Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Χθόνια Οδύσσεια (διήγημα του Δημήτρη Σαραντάκου) – 2

Posted by sarant στο 10 Δεκεμβρίου, 2019


Για λίγες συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη δημοσιεύω το διήγημά του «Χθόνια Οδύσσεια», το πρώτο από το βιβλίο του «Ο βενετσιάνικος καθρέφτης», που το είχε έτοιμο όταν αδόκητα έφυγε από τη ζωή πριν από οχτώ χρόνια και που το εκδώσαμε λίγο πριν κλείσει χρόνος από τον θάνατό του. Πρόκειται για τρεις νουβέλες με θέματα από τον εμφύλιο πόλεμο στην Πελοπόννησο.

Η πρώτη νουβέλα έχει την ιδιαιτερότητα ότι ο αφηγητής -ο πατέρας μου- μεταφέρει την αφήγηση ενός άλλου, οπότε στο βιβλίο οι δυο αφηγήσεις, που αλληλοπλέκονται, τυπώθηκαν με διαφορετική γραμματοσειρά. Εδώ βάζω με πλάγια τα λόγια του πατέρα μου ή τους διαλόγους του με τον Ηλία, τον άλλον αφηγητή, και με ίσια γράμματα την καθαυτό αφήγηση του Ηλία.

Η σημερινή συνέχεια είναι η δεύτερη. Η προηγούμενη βρίσκεται εδώ. Είχαμε σταματήσει στο σημείο όπου ο Ηλίας διηγείται πώς ο πατέρας του τού είχε δείξει τη σπηλιά που «μπορεί να μας φανεί χρήσιμη».

Εδώ ο Ηλίας σταμάτησε για πολλήν ώρα και το πρόσωπό του συννέφιασε. Ποιος ξέρει τι συλλογιζόταν. Κατόπιν αναστέναξε αδιόρατα και συνέχισε:

Και δεν άργησε να φανεί χρήσιμη. Όχι στην Κατοχή. Τότε τα πράγματα ήταν εύκολα. Είχαμε τον κόσμο μαζί μας, και στην ύπαιθρο, που από το καλοκαίρι του ’43 ήταν ολόκληρη ελεύθερη, κυριαρχούσαμε απόλυτα. Είχαμε εξασφαλίσει πραγματική τάξη. Όπως έλεγε ο πατέρας μου «έχανες το ζωντανό σου και δεν ανησυχούσες. Όπου να το βρίσκανε θα σου το στέλνανε, από οργάνωση σε οργάνωση, πίσω». Οι Ιταλοί και οι Γερμανοί ήταν κλεισμένοι στις πόλεις και οι συνεργάτες τους είχαν λουφάξει. Τι να σου τα λέω τώρα, τα έζησες και τα ξέρεις. Αφού τον Μάρτη του ’44 έγιναν και εδώ, όπως σ’ όλη την Ελεύθερη Ελλάδα, εκλογές. Από την επαρχία μας βγήκαν δυο εθνοσύμβουλοι, βουλευτές δηλαδή στο Εθνικό Συμβούλιο, τη Βουλή των Βουνών. Μόλις είχα κλείσει τα δεκαοχτώ και ψήφισα. Τότε για πρώτη φορά ψήφισαν οι γυναίκες και οι νέοι πάνω από τα δεκαοχτώ. Η ελληνική πολιτεία μόλις το 1956 έδωσε και πάλι αυτό το εκλογικό δικαίωμα στις γυναίκες, που τους είχε δώσει τότε η λαϊκή εξουσία.

Τα δύσκολα άρχισαν σαν παραδώσαμε τα όπλα, ενώ οι ταγματασφαλίτες, εξοπλισμένοι από τους Άγγλους, από προδότες και διωκόμενοι που ήτανε, γίνανε εθνικόφρονες και διώκτες μας. Εγώ αυτά δεν τα έζησα από κοντά, γιατί μόλις τέλειωσα το γυμνάσιο ανέβηκα στην Αθήνα να σπουδάσω. Μπήκα στο Πανεπιστήμιο στη Φιλοσοφική Σχολή και σκόπευα να γίνω αρχαιολόγος. Δεν ξέρω αν βρέθηκες στην Αθήνα εκείνον τον καιρό, ’46 με ’47 και πώς σου φάνηκε. Εμένα πάντως με μάγεψε. Και η πόλη και οι άνθρωποι. Γίνονταν τότε, πριν το νόθο δημοψήφισμα, τεράστιες συγκεντρώσεις για τη Δημοκρατία στο γήπεδο του Παναθηναϊκού στη λεωφόρο Αλεξάνδρας. Μ’ όλο που στις βουλευτικές εκλογές κάναμε αποχή, δε θέλαμε εμφύλιο πόλεμο, θέλαμε να δουλέψουμε και να ανοικοδομήσουμε τον τόπο μας.

Όταν έφτασα στην Αθήνα ήρθα αμέσως σ’ επαφή με την Οργάνωση. Στην αρχή σύχναζα απλώς στην κεντρική λέσχη της, στην οδό Ακαδημίας 15. Μου έκανε εντύπωση η ζωντάνια και το κέφι αυτών των παιδιών. Εμείς στον τόπο μου ήμασταν μάλλον κοιμισμένοι. Μου έκανε επίσης εντύπωση μια έκδηλα ευνοϊκή στάση όχι μόνο προς τους Σοβιετικούς αλλά και προς τους Αμερικάνους, ενώ στα μέρη μου η προτίμησή μας έκλινε αποκλειστικά προς τους Ρώσους. Στη λέσχη έμαθα ένα καινούργιο επονίτικο τραγούδι: «ΕΠΟΝ ΕΠΟΝ είσαι ο εχθρός των φασιστών», που η μελωδία του ήταν παρμένη από μια αμερικάνικη οπερέτα, καθώς και τον «Ύμνο του λόχου σπουδαστών Λόρδος Μπάυρον», το «Γεια χαρά σπουδάζουσα νέα γενιά», που η μελωδία του ήταν ένα αμερικάνικο εμβατήριο. Γενικά, μετά τους Γερμανούς, που εξακολουθούσαμε όλοι οι Έλληνες να αποστρεφόμαστε, οι τωρινοί εχθροί μας ήταν οι Άγγλοι. Αυτό ήταν ξεκάθαρο. Οι Αμερικάνοι ήταν ακόμα πολύ μακριά.

«Κυκλοφορούσε τότε το περιοδικό μας η Νέα Γενιά, θα το θυμάσαι βέβαια. Πολύ ωραίο, με ζωντανή ύλη και πολλά ποιήματα. Θυμάμαι ακόμα ένα ποίημα που διάβασα στο περιοδικό και που μ’ άρεσε πολύ, καθώς ήμουνα τότε ερωτευμένος με μια συναγωνίστρια. Το θυμάμαι ακόμα απέξω, άκου το», μου λέει κι άρχισε να απαγγέλλει:

Σε γνώρισα αδερφοποιτή στη μάχη
της λευτεριάς, ακλόνητη κολόνα,
Σουλιώτισσα καινούργια κι Αμαζόνα
κι είπα η Ελλάδα την ψυχή σου θα ’χει.

Έτσι στο νου μου, ένα εσύ μ’ Εκείνη,
θα σου το πω το αγνό μου μυστικό,
υψώθηκες πανώριο ιδανικό
κι έδωσες φως και νόημα στην Ειρήνη.

Τώρα που το ντουφέκι έχουμ’ αφήσει
στο πρόσταγμα της μάνας λευτεριάς
και σ’ άλλο στίβο αγώνα έχουμ’ αρχίσει
στρατιώτες της δουλειάς και της χαράς.

έλα ακριβή στον ήχο της καρδιάς μας
να κάνουμε τραγούδι τη ζωή,
κι από την άγια φλόγα της γενιάς μας
σε νέα γενιά να δώσουμε πνοή.

Ακούγοντάς τον να απαγγέλλει, θυμήθηκα το ποίημα. Θυμήθηκα και το ωραίο εκείνο περιοδικό μας και την πρώτη μας νιότη και συγκινήθηκα.

 «Ωραίο ποίημα, το είχα κι εγώ διαβάσει στη Νέα Γενιά. Εσύ όμως το θυμάσαι ακόμα απέξω. Ξέρεις ποιανού ποιητή είναι;»

«Να σου πω δε θυμάμαι πια».

«Θυμάσαι όμως το ποίημα. Πρέπει να έχεις γερή μνήμη».

«Από μνήμη άλλο τίποτα. Είναι το μόνο που πάντα διέθετα σε επάρκεια. Πάντως το ποίημα αυτό, πέρα από το ρομαντισμό του, εξέφραζε και το πώς σκεφτόμασταν τότε. Να γίνουμε στρατιώτες της δουλειάς σε έργα ειρηνικά. Μόνο που δε μας άφησαν.

Από τον τόπο μου έρχονταν ανατριχιαστικές ειδήσεις. Σκοτωμοί, ξυλοδαρμοί, πυρπολήσεις σπιτιών. Τα ξέρεις τώρα, τι να στα λέω. Τις αδερφές μου, που πήγαιναν στο γυμνάσιο της Καλαμάτας και ήταν φυσικά Επονίτισσες, μια μέρα οι Μαγκανάδες τις κούρεψαν και παραλίγο να τις βιάσουν. Καταλαβαίνεις; Αυτά που κάνανε οι Γάλλοι μακί στις συνεργάτισσες των Γερμανών τα κάνανε εδώ οι συνεργάτες των Γερμανών στις κοπέλες της Αντίστασης! Έγραψα τότε στους δικούς μου να έρθουν στην Αθήνα. Είχαμε συγγενείς στον Πειραιά και θα τη βολεύαμε. Η μάνα μου με τα κορίτσια ήρθανε και έτσι γλίτωσαν, ο πατέρας μου όμως δεν ήθελε ν’ αφήσει το σπίτι και το χτήμα.

“Δεν τα φοβάμαι εγώ αυτά τα ψοφίμια. Υπεράσπισα τον τόπο μου όταν μας χτύπησαν οι Ιταλοί, τον υπεράσπισα σαν μας καταχτήσανε, θα τον υπερασπίσω και τώρα” μου ’γραψε».

Εμένα όπως καταλαβαίνεις με είχανε ζώσει μαύρα φίδια. Τώρα δεν ήταν όπως τότε. Τώρα θα ήταν ολομόναχος. Όλοι οι δικοί μας ή σκοτώθηκαν ή είχαν ανεβεί στην Αθήνα. Ήξερα βέβαια πως δεν είχε παραδώσει το ντουφέκι του, που το είχε φέρει μαζί του στην οπισθοχώρηση από την Αλβανία και το είχε σε όλη τη διάρκεια που πολεμούσε στον ΕΛΑΣ, αλλά τι μπορούσε να κάνει μονάχος του, μόνο αν έβγαινε πάλι στο βουνό.

Τελικά δε σώθηκε. Αυτό το έμαθα δυο μήνες μετά, όταν ένας συγχωριανός μας που ανέβηκε στην Αθήνα, μας τα είπε.Πήγαν να τον πιάσουν κάπου είκοσι ένοπλοι χίτες. Αντιστάθηκε ώσπου του τέλειωσαν οι σφαίρες και τότε τον σκότωσαν, ανατινάξανε τις στέρνες, κόψανε όλες τις ελιές, σκότωσαν όλα τα ζωντανά, κάψανε το σπίτι και στη σπασμένη πόρτα του κάρφωσαν το κομμένο κεφάλι του πατέρα μου. Όπως έλεγαν κατόπιν καμαρώνοντας «ξεκλήρισαν μια κόκκινη φωλιά στη Μάνη».

Δεν μπόρεσα ποτέ να συνέλθω από την είδηση. Τον αγαπούσα βλέπεις πολύ τον γέρο μου. Μια βδομάδα έκανα σαν τρελός. Μ’ έπιασε αληθινή μανία. Δε με χώραγε το σπίτι. Η μάνα μου κι οι αδερφάδες μου δεν ήξεραν πώς να με συνεφέρουν, οι συμφοιτητές μου τα είχαν χάσει έτσι που με βλέπανε.

Τελικά αποφάσισα να πάρω το αίμα του πίσω. Χωρίς να πω τίποτα στη μάνα μου και στις αδερφές μου, πήρα το καράβι και πήγα στην Καλαμάτα. Βρήκα κάποιους συναγωνιστές, που μ’ έφεραν σ’ επαφή με τους αντάρτες και την άνοιξη του ’47 βγήκα στο βουνό. Κατατάχτηκα στο αρχηγείο Μαίναλου με αρχηγό τον Σαρηγιάννη. Με βάλανε στην ομάδα του Πέρδικα. Δεν μπορείτε να φανταστείτε τι σπουδαίος άνθρωπος ήταν!

Το πραγματικό του όνομα ήταν Γιαννακούρας, το Πέρδικας ήταν ψευδώνυμό του, αλλά πολλοί τον φώναζαν και Τσαπάγεφ, από τον ήρωα μιας σοβιετικής ταινίας, από τις πρώτες που είχαν έρθει μετά την απελευθέρωση και που είχαμε προλάβει να δούμε. Απλός, αμόρφωτος χωριάτης, όμως με μυαλό μεγάλου στρατιωτικού, με κύρος μεγάλου πολιτικού και με την έμφυτη σοφία του απλού ανθρώπου. Αν καθίσω και σας διηγούμαι για τον Πέρδικα, θα ξημερωθούμε και δε θα προφτάσω να σας πω την περιπέτεια που έζησα.

Ένα μόνο θα σας πω, για να καταλάβετε γιατί τον είπα σοφό: Σε μας, στο αντάρτικο, ένα σοβαρό πρόβλημα ήταν οι ψείρες. Ανυπόφορο βάσανο, που δεν ξέραμε πώς να το αντιμετωπίσουμε. Είχαμε μάθει πως στις πόλεις τελευταία τις αντιμετώπιζαν με ένα θαυματουργό αμερικάνικο εντομοκτόνο, το ΝτιΝτιΤί, εμείς όμως πού να το βρούμε στο βουνό. Λοιπόν ο Πέρδικας βρήκε μια καταπληκτική λύση. Είχε επισημάνει κάποια δέντρα ή θάμνους όπου ανεβοκατέβαιναν συνεχώς μερμήγκια. Λοιπόν κρεμάγαμε ή ακουμπάγαμε τα ψειριασμένα ρούχα μας σ’ αυτά τα δέντρα και σε λίγο γέμιζαν με μερμήγκια που άρπαζαν τις ψείρες και τις πήγαιναν στη φωλιά τους. Σε δυο ώρες και το πιο ψειριασμένο ρούχο ήταν καθαρό από ψείρες και κόνιδες. Καταπληκτικό έ;

Σπουδαία παλικάρια ήταν και τα αδέρφια Δουμουλάκη, που τα γνώρισα, ιδίως ο Ετεοκλής, που όπως θα έμαθες, πέθανε το ’52 από την πείνα και τα τραύματά του, κλεισμένος, ποιος ξέρει πόσον καιρό, σε μια σπηλιά. Εγώ όμως ήθελα να πάω στο αρχηγείο του Ταΰγετου, κοντά στους δικούς μου. Ήξερα άλλωστε και τον Καμαρινό και τον Κονταλώνη και τον Πρεκεζέ, που ήταν μαζί με τον πατέρα μου στον ΕΛΑΣ.

Αυτό το πέτυχα στις αρχές του ’48, όταν ήρθε από την Πίνδο ο στρατηγός, ο Στέφανος Γκιουζέλης με το επιτελείο του και αναδιοργανώθηκε όλο το αντάρτικο του Μοριά. Έγινε η Τρίτη Μεραρχία του Δημοκρατικού Στρατού και συγκροτήθηκαν δύο Ταξιαρχίες, ενώ τα παλιά αρχηγεία γίνανε Δυνάμεις Χώρου. Την άνοιξη του ’48 με στείλανε στο δεύτερο Τάγμα της 55ης Ταξιαρχίας. Τότε κυριαρχούσαμε σ’ όλο τον Μοριά, εκτός από τις πόλεις και τα κεφαλοχώρια. Είχαμε φτιάξει κανονικό κράτος, με λαϊκή αυτοδιοίκηση και λαϊκά δικαστήρια. Βγάζαμε και εφημερίδα, τον Μωριά, τυπωμένη σε κανονικό τυπογραφείο, όχι σε πολύγραφο. Λειτουργούσανε δημοτικά σχολεία σε όλα τα ελεύθερα χωριά και σε ορισμένα, όπως στα Τρόπαια και σ’ άλλα, λειτούργησε και γυμνάσιο. Μέχρι και παιδαγωγική ακαδημία δημιουργήθηκε στην Κοντοβάζαινα, για να βγάζει δασκάλους.

Γενικά στην ύπαιθρο επικρατούσε μεγάλος ενθουσιασμός και είχαν προσχωρήσει σε μας πολλοί νέοι, εκτός του ότι πολλοί στρατιώτες που πιάσαμε αιχμαλώτους στις μάχες, ήταν παλιοί αριστεροί και αυτομολήσανε σε μας. Ο μεγάλος αριθμός των ανταρτών όμως χρειαζόταν και αξιωματικούς που εμείς δεν είχαμε. Τότε, το φθινόπωρο του ’48, ιδρύθηκε Σχολή Αξιωματικών του Δημοκρατικού Στρατού στο Μοναστήρι, κοντά στη Δίβρη. Με πρόταση του Πρεκεζέ, με στείλανε εκεί. Διοικητής της Σχολής ήταν ο Κώστας ο Κανελλόπουλος. Εκπληκτικός άνθρωπος. Πολύπλευρα μορφωμένος και ταυτόχρονα άνθρωπος της δράσης, και με διοικητικά χαρίσματα. Ήταν αξιωματικός του αστικού στρατού, είχε πολεμήσει στην Αλβανία και ήταν αξιωματικός στον ΕΛΑΣ. Μετά τη Βάρκιζα πέρασε από το Μπούλκες και στο Μοριά ήρθε με τον Γκιουζέλη και το άλλο επιτελείο.

Μη θαρρείς πως κάναμε μόνο μαθήματα σε αίθουσες. Τα πιο πολλά γίνονταν στις ασκήσεις και στις μάχες. Η φοίτηση ήταν τρίμηνη και μόλις αποφοίτησα με ξαναστείλανε, ανθυπολοχαγό πια, στο Τάγμα μου. Εκεί συνάντησα τον Επίτροπο του Τάγματος. Ήταν Μανιάτης, παλιός κομμουνιστής, που είχε κάνει στην Ακροναυπλία, αλλά κατάφερε να δραπετεύσει, όταν τους παραδώσανε στους Γερμανούς κι αυτοί τους κλείσανε στο Χαϊδάρι. Στην αρχή, να σου πω, δε μου γέμιζε το μάτι. Έκανε σα να τα ’ξερε όλα. Ύστερα, ενώ εκείνον τον καιρό ήμασταν όλοι αισιόδοξοι, πως όπου να ’ναι θα καταρρεύσει ο μοναρχοφασισμός, αυτός ήταν συγκρατημένος. Όχι πως ήταν απαισιόδοξος ή ηττοπαθής, αλλά νά, μας προσγείωνε στην πραγματικότητα, καμιά φορά άγαρμπα.

Θυμάμαι μια συζήτηση, στην έδρα του τάγματός μας. Ήτανε αρχές Δεκεμβρίου θυμάμαι και μόλις είχα γυρίσει από τη Σχολή στο Τάγμα. Είχαμε τότε πολύ κουράγιο και μεγάλον ενθουσιασμό και σχεδιάζαμε να προχωρήσουμε σε καταλήψεις πόλεων για να διευρύνουμε την απελευθερωμένη περιοχή μας. Ο επίτροπος όμως μας προσγείωσε.

«Να μην παίρνουν τα μυαλά μας αέρα» μας λέει. «Δεν έχουμε λύσει δυο βασικά προβλήματα: τον ανεφοδιασμό μας με πολεμικό υλικό και τις εφεδρείες. Ώς τώρα οι μοναρχοφασίστες έχουν ρίξει όλο το βάρος τους στο Γράμμο κι εδώ έχουν αφήσει τη Χωροφυλακή, τους μάυδες και κάτι μικρές μονάδες του Στρατού για να μας συγκρατούν, αλλά ώς πού θα πάει αυτό; Η κυριαρχία του Δημοκρατικού Στρατού στο Μοριά διαψεύδει το κυριότερο επιχείρημά τους περί “έξωθεν επιβουλής”. Δε θα μας αφήσουν ήσυχους. Πρέπει λοιπόν από τώρα να είμαστε έτοιμοι για το ενδεχόμενο να αντιμετωπίσουμε κάποια μεγάλη μονάδα του μοναρχοφασιστικού στρατού. Ανεξάρτητα από το πώς θα λύσουμε το πρόβλημα του ανεφοδιασμού μας, θα πρέπει να εξασφαλίσουμε μερικά σίγουρα, απρόσιτα στον εχθρό καταφύγια, για τους τραυματίες και τα εφόδιά μας».

Τότε τον πήρα παράμερα και του μίλησα για τη σπηλιά.

Είδα πως ενδιαφέρθηκε ζωηρά.

«Την άλλη βδομάδα, που θα κάνουμε μιαν επιθετική κρούση προς την Καστανιά, θα έρθεις μαζί και στο γυρισμό θα μου τη δείξεις» μου λέει.

Πράγματι, γυρνώντας από την επιχείρηση, που ήταν πολύ εύκολη και αναίμακτη, πήγαμε οι δυο μας κι ένας ακόμα έμπιστος αντάρτης, ο Αποστόλακας και τους έδειξα τη σπηλιά.Μπήκαμε μέσα και προχωρήσαμε ώς τον «υπόγειο ναό». Ο επίτροπος εντυπωσιάστηκε. Όταν γυρίσαμε στο Τάγμα το κουβέντιασε με τον Θόδωρο Πρεκεζέ, τον διοικητή μας.

«Μπορούμε να την κάνουμε νοσοκομείο για τους τραυματίες μας, βάση εφοδιασμού και εν ανάγκη κρησφύγετο» του έλεγε.

Ο Αποστόλακας όμως είχε σοβαρές αντιρρήσεις.

«Δεν κάνει για νοσοκομείο και για βάση ανεφοδιασμού. Και ξέδρομα είναι και εύκολα κλείνεται. Ύστερα, δεν είδατε πως από μέσα της βγαίνει νερό; Αν φράξουνε τη μπασιά της, που εύκολα χτίζεται, έτσι στενή που είναι, θα πλημμυρίσει κι όσοι βρεθούνε μέσα θα πνιγούν σαν τα ποντίκια, όπως πάθανε οι Καλλιαζιώτες».

Και μας εξήγησε πως τον καιρό της Επανάστασης, ο Μπραήμης, αφού αποκρούστηκε στη Βέργα του Αρμυρού και στον Δυρό, προσπάθησε, για τρίτη φορά, να μπει στη Μάνη, από τα ανατολικά τώρα. Τότε τα γυναικόπαιδα και οι γέροι ενός χωριού, της Κάλλιαζης, που βρισκόταν πάνω στο δρόμο του, καταφύγανε σε μια σπηλιά, όπου μέσα υπήρχε και πηγή.

Μετά τη νίλα που έπαθαν στον Πολυάραβο, οι στρατιώτες του Μπραήμη, περνώντας απέξω από τη σπηλιά άκουσαν κλάματα μωρών και κουβέντες μεγάλων. Δοκίμασαν να μπουν μέσα αλλά από τις ντουφεκιές που τους τράβηξαν οι κλεισμένοι, κατάλαβαν πως κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο.

Σοφίστηκαν τότε να κλείσουν τη μπασιά της σπηλιάς μ’ έναν βράχο που τον κύλησαν ώς εκεί και τον έχτισαν κανονικά. Κανείς δεν έμαθε τι απογίνανε τα γυναικόπαιδα της Κάλλιαζης. Φαντάστηκαν πως τα τράβηξε ο Μπραήμης στην Αραπιά. Μονάχα ύστερα από εκατό χρόνια, όταν ένας χωριάτης έβαλε φουρνέλο και ξεκόλλησε ο βράχος και μαζί με το νερό που ξεχύθηκε κύλησαν στο λόγγο ένα σωρό κόκαλα και κρανία, μαθεύτηκε η αλήθεια.

Ο επίτροπος όμως δεν παραδέχτηκε αυτόν τον κίνδυνο.

«Η σπηλιά αυτή έχει κι άλλες μπασιές, απ’ όπου θα φύγει το νερό» είπε με σιγουριά, σα να την είχε φτιάξει ο ίδιος.

«Εμένα μια φορά δε μ’ αρέσει. Σαν ποντικοπαγίδα είναι» επέμεινε ο Αποστόλακας.

Τελικά ο Πρεκεζές έδωσε τη λύση: Η σπηλιά θα χρησίμευε μόνο σαν βάση ανεφοδιασμού. Ούτε νοσοκομείο, ούτε καταφύγιο.

Έτσι σιγά σιγά, εγώ με τον Αποστόλακα και δυο άλλους αντάρτες συγχωριανούς του, κάτι πανύψηλους και πολύ χειροδύναμους Μαυρομανιάτες, κουβαλήσαμε και κρύψαμε στον  «υπόγειο ναό» μερικές κάσες με πυρομαχικά, κονσέρβες με κορνμπήφ και γάλα εβαπορέ, κουτιά με επιδέσμους και φάρμακα, κάμποσες στολές και ασπρόρουχα, έναν τενεκέ με φωτιστικό πετρέλαιο και τρία φανάρια πετρελαίου, από αυτά που τα λένε «φανούς θυέλλης». Την ύπαρξη της σπηλιάς την κρατήσαμε τελείως μυστική. Την ξέραμε μονάχα πέντε άτομα.

Ύστερα, όλα άλλαξαν απότομα και ραγδαία. Τα Χριστούγεννα του ’48 γίνανε σε όλες τις πόλεις της Πελοποννήσου ομαδικές συλλήψεις, όχι μόνο όσων αριστερών είχαν απομείνει άπιαστοι, αλλά και βενιζελικών και οπαδών άλλων κομμάτων. Κάπου είκοσι χιλιάδες άνθρωποι πιάστηκαν και στάλθηκαν αμέσως στο Μακρονήσι και το Τρίκερι. Μπορεί να μη μας έβλαψαν άμεσα αυτές οι συλλήψεις. Έτσι κι αλλιώς δεν είχαμε πια καμιά πρόσβαση στις πόλεις, αλλά δημιούργησαν ένα γενικό κλίμα φοβίας. Μας φάνηκε πως όλα πάγωσαν. Κατόπιν, αρχές του ’49 ήρθε στο Μοριά από το Γράμμο η Ένατη Μεραρχία και άρχισε η διάλυση των τμημάτων μας. Μέσα σε πέντε μήνες όλα είχαν τελειώσει. Βλέπεις δεν είχαμε καθόλου πυρομαχικά. Όπως θα έχεις μάθει, το Γενικό Στρατηγείο μάς είχε στείλει σημαντικά εφόδια με ένα καΐκι, που ξεκινώντας από την Αλβανία, έφερε γύρα την Πελοπόννησο και άραξε στο Κυπαρίσσι, έναν απόμερο κόλπο στην Κυνουρία, κοντά στο Λεωνίδιο. Θυμάμαι πώς γιορτάσαμε αυτή την επιτυχία. Μόνο που στην επόμενη αποστολή το καΐκι το εντοπίσανε τα περιπολικά του στόλου και το βούλιαξαν λίγο πριν φτάσει στον Φωκιανό. Κι όχι μόνο χάσαμε τα πολύτιμα εφόδια, αλλά έπεσε στα χέρια τους το ημερολόγιο που κρατούσε ο καπετάνιος του, όπου τα έλεγε όλα χαρτί και καλαμάρι. Το γεγονός αυτό το εκμεταλλεύτηκαν οι κυβερνητικοί. Το δημοσίευσαν όλες οι αθηναϊκές εφημερίδες. Βρήκαν βλέπεις μιαν απόδειξη για την ενίσχυσή μας από το εξωτερικό. Άλλες δυο προσπάθειες που έγιναν από τότε, να μας στείλουν εφόδια με καΐκια, αποτύχανε. Έτσι αναγκαστικά παίρναμε όπλα και πυρομαχικά από τους αντιπάλους. Έπρεπε όμως οι επιθέσεις που κάναμε να τελειώνουν γρήγορα, πριν μας σωθούν οι σφαίρες. Για όλες τις άλλες ενέργειές μας αυτοσχεδιάζαμε. Αφού για να κόψουμε μια φορά τη σιδηροδρομική γραμμή Τρίπολης-Καλαμάτας, παλεύαμε με αξίνες και κασμάδες να ξεκολλήσουμε τις ράγες από τα ξύλα! Πού να βρεθεί δυναμίτης;

Καταλαβαίνεις λοιπόν πόσο άνισος ήταν ο αγώνας. Δεν ήταν μονάχα ο στρατός ή έστω η χωροφυλακή, που ήταν εκατονταπλάσιοι από μας. Είχαμε και το χιταριό, τους μάυδες και τους παρακρατικούς. Όχι πως αυτοί μας πολεμούσαν. Δεν κοτούσαν, τσακάλια ήταν, που όσον καιρό επικρατούσαμε εμείς στην ύπαιθρο είχαν λουφάξει στις πόλεις. Τώρα όμως έρχονταν πίσω από το στρατό, ρημάζανε τον κόσμο και δε μας άφηναν να ανασυγκροτηθούμε όταν ξεφεύγαμε διασπώντας τους κλοιούς και τις ενέδρες. Παρ’ όλα αυτά δεν το βάλαμε κάτω. Πολεμήσαμε ώς το τέλος.

(συνεχίζεται)

69 Σχόλια προς “Χθόνια Οδύσσεια (διήγημα του Δημήτρη Σαραντάκου) – 2”

  1. H δυσεύρετη τώρα ηχογράφηση του ύμνου των σπουδαστών του λόχου Μπάυρον, χάρη σε ένα φίλο απ’ ό,τι καταλαβαίνω:

    Χάρη στα σχόλια βλέπουμε και το πρωτότυπο, είναι ιρλανδικό και τρέχα γύρευε πώς έφτασε στους επονίτες:

  2. Και συνεχίζω με τον Τσαπάγεφ:

  3. ΚΑΒ said

    Καλημέρα σε όλους.

    Δεν το διάβασα ακόμη. Αργότερα.

  4. Νέο Kid said

    1. The animals went in two by two, hurrah! hurraah!
    The elephant and the kangaroo,hurrah! hurraah!

    (Δε θυμάμαι σε ποια προκαταρκτική ταξη στα εγγλέζικα μαθαίναμε το τραγουδάκι αυτό, για την κιβωτό του Νώε … δεκαετία 70…πρόσφατα δηλαδή!)

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1: Μπράβο, ωραίο εύρημα!

  6. Νέο Kid said

    Διά του λόγου το αληθές

  7. 5 Τον έχει ο πατέρας μου τον δίσκο.

  8. Γς said

    Κι ήταν και στον Αμερικάνικο εμφύλιο πόλεμο το άσμα

    και σε άπειρες άλλες περιπτώσεις

    όπως εδώ

    https://en.wikipedia.org/wiki/When_Johnny_Comes_Marching_Home#In_popular_culture
    κι εδώ
    https://en.wikipedia.org/wiki/When_Johnny_Comes_Marching_Home#Notable_recordings

  9. Γς said

    8:

    >Κι ήταν και στον Αμερικάνικο εμφύλιο πόλεμο το άσμα

    Θα απουσίαζε από τον Greek Civil War?

  10. 8 Α, οπότε όντως το πήραν απ’ τους Αμερικάνους, καλά λέει ο πατήρ Σαραντάκος.

  11. Κουνελογατος said

    Καλημέρα.

  12. Κουνελογατος said

    Ωραία αυτά που βρήκατε.

  13. voulagx said

    #1 Δυτη, εδω η πρωτη ηχογραφηση το 1949

  14. Λάμπρος said

    «Παρ’ όλα αυτά δεν το βάλαμε κάτω. Πολεμήσαμε ώς το τέλος.»

    Για ποιό πράγμα πολέμησαν όμως ώς το τέλος, ήξεραν πραγματικά;

  15. Γς said

    14:

    >Για ποιό πράγμα πολέμησαν όμως ώς το τέλος, ήξεραν πραγματικά;

    Κι «Ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι» Διαφορετικά θα ήταν μεγάλο πρόβλημα για το Iron Curtain. Και θα είχαμε το πρώτο Grexit για να γλυτώσουν από μας

  16. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  17. ΣΠ said

    Η σοβιετική ταινία για τον Τσαπάγεφ.

    https://www.imdb.com/title/tt0024966/

  18. leonicos said

    Συνταρακτικό

    Τότε πολλοί πίστευαν

    ίσως και να πίστευαν όλοι

    Αν και κάποιοι απλώς υποκρίνονταν πως πιστεύουν

    Αλλά η πίστη σε κάει μεγάλο. Τίποτε άλλο

  19. leonicos said

    Πάντως οι καλλιτέχνες πίστευαν. Κι έντυσαν την ελπίδα με ομορφιά. Ας την κρατήσουμε ζωντανή

  20. Λάμπρος said

    18 – «Αλλά η πίστη σε κάνει μεγάλο.» Μεγαλό τι;

  21. Περιονουσκιας said

    Βαρύ το ερώτημα, δύσκολη η απάντηση… Και πόσοι υφίστανται τις συνέπειες της πίστης που είχε ο καθένας ανά τους αιώνες (θρησκευτικής, ιδεολογικής)… Γι’αυτό, ίσως, επειδή ακριβώς είναι ΠΙΣΤΗ και μπορεί, λέω μπορεί, να είναι ΛΑΘΟΣ, καλό θα είναι να μην την επιβάλλουμε διά της βίας στους άλλους, με συνέπειες δεινά, πόνο, οδύνες κτλ. κτλ. Να το συζητάμε καλύτερα…

  22. Περιονουσκιας said

    Και, προς Θεού, μιλάω γενικά και μακριά από μένα η πρόθεση να μειώσω τον αγώνα ανθρώπων που έδωσαν τη ζωή τους για υψηλά ιδανικά και των οποίων ούτε τα κορδόνια δεν νιώθω άξιος να δέσω.

  23. Λάμπρος said

    22 – Όλοι οι πιστοί για υψηλά ιδανικά έχουν δώσει και δίνουν την ζωή τους, αυτό δεν σημαίνει πως οπωσδήποτε είχαν-έχουν δίκιο και πως ήξεραν-ξέρουν τον πραγματικό λόγο της θυσίας τους.

  24. Παναγιώτης Κ. said

    Ο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος στην Πελοπόννησο, πήρε την πιο άγρια μορφή.
    Δεν ήταν το αποτέλεσμα μιας επαναστατικής διαδικασίας μόνο. Εκτός από αυτή δόθηκε ευκαιρία για το ξεκαθάρισμα προσωπικών λογαριασμών και αυτές οι περιπτώσεις δεν ήταν λίγες.
    Τελευταία άκουσα μια εκδοχή-ερμηνεία γι αυτή την αγριότητα (Μελιγαλάς, Γύθειο, κ.λπ) η οποία, αντικειμενικά μεν λειτουργεί αλλά δεν ξέρω αν ήταν μέρος κάποιου σχεδίου-παγίδα στην οποία έπεσε ο ΕΛΑΣ. Η συνεργασία και ο δωσιλογισμός στην Αθήνα ήταν πράγματα αυταπόδεικτα και βάρυναν τις δυνάμεις του κατεστημένου. Με κάποιο τρόπο ώθησαν τα πράγματα στην Πελοπόννησο να πάρουν το δρόμο που πήραν εν είδει αντιπερισπασμού.Η κοινή γνώμη θα μεταστρεφόταν εναντίον των επαναστατών, εμμέσως οι συνεργάτες θα έπαιρναν άφεση αμαρτιών και…ούτε γάτα ούτε ζημιά!
    Κοινός τόπος κατεστημένου, ναζιστών και εγγλέζων, ήταν ο αντικομμουνισμός.
    Να θυμίσω αυτό που είπε ο Γλέζος ότι σοβαρός υπαίτιος για τον Ελληνικό Εμφύλιο υπήρξαν οι Γερμανοί κατακτητές και όχι μόνο οι Βρετανοί όπως θέλει η επικρατούσα ερμηνεία μέχρι και τη δεκαετία του 1990.( Εννοείται πως την μεγαλύτερη ευθύνη την έχουμε εμείς οι ίδιοι ως λαός και κυρίως και καθοριστικά ως πολιτική ηγεσία, κατά την προσωπική μου βέβαια άποψη). Μια μεγάλη δύναμη (η Γερμανία υπήρξε τέτοια), μπορεί να κινείται σε πολλά επίπεδα και όχι μόνο στο στρατιωτικό.

  25. Δεν μ’ ενθουσιάζουν τόσο τα σκέτα εμφυλιοπολεμικά και δεν ξέρω αν βοηθάνε σε κάτι περισσότερο από το αναπόφευκτο ξύσιμο των πληγών. Λίγοι μπορεί να είχαν ιδανικά, η πλειονότητα πήγε για το πλιάτσικο, είναι η φύση του ανθρώπου (το πλιάτσικο εξευγενισμένα λέγεται και ευκαιρίες που εμφανίζονται σε πολέμους… )

  26. Γιάννης Ιατρού said

    Χαιρετώ,

    δυστυχώς αυτή είναι η ιστορία του πως εξελίχτηκαν τα πράγματα μετά στην κατοχή. Και καλά που πολλά καταγράφηκαν, έτσι όπως τό ‘κανε κι πατέρας σου Νίκο, για να μείνουν να διαβάζονται από τους νεώτερους κυρίως. Πολλά λυκόπουλα, στα παιδικά τους, πρόλαβαν και τ’ άκουσαν από τους συγγενείς τους.
    Σε αρκετά από τα μέρη που αναφέρονται, π.χ. Κυνουρία, Τρόπαια κ.α. πηγαίνω που και που, προσπαθόντας να θυμηθώ τις διηγήσεις που ΄χα ακούσει κι εγώ παλιά.

  27. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Αυτό με τα μυρμήγκια και τις ψείρες πρώτη φορά το ακούω. Ήξερα το κόλπο που κρατούσαν το ψειριασμένο ρούχο τεντωμένο πάνω από μια δυνατή θράκα και πέφτανε οι ψείρες πατ-πατ-πατ σαν γκλομπιές ματατζήδων.

  28. Μαρία said

    7
    Κι εγώ τον έχω. Τραγουδάει κι ο Ψηλός.

  29. sarant said

    24 Προφανώς έπαιξαν και οι Γερμανοί ρόλο.

  30. 28 Ναι, στο Παρίσι βγήκε αν θυμάμαι καλά.

  31. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    29 Μα αμφισβητήθηκε ποτέ σοβαρά αυτό? Οι ταγματαλήτες επί Γερμανών στήθηκαν.

  32. Μαρία said

    30
    Ν. Υόρκη-Παρίσι-Λονδίνο-Μελβούρνη-Αθήνα γράφει στο δίσκο. Παραγωγή …Δημοσθένης Βεργής. Αλλά κάποιες ηχογραφήσεις έγιναν στο Παρίσι το ’45.

  33. Γς said

    Δεν τα ήξερα όλα αυτά

    Και τον είχα παρεξηγήσει τον μπάρμπα μου απ το Οίτυλο. Μ αυτά που συνέβαιναν μέχρι το 1949 δίκιο είχε να κρύβεται και να φοβάται και τελικά να φύγει το 1947 για τη Ν. Αμερική.

    https://sarantakos.wordpress.com/2019/11/26/chthonia/#comment-617708

    Νόμιζα ότι το έκανε γι αυτήν που πήρε μαζί του. Μα φαίνεται ότι κι αυτή κινδύνευε με τα φρικιαστικά που είχε ήδη υποστεί από δαύτους.

    Και πήρε σε 2-3 χρόνια τις τρεις θυγατέρες του εκεί

    Α ρε μπάρμπα…

  34. nikiplos said

    Καλημέρα… Από τον εμφύλιο θυμάμαι διήγηση του παππού μου, λίγο μετά τα Δεκεμβριανά… Στην αγροικία που έμενε, είχε φτιάξει έναν ψεύτικο μεσότοιχο, μισό μέτρο υπόθεση, ώστε να μπορεί να κρύβεται σε περίπτωση που έρχονταν οι Γερμανοί να πιάσουν κάναν άντρα. Επίσης κρυβόταν κι από τους Αντάρτες που είχαν βάλει αμέτι μουχαμέτι να τον στρατολογήσουν. Ο ίδιος ήταν αμέτοχος, συντηρητικών πολιτικά απόψεων, βασιλόφρων. Ήταν όμως Αρβανίτης άριστος στα όπλα. Επικαλούταν την πολυτεκνία του και το γεγονός ότι οι Γερμανοί είχαν αφήσει αυτόν μόνον άνδρα στην οικογένεια.

    Λίγο πριν τα Δεκεμβριανά θυμάται έντονα που έβρεχε ο θεός με τον θεό. Του χτύπησαν την πόρτα μες τη νύχτα και ήταν ένας Άγγλος που ζητούσε βοήθεια. Του είπε πως αν τον έκρυβε θα λυτόταν το οικονομικό πρόβλημα και των εγγονών του ακόμα… Ο Παππούς μου, καθώς το σπίτι του είχε υπάρξει στόχο των Ανταρτών, δεν τον έκρυψε… Ο Άγγλος έφυγε και βρήκε αλλού προστασία. Δεν ήταν στρατιωτικός, ήταν πράκτορας με πολιτικά ντυμένος και τίγκα στις λίρες… τι γύρευε εκεί? ποιός ξέρει…

    Λίγο αργότερα οι Αντάρτες κυνηγούσαν έναν πρώτο ξάδερφό του που ήταν στα Τάγματα Ασφαλείας από τα χωριά τους. Χτύπησε την πόρτα του παππού μου και του ζήτησε να τον κρύψει. Τον έκρυψε τουλάχιστον 2 μήνες στο μεσότοιχο. Πλειστάκις οι Αντάρτες μπήκαν για έλεγχο στο σπίτι. Βία δεν άσκησαν ποτέ, μόνο έψαξαν – αυτό το τόνιζε ο παππούς μου…

    Μετά το τέλος του εμφυλίου ο Ξάδερφος πιάστηκε για τα καλά γιατί πήρε θαλασσοδάνεια και εργολαβίες ελ λευκώ… Στα χρόνια των 50ς (ζήτω η ανοικοδόμησις) έβγαλε χρήμα με ουρά (αλήθεια πόθεν αυτή η έκφραση?). Ο Παππούς σε άθλια κατάσταση (να τον δέρνει η κυρία Ανεργίτσα), χτύπησε την πόρτα στον ξάδερφο, ο οποίος τον πέταξε έξω…

  35. Γς said

    34:

    Ο δικός μου στο μπλόκο του Βύρωνα κρύφτηκε στη στέγη κάτω απ τα κεραμίδια και το ταβάνι

  36. leonicos said

    Η Ιθάκη σε έδωσε το ωραίον ταξείδι

  37. leonicos said

    20 Λάμπρο

    σε υποστασιακή αξία.

    μιλάμε για αξιες, Λάμπρο μου, υπάρχουν κι άλλες…..

  38. nikiplos said

    23@ «πίστη υπόγεια… πίστη σε τί… δεν βρίσκω λόγια… » που έλεγε κι ο Νιόνιος στα τραπεζάκια όξω…

  39. leonicos said

    πολεμήσαμε ώς το τέλος

    ακούστηκαν διάφορα πιο πάνω, όχι πολύ ευχάριστα, αλλά δεν θέλω να το κάνω προσωπικό

    ας το αναλύσουμε

    το τέλος ήταν μάταιο! άρα; δν σκύψανε παρ’ όλα αυτά. Εδώ το ζήτημα μπαίνει ως εξής: Κ΄ποιος μπορεί να βλέπει μεγάλη αξία στο γεγονός καθεαυτό ότι δεν σκύψανε και κάποιος να το θεωρεί ανόητο (ειδικά να μπορούσαννα φύγουν)

    β) δεν είχαν άλλη επιλογή. Αλλά κι αυτό ήταν μια πιθανότητα. Επομενως στις επιλογές τους. Εδώ το ζήτημα μπαίνει ως εξής: Κ΄ποιος μπορεί να βλέπει μεγάλη αξία στο γεγονός καθεαυτό ότι είπανε ΝΑΙ στη δύσκολη επιλογή και κάποιος να το θεωρεί ανόητο

    Τα συμπερασματα βγαίνουν μόνα τους

  40. leonicos said

    Δεν ξέρω ποιος μου κάνει πλάκα….

    (τα λέω μόνο σε όσους τους αφορά)

    Δεν πιστεύετε σε τίποτα; Δεν έχετε καμιά αξία (principle οχι value). Δεν είναι δυνατόν.

    Στην περίπτωση αυτή δεν α μετείχατε σ’ έν ιστολόγιο που μιλάει για τη γλώσσα και πολλά άλλα, που είναι επισης αξίες.

    Επομένως… έχετε αλλά δεν το έχετε συνειδητοποιήσει

  41. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η πίστη αφορά τη θρησκεία και τη μεταφυσική. Η πολιτική στράτευση και πράξη πρέπει να εδράζεται στον ορθολογισμό και τη ρεαλιστική εκτίμηση των καταστάσεων. Όταν δεν συμβαίνει αυτό, τότε ζούμε τραγικές καταστάσεις σαν του εμφυλίου πολέμου. Ο κομμουνιστής Βασίλης Ραφαηλίδης κατελήφθη από παροξυσμικό γέλωτα, όταν μπήκε στο μαυσωλείο του Λένιν και είδε τη μούμια και τους προσκυνητές, και χλεύαζε στα γραπτά του την κραυγή «Ζήτω το τιμημένο ΚΚΕ» που φώναζαν οι στημένοι στον τοίχο κομμουνιστές δευτερόλεπτα πριν τους εκτελέσουν.

  42. nikiplos said

    34@ 35@ Θυμήθηκα και μιαν άλλη τέμνουσα ιστορία… Ο Βασίλης είχε παντρευτεί την μικρή αδερφή 4 ανταρτών. Θεωρούσαν πως η αδερφή τους είχε κακοπέσει. Τον λόγιζαν για κατώτερό τους και πράγματι ο Βασίλης δεν ήταν ιδιαίτερα ευφυής, ούτε είχε τα skills που απαιτούσε η εποχή, είχε όμως μια τεράστια καρδιά και δούλευε για 10 στα χτήματα… Δεν πήγε στο αντάρτικο… Ούτε πουθενά… Σε μια έφοδο των ανταρτών, εικάστηκε πως έγινε προδοσία… Μπορεί και να είχε γίνει πράγματι… Πάντως ήταν φως φανάρι πως δεν είχε κάνει κάτι ο Βασίλης… Δούλευε σαν τον σκύλο νυχθημερόν… Εις εκ των αδελφών τον κατηγόρησε έμμεσα ή και άμεσα ενδεχομένως… Τελικά μετά από γελοία ανάκριση οι αντάρτες τον εκτέλεσαν και τον έριξαν σε ένα πηγάδι στα χτήματά του… τον μάζεψε η δύσμοιρη γυναίκα του μετά από μέρες… (συμβολικό πηγάδι, πριν την πηγάδα)

    Ήταν φως φανάρι, ζήτημα επίλυσης προσωπικών διαφορών… Πάντως οι δύο αδελφοί μετά που άλλαξε ο αέρας και έψαγναν για άλλοθι, πήγαν και κρύφτηκαν κάτω από τα φουστάνια της αδερφής τους… Λαδώθηκε και ο παππάς της ενορίας, ο οποίος με ένα καλό οικόπεδο ομολόγησε πως η οικογένεια ήταν «δική τους» τεφαρίκι… Τους δύο αδελφούς που χάθηκαν εν τω μεταξύ σε κάποιες μάχες που μεσολάβησαν, είπαν πως τους σκότωσαν οι αντάρτες, ενώ στην πραγματικότητα τους είχαν φάει τα τάγματα ασφαλείας. Με ένα γερό και καλό λάδωμα, ο αρχηγός των ΤΕΑ είπε πως τους βρήκαν σκοτωμένους και πως πράγματά τους τα βρήκαν σε κάτι αντάρτες που είχαν σκοτώσει πιο πάνω… Έγιναν κανονικά κηδείες και γράφτηκε περίτρανα πως εσφαγιάσθησαν υπό των κομμουνιστοσυμμοριτών… Την ιστορία όμως την ξέρω γιατί ένας από αυτούς που τους σκότωσε στη μάχη, φανατικός εθνικόφρων και από τις πρώτες μέρες στις ομάδες ΧΙ, έγινε συγγενής μας εξ αγχιστείας… Ήταν άλλωστε το μεγάλο του μυστικό…

    Ο πιο κόκκινος από τα τέσσερα αδέλφια, εξελίχθηκε σε δεξί χέρι του γκράν θείου μου που ανέφερα στο 34@. Χρήμα με ουρά… (νά τη πάλι η ουρά)… Την επταετία πήρε ατυχώς δεν πήρε επιτελικές θέσεις,πράγμα που του βγήκε σε καλό… Μετά το 1974, (που αν δεν ήσουν αριστερός ούτε γκόμενα δεν έβγαζες) θυμήθηκε το αριστερό του παρελθόν και φυσικά διέπρεψε στις πτέρυγες της Αριστεράς…

    Το προηγούμενο όχι για να κάνω κάποια αποτίμηση ή αντίβαρο, αλλά για να δείξω τι μαύρες εποχές ήταν εκείνες…

    Και ναι έπαιξαν οι Γερμανοί έναν ρόλο, αλλά μην υποτιμάτε τις δεινές ικανότητες των Άγγλων στο divide and conquer… (γι’ αυτό και ανέφερα την ιστορία με τον περιφερόμενο … λιράρη στο 34@)

  43. Παναγιώτης Κ. said

    Καθώς διάβαζα την ανάρτηση σκέφτηκα να λεξιλογήσουμε συγκροτώντας το λεξιλόγιο της εμφύλιας αντιπαράθεσης.

    Αριστερή πλευρά
    φασίστες, φασισταριά, ναζιστές, ταγματασφαλίτες, ταγματαλήτες, γερμανοτσολιάδες, αντιδραστικοί, μαύρη αντίδραση, προδότες, δωσίλογοι, μπουραντάδες, κωλόπαιδα της Φρειδερίκης, αγγλόδουλοι, χιταριό, χίτες, ΜΑΥδες, παρακρατικοί, χαφιέδες, τσιράκια των Αμερικάνων,πατριδοκάπηλοι, τραμπούκοι,…

    Δεξιά πλευρά
    συμμορίτες, κατσαπλιάδες, αναρχικοί, κομμούνια, εαμοβούλγαροι, σλαβοκίνητοι, τσιράκια της Μόσχας, προδότες,…

    Προφανώς δεν εξαντλείται σε αυτά ο κατάλογος.
    Έκανα μια αρχή.

  44. mitsos said

    Καλημέρα
    …Μ’ όλο που στις βουλευτικές εκλογές κάναμε αποχή, δε θέλαμε εμφύλιο πόλεμο, θέλαμε να δουλέψουμε και να ανοικοδομήσουμε τον τόπο μας.…..
    Ο Αφηγητής καταλαβαίνει πως η διευκρίνιση είναι απαραίτητη .

    …« Πάντως το ποίημα αυτό, πέρα από το ρομαντισμό του, εξέφραζε και το πώς σκεφτόμασταν τότε. Να γίνουμε στρατιώτες της δουλειάς σε έργα ειρηνικά. Μόνο που δε μας άφησαν.»

    Το τελευταίο ας το αφήσουμε προς το παρόν ασχολίαστο. Από σεβασμό στα όνειρα που δεν διαψεύστηκαν απλά, αλλά ηττήθηκαν βίαια με πόνο και αίμα.

  45. Georgios Bartzoudis said

    Μια από τα ίδια. Κάθε αφηγητής θυμάται μόνο τα καλά της δικής του παράταξης και μόνο τα κακά της αντίθετης παράταξης. Και το ίδιο ρεφρέν: Εμείς ήμασταν πατριώτες, οι άλλοι ήταν προδότες. Σοφέ Αίσωπε: Πως τα ήξερες αυτά πριν από …δενξερωπόσες χιλιάδες χρόνια!

  46. ΛΑΜΠΡΟΣ said

    37 – «20 Λάμπρο
    σε υποστασιακή αξία.»
    Υποθέτω τότε πως παραδέχεσαι αν όχι θαυμάζεις και τους Παλαιστίνιους εθνομάρτυρες που ανατινάζονται στο Ισραήλ, ή όλους τους άλλους όπου Γής, κι αυτοί για την πίστη τους το κάνουν, άρα αποκτούν ΜΕΓΑΛΗ υποστασιακή αξία.

    «μιλάμε για αξιες, Λάμπρο μου, υπάρχουν κι άλλες…..»
    Υπάρχουν πολλές αξίες Λεώνικε, χιλιάδες μπορώ να πώ, όλες όμως έχουν κάτι κοινό, είναι ανθρώπινες φανταστικές κατασκευές στην φύση δεν υφίστανται και δεν είναι συλλογικά αποδεκτές εκτός από μία, την πιο παράδοξη, αυτήν την αξία την αποδέχονται όλοι ανεξαιρέτως, φασίστες, κομουνιστές, καπιταλιστές, δημοκράτες, τρομοκράτες, μορφωμένοι, αμόρφωτοι, πλούσιοι, φτωχοί, ισλαμιστές, χριστιανοί, βουδιστές, ινδουϊστές, άθεοι, άθρησκοι, ιεχωβάδες, ΟΛΟΙ. 🙂

    39 τέλος – Το ζητούμενο για μένα, είναι αν ήξεραν τον πραγματικό λόγο για τον οποίο πολεμούσαν.

    40 – «Δεν πιστεύετε σε τίποτα; Δεν έχετε καμιά αξία (principle οχι value). Δεν είναι δυνατόν.» Προσωπικά πιστεύω στην ατομική αξιοπρέπεια Λεώ, την θεωρώ υπέρτατη αξία, αυτό δεν με κάνει μεγάλο, ακόμη κι αν πεθάνω γι΄αυτή την αξία. Η μόνη διάκριση που κάνω στους ανθρώπους, είναι στους Ανθρώπους και στα ανθρωπάκια.

  47. Γιάννης Κουβάτσος said

    «Πολλοί είναι πρόθυμοι να πεθάνουν για τις αξίες τους, αλλά δυσκολεύονται να ζουν σύμφωνα μ’ αυτές.»
    Σοφόν, δεν θυμάμαι ποιος το είπε.

  48. sarant said

    34 Το πολύ χρήμα έχει και ουρά (όπως και ο παράς).

  49. atheofobos said

    Η ελληνική πολιτεία μόλις το 1956 έδωσε και πάλι αυτό το εκλογικό δικαίωμα στις γυναίκες (να ψηφίζουν)

    Το δικαίωμα του «εκλέγειν» για τις γυναίκες στην Ελλάδα θεσπίστηκε το 1930. Μπορούσαν να ψηφίσουν μόνον όσες είχαν κλείσει τα 30 τους χρόνια και είχαν τελειώσει τουλάχιστον το Δημοτικό.
    Η πρώτη φορά που οι Ελληνίδες άσκησαν το εκλογικό τους δικαίωμα ήταν στις δημοτικές εκλογές της 11ης Φεβρουαρίου 1934. Στους εκλογικούς καταλόγους της Αθήνας γράφτηκαν μόλις 2.655 κυρίες, από τις οποίες ψήφισαν τελικά μόνο 439.
    Η ηθοποιός Μαρίκα Κοτοπούλη δεν ήθελε να ψηφίσει γιατί -όπως έλεγε- ψήφο θέλουν μόνο όσες είναι άσχημες και όσες αποφεύγουν να κάνουν παιδιά!
    Δικαίωμα ψήφου και στις βουλευτικές εκλογές απέκτησαν στις 28 Μαΐου του 1952, χωρίς όμως τελικά να συμμετάσχουν στις εκλογές του Νοεμβρίου, γιατί δεν είχαν ενημερωθεί οι εκλογικοί κατάλογοι.
    Το 1953, σε επαναληπτική εκλογή στη Θεσσαλονίκη, εξελέγη η πρώτη γυναίκα βουλευτής. Ήταν η Ελένη Σκούρα του κόμματος «Ελληνικός Συναγερμός», που μαζί με τη Βιργινία Ζάννα από το «Κόμμα Φιλελευθέρων», ήταν οι πρώτες γυναίκες υποψήφιες για το βουλευτικό αξίωμα.
    Κανονικά οι γυναίκες συμμετείχαν για πρώτη φορά σε βουλευτικές εκλογές στις 19 Φεβρουαρίου του 1956. Στις εκλογές αυτές η Λίνα Τσαλδάρη της ΕΡΕ και η Βάσω Θανασέκου της «Δημοκρατικής Ένωσης» κατάφεραν να εκλεγούν στη Βουλή.
    Η Λίνα Τσαλδάρη έγινε και η πρώτη γυναίκα – υπουργός, καθώς ανέλαβε το Υπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας στην κυβέρνηση Καραμανλή. Την ίδια χρονιά εκλέχθηκε και η πρώτη γυναίκα Δήμαρχος, η Μαρία Δεσύλλα, στην Κέρκυρα.
    https://www.matrix24.gr/2013/02/%CE%BF%CE%B9-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%AF%CE%B4%CE%B5%CF%82-%CE%B1%CF%80%CE%AD%CE%BA%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%B1%CE%AF%CF%89%CE%BC%CE%B1-%CF%88%CE%AE%CF%86%CE%BF/

  50. Γιάννης Κουβάτσος said

    49: Θα αυτοσαρκαζόταν προφανώς η Κοτοπούλη, αφού και άσχημη ήταν και άτεκνη.

  51. Λευκιππος said

    Εποχές κι αυτές…….Κάτι είχα ακούσει, αλλά έτσι με εντυπωσιακές λεπτομέρειες και τόσο έντονα προσωπικά συναισθήματα και γεγονότα πρώτη φορά βλέπω, και μένω.

  52. Παναγιώτης Κ. said

    @25.Το πλιάτσικο δεν λεγόταν ευκαιρία στην εποχή του Εμφυλίου. Λεγόταν «επιμελητειακή υποστήριξη».

  53. sarant said

    49 Tο εκλέγειν μόνο στις δημοτικές όμως.

  54. spyridos said

    41

    Ετσι είναι και μετά έγραψε και το παρακάτω άρθρο. Στο ΕΘΝΟΣ λίγο πριν τις εκλογές του 1985

    Βασίλης Ραφαηλίδης – Γιατί θα ψήφιζα πάντα ΚΚΕ

    http://www.katiousa.gr/afieromata-istoria/100-chronia-kke-50-chronia-kne/basilis-rafailidis-giati-tha-psifiza-panta-kke/

  55. spyridos said

    «..τελευτή Άλκη Αλκαίου του στιχουργού»

  56. Γιάννης Κουβάτσος said

    54: Μα το είπα ότι ήταν κομμουνιστής και ψήφιζε πάντα ΚΚΕ, χωρίς να γίνει μέλος. Και αυτό κάτι λέει.

  57. Γιάννης Κουβάτσος said

    54, 56:Επίσης, είχε γράψει πως, αν επί των ημερών του επιβαλλόταν καθεστώς σοβιετικού τύπου στην Ελλάδα, αυτόν θα τον έστελναν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. ☺

  58. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και επειδή τίποτα δεν πάει χαμένο και επειδή οι ποιητές λένε πολλά και σημαντικά με λίγα λόγια
    «Σκέφτομαι πως οι άνθρωποι πολεμούν και
    χάνουν τη μάχη/ και αυτό για το οποίο αγωνίζονταν πραγματοποιείται, παρά την ήττα τους./ Και, τότε, αποδεικνύεται ότι δεν ήταν αυτό που εννοούσαν/ και ότι άλλοι πρέπει να αγωνιστούν γι’ αυτό που εννοούσαν/ υπό άλλο όνομα.»
    (Γουίλιαμ Μόρις, Άγγλος ποιητής και επαναστάτης του 19ου αιώνα)

  59. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Αναμενόμενη η 2η συνέχεια, αφού φανταζόμασταν τα δύσκολα που θα άρχιζαν (όχι όπως στην Κατοχή, που τότε τα πράγματα ήταν εύκολα… – τι ειρωνικά τραγικό!)
    Περιμένουμε και το τέλος (με εκπλήξεις;;)

    Βγάζαμε και εφημερίδα, τον Μωριά, τυπωμένη σε κανονικό τυπογραφείο, όχι σε πολύγραφο.
    Εννοεί, προφανώς, την εβδομαδιαία εφημερίδα-περιοδικό «Ελεύθερος Μωριάς», δημοσιογραφικό όργανο του Γραφείου Πελοποννήσου του ΚΚΕ, του οποίου εκδότης ήταν ο Νίκος Μπελογιάννης. Όπως λέει ο ίδιος ο Μπελογιάννης σε χειρόγραφες σημειώσεις του :
    ‘Μετά την απελευθέρωση συνέχισα τον αγώνα μου. Συγχρόνως εχρημάτισα διευθυντής στο πολιτικό οικονομικό περιοδικό Ελεύθερος Μωρηάς.’
    Από εδώ: https://tvxs.gr/news/prosopa/sto-fos-oi-xeirografes-simeioseis-toy-nikoy-mpelogianni-apo-ti-deyteri-diki-eos-tin-ekt

  60. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Άντε πάλι! 5,4 R μεταξύ Σητείας και Καρπάθου, μας κούνησαν αρκετά! Ας ελπίσουμε να μην έχουμε συνέχεια…

  61. Λευκιππος said

    Παρ όλα αυτά, παλι καλα είμαστε σήμερα, Ούτε του πάπα να μην το πεις, που λεει ο λόγος.

  62. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πέντε ποιήματα για την ΕΠΟΝ από το περιοδικό Νέα Γενιά
    https://atexnos.gr/%CF%80%CE%AD%CE%BD%CF%84%CE%B5-%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CF%80%CE%BF%CE%BD-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%BF-%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B9/#prettyPhoto

  63. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ο Μάνος Ζαχαρίας στα Δεκεμβριανά υπήρξε επικεφαλής του θρυλικού λόχου των σπουδαστών «Λόρδος Βύρων» των Εξαρχείων.
    https://greekcivilwar.wordpress.com/2016/12/22/gcw-752/

  64. Γς said

    60:

    >Άντε πάλι! 5,4 R μεταξύ Σητείας και Καρπάθου, μας κούνησαν αρκετά! Ας ελπίσουμε να μην έχουμε συνέχεια…

    Ναι είχαμε συνέχεια:
    Σεισμός μεγέθους 5,5 ρίχτερ σημειώθηκε πριν από λίγο ανατολικά του Αγίου Νικολάου στην Κρήτη

    —————

    Δεν ξέρω αν προσέξατε ότι στην προηγούμενη συνέχεια της Χθόνιας Οδύσσειας είχα αναρτήσει αυτό το σχόλιο [Σχ. 40]

    https://sarantakos.wordpress.com/2019/11/26/chthonia/#comment-617716

    Γς said
    26 Νοεμβρίου, 2019 στις 21:56

    Τον καταλάβατε;

    Θα το θεωρήσατε πλακούλα…
    Ελα όμως που ανάρτησα αργότερα κι αυτό [Σχ. 61]

    https://sarantakos.wordpress.com/2019/11/26/chthonia/#comment-617756

    Γς said
    27 Νοεμβρίου, 2019 στις 09:29

    Κουνηθήκαμε γαμώτο

    Ο σεισμός των 6,1 Ρίχτερ στην Κρήτη που ταρακούνησε την μισή Ελλάδα

    Τυχαίο;

  65. Πέπε said

    64
    Χαμπάρι δεν πήρα!

  66. Γς said

    65:

    Και σήμερα το πρωί 4,1 R, πιο κάτω απ το Σούνιο

  67. sarant said

    62 Και μια ανθολογία από τη Νέα Γενιά:

    https://sarantakos.wordpress.com/2009/03/27/neagenia/

  68. spyridos said

    56 , 57

    Αυτό είναι σίγουρο. Κάθε ελεύθερος άνθρωπος που αρνείται να το βουλώσει θα έχει προβλήματα όταν η ελευθερία περιορίζεται.

    Αλλά επειδή τον αναφέρεις λανθασμένα κατά την γνώμη μουκαι επειδή εδώ σε ανάλογα κείμενα έχεις υποστηρίξει ότι τα λάθη την εποχή του εμφυλίου ήταν εξίσου κι από τις δυό μεριές\
    και ότι θα μπορούσαν να αποφευχθούν με υπαναχωρήσεις του ΕΑΜ.
    Ο ΒΡ έχει γραψει κατεβατά γιατί αυτό ΔΕΝ ισχύει και γιατί το ΚΚΕ και το ΕΑΜ είχαν σκοπό ελεύθερες και δημοκρατικές εκλογές.
    Μην τον αναφέρεις λανθασμένα λοιπόν θέλοντας να δημιουργήσεις εντυπώσεις. Ολη η εισαγωγή σου στο 41 δεν συνδέετε με ΤΙΠΟΤΑ με τον Ραφαηλίδη ή με τις ιδέες του
    και πιστεύω ότι τον χρησιμοποιείς στο συγκεκριμένο παραπλανητικά για να υποστηρίξεις το αρχικό γενικόλογο και εύκολα διαψεύσιμο θεώρημά σου στο 41.
    Λοιπόν άλλη μιά. Αργά και ψύχραιμα:

    Στον ορθολογισμό στηρίχτηκαν οι δοσίλογοι και γιαυτό πέρασαν αυτοί καλά και τα παιδιά τους ακόμα καλύτερα.
    Οι αντιστασιακοί στηρίχτηκαν στο όνειρο και σακατεύτηκαν.

  69. Χαρούλα said

    Ο Μ.Ανδρουλάκης μιλάει για την «Αγάπη της Μέδουσας» στο ΣΚΑΙ. Ακούγεται τόσο ενδιαφέρον, όσο και κουτσομπολίστικο. Και με ιδιαίτερη αντιμετώπιςη των χουντικών(Ιωαννιδη). Έχει κάποιος άποψη;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: