Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Τι παίζει;

Posted by sarant στο 28 Νοεμβρίου, 2019


Η ερώτηση του τίτλου είναι παραπλανητική -με την έννοια ότι δεν ρωτάω τι συμβαίνει, τι κρύβεται πίσω από κάτω, ποια είναι η βαθύτερη αιτία για κάποια παράξενη συμπεριφορά. Έβαλα την ερώτηση αυτή επειδή στο σημερινό άρθρο θα καταγράψουμε μερικές από τις πάμπολλες παγιωμένες φράσεις που υπάρχουν με το ρήμα «παίζω».

Θυμίζω ότι είχαμε πριν από μερικούς μήνες ένα ακόμα ανάλογο άρθρο, όπου είχαμε δει φρασεολογισμούς και ορισμένα λεξιλογικά για το ρήμα «τρώω».

Αλλά, όπως και στο άρθρο εκείνο, θα πούμε και δυο λόγια για την ετυμολογία. Το ρήμα «παίζω» είναι αρχαίο, ομηρικό κιόλας (στην Οδύσσεια, η Ναυσικά και οι φίλες της σφαίρηι έπαιζον) και ανήκει στην ίδια ετυμολογική οικογένεια με το ουσιαστικό «παις». Δεν αποκλείεται στην αρχή να σήμαινε «συμπεριφέρομαι σαν παιδί, παιδιαρίζω», αλλά ήδη από τον Όμηρο πήρε σημασίες όπως τις σημερινές: παίζω παιχνίδια (πεσσούς, κύβους), παίζω μουσικά όργανα, αστειεύομαι, πειράζω κάποιον (Πάντως, σήμαινε και «χορεύω», ήδη από παλιά). Βέβαια, η διασημότερη αρχαία φράση με το παίζω είναι «τα παιδία παίζει», που όλοι την ξέρουμε σαν δείγμα αττικής σύνταξης και που έχει γνωρίσει αμέτρητες ευτράπελες ή όχι τροποποιήσεις.

Σήμερα, το ρήμα «παίζω» είναι ένα από τα βασικά ρήματα της νεοελληνικής και έχει αποκτήσει πάμπολλες σημασίες. Εδώ, όπως είπα, θα σταθώ κυρίως στις παγιωμένες (εκ)φράσεις.

Λοιπόν, όταν κάποιος ριψοκινδυνεύει, όταν ενεργεί χωρίς να λαμβάνει υπόψη του τον σοβαρό κίνδυνο που υπάρχει, λέμε ότι παίζει με τη φωτιά. Περίπου την ίδια εικόνα δίνει κι εκείνος που παίζει το κεφάλι του κορώνα γράμματα ή, ίδια εικόνα με άλλο τυχερό παιχνίδι, τα παίζει όλα μονά ζυγά. Μπορεί επίσης, και πάλι όταν διακινδυνεύει τα πάντα να τα παίζει όλα για όλα ή και να παίζει τα ρέστα του και όταν, ύστερα από αλλεπάλληλες αποτυχίες κάνει μια τελευταία προσπάθεια για να πετύχει κάτι λέμε ότι παίζει το τελευταίο του χαρτί.

Συνεχίζουμε με εικόνες από το χαρτοπαίγνιο αλλά με διαφορετική σημασία. Όποιος δεν φανερώνει τους σκοπούς του και τις θέσεις του, ιδίως σε μια διαπραγμάτευση, λέμε ότι παίζει με κλειστά χαρτιά και, αντίστροφα, εκείνος που εξαρχής αποκαλύπτει τις προθέσεις του και τις επιδιώξεις του παίζει με ανοιχτά χαρτιά. Οι εκφράσεις αυτές είναι διεθνεις.  Όποιος επαμφοτερίζει, το έχει δίπορτο, παίζει σε δυο ταμπλό -μπορούμε να το πούμε για κάποιον που έχει ερωτικό δεσμό με δυο διαφορετικά πρόσωπα ή για έναν πολιτικό που εξετάζει ενδεχόμενο συνεργασίας με δύο κόμματα. Μπορούμε να το πούμε και περισσότερο θετικά, για κάποιον που μπορεί να ακολουθήσει δυο διαφορετικές τακτικές για να φτάσει στον σκοπό του. Και βέβαια, εκείνος που θέλει να μας εξαπατήσει, παίζει τον παπά.

Κάποιος που κατέχει στην εντέλεια ένα γνωστικό αντικείμενο, που είναι πολύ επιδέξιος σε κάτι, το παίζει στα δάχτυλα, Αν όμως πούμε ότι παίζω κάποιον στα δάχτυλα αυτό σημαίνει ότι τον έχω υποχείριό μου και τον κάνω ό,τι θέλω. Κάποιος μπορεί να παίζει με τις λέξεις όταν π.χ. προσπαθεί να υπεκφύγει ή να αποπροσανατολίσει τη συζήτηση με σοφιστείες. Αν πάλι λέμε κάτι που ενοχλεί κάποιον, αν θίγουμε το αδύνατο σημείο του, εσκεμμένα ή όχι, τότε παίζουμε με τον πόνο του. Κι όταν διασκεδάζουμε εκνευρίζοντας κάποιον, τότε παίζουμε με τα νεύρα του.

Κάποιος διπρόσωπος παίζει διπλό παιχνίδι. Εκείνος που δολοπλοκεί, μηχανορραφεί σε βάρος κάποιου αλλου παίζει παιχνίδια σε βάρος του (ή: παίζει παιχνίδια στην πλάτη του). Οταν εξαπατώ, παραπλανώ ή παγιδεύω κάποιον του παίζω άσχημο παιχνίδι. Καμιά φορά, όταν διαψευστούν πικρά οι προσδοκίες μας λέμε πως η ζωή μάς έπαιξε άσχημο παιχνίδι. Αλλά όταν με τις πράξεις μου ή με τα λόγια μου εξυπηρετώ έμμεσα κάποιον, συχνά και χωρίς να το θέλω, τότε λέμε ότι παίζω το παιχνίδι του.

Όποιος υποκρίνεται παίζει θέατρο. Όταν κάποιος, από θέση ισχύος, ταλαιπωρεί κάποιον αλλον ή του δίνει ψεύτικες ελπίδες παρατείνοντας την αγωνία του, τότε λέμε ότι τον παίζει όπως η γάτα το ποντίκι, από την εικόνα της γάτας που, όταν πιάσει ποντίκι, δεν το θανατώνει αμέσως αλλά πρώτα το ταλαιπωρεί για αρκετή ώρα, συχνά για να εκπαιδεύσει τα μικρά της. Η φράση λέγεται και για συγγραφείς που παρασέρνουν επιδέξια τον αναγνώστη παραπλανώντας τον. Μια παλιά έκφραση για κάποιον που πεινάει πολύ, με αποτέλεσμα η κοιλιά του να γουργουρίζει, είναι παίζει η κοιλιά του ταμπουρά ή παίζει τον Καραΐσκο. Σε νεότερες παραλλαγές, παίζει η κοιλιά του μαντολίνο -ή και άλλα όργανα. Όποιος, πάλι, παίζει το πουλί του  ή το πουλάκι του μαλακιζεται, κυριολεκτικά ή μεταφορικά. Κάποιος που παίζει το μάτι του είναι έξυπνος, διορατικός, διακρίνει αμέσως ευκαιρίες. Παλιότερα όμως, αν έλεγαν για κάποια γυναίκα ότι παίζει το μάτι της σήμαινε πως κοιτάζει άλλους άντρες -ο σεξισμός της γλώσσας σε μια πατριαρχική κοινωνία.

Όχι παίζουμε! λέμε αυτάρεσκα όταν πετύχουμε κάτι, ιδίως αν ο συνομιλητής μας είχε εκφράσει αμφιβολίες -ή για να δηλώσουμε ότι ασφαλώς θα πετύχουμε κάτι. Τις κουμπάρες θα παίξουμε; λέμε με δυσφορία σε κάποιον που φέρεται επιπόλαια ενώ η κατάσταση απαιτεί σοβαρή αντιμετώπιση. Μπορούμε επίσης να πούμε για κάποιον που αστειεύεται για σημαντικά πράγματα ότι παίζει εν ου παικτοίς. Και βέβαια, όταν η κατάσταση είναι σοβαρή, λέμε ότι δεν παίζουμε εδώ ή, πιο παραστατικά, ότι δεν είναι παίξε-γέλασε!

Σε μια σχετικά πρόσφατη (λίγες δεκαετίες σημαίνει αυτό) και συναρπαστική εξέλιξη, το ρήμα «παίζω» απέκτησε μια συστάδα από νέες σημασίες που έχουν τα χαρακτηριστικά φρασεολογισμών.

Το απρόσωπο «παίζει» με τη σημασία «ενδέχεται, ειναι πιθανό» ή «είναι εφικτό». Π.χ. «Παίζει να έρθει και ο Γιάννης»

Σε τρίτο πρόσωπο με τη σημασία «υπάρχει, γίνεται». Για παράδειγμα: Παίζει καθόλου μπίρα; (έχουμε μπίρα;) ή «Μην πάμε στα Εξάρχεια, παίζουν φασαρίες».

Αρνητικά, «δεν παίζει» με τη σημασία «δεν υπάρχει περίπτωση να ισχύει αυτό» π.χ. (από το slang.gr) Λες να κερατώνει η Μαρια τον Νικο; Μπα, δεν παίζει.

Ερωτηματικά, «τι παίζει;» με τη σημασία «τι συμβαίνει;»

Να αναφέρουμε και το «παίζεται» με τη σημασία «είναι ακόμα αβέβαιο» π.χ. «Παίζεται ακόμη αν θα κατεβεί στις εκλογές».

Από την άλλη, εκείνος που «δεν παίζεται» είναι ασύγκριτος, απαράμιλλος, καταπληκτικός. Ειναι, όπως λέμε, άπαιχτος -καμιά φορά και αγγλοπρεπώς: ανπαίχταμπλ!

Να κλείσουμε τους φρασεολογισμούς με τους συνδυασμούς του «παίζω» με κλιτικά.

* «μου την έπαιξε» σημαίνει «με ξεγέλασε, με εξαπάτησε» -περίπου συνώνυμα τα «μου την έφερε», «μου την έσκασε».

* «το παίζει + κατηγορούμενο» σημαίνει «παριστάνει ότι είναι» πχ «το παίζει μεγάλος επιστήμονας αλλά είναι αστοιχείωτος»

* «τον παίζει» – μαλακίζεται

* «τα παίζω» και συχνά στον αόριστο «τα έπαιξα» με τρεις σημασίες: α) αισθάνομαι μεγάλη κόπωση, είμαι εξουθενωμένος (π.χ. δούλεψα δωδεκάωρο σήμερα και τα έχω παίξει), β) κατατρομάζω – «όταν άκουσα αυτό το απαίσιο γέλιο μέσα στο σκοτάδι, τα’παιξα» και γ) για μηχάνημα, συσκευή κτλ. χαλάω, παύω να λειτουργώ – «τα ‘παιξε το πλυντήριο, καιρός να πάρουμε άλλο».

Να διευκρινίσουμε επίσης ότι το κρητικό και το κυπριακό «παίζω» με τη σημασία «χτυπάω, πυροβολώ» (του παίξανε δυο μπαλωθιές) δεν είναι από το παίζω, αλλά από το παίω.

Και θα κλείσω με ένα ανέκδοτο που είχα βάλει και σε ένα παλιότερο παικτικό μας άρθρο, «Απόψε παίζει ο Μπαλανόφσκι».

Ήτανε λέει δυο φίλοι. Λοιπόν, τι ώρα θα βρεθούμε αύριο; λέει ο ένας. Αύριο το βράδυ δεν μπορώ, παίζει ο Μπαλανόφσκι, λέει ο άλλος. Περνάνε μερικές μέρες, πάμε το βράδυ πουθενά; λέει ο ένας. Απόψε δεν γίνεται, παίζει ο Μπαλανόφσκι. Αφού ξανάγινε το ίδιο κάμποσες φορές, ο πρώτος εξανέστη: «Καλά, ρε συ, τόσο αρτίστας είναι πια αυτός ο Μπαλανόφσκι που δεν μπορείς να τονε στερηθείς μια φορά; Και τι παίζει;» «Να σου πω, μπάσκετ παίζει, βιολί παίζει, πόκα παίζει, δεν ξέρω, όταν όμως παίζει ο Μπαλανόφσκι η γυναίκα του είναι ελεύθερη».

183 Σχόλια to “Τι παίζει;”

  1. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα ! Πω πω εκφράσεις με το «παίζω» (που να πιαναμε και το «κάνω», δηλαδή…) !
    Υπήρχε στη μαστοράντζα, και η ουσιαστικοποιμένη λέξη «παίζο» : «Το τιμόνι σου έχει ένα παίζο.»

  2. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα

    Νίκο μάλλον τα είπες όλα, τι άλλο να βρει κανείς;

  3. Πάνος με πεζά said

    Επίσης νομίζω ότι δεν υπάρχει η έκφραση «παίξε μπαλίτσα» = κάνε τις κινήσεις σου ελεύθερα.
    Παραπλήσιο είναι και το «Ρε συ, παίζεις με Χριστίνα;» = την πέφτεις στη Χριστίνα;

  4. Κουνελόγατος said

    Πολύ γέλασα με το ανέκδοτο.
    Καλημέρα.

  5. Παναγιώτης Κ. said

    Δηλαδή Νικοκύρη, περιμένεις να εμπλουτίσουμε τον κατάλογο;
    Μα αφού τα είπες όλα!
    Αλλά και η συλλογική σοφία σπάει τα όρια!
    Να μια μικρή παραλλαγή: «Παίζονται χ ο ν τ ρ ά παιχνίδια».

  6. Γιάννης Ιατρού said

    το «παίζει με τη ζωή/περιουσία/φήμη» κλπ.κλπ. με την έννοια «διακυβεύει, ρισκάρει και συναφή» δεν το είδα,

  7. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    https://www.slang.gr/definition/14286-piano

  8. dryhammer said

    Καλημέρα! Και βέβαια ο μουσικός παίζει κάποιο όργανο, κιθάρα μπουζούκι, πιάνο κλπ. Για αυτό και τα όργανα, παιχνίδια.

    «Μεγάλο πανηγύρι! Είχανε και δυο ζυγιές παιχνίδια»

  9. Ινδιάνος Μπάρτελμπουθ said

    Καλημέρα. «Έπαιξα κι έχασα», για τις αποτυχημένες προσπάθειες.

  10. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    8 Γειά σου Ντράι 🙂
    Σωστός. Και στα Ματωμένα Χώματα ο γαμπρός κόλλησε πεντόλιρο στους παιχνιδιατόρους για να μη σταματήσουν τα όργανα στο γλέντι.

  11. «μου την έπαιξε» Έφηβοι, στην δεκαετία του ’60, συμπληρώναμε την φράση με το «αλλά δεν μου την σκούπισε»…

  12. «Παίζει ο Νίκος» με την έννοια «είναι η σειρά του Νίκου να παίξει».

  13. Σε σύνθεση «παιζογελώ», όπως «Παιζογελώντας ανέβαινε, κλαίγοντας κατεβαίνει» (του κυρ Βοριά, δημ. τραγ.)

  14. 1. «Το τιμόνι σου έχει ένα παίζο.» Σωστά. Το λένε και «Το τιμόνι σου έχει τζόγο», πάλι σχετικό με το παίζω.

  15. Ποδηλάτης said

    Παίζουμε και τις κουμπάρες κάτι φορές.

  16. Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας / ο πετροπαιχνιδιάτορας (Ελύτης)

  17. Πάνος με πεζά said

    Καμιά ερμηνεία για το στίχο (χρόνια πολλά και στη Μαρία Φαραντούρη, επι τη ευκαιρία)
    Κάνε φωνή μου υπομονή
    τραγούδι μου κρατήσου
    ξέχασε την παλιά πληγή
    και παίξε την ψυχή σου. ;;;

  18. Ποδηλάτης said

    #15: Τίς είχες γράψει τις κουμπάρες, απροσεξία μου.

  19. Γς said

    Venezuela για Venez Jouer Là

    όπως

    Oh Calcutta για O Quel Cul Tu As

  20. Γς said

    faites vos jeux

  21. Georgios Bartzoudis said

    Γω σι προυμ’θεύου κι συ τασιάκια μι παί’ηζς= εγώ σε συμβουλεύω και συ με κοροϊδεύεις.
    Μεις έπιζαμι κι Νάσιους μας χαλνούσι του πιγνίδ(ι)= εμείς παίζαμε αλλά ο Νάσιος μας χαλούσε το παιχνίδι (στα κοζανίτικα, νομίζω ότι θα έλεγαν «μεις παίζαμαν..»)
    [Αύτη εστί η γλώσσα η Μακεδονική, ήν …φωστήρές τινες απεπειράθησαν να εκποιήσωσι! Μα, πουλιέται μια γλώσσα;; Τί είναι; Κικιρίκια να τα βγάλεις στο παζάρι;;]

  22. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και τις συμπληρώσεις!

    8 Και παιχνιδιατόροι οι μουσικοί

  23. Costas X said

    Καλημέρα !

    Υπάρχει και η φράση «παίζει το μάτι μου» (ακούσιιο τικ του βλεφάρου), και ακολουθείται πάντα από την προφητεία «θα δεις κάποιον που έχεις να δεις πολύ καιρό» !

  24. Νέο Kid said

    Κυπριακό: Παίζει(ς) πελλό! = το ρίχνει(ς) στην παλαβή /κάνει(ς) το κορόιδο

  25. Παναγιώτης Κ. said

    Σήμερα στους οργανοπαίχτες της δημοτικής μουσικής λέμε: «παίξτε».
    Παλαιότερα έλεγαν, «βαράτε».
    Το ξανάκουσα όμως φέτος το καλοκαίρι σε ένα ποντιακό γλέντι στον Άγιο Μάμα Χαλκιδικής. «Βαράτε» έδωσε το σύνθημα στους μουσικούς ο Αχιλλέας, ο πόντιος τραγουδιστής και άρχισαν αυτοί να παίζουν.
    Λέτε να σχετίζεται με το χτύπημα στο νταούλι ή το ντέφι;

  26. gpointofview said

    Παίζει το πανί ή το τιμόνι λένε οι βαρκάρηδες όταν προαισθάνονται αλλαγή καιρού. Παίζει η πετονιά λένε οι ψαράδες της στεριάς όταν τσιμπάει μουμούρα και τηης βάρκας όταν τσιμπάει λλυθρίνι. Είναι το χαρακτηριστικό τρέμουλο της πετονιάς όταν «γλύφει» το δόλωμα πριν (αν) το καταπιεί. 22-3 το σκορ μεταξύ αυτών που καταλαβαίνουν το τρέμουλο και καρφώνουν (πιάνουν τα ψάρια) και αυτών που περιμένουν να το καταπιούν (πιάνονται τα ψάρια). Το τάιμινγκ του καρφώματος, μεγάλη τέχνη.

    Παίζει τον παπά…δεν μ’ αγαπά, παλιές μελωδιές

  27. Dimitris said

    Θα μου επιτρέψετε ένα χαζό ανέκδοτο, με το οποίο γέλαγα για μέρες.
    – Πού είσαι?
    – Στο σαλόνι…
    – Έχει τίποτα καλό η τηλεόραση?
    – Μπα τίποτα…. Τον Μπέζο….
    – Καλά άμα τελειώσεις πες μου να έρθω.

  28. Triant said

    Καλημέρα.

    Ελπίζω να συμφωνήσουμε στον αριθμό των εκφράσεων και να μην παιξουμε την κολοκυθιά.

  29. Γς said

    Κι εκείνη η Μασάκο που μου’ λεγε να προσευχηθούμε [pray]
    πάνω στο καλύτερο

    Να παίξουμε έλεγε αλλά το l το λένε r οι γιαπωνέζοι [play-pray]

  30. Costas X said

    …το κρητικό και το κυπριακό «παίζω» με τη σημασία «χτυπάω»…

    Τηλεφώνησε φίλος στην Κρήτη όταν έμαθε ότι σκοτώθηκε συγγενής του με μοτοσυκλέτα :

    – Και πώς έγινε το δυστύχημα ;
    – Την έπαιξε σε μια κολόνα !

    Δεν κρατήθηκε, γέλασε και παρεξηγήθηκε !
    Μου θύμησε τον «Επικήδειο» του Κονδυλάκη.

  31. Triant said

    Έχω γελάσει πολύ.

  32. Γς said

    Παίζει το μάτι μου. Βλεφαροσπασμός.

    Το λέμε όμως και σε διάφορες άλλες περιπτώσεις

  33. Triant said

    Λογοπαίγνια…

  34. Γς said

    30:

    Στα κυπριακά σημαίνει σκοτώνω

  35. Αναστό said

    Καλημέρα!

    Και μπαλωθιές μπορεί να σου παίξουν στην Κρήτη αν δεν προσέχεις…

  36. Ινδιάνος Μπάρτελμπουθ said

    «Δεν παίζουνε μ’ αυτά (τα πράγματα)», λέμε όταν μαλώνουμε κάποιον/α που δεν σέβεται ή κοροϊδεύει κάτι σοβαρό (κατά την άποψη αυτού που επιπλήττει φυσικά) ή όταν συμβουλεύουμε κάποιον να μην κάνει κάτι.

    Και φυσικά στη διαφήμιση του σάπιου **** το σλόγκαν «το ‘βλεπες – το ‘παιξες» που ακούγεται ακόμα.

    http://www.pelop.gr/?page=article&DocID=522566

  37. ΣΠ said

  38. Γς said

    Και θυμήθηκα το αγροτικό μου στα πλυσταριά του Βύρωνα.

    Οταν παίζαμε τους γιατρούς

  39. Divolos said

    παίξε μπάλα = κάνε παιχνίδι, ξεκόλλα, κουνήσου, δικά σου, σειρά σου κλπ

  40. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Μια απολαυστική σκηνή για παιχνίδι γάτας-ποντικού, όπου και οι δύο συμμετέχοντες θεωρούν πως είναι οι γάτες:

  41. Costas X said

    32. – 34.
    «Βλεφαροσπασμός»: Δεν ήξερα τον όρο, το έγραψα περιφραστικά στο 23.
    «Στα κυπριακά σημαίνει σκοτώνω»: Ούτε αυτό το ήξερα, νόμιζα ότι σημαίνει μόνο «χτυπάω». Όσο ζω μαθαίνω !

  42. Μυλοπετρος said

    Όποιος παίζει σημαίνει ότι ταυτίζεται με αυτό που κάνει. Ο μουσικός, ο ποδοσφαιριστής, ο ηθοποιός για παράδειγμα, και βεβαίως το παιδί παίζοντας γίνονται ένα με την ασχολία τους αυτή. Με άλλα λόγια παίζω και αποξένωση δεν πάνε μαζί.
    Και με την ευκαιρία αποξενώνομαι με κάτι ή αποξενώνομαι από. Ποιο είναι το σωστό.

  43. Γς said

    41, 32:

    Δεν είχα δει ότι έγραψες στο Σχ.23 για το «παίζει το μάτι μου»

  44. ΓΤ said

    #0 Δεν υπάρχει κάτι το εμβαλωματικό ώστε να έχουμε «μπαλΩθιά», έχουμε όμως την «ballotta», που μας πηγαίνει στην «μπαλΟθιά».

  45. Γς said

    Η μικρή Ελένη

    κάθεται και κλαίει

    πως δεν την παίζουν οι φιλενάδες της.

  46. # 37

    Δεν έχει το ρήμα παίζω αλλά…

    Εμείς στα νιάτα μας λέγαμε στα κορίτσια : Καλέ κορίτσια, γιατί δεν μας πειράζετε ; πέφτουμε εύκολα !!

  47. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Καλημέρα! Με ένα ιδιαίτερο-αξεπέραστο ‘παίζω’:

    Έλα στο φως, παίζω, θα δεις
    είμαι σοφός, μην απορείς,
    έλα στο φως, παίζω θα δεις.
    Ηθοποιός, ό,τι κι αν πεις
    είναι καημός πολύ πικρός
    και στεναγμός πολύ βαθύς
    https://youtu.be/PTE2POY0THY?t=5

    – Και η έκφραση: Δεν παίζει ρόλο αν… = δεν έχει σημασία αν…

  48. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Παιχνιώτης
    ο …παιχταράς, στη λύρα, στο ντουφέκι, στον έρωτα.

    Ποτέ μου εγώ δεν έπαιξα
    σε πέρδικα δυο μπάλες
    μ’ αυτή ΄ναι διαφορετική
    και θα τση παίξω κι άλλες

  49. Νέο Kid said

    41. Μην ακούτε τους γραφικούς μυνχάουζεν του ιστολογίου ,αγαπητέ!
    Το Παίζω στα κυπριακά έχει βασικά την κοινή ελλαδική σημασία .
    «Παίζω κάποιον» φυσικά ΔΕΝ σημαινει κατανάγκη σκοτώνω , αλλά, όπως και στην Κρήτη , πυροβολώ.
    Το χτυπάω κυπριαστί είναι φακάω/φακώ. Συνήθως τσιτακισμένο. Π.χ εφάτσισές με! =με χτύπησες!

  50. Παναγιώτης Κ. said

    Παίζω, παις, παιχνίδι και…Γιάνης με τη θεωρία των παιγνίων…

  51. dryhammer said

    Ακόμα το ξεχασμένο – ιδιωματικό «τού ‘παιξε για ..» = έφυγε (μάλλον βιαστικά) προς…

  52. Kουτρούφι said

    Και μερικά Σιφνέικα με το παίζω (προφέρεται παί(ντ)ζω)
    – παί(ντ)ζω το Μανούσο: μαλακίζομαι.
    -δεν παί(ντ)ζει φύλλο: Δεν κουνιέται φύλλο-επικρατεί άπνοια
    -μεταπαί(ντ)ζω: μετακινούμαι ανεπαίσθητα.

    το «παίζω» με την έννοια του «χτυπώ- πυροβολώ» (κυρίως με τη δεύτερη έννοια) την έχουμε και μείς. «Θα σε παίξω»: Θα σε πυροβολήσω. Λέμε επίσης «αυτός θέλει παίξιμο».
    Τι είναι το παίω;

  53. EΦΗ - ΕΦΗ said

    Και το θρυλικό «Παίξε Σαμ»

  54. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Αφού αποκλείσουμε τα διάφορα κρητικά+κυπριακά κλπ παίζω < παίω, έχουμε τα εξής ιδιωματικά στην Κρήτη:

    – παίζω = κοροϊδεύω, περιπαίζω || εξαπατώ, προσποιούμαι. αλήθεια μπρε το λες (γ)ή παίζεις με, αυτός μωρέ παίζει τον (γ)κόσμο!
    – παίζω = πάλλομαι παίζει η καρδιά μου
    – παίζω μια = αντιδρώ απότομα, αιφνιδιαστικά. ήπαιξε μια κι ανέβηκε στο πεζούλι»
    – παιζομάτης = αυτός που παίζει το μάτι του (με την σημασία που ήδη αναφέρθηκε)

  55. Jago said

    Παίζει να είναι μούφα κι αυτό.
    Θα το παίξω παρολί (Λεονάρδος Μπουρνέλης)
    Θα το παίξω Ευρωπαία (Δούκισσα)
    Δεν θα το παίξω έξυπνος/ειδικός/σοβαρός/σωτήρας/θύμα κλπ
    Μην μου το παίζεις εμένα/υπεράνω/ιστορία/μάγκας/θιγμένος/σκληρός/παρθένα κλπ

  56. Κιγκέρι said

    Κι όταν έχουμε βαρεθεί κάποιον:
    -Άει παίξε παραπέρα!

  57. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, μερικά είναι πολύ ωραία.

    44 Σα να’χεις δίκιο για την ορθογραφία

    52 Παίω, αρχαίο, χτυπάω. Έπαισεν αυτόν.

  58. Jago said

    Και ο Ζαμπέτας

  59. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Θεομπαίχτης
    Τρεμοπαίζει, το καντήλι, τ΄άστρο
    Παιχτούρα (πχ ο Μέσι)

    54 Ναι,
    Παίζω: σάλτο, κουτουλιά, πήδο, βουτιά, χαρτιά, ντουφεκιά, βούκινο, τα κάλαντα, τον κόσμο, ένα τσαμπάκι, τον κακομοίρη, καλό ύπνο

  60. Γς said

    49:

    >Μην ακούτε τους γραφικούς μυνχάουζεν του ιστολογίου ,αγαπητέ!

    και το γράφω, το ίδιο σημαίνει όπως εδώ

    Για σένα όμως ειδικά:

    Σε γράφω εκεί που ξέρεις

  61. ΚΑΒ said

    Το παίζω (=αστειεύομαι) στα αρχαία σε αντίθεση στο σπουδάζω (=σοβαρολογώ).

    Λυσίας Υπέρ αδυνάτου ὥστε μοι δοκεῖ ὁ κατήγορος εἰπεῖν περὶ τῆς ἐμῆς ὕβρεως οὐ σπουδάζων, ἀλλὰ παίζων

    Ξενοφώντας Απομνημονεύματα (Ο Σωκράτης) παίζων οὐδὲν ἧττον ἢ σπουδάζων ἐλυσιτέλει τοῖς συνδιατρίβουσι

  62. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ανεμπαίζω/εμπαίζω, κοροϊδεύω.

  63. Alexis said

    Το «δεν παίζεται» είναι προφανές ποδοσφαιρικό δάνειο, πρέπει να ξεκίνησε από τους αθλητικογράφους.

  64. sarant said

    61 Ωραίο.

    63 Μάλλον.

  65. gbaloglou said

    ΠΑΙΧΤΕ!

  66. Νέο Kid said

    60. Mη παίζεις πελλό ξημαρισμένε, μώ τον σσίστον!

  67. 25. Υπάρχει και οι έκφραση «βαράτε βιολιτζήδες».

  68. Παίζεις εν ου παικτοίς.

  69. Alexis said

    #63: Παράδειγμα: Η Τότεναμ είναι ομαδάρα, δεν παίζεται από συνοικιακά καφενεία της πλάκας 😆

    Το «παίζεται» που λέει ο διαιτητής όταν δεν υπάρχει παράβαση, μπορεί κάποιος να μου πει αν είναι «παίζεται» ή «παίζετε» ;
    Η απορία θα με φάει…

  70. ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ said

    Με τη σημασία του «χτυπώ» στην Κρήτη λένε «Θα σου παίξω μια , να σου παίξει κι ο τοίχος άλλη μια !»

  71. Alexis said

    #66: Μιλάς με γρίφους νέοπα! 😂

  72. Αιμ.Παν. said

    Δεν φαίνεται να έχει αναφερθεί το : ΑΠΑΙΧΤΟ… (έχει γραφτεί και ως ΑΠΗΧΤΟ σε κάποια ιδιώματα) για καθε τι εξαιρετικό…
    Το (παίζει) εν ου παικτοίς το είπαμε ;

  73. Αιμ.Παν. said

    @68 Τώρα το είδα με την ανανέωση της σελίδας…

  74. Costas Papathanasiou said

    “αἰὼν παῖς ἐστι παίζων, πεσσεύων • παιδὸς ἡ βασιληίη”είπε κατ’αρχήν ο Ηράκλειτος, ενώ στις «Φιλοσοφικές Έρευνες», ο λεγόμενος “ύστερος” Βιτγκενστάιν θέτει το ζήτημα του «γλωσσικού παιχνιδιού» (στο οποίο τα πιόνια είναι οι λέξεις) ως παράδειγμα «οικογενειακών ομοιοτήτων», απ’όπου ανέκυψε και το «παιχνίδι» (ή πρόκληση) να οριστεί το «τι είναι παιχνίδι» (βλέπε https://en.wikipedia.org/wiki/Game), πράγμα όχι τόσο εύκολο δεδομένης της εννοιολογικής έκτασης του όρου(ομαδικό/ μοναχικό/πολεμικό/ ερωτικό παιχνίδι, χαμένο παιχνίδι, παιχνίδι της μοίρας κλπ).

    Μία γενικευμένη (άρα μάλλον αμήχανη) απάντηση σ’αυτό θα μπορούσε να είναι πως «παιχνίδι είναι ό,τι σε βοηθάει να τα βγάλεις πέρα στη ζωή (ξέροντας ότι κάποτε θα χάσεις)…», συγκαταλέγοντας σε αυτή ό,τι του κόσμου (το παιχνίδι των ηλιαχτίδων με το νερό, του νερού με τα βότσαλα, των φτερών του γλάρου με τον άνεμο, της μορφής των φυτών για να πετύχουν τη διάδοση του σπόρου τους, τη διελκυστίνδα κουρελιού από δυό σκυλάκια, την ανάγνωση ενός ωραίου άρθρου σαν το εδώ σχολιαζόμενο κλπ) και συμπληρώνοντας, (προκειμένου για έλλογα όντα) «… να μάθεις να ζεις με τα ελαττώματα και να επιζείς με τα προτερήματα εαυτού και συνανθρώπων».

    Και τελικά (έτσι όπως είπαμε στην μετά Σφίγγαν εποχή ότι «ο άνθρωπος είναι η απάντηση για κάθε ερώτηση»), θα μπορούσαμε να πούμε ότι μία γενική απάντηση στο παιγνιώδες και γριφώδες ερώτημα «Τι παίζει;», ίσως είναι «Παίζει και παίζεται πάντα η Ζωή»

  75. Αιμ.Παν. said

    Δεν διέφυγε μόνο από μένα ότι το έγραψε ο Νικοκύρης το εν ου παικτοίς από νωρίς…
    Τις συγγνώμες μου…

  76. ΣΠ said


  77. loukretia50 said

    74. … «παιχνίδι είναι ό,τι σε βοηθάει να τα βγάλεις πέρα στη ζωή (ξέροντας ότι κάποτε θα χάσεις)…»
    «… να μάθεις να ζεις με τα ελαττώματα και να επιζείς με τα προτερήματα εαυτού και συνανθρώπων».
    «Τι παίζει;», ίσως είναι «Παίζει και παίζεται πάντα η Ζωή»

    Δεν ξέρω τι λένε οι φιλόσοφοι, αλλά με εκφράζουν απόλυτα!

    Καθένας μπορεί να παίζει μόνος του, αναγκάζεται, θάλεγα,
    όμως νομίζω ότι η βασική έννοια του παιχνιδιού είναι να συμμετέχεις ολόψυχα σ΄αυτό που για σένα έχει σημασία και να μοιράζεσαι τη χαρά.

  78. ΣΠ said

  79. Αγγελος said

    Κουτρούφι (52), παίω, πατάσσω, πλήττω και τύπτω είναι τέσσερα αρχαία ρήματα που όλα σήμαιναν ‘χτυπώ’ και που για κάποιο λόγο, σύμφωνα με τους γραμματικούς, δεν είχαν πλήρη κλίση και αλληλοσυμπληρώνονταν.
    Από το ‘παίω’ βγαίνει το παραπαίω, που αρχικά πρέπει να σήμαινε «χτυπώ λάθος πλήκτρο, φαλτσάρω».

  80. ΣΠ said

  81. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    Ἄργησα νὰ μπῶ καὶ τὰ εἴπατε ὅλα.

    Δὲν παίζω. 🙂

  82. nikiplos said

    Δεν ξέρω αν αναφέρθηκε, το «τι παίζει τώρα» ή «τι παίζει το σινεμά» ή η τηλεόραση. «παίζει μια καλή ταινία στο Σινεάκ».

  83. nikiplos said

    Και φυσικά στο ποδόσφαιρο πάλι, όταν δυό πάλιουρες παίχτες μιας ομάδας που αποτελούν κλίκα, δεν δίνουν ποτέ την μπάλα σε έναν νεοφερμένο – συνήθως για να του σπάσουν τον τσαμπουκά – λέμε:
    «Δεν τον παίζουνε οι μαλάκες τον τάδε»

  84. Jago said

    Χαλαρώστε, εδώ παίζει φάση.

  85. sarant said

    79 Μωρέ μπράβο!

  86. ΣΠ said

  87. ΣΠ said

  88. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @53. Καὶ τὸ Παῖξε, Πίπη, παῖξε τῆς Μελίνας ἀπὸ τὴ Στέλλα.

    Ἀπὸ μᾶς τὰ πήρανε ὅλα. 🙂

  89. J. Iatrou said

    77 (τέλος):… συμμετέχεις ολόψυχα σ΄αυτό που για σένα έχει σημασία και να μοιράζεσαι τη χαρά
    Λου, για τι παιγνίδια μιλάμε; 👍👌😎🍸

  90. Χαρούλα said

    Έχουμε και την μικρή Ελένη που κάθεται και κλαίει, γιατί …δεν την παίζουν!😢😅

    Και μια άσχετη προσωπική ερώτηση(#58 Jago). Ξέρει κάποιος ποιός/τι ήταν ο Φραγκούλης του Ζαμπέτα.

  91. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    89 >>για τι παιγνίδια μιλάμε
    Παί*ζω*
    https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn%3AANd9GcQbn1-nTL3hkoySnPv7nPQIUKQFl_zTN-EnQhSepWszcFh8aR3a

  92. ΣΠ said

    Παίζουν ξύλο/μπουνιές.
    Παίζει στο χρηματιστήριο.
    Δεν με παίζουν.
    Τους παίζουμε μονότερμα.
    Παίζει κρυφτούλι.
    Παίζει το καρφί στον τοίχο (=είναι χαλαρό).
    Παίζει η λάμπα (=τρεμουλιάζει το φως της).

  93. J. Iatrou said

    91:, ✌με λέξεις, πως λένε «παίζει με τα λόγια», έτσι

  94. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το πάλαι ποτέ που έπαιζα σκάκι στον σύλλογο της γειτονιάς μου, τον θρυλικό ΜΕΣ Κάτω Πατησίων, λέγαμε «Ποιος θα παίξει θυσία στον Κασπαροβίδη;». Αυτό, όταν η αντίπαλη ομάδα κατέβαζε πρώτη σκακιέρα άπαιχτο για τα κυβικά μας παίκτη.

  95. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, τελικά είναι άπαιχτο ρήμα το «παίζω» -κοντεύουμε 100 σχόλια κι ακόμα προσθέτουμε βάσιμες σημασίες.

  96. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Στὴ θερμιώτικη ντοπιολαλιὰ ὑπάρχει καὶ τὸ μπαίγνιο*=παιχνίδι, ἀλλὰ μὲ τὴ μεταφορικὴ ἔννοια, ἀπὸ τὸ ἀρχαῖο παίγνιον
    Π.χ. Τὴν ἀγαπᾶ ποὺ χάνεται κι αὐτὴ τὸν ἔχει κάνει μπαίγνιο.

    *τὸ ιο συνιζημένο

    Κι ἕνα αὐτοσχέδιο δίστοιχο τοῦ πατέρα μου, ὅταν ἦταν δάσκαλος.

    Παῖξε, Πανάγο, τὸ βιολὶ λιγάκι νὰ χορέψω
    γιατὶ μὲ περιμένουνε οἱ μαθητὲς ἀπ᾿ ἔξω

    Πηγαίνοντας στὸ σχολεῖο ἕνα πρωὶ πέρασε ἔξω ἀπὸ κάποιο σπίτι ποὺ τό ᾿χαν ξημερώσει μὲ τὰ βιολιά. Τὸν φώναξαν γιὰ κέρασμα καὶ εἶπε νὰ κάνει ἕνα χορό· γιὰ νὰ τοὺς τιμήσει.

    Τότε ὁ χρὸνος μετροῦσε ἀλλιῶς.

  97. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @96. Τὸ δύστυχο τὸ δίστιχο τοῦ πατέρα μου τὸ ἔκανα δίστοιχο.

    Συγγνώμην.

  98. Νέο Kid said

    94. Καλά ρε! Ντιπ μαζεταράδες ήσασταν στην chess slang; Δε λέγατε «θα κάνουμε γκαμπί στην πρώτη τον Ασχετίδη!» Τς, τς, τσς…

  99. ΣΠ said

    Μερικά σύνθετα με το παίζω: περιπαίζω, εμπαίζω, τρεμοπαίζω, χαρτοπαίζω.

  100. Νέο Kid said

    Για τη θεωρία παιγνίων είπαμε;
    Ειδικότης των μεγάλων μαθηματικών Τζων(Γιάνος) Φον Νόυμαν και Τζων(Γιάνης) Βαρουφάκης

  101. ΓΤ said

    @69

    «παίζεται» ή «παίζετε» στην αγαπημένη μας μπαλίτσα

    Ο διαιτητής ασπάζεται την άχρωμη παθητική φωνή και απευθύνεται στους ποδοσφαιριστές έμμεσα λέγοντάς τους ότι «η μπάλα παίζεται», «η μπάλα είναι στο παιχνίδι». Η απορία λύνεται από τους κανόνες του αθλήματος, όπως αυτοί δημοσιεύονται στο σάιτ της ΕΠΟ, Κανόνας 12, σελ. pdf 88, αράδα 2, στο https://www.epo.gr/media/files/KATASTATIKO_KANONISMOI/2019_2020/Laws_of_the_game_Digital_2019_2020_GRE.pdf (όπου αλλού στο κείμενο το εν λόγω ρήμα είναι εκτός εισαγωγικών)

  102. Μαρία said

    >αν έλεγαν για κάποια γυναίκα ότι παίζει το μάτι της σήμαινε πως κοιτάζει άλλους άντρες

    Ένσταση. Μια χαρά το λέμε και για άντρες και ειδικά για παντρεμένους.

  103. ΓΤ said

    @57α

    Είπα να σ’ το παίξω έμμεση διόρθωση 🙂 Είναι που αυτά τα σφαιρίδια, τα γλυκομπαλοτάκια, εδώκασιν το «ballot».

  104. Γιάννης Κουβάτσος said

    98: Ε, ναι, τελικά έτσι γινότανε. ☺ Πάγια τακτική στο διασυλλογικό σκάκι.

  105. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  106. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    102 Ναι μπράβο, το σκέφτηκα κι εγώ!
    Παίζει το ματάκι του 🙂
    ………..
    -Κι εγώ τους αναστεναγμούς τους παίζω κομπολόι

  107. EΦΗ - ΕΦΗ said

    Η μοίρα, η ζωή, η φαντασία, η μνήμη, παίζει παιχνίδια.

  108. ΓΤ said

    Θα παιχτούν χοντρά σκηνικά

  109. Alexis said

    #101: Μπράβο!
    Θενκς ε λοτ που λεν και στο χουριό μ’ 🙂

  110. ΓΤ said

    #109 🙂 🙂 Τώρα θα παίξεις μεγάλη μπάλα!

  111. Jago said

    Τα έχετε παίξει τελείως.

  112. ΓΤ said

    #111 χιλιοπαιγμένο το έργο 🙂

  113. Alexis said

    Τον καιρό που υπηρετούσα στο ΠΝ (προ αμνημονεύτων) το «έπαιξες κι έχασες» το λέγαν συνεχώς οι μονιμάδες στους ταλαίπωρους ναυτάρες.
    -Καραμήτρος και Ξαπλόπουλος αγγαρεία μαγειρεία σήμερα!
    -Πάλι εγώ υπόλογε; Ήμουνα και χθες μαγειρεία!
    -Δε με νοιάζει! Έπαιξες κι έχασες!

  114. Jago said

    @112

  115. Περιονουσκιας said

    102. Οι όντες από μια ηλικία και πάνω το έλεγαν μόνο για τις γυναίκες. Μην ξεσυνερίζεσαι την πολιά γενεά…

  116. Περιονουσκιας said

    Απροπό… «Λες να κερατώνει η Μαρια τον Νικο; Μπα, δεν παίζει.»
    Πρόκειται για υπαρκτό ζευγάρι; Χε, χε

  117. Jago said

    Μου κάνει εντύπωση, κανείς δεν θυμήθηκε την έκφραση «παίζει με το μυαλό του».

  118. Γιάννης Κουβάτσος said

    Θα παίξουμε τις κάλτσες μας, ειπώθηκε;

  119. ΓΤ said

    Παίζει τα κέρατά του (π.χ. στον Ιππόδρομο)

  120. Γιάννης Κουβάτσος said

    101: Ναι, αγαπημένη φράση των διαιτητών, όταν η μπάλα παιχτεί με το χέρι εντός περιοχής από ασπρόμαυρους και ερυθρόλευκους αμυνόμενους γάβρους.

  121. Αγγελος said

    … o Κορσικανὸς, ὁ ἔχων τὸν Ταΰγετον πατρίδα
    &   nbsp;      &nbspκαὶ εἰς μίαν μόνην ὥραν
    τὴν γῆν παίξας, τὴν γῆν χάσας εἰς τοῦ Βατερλῶ τὴν χώραν.

  122. loukretia50 said

    Επικίνδυνα παιχνίδια, εξουσίας και πολέμου, θάπρεπε νάναι απαγορευμένα αλλά…

    Jeux interdits – https://youtu.be/hVBSV7DklAE ROMANCE

  123. Costas X said

    96.
    To «μπαίγνιο» (δισύλλαβο) λεγόταν και στην Κέρκυρα με την σημασία «γελοίος», «καταγέλαστος», «ρεζίλης».
    «‘Άμε ωρέ μπαίγνιο», έλεγε η γιαγιά μου όταν της κάναμε πλάκα !

  124. ΣΠ said

    Παίζω σφαλιάρες με κάποιον έχει την σημασία ότι τον γνωρίζω πολύ καλά.

  125. ΣΠ said

    Παίζει εντός έδρας ή παίζει στο δικό του γήπεδο όταν κάποιος είναι σε οικείο περβάλλον.

  126. ΣΠ said

    118

  127. Costas X said

    Άκουσα κάποιους μάστορες να λένε «πέζο»(το) τις ανοχές λόγω διάκενου, τον «τζόγο», ίσως από το ιταλικό «peso», ίσως και με την επίδραση του «τζόγος» (=παιγνίδι).

  128. Γς said

    Ο παίζων χάνει και ο πίνων μεθά

    έλεγε ο κουρέας μου στην Σπύρου Πάτση. Κι όλο τον περίμενα να σηκωθεί απ την τσόχα στο απέναντι καφενείο για νά’ ρθει να με κουρέψει. Αυτός ήταν ο παίζων. Μακαρίτης πια.

    Και δίπλα στην η Αγία Μαρκέλλα ο πίνων. Ο συμπαθής γεράκος ο Παπαγιάννης. Σωστός και σεβαστός λευίτης. Μόνο που υπέκυπτε στον πειρασμό και δοκίμαζε κανα ποτηράκι. Και μετά του έφερναν και δεύτερο και…

    Τον απέλυσε ο Μητροπολίτης

  129. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    – Κρητική έκφραση: «μου παίζει σουβλιές …», δηλ. πονώ έντονα, αλλά περιοδικά, σε κάποιο σημείο του σώματός μου.

    – Συμπληρωματικά στα (αρχαία) σύνθετα:

  130. Alexis said

    Παίζω μπιλιάρδο στην πλάτη (κάποιου)

  131. spiridione said

    Από τον Σομαβέρα:
    Παίζω τα χαρτιά, τις δάμες, τα ζάρια και τα εξής.
    παίζω στα παιγνίδια του ριζικού (;) biscacciare, biscazziare
    παίζω το βιολούνι, την τρουμπέτα, το τουμπί και τα εξής.
    παίζω το γελατζοπαίγνιδον. (γελατζοπαίγνιδον λέει αλλού ότι είναι το παιγνίδι των χεριών, τα καμπαζλίκια – δηλαδή τα κόλπα των ταχυδακτυλουργών).
    παίζω τις γροθιές, τις πουνιές, γροθοκοπώ, giocar li pugni, far pugni,
    παίζω τες μαχαιριές, μαχαιροκοπώ, giocar li coitelli, coltelleggiare.
    παίζω μπουφουνιές, farfare
    παίζω τα παλαίματα, παλαίβω, fare alle braccia, lottare
    παίζω τα χέρια, giocare alle mani, o di mani, menar le mani.
    παίζω τα νύχια, κλέφτω, rubbare.
    παίζω τη σκλίμα, giocar di scrima,
    παίζω το σπαθί, giocar la spada
    παίζω έναν με τα λόγια μου, γελώ ή περιπαίζω έναν με τα λόγια μου, παίζω κουτζουκέλες, καταστένω καπανιές,

    Δηλαδή φαίνεται ότι στα ιταλικά υπήρχαν αντίστοιχες φράσεις με τις δικές μας: παίζω γροθιές, μαχαιριές, σπαθί κλπ.
    Επίσης, παιγνιδιώτης, ο πεχλιβάνης, giocolare.
    https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/2/4/b/metadata-01-0001129.tkl&do=168467.pdf&pageno=334&pagestart=1&width=566&height=709&maxpage=1019&lang=en

  132. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    159. Φυσικά, από το LSJ…

  133. Costas X said

    66. Μόλις το είδα:
    Άν «ο σσίστος» είναι στα κυπριακά το αιδοίο, το λέγανε «ο χίστος» σε κάποιες περιοχές της Κέρκυρας !
    Από πού να βγαίνει άραγε ;

  134. # 120

    Καλά, ξέρω πως είσαι πιστός θαυμαστής του Αβερελ Ντάλτον και όπως αυτός ήθελε να σκοτώσει τον Λούκυλουκ και το φώναζε σε κάθε ευκαιρία έτσι κι εσύ γράφεις συνέχεια γι’ ασπρόματρους γαύρους.
    Το γαρ πολύ του ( τρίφυλλου ) έρωτος γεννά παραφροσύνη και που να βρεις κυράΦροσύνη να σφάξεις…
    Νάσαι καλά, με διασκεδάζεις τώρα που δεν βγαίνουν καινούργια τεύχη του Λούκυλουκ, τα προτιμώ από τα αστερίξ.

  135. Πέπε said

    Καλησπέρα.

    Διάβασα μόνο το άρθρο, όχι ακόμη τα σχόλια. Το θέμα είναι τέτοιο ώστε προκαλεί για πολλά – ο καθένας ξέρει κι από μία έκφραση να προσθέσει.

    Έχω να σχολιάσω ότι από τις αναφερόμενες εκφράσεις, ορισμένες πρέπει να έχουν αρκετά συγκεκριμένη προέλευση και άρα εξήγηση. Για παράδειγμα, στο «παίζει με ανοιχτά/κλειστά χαρτιά» η αρχική χαρτοπαικτική κυριολεξία είναι αρκετά προφανής. Πιστεύω όμως ότι κάποια αρχική κυριολεξία πρέπει να υπήρχε και στο «παίζω σε δύο ταμπλό / σε διπλό ταμπλό»: ποια είναι αυτή;

    -παίζει να = ενδέχεται: όταν πρωτοάρχισα ν’ ακούω αυτή την έκφραση, το παθητικό «παίζεται» με παρόμοια σημασία ήταν ήδη καθιερωμένο. Η έκφραση παθητικών εννοιών με ενεργητικούς ρηματικούς τύπους είναι κλασικό στην αργκό, π.χ. «έχει διαλύσει = έχει διαλυθεί». Όθεν εικάζω ότι προηγήθηκε το «παίζεται», και ότι αυτό προήλθε από αγώνες που ενώ το αποτέλεσμα κλίνει ήδη προς τη μία πλευρά, ωστόσο δεν είναι ακόμη τελεσίδικο, γιατί ο αγώνας, απλά και κυριολεκτικά, παίζεται ακόμη.

    Άρα:
    «Τι λες, θα τα καταφέρουμε;» – «Παίζεται» (=μπορεί ναι, μπορεί όχι, όλα είναι εξίσου πιθανά)
    > «Παίζεται να τα καταφέρουμε» (=είναι πιθανό, ενδέχεται) > «Παίζει να τα καταφέρουμε» (=πάλι το ίδιο: ενδέχεται) > «Δεν παίζει» (=δεν ενδέχεται, άρα αποκλείεται)

    -παίζει = υπάρχει:
    Δεν είναι απολύτως συνώνυμο του υπάρχει. Όταν πούμε «παίζει μια μπίρα» (χωρίς ερώτηση), εννοούμε ότι είναι διαθέσιμη για όποιον τη θέλει ή ότι δεν ξέρουμε ποιανού είναι. Δε θα πούμε «παίζει μια μπίρα» όταν ο άλλος μάς στείλει να κοιτάξουμε στο ψυγείο τι υπάρχει και τι όχι για να κάνει τη λίστα με τα ψώνια – όταν δηλαδή αυτή η μπίρα δεν ενδιαφέρει κανέναν για άμεση κατανάλωση. Θα ρωτήσουμε «παίζει κανένα αυτοκίνητο;» όταν ψάχνουμε κάποιον με θέση για να μας πάει κάπου, όχι π.χ. όταν κοιτάμε αν υπάρχουν αυτοκίνητα στον δρόμο.

    Δεν ξέρω αν αυτή η έννοια σχετίζεται με την προηγούμενη, ή με κάποιο κυριολεκτικό παιχνίδι (αθλητικό, χαρτοπαικτικό κλπ.).

    -Τι παίχτηκε; (=τι έγινε;)
    Θα έλεγα ότι είναι ο αόριστος του «τι παίζει». Η απάντηση θα μπορούσε να είναι «παίχτηκε μια φάση / παίχτηκε ο εξής διάλογος». Δε νομίζω ότι έχει σχέση με περιπτώσεις όπως «παίχτηκε μια σκηνή» (κυριολεκτική έκφραση για το θέατρο) – μάλλον δημιουργήθηκε όταν είχαν ήδη δημιουργηθεί τόσες άλλες εκφράσεις με το παίζω ώστε πλέον η σημασία του ρήματος να έχει γίνει τελείως ανοικτή.

    -Δεν παίζεται, άπαιχτος (=ξεπερνάει κάθε όριο):
    Σαφώς από το «δεν μπορείς να παίξεις μαζί του» (επειδή θα χάσεις, είναι ασυναγώνιστος).

    -Το παίζω + κατηγορούμενο (=παριστάνω):
    Απομεινάρι από την ένδοξη αργκό των 80ς, μαζί με το δικέ μου κλπ.. Τότε ήταν που έγιναν της μόδας διάφορες εκφράσεις με αδύνατους τύπους αντωνυμιών σε τυπικώς αντιγραμματικές συντάξεις, π.χ. «μου τη βγαίνει», «την πέφτω» κλπ. Μάγκικη εναλλακτική του «παίζω [τον έξυπνο π.χ.]», που η προέλευσή του είναι προφανής (παίζω τον τάδε ρόλο).

    -Τα παίζω: μάλλον παρόμοιας εποχής, αλλά τι θεωρώ μυστηριώδες. Πραγματικά δε θυμίζει καμία κυριολεκτική χρήση. Ψιλοσυνώνυμο του «τα φτύνω», που θα μπορούσε να προέρχεται από την εικόνα (κλασική σε κινούμενα σχέδια) κάποιου που, μετά από μια γροθιά που έφαγε, φτύνει τα δόντια του. Αλλά για το «τα παίζω»δεν πάει ο νους μου πουθενά.

  136. Πέπε said

    Εγώ δεν παίζω πενιά:

    Δεν προτίθεμαι να συμμετάσχω ούτε στο ελάχιστο. Θα μπορούσαμε να πούμε με την ίδια έννοια, χαριτολογώντας όμως, «δεν παίζω», αυτό που λένε τα παιδιά όταν μουτρώσουν.

  137. leonicos said

    Η ερώτηση του τίτλου είναι παραπλανητική -με την έννοια ότι δεν ρωτάω τι συμβαίνει, τι κρύβεται πίσω από κάτω,

    Νομίζω ότι λέμε Τι παίζεται, όχι Τι παίζει

  138. leonicos said

    Όχι παίζουμε! λέμε αυτάρεσκα = μπρίκια κολλάμε;

  139. Πέπε said

    @138

    Στο σχολικό απόσπασμα (Γ’ Γυμν.) του Ερωτόκριτου έχει έναν ωραίο στίχο:

    «Εδά ‘ρθασιν τ’ απαρθινά και πάψαν τα παιχνίδια». Εδά = τώρα, απαρθινά = αληθινά. Το νόημα είναι «τελείωσαν τα ψέματα / σοβάρεψαν τα πράγματα / τώρα ήρθαν τα δύσκολα». Η επιλογή όμως της λέξης «παιχνίδια» μού φαίνεται πάρα πολύ ανάλογη του σημερινού «όχι παίζουμε».

    Παιχνίδια βέβαια λέγονται και τα όργανα, από το «παίζω [όργανο / μουσική / το τάδε τραγούδι]», όθεν και παιχνιδιάτορας = οργανοπαίχτης. Εδώ βέβαια δεν έχει καμία σχέση αυτή η σημασία, παιχνίδια είναι τα παιχνίδια.

  140. ΚΩΣΤΑΣ said

    Εδώ δεν παίζω, παίζω στο άλλο νήμα, εδώ δεν μου αφήσατε χώρο να παίξω, τα έχετε παίξει όλα!

  141. sarant said

    Έγινε το εξης σχόλιο που κάτι μου θυμίζει στο ύφος του:

    Μικρή συμπλήρωση στο εξαίρετο άρθρο του κ. Σαραντάκου για το ρήμα ΠΑΙΖΩ. Ο Αθηναιος, στο 8ο βιβλίο των «Δειπνοσοφιστών» (336c) καταγράφει το περίφημο επίγραμμα του κωμωδοποιού Άμφιδος (400 π.Χ., γεννημένος στην Άνδρο, αλλά έζησε χρόνια στην Αθήνα και ήταν “κολλητός” με τον Πλάτωνα, στα έργα του οποίου συχνά εμφανίζεται) από την «Γυναικοκρατία», που συνοψίζει το «Πιστεύω» όλων των Αθέων (συνεπώς και πολλών σχολιαστών του παρόντος Ιστολογίου) προκαλεί δε τρόμο στους πάσης φύσεως οπαδούς των μονοθεϊστικών θρησκειών:

    «Καί Ἄμφις δ´ ὁ κωμῳδιοποιός ἐν τῇ ἐπιγραφομένῃ δὲ Γυναικοκρατίᾳ τὰ ὅμοια λέγει·
    Πῖνε, παῖζε· θνητός ὁ βίος, ὀλίγος οὑπί γῇ χρόνος·ὁ θάνατος δ´ ἀθάνατός ἐστιν, ἂν ἅπαξ τις ἀποθάνῃ.»

    ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: «Πίνε και παίζε. Ο βίος είναι θνητός, λίγος είναι ο χρόνος μας πάνω στην γή.Ο Θάνατος είναι αθάνατος, αν μιά φορά κάποιος πεθάνει»!..

    ΑΓΓΛΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: «“Drink. Play. Your life is mortal and time on earth is but short.Death itself is everlasting once a man has died.”»

  142. leonicos said

    96 Στὴ θερμιώτικη ντοπιολαλιὰ

    γιατί θερμιώτικη ντοπιολαλιὰ;

    Η μάνα μου το έλεγε, και είναι και λέξη του προσωπικού μου, προφορικού, λεξιλόγιου.

    Βέβαια, κι εδώ μπορεί να ε΄χεις κάποιο δίιο, η μάνα μου εγάλωσε στην Πλάκα, πολύ κοντά στ’ Αναφιώτικα. Οδό Πρυτανείου

  143. leonicos said

    141 Σερ Σαρ

    Δεν το έπαιξα εγώ. Αλλά πες σ’ αυτόν που το ανάρτησε ότι καταγράφεται και αλλού εκτός από τον Αθήναιο.

  144. sarant said

    Πολυ ωραία σχόλια, καμαρώνω.

    98-104: Δεν υπάρχει κάποιος περιορισμός που να εμποδίζει να βάζεις στην πρώτη σκακιέρα έναν Ασχετίδη;

    131 Τα παιχνίδια του ριζικου… το ιταλικό biscacciare βγάζει ελάχιστες γκουγκλιές, όλες σε παλιά λεξικά, και δίνει εξήγηση spend riotously

    136 Σε πάρα πολλές περιπτώσεις με κλιτικά δεν είναι καθόλου εύκολο να ορίσουμε σε τι αντιστοιχεί το εκάστοτε κλιτικό («το» ή «τη» ή «τα»)

  145. leonicos said

    136 Πέπε

    Εγώ δεν παίζω πενιά:

    Και ερωτηματικό, σαν παράπονο. Δεν παίζω πενιά; =δεν θα μου δώσετε μερδικό;

    Το πρόβλημα είναι ότι το παίζω όπως και το κάνω είναι τόσο ζωντανά, που θα παράγουν συνεχώς εκφράσεις.

    Αύριο κάποιος θα σχολιάσει

    Πάιζατε όλη μέρα με το παίζω, και το παίζω σας την έπαιξε!

  146. Νέο Kid said

    144. Στο πρωτάθλημα ναι. Πάει βάσει ελο. Το κύπελλο όμως (4 σκακιέρες ) ήταν ελεύθερο, και τα γκαμπιά (σικ ρε!) ήταν μέρος της τακτικής των ομάδων.
    Τώρα στις χαμηλές κατηγορίες που έπαιζε ο Κουβάτσος , δεν ξέρω τι ίσχυε …
    Εμείς πάντως στη Σπαρτάκ Λένινγκραντ έτσι τόχαμε.😛

  147. sarant said

    144 Οκ!

  148. Γιάννης Κουβάτσος said

    144, 146: Εμείς είχαμε χαμηλά Elo (1400-1600), παίκτες γ’ και β’ κατηγορίας. Στο κύπελλο «Σπύρος Μπίκος» δεν υπήρχε περιορισμός, αλλά και στο πρωτάθλημα που παίζαμε επίσης δεν θυμάμαι να υπήρχε περιορισμός. Σ’ ένα ματς με τον Σ.Ο. Αμπελοκήπων (όχι με την πρώτη του ομάδα) με παίξανε γκαμπί(☺) στον Βασίλη Βλαχόπουλο, μετέπειτα διεθνή διαιτητή, και, ω του θαύματος!, τον κέρδισα με τα μαύρα και από τότε επαναλαμβάναμε συχνά αυτό το …άνοιγμα αλλά με λιγότερο θεαματικά αποτελέσματα. ☺

  149. Aghapi D said

    Παίζουν εδώ και τα παράγωγα;
    π. χ. παιχνιδότοπος, παιχνιδιάρης, παιχνίδισμα;

  150. mitsos said

    Καλησπέρα σας
    Μάλλον έπαιξαν όλα

    @127 (Costas X ) όταν η παρατηρούμενη τιμή ενός μεγέθους παρουσιάζει μεγάλη διακύμανση στον χρόνο με μβ προβλέψιμο τρόπο και ο προσδιορισμός της μέσης τιμής είναι δύσκολος , λέμε ότι «η τιμή παίζει »
    Ο δείκτης τιμών του χρηματηστηρίου έπαιξε πολύ σήμερα με την σημασία ότι παρουσίασε μεγάλες διακυμάνσεις
    Μάλλον εξ αυτού λέμε πως «το καρφί παίζει» όταν η ταλαντεύεται χαλαρό μέσα σε οπή μεγαλύτερης διαμέτρου

    … Καληνύχτα
    πάω να «παίξω τον πεθαμένο» γιατί «τα έχω παίξει σήμερα».

  151. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μου παίξανε τα φώτα
    (οδηγοί από το αντίθετο ρεύμα, σήμα ότι παρακάτω περιμένει η τροχαία)

  152. Σχολιαστής said

    Παλιότερα στη Νέα Σμύρνη υπήρχε ένα κατάστημα παιχνιδιών με το όνομα: «Παίζω και Mαθαίνω».
    Κάποιοι (πονηροί) προσέθεταν σε κάθε αναφορά και την αντωνυμία «τον» μπροστά από το όνομα του μαγαζιού!
    😉

  153. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  154. Η έκφραση «τον/την παίζει στάβλο», φιλιππικής προέλευσης, που είχαμε αναφέρει παλιότερα.

  155. Αιμ said

    135. Η σημασία παίζει = υπάρχει, ακριβέστερα θά λεγα ότι είναι υπάρχει και διατίθεται π.χ. στην αργκό των χρηστών ουσιών και όχι μόνο.
    Πολύ χρήσιμο το σχόλιο που ομαδοποιεί τις σημασίες.

  156. 155 Ναι, και μάλιστα στα ποδανά: Ζιπέ ποτατί?

  157. angelos said

    (Αν δεν με προλαβε κανενας αλλος)
    Απο τη συγχυση του «παιζω» με το κρητικο «παιω», λοιπον, και η γνωστη συμβουλη:
    Αν σου πει κρητικια, «φυγε, θα στην παιξω», ΦΥΓΕ, δεν θα στην παιξει! 🙂

  158. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  159. Γιάννης Κουβάτσος said

    Παίζει τρελά κούπα με παππού Πιτίνο! 🏆🏀

  160. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Παίξε μια σκαπετιά* στη γης
    και σκύψε να ξανοίξεις**
    τον πλούσιο από το φτωχό
    αν τονε ξεχωρίσεις

    *σκαλιδιά
    **κοιτάξεις

    135 Πέπε τέλος
    Τα παίζω (όπως και τα φτύνω) , καίω τα γλομπάκια του εγκεφάλου, τα χάνω από την (κάποια,όποια) πίεση (τα παίζω και τα χάνω-ωραία κόλλησε! 🙂 ) . Σα να είναι μηχανή κι έκαψε το μπουζί ξερωγώ, εξάλλου το λέμε και για μηχανήματα κ εργαλεία «τα ΄παιξε» ,»τα ΄φτυσε»

  161. sarant said

    159 Eίναι πάντως εντυπωσιακό ότι ξαναήρθε.

  162. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τα παίζω (με κάποιον) ,φλερτάρω, καταγράφτηκε;

  163. Triant said

    Καλύτερα που κόπηκε (από ποιόν άραγε) στην προηγούμενη ανάρτηση γιατί είναι μάλλον για την βραδυνή ζώνη:

  164. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    131, 144. Ωραία και ενδιαφέροντα του Σομαβέρα, αλλά μας έβαλε σε… ψαξίματα ο Spiridione.
    Σε παλιά ιταλικά λεξικά βρήκα:

    – biscazziare, ‘καταναλίσκω και φθείρω τα χρήματα εις το παιγνίδιον’, κυβεύω.
    < bisca, ‘τόπος δημόσιος δια παιγνίδια’. Και biscajuόλο, ‘ο συχνάζων εις το τοιούτον παιγνίδι, κυβευτής, χαρτοπαίκτης.
    Επομένως, ο Σομαβέρα ταυτίζει το ριζικό με την τύχη.

    – Κατά τον ίδιο Σομαβέρα:
    μπουφουνιά, buffoneria, giulleria, δηλ. φλυαρία (σκωπτική), χλευασμός.
    Κ α ι μπουφουνιαίς: farsa, φάρσα 🙂

    – παίζω τη σκλίμα, giocar di scrima.
    Όπου scrima ➡ scherma, ‘γύμνασις, παιγνίδι με σπαθιά, ξιφασκία, οπλομαχία’

    – Για ‘καπανιές’ όμως;;

  165. Triant said

    161: Αφού δεν τον παίζουνε στην Αμερική.

  166. Πάνος με πεζά said

    Λέμε «αυτός είναι παίχτης«, ή «μεγάλος παίχτης», δανεισμένο φυσικά από το τζόγο, αλλά που υποννοεί τον ιδιαίτερα φιλόδοξο ή ακόμα και αδίστακτο επιχειρηματία.
    Υπάρχει επίσης το τραβηγμένο από τα μαλλιά επίρρημα «παικτικώς» : «Ο Ολυμπιακός παικτικώς υπερτερεί του ΠΑΟΚ» (δυναμιτίζω…).

  167. Λευκιππος said

    Και που λες αγαπητή μου, ο Νίκος και ο Κώστας κατέβασαν ξαφνικά τα παντελόνια, κι έβγαλαν μπροστά μου τα πουλιά τους.

    Φαντάζομαι, θα τρομοκρατήθηκες.

    Αν τρομοκρατήθηκα λέει. Τα παιξα.

  168. Πάνος με πεζά said

  169. Πάνος με πεζά said

    Μην το γελάτε, είχε μέσα τη διαχρονική επιτυχία «Το ωραιότερο πιλάζιμα του κόζιμου»

  170. Ερανιστής said

    Είναι εντυπωσιακό ότι ο κ. Σαραντάκος, στο θαυμάσιο κατά τα άλλα άρθρο του δεν ασχολήθηκε καθόλου με την 5η σημασία που δίνει το Liddell-Scott στο λήμμα «παίζω»= ερωτοτροπώ, κάνω τα προκαταρκτικά χάδια για την επακόλουθη συνουσία:

    5. play amorously, πρὸς ἀλλήλους X.Smp.9.2; μετά τινος LXX Ge.26.8; of mares, Arist.HA572a30.

    Γράφει στο Συμπόσιο ο Ξενοφών, περιγράφοντας πώς ξεκίνησε η συνουσία Διονύσου και Αριάδνης:

    «Ὦ ἄνδρες, Ἀριάδνη εἴσεισιν εἰς τὸν ἑαυτῆς τε καὶ Διονύσου θάλαμον· μετὰ δὲ τοῦθ’ ἥξει Διόνυσος ὑποπεπωκὼς παρὰ θεοῖς καὶ εἴσεισι (3) πρὸς αὐτήν, ἔπειτα παιξοῦνται πρὸς ἀλλήλους. ἐκ τούτου πρῶτον μὲν ἡ Ἀριάδνη ὡς νύμφη κεκοσμημένη »

    Αυτό το «παιξούνται προς αλλήλους», σημαίνει «αλληλοχαμουρευόμενοι»

    Γράφει ο Αριστοτέλης στο «Περί ζώων Ιστορίας»:, περιγράφοντας πώς οι επιβήτορες ίπποι συνουσιάζονται με τις φοράδες:

    «ῥεῖ δ’ αὐταῖς ἐκ τοῦ αἰδοίου ὅμοιον γονῇ, λεπτότερον δὲ πολὺ ἢ τὸ τοῦ ἄρρενος· καὶ καλοῦσί τινες τοῦτο ἱππομανές, ἀλλ’ οὐ τὸ ἐπὶ τοῖς πώλοις ἐπιφυόμενον· ἐργῶδες δ’ εἶναί φασι λαβεῖν·κατὰ μικρὸν γὰρ ῥεῖν. Καὶ οὐροῦσι δὲ πολλάκις, ὅταν σκυζῶσι, καὶ πρὸς αὑτὰς παίζουσιν. »

    Η φράση «προς αυτάς παίζουσιν» σημαίνει την πράξη της συνουσίας μαζί με τα προκαταρκτικά χαϊδολογήματα.

    Το πιό εντυπωσιακό είναι η χρήση του «Παίζω» στην Παλαιά Διαθήκη, για την οποία δεν μάς ανέφερε το παραμικρό ο γνώστης της εβραΐδος γλώσσας, κ. Λεώνικος, προφανώς διότι έχει μαύρα μεσάνυχτα κι ο ίδιος: Και τις δύο πρώτες φορές που καταγράφεται το ρήμα «Παίζω» στην Αγία Γραφή, έχει την σημασία του «ερωτοτροπώ», «συνουσιάζομαι».

    Λέει η Γένεσις στο 26,8: «εγένετο δε πολυχρόνιος εκεί· και παρακύψας Αβιμέλεχ ο βασιλεύς Γεράρων διά της θυρίδος, είδε τον Ισαάκ ΠΑΙΖΟΝΤΑ μετά Ρεβέκκας της γυναικός αυτού… (Γεν. 26,9) εκάλεσε δε Αβιμέλεχ τον Ισαάκ και είπεν αυτώ· άρά γε γυνή σου εστί; τι ότι είπας, αδελφή μου εστίν; είπε δε αυτώ Ισαάκ· είπα γάρ, μήποτε αποθάνω δι αυτήν».

    Δηλαδή, είδε ο Αβιμέλεχ τον Ισαάκ να ερωτοτροπεί και να συνουσιάζεται με την Ρεβέκκα (για την οποία του είχε πεί πως είναι αδελφή του) και κατάλαβε ότι είναι γυναίκα του

    Λίγο προηγουμένως, στο Γένεσις 21,9 μαθαίνουμε ότι η Σάρα έπαθε σόκ όταν είδε τον γιό της τον Ισαάκ να ερωτοτροπεί με τον ετεροθαλή αδελφό του Ισμαήλ (νόθο γιό του Αβραάμ από την δούλα του την Άγαρ) και ο Ισμαήλ να προσπαθεί να τον πηδήξει::

    «ιδούσα δε Σάρα τον υιόν Άγαρ της Αιγυπτίας, ός εγένετο τώ Αβραάμ, ΠΑΙΖΟΝΤΑ μετά Ισαάκ τού υιού αυτής και είπε τώ Αβραάμ· έκβαλε την παιδίσκην ταύτην και τον υιόν αυτής· ου γάρ μη κληρονομήσει ο υιός της παιδίσκης ταύτης μετά τού υιού μου Ισαάκ»

    Το «ερωτοτροπώ» είναι μιά σημαντική σημασία του ρήματος «παίζω» που πρέπει να προστεθεί στο άρθρο. Είναι πράγματι περίεργο που ουδείς σχολιαστής αντελήφθη αυτή την παράλειψη

  171. sarant said

    166 Eίναι και το επίθετο παικτικη, τοσο στα αθλήματα όσο και στον τζόγο (παικτική συνεδρία!) και υπάρχει και παικτικότητα (ψηφιακών παιχνιδιών)

  172. sarant said

    170 Κλειδώνω, αμπαρώνω….

  173. Costas X said

    150. Λογικότατη ανάλυση, οι μαστόροι όμως το έκαναν ουσιαστικό, δεν λένε απλώς «το καρφί παίζει», αλλά «το καρφί έχει πέζο» ( ή μήπως «παίζω»; ).

  174. Costas X said

    160. «Παίξε μια σκαπετιά* στη γης…» » *σκαλιδιά»

    Άν κατάλαβα καλά, μάλλον «σκαπετιά» και «σκαλιδιά» στην Κρήτη σημαίνουν «τσαπιά».
    Εμένα το μυαλό μου πήγε στην «σκεπετιά», έτσι έλεγαν την τουφεκιά στην Κερκυρα.
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/03/22/mousketo/#comment-1255

    Καληνύχτα, μάλλον εγώ θα κλείσω απόψε το «μαγαζί» ! 🙂

  175. Γς said

    166:

    >Λέμε «αυτός είναι παίχτης«, ή «μεγάλος παίχτης», δανεισμένο φυσικά από το τζόγο, αλλά που υποννοεί τον ιδιαίτερα φιλόδοξο ή ακόμα και αδίστακτο επιχειρηματία.

    Εμείς πάντως έτσι αποκαλούσαμε έναν πολύ μακάκα φίλο μας. Και μάλιστα μπροστά του.

    -Μεγάλος παίχτης!

    Και καμάρωνε νομίζοντας ποιος ξέρει τι. Ενώ εμείς γελούσαμε διότι εννοούσαμε πως παίζει το πουλί του

  176. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    172: Ε, τα είπαμε και χθες, κι ο Πέπε κι εγώ 😎

  177. Κουτρούφι said

    Καλημέρα
    #162 Τα παίζω μ’ ένα Παριανό/κοπελουδάκι νόστιμο:
    Έλα ν’ ανεβαίνουμε απ’ το πρωί: https://www.youtube.com/watch?v=OyUkMjPXJp8. TGIF, νταμ ιτ.

    και φυσικά:
    Ντάρι, ντάρι, ντάρι, ντάρι/ στο γυαλό πετούν οι γλάροι
    ντάρι, ντάρι, ντάρι, ντάρι/ να τα παίζαμε μακάρι

  178. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    163 🙂

    177 ναι,ναι! » Όντε τα παίζαμε με το μπάρμπα σου» λέει η θεια μου, 89.

  179. Πέπε said

    177-178:

    Το είχα ακούσει μόνο σε κυκλαδίτικα τραγούδια. Δεν ήξερα ότι λέγεται και στην Κρήτη. Πάντως και πάλι είναι αν όχι ιδιωματισμός, πάντως τοπικά περιορισμένη έκφραση. Ο μέσος ακροατής σαφώς δεν καταλαβαίνει τι σημαίνει «να τα παίζαμε μακάρι».

    _________________

    > > Να διευκρινίσουμε επίσης ότι το κρητικό και το κυπριακό «παίζω» με τη σημασία «χτυπάω, πυροβολώ» (του παίξανε δυο μπαλωθιές) δεν είναι από το παίζω, αλλά από το παίω.

    Αυτό μου ‘χε διαφύγει. Συναρπαστικό! Στην Κρήτη και σε πολλά νησιά (δεν το ήξερα για την Κύπρο) υπάρχουν άπειρες φράσεις με το «παίζω» που στην κοινή και άτυπη, προφορική / οικεία νεοελληική θα τις έγαμε με το «ρίχνω». Αφορούν όχι μόνο χτυπήματα και πυροβολισμούς αλλά και διάφορα άλλα: ήπαιξα μια μπαλοθιά / ένα λαχτίδι (κλωτσιά) / του ‘παιξε μια (με το ραβδί / χέρι / πόδι / πλάστη…), αλλά και παίζω ένα σάλτο / μια βόλτα (στον χορό). Πιστεύω ότι σε κάποιες πρέπει να παίζει ( 😉 )συμφυρμός μεταξύ του παίζω=παίω, που πλέον είχε ξεχαστεί η προέλευσή του, και του κανονικού παίζω.

  180. Costas Papathanasiou said

    135-Λεξικογραφική δουλειά!
    Πιθανή αρχική κυριολεξία εκφράσεων:
    ▪«Παιζει σε δύο ταμπλώ»: Σαφής αναφορά στην ξύλινη ή χάρτινη επιφάνεια(ταμπλό) επί της οποίας παίζεται ένα επιτραπέζιο παιχνίδι με πλέον «ύποπτο» για τη γένεση της φράσης αυτό της αγοραπωλησίας ιδιοκτησιών (Monopoly-1935) που προέκυψε από το λεγόμενο «παιχνίδι ενοικιοστασίου» (ή «Παιχνίδι του νοικοκύρη»: άκρως αντώνυμο του ομόηχου «παιχνίδι του Νικοκύρη»), αγγλιστί, «The Landlord’s Game(1904)» με το οποίο η Elizabeth Magie θέλησε να επιδείξει τις αρχές του Τζωρτζισμού ( Georgism), οικονομικής θεωρίας του Henry George, «σύμφωνα με την οποία, αν οι άνθρωποι έχουν κέρδη από την περιουσία τους, άσχετα με το μέγεθός της, τελικά όλη η περιουσία θα καταλήξει νομοτελειακά στα χέρια ενός και μόνο ανθρώπου», εξ ου και η ονομασία «μονοπώλιο» (βλ. Monopoly, Βικιπαίδεια).
    ▪ «Τα παίζω» : ελλειπτική φράση αντίστοιχη του «τα δίνω όλα», που υπονοεί «παίζω ό,τι έχω και δεν έχω και στο εξής (:άγνωστο δε για πόσο), δεν θα’ χω να δώσω τίποτε άλλο», άλλως, «ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος»

  181. Boban said

    «Κάποιος που παίζει το μάτι του είναι έξυπνος, διορατικός, διακρίνει αμέσως ευκαιρίες. Παλιότερα όμως, αν έλεγαν για κάποια γυναίκα ότι παίζει το μάτι της σήμαινε πως κοιτάζει άλλους άντρες -ο σεξισμός της γλώσσας σε μια πατριαρχική κοινωνία.»

    Το παίζει το μάτι του/της το λέμε πλέον και για τα δύο φύλα, όπως είπε και η Μαρία στο 102. Για το είναι έξυπνος, διακρίνει ευκαιρίες κλπ, δεν λέμε πιο πολύ κόβει το μάτι του;

  182. Της Μηχανής Ραψίματα said

    Δεν ξέρω αν το έγραψε κάποιος πιο πάνω στα σχόλια αλλά ξεχάσατε την έκφραση «Την κολοκυθιά θα παίξουμε, τώρα;;» ή «Δεν θα παίξουμε την κολοκυθιά!!» Απαντήσεις, σε κάποιον που μας κάνει την ίδια ερώτηση που κάναμε εμείς, χωρίς να έχει απαντήσει τη δικιά μας ή όταν η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το ίδιο θέμα και δεν καταλήγει πουθενά.

  183. Triant said

    182: Ctrl+F 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: