρξε και τραγουδήθηκε «εκείνη η νυχτιά που φύσαγε ο Βαρδάρης», θα το ακούτε όλο και συχνότερα -εδώ ψηλά στην Σαλονίκη- το «φύσαγε». 🙂 Εξ άλλου, όλο και απομακρυνόμαστε χρονικά από τις διακριτές ακουστικές εντυπώσεις των βορείων και νοτίων παρατατικών και συνεπώς, θα ακούμε και τους δύο τύπους πανελλαδικά, και θα τους εντυπώνουμε ανάλογα με το τί στάθηκε στα αυτιά μας εκτοξευόμενο από διάφορες εντυπωσιακές πηγές (τραγούδι, ποίηση, διάφορες Βουγιουκλάκες με τις ακατανίκητες ατάκες τους κλπ)

  64. Triant said

    Θα τό ‘χουμε ξανασυζητήσει φαντάζομαι, αλλά με τρώει η απορία:
    Σε πόσες γλώσσες συναντάμε το φαινόμενο των πολλών επιτρεπτών τύπων; Δηλαδή φυσούσαν, φύσαγαν και φυσάγανε; Δεν νομίζω ότι εμπίπτουν στην κατηγορία της ντοπιολαλιάς όπως τα ‘γινόσαντε’ κ.λ.π.

  65. ΣΠ said

    Αν και είμαι από την Θεσσαλονίκη, το τόγκα το μαθαίνω σήμερα. Μόνο αυτό ήξερα.

  66. BLOG_OTI_NANAI said

    Βρήκα δύο «αποσυντίθονταν» στο περιοδικό «Αρχαιολογία» και σε ένα βιβλίο. Και τα δύο από μεταφραστές. Πολύ λίγα βγάζει και το Google Books:

  67. ΓΤ said

    BYZANTINE

  68. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Οι φίλοι που τους ρώτησες, Νικοκύρη, μάλλον διακατέχονται από σαλονικιώτικο πατριωτισμό 🙂 . Δεν είναι λίγες οι φορές που ακούω τα «φύσαγε» και «λύσσαγε» στις εντός έδρας συζητήσεις, πράγμα που επιβεβαιώνεται και στο «ξεκίναγε» του Ζουργού..

  69. Πέπε said

    > > Εσείς την ξέρετε την έκφραση με τον ταμπουρά; Τη χρησιμοποιείτε;

    Σαφέστατα την ξέρω. Νομίζω πως τη χρησιμοποιώ κιόλας.

    @30 (ΚΙΝΕΤΑ, μτφρ. ΚΙΝΕΤΑ):

    Και στο Ηράκλειο, οδός 1821, και από κάτω, ξενιστί, 1821.

    @52:

    > > …δεν έχει καμιά ομοιότητα με τους γνωστούς στην περιοχή χαλβάδες, που είναι είτε σιμιγδαλένιοι είτε ταχινένιοι.

    Για τον ακανέ δε θα τολμούσα βέβαια να έχω άποψη, θέλω όμως να θυμίσω ότι οι διάφοροι ανά την Ελλάδα χαλβάδες δεν έχουν ούτε μεταξύ τους σχέση: σιμιγδαλένιος, ταχινένιος (του μπακάλη), σαπουνέ (Φαρσάλων), της Ρίνας: εντελώς ετερόκλητα γλυκά που απλώς ονομάζονται με την ίδια λέξη.

    @43:

    > > Νίκο, οι ψαράδες που ξέρω πάντως λένε η Κάλυμνος, της Κάλυμνος κι η Σέριφος , της Σέριφος, ούτε έχω ακούσει να λένε η Τήνο και η Πάρο.
    Πάντως δεν γνωρίζω και πολλούς

    Σαφώς και λέγονται επίσης «η Κάλυμνο, η Σέρφο (χωρίς ι), η Τήνο, η Πάρο» – μάλιστα «η Πάρο» θυμάμαι να το λέει συμφοιτητής μου στη Φιλολογία, ήδη πτυχιούχος δάσκαλος που πήγανε για το δεύτερο πτυχίο, δημόσια σε συζήτηση στο αμφιθέατρο. Υποθέτω εκ πεποιθήσεως, όχι γιατί δεν το είχε ακούσει αλλιώς.

    Αλλά από την άλλη, υπάρχουν και οι ψαράδες -και όχι μόνο- που τα λένε όπως είναι η επίσημη ονομασία τους. Δεν είναι δυνατόν να ζεις σ’ έναν τόπο και η επίσημη ονομασία του να μην έχει επηρεάσει το πώς τον λες εσύ. Και ειδικά αυτοί οι νησιώτες (όπως και οι κάτοικοι Κορίνθου, Αγχιάλου κλπ.) είναι προφανώς απόλυτα εξοικειωμένοι με τη λόγϊα κλίση αυτών των θηλυκών, αφού τα λένε και τ’ ακούνε τόσο συχνά.

    Στην απολύτως λαϊκή γλώσσα, των αναλφαβήτων και -θεωρητικά- παρθένων από κάθε λόγϊα πρόσμιξη Ελλήνων, αυτή η κλίση πράγματι είχε χαθεί. Η επάνοδός της συντελέστηκε τεχνητά, με την επαναφορά αρχαίων ονομασιών (χαρακτηριστικό παράδειγμα η Λέσβος, που στον φυσικό λόγο λεγόταν Μυτιλήνη) και με την καθαρεύοσα. Αλλά πλέον έχει ξαναενταχθεί στον λόγο μας και είναι -και πρέπει να θεωρείνται- φυσικό και ομαλό στοιχείο του. Το ότι πολλοί κάνουν λάθος δείχνει απλώς ότι είναι δύσκολο. Δε βλέπω γιατί το δύσκολο πρέπει να θεωρηθεί ξένο, και το φυσικό υποχρεωτικά εύκολο.

  70. ΓΤ said

    #66 Αυτό που βγάζει μάτι, βέβαια, δεν είναι τόσο το «αποσυντίθονταν», όσο το βιτρινάτο επώνυμο «ΓιουΣενάρ»…

  71. Κιγκέρι said

    Η ρομβία φαντάζομαι πως δε μετράει, αλλά αυτήν θυμήθηκα βλέποντας τα κεφαλαία ελληνοαγγλικα!

  72. ΓΤ said

    #61 Μήπως, αγαπητέ Γς, βρεθήκατε σήμερα σε δρόμους της Κυψέλης;

  73. Μαρία said

    65
    Και αυτόν https://korfiatisbooks.gr/files/bookcovers/A737.jpg

  74. sarant said

    67 Α μπράβο, σπας το ρεκόρ κατά ένα. Βέβαια, και το ΜΟΝΟΤΟΝΕ και το ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ είναι η ίδια (ας πούμε) λέξη στις δυο γλώσσες αλλ’ αυτό είναι σχεδόν αναπόφευκτο.

  75. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @65. Το άκουγα στα πολύ παιδικά μου χρόνια και είναι πολύ πιθανό να χρησιμοποιείται όλο και λιγώτερο, αντικαθιστάμενο από το πανελλήνιο φέσι.
    Πάντως, επειδή είδα παραπάνω ότι έχει ισπανική προέλευση, ο σαλονικιώτικος επιχωριασμός του μου μυρίζει σεφαραδίτικη προέλευση..

  76. ΣΠ said

    73
    Ναι μπράβο, και αυτόν, όπως και έναν παλιό επικοντιστή Θεόδωρο Τόγκα.

  77. Κιγκέρι said

    Λέτε:
    …Σκέφτομαι πως μπορεί να είχαν δίκιο οι παλιοί δημοτικιστές (όχι μάλιστα μαλλιαροί) που αυτόν τον σκόπελο τον απόφευγαν μαστόρικα, παίρνοντας το ρήμα «αποσυνθέτομαι»: ένα κομμάτι κρέας που έσταζε και αποσυνθετόταν.

    Έχω την εντύπωση ότι οι παλιοί δημοτικιστές δεν φοβόντουσαν τις λέξεις και θα έγραφαν: ένα κομμάτι κρέας που έσταζε και σάπιζε.

    Το ίδιο και στο δεύτερο παράδειγμα που δίνει ο Μπλογκ στο 66: Τα πτώματα, που δεν τα ακουμπούσαν ούτε οι σκύλοι ούτε οι γύπες, σάπιζαν άταφα (ή άθαφτα, διαλέξτε)

  78. ΣΠ said

    Το βίντεο με τον Γ. Μπαμπινιώτη και την Βίκη Φλέσσα.

    Μικρή διόρθωση: «…στην ελληνική γλώσσα η διτυπία λόγω της διπλής μας παράδοσης είναι ευλογία δεν είναι κατάρα· το να έχει περισσότερους τύπους είναι πάντοτε ευλογία διότι είναι διέξοδοι πολλαπλοί της σκέψης.»

  79. … «Τα νεαρά κορίτσια με πλήττουν», … Δεν τον… χτυπάνε βέβαια. … τα βαριέται.

    Κυριολεκτεί:
    Με πλήττουν = με βαράνε = βαριέμαι
    (κι έχω μελανιάσει) 🙂

  80. spiridione said

    Θυμόμουν αμυδρά ότι η τόγκα ήταν κάποια λέξη που έχει σχέση με τον καπνό, και είχα συναντήσει κάπου και το σύνθημα «Οι άντρες στην τόγκα». Ήταν από καπνεργατικές εξεγέρσεις στον Μεσοπόλεμο, στην Καβάλα.
    -Οι καπνεργάτες της Καβάλας ξεκινούν τον Ιανουάριο του 1928 κινητοποιήσεις που κρατούν οκτώ ολόκληρους μήνες, μέχρι τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου, με αιτήματα όπως η αύξηση του ημερομισθίου, η καθιέρωση του οκταώρου και η επέκταση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Οι καπνέμποροι αντιδρούν με λοκ-άουτ, με απολύσεις και για πρώτη φορά προχωρούν σε προσλήψεις γυναικών στην «τόγκα», δηλαδή στην τελική φάση της διαλογής των καπνών με στόχο να μειώσουν το κόστος επεξεργασίας. Η απάντηση των καπνεργατών ήταν η κήρυξη απεργίας με κεντρικό σύνθημα «Οι άντρες στην τόγκα».
    https://press.ert.gr/radio/proto-programma-afylachti-diavasi-oi-antres-stin-togka-06-01-2018/

    Και το 1933
    -Στις 20 Ιουλίου η καπνεμπορική επιχείρηση Μπενβενίστε ανακοίνωσε ξαφνικά την απόλυση όλων των ανδρών καπνεργατών! Έχοντας αποφασίσει να εισαγάγει το σύστημα της «τόγκας», της απλουστευμένης επεξεργασίας των καπνών, θα απασχολούσε μόνο γυναίκες, γιατί αμείβονταν με χαμηλότερο ημερομίσθιο. Αμέσως οι καπνεργάτες κατέλαβαν τις αποθήκες, οι δυνάμεις καταστολής απέκλεισαν τα εργοστάσια, ο απεργιακός αναβρασμός εξαπλώθηκε σ’ όλους τους κλάδους και η πόλη έγινε πεδίο καθημερινών διαδηλώσεων και βίαιων συγκρούσεων.
    https://www.kavalapress.gr/i-exegersi-ton-kapnergaton-tis-kavalas-ioulios-1933-i-andres-stin-togka-ena-arthro-tis-marias-papanikolaou/

    Λέτε να έχει σχέση αυτή η τόγκα με τη φράση;

  81. 10, 😀

    Μονοπάτι Ράτη, εθνικού ευεργέτη.
    (Καλαμπούρι φίλου για πινακίδα στις παρυφές του Ολύμπου).

  82. … Θεσσαλονικιοί, …
    Λέτε ή θα λέγατε ποτέ «φύσαγε»; …

    Κάθε πρωί που κίναγαν να πάνε στη δουλειά

  83. ΣΠ said

    67, 74
    Μπορούμε να το μακρύνουμε σε ANTIBYZANTINE.

  84. ΓΤ said

    #83
    αλλά και σε ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΕ

  85. gpoint said

    # 80

    Εύγε, ήθελα να το γράψω αλλά δεν έχω στας εξοχάς το βιβίο να το επαληθεύσω : Νίκος τσιφόρος, ο Μήλων Φυρίκης (μάλλον) προσποιείται τον έμπορα και εξετάζει τις τόγκες των καπνών

  86. gpoint said

    Πάντως αν θυμάμαι καλά τόγκα είναι τα περασμένα σε κλωστή καπνά πουσχημτίζουν ένα μακρόστενο δίπολο και τα κρεμούσανε (κρεμάγανε) κάτω από τις στέγες των σπιτιών να στεγνώσουνε

    Θυμάμαι πως μυρίζαναι όπως το πακέττο hellas special όταν το πρωτοάνοιγες !!

  87. gpoint said

    Αφιερωμένο στους έχοντες πρόβλημα με τους τύπους κρέμαγα κ.λ.π.

    Στον Γαργηττό οδήγαγα
    αγριόγιδα κυνήγαγα
    στη φίλη μου εξήγαγα
    βαρκούλες πως ναυπήγαγα !

  88. sarant said

    78 Α μπράβο!

    87 Τα έχει πει ο Σταρόβας:

  89. Γιάννης Κουβάτσος said

    Στην τάξη μου τα πιτσιρίκια προτιμούν στον παρατατικό τον τύπο σε -αγα παρά σε -ούσα. Αναφέρομαι, βέβαια, σε όσα γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα σε επαρκή βαθμό, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούν σωστά τους χρόνους των ρημάτων, αφού, όπως έχω αναφέρει πολλάκις, στο σχολείο μας η συντριπτική πλειονότητα των μαθητών είναι μετανάστες πρώτης και δεύτερης γενιάς και πρόσφυγες.

  90. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ξύπναγα,
    σκουντούφλαγα,
    ξεκίναγα,
    οδήγαγα,
    κουτούλαγα,
    βλαστήμαγα 🙂

    ΚΑΝΤΖΑ-ΚΑΝΤΖΑ (όπως και ΚΕΑ, ΤΖΙΑ)

    Νίνα (το τζιπάκι Νiva) και Νόνα (το πιάτο της Νova) 🙂

  91. «Βάζω Τόγκα» θα το καταλάβαινα για
    – θέμα με κάποια ενδιαφέρουσα άσκηση γεωμετρίας, όπως ανέφερε το σχ. 73,
    – αμφίεση για τόγκα πάρτυ, δημοφιλές, σε τρελλά κολλεγιακά φρατέρνιτις κάποιον καιρό.

  92. Theo said

    @56:
    Χάρηκα με τη βράβευση του Χάντκε. Τον εκτίμησα για την παρρησία του στο Χειμωνιάτικο ταξίδι και για τη στάση του κόντρα στο ρεύμα υπέρ των βιαστών της Σερβίας τη δεκαετία του ’90.

    Την κυρία δεν τη γνωρίζω.

  93. Γιάννης Κουβάτσος said

    92: Προφανώς, Theo, για το 2018 ήθελαν να το δώσουν σε γυναίκα λόγω του σκανδάλου σεξουαλικής παρενόχλησης. Συνωμοσιολογική εξήγηση βέβαια, αλλά αυτή η Όλγκα Τοκάρτσουκ είναι καλύτερη από την αγαπημένη Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ; ☺

  94. Theo said

    @93:
    Ε, δεν το έδιναν στη φίλη μου τη Βασιλική; 🙂

  95. Νίκος Κ. said

    Λέξη με κεφαλαία, υπαρκτή και στα ελληνικά και στα αγγλικά είναι και το POKE
    Έχει λίγα γράμματα αλλά εντελώς διαφορετική σημασία στις δύο γλώσσες (στα ελληνικά είναι ο σκακιστικός όρος ροκέ)

  96. dryhammer said

    15. (για το μοτο του Μπένεθ, μη γυρίζετε πίσω) Η γιαγιά μου έλεγε «Όλα ‘ναι (υ)φάδια του κορμιού, μα το ψωμί στημόνι».
    ————–
    εκτός του λυσσώ που χρησιμοποιούμε και τους δύο τύπους μέ και άνευ -ε στο τέλος υπάρχει και το λυσσιάζω που γίνεται λυσσιάζανε – το όλον 5 τύποι εν χρήσει και τους χρησιμοποιώ και τους 5 αλα κέφα και στον αόριστο κατά 80% το λυσσιάξανε (που σου γεμίζει το στόμα σάλια σα νάσαι λυσσιασμένος).

  97. gpoint said

    # 88 β

    Νίκο, με αδικείς !

    Ο Σταρόβας εκτός από δυο-τρία ρήματα στα υπόλοιπα κάνει ό,τι θέλει δεν χρησιμοποιεί κανονικούς τύπους με -αγα αντί -ούσα., όπως εγώ. Π.χ, το περνούσα γίνεται πέρναγα κι όχι περνάγαγα που λέει ο Σταρόβας γιατί θέλει καλά και σώνει να του βγει -αγαγα

    Είναι σαν να λέω τους παναθηναϊκούς …παοτζήδες για να μου βγει ο στίχος, Ποτέ, προτιμώ τα καθιερωμένα, πράσινοι, βάζελοι, τριφυλλάκηδες κ.λ.π.

  98. sarant said

    97 Κοροϊδεύει τους Αθηναίους, αφού!

  99. Costas X said

    86. Hellas Special !!! Μαύρο πακέτο με την χρυσή κολώνα και τον ήλιο ! Αξέχαστα !

  100. Costas X said

    99. …κολόνα σήμερα, αλλά κολώνα το γράφαμε τότε !

  101. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Σαλάγαγα, σφύριζα, τραγούδαγα, αγάπαγα, καρτέραγα…
    Αποχαιρέταγα, ροβόλαγα, πολέμαγα, νίκαγα, ξεψύχαγα.

  102. 96 Σοβαρά από κάτω 🙂 (Χιος και δη Καρδάμυλα, κάτω από Πλωμάρι, ντε) λέτε λυσ-σι-ά-ξαν-ε; 5σύλλαβο;

  103. sarant said

    101 Ετσι τα λέτε; Εγώ από αυτά τα περισσότερα τα λέω μάλλον σε -ούσα.

  104. Μαρία said

    80
    Και στο νόμο 5817 του 1933 με θετική διάκριση/ποσόστωση υπέρ των αντρών. Εντυπωσιακή η διαφορά στο μεροκάματο.
    http://www.et.gr/index.php/nomoi-proedrika-diatagmata

  105. ΣΠ said

    Πριν από λίγο ο Τσίπρας στο δελτίο ειδήσεων της ΕΡΤ μιμήθηκε τον Μπαμπινιώτη: «μέσα από διπλωματικούς οδούς».

  106. Costas X said

    103.

    Εγώ τα λέω όλα -ούσα, ο δε πατέρας μου έβγαζε καντήλες με το -αγα!

    Και για να επιτείνω τη σύγχιση, στην Κέρκυρα είχα ακούσει «εφύσουνε, αγάπουνε, εγάμουνε» (με το συμπάθειο) !

  107. mitsos said

    Hellas Spesial
    εξαιρετικό μεν, μύριζε δε στους άκαπνους σαν ….σαν … Μαξίμου ;

    Τόγκα ! ; ( Πέτρου ; )
    Μόνο για ρομαντικούς της Γεωμετρίας ( και της Άλγεβρας ) https://parmenides52.blogspot.com/2018/01/6.html

  108. Costas X said

    106. > …σύγχυση

  109. dryhammer said

    102. Η καταγωγή μου είναι 1/2 Καρδάμυλα + 1/2 ΜΙκρασιάτες της Ερυθραίας. Μεγάλωσα σε προσφυγογειτονιά της πόλης με (γλωσσικές) επαφές περισσότερο από Νότια και Κεντρική Χίο. Οπότε τα «Χιώτικά» μου είναι ένας αχταρμάς από όλα τα παραπάνω + τις λέξεις και εκφράσεις που μου άρεσε να χρησιμοποιώ από τα υπόλοιπα γλωσσικά ιδιώματα του νησιού.

    Ειδικά για το λυσσιάζω προφέρεται λι-σγιά-ζω. Ο πεντασύλλαβος αόριστος πάει ηλυσσιάξανε (στο πιο χωριάτικο)

    Παράδειγμα – γεγονός. Εκλογές (από τις πολλές) του ’89. Από το πρωί, σχεδόν κάθε μισή ώρα προσγειώνεται αεροπλάνο που μεταφέρει ψηφοφόρους περνώντας σχετικά κοντά από το σπίτι. Η μάνα μου στην ταράτσα απλώνει. Ανεβαίνω με μια λεκάνη ρούχα. Αεροπλάνο εκκωφαντικό. Εκείνη γυρνά, το δείχνει με την παλάμη και σχολιάζει: «Ελυσσιάξανε πια σήμερα τ’ αεροπλάνα».

  110. dryhammer said

    ALERT! ALERT! ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΦΡΑΣΕΟΛΟΓΙΑ

    108. Με το συμπάθειο αλλά δεν μπορώ να το κρατήσω. Ως σύγχυση δεν ορίζεται ο ταυτόχρονος οργασμός;

  111. ΣΠ said

    110
    Νομίζω ότι τα έχεις συγχέσει. 🙂

  112. Γς said

    99:

  113. 109 Κι εγώ έχω «αγοράσει» λέξεις και εκφράσεις από τις (πολλλλλλές περιοχές που έμεινα), αλλ’ αυτό είν’ άλλο θέμα (πχ. μπορεί να πω μερικά μασάλια κι άμα κιώσω να κλείσω με καλή αυριανή)!!! Το ιδιαίτερο για μένα είναι το ε-λυσ-σί-α-ξαν (όπως το λέει η φίλη Μαρία από τα Σέρρας (όχι η του ιστολογίου 🙂 ). Το συνηρημένο δεν μου κάνει εντύπωση (γι’ αυτό και επανήρθα με ερώτημα).

  114. dryhammer said

    113. Όχι μάστορα. Το » ε-λυσ-σί-α-ξαν » δεν συνάδει με τη «μουσική» που χρησιμοποιούν τα τοπικά (μας) ιδιώματα. Είναι από άλλο δρόμο. Όμοια δεν, το αφηνίασε, τα λεονταράκια κλπ.

  115. ΚΩΣΤΑΣ said

    80 – 104
    Και στο δημόσιο ο μισθός των γυναικών ήταν μικρότερος από τον αντίστοιχο ισόβαθμων ανδρών στις 10/ετίες 1920 και 1930. Πότε ακριβώς εξισώθηκαν μισθολογικά άνδρες-γυναίκες δεν το θυμάμαι.

  116. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    103. Μπα! Μια ιστορία μόνο με ρήματα («προς τιμήν» του -αγα) σαν σεγόντο στο Τζη ήταν !
    Στην Κρήτη λέμε εχαιρέτου, εγάπου, εκράτου, επολέμου, ενίκου, εξεψύχου. Εγώ, εδώ, λέω είτε -ουσα είτε -αγα.

  117. Κουτρούφι said

    Το «περέτημα» και το «περετώ» υπάρχει και στη Σίφνο με την έννοια της φροντίδας. Π.χ. κάποιος ηλικωμένος θα αφήσει ένα κομμάτι της περιουσίας του σε αυτούς που θα τον «περετήσουνε».

    Ο Αθηναϊκός Παρατατικός δεν απουσιάζει μόνο από τη Θεσ/νίκη ή τη Β. Ελλάδα αλλά και σε μας που είμαστε και πιο κάτω από την Αθήνα. Έτσι, όχι μόνο «φύσαγε» δεν θα λέγαμε [αλλά «φυσούσε» (ηφυσούσε για την ακρίβεια)] αλλά ούτε και «λέγαμε» θα λέγαμε. Θα λέγαμε «ηλέαμε» (και ητρώαμε και ηκούαμε). Αμέ!

    Υπάρχει, δε, και άλλος παρατατικός (παλαιότερα πιο συχνά) για μερικές περιπτώσεις. Π.χ. ηγάπου (αντί για αγαπούσα). Από δίστιχο: «Ηδίψου και ξεδίψασα κι ηχόρτασα που ηπείνου»

    Σε κείμενό του στα ΝΕΑ πριν 11 χρόνια ο Σ. Φασουλής γράφει:
    » ….η «Σίφνο». Έτσι το λένε οι Κυκλαδίτες. Η Σίφνο, η Σέριφο, η Αμοργό, η Μήλο. Το σίγμα το τελικό σε ισόβια εξορία.» Ομολογώ, όσο χρονώ ήμουνα τότε δεν το ‘χα προσέξει. Εγώ δεν το κόβω το τελικό το σίγμα. Αλλά έκτοτε, παρατηρώ ότι πράγματι αρκετοί το κόβουνε. Η γενική σε «-ος» μού είναι πιο οικεία. Υπάρχει και το τραγούδι: «Στράτα μου της Χερρόνησος, χώμα κοσκινισμένο».

    #109. Εμείς το λυσσιάζω το προφέρουμε «λυσκιάτζω» (ηλυσκιάσανε, έχω λυσκιάσει»)
    Αναχωρούν τα γιασεμιά, φεύγουν οι μενεξέδες
    και μένουν στα Καρδάμυλα οι τρύπιοι ντενεκέδες (το άκουσα τότε που ήμουνα φαντάρος εκεί)

  118. Μαρία said

    113
    Βρε μπας και η δικιά σου είναι Πόντια;

  119. Costas X said

    109. «Ε-λυσ-σιά-ξα-νε» και στην Κέρκυρα. Έχω και συγγενείς στο Βροντάδο !

    112. Μπράβο, αυτό είναι ! Κάπου πρέπει να έχω φυλάξει ένα άδειο πακέτο…

    110. – 111. Κύριοι, συγχύστηκα ! Καλή σας νύχτα !

  120. BLOG_OTI_NANAI said

    Πάντως έχουν χρησιμοποιηθεί πολλά σε -αγα:

    αγάπαγα
    ακολούθαγα
    ακούμπαγα
    βάσταγα
    βοήθαγα
    βούταγα
    βρόνταγα
    βρώμαγα
    βόγκαγα
    γέλαγα
    γένναγα
    γέρναγα
    γλένταγα
    γρίκαγα
    γρατζούναγα
    γύρναγα
    δίψαγα
    διάλεγα
    διαπέρναγα
    δοξολόγαγα
    δρασκέλαγα
    εσπαγα
    ζήταγα
    ζούλαγα
    καβάλαγα
    καρτέραγα
    κελάηδαγα
    κλότσαγα
    κοίταγα
    κοιλοπόναγα
    κολύμπαγα
    κονόμαγα
    κουβάλαγα
    κράταγα
    κρέμαγα
    κόλλαγα
    κύλαγα
    λύσαγα
    μασούλαγα
    ξεκίναγα
    ξεψύχαγα
    πάταγα
    πέταγα
    πήδαγα
    παραφύλαγα
    πιπίλαγα
    πολέμαγα
    πούλαγα
    προσκύναγα
    προχώραγα
    ρούφαγα
    ρώταγα
    τράβαγα
    τρύπαγα
    φόραγα
    φύσαγα
    χάλαγα
    χαιρέταγα
    χαϊδολόγαγα
    χολόσκαγα
    χτύπαγα
    ψόφαγα

  121. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>περέτημα, περετώ
    Επερέτρια έλεγε η γιαγιά μου, και περετώ επίσης. «Ηρθε μια ανηψιά τζης και τηνε περετά «.

  122. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    103, 101
    Η ΕΦΗ προφανώς κάνει πλάκα, αλλά με ένα ωραίο εύρημα!
    φτιάχνει έξυπνα από μια μικρο-ιστοριούλα αραδιάζοντας, αντί για εικόνες, μια σειρά λέξεων σε –άγα… ΠΟΛΥ ΩΡΑΙΟ!
    ->Το είδα ότι το έχεις γράψει πριν, ΕΦΗ, (σχ. 1126) αλλά … το είχα έτοιμο 🙂 🙂

    Στην Κρήτη τα –αγα, -αγατε κλπ είναι σχεδόν ανύπαρκτα! (Το έχω ξαναγράψει αλλά δεν προλαβαίνω να ψάξω σε ποιο νήμα…). Επικρατούν συντριπτικά οι τύποι –ούσα, -ούσαμε κλπ.

    Και συμπληρωματικά να πω ότι στην Κεντροδυτική Κρήτη ακούγονται αυτοί οι τύποι με την προσθήκη στο τέλος του –να, -νε κλπ: εχαιρέτουνα, εγάπουνε, εκράθιενε, επολέμανε, ενίκουνα, εξεψύχου (;).

    – Φτώχεια σε λέξεις με κεφαλαία: Βρήκα μόνο το ΒΑΤΟΝ (ραβδάκι για διάφορες χρήσεις) και το δικό μας ΒΑΤΟΝ.

  123. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    >> (σχ. 1126);!! Άμποτε(ς)!

  124. 110

    ΦΡΟΥΡΑ! ΦΡΟΥΡΑ! ΦΡΟΥΡΑ!

    Ως τάχυστος ορίζεται ο πάσχων από πρόωρη εκσπερμάτωση.

  125. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    122 Κι εγώ αυτό ήξερα, αγάπουνε κτλ. -στα Χανιά.

  126. 118 Μπααααα. Αλλά επειδή ξέρω κι άλλους Σερραίους (απ’ τη Ζίχνη η ρίζα τους) ούτ’ αυτούς έχω ακούσει. Μόνο εκείνη (και κρυφογελάω όταν την ακούω).
    114 Και στα δικά μου αυτιά δεν συνάδει γι’ αυτό και το συζητώ…

  127. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    120
    ντουφέκαγα και πυροβόλαγα, δεν έχει; Επειδή τα σκέφτηκα αυτά για να τα βάλω πριν ατο πόνημά μου , αλλά μετά το ακύρωσα.

    Λείπει και το ροβόλαγε, μέρα που είναι

  128. 113 Καλό. Μου θύμισε μια κουβεντούλα εδώ https://www.slang.gr/definition/4687-liria

  129. Μαρία said

    126
    Η Ζίχνη έχει και Γκαγκαούζους 🙂

  130. nikiplos said

    101, 103@
    Δηλαδή το «σφύριζα» έχει και άλλον τύπο?

  131. BLOG_OTI_NANAI said

    127: Αυτά δεν τα πέτυχα κάπου, όμως αφού υπάρχουν τόσα άλλα και αυτά σωστά θα είναι.

  132. BLOG_OTI_NANAI said

    130: Έχει το «σφύραγα»:

  133. Γιάννης Κουβάτσος said

    Σφύραγα, Νίκιπλε. Κι αυτός σφύραγε κλέφτικα, που λένε; Τόσο πολύ ξενίζουν οι τύποι σε -αγα;

  134. Γιάννης Κουβάτσος said

    132: Α, μπράβο!

  135. Μαρία said

    130
    Φυσικά. Σφυρούσα.

  136. Μαρία said

    133
    Χα, χα, χαμουτζήδες.

  137. voulagx said

    Βάζετε ιδέες:
    Πολεμούσα-πολέμαγα, πεινούσα-πείναγα, εξηγούσα-εξήγαγα

  138. sarant said

    137 🙂 🙂 🙂

  139. BLOG_OTI_NANAI said

    και το «σφυρούσα» εμφανίζεται, αν και σπάνια:

    Και άλλος τύπος περίεργος:

  140. Γιάννης Κουβάτσος said

    137: Μόνο το εξήγαγα δεν λέω από αυτά. ☺ Και κάποια άλλα δεν λέγονται π.χ. απείλαγα.

  141. Κουτρούφι said

    Το σφυρούσα δεν πρέπει να συνδέεται με το σφυρίζω αλλά με το σφυρώ. Στο γήπεδο δεν ρωτάμε «Τι σφυρίζετε, κύριε διαιτητά;» αλλά «Τι σφυράς, ρεε;» Δεν είμαι ειδικός αλλά δεν νομίζω ότι για ρήματα σε «-ίζω» βρίσκεται παρατατικός σε «-αγα».

  142. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Καλύτερες επιδόσεις:

    ΙΟΝΙΖΕ

    ΒΟΤΑΝΙΖΕ

    Καληνύχτα!

  143. Μαρία said

    141
    Ε ναι, απ’ το σφυράω, ταυτόσημο του σφυρίζω. Όπως και το σφύραγα βέβαια.

  144. voulagx said

    #141: Παρακατω και οι δυο τυποι: σφυράω και σφυρίζω
    σφυράω: https://moderngreekverbs.com/sfurao.html
    σφυρίζω: https://moderngreekverbs.com/sfurizo.html

  145. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    69 >>Και στο Ηράκλειο, οδός 1821, και από κάτω, ξενιστί, 1821.
    1866, 1866 !

  146. Alexis said

    #145: Πατέρας φίλου μου από το Ηράκλειο δέχεται τηλεφώνημα από το εξωτερικό και του ζητάνε το γιό του, ο οποίος σπούδαζε έξω αλλά εκείνη την περίοδο έκανε διακοπές στην Κρήτη.
    Συνεννόηση προφανώς δεν μπορεί να γίνει, αλλά εν πάση περιπτώσει κάποια στιγμή ο μπάρμπας καταλαβαίνει ότι ζητάνε το γιό του και προθυμοποιείται να δώσει το κινητό του. Οπότε αρχίζει και του λέει ένα-ένα τα νούμερα του κινητού:
    -Έξι… Εννιά… Εφτά…
    Εκείνη τη στιγμή μπαίνει μέσα ο γιός, που παρακολουθεί εμβρόντητος τη σκηνή.
    -Τι κάνεις εκεί ρε πατέρα;
    -Του λέω το κινητό σου.
    -Στα ελληνικά; Αφού δεν καταλαβαίνει!
    -Γιατί μωρέ; Αφού οι αριθμοί σ’ όλες τις γλώσσες ίδια γράφονται!

  147. nikiplos said

    Καλημέρα…

    Μαρία έχεις ακούσει εσύ τον τύπο «σφυρούσα» ?
    Εμένα μου φαίνεται κάτι σαν Σχινούσα, Δονούσα…

  148. nikiplos said

    133@ τουναντίον Δάσκαλε… Εγώ χρησιμοποιώ και τους δύο τύπους κυρίως όποιον μου ταιριάζει ηχητικά.
    εξηγούσα, μιλούσα
    σφύριζα

  149. sarant said

    142 Καλές προσπάθειες!

  150. Γς said

    146:

    >-Γιατί μωρέ; Αφού οι αριθμοί σ’ όλες τις γλώσσες ίδια γράφονται

    Οχι σ όλες βέβαια.
    Κι ανοίγω το καρνέ μου να γράψω το τηλέφωνό της και το γράφω ανάποδα από τα δεξιά προς τ αριστερά.
    Το βλέπει και μου λέει:

    -Δεν ήξερα ότι στα ελληνικά γράφετε όπως στ αραβικά.

    -Δεν ξέρεις τι λαγωνικό είναι η κυρά μου [από μέσα μου]

  151. BLOG_OTI_NANAI said

    149: Αυτά είναι σωστά όταν λέμε ταυτίζεται ελληνικό-αγγλικό, ή κάτι άλλο ψάχνουμε;

    TIMIOTHTA
    TMHMATIKO
    TAYTIZETAI
    KOYBENTIAZΑ

  152. BLOG_OTI_NANAI said

    TINAZOMAI
    KOYBANEZIKA
    KEIMENIKA
    TIMOYNTAN
    KINHTIKO
    KATANEMETAI
    EYTEKNIA

  153. BLOG_OTI_NANAI said

    AYTOKINHTA
    BHMATAKIA
    AYTOKTONIA
    ANTITETANIKO

  154. Γς said

    153:

    Α και δεν μπορώ να καταλάβω γιατί αυτές οι 4 λέξεις
    Δεν έχω παρακολουθήσει και δεν κατάλαβα ο μπουμπούνας από τα τελευταία σχόλια.

    Μια γρήγορη εξήγηση ρε παιδιά

  155. Alexis said

    #151-153: Μπλογκ, λέξεις ελληνικές που να γράφονται με τα κοινά 14 γράμματα των δύο αλφαβήτων μπορούμε να βρούμε πάρα πολλές.
    Το δύσκολο είναι αυτές να σημαίνουν κάτι και στ’ αγγλικά, να είναι δηλαδή υπαρκτές αγγλικές λέξεις.

    Παράδειγμα:
    ΝΟΝΕ
    Στα ελληνικά «Νονέ»
    Στα αγγλικά None=τίποτα

  156. Alexis said

    #155: Λάθος, το none δεν σημαίνει «τίποτα», σημαίνει «κανένας»

  157. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    #151-153, Blog: Καλημέρα!

    IONIZE : to change sth or to be changed into ions.
    και
    IONIZE: Παρατατικός (ή προστακτική) του ρ. ιονίζω

    ΒΟΤΑΝΙΖΕ : to study plants, especially in their natural habitat ||
    to collect plants for botanical investigation.
    και
    ΒΟΤΑΝΙΖΕ : Παρατατικός (ή προστακτική) του ρ. βοτανίζω

  158. sarant said

    151 Σου εξηγήσανε 🙂

  159. LandS said

    nempoΛ. Το Λ στο μέγεθος των άλλων γραμμάτων.

    Πέτρολ κατα τους βόρειους γείτονες μας.

  160. BLOG_OTI_NANAI said

    155, 157: Ευχαριστώ. Λέω κι εγώ, κάτι δεν πάει καλά, παραείναι εύκολο…

    Ωραία ιδέα πάντως, θα ψάξω αργότερα.

  161. gpoint said

    καλό είναι επίσης η λέξη να έχει διαφορετική σημασία στις δυο γλώσσες όχι να είναι στην ουσία αναγραφή της ελληνικής με λατινικό αλφάβητο

  162. spiridione said

    104. Από ψήφισμα των καπνεργατών Θεσσαλονίκης τον Μάρτιο του 1936
    4) Τα εργαζόμενα καταστήματα εκμεταλλευόμενα την ανεργία των καπνεργατών κρατούν ημερομίσθια εις το εξευτελιστικόν επίπεδον των 60-70 δραχμών δια τους άνδρας και 24 έως 30 δια τας γυναίκας, παραβιάζοντας και αυτόν τον Νόμον “περί Τόγκας” που ορίζει κατώτερον όριον 65 δρχ. δια τους άνδρας και 35 δρχ. δια τας γυναίκας.
    5) Ότι ο Νόμος “περί Τόγκας” παντοιοτρόπως καταστρατηγείται υπό των καπνεμπόρων και ότι τείνει προς την κατάργησίν του εφ’ όσον η κυβέρνησις δεν κατοχυρώνει αυτόν παρά τας ενεργείας των καπνεργατών.
    Οι καπνεργάτες στη συνέχεια διατύπωναν τα αιτήματά τους …:
    4) Την αύξησιν των ημερομισθίων δια μεν την επεξεργασίαν 105 έως 130 δρχ. δια δε την τόγκαν και το ξεφύλλισμα ίσον με το της επεξεργασίας και του μπασμά. Δια τας γυναίκας 50 έως 60 δρχ.
    5) Κατοχύρωσιν του Νόμου “περί Τόγκας” και την επέκτασίν του εις παν νεοεισαγόμενον σύστημα.
    http://politicalpedia.eklogika.gr/may36/3/

  163. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Τελευταία προσπάθεια με τα Αγγλο/Ελληνικά κεφαλαία:
    (που ικανοποιεί και τον Gpoint – σχ.161 🙂 )

    ΜΟΝΟΤΟΝΙΖΕ: to make monotonic or monotonous.

    ΜΟΝΟΤΟΝΙΖΕ: ’’Ο Χ. είναι που μονοτόνιζε από πολύ νωρίς τα κείμενά του.’’

  164. BLOG_OTI_NANAI said

    Με διαφορετικές έννοιες το «NAZI» = Οι Ναζί αγγλικά και το Νάζι ελληνικά.

  165. Αγγελος said

    Μιλούμε (κάποιοι) για τους παρατατικούς σε -αγα σαν να είναι… αυτοφυείς, ενώ η εξήγηση είναι απλούστατη: όσα από τα περισπώμενα ρήματα εκφέρονται και ασυναίρετα στον ενεστώτα, σχηματίζουν κατά φυσιολογικότατη αναλογία τον παρατατικό τους σε -αγα: φυσάω-φύσαγα, κρατάω-κράταγα κλπ. όπως ακούω-άκουγα ή κλαίω-έκλαιγα. Αυτά που δεν σχηματίζουν ασυναίρετο τον ενεστώτα δεν σχηματίζουν και παρατατικό σε -αγα: μόνον αστειευόμενος θα πεί κανείς *απείλαγα ή *ναυπήγαγα. Όποιος ξενίζεται με το «φύσαγε», να μη λέει και «φυσάει σήμερα»!

  166. sarant said

    165 Σε γενικές γραμμές έτσι είναι. Όμως δεν λέμε μποράω, ενώ λέμε μερικές φορές «μπόραγα»

  167. Γιάννης Κουβάτσος said

    Στο βιβλίο γλώσσας της Δ’ δημοτικού, το ρήμα του παραδείγματος για τα συνηρημένα ρήματα είναι το κυλάω. Στον παρατατικό κλίνεται και με τους δύο τύπους, κυλούσα και κύλαγα. Υποθέτω ότι στα σχολεία της βόρειας Ελλάδας οι δάσκαλοι θα δίνουν τις σχετικές εξηγήσεις «ξέρετε, παιδιά, οι χαμουτζήδες κτλ». ☺

  168. Γιάννης Κουβάτσος said

    166. «Στη Σαϊγκόν δεν μπόραγες να ζήσεις, δε σου ‘φτανε ο αέρας για να ζήσεις…»

  169. Γιάννης Κουβάτσος said

    168: Και για την ακρίβεια «δεν μπόραες».

  170. Αγγελος said

    H γιαγιά μου (από τις Κολλίνες της Αρκαδίας) έλεγε «μπόρει(γ)ε», αλλά δεν νομίζω πως είναι τύπος της κοινής. Oύτε η κόρη της και μητέρα μου (γεννημένη και μεγαλωμένη στην Αθήνα) ούτε εγώ το είπαμε ποτέ, αν και το θυμάμαι από μια μετάφραση τραγουδιού του Λόρκα («και δεν εμπόρειε πια ν΄αντέξει»)

  171. Telemahos said

    Σήμερα (11/10) διάβασα το άρθρο και λίγο αργότερα διάβασα συνέντευξη του ηθοποιού Γιώργου Γιαννόπουλου, όπου δηλώνει τα εξής:
    » Όχι, τώρα δεν παίζω τίποτα. Εγώ δεν έμαθα ποτέ όργανα και θεωρούμουν καλαμπόρτζης. ‘Καλαμπόρτζης’ στην αργκό των μουσικών είναι αυτός που είναι άχρηστος.»

    Από που άραγε προέκυψε αυτή η λέξη? ποια είναι άραγε η αρχή της?

    Για όποιον θέλει να διαβάσει : https://www.oneman.gr/keimena/diabasma/malebox/giannopoulos-giorgos-petsokopses-etsi.5615317.html

  172. sarant said

    170 Ν’ αντέξω τη ντροπή σου δεν το μπόραγα…

    171 Μπράβο σύμπτωση!

  173. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @165. α)Κατ’ αρχάς, θα ήμουν επιφυλακτικός στην διατύπωση «φυσιολογικότατη αναλογία»- (ειδικά στο υπερθετικό του λόγου 🙂 ), αφού κάθε κατ’ αναλογίαν γλωσσικός σχηματισμός είναι εξ ορισμού και μία εκτροπή από τον κανόνα. β)Τα περισπώμενα που δεν εκφέρονται ασυναίρετα στον ενεστώτα είναι αφ’ ενός μεν κάπως λογιώτερα και αφ’ ετέρου προέρχονται από συνηρημένα εις -έω που δεν «πρόλαβαν» να κάνουν μετάσταση στα εις -άω (πονέω>πονάω> πόναγα).

  174. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @168. Από έναν θεσσαλονικιό στιχουργό, παρακαλώ, Γιάννη! 🙂

  175. Μαρία said

    167
    Στο τεύχος 140 του περιοδικού Φιλόλογος, Απρίλιος-Ιούνιος 2010, δημοσιεύεται ανοιχτή επιστολή στην υπουργό Παιδείας με τίτλο «Ο Τριανταφυλλίδης στο απόσπασμα. Γραμματικής ανατροπή». Η επιστολή αναφέρεται εκτενώς στο θέμα της πολυτυπίας, την οποία θεωρούν πλούτο για λόγους κυρίως υφολογικούς, αλλά επικρίνουν το γεγονός οτι στη νέα γραμματική το χτυπούσα (αυτό ήταν το υπόδειγμα του βιβλίου) θεωρείται ισοδύναμο με το χτύπαγα.

  176. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πες μου πού γύρναγες εχτές πες μου με ποιον να ήσουν
    πες μου το σε παρακαλώ οι φόβοι μου να σβήσουν
    Τραγουδάει ο Γ.Νταλάρας σε στίχους του (σαλονικιού) Γιώργου Ζήκα

    Πρώτασ’ αγάπαγα με την καρδιά μου,
    τώρα σ’ αρνήθηκα με τα σωστά μου.
    Το παραδοσιακό Μπαρμπούνι-στη Θρακιώτικη εκδοχή

  177. Γς said

    154:

    Και τι ζήτησα ο τάλας;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: