Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Και πάλι για τους άσπονδους φίλους

Posted by sarant στο 21 Φεβρουαρίου, 2020


Ταξίδευα χτες οπότε δεν είχα καιρό να γράψω άρθρο. Καταφεύγω στη δοκιμασμένη λύση της επανάληψης, με ένα άρθρο που είχε αρχικά δημοσιευτεί στο ιστολόγιο πριν απο 10 χρόνια (και μισό μήνα). Ελπίζω λοιπόν να μην το θυμάστε όλοι, αν και μερικά από τα παραδειγματα του άρθρου τα έχω επαναλάβει και σε μεταγενέστερα κείμενα ή διαλέξεις.

Να ενημερώσω ότι τη Δευτέρα 24/2 στις 8μμ θα μιλήσω στον Σύλλογο Φίλων του Μουσείου Μάνης Μιχ. Κάσση (Τζιροπούλου 15, Ν. Φάληρο) με θέμα «Μύθοι και αλήθειες για την ελληνική γλώσσα» ενώ την Τετάρτη 26/2 στο βιβλιοπωλείο «Επί λέξει» (Ακαδημίας 32) θα γίνει παρουσίαση του βιβλίου μου Μύθοι και πλάνες για την ελληνική γλώσσα. Θα μιλήσουν η Μάρω Κακριδή-Φερράρι και ο Παντελής Μπουκάλας -και εγώ.

Αλλά ας δούμε τι έχουμε να πούμε για τους άσπονδους φίλους.

Είπαμε προχτές ότι «πιθανός» στην αρχαιότητα σήμαινε πειστικός, πράγμα που μου δίνει την ευκαιρία να βγάλω από τα συρτάρια μου ένα παλιό μου κείμενο και να το παρουσιάσω εδώ (με καναδυό συμπληρώσεις). Είναι ένα κείμενο που μιλάει για άσπονδους φίλους: όχι στην πραγματική ζωή ή στη μπλογκόσφαιρα, αλλά στη γλώσσα.

Πριν από κάμποσα χρόνια, ο γάλλος ηθοποιός Ζεράρ Ντεπαρντιέ, θέλοντας να δείξει πόσο άγρια παιδικά χρόνια πέρασε, είπε σε συνέντευξή του ότι σε ηλικία οκτώ ετών παραβρέθηκε σε ομαδικό βιασμό. Ίσως να τα παραφούσκωνε τα πράγματα για να κάνει εντύπωση, ίσως το επεισόδιο να ήταν πραγματικό, πάντως μάλλον θα έχει μετανιώσει για την εκμυστήρευσή του αυτή. Καθώς η συνέντευξή του μεταφράστηκε στα αγγλικά, το γαλλικό κείμενο (assister à un viol collectif) αποδόθηκε «assisted to a collective rape». Μόνο που το αγγλικό ρήμα assist, αν και ίδιας ετυμολογίας και προέλευσης με το γαλλικό assister δεν έχει εντελώς την ίδια σημασία· έτσι, η αμερικανική κοινή γνώμη διάβασε με φρίκη ότι ο οχτάχρονος Ντεπαρντιέ «βοήθησε» σε ομαδικό βιασμό, δηλαδή από απλός παρατηρητής έγινε συνεργός. Την επόμενη μέρα, το μεταφραστικό λάθος διαλευκάνθηκε, αλλά η ζημιά είχε γίνει· λέγεται μάλιστα ότι η ιστορία αυτή στοίχισε ένα Όσκαρ στον καλό ηθοποιό, μια και οι κριτές απέφυγαν να βραβεύσουν έναν ύποπτο για βιασμό, έστω και μεταφραστική αδεία.

Παρομοίως, όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όρισε εξεταστική επιτροπή για το ναυάγιο του πλοίου Πρεστίζ στα ανοιχτά της Γαλικίας, οι βουλευτές πήραν κατάθεση από τον Έλληνα πλοίαρχο, ο οποίος υποστήριξε κάποια άποψη, νομίζω ότι αν δεν τον ρυμουλκούσαν θα είχε αποφευχθεί το κακό. Στην έκθεσή του, ο Ολλανδός βουλευτής χρησιμοποίησε το ρήμα maakte de bedenking (ή κάπως έτσι) δηλαδή «εξέφρασε την άποψη, υποστήριξε». Το ιδιωτικό μεταφραστικό γραφείο που ανέλαβε τη μετάφραση δεν είχε πρόχειρον ολλανδομαθή μεταφραστή, και ανάθεσε τη δουλειά σε γερμανομαθή, ο οποίος, προφανώς επειδή Bedenkung στα γερμανικά σημαίνει και αμφιβολία, δυσπιστία, το μετέφρασε «εξέφρασε αμφιβολία κατά πόσον…», δηλαδή περίπου το αντίθετο, με αποτέλεσμα την άλλη μέρα κάποιος Έλληνας ευρωβουλευτής, βλέποντας τη διαφορά του ελληνικού κειμένου από το αγγλικό, να μιλήσει για συνωμοσία των μεταφραστικών υπηρεσιών.

Υπεύθυνο για τέτοιες παρεξηγήσεις είναι το φαινόμενο των «ψευτοφίλων», όπως λέγονται (από το γαλλικό faux amis) στη διεθνή μεταφραστική ορολογία οι λέξεις που προέρχονται από την ίδια ρίζα, αλλά έχουν ελαφρώς ή και εντελώς διαφορετική σημασία από τη μια γλώσσα στην άλλη. Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα συχνό στις ευρωπαϊκές γλώσσες που όλες τους έχουν κοινό ένα μεγάλο μερίδιο του λεξιλογίου τους από τα λατινικά. Οι Έλληνες που ζουν στην Ευρώπη, καθώς είναι βυθισμένοι μέσα σε τόσες συγγενείς ξένες γλώσσες, μοιραίο είναι να πέφτουν θύμα των άσπονδων φίλων, σαν τον γνωστό μου που του έκλεψαν το πορτοφόλι στην Ιταλία και, εξιταλίζοντας πάνω στην απόγνωσή του το γαλλικό voler, φώναζε στο δρόμο volare, volare! -που όμως σημαίνει πετάω στα ιταλικά, όπως στο παλιό τραγουδάκι του Ντομένικο Μοντούνιο.

Τα ελληνικά, καθώς είναι ‘ανάδελφη’ γλώσσα δεν παρουσιάζουν πολλούς άσπονδους φίλους με άλλες γλώσσες. Οι ομοηχίες, σαν του ιταλικού tessera (κάρτα) με το τέσσερα έχουν δώσει αφορμή σε αστείες παρεξηγήσεις αλλά δεν είναι ίδια περίπτωση. Ωστόσο, υπάρχουν αρκετές ελληνογενείς λέξεις που σημαίνουν άλλο πράγμα στα ελληνικά και άλλο στη γλώσσα που τις δανείστηκε -πρόχειρο παράδειγμα το αγγλικό empathy, που σημαίνει σχεδόν το αντίθετο απ’ ό,τι το ελληνικό εμπάθεια, ενώ αν στα αγγλικά πάλι δείτε τη λέξη sycophant μη νομίσετε ότι μιλούν για τον συκοφάντη –τον κόλακα εννοούν! Όμως, μ’ αυτό το θέμα έχουμε ασχοληθεί άλλη φορά, και σε τούτο εδώ το ιστολόγιο  (στα σχόλια) αλλά και στην πολύ αρμοδιότερη Λεξιλογία που έχει ειδικό πολυσέλιδο νήμα και έχει καταγράψει πολλές δεκάδες τέτοιους άσπονδους φίλους (ετερογονία θαρρώ πως είχε βαφτίσει το φαινόμενο ο καθηγητής Θ. Τάσιος, αλλά μπορεί να μη θυμάμαι καλά).

Εγώ θα σταθώ σε μιαν άλλη κατηγορία ψευτοφίλων, εσωτερικού χώρου. Τα ελληνικά, καθώς έχουν ιστορία πολύ μακρότερη από τις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες, παρουσιάζουν πολύ έντονο ένα συναφές φαινόμενο, την ύπαρξη «εσωτερικών», θα λέγαμε, άσπονδων φίλων, δηλαδή ανάμεσα στα αρχαία και στα νέα ελληνικά. Εντυπωσιακά πολλές είναι οι λέξεις οι οποίες μέσα στην μακρόχρονη διαδρομή της ελληνικής γλώσσας άλλαξαν σημασία. Έχουμε βέβαια καταρχάς πολλές αρχαίες λέξεις που είχαν πάψει να χρησιμοποιούνται και τις ανάστησαν τον 19ο αιώνα οι λόγιοι θέλοντας να καθαρίσουν το λεξιλόγιο της νεοελληνικής από τα ιταλικά και τουρκικά δάνεια. Έτσι, ο υπουργός αντικατέστησε τον μινίστρο, παρ’ όλο που ο αρχαίος υπουργός δεν ήταν εξέχουσα προσωπικότητα αλλά πολύ πιο ταπεινός, υπηρέτης. Κατά σύμπτωση και ο ministre αρχικά κάτι σαν υπηρέτης ήταν αλλά αυτό είναι θέμα για άλλο σημείωμα (το οποίο θα μπορούσε ενμέρει να είναι αυτό εδώ).

Υπάρχουν όμως και πολλές λέξεις που άλλαξαν σημασία με τη μέθοδο της διολίσθησης, χωρίς να πάψουν να χρησιμοποιούνται. Μερικές φορές η αλλαγή της σημασίας δεν είναι τόσο ριζική· περισσότερο μοιάζει σαν να κοιτάμε το ίδιο πράγμα από διαφορετική γωνία. Για παράδειγμα, στα αρχαία περιττός ήταν αυτός που ξεχωρίζει από το σύνολο (σημασία που επιβιώνει και σήμερα, ας πούμε στη χρήση «περιττός αριθμός») άρα σε ορισμένες χρήσεις περιττός σήμαινε «εξέχων, σημαντικός» Στα σημερινά ελληνικά, περιττός είναι αυτός που περισσεύει, άρα ο σημερινός περιττός κάθε άλλο παρά εξέχων και σημαντικός είναι, όμως βλέπουμε, πιστεύω, καθαρά πώς έγινε η σημασιολογική διολίσθηση. Η σημασία της λέξης ουσιαστικά δεν άλλαξε και πολύ, αλλά προτιμάμε να την κοιτάζουμε διαφορετικά απ’ ό,τι οι αρχαίοι.

Αν οι κανονικές ψευδόφιλες λέξεις είναι παγίδα για τον μεταφραστή, που μεταφράζει λογουχάρη από γαλλικά σε αγγλικά, οι ενδοελληνικές ψευδόφιλες είναι διπλή παγίδα για όποιον μεταφράζει από τα αρχαία στα νέα ελληνικά. Και δυστυχώς τα παραδείγματα αφθονούν. Πολλές φορές, βέβαια, το νόημα θα έπρεπε να βοηθήσει τον μεταφραστή να αποφύγει την παγίδα ή τουλάχιστον να του βάλει ψύλλους στ’ αυτιά και να τον σπρώξει να ανοίξει λεξικό, όμως πολλοί μεταφραστές το έχουν σε κακό να διαβάζουν αυτά που γράφουν. Αφήστε που η ελληνική γλώσσα ως γνωστόν είναι μία και ενιαία και πεντακισχιλιετής (τρισχιλιετής ήταν παλιότερα), οπότε προς τι να ανοίξουμε λεξικό; Κουτόφραγκοι είμαστε;

Κάποτε, ένας Γερμανός φιλόλογος που ήξερε αρχαία ελληνικά καλύτερα από τους περισσότερους από εμάς, είχε γράψει σε φίλο του Έλληνα ευθυμογράφο «ήταν πολύ γελοίο το άρθρο που έγραψες προχτές» -και ο φίλος του παρεξηγήθηκε, μέχρι που κατάλαβε ότι ο Γερμανός μετέφερε τη σημασία από τα αρχαία. Αλλά οι Έλληνες; Διαβάζω, λογουχάρη, στην Ποικίλη Ιστορία του Αιλιανού (τόμος 391 της σειράς του Κάκτου, σελ. 63):  «Αριστοφάνην τον της κωμωδίας ποιητήν … γελοίον όντα και είναι σπεύδοντα» να αποδίδεται ως: «Τον Αριστοφάνη, τον κωμικό ποιητή, που και ήταν και προσπαθούσε να είναι γελοίος…» Αλλά βέβαια, στα αρχαία γελοίος σήμαινε αυτόν που προκαλεί γέλιο, άρα είχε και τη σημασία του γελοίου και τη σημασία του αστείου (Ενδιαφέρον είναι ότι στα αρχαία αστείος σήμαινε «εύχαρις, ραφινάτος»!) Και βέβαια, κανείς δεν προσπαθεί να είναι γελοίος, κοντά στον νου και η γνώση. Μάλιστα, το αστείο (και όχι γελοίο, πια) είναι ότι στο Συμπόσιο του Πλάτωνα παρουσιάζεται ο ίδιος ο Αριστοφάνης να κάνει τη διάκριση ανάμεσα στο κωμικό και το γελοίο, λέγοντας ότι δεν ανησυχεί μήπως πει τίποτα «γελοίο», που είναι στο κάτω-κάτω αρμοδιότητά του, αλλά μήπως πει πράγματα «καταγέλαστα» [ὡς ἐγὼ φοβοῦμαι περὶ τῶν μελλόντων ῥηθήσεσθαι͵ οὔ τι μὴ γελοῖα εἴπω (τοῦτο μὲν γὰρ ἂν κέρδος εἴη καὶ τῆς ἡμετέρας μούσης ἐπιχώριον) ἀλλὰ μὴ καταγέλαστα]. Και πολύ σωστά ο Ι. Συκουτρής στην αξεπέραστη έκδοσή του μεταφράζει κωμικός το αρχαίο «γελοίος» και γελοίος το αρχαίο «καταγέλαστος».

Άλλη μια λέξη που συχνά μπερδεύει, είναι ο σεμνός. Στη σημερινή σημασία, σεμνός είναι αυτός που δεν θέλει να προβάλλεται, που δεν περηφανεύεται για τις επιτυχίες του. Στα αρχαία, σεμνός σήμαινε «σεβαστός, μεγαλοπρεπής» και, πολύ συχνά, περήφανος. Το ρήμα σεμνύνομαι, που έχει επιβιώσει στη λόγια χρήση, σημαίνει ακριβώς «καυχιέμαι, καμαρώνω». Έτσι, όταν στον Διογένη Λαέρτιο (2.127) ο Μενέδημος χαρακτηρίζεται  υπερβολικά σεμνός, είναι λάθος του ανώνυμου μεταφραστή του Κάκτου (σ. 245 του 1ου τόμου) να χρησιμοποιεί τη νεοελληνική λέξη «σεμνός», διότι σημαίνει σχεδόν το ακριβώς αντίθετο. Υπερόπτης ήταν ο Μενέδημος.

Παρόμοια περίπτωση είναι και το εύχομαι, το οποίο στον Όμηρο σημαίνει «καυχιέμαι» -κι όμως το έχω δει σε μετάφραση της Ιλιάδας να το αφήνουν «εύχομαι» στα νέα ελληνικά. Και δεν είναι μόνο αφηρημένες λέξεις που έχουν αλλάξει σημασία, αλλά και πολύ συγκεκριμένες. Λογουχάρη, στα αρχαία οβελίσκος είναι ο μικρός οβελός, η μικρή σούβλα δηλαδή. Σήμερα όμως, όταν λέμε οβελίσκος εννοούμε μια τετράπλευρη πανύψηλη κολόνα, ένα πράγμα πελώριο, βαρύ κι ασήκωτο. Τώρα, στους Βίους των δέκα ρητόρων ο Πλούταρχος μιλάει για τον Δημοσθένη, ο οποίος θέλοντας να καταπολεμήσει το ‘τικ’ που είχε να ανασηκώνει νευρικά τους ώμους του, κρέμασε μια μικρή σούβλα από το ταβάνι στο δωμάτιο όπου έκανε πρόβες και στάθηκε αποκάτω κι άρχισε να ρητορεύει· μόλις ανασήκωνε τους ώμους, έβρισκαν στη σούβλα, πονούσε, οπότε τελικά το έκοψε το τικ. Και λέει ο Πλούταρχος (ή ο ψευδοΠλούταρχος γιατί δεν είναι σίγουρη η πατρότητα του έργου, αλλά δεν θα κολλήσουμε εκεί), λέει λοιπόν «παραρτήσαντα οβελίσκον εκ της οροφής» και μεταφράζει ο μεταφραστής (ή ο ψευδομεταφραστής αν προτιμάτε) «κρεμώντας από την οροφή έναν οβελίσκο» χωρίς να σκεφτεί ότι αν κρεμάσεις κοτζάμ οβελίσκο από το ταβάνι θα πέσει και θα σε πλακώσει και με το δίκιο του!

Μια και το πήρα γραμμή, να κλείσω με ένα ανάποδο μεταφραστικό μαργαριτάρι. Στους βίους φιλοσόφων του Διογένη Λαερτίου υπάρχει ένα απολαυστικό κεφάλαιο για τον συνονόματο Διογένη, τον κυνικό φιλόσοφο. Εκεί, ανάμεσα σε άλλα πνευματώδη, διαβάζουμε ότι μια φορά ένας ερωτύλος γιατρός είχε αναλάβει να γιατρέψει το μάτι μιας κοπέλας και ο Διογένης, που ήταν μεγάλο πειραχτήρι, δεν παρέλειψε να τον συμβουλέψει: «Όρα μη τον οφθαλμόν της παρθένου θεραπεύων την κόρην φθείρης» -αξεπέραστο λογοπαίγνιο, που εύκολα μπορεί να διατηρηθεί και στα νέα ελληνικά, αφού ευτυχώς κόρη εξακολουθεί να σημαίνει και την κόρη του ματιού και το κορίτσι, κι όμως ο μεταφραστής, ίσως ο ίδιος που σε προηγούμενες σελίδες είχε ενδώσει σε τόσους άσπονδους φίλους και είχε (κακώς) κρατήσει στη μετάφρασή του το «σεμνός» και το «γελοίος», εδώ μετέφρασε «Πρόσεξε μήπως γιατρεύοντας το μάτι καταστρέψεις την κοπέλα», αποφεύγοντας τον δήθεν άσπονδο φίλο εκεί που δεν έπρεπε και καταστρέφοντας το λογοπαίγνιο!

95 Σχόλια to “Και πάλι για τους άσπονδους φίλους”

  1. ΑΡΗΣ said

    Καλημέρα. Πολύ ενδιαφέρον το σημερινό.

  2. Κουνελόγατος said

    Καλημέρα σας.

  3. Καλημέρα

    Ε όχι και τραγουδάκι το Volare (o-o), τραγουδάρα των 50’ς

    Με τους ιταλούς έχουμε αρκετά ομόηχα όπως το ντόπιο και το…παγκομένο που συνοδεύουν την παραγγελιά του καφέ (βέβαια μάλλον …φρέντο θα του φέρουνε !! )

  4. spiridione said

    Κλασικό παράδειγμα και ο αγαθός.

  5. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

  6. Alexis said

    #3: Είχαμε κάτσει κάποτε στη Βενετία σ’ ένα καφέ, κατακαλόκαιρο και ντάλα μεσημέρι, και θέλαμε να πιούμε κάτι σε καφέ ή παραπλήσιο, αλλά παγωμένο. Ελλείψει λοιπόν των πατροπαράδοτων 😛 φρέντο και φραπέ το μάτι μου έπεσε σε μια «cioccolata calda».
    Και αντί, ο βλάκας, να το συσχετίσω με τη Βάλια Κάλντα, τη ζεστή κοιλάδα, το συσχέτισα με το αγγλικό cold και θεώρησα ότι πρόκειται για κρύα σοκολάτα.
    Παραγγείλαμε λοιπόν τέσσερις σοκολάτες οι οποίες κατέφτασαν σε λίγο, αχνίζουσες και ζεματιστές, μες στο κατακαλόκαιρο! 😂

  7. Conspiraki Theologist said

    Κοίτα μη, αντί να θεραπεύσεις το μάτι, θωπεύσεις την κόρη.

  8. Conspiraki Theologist said

    Κοίτα μη, γιατρεύοντας το μάτι, χαλάσεις την κόρη.

    Κοίτα μην, θεραπεύοντας το μάτι, διαφθείρεις την κόρη.

    Ποιο απ’ όλα;

  9. rizes said

    Αντίντας Αθηνών
    https://vgiannelakis.wordpress.com/2020/02/18/%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%af%ce%bd%cf%84%ce%b1%cf%82-%ce%b1%ce%b8%ce%b7%ce%bd%cf%8e%ce%bd-2/

  10. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Σκληροπυρηνικά λεξιλογικό σήμερα, πιάνουμε σχεδόν όλο το εύρος της θεματολογίας του ιστολογίου αυτή τη βδομάδα: Λεξιλογικά σήμερα, επικαιρότητα-πολιτική χτες, επιστήμη προχτές, λογοτεχνία αντίπροχτές, ταξιδιωτικά παραπίσω, πετάει η ομάδα! Μετά την επέτειο έγινε επανεκκίνηση φαίνεται.

    «Κοίτα μην εκεί που φτιάχνεις το μάτι την χαλάσεις την κόρη» θα έλεγα εγώ, αλλά είναι πολύ ξεπερασμένο το «χαλάσεις», κι οτιδήποτε άλλο που μου ΄ρχεται μοιάζει πολύ χυδαίο. Τρυπήσεις ίσως;

  11. leonicos said

    Πρωί πρωί γκρίνιαζα ότι αργείς.

    Μετά διάβασα όλα τα χθεσινά άρθρα λόγω του ειδικού ενδιαφέροντός μου.

    Τα τούρκικα έχουν πολλούς ψευτόφιλους από τα γαλλικά κυρίως (παλιά δάνεια)

    Να θυμίσουμε ότι στους Ο΄ ο νεογέννητος Μωυσής χαρκατηρίζεται ‘αστείον παιδίον’ με τη σημασία, όμορφο, καλοφτιαγμένο (από το άστυ)

  12. spiridione said

    πειράξεις την κόρη.

  13. Dimitris said

    Υλικο για μεζεδακια.
    Καποιος μπερδεψε το Der Spigel με το Focus!
    https://www.flash.gr/politiki/1574049/ichografiseis-eurogroup-baroyfakis-stis-10-martioy-tis-dimosieyei-to-der-spiegel

  14. sarant said

    8-10-12 Εγώ το «χαλάσεις» σκεφτομουν αλλά και το «πειράξεις» είναι πολύ καλό.

  15. Ἀρχιμήδης Ἀναγνώστου said

    Καλημέρα. Πάρα πολὺ ὡραῖο ἄρθρο, δὲ θυμᾶμαι νὰ τὸ ἔχω ξαναδιαβάσει ὁπότε πολὺ καλὰ ἔκανες καὶ τὸ ξανάβαλες.Νὰ προσθέσω ἐδῶ πὼς παρόμοια προβλήματα ἔχουμε καὶ μὲ νεώτερα ἔργα ὅπως ὁ Ἐρωτόκριτος. Τὸν εἶχα διαβάσει ἀπο μιὰ πολὺ καλὰ ἐπιμελημένη ἔκδοση, μ’ἕνα πληρέστατο γλωσσάρι καὶ καθότι ἔχω κι ἐγὼ τὸ «ἐλάττωμα» νὰ εἶμαι ψείρας καὶ νὰ μὴν ἀφήνω λέξη νὰ μοῦ ξεφύγει, πολλὲς φορὲς κόλλαγα γιατὶ ἀφενὸς δὲν ἔβγαζα νόημα, ἀφετέρου ὅλες οἱ λέξεις μοῦ φαίνονταν γνωστές γιατὶ ἦταν λέξεις ποὺ ὑπάρχουν στὴ νεοελληνικὴ μὲ ἄλλο νόημα. Κι ἐκεῖ ἦταν ἡ μεγάλη δυσκολία γιὰ ἕναν ψυχαναγκαστικὸ μὲ τὶς λέξεις. Ποιά ἡ ἄγνωστη λέξη; Τὶς ἔψαχνα μία μία στὸ γλωσσάρι μέχρι νὰ βρῶ ποιὰ ἦταν τελικὰ ἡ ἄγνωστη. Ἀλλὰ παρόμοιο πρόβλημα ἔχουμε καὶ στὰ ἀγγλικὰ ὅπου ἡ ἴδια λέξη ἔχει δεκάδες ἔννοιες. Πολλὲς φορὲς μοῦ συμβαίνει νὰ μὴ βγάζω νόημα καὶ νὰ μὴν μποροῶ νὰ καταλάβω γιατί. Π.χ θυμᾶμαι μιὰ φορὰ μὲ τἠ λέξη well ποὺ σημαίνει καὶ πηγάδι ἀλλὰ δὲν τὄξερα ἀλλὰ μακάρι νἆταν ἡ μόνη περίπτωση…

  16. Νέο Kid said

    Το πιο απλό και αρκούντως εύληπτο λογοπαιγνιώδες είναι:
    Πρόσεχε μην, θεραπεύοντας την κόρη , τελικά διαφθείρεις την κόρη!
    ( οποίος δεν μπορεί να καταλάβει ότι η πρώτη κόρη είναι η κόρη του ματιού, δεν χρειάζεται λογοπαίγνιο. Χρειάζεται ένα διαρκείας πλάι στον Τάκη Τσουκαλά…)

  17. leonicos said

    Και το άσχετό μου, λόγω του χθεσινού άρθρου.

    Όπως εξήγησα είμαι απλός ταπεινός χορτοφάγος επί 49 συναπτά πλέον χρόνια (+ γαλακτοκομικά και αβγά), που δεν επαγγέλλεται τη λύση των προβλημάτων της ανθρωπότητας με την προσωπική επιλογή του.

    Επίσης δεν είμαι από εκείνους που απεχθάνονται το κρέας ή τους απωθεί η μυρωδιά του.
    Ζω φυσιολογικά με τπυς κρεωφάγους ομοίους μου.
    Αποφεύγω όμως τους λύκους και τα λιοντάρια για ευνοήτους λόγους.

    Αυτό που μου άρεσε πολύ στο χθεσινό άρθρο ήταν η εκπληκτικά ζωντανή σχολιαγράφηση (Νέα λέξη, για τον γνωστό στόχο)

    Ασφαλώς δεν συμφωνώ με όλα όσα γράφτηκαν, και δεν συμφωνώ ούτε διαφωνώ στο ίδιο ποσοστό. Αλλά ήταν (σχεδόν) όλα υπέροχα σχόλια.

    Ξεχώρισα

    49 Γιώργος Μ
    65 Νεσσίμ. Όντως αυτή η ερώτηση του έκπληκτου συνδαιτυμόνα ‘Και τι τρως; ‘ μ’ έχει διασκεδάσει και μένα. Απαντάω: ‘τα πάντα!’
    72, 77, 146, 149 Blog OtiNanai Μέγας μαχητής!
    78 Τσιρίδης Γιώργος
    83, 85, 92, 168 Avonidas
    95 Σοφία
    99, 148, 153 Πέπε. Στο 99 έβαλα και δυο θαυμαστικά (στις σημειώσεις μου)
    102 Avonidas Εδώ θέλω να του πω ότι ‘ξεκίνησα τη χορτογφαγία εντελώς απότομα, από τη μια μέρα στην άλλη, και δεν ένιωσα κανένα πρόβλημα.’
    106 Π2
    124 Μπουρλότο
    134 Aftercrisis
    135, 141 Aerosol
    139 SteliosZ
    156 Μιtsos

    Aerosol Στατιστικά, είναι συντριπτική η ενστικτώδης προτίμηση στην οσμή ενός μαγειρεμένου κρεάτος από αυτή ενός μαγειρεμένου λαχανικού. Ακόμα και η χορτοφάγος γυναίκα μου συμφωνεί απόλυτα.
    Συμφωνώ. Αλλά όταν διαπίστωσα ότι η μυρουδιά του αρακά μού έφερνε γουργούρα στο στομάχι, κατάλαβα ότι ήμουν γνήσιος χορτοφάγος

    Όσοι βήγκαν έχω γνωρίσει εγώ ποτέ δεν απολάμβαναν το κρέας.
    Η φράση δεν έχει για μένα ξεκάθαρο νόημα. Δεν κατάλαβα ποτέ αυτο που ακούω ‘απόλαυση’ για κάτι που τρώγεται. Είαι γευστικά castrato

    ΥΓ: Να θέσω κι εγώ ερώτημα σε μη κρεατοφάγους αναγνώστες. Αν επιβεβαιωθεί πως το τεχνητό/καλλιεργημένο κρεας εργαστηρίου είναι υγειινό, θα το έτρωγαν; Δεν σκοτώνεται ζωντανό για την παραγωγή του, δεν είναι κομμάτι έμβιου όντος, αυτό το ηθικό κομμάτι είναι λυμμένο.

    ου συνέβη δυο φορές. Μια φίλη μαγείρεψε μακαρόνια με κιμά σόγιας, κι έδειξε άγριες διαθέσεις στο ενδεχόμενο να μη φάω. Έφαγα. Ούτε κρύο ούτε ζέστη, ούτε το επεδίωξα ξανα
    Κάποτε είχαν μαγειρέψει κρέας σόγιας κοκκινιστό με μακαρόνια. Έφαγα τα μακαρόνια, παρ’ όλο που ήταν μαγειρεμένα με το κρέας ερζάτς, αλλά δεν μου επέβαλαν να φάω το κρέας, και δεν το έκανα. Δεν μ’ ένοιαξε καθόλου

  18. leonicos said

    Καποτε αυτός ο υπεραιωνόβιος νοικοκύρης πρέπει να καταλάβει ότι μερικά άρθρα δεν μπορεί να σχολιαστούν μόνο σε μια μέρα, διότι μπορεί να μας απασχολούν καιρό. παράδειγμα ένα ολύ πρόσφατο γλωσσικό άρθρο πάλι ή το ‘ ποιο ε΄ναι το σωστό’ .

  19. ΓιώργοςΜ said

    16 μόνο που είναι «μάτι» και «κόρη» 😛

    >ἔχω κι ἐγὼ τὸ «ἐλάττωμα» νὰ εἶμαι ψείρας
    Εγώ δεν το έχω. Ή μάλλον δεν το είχα. Παράβλεπα τα λάθη ακολουθώντας το νόημα.
    Προχτές πήρα να ξαναδιαβάσω ένα μυθιστόρημα, μετά από καμμιά δεκαπενταριά χρόνια, κι έπιασα τον εαυτό μου να κολλάει σε λάθη (ή επιλογές) της επιμέλειας, που πριν αρχίσω να συχνάζω εδώ δεν θα είχα προσέξει. Φοβάμαι δε πως αυτή η κατάσταση δεν είναι αναστρέψιμη.
    Καταγγέλω λοιπόν το ιστολόγιο για την στέρηση της απόλαυσης των βιβλίων! 😛

  20. LandS said

    6 Αυτό μου θύμισε μια φίλη που βρέθηκε πρόπερσι το Πάσχα στη Ρώμη και ζήτησε φρέντο εσπρέσο. Η πληροφορία ότι ο σερβιτόρος είναι ακόμα ακίνητος με απορημένο ύφος, ελέγχεται ως ανακριβής.
    Κάποτε είχα πει ένα ανέκδοτο με το πως παραγγέλνουν καφέ εσπρέσο σε διάφορες πόλεις του κόσμου και κατέληγε σε κάτι πολύ αστείο (αυτό που λέμε τώρα) για τη Λάρισα – δεν το θυμάμαι. Η Μιλανοσπουδαγμένη (Μπρέσια για την ακρίβεια) γύρισε αυστηρά και μου είπε «Στο Μιλάνο λένε ουν καφέ περ φαβόρε»

  21. tryfev said

    Νίκο μου, άλλο ένα θαυμάσιο κείμενο. Για το Volare θα συμφωνήσω με τον φίλο 3.

  22. Avonidas said

    Όντως αυτή η ερώτηση του έκπληκτου συνδαιτυμόνα ‘Και τι τρως; ‘ μ’ έχει διασκεδάσει και μένα. Απαντάω: ‘τα πάντα!’

    Εμένα μου πέφτουν πολύ μεγάλα
    Γι’ αυτο ξεκινησα απ’ τα κοάλα.

  23. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Να προτείνω κι εγώ κάτι, αφού τόσοι μπήκανε στον πειρασμό για μάτι:

    «Κοίτα μη θωπεύοντας την κόρη, τελικά κολλήσεις ψείρες».

  24. Οσο μεγαλώνει ο αριθμός αυτών που συμφωνούν με τις επιλογές σου, τόσο περισσότερο να αμφιβάλεις για αυτές (εκτός και είναι ο ΠΑΟΚ ) χωρίς να τις αλλάξεις υποχρεωτικά, βέβαια.

  25. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    23,

    συγνώμη, απαιτείται κόμμα μετά το «μη».

  26. Νέο Kid said

    19. Αφού είσαι τόσο ψείρας, δεν μπορείς να αποφύγεις το ελαφρώς χυδαίο:
    Πρόσεχε μην, θεραπεύοντας τα μάτια της κόρης, τής τα πετάξεις έξω! …

  27. ΓΤ said

    #0 Οποία σύμπτωσις: Να μιλάς εσύ σε ένα μέρος με οδωνύμιο «Τζιροπούλου». Έχει και πορτοκαλιές τριγύρω;

  28. Dong-ho Spiros Merimanis said

    το μπαράζ στα γαλλικά barrage, σημαίνει φράγμα, εμπόδιο, η σημασία στα ελληνικά πρέπει να προέρχεται από την έκφραση tir de barrage = βολή (πυροβολικού) για εμπόδισμα
    υπάρχει και η έννοια «αγώνας μπαράζ» απόδοση της γαλλικής φράσης «match de barrage» όπου η λέξη έχει την αρχική γαλλική έννοια

    το Λκν πέφτει εδώ στη λούμπα της ψευτοφιλίας και δεν αναφέρει τη δεύτερη έννοια της λέξης:
    μπαράζ το [baráz] Ο (άκλ.) : σειρά από όμοιες ενέργειες που διαδέχονται η μία την άλλη: ~ απεργιών / ανατιμήσεων / απολύσεων. ~ πυρός, το φράγμα πυρός. || (ως επίθ.): Aγώνας ~, αθλητικός αγώνας μεταξύ ομάδων που συνήθ. ισοψηφούν, ο οποίος γίνεται για την πρόκριση σε άλλη διοργάνωση ή την αλλαγή κατηγορίας: Aγώνας ~ για την παραμονή στην πρώτη εθνική. [λόγ. < γαλλ. barrage]

  29. ΓΤ said

    #23 Δεν είναι λίγο προσβλητικό για την κόρη αυτό; 🙂

  30. ΚΩΣΤΑΣ said

    27 ΓΤ –> #0 Οποία σύμπτωσις: Να μιλάς εσύ σε ένα μέρος με οδωνύμιο «Τζιροπούλου».

    Εμ, το άλλο: …ενώ την Τετάρτη 26/2 στο βιβλιοπωλείο «Επί λέξει»

    Άκου! … καταραμένη λόγια Δοτική… επί lλέξει 🤣

  31. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    29,

    μια πραγματικά κόρη δεν θα έπρεπε να προσβληθεί ποτέ.

    (Πολλώ δε μάλλον εάν κατάγεται απ’ την κωμόπολιν Φθειρία.)

  32. ΓΤ said

    #31 🙂 🙂

  33. LandS said

    28 Όχι δεν νομίζω ότι πέφτει στη λούμπα. Μάλλον σε αυτή της παράλειψης. Γιατί και στο Στρατό υπάρχει το μπαράζ με επίσημη ονομασία φραγή πυρός.

  34. Αγγελος said

    (28) Δεν βλέπω πού έχει λάθος το λεξικό, εκτός αν εννοείς ότι θα έπρεπε να προσθέτει στην ετυμολογική σημείωση πως γαλλικά barrage σημαίνει φράγμα. Στα ελληνικά, η λέξη μπαράζ χρησιμοποιείται μόνο με τις δύο σημασίες που αναφέρει το λεξικό.

  35. angelos said

    Μμμμ (meh) ατυχια: Διαβαζω συχνα παλια αρθρα σου (χρησιμοποιωντας το «τυχαιο αρθρο») και αυτο το διαβασα προχθες.
    Καλημερα, Νικοκυρη.

    Υ.Γ. Γραψε μας τι ωρα ειναι η παρουσιαση.

  36. Πουλ-πουλ said

    28, 34
    Υπάρχει και το μπαράζ στα άλματα σε ύψος, όταν δύο αθλητές έχουν περάσει όλα τα ύψη με τις ίδιες προσπάθειες, αλλά έχουν αποτύχει σε μεγαλύτερο ύψος. Τότε επιλέγεται ένα ύψος ως φράγμα, και όποιος το περάσει κατακτά το μετάλλιο. Η διαδικασία αυτή ήταν συχνότερη παλαιότερα, όταν δεν μετρούσαν οι προσπάθειες σε χαμηλότερα ύψη.

  37. Georgios Bartzoudis said

    «κρεμώντας από την οροφή έναν οβελίσκο» χωρίς να σκεφτεί ότι αν κρεμάσεις κοτζάμ οβελίσκο από το ταβάνι θα πέσει και θα σε πλακώσει».

    # Νομίζω ότι δεν είναι πολύ πετυχημένο το παράδειγμα: Όχι μόνο διότι η συγγενική λέξη «οβελίας» (σουβλισμένο αμνοερίφιο) χρησιμοποιείται στην καθομιλουμένη, αλλά και για έναν άλλο λόγο: Οι αφιερωματικές στήλες-οβελίσκοι- ονομάστηκαν έτσι προφανώς διότι στην κορυφή τους είναι τζουπχεροί (μακεδονικό κι αυτό) σαν τη σούβλα.

  38. Πέπε said

    > > …θέλοντας να καταπολεμήσει το ‘τικ’ που είχε να ανασηκώνει νευρικά τους ώμους του…

    Τικ, όχι «τικ». Περιττεύουν τα εισαγωγικά.

    > > Έχουμε βέβαια καταρχάς πολλές αρχαίες λέξεις που είχαν πάψει να χρησιμοποιούνται και τις ανάστησαν τον 19ο αιώνα οι λόγιοι θέλοντας να καθαρίσουν το λεξιλόγιο της νεοελληνικής από τα ιταλικά και τουρκικά δάνεια. Έτσι, ο υπουργός αντικατέστησε τον μινίστρο, παρ’ όλο που ο αρχαίος υπουργός δεν ήταν εξέχουσα προσωπικότητα αλλά πολύ πιο ταπεινός, υπηρέτης.

    Νομίζω ότι το έχω ξανααναφέρει: ο υπουργός με την ίδια την αρχαία σημασία δε σταμάτησε εντελώς να λέγεται. Το έχω βρει σε δημοτικά τραγούδια, που τα έχω ακούσει (και μάλιστα όχι σε έντυπες συλλογές του 19ου αιώνα, αλλά σε ηχογραφήσεις του 21ου). Συγκεκριμένα στο Γεφύρι της Άρτας, παραλλαγή από τη Ρόδο και νομίζω και από την Κάρπαθο, «σαρανταδυό καλοί ‘πουργοί» είναι το αντίστοιχο των εξήντα μαθητάδων άλλων παραλλαγών. (Ο μαθητευόμενος είναι αυτός που ο μάστορας τον στέλνει για θελήματα, του βάζει τις βαριές δουλειές, τον διατάζει, γενικά δεν απέχει πολύ από τον υπηρέτη.)

  39. ΓΤ said

    (10χρονος φίλος της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ στέλνει επιστολή στον προπονητή της Λίβερπουλ, και ο Κλοπ τού απαντά https://www.sdna.gr/podosfairo/693970_foberi-apantisi-klop-se-epistoli-pitsirika-opadoy-tis-gioynaitent-pics) 🙂

  40. Πουλ-πουλ said

    «το ‘τικ’ που είχε να ανασηκώνει νευρικά τους ώμους του»

    Κάποιον άλλο μου θυμίζει αυτό το ‘τικ’. Όχι βέβαια τον Μητσικώστα, άλλον Κώστα…

  41. loukretia50 said

    Έχει ενδιαφέρον πώς από τον οβελό/ οβελίσκο φθάσαμε στον οβολό και στο «εξοβελίζω» – ας αναφέρουν οι ειδικοί άλλες πηγές .
    Ο Μπαμπινιώτης γράφει σχετικά :
    «Εξοβελίζω : νεότερη λέξη, μαρτυρείται από το 1814. Ανάγεται στην αρχαία λέξη ὀβελός «σούβλα» – «μετάλλινη ράβδος» – «οριζόντια γραμμή σαν ράβδος που σημειωνόταν από τους εκδότες αρχαίων κειμένων για να δειχθεί ότι μια λέξη ή φράση δεν είναι γνήσια και συνεπώς πρέπει να απορριφθεί, να απομακρυνθεί».
    Ομόρριζα : οβολός, οβελίας «αρνί στη σούβλα», οβελιστήριο «ψησταριά»)»

    Κι εδώ για οβελό/οβελίσκο https://html2-f.scribdassets.com/4mcxehamtc444uq4/images/672-c0d1a7da05.jpg και συναφή – Σταματάκος

    Ποιός νομίζει ότι δεν είναι επίκαιρο το σημερινό?
    Η σούβλα έχει ενδιαφέρουσα ετυμολογία !
    και το «οβελοστρεφές κεμπάπ»!

  42. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    41 Λου, πιο ενδιαφέρουσα ετυμολογία έχει ο σουβλατζής. Ελληνική λέξη από λατινοτουρκικό χαρμάνι.

  43. loukretia50 said

    42. ναι, πολυταξιδεμένος !

    Εδώ οβελίες να φαν’ κι οι κότες! https://tinyurl.com/vfhodcu

    Και οβελίας άρτος https://tinyurl.com/wjbcucq

    και αναφορά στον Όμηρο https://tinyurl.com/yx2pgqx8

  44. papathm said

    Μερικές ασπονδοειδείς 😉 μεσαιωνικές ελληνικές λέξεις

    Παράξενος=εξαιρετικός
    απολογία=έγκριση
    σπουδαίως=ταχέως
    στρέμμα=επιστροφή
    Σκαμνί=Αγία Έδρα
    πρόβλεψις=περιποίηση
    παρακαθίζω=πολιορκώ
    πρόνοια=φέουδο
    κανονίκος=ιερωμένος
    αμφότεροι=άπαντες

    από το Χρονικόν του Μορέως (https://www.kastra.eu/infxrngr.php)

  45. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας.

    Πολὺ ἐνδιαφέρον τὸ σημερινό.

    Ἔχω ξαναγράψει γιὰ τὶς δυὸ πεθερὲς ἐλληνοιταλικοῦ ζευγαριοῦ καὶ τοὺς ἀλληλοκακοχαρακτηρισμούς τους γιὰ τὸ κάτσω/cazzo καὶ puzza/πούτσα.

    @41,42 καὶ ἀλλοῦ. Ἄς μὴ μίλᾶμε γιὰ σοῦβλες, σουβλατζῆδες καὶ τὰ παρεμφερῆ.
    Εἴμαστε σὲ κατάσταση ὀβερντόουζ ἀπὸ χτές. 🙂

  46. nikiplos said

    Νομίζω πως το μπαράζ στη Γαλλία είναι η πρωταρχική λέξη για το φράγμα του ύδατος, όπως τα υδροηλεκτρικά. Επίσης συχνά θα το δει κανείς εντός Γαλλίας να αναφέρεται για εκείνα τα κάγκελα που βάζουν οι αστυνομικοί στις παρελάσεις για να εμποδίζουν το πλήθος.

    Στη στρατιωτική ορολογία, λέμε φράγμα πυρός, όχι μόνο για το πυροβολικό, αλλά και για τα συμβατικά όπλα, στην ουσία ένα τμήμα της ξηράς όπου δεν μπορεί κανείς να περάσει χωρίς να πληγεί από τα όπλα (σφαίρες, πυροβολικό, συστοιχία αντιαεροπορικών πυραύλων κλπ).

    Είναι τελείως διαφορετικό από το φράγμα πυρός που έχουν οι πυροβρέχτες, το οποίο στην αγγλικήν απεδόθη ως firewall και μετά τη χρήση του με μεταφορική έννοια στην ταινία που με είχε συγκλονίσει ως έφηβο, τα παίγνια πολέμου του 1983 με τον χάκερ έφηβο, που έπαιζε τρίλιζα με έναν υπερυπολογιστή (τόσο μάπα ταινία ήταν), μπήκε στην αργκό ημών των πληροφορικάριων… ως φαϊργουόλι…

    Δράττομαι της ευκαιρίας για αληθινό περιστατικό, αυτό που οι άγγλοι λένε anecdote: σε μια από τις γαλέρες που εργαζόμασταν τέλη 90ς ήταν ένα παιδί από την Καρδίτσα… Κάπου είχε κολλήσει αυτό που προγραμμάτιζε και βλαστημούσε… Σε εκείνα τα κιούμπικαλς που ήταν της μοδός τότε, μια συνάδελφος του είπε: «Καπς Γιάννη!» δλδ πάτησε το πλήκτρο Caps Lock, άχρηστο σήμερα τουλάχιστον για τους προγραμματιστές, χρήσιμο τότε όμως. Αυτός αυθόρμητα απάντησε: «τι να κάψω ρε Μαριλένα!».
    🙂
    δεν ξέρω αν το έκανε αστεία πάντως γελάσαμε… (αυτό το anecdote δεν είναι δικός μας άσπονδος φίλος?)

  47. nikiplos said

    45@ πες το Δημητρη, γιατί έχουμε αϊζενχάουερ μερικοί…

  48. spiridione said

    44. Ωραίο σάιτ.

  49. Αὐγουστῖνος said

    Δὲν ξέρω ἂν ἡ σημασία τοῦ μπαρὰζ ὡς φραγμοῦ ὑπάρχει καὶ ἁλλοῦ στὴν Ἑλλάδα, πάντως στὸ μπρὶτζ ὑπάρχει σίγουρα. Οἱ ἀγορὲς μπαράζ ἢ ἀγορὲς φραγμοῦ εἶναι σκόπιμα ψηλές – ἐπιπέδου τρία καὶ πάνω – γιὰ νὰ «φᾶνε» ἀγοραστικὸ χῶρο ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους, δηλαδὴ τρόπον τινὰ νὰ τοὺς φράξουν, νὰ τοὺς ἀποτρέψουν νὰ μποῦν στὴν ἀγορά.

  50. Αὐγουστῖνος said

    Συνέχεια τοῦ 49: Ἡ ἀγγλικὴ ἀπόδοση τοῦ μπαρὰζ εἶναι pre-emptive, ποὺ εἰλικρινὰ δὲν ξέρω πῶς μεταφράζεται, ὅταν τὴ συναντᾶμε σὲ ἄλλα πεδία ἑκτὸς μπρίτζ. Πάντως σὰν σημασία ἀποδίδει τὶς ἀποτρεπτικὲς ἐνέργειες ἐναντίον ἐπιτιθέμενου ἀντιπάλου, οὐσιαστικὰ στερώντας τον ἀπὸ τὸν ἀπαιτούμενο ἐξοπλισμό.

  51. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @47. Ἁφιερωμένο στὸν Νίκιπλο. 🙂

    Σὲ οἰκογενειακὸ τραπέζι ἡ Ἑλληνίδα πεθερὰ ρώτησε: «Ποῦ νὰ κάτσω;» καὶ ἡ Ἰταλίδα νόμισε ὅτι ἀναφέρεται στὸ ἰταλικὸ ὁμόηχο cazzo καὶ παραπονέθηκε στὴν κόρη της γιὰ τὴ βωμολοχία τῆς πεθερᾶς της.

    Ἀντίστοιχα ἡ Ἰταλίδα εἶπε: «Che puzza» γιὰ κάτι ποὺ μύριζε πολὺ ἄσκημα καὶ ἡ Ἑλληνίδα παραπονέθηκε στὸ γιό της, νομίζοντας ὅτι ἡ συμπεθέρα εἶπε τήν ὁμόηχη ἑλληνικὴ λέξη.

  52. Τίτος Χριστοδούλου said

    41. Ευχαριστώντας τον Αλεξαδρινό γραμματικό Ζηνόδοτο για τον οβελό και τους εξοβελισμούς. Δεν πήγαινε πίσω κι ο Αρίσταρχος.

  53. Τίτος Χριστοδούλου said

    41
    Έξι οβελοί οβολοί μία φούχτα, μία δράκα, όθεν η δραχμή.

  54. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το ματάκι της όταν εξετάσεις
    κοίτα καλά την κόρη να μη σπάσεις

    …φιλοσοφούμεν άνευ μαλακίας

  55. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Βέβαια, ο οβελίας είναι λέξη αναστημένη από τους λογίους. Η σούβλα, πάλι, είναι δάνειο λατινικό (από το subula), λέξη που εμφανίζεται ήδη από τον 3ο αιώνα μ.Χ. στη γραμματεία σε διάφορες περιγραφές βασανιστηρίων, και που επικρατεί εκτοπίζοντας τον οβελό.
    https://sarantakos.wordpress.com/2014/04/18/pasxa-2/

  56. loukretia50 said

    Στο ωραίο σάιτ (44) υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα.
    Στο Χρονικό του Μορέως που μας θύμισε βρήκα αμέσως δύο ενδιαφέροντα :
    420 » όπου ήτον ᾿ς όλους κεφαλή ένοχος του φουσσάτου· ένοχος [εδώ]=διοικητής
    δεύτερον πάλε απ᾿ αυτόν τον Παντουήν εκείνον,»

    Άλλη σημασία ? από το υπεύθυνος?
    —————–
    και στην αρχή :
    § 2 3″ Όταν το έτος ήτονε, από κτίσεως κόσμου,
    εξάκις χιλιάδες δε κ᾿ εξάκις εκατοντάδες
    5 και δώδεκα ενιαυτούς, τόσον και ουχί πλέον,
    διά συνεργίας και προθυμίας, μόχθου πολλού και κόπου
    του μακαρίου εκεινού φρε Πιέρου ερημίτου,..»

    τη συνέργεια δεν εννοεί?

    Επίσης, στο ποίημα του Τάκη Σινόπουλου «Νύχτες» γράφει :
    «…Συνεργεία (?)σιωπής, φιμωμένη καμπάνα, όταν οι μέρες
    κι οι νύχτες στον τόπο μας ξεχωρίζουν με λιγοστά σημάδια.
    Γι’ αυτό λοιπόν κατεβαίνοντας απ’ το σπίτι σου στην
    άσφαλτο μην τραγουδάς πως είχες κατεβεί στην κόλαση.
    Γιατί η άβυσσο εργάζεται μονάχη της, δίχως εσένα…»

    Μήπως εννοεί «συνέργεια»?
    Δεν έχω την ποιητική συλλογή, το βρήκα εδώ – σελ. 51
    Η ποίηση την εποχή της χούντας
    http://docplayer.gr/56991596-I-poiisi-tin-epohi-tis-hoyntas-ihnografisi-uias-epohis-mia-anthologia-toy-z-ainali-gia-tis-anagkes-tis-leshis-anagnosis-kai-vivlioy-lesvoy.html

    53. ένα » Εξώς» που θυμάμαι, εξοβελίστηκε?
    (ή τα μπερδεύω?)

  57. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    35 Η παρουσίαση στο Επί Λέξει είναι στις 19.30 την Τετάρτη.

    38 Φυσικά δεν σταμάτησε ποτέ να χρησιμοποιείται, αλλά «πουργός»
    (Κακώς γράφεται ‘πουργός, διότι οι ομιλητές δεν είχαν γνώση της αρχαίας λέξης)

    42 Που μου θυμίζει πως δεν έχουμε άρθρο, αν είναι δυνατόν, για το σουβλάκι

    44 Ενδιαφέρον, ευχαριστώ πολύ!

    46 και πριν. Για τα μπαράζ είχαμε άρθρο, που μάλλον αξίζει επανάληψη
    https://sarantakos.wordpress.com/2009/11/16/barrage/

  58. leonicos said

    45

    Και πού να δεις τι σκέφτηκα όταν μπήκε ξαφνικά στο δψμάτιό μου στη φοιτητική εστία μια χοντρή ξανθιά με τις σκούπες στο χέρι και ήθελε να βγω αμέσως για να κάνει πούτσεν πούτσεν

  59. Μαρία said

    Παρόμοια παρεξήγηση μ’ αυτή του γελοίου. Αρχαιομαθής ξένος είπε σε φίλη: Τι φαιδρό πρόσωπο είστε!

  60. # 58

    Τι σκέφτηκες αφού σου είπε να βγεις έξω ; μήπως να κοιτάζεις απ’ την κλειδαρότρυπα ;; 🙂 🙂

  61. loukretia50 said

    59. Ναι, ο φαιδρός δεν είναι πια αυτός που ήταν!
    Στον Ξενοφώντα μαθαίναμε δοτική με το παράδειγμα:
    «Αγησίλαος μάλα φαιδρώ τω προσώπω απαγγείλαι τω Τισσαφέρνει..»
    Όμως η Φαίδρα είχε κακό τέλος!

  62. 61 Δεν ξέρω για τον Αγησίλαο αλλά στο σπίτι μας όταν έρχεται ο πιτσαφέρνης τον υποδεχόμαστε όντως φαιδρώ τω προσώπω.

  63. aerosol said

    #17
    Ευχαριστώ που βάζεις και τα δικά μου σχόλια στα αξιόλογα χτεσινά.
    Λίγο άκομψο να μεταφέρω εδώ την χτεσινή κουβέντα, αλλά ήθελα να αποσαφηνίσω κάτι.
    Μιλώντας για τεχνητό/καλλιεργημένο κρέας δεν αναφέρομαι σε υποκατάστατο (πχ, σόγια, που δεν θυμίζει στ’ αλήθεια κρέας, ό,τι και να μου έχουν υποσχεθεί φίλοι χορτοφάγοι!) αλλά σε «πραγματικό» κρέας που προκύπτει από καλλιέργεια ζωικών κυττάρων, τα οποία συνθέτουν πραγματικούς ιστούς. Είναι μια σχετικά πρόσφατη τεχνολογική εξέλιξη που μοιάζει να βρίσκεται κοντά στην εμπορική εκμετάλευση.

  64. Πέπε said

    @57:

    > > Κακώς γράφεται ‘πουργός, διότι οι ομιλητές δεν είχαν γνώση της αρχαίας λέξης

    Χρέωσέ το σ’ εμένα, δεν το αντέγραψα από κάπου. Αυστηρώς επιστημονικά συμφωνώ ότι είναι λάθος (κι ας το διέπραξα εγώ), αλλά μην ξεχνάμε ότι κι οι αναγνώστες, το πιθανότερο, δεν έχουν συνείδηση της σημερινής ιδιωματικής λέξης: η απόστροφος δίνει σε όσους δεν είναι ορεσίβιοι Ροδίτες εκατό ετών ένα κλου για την ταυτότητα της λέξης. (Θα μου πεις, και τι να το κάνουν αφού δε σημαίνει «υπουργός»…)

  65. Λευκιππος said

    Το πουτσεν οταν λεγεται απο Ελληνιδα εργαζομενη μεταναστρια συντασσεται «με το συμπαθειο».

  66. Μπουρλότο said

    Είναι λίγο περίεργο ότι απ’ αυτό το θαυμάσιο άρθρο για τις ψευδόφιλες λέξεις, λείπει η κορυφαία «εσωτερικού χώρου» ψευδόφιλη λέξη στα ελληνικά που είναι το κοσμαγάπητο «γαμώ». Αποκλείεται να μή γνώριζε την ψευδόφιλη λέξη «γαμώ» ο κ. Σαραντάκος, άρα το γεγονός ότι δεν την ανέφερε, οφείλεται μάλλον σε λόγους συντηρητισμού. Θυμίζω ότι ο Χριστός μας χρησιμοποιεί πάνω από 12 φορές την λέξη «γαμώ» στα Ευαγγέλια με τη σημασία «νυμφεύομαι» + «υπανδρεύομαι».

    ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ είναι: Από πότε άλλαξε σημασία στη Θεία Ελληνική Γλώσσα το ρήμα «γαμώ» που λάτρευε ο Ιησούς Χριστός και έγινε χυδαίο, αφού πλέον σημαίνει «συνουσιάζομαι»; Την ΑΠΑΝΤΗΣΗ μάς την δίνει ο Μέγας Κοραής στον 5ο τόμο των «Ατάκτων» του (Παρίσιοι 1835): Υπεύθυνος για την χυδαιοποίηση της λέξεως γαμώ είναι ο Λουκιανός (125 – 180 μ.Χ.) στον διαβόητο για την αισχρότητά του διάλογο «Λούκιος ή Όνος»

    Αυτό που μάς κρύβει ο Κοραής και δέν τόλμησε ποτέ να μάς πεί ο κ. Σαραντάκος στα 11 χρόνια λειτουργίας του Ιστολογίου του, είναι ακόμα πιό σημαντικό: Ο Λουκιανός, στο περίφημο απόσπασμα του «Λούκιου ή Όνου» που γράφει Ιστορία αλλάζοντας την σημασία του «γαμώ» από «νυμφεύομαι, λαμβάνω γυναίκα» σε «συνουσιάζομαι», δεν μιλάει για άνθρωπο, αλλά για γάϊδαρο!.. ΔΗΛΑΔΗ, η πρώτη χρήση του «γαμώ» στην Ελληνική Γλώσσα με τη σημασία «συνουσιάζομαι με γυναίκα» δεν αφορούσε άνθρωπο αλλά γάϊδαρο!..

    Τελειώνοντας το ανεκτιμήτου αξίας αυτό σχόλιο, υπενθυμίζω ότι ο δεύτερος μετά τον Λουκιανό, που χρησιμοποίησε το ρήμα «γαμώ» με την αισχρή σημασία του «συνουσιάζομαι», ήταν ο μισέλλην Πατήρ και Άγιος της Εκκλησίας μας, Κλήμης ο Αλεξανδρεύς (150 – 215) στον περίφημο «Παιδαγωγό» του

  67. νεσσίμ said

    58. και γω ακόμα θυμάμαι την αμηχανία μου όταν η αμερικανίς σύντροφός στη γερμανία, μου είπε ότι ήρθε η πουτς φράου!

  68. Αιμ.Παν. said

    @ 62 «όταν έρχεται ο πιτσαφέρνης»… ΑΨΟΓΟ…!! εμπλουτίζεται η τρισχιλιετής με μια οικογένεια σύνθετων λέξεων, πιτσαφέρνης, πιττογυροφέρνης, κοτοπουλοφέρνης κ.ά.

  69. Γιάννης Ιατρού said

    62: Απ΄την Βιλγαρία έρχεται Χτήνος; 😉😂

  70. dryhammer said

    62,68 δλδ ο Τσιτσιπάς (εκ του μωρουδικού τσιτσί=κρέας + πηγαίνω) είναι ο διανομέας κρεάτων; [για τον χασάπη βεβαίως βεβαίως- για τον πελάτη είναι Τσιτσιφέρνης]

  71. Γιάννης Ιατρού said

    Για το σημερινό, δηλ. την κατά κάποιον τρόπο επανάληψη, αλλά «επαυξημένη και βελτιωμένη» που γράφουν σε επανεκδόσεις βιβλίων 😉, δυό λόγια, μιάς και λόγω απροόπτου δεν αξιώθηκα να πω ούτε καλημέρα σήμερα:

    «Άσπονδοι φίλοι» που προέρχονται από απλή (δηλ. καμία άλλη σχέση) ηχητική συγγένεια με άλλη, ξένη, γλώσσα (όπως το γερμ, ρήμα putzen=καθαρίζω ή το ίταλικό puzza=βρώμα) έχουν γίνει πολλές φορές ο φόβος κι ο τρόμος σε ετυμολογικές «προσπάθειες» (μάλλον ετυμολογικοί βιασμοί είναι…), κι εδώ, στο μπλογκ, συχνά από γνωστά προσώπατα…🙄

    Πολύ χρήσιμες οι παρατηρήσεις και τα σχόλια, ειδικά για τα γνωστά μεταφραστικά λάθη σε αγγλικά/γαλλικά κλπ., αλλά και στα αρχαία κείμενα. Πολύ καλός ο σύνδεσμος στο #44 👍👍👍

    Α, έχουμε και …το οποίον σκουλήκι…

  72. voulagx said

    #68 Και ο Αρταφέρνης, όστις φέρνει την άρτα 🙂

  73. sarant said

    62-68 Βλέπω ότι ο πιτσαφέρνης έχει λήμμα στο slang.gr, δικαίως.

  74. Περιονουσκιας said

    Κι ένα αρχαιότερο αστείο του Ρωμαίου επιγραμματοποιού Μαρτιάλη με βάση τον ομηρικό στίχο «μίστυλλόν τ᾽ ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφ᾽ ὀβελοῖσιν ἔπειραν,»:

    Έγραψε λοιπόν στον γνωστό του, Αιμιλιανό, του οποίου ο μάγειρας λεγόταν Μύστιλλος (είχαν τότε περί πολλού τους Έλληνες σεφ):
    «Si tibi Mystillus coquus Aemiliane vocatur, Dicetur quare non Taratalla mihi.»
    Ήτοι: «Αν τον δικό σου μάγειρα τον λένε Μύστιλλον, Αιμιλιανέ, γιατί να μη λεν τον δικό μου Ταρατάλλα!»

    Hae, hae!

  75. georgeilio said

    Guten Abend
    Bedenkung auf Deutsch gibt es leider nicht. Bedenken müsste man stattdessen wohl sagen. Bedenken heißt tatsächlich sowohl überlegen als auch zweifeln.

    Μετάφραση, όχι πιστή
    Στα γερμανικά πράγματι το ρήμα bedenken σημαίνει και σκέφτομαι, αναλογίζομαι και αμφιβάλλω. Από εκεί βγαίνει το ουσιαστικό das Bedenken (ουσιαστικοποιημένο απαρέμφατο) και όχι, όπως σε πλείστες όσες περιπτώσεις, κάποιο παράγωγο ουσιαστικό με κατάληξη -ung , αντίστοιχη της ολλανδικής (και αγγλικής, βεβαίως) -ing.

  76. Μπουρλότο said

    Μιά άλλη «εσωτερικού χώρου» ψευδόφιλη λέξη στα ελληνικά, που δεν μνημονεύει ο κ. Σαραντάκος για να μήν ενοχληθούν οι χριστιανοί σχολιαστές του Ιστολογίου (Blogotinanai, Theo κλπ.) είναι η λέξη «σταυρός» («σταυρώνω» κλπ.). Μέχρι την Μάχη της Μουλβίας Γέφυρας (28 Οκτωβρίου 312 μ.Χ.) που υποτίθεται ότι είδε (κατά τον απατεώνα βιογράφο του, Ευσέβιο Παμφίλου) το Όραμα με το «Εν τούτω Νίκα» ο Μέγας Κωνσταντίνος, η λέξη «σταυρός» στην Ελληνική Γλώσσα επ’ ουδενί δεν σήμαινε τον σημερινό σταυρό, δηλαδή δύο ξύλα διασταυρούμενα, αλλά τον πάσσαλο, όπως σαφώς επισημαίνει κι ο Μπαμπινιώτης στο Ετυμολογικό του

    Όλοι οι Καινοδιαθηκολόγοι συμφωνούν πως ο Ιησούς Χριστός δεν πέθανε πάνω σε σταυρό, όπως εννοούν σήμερα τον σταυρό οι άνθρωποι, αλλά πάνω σε πάσσαλο. Η λέξη του πρωτότυπου ελληνικού κειμένου «σταυρός» στην Καινή Διαθήκη σημαίνει «όρθιος πάσσαλος ή ξύλο». Το εγκυρώτατο «The Companion Bible» της Οξφόρδης τονίζει: «Η λέξη σταυρός στα ελληνικά δεν σημαίνει ποτέ δύο κομμάτια ξύλο τοποθετημένα σταυρωτά σε οποιαδήποτε γωνία . . . Στην ελληνική γλώσσα της Καινής Διαθήκης δεν υπάρχει τίποτα που να υπονοεί καν δύο κομμάτια ξύλο».

    Σε αρκετές περικοπές, οι συγγραφείς της Καινής Διαθήκης χρησιμοποιούν μια άλλη λέξη αναφερόμενοι στο όργανο με το οποίο θανατώθηκε ο Ιησούς. Πρόκειται για τη λέξη ξύλον. (Πράξεις 5:30· 10:39· 13:29· Γαλάτες 3:13· 1 Πέτρου 2:24) Αυτή η λέξη σημαίνει απλώς ένα κομμάτι ξύλο, ένα ραβδί, ένα ρόπαλο ή ένα δέντρο.

    Ο δε απόστολος Παύλος λέει: «Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα· γέγραπται γάρ· ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου·». (Γαλάτες 3:13) Εδώ ο Παύλος παραθέτει τα εδάφια Δευτερονόμιο 21:22, 23, τα οποία αναφέρονται σαφώς σε πάσσαλο και όχι σε σταυρό.

    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Ό,τι κι αν τολμήσει να πεί τις επόμενες ώρες ο γνωστός διαπρεπής χριστιανός λόγιος, κ. Blogotinanai, δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να πιστοποιεί ότι κατά τα πρώτα 300 χρόνια μετά τον θάνατο του Χριστού, οι Χριστιανοί χρησιμοποιούσαν τον σταυρό στη λατρεία. Δεν είναι περίεργο που δεν έχει βρεθεί ΟΥΤΕ ΕΝΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ στις κατακόμβες;

  77. Αγγελος said

    O BlogOtiNanai θα έχει σίγουρα να πει πολλά σοβαρότερα αν δε βαριέται 🙂 αλλά το περιβόητο «Αλεξάμενος σέβετε θεόν» (το οποίο παρεμπιπτόντως αποδεικνύει ότι το αι προφερόταν σαν ε ήδη τον 3ο αιώνα μ.Χ.) μάλλον παλιότερο από τον Μ. Κωνσταντίνο είναι…
    Η εξήγηση που ξέρω εγώ είναι ότι ο «σταυρός» ήταν μεν ένα όρθιο ξύλο, μόνιμα στημένο σε τόπους εκτελέσεων σαν τον Γολγοθά, αλλά πάνω του στερεωνόταν σε σχήμα Τ ένα άλλο, οριζόντιο ξύλο και εκεί δένονταν ή καρφώνονταν τα χέρια του καταδίκου. Αυτό το οριζόντιο ξύλο υποχρεωνόταν να κουβαλήσει ο κατάδικος, και επειδή ο Χριστός δεν άντεχε, «ηγγάρευσαν Σίμωνα τον Κυρηναίον».

  78. Περιονουσκιας said

    Υπάρχουν και φωτογραφικα δοκουμέντα!

    https://images.app.goo.gl/d1gvcUpeBCggJ6YY8

  79. gbaloglou said

    «την κόρη και τα μάτια σου»

  80. eran said

    Με ταλαιπώρησε μια «ἐπαναφορά» σε ένα άγνωστο του Ανδοκίδη σήμερα, μέχρι να δω στο λεξικό ότι σημαίνει δημόσια ανακοίνωση…

  81. Πέπε said

    80
    Χα! Αυτό κι αν είναι ψευδόφιλο! Προφανώς ο Ανδοκίδης λέει «επί + (ανά + φορά)», ενώ εμείς σήμερα «(επί + ανά) + φορά».

  82. Περιονουσκιας said

    Καλημέρα! Εχουν και τα ισπανικά ηχητικούς ψευδόφιλους και πολύ «γελοίους» μαλιστα:
    criada (κρυάδα) = οικιακή βοηθός
    Pagina (πάχυνα) = σελίδα
    Diaria (διάρροια) = καθημερινή
    Que pidiese (και πηδιέσαι) = να ζητούσα
    κ.ά.

  83. BLOG_OTI_NANAI said

    68: Στο ΜΛΝ (Μέγα Λεξικό του Ντιλίβερι) υπάρχει ο «γυροφέρνης»:

  84. BLOG_OTI_NANAI said

    Υπαρκτά, περσοινδοπαρθο(κ.λπ.) ονόματα:

    Τισσαφέρνης [ο πασίγνωστος]
    Aρταφέρνης
    Γονδοφέρνης
    Δαταφέρνης
    Μεγαφέρνης
    Μοαφέρνης
    Ολοφέρνης
    Οροφέρνης
    Ραδαφέρνης
    Σαϊταφέρνης
    Υνδοφέρνης
    Φραταφέρνης

    «Ψευδο περσοινδοπαρθο(κ.λπ.)» ελληνικές λέξεις (με παλιά γραφή) 🙂

    κουτοφέρνης
    αναφέρνης
    ανδροφέρνης
    καταφέρνης
    συνεφέρνης
    μωροφέρνης
    υποφέρνης
    ξαναφέρνης
    συχνοφέρνης

  85. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Καλημέρα!
    Από τα αγαπημένα μου λεξιλογικά το σημερινό (χθεσινό πλέον)…!

    Ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, κτγμ, έχουν λέξεις που εμφανίστηκαν για ορισμένο χρονικό διάστημα με μια σημασία –που δεν την έχουν πλέον σήμερα- αλλά σε επόμενες περιόδους επανήλθαν στην αρχική τους ή σε κάποια παρεμφερή σημασία, που μ’ αυτήν (αυτές) καταγράφονται στα σύγχρονα λεξικά.

    Μερικές τέτοιες έχει το σχ. 44: παράξενος, απολογία, παρακαθίζω, πρόνοια, αμφότεροι (!)

    Μερικές ακόμη που έχω συναντήσει (και πρόχειρα θυμάμαι…)
    – πολιτική (ελνστ. και μεσν.), πόρνη
    – προϊσταμένη (μεσν.), διευθύντρια πορνείου
    – σωμάτιον (μεσν.), δούλος-υπηρέτης
    – κομπώνω (μεσν.), εξαπατώ-ξεγελώ
    – εγκωμιάζω (μεσν.), υβρίζω-ονειδίζω (!)
    – φλυαρίαι (ελνστ.; και μεσν.), ύβρεις γραπτές
    – διατριβή (19ος αι.), επιστολή-γραπτό κείμενο για δημοσίευση σε εφημερίδα

  86. sarant said

    Kαλημέρα από εδώ, πολύ ωραία σχόλια!

    74 Μπράβο, ωραίο, πρέπει να το έχουμε ξαναπεί

    75 Άρα das Bedenken και όχι die Bedenkung

    82 Πολύ καλά, ίσως να τα βάλουμε όλα σε κάποιο άρθρο.

    84 Που μου θυμίζει το «Ο ποσαπαίρνης» του 19ου αιώνα

    85 Κι αυτά πολύ καλά.

  87. JTF said

    Ανάλογη του θέματος της ομιλίας η διεύθυνση του χώρου. Καλό να γίνονται αυτά.

  88. BLOG_OTI_NANAI said

    77: Ακριβώς αυτό συνέβαινε Άγγελε.
    Είχα ξαναγράψει το 2016 ότι η αλλαγή της σημασίας έγινε με τον ρωμαϊκό σταυρό του μόνιμα στημένου όρθιου ξύλου μαζί με την οριζόντια δοκό το λεγόμενο «πατίμπουλουμ» στο οποίο δενόταν ο καταδικασμένος και τον περιέφεραν προς χλευασμό. Κατόπιν, έτσι δεμένος στο «πατίμπουλουμ» (όπως ο βοσκός κρατά την γκλίτσα) υψωνόταν επάνω στην όρθια δοκό και ο Σταυρός έπαιρνε το σχήμα ΤΑΥ ή και σχήμα – † – ανάλογα που τοποθετούσαν το «πατίμπουλουμ». Στην ελληνική γλώσσα λοιπόν, σταυρός πλέον λεγόταν και ολόκληρο το τελικό σχήμα ΤΑΥ, αλλά και σκέτο το Patibulum ονομαζόταν σταυρός καθώς γνωρίζουμε ότι στην ελληνική δεν υπήρχε άλλη λέξη που να προσδιορίζει το σύνθετο σχήμα.

    Το λεξικό που επικαλείσαι βατμαν θα έπρεπε να γράφει ότι δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που να αποκλείει ότι ο Χριστός σταυρώθηκε σε σχήμα ΤΑΥ. Διότι πλήθος πηγών πριν το 300 μ.Χ. αποδεικνύουν σαφή γνώση ότι σε τέτοιο σχήμα σταυρώθηκε.

    Η λέξη «ξύλο» σε Παλαιά και καινή Διαθήκη σημαίνει αμέτρητα πράγματα, όπως ρόπαλο, το όργανο φυλάκισης, το δέντρο, το ειδωλολατρικό τοτέμ, τους θάμνους της βοσκής, το καράβι και πολλά άλλα.
    Στο Ιω. 21,19 υπάρχει αναφορά σε θάνατο με έκταση των χεριών.

    Και φυσικά οι πηγές πριν το 300 περιγράφουν τον Σταυρό του Ιησού ως ΤΑΥ αλλά και ως φυλακτήριο σύμβολο άρα λατρευτικό (εκτός του Ωριγένη το αναφέρει και ο Τερτυλλιανός), που γινόταν στο μέτωπο και φυσικά ο σταυρός στο ελληνικό κόσμο είχε και τη σημασία του σύνθετου σχήματος ΤΑΥ:

    Τερτυλλιανός:

  89. Αιμ said

    74. Εξαιρετικό ! Άρα ο Μαρτιάλης και ο Αιμιλιανός ήξεραν τον Όμηρο απέξω στο πρωτότυπο όπως εμείς στίχους τραγουδιών πχ και φτιάχναν …ψευδοραμόνια

  90. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @84β. Στὰ ψευδοϊνδοπερσικὰ νὰ προστεθοῦν:

    ὁ γυναικοφέρνης καὶ ὁ τησταφέρνης ἤ τηστακουμπᾶς

    Ὑπάρχει καὶ ἄλλη κατηγορία, κατὰ τὸ Φαρνάβαζος, π.χ.

    ᾿Φερνάβαζος< Ἐφερνάβαζος
    ᾿Περνάβαζος< Ἐπερνάβαζος
    ᾿Σπασάβαζος< Ἐσπασάβαζος
    λεμονάδες, πορτοκαλάδες,σάμαλι, κοκ. 🙂

  91. Μπουρλότο said

    Εκλεκτέ χριστιανέ λόγιε κ. Blogotinanai (88),

    1) Σού αξίζουν πολλά συγχαρητήρια για τα εντυπωσιακά ντοκουμέντα που ανήρτησες στο σχόλιο 88, και τα οποία είναι όντως ικανά να πείσουν τους αδαείς ότι έχεις δίκιο. Ωστόσο (είμαι βέβαιος ότι κι εσύ το γνωρίζεις άριστα) το θέμα είναι λυμένο στο σινάφι των Καινοδιαθηκολόγων: Ουδείς γνωρίζει τί σχήμα είχε ο σταυρός του Χριστού και οι περισσότεροι συμφωνούν ότι επρόκειτο για έναν απλό πάσσαλο, όπως συνέβη με τους 6.000 δούλους που σταύρωσαν οι Ρωμαίοι στην Αππία Οδό μετά την καταστολή της Επαναστάσεως του Σπάρτακου.

    Επειδής είσαι φιλομαθές παλληκάρι, σε καλώ να κατεβάσεις το κορυφαίο σχετικό έργο που έβγαλε πρόπερσι (2018) το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και περιέχει όλα τα τελευταία επιστημονικά ευρήματα για τον Σταυρό του Χριστού μας. Εννοώ, φυσικά, το αριστούργημα του Ildar Garipzanov, «Graphic Signs of Authority in Late Antiquity and the Early Middle Ages 300 – 900» (Oxford 2018). Πήγαινε στη σελίδα 81 και διάβασε ολόκληρο το κεφάλαιο 3 που έχει τίτλο «The Sign of the Cross in Late Antiquity», για να πειστείς ότι μόνο ΜΕΤΑ την Μουλβία Γέφυρα έμαθαν οι Χριστιανοί πως ο Κύριός τους σταυρώθηκε σε Σταυρό όπως τον εννοούμε σήμερα. Μέχρι τότε όλοι (και πρωτίστως ο Παύλος) μιλούσαν για ένα απλό ξύλο, γι’ αυτό – άλλωστε – δεν βρέθηκε ούτε μισός σταυρός στις Κατακόμβες.

    2) Μέχρι να διαβάσεις το κεφάλαιο που σού υπέδειξα, θα προσπαθήσω να σε πείσω μέσω της Ετυμολογίας. Θα γνωρίζεις, ασφαλώς, την θαυμάσια αρχαιοελληνική λέξη «λάσταυρος» που χρησιμοποιείται συχνά στην Παλατινή Ανθολογία και σημαίνει τον ενεργητικό αρσενοκοίτη, δηλαδή τον «κωλομπαρά». Η λέξη είναι σύνθετη απο΄το «λά(α)ς» (= λίθος, πέτρα) και το «σταυρός» (= πάσσαλος). Υποδηλώνει ότι το πέος του «λάσταυρου» είναι σκληρό σαν πέτρα και μεγάλο σαν πάσσαλος. Γράφει στις περίφημες «Εκλογές» του ο αγαπημένος αρχαίος συγγραφέας του κ. Σαραντάκου, Φρύνιχος:

    Τί χρείαν έχομεν άλλων μαρτύρων ότι «σταυρός» στα αρχαία ελληνικά ήταν ο πάσσαλος και ουχί ο σημερινός σταυρός, δηλαδή δύο ξύλα διασταυρούμενα καθέτως;

    3) Παρεμπιπτόντως, μιάς και ανέφερα τον «λάσταυρο», σε ενημερώνω φίλτατε κ. Blogotinanai, ότι υπάρχει ένα φοβερό απόσπασμα των «Δειπνοσοφιστών», όπου ο Αθήναιος περιγράφει τί αληταράδες, κωλομπαράδες και κάθε λογής καθάρματα είχε μαζέψει στην αυλή του ο Φίλιππος, ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το αναρτώ σε παγκόσμια αποκλειστικότητα για να το μάθουν όλοι, διότι αποκρύπτεται σε όλες τις βαθμίδες της εν Ελλάδι Σχολικής Εκπαιδεύσεως…

    «ΔΕΙΠΝΟΣΟΦΙΣΤΕΣ», Book 4, Chapter 62 (4.62): «…Περὶ δὲ τῆς ἀσωτίας καὶ τοῦ βίου Φιλίππου καὶ τῶν ἑταίρων αὐτοῦ ἐν τῇ μθʹ τῶν ἱστοριῶν ὁ Θεόπομπος τάδε γράφει (ib. 320)· ‘Φίλιππος ἐπεὶ ἐγκρατὴς πολλῶν ἐγένετο χρημάτων οὐκ ἀνάλωσεν αὐτὰ ταχέως, ἀλλ ἐξέβαλε καὶ ἔρριψε, πάντων ἀνθρώπων κάκιστος ὢν οἰκονόμος οὐ μόνον αὐτός, ἀλλὰ καὶ οἱ περὶ αὐτόν· ἁπλῶς γὰρ οὐδεὶς αὐτῶν ἠπίστατο ζῆν ὀρθῶς οὐδὲ σωφρόνως οἰκεῖν οἰκίαν. τοῦ δ’ αὐτὸς αἴτιος ἦν ἄπληστος καὶ πολυτελὴς ὤν, προχείρως ἅπαντα ποιῶν καὶ κτώμενος καὶ διδούς. στρατιώτης γὰρ ὢν λογίζεσθαι τὰ προσιόντα καὶ τἀναλισκόμενα δι’ ἀσχολίαν οὐκ ἠδύνατο. ἔπειτα δ’ οἱ ἑταῖροι αὐτοῦ ἐκ πολλῶν τόπων ἦσαν συνερρυηκότες· οἳ μὲν γὰρ ἐξ αὐτῆς τῆς χώρας, οἳ δὲ ἐκ Θετταλίας, οἳ δὲ ἐκ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, οὐκ ἀριστίνδην ἐξειλεγμένοι, ἀλλ’ εἴ τις ἦν ἐν τοῖς Ἕλλησιν ἢ τοῖς βαρβάροις ΛΑΣΤΑΥΡΟΣ ἢ βδελυρὸς ἢ θρασὺς τὸν τρόπον, οὗτοι σχεδὸν ἅπαντες εἰς Μακεδονίαν ἀθροισθέντες ἑταῖροι Φιλίππου προσηγορεύοντο. εἰ δὲ καὶ μὴ τοιοῦτός τις ὢν ἐληλύθει, ὑπὸ τοῦ βίου καὶ τῆς διαίτης τῆς Μακεδονικῆς ταχέως ἐκείνοις ὅμοιος ἐγίνετο. τὰ μὲν γὰρ οἱ πόλεμοι καὶ αἱ στρατεῖαι, τὰ δὲ καὶ αἱ πολυτέλειαι θρασεῖς αὐτοὺς εἶναι προετρέποντο καὶ ζῆν μὴ κοσμίως, ἀλλ’ ἀσώτως καὶ τοῖς λῃσταῖς παραπλησίως.’»

  92. BLOG_OTI_NANAI said

    91: Σήμερα γνωρίζουμε όλη την εξέλιξη του σχήματος του Σταυρού και από την βιβλική, και από την ελληνική και από τη λατινική γραμματεία. Οι Χριστιανοί όχι μόνο πολύ πριν το 300 μ.Χ., αλλά και πολύ πριν το 200 μ.Χ. γνώριζαν ως σχήμα του Σταυρού του Χριστού όχι τον πάσσαλο αλλά το σχήμα ΤΑΥ. Και φυσικά το τιμούσαν. Άλλο παράδειγμα ο Ιουστίνoς για τον οποίο ο όρθιoς άνθρωπoς με τα χέρια σε έκταση σχηματίζει τον Σταυρό, αλλά και το ίδιο του το πρόσωπο, με το οριζόντιο μέτωπο και την κάθετη μύτη, πάλι στο ίδιο σχήμα παραπέμπει:

  93. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    91, κ. Μπουρλότε
    «Η λέξη είναι σύνθετη απο΄το «λά(α)ς» (= λίθος, πέτρα) και το «σταυρός» (= πάσσαλος)…

    Μήπως να ψάξετε καλύτερα-πληρέστερα; Παίζει και ο «ταύρος», με προφανή συσχέτιση…

  94. Dimitra Dimi said

    8 Η πρώτη εκδοχή είναι τέλεια ,μεταφέρει ακριβώς το λογοπαίγνιο στην Ν.ελληνικη.

  95. Dimitra Dimi said

    Η αλήθεια είναι ότι το..χαλάσεις την κόρη ,τώρα που το ξανασκέφτομαι ,δεν γίνεται ευκολα αντιληπτό από τους νέους αναγνώστες .Εγω ακουστά την έχω με το νόημα ..ξεπαρθενευω ,και επαναστατησα αμέσως .Σκεφτειτε αν οι 50 κάτω καταλαβαίνουν το ..χαλάω ,καταστρέφω ένα κορίτσι .Οποτε μήπως είναι αυτό που λένε ,αμετάφραστο λογοπαίγνιο?

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: