Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Φίλντισι, μια ωραία λέξη

Posted by sarant στο 17 Οκτωβρίου, 2019


Επειδή χτες είχα μια δουλειά και δεν προλάβαινα να γράψω φρέσκο άρθρο, αναδημοσιεύω σήμερα ένα παλιότερο άρθρο, και μάλιστα από τους πρώτους μήνες του ιστολογίου, αφού η αρχική του δημοσίευση έγινε λίγο πριν συμπληρώσει τρεις μήνες ζωής το ιστολόγιο -και στη συνέχεια μπήκε και στο βιβλίο μου «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία».

Τυχαία ξαναείδα το παλιό αυτό άρθρο πριν από λίγες μέρες, και μου άρεσε, οπότε σκέφτηκα σήμερα να το επαναλάβω, αν και τελικά το άλλαξα κάμποσο και πρόσθεσα και καινούργιο υλικό.

Φίλντισι είναι, καταρχήν, το ελεφαντόδοντο. Ωραία λέξη είναι, εξαιρετικά εύηχη, ενδιαφέρουσα ιστορία έχει, ας την κοιτάξουμε.

Φιλντισένιος αλφίλ από το νησί Λιούις

Στα ελληνικά, λέμε ελέφαντας, ελέφας στα αρχαία ελληνικά και από εκεί πέρασε στις δυτικότερες ευρωπαϊκές γλώσσες κι έχουμε το εγγλέζικο elephant και τα άλλα. Όμως στα αρχαία, ‘ελέφας’ ήταν και το ελεφαντόδοντο και το ζώο ο ελέφαντας, και μπορούμε να υποθέσουμε πως οι αρχαίοι πρώτα θα είδαν αντικείμενα από ελεφαντόδοντο και μετά ελέφαντες. Στον Όμηρο τουλάχιστον όλες οι εμφανίσεις της λέξης ‘ελέφας’ (αν δεν μου ξέφυγε καμία) αφορούν το ελεφαντόδοντο, όχι το ζώο. Για παράδειγμα, στο δ της Οδύσσειας ο Τηλέμαχος παινεύει την πολυτέλεια που βλέπει στο παλάτι του Νέστορα, όπου

χρυσοῦ τ’ ἠλέκτρου τε καὶ ἀργύρου ἠδ’ ἐλέφαντος

ή, στη μετάφραση του Αργύρη Εφταλιώτη, «το μάλαμα και το ήλεχτρο, τὸ φίλντισι, τ’ ασήμι».

Βρίσκω επίσης πως η λέξη απαντά ήδη στη Γραμμική Β΄ ως e-re-pa. Ανατολικό δάνειο λοιπόν, μάλλον από μικρασιάτικη γλώσσα, αλλά η ετυμολογία της λέξης έχει κάποιες δυσκολίες  –όποιος θέλει, τις βρίσκει στο ετυμολογικό του Σαντρέν.

Aντίθετα, στα μεσαιωνικά χρόνια, η λ. ‘ελέφας’ ή ‘ελέφαντας’ σημαίνει μόνο το ζώο, ενώ υπάρχουν και παραλλαγές, όπως ‘αλέφαντας’ ή ‘αλέφας’. Σε κάποια από τις παραλλαγές της Φυλλάδας του Μεγαλέξαντρου διαβάζω ότι «Ο Πώρος όρθωσεν πενήντα χιλιάδες αλέφαντους και εις πάσα αλέφαντον όρθωσεν ωσάν πύριγος απάνου». Προφανώς από εκεί ετυμολογείται το επώνυμο του γνωστού προπονητή.

Στα λατινικά, το ελεφαντόδοντο είναι ebur· κι αυτή η λέξη δάνειο είναι, μάλλον από τα αιγυπτιακά. Το ζώο όμως, ο ελέφαντας, λέγεται αλλιώς: elephas ή elephantus, ολοφάνερο δάνειο από τα ελληνικά. Βλέπετε, τους ελέφαντες τους γνώρισαν από πρώτο χέρι από την εκστρατεία του Πύρρου, όπου παραλίγο να πάθουν τη νίλα, και τούς έμεινε ζωντανή η ανάμνηση. Από το ebur το λατινικό, ή μάλλον από το επίθετο ebureus (φιλντισένιος) βγαίνει το ιταλικό avorio, το γαλλικό ivoire κι από εκεί το αγγλικό ivory.

Πιο πέρα, όχι. Οι Ισπανοί έχουν marfil και οι Πορτογάλοι marfin, κι αυτό δεν είναι η τράπεζα του Βγενόπουλου, είναι λέξη «συγγενική» με το φίλντισι. Τι κοινό έχει το marfil με το φίλντισι; Το «φιλ». Φιλ είναι ο ελέφαντας στα αραβικά. Στα αραβικά, το φίλντισι το λένε αζμ-αλ-φιλ, το κόκαλο του ελέφαντα. Οι Ισπανοί το είπαν almalfil, και κάποια στιγμή το αρχικό al θεωρήθηκε αραβικό άρθρο και έπεσε: malfil και μετά marfil.

Εμείς, το φίλντισι το πήραμε από τους Τούρκους. Φιλ ο ελέφαντας, ντις το δόντι, ι η κτητική αντωνυμία, παναπεί φίλντισι = ο ελέφαντας-το δόντι του, έτσι αγαπάνε να φτιάχνουν σύνθετες λέξεις οι Τούρκοι. Και οι Ρουμάνοι πήραν τη λέξη από τα τούρκικα, τη λένε fildeș. Υπάρχει και επώνυμο -είχα στον στρατό γνωρίσει έναν Φιλντίση, και υπάρχει και η συγγραφέας, Σοφία Φιλντίση. Βλέπω πως το επώνυμο είναι συχνό στη Μεσσηνία (Κοπανάκι, Κυπαρισσία).

Με τον «φιλ» όμως δεν ξεμπερδέψαμε ακόμα, όπως θα σας πει κάποιος διαβασμένος σκακιστής. Θα μου πείτε, υπάρχει ελέφαντας στο σκάκι; Στο σημερινό δυτικό σκάκι όχι, υπήρχε παλιότερα όμως, στο αραβοπέρσικο σκάκι. Και ποιο τάχα κομμάτι να είναι ο διάδοχος του αραβοπέρσικου σκακιστικού ελέφαντα, που λεγόταν, στα αραβικά, αλ-φιλ; Θα περίμενε κανείς να είναι ο πύργος, το πιο βαρύ κομμάτι· όχι όμως, είναι ο αξιωματικός, ο φου, ο τρελός, κομμάτι κομψό και ελαφρό. Βλέπετε, ο αραβικός σκακιστικός ελέφαντας ήταν ένα μάλλον αδύνατο κομμάτι, που μπορούσε να κινείται μόνο κατά δύο τετράγωνα διαγωνίως, αλλά μπορούσε να υπερπηδά το διαγώνια γειτονικό του τετράγωνο αν ήταν κατειλημμένο, όπως δηλαδή κάνει το άλογο.

Η αραβική λέξη πέρασε στην Ευρώπη με το άρθρο κολλημένο ως al-fil, από όπου και το σημερινό ισπανικό alfil. Όμως στην Ευρώπη δεν υπήρχαν ελέφαντες, κι έτσι οι ευρωπαίοι προσπαθούσαν, με λαϊκή ετυμολογία, να ερμηνεύσουν αυτό το περίεργο alfil, έτσι οι Ιταλοί το είπαν alfiere (σημαιοφόρο), ενώ οι γάλλοι το συσχέτισαν με το fol, fou, που σημαίνει τρελός αλλά και γελωτοποιός· κι έτσι βάφτισαν fou αυτό το περίεργο κομμάτι που βρισκόταν πλάι στο βασιλιά και κινιόταν περίεργα. (Η εικόνα του άρθρου

Η ονομασία πέρασε και στα ρουμάνικα και στα ελληνικά, όπου στα χρόνια τα δικά μου τον «αξιωματικό» τον έλεγαν ‘τρελό’ και ‘φου’. Αν και έχω δεκαετίες να πατήσω σε σκακιστικό σύλλογο, οι φίλοι μου σκακιστές με πληροφορούν ότι τα παιδιά σήμερα λένε κυρίως ‘αξιωματικός’ αλλά το ‘φου’ ακόμα αντέχει, ίσως επειδή είναι μονοσύλλαβο. Αντίθετα, ο ‘τρελός’ χρησιμοποιείται μόνο από μεγαλύτερους στην ηλικία παίχτες –όσο κι αν ο σκακιστικός τρελός έχει περάσει στην αθανασία χάρη στο ποίημα του Αναγνωστάκη (…μονάχα ετούτον τον τρελό μου θα κρατήσω / που ξέρει μόνο σ’ ένα χρώμα να πηγαίνει).

Το φίλντισι το λέμε ελεφαντόδοντο ή ελεφαντοστό (ελεφαντοστούν στην καθαρεύουσα). Οι λέξεις αυτές δεν είναι αρχαίες, βλέπω στον Κουμανούδη ότι πρωτοεμφανίστηκαν γύρω στο 1870-1880 ή τουλάχιστον τότε τις κατέγραψε ο ίδιος. Μη με ρωτήσετε πώς το λέγαν στα ελληνικά το ελεφαντόδοντο πριν δανειστούν το φίλντισι, διότι δεν ξέρω. Στο μεσαιωνικό λεξικό του Κριαρά βρίσκω τα ουσιαστικοποιημένα επίθετα ‘το ελεφάντινον’ και ‘το ελεφάντειον’ που σήμαιναν «ελεφαντόδοντο». Βέβαια, το επίθετο ‘ελεφάντινος’ είναι αρχαίο, θυμόμαστε όλοι τα χρυσελεφάντινα αγάλματα του Δία και της Αθηνάς.

Πάντως, λατινογενές δάνειο δεν βρίσκω στα λεξικά, ή μάλλον βρίσκω στον Δημητράκο το ‘αβόριον’, αλλά το βρίσκω όχι σαν λήμμα αλλά μόνο στο ερμήνευμα της λέξης ελεφαντοστούν. (Παρεμπιπτόντως, το να έχεις μια λέξη σε ερμήνευμα και να μην έχεις λήμμα γι’ αυτή τη λέξη είναι θαρρώ χοντρό λεξικογραφικό φάουλ, αλλά αυτό συμβαίνει και στα καλύτερα λεξικά). Το ‘αβόριο’ το βρίσκω και σήμερα στο Γκουγκλ, λίγες φορές όμως και μόνο σαν ονομασία χρώματος, που πρέπει να είναι (αλλά δεν παίρνω κι όρκο) συνώνυμο με το ιβουάρ, το οποίο είναι ένα είδος άσπρο (η γυναίκα μου ανατριχιάζει από την ιεροσυλία, διότι βέβαια άλλο ιβουάρ και άλλο άσπρο, και άλλο οι άλλες τριανταέξι ανάμεσά τους αποχρώσεις). Επίσης, τώρα τελευταία χρησιμοποιείται το εθνωνύμιο Ιβοριανός, για όσους κατάγονται από την Ακτή Ελεφαντοστού, Côte d’Ivoire γαλλιστί (και διεθνώς, μια και η κυβέρνηση της χώρας έχει ζητήσει να αποκαλείται έτσι από όλες τις χώρες), που είναι πολύ βολικό διότι πώς αλλιώς να τους πεις; Ακτελεφαντοστιανούς; Αλλά δεν θα επεκταθώ και στην ιστορία της χώρας αυτής, θα παραπάει μακριά η βαλίτσα, κι ας έχει φιλντισένιο χερούλι.

Το φίλντισι μοιάζει με το σεντέφι (από τουρκικό sedef, περσικής προέλευσης), που λέγεται και μάργαρος και είναι η ουσία που καλύπτει το εσωτερικό κάποιων οστράκων. Από το φίλντισι και από το σεντέφι κατασκευάζονται συναφή αντικείμενα, π.χ. λαβές μαχαιριών, γι’ αυτό πολλοί τα μπερδεύουν. Το λεξικό Τριανταφυλλίδη δέχεται καταχρηστικά σαν δεύτερη σημασία της λ. ‘φίλντισι’ το σεντέφι, ενώ τα νεότερα (Μπαμπινιώτη, Χρηστικό, ΜΗΛΝΕΓ) δίνουν απλώς ως πρώτη σημασία της λ. φίλντισι το ελεφαντόδοντο και δεύτερη τον μάργαρο, το σεντέφι. (Στην πρώτη του έκδοση το λεξικό Μπαμπινιώτη διέπραξε εδώ μια μεγαλόπρεπη γκάφα, διότι έλεγε ότι φίλντισι είναι ο μάργαρος μόνο. Και από ένα λαθοθηρικό λεξικό, ένα τέτοιο λάθος παίρνει τρίδιπλες διαστάσεις). Ευτυχώς το διόρθωσαν.

Από το φίλντισι φτιάχναν πράγματι πολυτελή και φίνα αντικείμενα από τα πανάρχαια χρόνια· το δώρο που δίνει ο Ευρύαλος στον Οδυσσέα στο θ της Οδύσσειας έχει «κολεόν νεοπρίστου ελέφαντος» (νιοπριόνιστο φηκάρι φιλντισένιο μεταφράζει ο Εφταλιώτης), ενώ και ο θρόνος της Πηνελόπης είναι «τορνευτός με φίλντισι και ασήμι» (ελέφαντι και αργύρω). Υπάρχουν όπως είπαμε και τα χρυσελεφάντινα αγάλματα, που ήταν από ελεφαντόδοντο επενδυμένο με πλάκες χρυσού.

Η Αφροδίτη των σπηλαίων

Μάλιστα, κατά σύμπτωση, την εποχή που γράφτηκε το αρχικό άρθρο, τα διεθνή πρακτορεία δημοσίευσαν την είδηση πως βρέθηκε σε γερμανικό σπήλαιο ένα πανάρχαιο αγαλματίδιο από χαυλιόδοντα μαμούθ, ηλικίας, λέει, 35.000 ετών –να που και οι Γερμανοί χόμο σάπιενς έθεταν τις βάσεις της τέχνης σε μια εποχή που ο δικός μας ο αρχάνθρωπος κοιμόταν τον ύπνο του δικαίου. Το φιλντισένιο αυτό έργο τέχνης είχε υπερτονισμένα τα γυναικεία του χαρακτηριστικά, πράγμα που έδωσε στους δημοσιογράφους την αφορμή να το ονομάσουν «Αφροδίτη των σπηλαίων». Θα μπορούσαμε άραγε να το πούμε φιλντισένιο, αφού δεν είναι από ελεφαντόδοντο αλλά από… μαμουθόδοντο; Πιστεύω ναι, η λέξη ‘φίλντισι’ έχει χάσει την ετυμολογική της διαφάνεια. Αντίθετα, αν πεις «ελεφαντόδοντο μαμούθ» κάποιοι θα χαμογελάσουν ή θα ενοχληθούν.

Παρόμοιες εικόνες για φιλντισένια κομψοτεχνήματα βρίσκουμε και στα δημοτικά μας τραγούδια, π.χ. «Μαλαματένιο τ’ αργαλειό και φίλντισι το χτένι», αλλά και η «Φιλντισοκοκαλένια» που την έκανε γνωστή και ευρύτερα η Μαρίζα Κωχ:

Φίλντισι βρίσκουμε όμως και στα ρεμπέτικα, αφού από «φίλντισι και μάλαμα» θα ’ναι ο μπαγλαμάς που θα πάρει δώρο στον αγαπημένο της μάγκα η πριγκιπέσα που ’ρχεται από το Μαρόκο μέσα κι έχει λίρα με ουρά, στο γνωστό ρεμπέτικο.

Μόνο που κάθε χτένι και κάθε κομψοτέχνημα σημαίνει κι ένας ελέφαντας που έχασε τους χαυλιόδοντές του και τη ζωή του. Σήμερα το εμπόριο απαγορεύεται ή διέπεται από δρακόντειες ρυθμίσεις, αλλά παλιότερα δεν ήταν έτσι. Τον 19ο αιώνα χρησιμοποιούσαν ελεφαντόδοντο για κουμπιά και για μπουτόν, για πλήκτρα του πιάνου και για τις μπάλες του μπιλιάρδου, και χιλιάδες ελέφαντες θυσιάζονταν κάθε χρόνο για να παίζουν οι Ευρωπαίοι μπιλιάρδο –στην πλάτη τους, θα λέγαμε. (Κάπου διάβασα πως η Αγγλία χρειαζόταν ελεφαντόδοντο από 4.000 ελέφαντες το χρόνο). Βρέθηκε τελικά, το 1910 περίπου, ένας δαιμόνιος Βέλγος από τη Γάνδη, ο Λέο Μπέκελαντ (Baekeland), ένας καταπληκτικός εφευρέτης που επινόησε ένα σωρό πράγματα (π.χ. το φωτογραφικό χαρτί) και που βέβαια τον κράτησε η ρουφιάνα η Αμερική. Ο Μπέκελαντ λοιπόν εφεύρε τον βακελίτη (που του ’δωσε και τ’ όνομά του) αλλά ο ξολοθρεμός των ελεφάντων δεν σταμάτησε.

Οπότε, καλύτερα σεντέφι, σκέφτομαι. Εκτός κι αν έχουν αρχίσει να λιγοστεύουν και τα όστρακα.

202 Σχόλια προς “Φίλντισι, μια ωραία λέξη”

  1. «όπως ‘αλέφαντας’ ή ‘αλέφας’.» Εξ ού και ο Νίκος Αλέφαντος, ο προπονητής.

    Και «το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς» στη Ακρόπολη, όπως μαθαίναμε στο σχολείο.

  2. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Καλημέρα. Αυτό με τους αλέφαντους δεν έπρεπε να το γράψεις Νικοκύρη. Τώρα θα γίνει χαημός.

  3. Πάνος με πεζά said

    Και «Φιλντισένιο καραβάκι», ένα τραγούδι που «πατάει» πάνω στη μουσική του «Γέλαγε η Μαρία», ωστόσο το ένα το έχει γράψει ο Χατζηδάκις, και το άλλο ο Πλέσσας (και νωρίτερα).

  4. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Δλδ ο φιλάνθρωπος είναι διασταύρωση ανθρώπου με παχύδερμο?

  5. Πήγα στο παλιό ποστ και το αντίστοιχο επικό νήμα. Πω-πω! το θυμόμουν πολύ καλά, σχόλιο το σχόλιο. Τι πιένες ο Σκάλιγκερ! Σήμερα θα ήταν αδιανόητο, άντε να πιάσουμε τόσα σχόλια για τον Αλέφαντο.

    Τελικά έχω μείνει με την απορία για την ετυμολογία του ελέφαντα, όμως. Στο παλιό νήμα είχε στείλει ο Νίκελ ένα λινκ με το απόσπασμα του Σαντραίν, αλλά δεν ισχύει πια.

  6. 5 Μπα, το βρήκα.
    https://archive.org/details/Dictionnaire-Etymologique-Grec/page/n351
    Μικρασιατικό δάνειο, ίσως, αλλά και πάλι αμφιβόλου προελεύσεως. Πολύ ίντριγκα ο ελέφας!

  7. Νέο Kid said

    Ωραίο το σημερινό Νικοκύρη! Αλλά -εκτός απ το ισπανικό- ξέχασες το ρώσικο! Πράγμα περίεργι για σκακιστή (άμα σου κολλησει η ρετσινιά, δε βγαίνει!) και δη για κομμουνιστή σκακιστή! 😆

    слон (σλον) ο αξιωματικός λοιπόν στο σκάκι ,που σημαίνει ελέφαντας.
    Τώρα από πού είναι αυτό δεν ξέρω. Πιθανολογώ ινδικό, (και η Βασίλισσα λέγεται «Βεζύρης» θυμίζω) αφού οι Ρώσοι μάλον πήραν το σκάκι κατευθείαν απ’την πηγή ,τους Ινδοί, και όχι μέσω Αραποπερσών όπως οι ευρωπαίοι.

  8. Καλημέρα

    Σαφώς και απαγορεύεται η αλιεία ΟΛΩΝ των οστρακοειδών αλλά πως να εφαρμοασθεί ; κάθε κόλπος και λιμενόσκαφος κάθε κολπίσκος και λιμενοφύλαξ ; δύσκολον ίνα μη είπω αδύνατον

  9. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Το ποίημα του Αναγνωστάκη εμείς οι ψιλοαγράμματοι της ποίησης το γνωρίζουμε από το (κτγμ εξαιρετικό) τραγούδι:

  10. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

    Στο φιλντισένιο μου μαρκούτσι
    γαλέρες έρχονται και πάνε
    ρεσάλτα κάνουνε οι μούτσοι
    κι οι πειρατές μεθοκοπανε
    στο καπηλειό το λιμανίσιο

    «Σεβάχ ο θαλασσινός» Λευτέρης Παπαδόπουλος Μάνος Λοΐζος

  11. leonicos said

    αν δεν μου ξέφυγε καμία

    Δεν σου ξέφυγε. Ελέφαντες με προβοσκίδα δεν βόσκουν στον Όμηρο

  12. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα

    …και άλλο οι άλλες τριανταέξι ανάμεσά τους αποχρώσεις…

    η κορώνα του σημερινού 😂🤣😋🧡💛💚

  13. leonicos said

    χρυσοῦ τ’ ἠλέκτρου τε καὶ ἀργύρου ἠδ’ ἐλέφαντος

    το ήλεκτρον εδώ είναι κράμα χρυσού, όχι το το δάκρυ των ιτιών

  14. ο θρόνος της Πηνελόπης είναι «τορνευτός με φίλντισι και ασήμι» (ελέφαντι και αργύρω)

    Αυτός ο άργυρος των αρχαίων ήταν σίγουρα ασήμι ; γιατί το ασήμι ως γνωστόν οξειδώνεται και μαυρίζει και θέλει κάθε τόσο τρίψιμο με διάφορα για να ξανασπρίσει οπότε εύλογη η απορία αν κατείχανε τα καθαριστικά οι ΑΗΠ ή αν ξέρανε-όπως σήμερα να το κάνουν να μη μαυρίζει

  15. nikiplos said

    Στο «φιλντισένιο μου μαρκούτσι» γράφει κάπου ο Λευτέρης Παπαδόπουλος στο τραγούδι του «Σεβάχ ο Θαλασσινός» με μουσική του Μάνου Λοΐζου που τραγούδησε μοναδικά ο ίδιος στο δίσκο.

    Φίλντισι και Σεντέφι στολίζουν τις ταστιέρες από διάφορα μουσικά όργανα, ιδίως μπουζουκομπαγλαμάδες.

    Ενώ στη «Διαθήκη» του ο Κώστας Βίρβος με μουσική του Θόδωρου Δερβενιώτη γράφει: «Το φιλντισί μπεγλέρι μου στη φυλακή το στέλνω. σε κάποιο φίλο μου παλιό, ισόβια κλεισμένο»

  16. Divolos said

    Κι αυτό λάθος το ήξερα, κυρίως από τα στολίσματα του μπουζουκιού. Άρχισα να ανησυχώ, αλλά το γκούγκλισα και είδα ότι στην προκειμένη περίπτωση είμαστε πολλοί που το ξέρουμε λάθος. Αν βάλετε στο γκουγκλ φίλντισι-εικόνες θα πήξετε στις φωτογραφίες από σεντέφια. Κι εδώ: http://www.jewelpedia.com/lex215-filntisi-fildisi.html τα ίδια λέει (το ξέρατε ότι υπάρχει και jewelpedia; τώρα το έμαθα κι αυτό). Καλά που διαβάζουμε και κανένα ιστολόγιο της προκοπής και ξεστραβωνόμαστε που και που 🙂

  17. leonicos said

    βακελίτη

    πε πράμα και για το βακελίτη!

    Νομίζω πως είναι υπερθειωμένο καουτσούκ. Ή κάνω λάθος;

  18. Πάνος με πεζά said

    Η αλήθεια είναι ότι το σεντέφι ξεχωρίζει, γιατί έχει αυτή τη γυαλάδα την περίεργη, του δέρματος του ψαριού (που αλλάζει και στο φως). Ενώ το ελεφαντόδοντο είναι πιο «μονόχρωμο»,
    Ωστόσο, πράγματι όλοι μας νομίζαμε ότι οι διακοσμήσεις («φιγούρες») των μπουζουκιών, ήταν από φίλντισι.

  19. leonicos said

    Στο Γκουγκλ έχει διαφημίσεις για πορτάκια κουζίνας

    Μπλέκουν τη μελαμίνη, που είναι επίστρωση πολύ καλη αλλά δεν μπαίνει σε καλούπια, με τον βακελίτη

  20. Γιάννης Ιατρού said

    5/6: Τα σχετικά από Σαντρεν, Φρισκ και Μπέκες, συγκεντρωμένα 🙂

  21. LandS said

    Νόμιζα ότι τον αξιωματικό στο σκάκι τον λένε τρελό επειδή κινείται διαγώνια, λοξά. «Αυτός είναι λοξός» λέγανε στη Πάτρα τον περίεργο τον απρόβλεπτο τύπο. Ένας μπάρμπας μου ήταν τόσο ευέξαπτος, περίεργος και απρόβλεπτος που του είχαν κοτσάρει το παρατσούκλι Πελοπίδας (Λοξή Φάλαγγα αφού). Τόσο πολύ είχα συνδέσει το λοξός με το τρελός που μου φαινόταν περίεργο οι Τραγικοί να λένε τον Απόλλωνα Λοξία.

  22. 20 Και πάλι, μηδέν εις το πηλίκον…

  23. Νέο Kid said

    17. Κάνεις λάθος, ως συνήθως…

  24. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και χαίρομαι που σχολιάζουν και κάποιοι που είχαν σχολιάσει και στο αρχικό άρθρο!

    20 Α μπράβο!

    3 Πατάει, αλλά όσο η γάτα, όχι πολύ.

  25. Δημητρηςςς said

    Νικόλας σε αντίθεση με τα Δ και D εδώ δεν υπάρχει πρόβλημα, ως αυτικοος μάρτυρας σε ενημερώνω ότι οι Αραβες το προφερουν ως σιντεφ και οχι ως D.

  26. Μάρκελλος Πιράρ said

    «το σεντέφι (από τουρκικό sedef, περσικής προέλευσης)» : μάλλον αραβικής προέλευσης (صدف)

  27. sarant said

    16 Δεν είναι κακή η jewelpedia

    7 Κιντ, δεν τον ήξερα τον слон. Μερσί!

  28. Νέο Kid said

    Στην 1η φωτό του άρθρου , δεν είναι Αλφίλ αυτός , αλλά ξεκάθαρα bishop

  29. atheofobos said

    Στα ελληνικά, λέμε ελέφαντας, ελέφας στα αρχαία ελληνικά…

    Άμα διαβάζω την λέξη ελέφας μου έρχεται συνειρμικά στο μυαλό η ιστορία με την τεράστια προεκλογική αφίσα στο Σύνταγμα με την φωτογραφία του ενός πολιτευτού ονόματι ΟΘΩΝ ΛΕΦΑΣ ΤΕΤΕΝΕΣ
    Την επομένη που στήθηκε είχε διορθωθεί το όνομα του σε ΚΟΘΩΝ ΕΛΕΦΑΣ ΤΕΝΕΚΕΣ!

  30. Triant said

    Καλημέρα.

    Σχετικό και το άρθρο του Κουλουριού το οποίο ομολογώ ότι μου πήρε λίγη ώρα να πιάσω.

  31. LandS said

    13 Το ήλεκτρον δεν είναι το κεχριμπάρι;

  32. 30 Χαχά, καλό! Τους ξέφυγε όμως το όνομα του σεφ.

  33. atheofobos said

    29
    Η αφίσα ήταν στο κτήριο Βούρου που στο ισόγειο του ήταν το ιστορικό ζαχαροπλαστείο Ζαχαράτου. Μετά το 1960 το καφενείο άρχισε να παρακμάζει και το 1964 έγινε πλειστηριασμός για το κτίριο Βούρου, το πήρε ο Οθων Λέφας Τετενές και μετά οι αδερφοί Βαρδινογιάννη για να κτίσουν το Merridien -σημερινό Athen’s Plaza.

  34. # 29

    εγώ το ήξερα ΚΟΘΩΝ, ΛΕΦΤΑΣ (και ) ΤΕΝΕΚΕΣ

  35. Triant said

    32: Δεν νομίζω οτι τους ξέφυγε. Μάλλον το έβαλαν για να ξυπνήσουν και οι τελευταίοι.

  36. Ο σκακιστής είναι Καπαμπλάνκα, όχι Καζαμπλάνκα. Οι τελευταίοι θα ξύπνησαν με το γκαμπί για επιδόρπιο 🙂

  37. sarant said

    30 Πολύ καλό.

  38. Λοζετσινός said

    Καλημέρα
    …Θα περίμενε κανείς να είναι ο πύργος, το πιο βαρύ κομμάτι· όχι όμως, είναι ο αξιωματικός, ο φου, ο τρελός, κομμάτι κομψό και ελαφρό..

    Αγαπητέ Νίκο ξέχασες τη βασίλισσα!

    Από σκάκι για όλους:
    Σημείωση:

    Βαριά κομμάτια = Πύργοι και Βασίλισσα

    Ελαφρά κομμάτια = Ίπποι και Αξιωματικοί

    Κομμάτια = Βασιλιάς, Βασίλισσα, Πύργοι, Ίπποι και Αξιωματικοί. ΟΧΙ πιόνια.

  39. Alexis said

    #19: Βακελίτης είναι το υλικό που φτιάχνονται οι μπρίζες και οι ηλεκτρικοί διακόπτες, νομίζω…

    Στο Ξηρόμερο λέγεται η φράση «Μπα, που να σε βαρέσει λέφας!» ως συνώνυμο (περίπου) του «Μπα, κακόχρονο να ‘χεις».
    Λέφας, όπως μου εξήγησαν (είμαι και περίεργος και ρωτάω 😊 ) είναι το εγκεφαλικό, ο «κόλπος» όπως το λεν λαϊκά.
    Ξέρει κανείς κάτι για την ετυμολογία της λέξης ή την έχει ακούσει;
    Θεωρώ απίθανο πάντως να σχετίζεται με το «ελέφας».

  40. Παναγιώτης Κ. said

    Ο ελέφαντας είναι ένα από τα λίγα ζώα που δημιουργεί φιλίες με άλλους ελέφαντες.
    Το αναφέρει ο ο συμπατριώτης μας, καθηγητής στο Γέιλ, Νικόλας Α.Χριστάκης στο βιβλίο του «Οι εξελικτικές ρίζες μιας καλής κοινωνίας».
    Οι άνθρωποι, αναφέρει, δημιουργούν μακροπρόθεσμες σχέσεις, με άλλα μη συγγενικά πρόσωπα, με τα οποία δεν έχουν αναπαραγωγικούς σκοπούς.
    Έχουν φίλους. Η ικανότητα για φιλία είναι ένα χαρακτηριστικό που δημιουργήθηκε εξελικτικώς.

  41. Γιάννης Ιατρού said

    Δεν βλέπω να αναφέρθηκαν κι αυτοί οι ελέφαντες 😉

    Πρεσπών, ακόμα ζουν εκεί !!!!

  42. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    29 κλπ

    Αν θυμάμαι καλά ο εν λόγω (μηδέποτε εκλεγείς) τενεκές ήταν που είχε πει σε προεκλογική ομιλία: Λαέ του Περιστερίου! Γνωρίζω πολύ καλά τα προβλήματα των συνοικιών γιατί κι εγώ κατοικώ στην Εκάλη.

  43. Alexis said

    #30: Πολύ καλό!!! 😂😂😂

    Παρεμπιπτόντως να αναφέρω εδώ κάτι γλωσσικό, άσχετο με το σημερινό θέμα.
    Παρακολουθώ τη σειρά του Αντέννα «Άγριες Μέλισσες» και τη βρίσκω αρκετά καλή και ενδιαφέρουσα για τα ελληνικά δεδομένα.
    Η δράση υποτίθεται ότι εκτυλίσσεται σ’ ένα θεσσαλικό χωριό, το Διάφανο (φανταστικό όνομα), κοντά στη Λάρισα, εν έτει 1961. Την ακριβή χρονολόγηση την συμπεραίνω από το γεγονός ότι στα χθεσινό επεισόδιο «γιόρτασαν» την ενηλικίωση του διαδόχου Κοκού (στα 21 δεν γινόταν κανείς ενήλικος τότε;)
    Φυσικά είναι πολύ δύσκολο (και δεν έχει νόημα) να προσπαθήσει κανείς να μεταφέρει τη γλώσσα που πραγματικά μιλούσαν σ’ ένα καμποχώρι της Λάρισας το 1961, κι έτσι οι ήρωες μιλάνε την σημερινή κοινή νεοελληνική.
    Αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι ότι όλοι αποκαλούν τον πρόεδρο της κοινότητας «κοινοτάρχη». Η προσφώνηση «κοινοτάρχα» δίνει και παίρνει.
    Είναι δυνατόν σ’ ένα λαρισινό χωριό του 1961 οι απλοί κάτοικοί του να χρησιμοποιούν τη λέξη «κοινοτάρχης» αντί της πασίγνωστης και πανελήνια διαδεδομένης «πρόεδρος»;

  44. Νέο Kid said

    42. H Eκάλη τότε, ήτο έν περίχωρον χωρίον με κοτέτσια άμα τε και στάβλους…

    (βεβαίως, ο Τενεκές ήτο όντως τενεκές και κονόμησε χοντρά απ’το Καραμανλαίικο …)

  45. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    44 Κιντ, βλέπω πως ο πλούσιος κόθων ήταν κοινοτάρχης Εκάλης 1956-1969, δεν το κόβω να ήτανε και τόσο χωριό. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BA%CE%AC%CE%BB%CE%B7_%CE%9A%CE%B7%CF%86%CE%B9%CF%83%CE%B9%CE%AC%CF%82
    Προς επίρρωσιν, ο Λουντέμης στη «Λύσσα» περιγράφει την Εκάλη (μιλώντας για τα εξήνταζ) ως τόπο κατοικίας χοντροπλούσιων.

  46. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

    Από βακελίτη είχαν κυκλοφορήσει καμιά τριανταριά χρόνια(τουλάχιστον)πριν και κούπες(για ζεστά ροφήματα) που ήταν πολύ βολικές γιατί δεν σπάγανε. Δεν τις βρίσκω , ξέρει κανείς γιατί δεν τις πουλάνε πια;

  47. sarant said

    38 Δεν το εννοουσα από πλευρά παικτικής δύναμης.

  48. Γιάννης Κουβάτσος said

    Π Ο Ι Η Σ Η

    του Θωμά Γκόρπα

    Ποίηση
    ανάμνηση από φίλντισι
    περίπατος τα ξημερώματα
    άναμμα τσιγάρου κατά λάθος από φεγγάρι
    χαρταετός που ξέφυγε απ’ τα χέρια παιδιού
    κλάμα παιδιού στη μέση πανηγυριού
    φιλιά ανάμεσα στις προδοσίες
    κλωνάρι που ταξιδεύει
    δασκάλα μόνη μελαγχολική στο διάλειμμα
    ένα βιολί που παίζει μοναχό του
    αριθμός 7
    της καρδιάς, τα μέσα φυλλώματα
    χαλκός χαλκωματένια χαλκωματάς – όλα τα παλιά γυαλίζω
    χρυσάφι για όλους ή για κανένα
    πόλη που κυριεύτηκε άδεια μετά μακρά πολιορκία
    παλιές φωτογραφίες και μακρυμπάνι της μνήμης
    πεταλούδα που γλιτώνει απ’ τη φωτιά
    φωτιά που γλιτώνει απ’ τα νερά
    χαρά που γλιτώνει απ’ τα γεράματα
    βιολέτες σ’ άσπρο λαιμό
    άσπρο άλογο που τρέχει σε μαύρο ουρανό
    μαύρος ήλιος καλοκαιρινός
    άσπρος ήλιος χειμωνιάτικος
    λεμόνι κάρβουνο γλυκό του κουταλιού
    νύχτα στρωμένη τσιγάρα
    λέξεις.

  49. # 45

    Το 65 η Εκάλη ήταν αραιοκατοικημένη κυρίως με βίλλες πολυτελείας που τις περισσότερες τις νοίκιαζαν αμερικανοί. Μάλιστα υπήρχαν και κάποια βενζινάδικα με άδεια να πουλούν βενζίνα σε αμερικανούς με κουπόνια, χωρίς φόρους στα πλαίσια των συμμαχικών διευκολύνσεων

  50. Γιάννης Κουβάτσος said

    Απόσπασμα από το Οι Ιστορίες του κ. Κόϋνερ. Η διαλεκτική σαν τρόπος ζωής

    «Όταν ρώτησαν τον κ. Κ. ποιο ζώο εχτιμάει περισσότερο, εκείνος είπε τον ελέφαντα και αιτιολόγησε την προτίμησή του έτσι: «Ο Ελέφαντας ενώνει την πονηριά με τη δύναμη. Ετούτη δεν είναι η κουτοπονηριά που σου φτάνει για να ξεφύγεις από κάποιον που σε καταδιώκει ή για να εξασφαλίσεις το φαγητό σου περνώντας απαρατήρητος, μα είναι η πονηριά που επιστρατεύει η δύναμη για ένα μεγάλο εγχείρημα. Απ΄όπου κι αν διαβεί τούτο το ζώο αφήνει πλατιά τ΄αχνάρια του. Κι είναι καλόκαρδο, σηκώνει χωρατά. Είναι καλός φίλος όπως είναι και καλός εχθρός. Είναι βαρύ και θεόρατο κι όμως τρέχει πολύ γρήγορα. Με την προβοσκίδα του μπορεί και τροφοδοτεί ένα τεράστιο κορμί με τις πιο μικρές τροφές ακόμα και με καρύδια. Κουνάει τ΄αυτιά του: ακούει μονάχα ότι τον συμφέρει. Φτάνει σε βαθιά γεράματα. Του αρέσει η παρέα κι όχι μονάχα με ελέφαντες. Παντού τον αγαπάνε μα και τον φοβούνται. Ένα κάποιο κωμικό στοιχείο του δίνει τη δυνατότητα ακόμη και να τον σέβονται. Το πετσί του είναι σκληρό, σπάει μαχαίρια, μα η ψυχή του ευαίσθητη. Μπορεί και θλίβεται. Μπορεί και θυμώνει. Του αρέσει να χορεύει. Πεθαίνει στην καρδιά της ζούγκλας. Αγαπάει τα παιδιά καθώς κι άλλα μικρά ζώα. Είναι γκρίζος και τραβάει την προσοχή μόνο με τον όγκο του. Δεν τρώγεται. Είναι δουλευταράς. Του αρέσει να πίνει και νάρχεται στο κέφι. Κάνει κάτι και για την τέχνη: προσφέρει το ελεφαντόδοντο».

  51. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το Πιόνι (Κ.Π. Καβάφης)

    Πολλάκις, βλέποντας να παίζουν σκάκι,
    ακολουθεί το μάτι μου ένα Πιόνι
    οπού σιγά-σιγά τον δρόμο βρίσκει
    και στην υστερινή γραμμή προφθαίνει.
    Με τέτοια προθυμία πάει στην άκρη
    οπού θαρρείς πως βέβαια εδώ θ’ αρχίσουν
    οι απολαύσεις του κ’ οι αμοιβές του.
    Πολλές στον δρόμο κακουχίες βρίσκει.
    Λόγχες λοξά το ρίχνουν πεζοδρόμοι·
    τα κάστρα το χτυπούν με τες πλατειές των
    γραμμές· μέσα στα δυο τετράγωνά των
    γρήγοροι καβαλλάρηδες γυρεύουν
    με δόλο να το κάμουν να σκαλώσει·
    κ’ εδώ κ’ εκεί με γωνιακή φοβέρα
    μπαίνει στον δρόμο του κανένα πιόνι
    απ’ το στρατόπεδο του εχθρού σταλμένο.
    Αλλά γλιτώνει απ’ τους κινδύνους όλους
    και στην υστερινή γραμμή προφθαίνει.
    Τι θριαμβευτικά που εδώ προφθαίνει,
    στην φοβερή γραμμή την τελευταία·
    τι πρόθυμα στον θάνατό του αγγίζει!
    Γιατί εδώ το Πιόνι θα πεθάνει
    κ’ ήσαν οι κόποι του προς τούτο μόνο.
    Για την βασίλισσα, που θα μας σώσει,
    για να την αναστήσει από τον τάφο
    ήλθε να πέσει στου σκακιού τον Άδη.

  52. Κ. Καραποτόσογλου said

    οδόντι του φίλου / φιλίου

    οδόντι του φίλου / φιλίου, το ‘ ελεφαντόδοντο’. 40 μισό δράμι σκόνην του φίλιου το δόντι. 51 την ρίζαν του (ενν. του μανδραγόρα) να βράσει με νερόν και με το οδόντι του φίλου.
    Tο οδόντι του φίλου αποτελεί υβριδική απόδοση του fildişi.

    Κωνστ. Μηνά, Ιατροσόφιον του δεκάτου ογδόου αιώνα, Ροδος 2012, σ. 270.

    Το εκτενέστατο ειδικό γλωσσάριο (100 σελίδες) είναι συνεργασία των Μηνά – Καραποτόσογλου.

  53. Costas X said

    17.
    Θειωμένο καουτσούκ είναι ο βουλκανίτης. Χρησιμοποιείται ακόμη ως υλικό για τα επιστόμια των πιπών (των καπνοσυρίγγων μεθ’ εστίας!).

  54. sarant said

    52 Πολύ ενδιαφέρον!

  55. Πέπε said

    Καλημέρα. Ωραίο και σήμερα το άρθρο.

    Εκκωφαντική σιωπή σχετικά με το μείζον θέμα του πώς κλίνεται το φίλντισι. Τι μας αποκρύπτει ο κ. Σαραντάκος; Γιατί οι χριστιανούληδες σχολιασταί τηρούν σιωπήν παλαιάς Αρσακειάδος; Μήπως ίνα μη δυσαρεστήσουν τον φιλαράκο τους Παντελεήμονα Μπουκάλα; (αυτό με τον Μπουκάλα θα το κολλάω παντού.)
    ____________________________

    Η έννοια «ελέφας = ελαφαντόδοντο» μπορεί να είναι αρχαία, αλλά όχι αποκλειστικά. Επιβιώνει και σήμερα (οριακά ίσως) στα παράγωγα: Πρώτον, φυσικά ξέρουμε το χρυσελεφάντινο άγαλμα, αλλά από νεοελληνικά κείμενα. Δεύτερον, ακόμη και σήμερα, αν θες να πεις «από ελεφαντόδοντο» αλλά όχι «φιλντισένιο», η μόνη σου επιλογή είναι «ελαφάντινο». Κάπως παρωχημένο ίσως, ακόμη και εξεζητημένο, αλλά νεοελληνικό ωστόσο. Πάντως «ελεφαντοδοντένιο» σαφώς δε λέμε.

    Παρεμπιπτόντως, εκτός από «φίλντισι» και ελεφαντόδοντο» λέμε και «ελεφαντοκόκαλο», εννοώντας πάντα το ίδιο υλικό, όχι το κανονικό κόκαλο του ελάφαντα.
    _____________________________

    Η σύγχυση ανάμεσα στο σεντέφι και το φίλντισι είναι πολύ διαδεδομένη, αλλά εντελώς αδικαιολόγητη. Εντελώς ανόμοια και στο χρώμα αλλά και στον όγκο: σεντεφένια αντικείμενα δε φτιάχνονται, μόνο επιφανειακή σεντεφένια διακόσμηση με φλούδες. Πάντως γεγονός παραμένει (όπως αναφέρθηκε ήδη σε σχόλιο) ότι η οργανοποιία είναι από τους κατεξοχήν χώρους όπου ευδοκιμεί αυτή η σύγχυση.

    _____________________________

    Γιατί πρέπει οπωσδήποτε να σκοτώσεις τον ελέφαντα για να του πάρεις τον χαυλιόδοντα; Ακόμη κι αν ο κομμένος χαυλιόδοντας δεν ξαναμεγαλώνει (που δεν το ξέρω, ας μας φωτίσουν οι ειδήμονες επί του ξαναμεγαλώματος αποκοπέντων χαυλιοδόντων), τι πειράζει να αφήσεις ζωντανό τον φαφούτη ελέφαντα;

    ______________________________

    Τάσσομαι αναφανδόν υπέρ του «φίλντισι από μαμούθ», ακόμη και «ελεφαντόδοντο από μαμούθ». Δεν είναι θέμα ετυμολογικής διαφάνειας: πρόκειται για το ίδιο υλικό, έστω και με κάποιες ελάχιστες διαφοροποιήσεις που αμφιβάλλω αν διακρίνονται με άλλον τρόπο εκτός από το DNA.

  56. Costas X said

    17.
    Θειωμένο καουτσούκ είναι ο βουλκανίτης, χρησιμοποιείται κυρίως για την κατασκευή του επιστομίου της πίπας.

  57. eirinipax said

    » ὁ τράχηλός σου ὡς πύργος ἐλεφάντινος· οἱ ὀφθαλμοί σου ὡς λίμναι ἐν Ἐσεβών, ἐν πύλαις θυγατρὸς πολλῶν· μυκτήρ σου ὡς πύργος τοῦ Λιβάνου σκοπεύων πρόσωπον Δαμασκοῦ·» ; Άσμα Ασμάτων. Ζ΄ 5

  58. Πέπε said

    Ελεφαντόδοντο είναι (κι αυτό αναφέρθηκε βέβαια) το παραδοσιακό υλικό πολυτελείας για τα πλήκτρα του πιάνου. Και έβενος για τα μαύρα (θα ήταν πολύ κλισέ να λινκάρω το τραγούδι Ebony and Ivory, πέστε πως το ‘κανα κιόλας).

    Εντωμεταξύ έχω διαβάσει ότι ένα πιάνο, αντίθετα από άλλα όργανα όπως λ.χ. το βιολί, έχει μετρημένο προσδόκιμο ζωής. Δεν μπορείς εσαεί να το επιδιορθώνεις και να το μεταβιβάζεις στις επόμενες γενιές – κάποια στιγμή θα πεθάνει και θα το πετάξεις.

    Η σκέψη όπου θέλω να καταλήξω είναι: άραγε υπάρχει οργανωμένο σύστημα ανακύκλωσης τέτοιων τμημάτων, όπως λ.χ. πλήκτρα, ώστε να μπορούν να εξακολουθήσουν να φτιάχνονται πιάνα με φιλντισένια πλήκτρα χωρίς οικολογικές επιπτώσεις; Έχετε δει ποτέ «αγοράζω παλιά πιάνα»;

  59. Χαρούλα said

    Τις δεκαετίες 50-60 διάσημα ήταν και τα κουμπιά(ειδικότερα των πουκαμίσων) από φίλντισι και σεντέφι. Αν θυμάμαι καλά απο την μοδίστρα τότε μητέρα μου, το σεντέφι αν και ομορφότερο λόγω των «νερών» που δημιουργούσε οπτικά, το απέφευγαν γιατί έσπαγε εύκολα με την χρήση. Ενώ τα φιλντισένια εγγύηση.

    Για τον ελέφαντα γνωρίζουμε και την μνήμη του. Λέγεται πως όσα χρόνια και να ζήσουν χωριστά τα μέλη μιας οικογένειας, αναγνωρίζονται αμέσως μόλις συναντηθούν.

  60. Divolos said

    Περί Βακελίτη βρήκα αυτό: https://www.youtube.com/watch?v=phNLecfyWS8
    Είναι αναλυτικό αλλά στα Αγγλικά

  61. Theo said

    Καλημέρα!

    Ωραίο το άρθρο αλλά περισσότερο μου άρεσε η (ολίγον τι λίγο σουρεαλιστική) συζήτηση στην αρχική δημοσίευση.
    Πού να ‘ναι άραγε οι θρυλικές μορφές των Νεοτιπούκειτου, Ηλεφούφουτου, Νίκελ κλπ;
    (για τον καλτ Κορνήλιο μάς έχει απαντήσει ο Νικοκύρης.)

    Κι αν θέλει ο Γιώργος Μπαρτζούδης, μας λέει και τι γίνεται ο Κ. Σιαμάκης. Είναι ακόμα εν δράσει;

  62. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    55 δ

    Αυτή η δουλειά δεν γίνεται σε ελεγχόμενους χώρους με συγκεκριμένη παραγωγή, επίβλεψη κλπ. Γίνεται από λαθροκυνηγούς στη σαβάνα. Οι πιθανότητες είναι το ζωντανό να έχει κάποιες αντιρρήσεις στο ξεδόντιασμα, αντιρρήσεις αξιοσημείωτου βάρους. Γι αυτό και η ισχυρή καραμπίνα που κουβαλάει κάθε λαθροκυνηγός που σέβεται τον εαυτό του και δεν μπαίνει σε διάλογο με το παχύδερμο για μήκος, ποιότητα, ποσότητα κλπ.

  63. 61 Τιπούκειτος και Ηλεφού είναι καλά, αν μας παρακολουθούν εδώ δεν ξέρω. Ο Νίκελ είναι πάντα στη Λεξιλογία.

  64. # 59

    Οχι μόνο ζωντανοί αναγνωρίζονται αλλά ακόμα και τα ξεραμένα κόκαλα των συντρόφων τους αναγνωρίζουν.

    28. Ο διάλογος

    – Τι ξεχωριστό έχει ο ελέφαντας ;
    – Διαφορετική μεταχείριση του χρόνου. Σ’ αυτόν δεν κυλάει, αθροίζεται.
    – Δηλαδή ;
    – Ζει μαζί το παρελθόν και το παρόν του, ίσως και το μέλλον του.
    – Και τι αλλάζει ;
    – Ο θάνατος. Αναγνωρίζει το πτώμα του συντρόφου του και μετά το θάνατό του. Συναντά ένα κόκκαλο προγόνου του και περνά στο χρόνο που ζούσανε μαζί, δεν αποκόβεται απ’ αυτό όπως όλα τα άλλα πλάσματα. Είναι καλύτερη μορφή της υλικής πραγματικότητας.

  65. Περιονουσκιας said

    Μπάκελαντ, προφέρεται όμως. Φλαμανδός είναι, όχι Γερμανός.

  66. Περιονουσκιας said

    Εξ ου και βακελίτης και όχι *βαικελίτης.

  67. π2 said

    «αναδημοσιεύω σήμερα ένα παλιότερο άρθρο, και μάλιστα από τους πρώτους μήνες του ιστολογίου, αφού η αρχική του δημοσίευση έγινε λίγο πριν συμπληρώσει τρεις μήνες ζωής το ιστολόγιο»

    Α, παλιές καλές εποχές που μαλώναμε με πάθος περί όνου σκιάς, όπως βλέπω στην παλιά δημοσίευση.

  68. Κιγκέρι said

    55β:

    Πέπε, τα αντικείμενα από ελεφαντόδοντο λέγονται «ελεφαντοστέινα»
    Να, δες:

    https://www.aigai.gr/el/multimedia/great/artifacts/elefantosteino/portreto/filippou/aiges/vergina

  69. Γιάννης Ιατρού said

    22: Δύτη,
    πάρε (κι) αυτό για παρηγοριά 🙂

  70. Μαρία said

    7
    From Proto-Slavic *slonъ, possibly a deverbative from Proto-Slavic *sloniti sę (“to lean against”), relating to а medieval story of а sleeping elephant who leaned against a tree. According to some other sources, it is related to the Turkish aslan (“lion”).
    https://en.wiktionary.org/wiki/%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%BD

  71. π2 said

    Μια που αναφέρθηκε η Φυλλάδα για τον αλέφαντα, ας σημειωθεί και εδώ για να είναι ξεκάθαρο ένα πρόβλημα που έχω δει να συναντούν όσοι ψάχνουν μηχανικά στο TLG. «Αρχαία γραμματεία» είναι μόνο η recensio α του 3ου αι. μ.Χ. (έχουν διατυπωθεί και απόψεις ότι ίσως είναι λίγο μεταγενέστερη) και η recensio β, του 5ου αι. Όλες οι επόμενες είναι βυζαντινή και νεοελληνική γραμματεία (και σωστά λέει ο Νίκος ότι δεν απαντά στα αρχαία ο αλέφας). Μπορεί να είναι αυτονόητο για πολλούς, αλλά το σημειώνω γιατί έχω δει φοιτητικές εργασίες να εκλαμβάνουν ως αρχαίες πηγές recensiones που μπορεί να είναι και μεταβυζαντινής εποχής.

  72. Divolos said

    #58 Πέπε, η απάντηση στο ερώτημά σου από έναν έλληνα κατασκευαστή πιάνων εδώ (στο 4:00):

  73. Χαρούλα said

    Σκληρή πραγματικότητα…

    Αλλά και η εκδίκηση😀

  74. Πάνος με πεζά said

    «Αι ανώτεραι όλων !» Μετά, για τρολία(;) βγήκαν και οδοντογλυφίδες «Τίγρης», καθόσον τιγρης και ελέφας πάντα έκαναν ετερόκλητο δίδυμο.

  75. gbaloglou said

    σαντέδικο: μπαούλο στολισμένο με φίλντισι ή κεντημένο — από προικοσύμφωνο 1832 [υποσημείωση 27]

  76. Πάνος με πεζά said

    «Τίγρις», με συγχωρείτε.

  77. sarant said

    63 Έτσι!

    65 Σωστά.

    67 Ενώ τώρα;

    70 Άλλο πάλι κι αυτό!

  78. loukretia50 said

    24. Κι άντε ν΄αποδείξει η γάτα ότι δεν είναι ελέφαντας!
    Ειδικά τώρα που έφυγε αυτός απ΄το δωμάτιο και πάτησε στο νήμα!
    Στο Σταματάκο – αχ! με άλλα λεξικά πορεύτηκα και δεν ξεκολλάω! – συνάντησα ρήμα που δείχνει ότι η έκφραση κρατάει από παλιά:
    Ελεφαίρομαι = εξαπατώ δια ματαίων ελπίδων, ελέγετο επί των ψευδών ονείρων μετ΄υπαινιγμού προς τον ελέφαντα και την ελεφαντίνην πύλης εξ ης θεωρούντο τα ονείρατα ότι έρχονται https://html1-f.scribdassets.com/4mcxehamtc444uq4/images/329-130fda9451.jpg
    και βρίσκω και «ελεφαντίνεο» για το ελεφάντινο.

  79. 74 ναι, ναι, πώς το ξεχάσαμε!

  80. gbaloglou said

    κόρη Τρικεριώτισσα, μια Τρικεριωτοπούλα
    έχει ασημένιον αργαλειό και φιλντισένιο χτένι.

  81. Γιάννης Ιατρού said

    Εμ, αφού ο ελεφαντάκος είναι κάπως ευτραφής, να μη βάλουμε κι 65 σελίδες ετυμολογικά γι’ αυτόν;;; 🙂
    Της Ιταλίδας Cristina Vallini από την Università degli studi di Napoli «L’Orientale» (2013)

  82. 81 Το ζουμί είναι στη σελ. 250 – κάτι που λίγο πολύ είχαμε καταλάβει ήδη, σωστά;

  83. loukretia50 said

    «…Κι η Πηνελόπη η συνετή τ’ απάντησε έτσι πάλε·
    Αχ ξένε υπάρχουν όνειρα τρελά ξεθωριασμένα
    κι όσα ονειρεύονται οι θνητοί δεν αληθεύουν όλα.
    Γιατί είναι των απατηλών ονείρων δυο κι οι πόρτες.
    Η μια είναι από κέρατο κι η άλλη φιλτισένια.
    Κι όσα απ’ το φίλτισι περνούν το καλοτροχισμένο,
    όλα γελούν τον άνθρωπο, χαμένα φέρνουν λόγια.
    Και πάλε όσα απ’ το κέρατο το σκαλιστό περάσουν,
    βγαίνουν αλήθεια στους θνητούς εκείνους που τα βλέπουν…»
    Οδύσσεια, Ραψωδία Τ, στ. 559-563 μεταφρ.Σιδερη

  84. Γιάννης Ιατρού said

    82: Ε, ναι. Τα δύο βασικά σενάρια …

  85. loukretia50 said

    Ωχ! διαβάζοντας τα σχόλια στο παλιό άρθρο διαπίστωσα ότι έχω κάτι κοινό με τον Κορνήλιο , το λεξικό μόνο, όχι τα υπόλοιπα!
    Οπότε αν παραγίνω καλτ να με επαναφέρετε!

  86. spiridione said

    39. λέφα: ασθένεια των υποζυγίων, αλλά και των ανθρώπων, αιματέμεση, εσωτερική αιμορραγία. Από τη λειφαιμία λέει.
    https://lexikolefkadas.gr/lefa-to/

  87. spiridione said

    52. Να συμπληρώσουμε ότι λέξη φίλιος = ελέφας υπάρχει και στο λεξικό του Σκαρλάτου Βυζάντιου, και του Άνθιμου Γαζή. Στον Σομαβέρα, στη λ. ελέφας υπάρχει παραπομπή στη λέξη φίλι, το (ζώον) elefante.
    https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/2/4/b/metadata-01-0001129.tkl&do=168467.pdf&pageno=458&pagestart=1&width=566&height=709&maxpage=1019&lang=en
    Και σε άλλο λεξικό του 1834, ελέφας, ο χυδαιστί φίλιος.
    https://books.google.gr/books?id=uVBQAAAAcAAJ&pg=PA403&dq=%22%CF%86%CE%AF%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CF%82%22+%CE%B5%CE%BB%CE%AD%CF%86%CE%B1%CF%82&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwiz-ObdtqPlAhUOZVAKHYCEBaE4ChDoAQhJMAU#v=onepage&q=%22%CF%86%CE%AF%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CF%82%22%20%CE%B5%CE%BB%CE%AD%CF%86%CE%B1%CF%82&f=false

  88. gbaloglou said

    52-87-75 Να συμπεράνουμε ότι το «φίλντισι» δεν έχει πολύ παραπάνω από δύο αιώνες που μπήκε στην Ελληνική;

  89. 17,
    Η θείωση του καουτσούκ ήταν επινόηση του Κάρολου Καλοχρόνη (ιδρυτή της εταιρείας ελαστικών Goodyear). Έκανε το μαλακό και εύθαρτο καουτσούκ πιο σκληρό, πιο ελαστικό, και πιο ανθεκτικό στη φθορά, κατάλληλο για λάστιχα αυτοκινήτων. Ο ευφάνταστος θρύλος λέει πως o Γκουντγίαρ – πρακτικός μηχανικός και χημικός – προσπαθούσε επίμονα να βελτιώσει τις ιδιότητες του καουτσούκ κάνοντας πειράματα καθόλου δημοφιλή στους γειτόνους του, που παραπονιόντουσαν για την βρώμα από το καμμένο λάστιχο, οπότε πηγαίνοντας από δω κι από κει για να αποφύγει τις διαμαρτυρίες, έρριξε κατά τύχη θειάφι σε έναν κουβά με ζεσταμένο λάστιχο πάνω σε μια σόμπα, et voilà! Λόγω θείου, ο θεός Vulcan επιστρατεύτηκε για να περιγράψει την διεργασία, και παραμένει(;) ζωντανός στο δικό μας Βουλκανιζατέρ. Η έδρα της Goodyear παραμένει στο Akron, στο άκρον του Οχάιο.

  90. Leo Martini said

    Νομίζω ότι αποσιωπάται η ετυμολογία που δίνει ο Όμηρος στο 19,565 της Οδύσσειας, ότι το «ελέφας» προέρχεται από το «ελεφαίρομαι» (= εξαπατώ, καταστρέφω), διότι είναι ζώο πανέξυπνο που που προκαλεί καταστροφές και μπορεί να μάς εξαπατήσει.

    «αἱ μὲν γὰρ κεράεσσι τετεύχαται, αἱ δ’ ἐλέφαντι.
    τῶν οἳ μέν κ’ ἔλθωσι διὰ πριστοῦ ἐλέφαντος,
    οἵ ῥ’ ἐλεφαίρονται, ἔπε’ ἀκράαντα φέροντες·»

    Η σχολ. Λουκρητία το υπαινίχθηκε στα σχ. 78 + 83 αλλά φοβήθηκε να το πεί ανοιχτά για να μή της την πέσουν οι υπόλοιποι σχολ. Επίσης, ο σχολ. Ιατρού στο σχ. 81 μάς δίνει 65 σελίδες για την ετυμολογία του ελέφαντα, αλλά ού γινώσκει ά αναγινώσκει: Στη σελ. 242 του pdf του οι Ιταλοί παραδέχονται ανοιχτά την ετυμολογία του Ομήρου, μνημονεύοντας τη θεωρία του μεγάλου Αυστριακού γλωσσολόγου Κρέτσμερ. Ανεβάζω τη σελ. 242 του pdf με δίπλα την ελληνική μετάφραση από το google translate γιατί δεν ξέρω ιταλικά

    Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι το ρήμα «ελεφαίρομαι» (=εξαπατώ, καταστρέφω) απαντάται μόνο στον Όμηρο (Ιλιάδα + Οδύσσεια) και στον Ησίοδο

  91. Tomás de Torquemada said

    Καλημέρα. Ο Αλέφαντος πιθανότατα είναι μητρωνυμικό, αφού σε παλιές προθέσεις (καταγραφές ονομάτων για μνημόνευση σε λειτουργίες) απαντάται συχνά το γυναικείο όνομα «Αλεφάντω». Ο (γιος της) Αλεφάντως γίνεται ο Αλεφάντος και με τη μετακίνηση του τόνου (Ανδριώτης, Μορφολογία νεοελλ. επωνύμων) που παρατηρείται στα ανθρωπωνύμια έγινε Αλέφαντος.
    Στα ηπειρώτικα, η λέφα (από όπου ο Λέφας) είναι η αιμόπτυση και έχει ετυμολογηθεί από τα τουρκικά.

  92. sarant said

    91 Αυτό. Και η Αλεφάντω όχι από τον όγκο, αλλά ως πολύτιμο υλικό.

    90 Κάτι μου θυμίζει…

    81 Μωρέ μπράβο!

  93. loukretia50 said

    O Hρωδιανός δε δέχεται ότι στον ΄Ομηρο υπάρχει κάποια σχέση του «ελεφαίρω «με τους ελέφαντες
    https://books.google.gr/books?id=SjQtAAAAQAAJ&pg=PA228&dq=%22%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%AF%CF%81%CF%89%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjuuY-7v6PlAhWJSxUIHeBmBxMQ6AEIKTAA#v=onepage&q=%22%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%AF%CF%81%CF%89%22&f=false

    Και σε μένα τραβηγμένο φαίνεται, απλώς ανέφερα ένα ρήμα που δεν ήξερα.
    Ας μιλήσουν οι ειδικοί.
    Την ταινία «Ο άνθρωπος ελέφαντας» τη θυμάστε?

  94. Georgios Bartzoudis said

    «Το φίλντισι μοιάζει με το σεντέφι… που λέγεται και μάργαρος και είναι η ουσία που καλύπτει το εσωτερικό κάποιων οστράκων»

    # Όθεν και το διαδεδομένο στη Μακεδονία όνομα Μαργαρίτα, κοντά σε άλλα …ευγενή ονόματα, όπως Ασημένια, Μαλαματή-Μάλαμας, Χρυσάφης, Σουλτάνα κλπ.

  95. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ελεφαντουργήματα

    Το Δίπτυχο του Μπαρμπερίνι απεικονίζει ένα νικηφόρο Βυζαντινό Αυτοκράτορα των αρχών του 6ου αιώνα. Στην παράσταση του κάτω μέρους ένας χαυλιόδοντας ελέφαντα διακρίνεται ανάμεσα στα μεταφερόμενα λάφυρα.
    «Από τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό προέρχεται φιλντισένιο σύμπλεγμα από δύο θεές με νεαρό θεό στα γόνατά τους (15ος αι. π.Χ.) »
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%AE

    >>άλλο ιβουάρ και άλλο άσπρο, και άλλο οι άλλες τριανταέξι ανάμεσά τους αποχρώσεις

    Ασφαλώς! Ασπρο του χιονιού, του πάγου,του γάλακτος, κρεμ, κοκαλί, της πατίνας, υπόλευκο, ημίλευκο, λερωμένο άσπρο, μπεζουλί, της άμμου, λευκό λευκότερο κι απ΄ την αυγή 🙂

  96. Tomás de Torquemada said

    #92α
    Ίσως, αλλά πιθανόν και για να είναι γερή σαν ελέφαντας; Ευχετική ονοματοδοσία ξέρω γω…

  97. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    92β. Ναι, γνωστή η μυρωδιά.

  98. loukretia50 said

    «…Δίχως τραγούδια η Αλκυών περνά η κελαδούσα,
    γιατί στα δάση των φυκιών, που βόσκ’ η Ιπποκάμπη,
    μες στα κοράλλια, ανάμεσα σε συντεφένια θάμπη
    της μαργαριταρόριζας, κοιμάται η Μούσα… η Μούσα !..»
    Σαπφώ Ι.Γρυπάρης

  99. Πορφυριδου Δημητρα. said

    Καλησπέρα! Μήπως γνωρίζετε αν στην γραμμική β το erepa αν αναφέρεται στο ζώο ή το ελεφαντόδοντο? Πιθανολογώ στο δεύτερο ,χωρίς να γνωρίζω την φράση.

  100. ΣΠ said

    Ωραία λέξη το φίλντισι; Τι να σας πω; Εμένα, λόγω του -λντ-, μου θυμίζει ιμάμ μπαϊλντί, που μπορεί να είναι ωραίο αλλά όχι ως λέξη.

  101. ΣΠ said

    Περί βακελίτη: https://en.wikipedia.org/wiki/Bakelite

  102. ΓιώργοςΜ said

    92β κι εμένα, κι εμένα!

    Με τα ελεφαντουργήματα θυμήθηκα μια προθήκη καταστήματος με διακοσμητικά και μικροεπιπλα στη Νέα Σμύρνη. Για χρόνια έβλεπα εκεί ένα σκαλισμένο ελεφαντόδοντο, ολόκληρο χαυλιόδοντα. Παρίστανε, αν θυμάμαι καλά, μια πομπή. Περισσότερο από το θέμα με εντυπωσίασε η λεπτοδουλειά.

  103. Alexis said

    #86, 91: Ευχαριστώ για τον «λέφα»

    #90: Άλα της, και Leo Martini!
    Καλόοο! 😆

  104. spiridione said

    Παιδιά, η Αλεφάντω και ο Αλέφαντος δεν έχουν σχέση με τον ελέφαντα. Από τον ανυφαντή προέρχονται.
    https://books.google.gr/books?id=w_IVAQAAIAAJ&q=%22%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%B7%22&dq=%22%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%B7%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwi2-fHk0aPlAhUSU1AKHaGHCLYQ6AEILDAA

    Το ΙΛΝΕ στο λήμμα ανυφαντής
    ἀνυφαντὴς ὁ, Εὔβ. (Κάρυστ.) Ἤπ. Πελοπν. (Λάστ. Λεντεκ.) κ.ἀ. – Λεξ. Δεὲκ Περίδ. Αἰν. Βυζ. ἀνυφαdὴς Ἄνδρ. Κρήτ. Κυδων. Μέγαρ. Μύκ. Πελοπν. (Λακων.) ἀνυφαντὴς Στερελλ. (᾿Αράχ.) ἀν’φαdὴς Εὔβ. (Στρόπον.) Θεσσ. Σάμ. ἀλυφαντὴς Αἴγιν. Χάλκ. ἀλυφαdὴς Δαρδαν. Κεφαλλ. Κρήτ. ἀλ’φαντὴς Πελοπν. (Μεσσ.) Σκῦρ. Στερελλ. (᾿Αράχ.) ἀλυφαντὲς Σκῦρ. ἀνυφαγκὴ Τσακων. ἀναφάντης ᾽Αθῆν. ἀνεφάντης ΓΧατζιδ. ᾿Ακαδ. ’Αναγν.1 1, 548 ἀλεφαντὴς Εὔβ. (Αὐλωνάρ. Κάρυστ.) ἀϋφαντὴς Στερελλ. (᾿Αράχ.) ἀϋφαdὴς Κυδων. ᾽νυφαντὴς Ἤπ. (Πρέβ.) ’λεφαντὴς Εὔβ. (Αὐλωνάρ. Κάρυστ. ᾿Οξύλιθ. Ὄρ.) Θηλ. ἀνυφαντοῦ Λεξ. Δεὲκ ἀνυφαdοῦ Κέως Κρήτ. Κύθηρ. Πελπν. (Μάν.) ἀλυφαντοῦ Κῶς ἀλυφαdοῦ ᾽Αστυπ. ἀνεφαντοῦ Ἴος Νάξ. ἀνεφαdοῦ Κάλυμν. Νάξ. (’Απύρανθ. Γαλανᾶδ.) ἀλεφαντοῦ ᾿Αμοργ. Θρᾴκ. Κάρπ. Νίσυρ. Τῆλ. ἀλαφαντὴ Μεγίστ. ἀνυφάντρια Ἀδραμ. – Λεξ. Δεὲκ Πόππλετ. Περίδ. Μπριγκ. ἀνυφάντρα Εὔβ. (Αὐλωνάρ.) Ἤπ. Κίμωλ. Πελοπν. (Κλουτσινοχ. Λάστ. Τρίκκ. κ.ἀ.) – Λεξ. Μπριγκ. Βλαστ. ἀνυφάντρα Τσακων. ἀν’φάντρα Στερελλ. (᾿Αράχ.) ἀνυφάdρα Ἄνδρ. Κέως Κύθν. Μύκ. Πελοπν. (Μάν. Λακων.) ἀν᾽φάdρα Εὔβ. (Στρόπον.) Ἴμβρ. ἀν’φάdριγια Κυδων. Λέσβ. ἀν’φάdιργια Λέσβ. ἀλ’φάdρα Μύκ. ᾽νυφάντρια Σκῦρ. ᾿νυφάντρα Εὔβ. (Αὐλωνάρ.) ’ν᾿φάdριγια Λέσβ. Λῆμν. ἀνυφαντῖνα Πελοπν. (Ξηροχώρ.) – Λεξ. Βλαστ. ἀνυφαdῖνα Μέγαρ.

    Ετυμολογία
    Ἐκ τοῦ μεσν. οὐσ. ἀνυφάντης. Οἱ τύπ. ἀνυφάντρια καὶ ἀλυφαντοῦ ὡσαύτως μεσν. Ὁ τύπ. ἀλυφαντὴς καὶ ἐν Πεντατεύχ. 419 (ἔκδ. Hesseling), ἔχει δὲ τὸ λ κατ᾿ ἀνομ. Πβ. ΓΧατζιδ. ΜΝΕ 1, 328. Ὁ τύπ. ἀϋφαντὴς κατ᾽ ἀνομ. Ὁ καταβιβασμὸς τοῦ τόνου ἀναλογικῶς πρὸς ἄλλα εἰς -τής.

    Σημασιολογία
    1) Ὁ ὑφαίνων, ὑφάντης ἔνθ’ ἀν.: ᾿Εγὼ ἔμαθα τσαὶ ’φαίνω ᾿ποὺ τὸν πατέρα μου ποῦ ἦταν ἀνυφαdὴς Μέγαρ. Ἡ καλὴ ᾿νυφάντρια ἀβγατίζει τσαὶ ᾽φαίνει πολλὰ ξ’λόχτενα παννὶ Σκῦρ. Κακὴ ἀνυφαdοῦ ’ναι ἡ κόρη σου, γιατὶ ὅλη τὴν ἡμέρα κάθεται καὶ δὲ ’φαίνει Κρήτ. || Φρ. Τὸ πάει σὰν τὴν ἀν’φάντρα (ἐργάζεται νυχθημερὸν) Ἀράχ. || Παροιμ. Ὅσες χτυποῦν τὰ πέταλα ἀνυφαdοῦδες εἶναι; (ἐμφανῆ τεκμήρια ἱκανότητος δὲν εἶναι μόνον τὰ ἐξωτερικὰ γνωρίσματα) Κρήτ. || ᾌσμ. Ἡ σαΐτ-τα μπαινοβγαίνει | κ’ ἡ ἀλεφαντοῦ δὲ ᾽φαίνει καὶ τὸ πέταλο χτυπᾷ, | κἄτι διαολιά ’ν’ ἐπὰ Κάρπ. ᾽Ανυφαdοῦδες γνωστικὲς νὰ κάνουν τὸ διασίδι Κρήτ. Ἡ λ. καὶ ὡς κύριον ὄν. πολλαχ. καὶ ὡς τοπων. Κρήτ. Συνών. ἀνυφαντάρις 1. β) Μεταφ. ἡ περιφερομένη ἐδῶ καὶ ἐκεῖ, ἡ πανταχοῦ παροῦσα γυνὴ Τῆλ. 2) ᾽Αράχνη ἡ ὑφαντικὴ πολλαχ.: Κρεμάστικι σὰν ἀν’φαντὴς Στερελλ. (᾽Αράχ.) Μ᾽ ἔφαγε ἕνας ἀλ’φαντὴς (ἔφαγε = ἐδάγκωσε) αὐτοθ. Συνών. ἰδ. ἐν λ. ἀνυφαντάκος. 3) Ὁ ξαίνων καὶ κατεργαζόμενος ἔρια, κναφεὺς Κεφαλλ.

  105. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πολλές μαντινάδες με το φίλντισι/φιλντισένια/φιλντισοκοκαλένια

    Φεγγάρι ξόμπλι τ’ ουρανού
    κι άστρη μου φιλντισένια ,
    έχετε εσείς από ψηλά
    τς αγάπης μου την έγνοια

    50 Γιάννης Κ. >>Δεν τρώγεται (ο ελέφας)
    «κανα δυο ελεφαντάκια
    να τα κάναμε σουβλάκια»

    Ψέματα παντού! 🙂

  106. 90 καλώστονα κι ας άργησε.
    Για όσους διάβασαν το περιβόητο παλιό νήμα – να ήταν άραγε αυτή η περίφημη εξήγηση του Σιαμάκη, η τον κανόνα του Σκάλιγκερ παραβιάζουσα, που δεν ανέφερε ο Κορνήλιος καίτοι πολλάκις προκληθείς;

  107. Γιάννης Ιατρού said

    90: Κι αυτό έχει αναφερθεί, αρκεί να διαβάσεις τις σχετικές παραπομπές B A T A Λ Ε!

    Νίκο, αφού είναι εμφανές 92β, τι τον αφήνεις;

  108. loukretia50 said

    Κι άλλα ελεφαντάκια. Δε θυμάμαι αν στα τόσα αναφέρθηκε ακριβώς αυτό, τέρμα από μένα, στραβώθηκα!

    Dictionarium magnum
    https://books.google.gr/books?id=2VJLAAAAcAAJ&pg=PA255&dq=%22%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%AF%CF%81%CF%89%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjuuY-7v6PlAhWJSxUIHeBmBxMQ6AEISDAF#v=onepage&q=%22%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%AF%CF%81%CF%89%22&f=false

    Κάπου είχα διαβάσει ότι ο ελέφαντας αν αιχμαλωτισθεί μικρός μπορεί να παραμένει δεμένος σε στύλο που θα μπορούσε εύκολα να γκρεμίσει, αλλά έχει πια παραιτηθεί από την προσπάθεια χρόνων. Πολύ θλιβερό, η αιχμαλωσία των ζώων για την ψυχαγωγία μας γενικά.

    Dumbo – https://youtu.be/Q-8MbgMS6jo Mon tout petit

    Και η εύθυμη πλευρά
    Elephant March – https://youtu.be/PrQQZuLru9s Jungle Book

  109. loukretia50 said

    ?? moi?
    άντε πάλι στη μαρμάγκα

  110. Γιάννης Κουβάτσος said

    Leo Vatalini, πού χάθηκες τόσον καιρό, τρελό αγόρι; 😎

  111. ΣΠ said

  112. spiridione said

    Ο Βαλαωρίτης πάντως στον Φωτεινό το λέει ουδέτερο, το λέφα.
    Ήρθε στην Κόκκινη Εκκλησιά, εξήντα χρόνους πίσω,
    ένας σοφός καλόγερος φευγάτος απ’ την Πόλη
    κι έμειν’ εκεί κι ασκήτευσε. Τον έκραζαν Νικήτα.
    Ήξερε γράμματα πολλά κι εγιάτρευε του κόσμου,
    με ξόρκια και με βότανα, τα χίλια μύρια πάθη:
    το ρίμμα, το κακό σπυρί, τη φάγουσα, το λέφα,
    το μαλαθράκι, το καρφί, τη λιόκριση, τη λύσσα
    http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=3&text_id=321

  113. Ενα ντράι μαρτίνι στον κύριο !!

  114. ΣΠ said

  115. # 104

    Σωστός !!

    Δεν μου πάει το γυναικείο όνομα Αλεφάντω να προέρχεται από παχύδερμο ζώο, αντίθετα τα γυναικεία ονόματα από πουλιά προέρχονται π.χ. Παγώνα, Ραλλού κ.λ.π.
    Στο Γαλαξίδι υπάρχει μία οδός Αλεφάντως Ζάν(ι)α, γυναίκας αγωνίστριας του 21

  116. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    104 Μάλλον έχεις δίκιο Σπύρο, το λύσαμε κι αυτό.

  117. Πέπε said

    @74
    > > Οδοντογλυφίδες Ελέφας:

    Υποθέτω πως θα ήταν οι κοινές ξύλινες μιας χρήσεως. Αλλά υπάρχουν και …διαρκείας, από φίλντισι! Φαντάζομαι πως θα είναι απαίσιες στη χρήση (εδώ οι μπαμπουδένιες, που αγόρασα μια φορά κατά λάθος, είναι χάλια: η οδοντογλυφίδα θέλει αφράτο ξύλο, να στριμώχνεται ανάμεσα στα δόντια χωρίς να τα σμπρώχνει με τη σκληρότητά της), μπορεί ακόμη και βλαβερές για τα δόντια, και είναι οπωσδήποτε ένα είδος στο οποίο η πολυτέλεια περισσεύει. Ωστόσο και αυτό φτιάχτηκε κάποτε από κάποιον, και αγοράστηκε (και χρησιμοποιήθηκε, υποθέτω) από κάποιους.

    Οπότε, η ονομασία Ελέφας ίσως αποτελεί αναφορά σε κάτι τέτοιο.

  118. Πέπε said

    104, 116

    Έτσι έλεγα κι εγώ κάποιαν άλλη φορά που το ξανασυζητήσαμε, αλλά τελικά με είχατε πείσει για το αντίθετο.

  119. Πέπε said

    συν. του #118:

    Το όνομα Αλεφάντω πράγματι δύσκολο να βγαίνει από τον ελέφαντα, αλλά κι από την ανυφαντού πάλι περίεργο δεν είναι; Με ποια λογική ένα επάγγελμα ή τέχνη να γίνει όνομα; Άλλο να γίνει επώνυμο.

    Από τον ελέφαντα-ελεφαντόδοντο φαίνεται πιο πιθανό. Ιδίως αν συσχετιστεί με τα διάφορα Ασημίνα, Χρυσή κλπ. (και με το Μαργαρίτα που αναφέρει ο κ. Μπαρτζούδης, αν και βέβαια ειδικά αυτό θα μπορούσε να είναι και από το λουλούδι).

    ______________________
    @68:
    > > Πέπε, τα αντικείμενα από ελεφαντόδοντο λέγονται «ελεφαντοστέινα»

    Ναι, σωστά… Αλλά κι αυτό είναι σπάνια λέξη, και κάπως ειδικού χαρακτήρα θα έλεγα. Περιμένω να το δω σε μια λεζάντα εκθέματος σε μουσείο, αλλά όχι να το ακούσω σε κοινό καθημερινό λόγο.

    _______________________

    Τα ντράι μαρτίνια σερβίρονται στον δρόμο προς την έξοδο.

  120. Χαρούλα said

    Ελέφας

    Single Vineyard, Ασύρτικο, ΠΓΕ Σέρρες
    Με οινοποίηση με προζυμωτική εκχύλιση,
    ζύμωση αρχικά σε ανοξείδωτη δεξαμενή και έπειτα σε δρύινα βαρέλια
    καθώς και παραιτέρω παραμονή και ωρίμανση σε δρύινα βαρέλια

  121. ΣΠ said

    119
    Πάντως το τραγούδι στο 114 μιλάει για ελεφάντινο χτενάκι.

  122. # 119

    Από το ελέφας= φίλντισι υπάρχει το γυναικείο όνομα Ελεφαντίς, η γυναίκα του Δαναού.
    Στο Αλεφάντω εμένα περισσότερο από επάγγελμα μου δείχνει η κατάληξη, παρά σε χάρισμα, θα μπορούσε όμως ίσως να ήταν Αλεφαντίνα κατά το Ασημίνα και μετά Αλεφάντω κατά το Ασήμω

  123. # 119 (συνέχεια)

    Η ελεφαντίς πάντως στην γενική κάνει της Ελεφαντίδος…

  124. Pedis said

    Ωραίο άρθρο. Μου έλυσε διάφορες απορίες. Θενκς, Νικοκύρη.

    # 81 – di Dοττόρε, ενδιαφέρον αλλά μπόλικο πράμα αυτό αυτό που λίνκαρες. Δεν μας κάνεις καμιά περίληψη; (Πλάκα κάνω 🙂 )

  125. Γς said

    The White House

    @WhiteHouse
    President @realDonaldTrump just wrapped up a joint press conference with President Mattarella of Italy.

    “The United States and Italy are bound together by a shared cultural and political heritage dating back thousands of years to Ancient Rome

    Τρανή απόδειξη το Caesars Palace στο Las Vegas

  126. Κιγκέρι said

  127. Pedis said

    να μη σου τύχει: διερμηνέας του προέδρου του Εδεσσαικού:

  128. ΣΠ said

    125, 126, 127
    https://sarantakos.wordpress.com/2019/10/12/meze-396/#comment-611043

  129. mitsos said

    Καλησπέρα
    (μετά από 12 ώρες χωρίς σύνδεση )

    Φανταστικό άρθρο. Δεν το είχα δει το παλιό.
    Ευτυχώς που απασχολησαν χθεςτον Νικοκύρη οι και μάθαμε και μεις τόσο ωραία πράγματα… φιλnτίσια όμορφα και καθαρά.

    Βέβαια δεν είναι μόνο όμορφοι οι συνειρμοί …
    –Κάτι θα έχετε ακούσει για τον Φιλντίση Π. της ΕΕΦ … κατ’ ευφημισμό ίσως ; 🙂
    — Και άντε ο Νικήτας του Βαλαωρίτη (@112 ) θεραπεύει και τη ( ή το ) λέφα που περιγράφει ασθένειες που οδηγούν σε εσωτερική αιμορραγία Αλλά δεν γιατρεύει την ελαφαντίαση 🙂 . Και για λέφα δεν ξέρω ετυμολόγηση αλλά για την φοβερή ασθένεια της ελεφαντίασης όλι ξέρουμε την ετυμολόγηση…

    Άλλο βακελίτης ( συμπολυμερισμός φαινόλης και φορμαλδεϋδης για κουζίνες πλακάκια κ.λ.π …. και άλλο εβονίτης( συπολυμερισμός Buna-S με πολυπροπυλένιο ) για μπάλες μπιλιάρδου και ηλεκτροστατικά πειράματα … Καμιά σχέση με καουτσούκ και γουταπέρκα ( πολυμερή πενταδιένια cis και trans αντίστοιχα )

    Πάντως κεχριμπάρι όντως το ήλεκτρον δηλαδή το απολιθωμένο ρετσίνι ( reccinus ) . Αν και καταχρηστικά δεν χρησιμοποιείται μόνο για απολιθωμένα «δάκρυα» πεύκου αλλά και άλλων κωνοφόρων.
    ……..
    Και τι θα πούμε αν δούμε 4 ελέφαντες στο φεγγάρι ;
    Ευκολάκι : Η VolksWagen παράγει και διαστημόπλοια !
    🙂
    Από σειρά ανέκδοτων 70’s με ελέφαντες

  130. Theo said

    @127:
    Αντιπρόεδρος, είπαμε 🙂

  131. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Φίλντισι παραπέμπει σε ομορφιές (και) γι΄αυτό ειν’ ωραία λέξη! (άσε που έχει λ, το γράμμα που γλυκαίνει, στρογγυλεύει ξερωγώ-τί μόνο το ν θα κάνει παιχνίδι! 🙂 )
    Φιλντισένια λύρα, φιλντισένιο κορμί, φιλντισένια μπράτσα, φιλντισένιο φεγγάρι, φιλντισένιο κεφαλόχτενο

    Αίνιγμα: φιλντισένιο περιβόλι, κελαηδεί γλυκό αηδόνι

  132. Theo said

    @131:
    Το στόμα;

  133. mitsos said

    Α ναι …κι εγώ κατά λάθος τον Π. Φιλντιση από αντιπρόεδρο τον έκανα γραμματέα της ΕΕΦ.

    Και
    Επειδή τα Μαμούθ ανήκει στην οικογένεια των ελεφαντίδων το «δόντι» τους λέγεται ελεφαντόδοντο

  134. Alexis said

  135. Theo said

    @134:
    Αυτό το «chat» το είχα ακούσει για το Νταμπλγιου.

  136. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    132 Ναι! 🙂

    Από σεντέφι αλλά κι από φίλντισι, εκτός από κουμπιά γίνονται ωραία σκουλαρίκια, βραχιόλια κλπ κοσμήματα.

    https://i2.wp.com/www.mymind.gr/wp-content/uploads/2017/05/i8.jpg?ssl=1

    Είσαι μια γη μαρμαρυγή, μια γη που καταστρέφει
    χαράδρες κρύβεις και γκρεμούς σε δέρμα από σεντέφι

  137. sarant said

    119 Θα μπορούσε η ανυφαντού/αλεφάντω να σημαίνει «προκομμένη». Αλλά η συνηγορία σου σε αυτό που είχα γράψει με κάνει να το ξανασκέφτομαι και να βρίσκω πάλι πιθανό το πολύτιμο υλικό -εδώ υπάρχει, όπως έχουμε πει, και Παντζέχρω.

    124 Νάσαι καλά!

  138. Pedis said

    # 130 – ναι, σωστά!

    # 134 β – πετυχημένο.

  139. Γιάννης Ιατρού said

    124b Πέδη,
    κάτσε καλά, μη κοτσάρω κι άλλο ένα, παρόμοιο…😎😋🙄
    Καλά, αστειεύομαι, αυτό εδώ (1999, Two Greek Words of a Foreign Origin – I. ΕΛΕΦΑΣ, ΙΙ. ΦΟΙΝΙΞ του Τσέχου καθ. γλωσσολογίας Václav Blažek) έχει μόνο 18 σελίδες και κάνει και σαν περίληψη.
    Όπως ζήτησες (τι να κάνω, εξυπηρετώ, μη χάσω την πελατεία… 🙂 🙂 )

  140. Πέπε said

    137

    > > Θα μπορούσε η ανυφαντού/αλεφάντω να σημαίνει «προκομμένη»

    Θα μπορούσε; Νομίζω ότι τα νεότερα ονόματα που προέρχονται από κοινές λέξεις, αν δεν έχουν νόημα ευχετικό (π.χ. Ζώης, να ζήσει, Σταμάτης, να σταματήσει πια η μάνα του να γεννάει σαν την κουνέλα), συνήθως επαινούν διάφορες εξωτερικές αρετές, σχετικές πιο πολύ με την ομορφιά. Πανωραία, Μόρφω, Ζωγραφιά, Ποθητός-Ποθητή, και εμμέσως όλα τα σχετικά με λουλούδια, φυτά, πουλιά: Παγώνα, Λεμονιά κλπ.. Όχι τόσο με άλλου είδους προτερήματα.

    Έχουμε βέβαια το ανεκδιήγητο Υπακοή, αλλά μου φαίνεται ότι πρέπει να έχει κάποια ειδική θρησκευτική σημασία η λέξη – δεν ξέρω ακριβώς… Από την άλλη, έχουμε και μερικά περίεργα όπως Νομική, Γραμματική, που δεν ταιριάζουν με αυτό το σχήμα. Το Γενναίος δηλώνει μεν μια πιο εσωτερική αρετή, αλλά για τους άντρες η λεβεντιά είναι το αντίστοιχο της ομορφιάς για τις γυναίκες: έχει και εξωτερική αξία, σε κάνει και ελκυστικό, πέρα από το να αποτελεί ουσιαστικό προτέρημα.

    Άλλα όπως Ελπίδα, Αρετή, Ευσέβιος, Ευγένιος και το ίδιο το Προκόπιος, είναι κληρονομιά από παλιότερους αιώνες με άλλες συνήθειες σχετικά με τα ονόματα.

    …Δεν ξέρω, δεν το έχω ξανασκεφτεί το θέμα. Ρίχνω σκόρπιες ιδέες προσπαθώντας να καταλάβω (χωρίς να καταλήγω προς το παρόν πουθενά) αν ορθώς ή όχι με παραξενεύει η πιθανότητα ένα νεότερο γυναικείο όνομα να σημαίνει προκομμένη.

    (Έχω και μια γνωστή ονόματι Παπαδιά. Αυτό μάλλον στα ευχετικά ανήκει: να καλοπαντρευτεί, να πάρει παπά, να τη σέβεται η κοινωνία…)

  141. sarant said

    140 Xριστιανικό πρέπει ναναι το Υπακοή, όπως λες.

  142. sarant said

    99 Συγγνώμη που δεν απάντησα νωρίτερα. Το μυκηναϊκό e-re-pa όπως λένε τα λεξικά (και το άρθρο του σχ. 139) αφορά ελεφαντόδοντο.

  143. ΚΩΣΤΑΣ said

    Αφού τα είπατε όλα για τον ελέφαντα, τον αλέφαντο και την αλεφάντω, ας πω κι εγώ καμία… εξυπνάδα, έτσι για τη συμμετοχή.

    Φίλντισι–> φίλιψι, γλέντισι, μπαΐλντισι, φλιντούριξι, μπλιατσούριξι, σφύριξι, λάμπαξι… , λέξεις περίπου ομόηχες, κατάλληλες για ρίμα … Ήταν ή είναι ακόμη υπαρκτές λέξεις, φυσικά ντοπιολαλιές, σι καθιαυτού θισσαλικά.

    Εδώ λεξιλογούμε, έτσι δεν είπαμε; Πόσες από τις παραπάνω καταλαβαίνετε;

  144. loukretia50 said

    143. τι είναι το λάμπαξι ? – μόνο αυτό δεν ξέρω!

    Ελπίζω να μη βιαστείς να πεις χρόνια πολλά σε κάποια Ντίνα που αγνοείς ότι λέγεται Αλεφαντίνα!
    Και η στοιχειώδης ευγένεια έχει τα όριά της!

  145. Α ρε Τράκη…πήρες όλους τους σουτέρ για να πλαισιώσουν τον Καλάθη που είχε 3 στα 5 τρίποντα και είχαν όλοι μαζί 0 στα περίπου 15…και τον Πεδουλάκη να σχεδιάζει πρωτότυπα (!) την τελευταία επίθεση-δώστε την μπάλα στον Καλάθη… κρίμα.

  146. Pedis said

    # 139 – κάποιος πρέπει να έχει μνήμη ελέφαντα για να θυμάται και να γράψει όλα αυτά! 🙂

  147. ΚΩΣΤΑΣ said

    144 Λάμπαξι, εκ του λαμπάζω, με ενεργητική και παθητική σημασία, τρομάζω, ξαφνιάζομαι, φοβίζω απρόσμενα κάποιον.

  148. Ελεφάν και χρώμα, δημοφιλές στις μέρες μας στην διακόσμηση.

  149. Το αλεφ- του αλέφαντα έχει άραγε την ίδια ρίζα με το άλεφ που έδωσε το άλφα στο αλφάβητο;

  150. loukretia50 said

    Κι επειδή αναφέρθηκε ο κώθων
    Κώθων = κύπελλο από άργιλο για καθημερινή χρήση, κυρίως από στρατιώτες.
    Συνήθως είχε θολό κίτρινο χρώμα σαν το νερό που έπιναν οι στρατιώτες και χείλη γυρισμένα προς τα μέσα, είτε για να μη βλέπουν τι έπιναν, είτε για να έρχεται το νερό στο στόμα τους καθαρότερο, αφού οι ακαθαρσίες κατακάθονταν στα γυριστά χείλη του ποτηριού. http://greek_greek.enacademic.com/222391/%CE%BA%CF%8E%CE%B8%CF%89%CE%BD

    Υπήρχαν και αγγεία από μέταλλο με παρόμοιο σχήμα, αλλά ήταν πολύ πιο κομψά , συνήθως είχαν καπάκι και ήταν διακοσμημένα. Χρησίμευαν για την τοποθέτηση αρωματικού νερού ή ελαίου, για προσωπική χρήση αλλά και για θρησκευτικές ιεροτελεστίες, όπως σπονδές στους νεκρούς. Προσφέρονταν επίσης ως δώρα προς τις γυναίκες και απαντούν μεταξύ των προσφορών σε γυναικείους τάφους. https://www.britishmuseum.org/collectionimages/AN01383/AN01383789_001_l.jpg?width=304
    Ένα αγγείο σαν αυτό είναι γνωστό και με την ονομασία πλημοχόη ή εξάλειπτρον.

    Τα κωθώνια πρέπει να έχουν κάποια σχέση, ή όχι?

    Και κάτι σχετικό :
    Αλλ’ ἄγε σὺν κώθωνι θοῆς διὰ σέλματα νηός
    φοίτα καὶ κοίλων πώματ’ ἄφελκε κάδων,
    ἄγρει δ’ οἶνον ἐρυθρὸν ἀπὸ τρυγός· οὐδὲ γὰρ ἡμεῖς
    νήφειν ἐν φυλακῇ τῇδε δυνησόμεθα.

    Ἄντε λοιπόν! Τράβα τὸ γρήγορο ποτήρι,
    σάλταρε στὸ καράβι,
    πήδα στὸ ἀμπάρι, πέσε πάνω στὰ βαρέλια
    καὶ κρασοκύλησέ τα.
    Τάπα μὴ μείνει! Δὲ μᾶς βλέπω
    τὴ βάρδια αὐτὴ ξενέρωτοι νὰ τὴν περνᾶμε
    Αρχίλοχος – Μτφ. Γ.Μπλάνας

  151. Γιάννης Ιατρού said

    146: Δεν είμαι βέβαιος πως έχεις δίκιο. Ο ελέφαντας δεν νομίζω πως φημίζεται κυρίως για τη χωρητικότητα της μνήμης του, αλλά για την διάρκεια απομνημόνευσης. Δηλ. ΔΕΝ ξεχνά εύκολα.

    Κάτι σαν κι εμάς, που υποστήκαμε όλα τα γνωστά με το ΔΝΤ./μνημόνια κλπ. λόγω των χειρισμών και πράξεων των κυβερνήσεων της ΝΔ (και ΝΔ/ΠΑΣΟΚ), περίπου από το 2004 έως το 2011 (για να μην πιάσουμε και τα πιο παλιά ή τα όργια με τους Ολυμπ. αγώνες κλπ.).
    Γι αυτό και μου σηκώνεται η τρίχα, όταν ακούω για εορτασμούς 200-χρόνων, Σαλαμίνες κλπ.

  152. ΚΩΣΤΑΣ said

    144 β
    Αν κάτι παρανόησες ή κατά λάθος παρεξήγησες από το 143 σχόλιό μου, ρητή και ειλικρινέστατη διαβεβαίωση εκ μέρους μου, ούτε κατά διάνοια σκέψη μου προς μείωση η ειρωνείας στο πρόσωπό σου ή σε οποιονδήποτε άλλο σχολιαστή.

    Αν πάλι εγώ δεν κατανοώ καλά το τέλος του σχολίου σου, σου ζητώ συγνώμη.

  153. loukretia50 said

    ΚΩΣΤΑ
    Καλέ, σε μένα μιλάς! Εγώ είμαι η Ρουμελιώτισσα που καυχιέμαι ότι κατέχω τη ντοπιολαλιά!
    Γιατί να παρεξηγηθώ?
    Και φυσικά ούτε κι εγώ ειρωνεύτηκα.

  154. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  155. loukretia50 said

    153. συνέχεια- πάλι έφυγε νωρίς!
    Αν συνέβαινε σε μένα να μου πει κορασίς ότι λέγεται Αλεφαντίνα, – σαν το Γκέλη από Βαγγέλη ένα πράμα – δε θα κρατιόμουν να μη γελάσω. Αυτό εννοούσα!

  156. Γιάννης Ιατρού said

    149: Γειά σου Μιχάλη,
    κάτι αναφέρεται στο κείμενο του #139 (τέλος της 3ης σελίδας)

  157. Pedis said

    # 151 – δηλ. λες ότι «ο έλληνας» μπορεί να θεωρηθεί ως οριακή κατάσταση του ελέφαντα ο οποίος θυμάται λίγο για πολύ ενώ «ο έλληνας» δεν θυμάται τίποτα επ’ άπειρον.

  158. Γιάννης Ιατρού said

    156: και στις σελ. 210/214 (κι αλλού) του #81

  159. Γιάννης Ιατρού said

    157: Είσαι ειδικός να παρερμηνεύεις (επιεικώς 🙂 )
    Δεν είπα κάτι για …ελέφαντα που θυμάται λίγο, ούτε για Έλληνα και …τίποτα επ΄άπειρον κλπ.

  160. loukretia50 said

    156. Αγαπητέ Απουσιολόγε, η μνήμη μας δε χωράει άλλους ελέφαντες!
    Άντε, καιρός ήταν να επανέλθεις!
    Τώρα τι να πω? Φιλντισοκοκκαλένιος σε δίμετρο? Δε λέει!

    Νάναι από φίλντισι η καρδιά σου, να μην κρατάει ποτέ σκουριά
    Νάχεις ελέφαντα τη μνήμη, μα να μη γίνει μαχαιριά

  161. Γιάννης Ιατρού said

    160: Σ΄ευχαριστώ πολύ Λου, και για τα όμορφα στιχάκια σου 🙂

  162. Γιάννης Ιατρού said

    Για όσους ενδιαφέρονται καλλιτεχνικά για το ελεφαντοστό ιδιαίτερα, ένα ωραίο βιβλίο με εικόνες κλπ. είναι το
    The Oliphant – Islamic Objects in Historical Context του Avinoam Shalem (2004). Γκουγλιζεται κι ο γούγλης δείχνει πολλές από τις εικόνες.

  163. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα
    Λουκία Μαρτίνεθ.
    Σκιά από σεντέφι κόκκινο.

    Και το μπορώ μα και το θέλω.
    Σκιά από σεντέφι κόκκινο.
    Porque quiero, y porque puedo.
    Umbría de seda roja.
    http://alonakitispoiisis.blogspot.com/2010/09/blog-post_19.html

  164. Pedis said

    # 159 – δεν παρερμηνεύω, Ιωάννη, εκμεταλλεύομαι τις δυνατότητες γενίκευσης εκείνου που έγραψες. 🙂

    Και τον έλληνα τον έβαλα σε εισαγωγικά, εννοώντας εκείνο το είδος που μελετά η στατιστική κοινωνιοζωολογία το οποίο κατοικεί στην ελλάδα, έχει μια ωοθήκη, ένα όρχι και του αναλογούν 0.75 παιδιά περίπου …

  165. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    160 Γεια σου Λου με τα Λουσάτα σου!
    Έτσι μπράβο! Πιάσε απ΄τα ωραία σου και σέρβιρε!

    Μοίρασε τα στιχάκια σου
    σε πιάτα σεντεφένια
    με πιρουνάκια κέρασε
    φιλντισοκοκκαλένια

    Τα λόγια σου τα όμορφα
    σαν φιλντισένιες χάντρες
    κομπολογάκι δέσε τα
    να παίξεις με τους άντρες 🙂

  166. loukretia50 said

    Σ΄ευχαριστώ μελίρρυτη!
    Η μετάφραση στο όμορφο ποίημα που παραπέμπεις,
    δε μ΄αρέσει.
    Σκέφτομαι μια πιο ελεύθερη.

    Umbría de seda roja.

    Tus muslos como la tarde
    van de la luz a la sombra.
    Los azabaches recónditos
    oscurecen tus magnolias.

    Aquí estoy, Lucía Martínez.
    Vengo a consumir tu boca
    y a arrastrarle del cabello
    en madrugada de conchas.

    Porque quiero, y porque puedo.
    Umbría de seda roja.
    F.G.Lorca

    Θυμίζουν λιόγερμα οι μηροί σου
    Σαν απ΄το φως κυλάει σκοτάδι
    Και τις μανόλιες σου σκιάζουν
    Τα εβένινα τα μυστικά σου

    Εδώ είμαι, Λουσία Μαρτίνες
    Ν’ αρπάξω ήρθα τα δυο σου χείλια
    Και απ΄τα μαλλιά σου να σε σύρω
    Σε μιαν αυγή από κοχύλια

    Γιατί αυτή μονάχα έχω πεθυμιά
    Κι έχει τη δύναμη να σ΄υποτάξει
    Από μετάξι κόκκινο σκιά
    ———————————

    ΥΓ. έλα Pedis, γκρίνιαξε ελεύθερα!

  167. Spiridione said

    119. Λογική η σκέψη σου.
    Εκτός από το ΙΛΝΕ που λέει ότι χρησιμοποιείται ως κύριο όνομα (χωρίς να μας λέει με ποια μορφή) έχουμε:
    Το βιβλίο του Μπούτουρα, Τα Νεοελληνικά κύρια ονόματα, 1912
    Αλυφαντώ, Κυν., επ. Παρν. και Αλεφάντω Πελ., εκ της εννοίας ότι η λαμβάνουσα το όνομα θα έχει το προτέρημα να υφαίνει καλώς
    https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/5/4/a/metadata-02-0000563.tkl&do=188344_w.pdf&pageno=182&pagestart=1&width=121&height=736&maxpage=239&lang=en

    Περιοδικό Αθηνά, 1902
    Εν Κυνουρία σήμερον εύρηται κύρ. όνομα γυναικός Αλυφαντώ, παραφθαρεν πάντως εκ του Ανυφαντώ παρά το υφαίνω, όπερ και ανυφαίνω προφέρεται ώστε και τούτο σημαίνει την υφάντριαν ή υφαντώ
    https://books.google.gr/books?id=l_5DAAAAIAAJ&q=%22%CE%91%CE%BB%CF%85%CF%86%CE%B1%CE%BD%CF%84%CF%8E%22&dq=%22%CE%91%CE%BB%CF%85%CF%86%CE%B1%CE%BD%CF%84%CF%8E%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwig4cHYsqTlAhXBJVAKHUJrB6sQ6AEINzAC

    περιοδικό Λαογραφία, 1974
    Η Άλεφάντω — σ’ άλλες ελληνικές περιοχές απαντάται μέ τόν τύπο ‘Αλυφάντω — πήρε τό όνομα άπό τή μεγάλη επιδεξιότητα της στην υφαντική
    https://books.google.gr/books?id=MsXYAAAAMAAJ&q=%22%CE%91%CE%BB%CF%85%CF%86%CE%AC%CE%BD%CF%84%CF%89%22&dq=%22%CE%91%CE%BB%CF%85%CF%86%CE%AC%CE%BD%CF%84%CF%89%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwir3YfFraTlAhVQK1AKHcj_BocQ6AEILDAA

  168. spyridos said

    Αναφέρθηκε στο 15 το φιλντισένιο κομπολόι του Βίρβου αλλά υπάρχει και σε άλλα ρεμπέτικα και λαικά.
    Πάντα στο μοτίβο του μεγάλου δώρου που είναι το φιλντισένιο κομπολόι.
    Αλλά και το αγαπημένο μπουζούκι στολίζεται περίτεχνα με φίλντισι στα ρεμπέτικα.
    πχ «Το μπουζούκι δεν πουλιέται» του Γενίτσαρη.
    Φιλντισένια κομπολόγια του 19ου και αρχών του 20ου αιώνα είχα δει στη συλλογή του Αρη Ευαγγελινού στο Ναύπλιο.
    Κάποια έχουν κάνει φυλακή, άλλα πολυταξιδεμένα. Ενα φιλντισένιο κομπολόι βουδιστών μοναχών
    έχει αποκτήσει δίπλα από τους μικρούς σκαλιστούς βούδες στις χάντρες διάφορες σεξουαλικές παραστάσεις περίτεχνα καμωμένες.

    46
    Αυτό είναι η μελαμίνη δεν είναι βακελίτης και αν καταστραφεί – τριφτεί μπορεί να είναι τοξική.
    Γιαυτό δεν την χρησιμοποιούν πλέον για δοχεία τροφίμων.

    Ο βακελίτης χρησιμοποιήθηκε πολύ σαν μονωτικό υλικό και υπήρχαν και διακόπτες και μπρίζες (39) από μελαμίνη.
    Ως τη δεκαετία του 50.

    Στις δεκαετίες 10(τέλος) ως 50 φτιάχτηκαν υπέροχα ραδιόφωνα από βακελίτη.
    Ιδίως κάποια αμερικάνικα ως το 1935 είναι πολύ λίγα και συλλεκτικά.

    Η φωτογραφία θα ήταν φτωχότερη χωρίς το βακελίτη.
    Κάποια στιγμή (μέσα της δεκαετίας του 30) άρχισαν να τον χρησιμοποιούν για φτηνή πρώτη ύλη κατασκευής φωτογραφικών μηχανών.
    Λόγω της δομής του ευνοούσε τη μαζική παραγωγή.
    Μια εταιρία μονωτικών υλικών στη Γαλλία αποφάσισε να φτιάξει και φωτογραφικές μηχανές.
    Η PHOTAX (γκουγκλίζεται) η μηχανή που έβγαλαν το 1937 είναι πολύ ωραία και γυαλιστερή και μάλλον η πιο επιτυχημένη από βακελίτη, συνέχισε να βγαίνει σε διάφορες παραλλαγές ως το 1960.
    Οι Τσεχοσλοβάκοι (Pionyr), Γερμανοί (Pouva), Ιταλοί (Ferrania Ibis), Αγγλοι (Coronet) και πολλοί άλλοι την αντέγραψαν.

    Ενα αντίγραφό της ήταν η αμερικάνικη Kodak Duex που φτιάχτηκε το 1940-42.
    Πουλιόταν στα ΚΨΜ του αμερικάνικου στρατού για 5 δολάρια περίπου και ήταν η φωτογραφική που είχαν οι περισσότεροι στρατιώτες που ήρθαν στην Ευρώπη.
    Γυρίζοντας στα μέρη που εξελίχτηκε η επιχείρηση λαχανόκηπος (έτσι μετάφραζε το ΓΕΣ το market garden) έχω βρει μερικές σε παλαιοπωλεία και παλιατζίδικα.

    Από βακελίτη ήταν επίσης μια από τις εμβληματικότερες φωτογραφικές μηχανές η Voigtländer Brillant από το 1937 ως το 1951.
    Και πιστά αντίγραφά της οι πρώτες Κομσομόλετς και Λούμπιτελ. Στα νεότερα μοντέλα τους έμαθαν τις δεκαετίες του 1970-90 πάρα πολλοί νέοι φωτογράφοι το μεσαίο φορμά.

  169. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    46 >>κούπες(για ζεστά ροφήματα) που ήταν πολύ βολικές γιατί δεν σπάγανε
    Στα «καλά» μαγαζιά με παιδικά είδη δώρων φαίνεται να βρίσκεις ακόμη. Πέρυσι πέτυχα μια μονόχρωμη κόκκινη με δεξί κι αριστερό αυτάκι, για δωράκι σε μωράκι, απ το Κολωνάκι :).
    Επίσης σ΄ ένα δυο μαγαζιά με παλιακά είδη,΄70ζ,
    στην Αγίας Ειρήνης χαμηλά, είδα βακελίτες. Από κουζινικά μέχρι τηλεοράσεις, τηλέφωνα…
    Στην εποχή τους, είχαμε πάρει εικοσάδα από πιάτα ποτήρια και κουπάκια για τα παιδικά πάρτι. Και πιατέλες. Ακριβώς επειδή ήταν άθραυστα και ν΄αποφύγουμε τα απλά πλαστικά που για μικρά παιδιά δεν είναι και πολύ εύχρηστα.
    Ποτήρι λοιπόν έχω να σου χαρίσω. Και κοκκινο και κίτρινο 🙂 .
    Κάπου υπάρχει ένα φλυτζανάκι πράσινο της παλιάς Ολυμπιακής από βακελίτη κι αυτό, αν το θυμάστε.

    168.Πολύ ενδελεχής ενημέρωση! Ωραία! Φωτ. μηχανές δεν είδα ή δεν πρόσεξα στο μαγαζάκι με τα είδη ρετρό. Αλλά την επόμενη φορά που θα περάσω από κει θα το ψάξω. Με τα παλιά ραδιόφωνα που είπες μου έσπασες την καρδιά. Η ραδιοφωνάρα μας έτσι λέγαμε το μεγάλο ράδιο (είχαμε και δεύτερο τρανσίστορ) ήταν ένα ανοιχτό φιστικί από βακελίτη (τώρα το συνειδητοποιώ) που είχε κακό τέλος γιατί κάηκε σε γενική πυρκαγιά μαζί με τα υπόλοιπα.

    Αυτά τα είδη τότε τα λέγαμε κοκάλινα! Δεν ήταν και πολλά βέβαια. Π.χ. ήταν τα πρώτα τηλέφωνα (στο χωριό, το καρβουντιστήρι).

  170. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Σήμερα ,εδώ στο Σαραντάκειο διδακτήριο, έμαθα για την ονομασία του βακελίτη. Παράγωγο-κάποια χημ. ένωση του πετρελαίου το νόμιζα που ποιος ξέρει από ποιο στοιχείο να πήρε τ΄όνομα. Μοιάζει σαν όνομα και με κάτι ορυκτές πέτρες, αιματίτης, χαολίτης, νεφρίτης…
    Έκπληξη κι ότι εφευρέθηκε από το 1910!


    1940’S EKCO U76

  171. Alexis said

    #151: Ο ελέφαντας δεν νομίζω πως φημίζεται κυρίως για τη χωρητικότητα της μνήμης του, αλλά για την διάρκεια απομνημόνευσης.

    Σα να λέμε έχει γρήγορη RAM αλλά μικρό σκληρό… 😊

    #168: Ωραίες πληροφορίες…

  172. Alexis said

    #143: Φλιντούριξι σημαίνει πέταξε, φτερούγισε;

    Λαρισαίος παίρνει τηλέφωνο σε Υπουργείο:
    -Τον κ. υπουργό παρακαλώ!
    -Δεν γίνεται, ο κ. υπουργός συσκέπτεται.
    -Ε πώς μι σκέφτεται, αφού δεν μι γνωρίζ’!

  173. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Καλημέρα! Ωραίο άρθρο – Πλούσια σχόλια (απ’ όλα είχε!)

    – Στο «Λεξικόν τετράγλωσσον» του Γ. Κωνσταντίνου, ήδη στην 1η έκδοση του 1757, βρίσκουμε:
    Ελέφας, αντος, ο. Ρ’(ωμαίικα). ο ελέφαντας, (κοινώς φίλι.)
    Δηλαδή, από τα μέσα –τουλάχιστον- του 18ου αι. υπάρχει η επίδραση του τουρκ. fil.

    – Επίσης, με εύκολο γκούγκλισμα, βρίσκονται αρκετά πρώιμες καταγραφές των λέξεων: ελεφαντόδοντο (1815) – ελεφαντοδόντι (1825) – ελεφαντοστούν (1839).
    (Ο άρτι επανεμφανισθείς κ. Martini θα χαρεί ιδιαιτέρως…)

    λέφακας ή λούφακας: Για παλιούς κρητικούς, ο σωματώδης, μεγαλόσωμος και πολύ ψηλός άντρας (νταρντάνας 🙂 ). Προφανώς από το (ε)λέφας με μεγεθ. καταλ. –ακας.

    – Τα ντουί από βακελίτη (και από πορσελάνη, βέβαια) ήταν ανθεκτικά και είχαν το πλεονέκτημα ότι δεν μύριζαν, όταν ζεσταινόταν από τις παλιές λάμπες πυράκτωσης. Αργότερα κυκλοφόρησαν τα φθηνότερα ντουί από διάφορα κ…πλαστικά, που σκυλοβρομούσαν σαν χαλασμένο ψάρι, μετά από λίγη ώρα λειτουργίας! Ειδικά αν είχες λάμπα πάνω από 40 W… :/

  174. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    168: Άξιος, ωραίο σχόλιο

    Ο βακελίτης είναι το εμπορικό όνομα πλαστικού αρχικά της γερμανικής εταιρείας Bakelit GmbH (που ίδρυσε ο Ολλανδός χημικός το 1910 στο Βερολίνο) κι αργότερα της Αμερικάνικης Union Carbide. Σε απομιμήσεις του ελεφαντοστού από βακελίτη έχουμε την εμπορική ονομασία ivorine.
    Φωτό κλπ. εδώ: http://www.bakelitmuseum.de/

    173β: 🙂 🙂 Ναι, ναι, φωνάρα η Storm Large
    173δ: Γιαυτό το γράφουν κι όλας επάνω, …max. 40W… αλλά σιγά μην το διαβάζουμε/ακολουθούμε. Εμείς βιδώνουμε ό,τι χωράει 🙂

  175. sarant said

    Καλημερα από εδώ!

    167 Χμμμ… κερδίζεις πόντους

    173 Παντως ένα τόσο τεράστιο ζώο να το πεις «φίλι» δεν λέει. 🙂

  176. ΓιώργοςΜ said

    168 τέλος: Ακόμη έχω τη Λούμπιτελ, την πρώτη μου φωτογραφική. Ήταν η οικογενειακή φωτογραφική, πρέπει να την αγόρασε ο πατέρας μου γύρω στο 72-74, πέρασε στα χέρια μου το 81-82 και τη χρησιμοποιούσα τακτικά μέχρι το 91. Λειτουργεί ακόμη, αλλά δεν ξέρω αν υπάρχουν πια 120άρια φιλμ. Απίστευτη καθαρότητα στις φωτογραφίες μεσαίου φορμά, σήκωναν μεγέθυνση χωρίς απώλειες-κάτι σαν αύξηση των μεγαπίξελ ένα πράγμα… 🙂 Κυκλοφορούσε ένα ράδιο αρβύλα ένας αστικός μύθος πως στη Δύση τις αγόραζαν σωρηδόν λόγω της ποιότητας των φακών τους, για να τους χρησιμοποιήσουν σε δυτικές μηχανές. Ίσως να είχε μια αξία για τις ανατολικογερμανικές Πράκτικα, που είχαν φακό Λάιτζ.
    Από τη μυρωδιά αλλά και από την υφή που είχε το πλαστικό κάτω από την επιφάνεια σε κάτι σπασιματάκια, φαινόταν πως δεν ήταν πλαστικό αλλά βακελίτης.

  177. nikiplos said

    140@ μητέρες δυό φίλων-συμμαθητών μου από το σχολείο:
    Βιλελμίνη και Αμερινή…
    (το δεύτερο δεν έχει τυπογραφικό λάθος)

  178. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    113 Ιδού το σωστό κέρασμα (με χοντρό αλάτι).
    https://en.wikipedia.org/wiki/Martini%E2%80%93Henry

  179. # 177

    Συνομίληκή μου Κοντοσταβλίνα (της γιαγιάς της τό όνομα) και προηγούμενης γενιάς Επιστήμη (αγνώστου αιτίου )

  180. gbaloglou said

    173 & 75 Φίλντισι πριν από το 1832 … βρίσκεις;

  181. spyridos said

    120 φιλμ και άλλα φορμά

    https://www.skiadopoulos-eshop.gr/films/120mm-films/

    https://www.superagora.com.gr/fotografika-eidi/fotografika-film/egchroma-film-120-www-super-agora-gr

    https://www.katerelos.gr/category/328_332/film-slides-aspromayra.html

    και πολλοί ακόμη

    στο Βερολίνο το καλύτερο μαγαζί, στέλνει ταχυδρομικά

    https://www.fotoimpex.com/

  182. spiridione said

    175α. Βέβαια, υπάρχει και όνομα Ελεφάντω, στα Λόγια της Πλώρης και σε άλλες πηγές.
    Δηλαδή έχουμε δύο τύπους του ονόματος αυτού που δεν έχουν σχέση μεταξύ τους, αλυφάντω και ελεφάντω, και έναν ας πούμε ενδιάμεσο τύπο, Αλεφάντω, που θα μπορούσε να προέρχεται είτε από το ανυφαντής- ανυφαντού (αλυφαντής, αλυφαντού, αλεφαντής, αλεφαντού) είτε από τον ελέφαντα (αλέφαντα). Άρα δηλαδή ή είναι δύο ξεχωριστά ονόματα, ή το ένα προήλθε με παρετυμολογία από το άλλο.

  183. spiridione said

    173. Το φίλι υπάρχει από τις αρχές του 18ου αιώνα (Λεξ. Σομαβέρα, 1709).
    180. Το παλιότερο που βρίσκω είναι σε ένα βιβλίο φυσικής ιστορίας του Βεντότη, 1792, φίλδισι
    https://books.google.gr/books?id=EMRRAAAAcAAJ&pg=PA227&dq=%22%CF%86%CE%AF%CE%BB%CE%B4%CE%B9%CF%83%CE%B9%22&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwjnqarPt6XlAhWPaFAKHUfeBhcQ6AEIPzAD#v=onepage&q=%22%CF%86%CE%AF%CE%BB%CE%B4%CE%B9%CF%83%CE%B9%22&f=false

  184. gbaloglou said

    183 Απίθανο εύρημα: ψεύτικα δόντια όχι πλέον από φίλντισι αλλά από ιπποποταμόδοντο — down with elephants!:-)

  185. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    184 Ωραίο και το «Τετράποδα οπού βυζαίνουν», θηλαστικά.

  186. sarant said

    182 Aν υπάρχει Ελεφάντω, ενισχύεται η πιθανότητα και η Αλεφάντω να είναι από εκεί.

  187. Theo said

    Και το «Νύχτα από σεντέφι», με τη Μαρία Φωτίου από τον ομώνυμο δίσκο του φίλου Γιώργου Φραντζολά: https://www.youtube.com/watch?v=wZ0L-CZZH_U

    @140:
    Το «ανεκδιήγητο» Υπακοή προέρχεται από ένα χαρακτηριστικό της Παναγίας:
    Η εκκλησία της Παναγίας «η Αγία Υπακοή» («Αγία Πακού» ή «Παναγιά η Πακού» όπως την αποκαλούν στην καθομιλουμένη οι ντόπιοι) βρίσκεται στο χωριό Κώστος της Πάρου και είναι αφιερωμένη στην Υπαπαντή. Ήταν άλλοτε μετόχι της Μονής Χοζοβιώτισσας της Αμοργού και ανακαινίστηκε το 1609 μ.Χ. Της έδωσαν το προσωνύμιο «Αγία Υπακοή» τιμώντας την υπακοή της Παναγίας στο θέλημα του Θεού να γεννήσει το Υιό Του.

    @168, 176:
    Λούμπιτελ έχω κι εγώ, από τα τέλη των 1980ς, αλλά δεν την πολυχρησιμοποίησα. (Επειδή είχα σκοτεινό θάλαμο εκείνο τον καιρό και κάποιες φορές εμφάνισα φιλμ από Mamiya, Hasselblad ή Rolleiflex, είχα διαπιστώσει πως η Λούμπιτελ υπολειπόταν πολύ στην ποιότητα των φακών -άρα και στην ευκρίνεια σε μεγέθυνση- των άλλων. Και δεν μου άρεσε το φόρματ 6×6. Έτσι, χρησιμοποιούσα κυρίως 35άρες SLR.)

    @179:
    Η αγία Επιστήμη (εκκλησάκι της υπάρχει και κοντά στην κορυφή του Σινά, και στο παρακείμενό του ησυχαστήριο ασκήτεψε κι ο σύγχρονός μας άγιος Παΐσιος) μαρτύρησε τον 3ο αιώνα και θα τη γιορτάσουμε σε 18 μέρες (5 Νοεμβρίου)

  188. Theo said

    @187:
    Κάτι δεν πήγε καλά με το λίκνο για την αγία Επιστήμη: http://www.saint.gr/2888/saint.aspx

  189. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Δεν είναι πια μαζί μας και ο Άγγελος Ελεφάντης να πει για την ετυμολογία του επώνυμου.

  190. Κ. Καραποτόσογλου said

    ΕΛΕΦΑΝΤΟ’ΔΟΥΣ, (οντος) και Ελεφάντινον, το
    Τουρκιστί Φ ί λ δ ι σ ι ταυτοσημάντως, τα εξέχοντα του
    στόματος δύω οδόντια του Ελέφαντας ανά εν αμφατέρω-
    θεν μακρά έως 6 πόδας, και μόλις βασταζόμενα από
    δύω άνδρας, καμπόσον προς τα άνω, ως του αγριόχοιρου,
    στρογγυλόν, και ακιδωτόν , κενόν κατά την ρίζαν-
    του, και σχεδόν περί το ήμισυ, και γεμάτον εις την
    άκραν. Η Αφρική καταβάζει πολλά εις την Αίγυ-
    πτον, και εκείθεν διαδίδονται εις το Εμπόριον.
    Καλόν είναι το βαρύ, και χονδρόν και χωρίς, ή
    με ολίγα ραγίσματα, τα οποία αν είναι βαθέα, κάμνουν
    άχρηστον αυτό το κόκκαλον. Τεχνουργούνται με
    αυτό πολλά πράγματα, κτένια, οδοντοξέσται, ώτοξέ-
    σται, ποικιλότητες ξυλίνων σκευών, και διάφορα άλλα.
    Από τον Ελεφαντόδοντα εκβάλλουν οι Χυμικοί και
    πνεύμα, καί πτητικόν άλας φημιζόμενα διά τα πάθη
    της καρδίας, και του εγκεφάλου.
    Κάμνοντές τον Τίτανον ονομάζεται Σποδός, και είναι
    λευκή, και εύχρηστος εις τα ίδια πάθη.
    Οι Ζωγράφοι καίοντές το κατασκευάζουν την μαύρην
    μελάνην ονομαζομένην, Μαύρον του Ελεφαντόδοντος.
    Εις τας όχθας του Λένα, και Γενισέα ποταμών της
    Ρωσσίας ευρίσκονται θαμμένα εις την γήν κοκκαλα
    σχεδόν όμοια μέ τους Έλεφαντόδοντας, τα οποία ονομάζονται
    Οψαροκόκκαλα.

    Νικ. Παπαδόπουλου, Ερμής ο Κερδώος ήτοι Εμπορική Εγκυκλοπαίδεια, τ. 1, 1815, σ. 173-174.

  191. sarant said

    190 Ευχαριστούμε.
    Ωτοξέσται!

  192. spiridione said

    186. Ναι, μπορεί, αλλά βλέπουμε ότι καταγράφεται και βαφτιστικό όνομα Αλυφάντω, το οποίο δεν μπορεί να προέρχεται από το Ελεφάντω.
    Στο μεταξύ κάποιος σε συγγραφέας σε λεξικό θεσσαλικών βαφτιστικών ονομάτων ισχυρίζεται ότι το Ελεφάντω είναι αρχαίο (αρχαίο θεσσαλικό λέει κάπου αλλού).
    https://www.larissanet.gr/2019/02/02/to-lexiko-ton-thessalikon-vaftistikon-onomaton-15os-19os-ai/

    Εννοεί προφανώς αυτήν την αρχαία επιγραφή από τη Θεσσαλία του 2ου αιων. π..Χ
    Ἐλεφάντα Ἀνδραγάθου Δήμητρι ἱερητεύουσα·
    https://inscriptions.packhum.org/text/297460?hs=193-204%2C339-350

  193. Πέπε said

    @177:

    > > μητέρες δυό φίλων-συμμαθητών μου από το σχολείο: Βιλελμίνη και Αμερινή… (το δεύτερο δεν έχει τυπογραφικό λάθος)

    Η Βιλελμίνη, εντάξει. Προφανώς θα είναι Wilhelmin ή κάτι τέτοιο, θηλυκό του Βίλχελμ, του Γουλιέλμου. Σπάνιο αλλά βατό. 🙂

    Η Αμερινή, πολύ εντυπωσιακή! Δεν το έχω ξανακούσει, ξέρω όμως τη λέξη Αμερινός, που είναι στην Κάλυμνο ο Αυγερινός (το άστρο). Καθώς στην Κάρπαθο το αντίστοιχο είναι Ημερινός, εμφανώς προκύπτει ότι το Αμερινός θα πρέπει να είναι δωρικό επιβίωμα, εκ του αμέρα = ημέρα. Αν η Αμερινή ήταν Καλυμνιά, ή από άλλον τόπο όπου τυχόν να υπάρχει η ίδια λέξη, τότε το όνομά της θα είναι αντίστοιχο του (επίσης σπανίου αλλά «κοινού» με την έννοια του όχι τοπικού) Αυγερινή.

    Υπέροχα και τα δύο, Αμερινή και Αυγερινή. Η Βιλελμίνη λίγο σε αντιβίωση φέρνει, αλλά τι να κάνεις…

  194. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    183. Εμ, βέβαια! Δεν σκέφτηκα να δω τον Σομαβέρα! ⭐

    183+180: Ο ίδιος (Βεντότης) το αναφέρει «φίλδισ» (sic) ως ερμήνευμα του ivoire, στον τόμο Α. του Τρίγλωσσου Λεξικού του, το 1790.
    https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/f/b/1/metadata-155-0000080.tkl

  195. π2 said

    192: Ελεφαντίς υπάρχει ήδη από τον ύστερο 5ο π.Χ. στην Αττική, Ελέφας ήδη από τον 3ο αι. σε διάφορες περιοχές. Αλλά η σχέση των ονομάτων αυτών με το Ελεφάντω είναι απλώς νοηματική. Το Ελεφάντω έχει νεοελληνική μορφολογία, αν ήταν αρχαίο θα ήταν οξύτονο (κατά το Λεοντώ, επίσης από τριτόκλιτο προσηγορικό).

  196. nestanaios said

    Η «ξένη» λέξη «φιλ» στην ελληνική γλώσσα είναι το θέμα της λέξης «φιλ-ος». Αυτό που με προβληματίζει είναι δύο πράγματα. Το ένα είναι το δασύ στοιχείο «φ» στο θέμα και το άλλο είναι το ερώτημα «υπάρχει περίπτωση ο ελέφαντας να θεωρείται φίλος για κάποιους λαούς». Για τους Έλληνες σίγουρα όχι.

  197. gbaloglou said

    194 Τον σκέφτηκα τον Σομαβέρα, αλλά βρίσκεται — σε μορφή φωτοτυπίας — στο πιο ψηλό ράφι, οπότε και βαρέθηκα και σκέφθηκα πως … αν ήταν εκεί, κάποιος άλλος θα το έβρισκε 🙂

  198. sarant said

    197 Κράτα τα και σκαναρισμένα 🙂

  199. Κ. Καραποτόσογλου said

    Ce manuscrit de 240 feuillets (0.160 x O.110), a été écrit au début du XVIIe siècle (δέκατος έβδομος). Il contient une Histoire des animaux qui m’a paru digne d’être publiée.

    Περί του ελέφαντος. Ο ελέφας είναι ζῴον μέγα όπερ λέγουσιν οι άνθρωποι φ ί λ ι ν. έχει δε τοιαύτην συνήθειαν ότι εάν δεν γένη δέκα χρόνων δεν συνουσιάζεται με το θηλυκόν, διότι επειδή είναι τοσούτον μέγα ζῴον δεν είναι δυνατόν να γεννήσῃ η μήτηρ αυτού εάν δεν γένῃ και αυτή μεγάλη, εις την ηλικίαν της ι´ χρονών.

    Κ. Καραποτόσογλου

  200. sarant said

    200 «όπερ λέγουσιν οι άνθρωποι», καλό. Ευχαριστούμε!

  201. Κ. Καραποτόσογλου said

    Η έκδοση του Somavera είναι του 1709, αλλά το υλικό που περιλαμβάνει ανάγεται στα μέσα του δεκάτου εβδόμου αιώνα, και είναι πολυτιμότατο· τόσο το ανωτέρω απόσπασμα (Σχ.199) όσο και το λήμμα φίλι στο Λεξικό του Somavera, έχουν περίπου την ίδια χρονολόγηση.

  202. Μανούσος said

    162
    Ο Αβινοάμ Σαλέμ είναι από τους κορυφαίους στην ιστορία της ισλαμικής τέχνης

    Εξ όσων γνωρίζω τα λέμε όλα ελεφαντόδοντα αλλά υπάρχουν και αντικείμενα τα οποία είναι από άλλου είδους οστά όπως ο μινωικός «Κούρος του Παλαικάστρου» που είναι από δόντι ιπποποτάμου

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: