Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Υπουργοί και υπηρέτες

Posted by sarant στο 26 Φεβρουαρίου, 2020


Τις προάλλες, στο άρθρο για τους άσπονδους φίλους, είχα γράψει ότι «ο υπουργός αντικατέστησε τον μινίστρο, παρ’ όλο που ο αρχαίος υπουργός δεν ήταν εξέχουσα προσωπικότητα αλλά πολύ πιο ταπεινός, υπηρέτης».

Ο φίλος μας ο Πέπε απάντησε ότι η αρχαία σημασία δεν σταμάτησε εντελώς να λέγεται, αφού υπάρχει σε δημοτικά τραγούδια, που ακόμα ακούγονται, όπως ας πούμε σε δωδεκανησιακές παραλλαγές του γιοφυριού της Άρτας, όπου ακούμε «Σαρανταδυό καλοί πουργοί κι εξήντα μαθητάδες».

Δίκιο έχει βέβαια ο φίλος μας, οπότε το σημερινό αρθράκι εξετάζει αυτή την ετυμολογική συγγένεια υπουργού και υπηρέτη, καθώς και μερικά ανάλογα παραδείγματα από άλλες γλώσσες.

Λέξη σχεδόν ξεχασμένη ο πουργός, είναι ο βοηθός του χτίστη, ο πηλοφόρος που κουβαλάει λάσπη ή πέτρες. Ο πουργός προέχεται από τον υπουργό· όχι τον σημερινό, τον μεγάλο και τρανό, που έχει δέκα παρατρεχάμενους να τον υπηρετούν, παρά τον αρχαίο, τον ταπεινό. Στην αρχαιότητα, υπουργός (από υπό + έργον) ήταν ο υπηρέτης, ο βοηθός.

«Πουργώ» ή «πουργεύω» σημαίνει «βοηθώ τον χτίστη, μεταφέροντας τα υλικά και φτιάχνοντας τον ασβέστη». Τη λέξη, που ακουγόταν στην Κρήτη, τα νησιά και στην Κύπρο δεν την έχουν τα καινούργια λεξικά, αν και ο Δημητράκος την καταγράφει.

Στον Πατούχα του Κονδυλάκη, ο Σαϊτονικολής αναθέτει στον ακοινώνητο γιο του να «πουργεύει», να βοηθεί δηλαδή τους κτίστας, παρασκευάζων την λάσπην και τον ασβέστην. Και στο Νούμερο 31328 του Βενέζη ο αφηγητής, αιχμάλωτος, επιδιώκει να πάει για πουργός μήπως και βρει καλύτερη τροφή.

Όταν με την επανάσταση του 1821 σχηματίστηκε η Προσωρινή Διοίκησις της Ελλάδος, δεν είχε υπουργούς αλλά μινίστρους και δεν είχαμε υπουργεία αλλά Μινιστέρια. Για παράδειγμα, ο Κωλέττης ήταν Μινίστρος Εσωτερικών. Όταν έπαψε το ντουφεκίδι, βρήκαν οι λόγιοι καιρό να «καθαρίσουν» τη γλώσσα από τα ξένα δάνεια, κι έτσι ανάστησαν την παλιά λέξη «υπουργός» -και επειδή επρόκειτο για θεσμική λέξη ο καθαρισμός έπιασε.

Το ενδιαφέρον είναι ότι και το αγγλικό minister, το αντίστοιχο του δικού μας υπουργού, έχει παρόμοια ετυμολογική προέλευση, αφού ανάγεται στη λατινική λέξη minister, που θα πει «κατώτερος, υπηρέτης», λέξη που προέρχεται από το minus, minor «ελάσσων».

Mε τον χριστιανισμό, η λατινική λέξη εφαρμόστηκε επίσης για τους βοηθούς των ιερέων, τους διάκους. Στις νεότερες γλώσσες, βρίσκουμε τις αντίστοιχες λέξεις να χρησιμοποιούνται γενικά για τους υπηρέτες του Θεού, δηλαδή τους ιερωμένους, ενώ ένα ενδιαφέρον παρακλάδι είναι το αγγλ. minstrel, που πήρε την έννοια του μουσικού.

Μετά τον 12ο αιώνα αρχίζει να εμφανίζεται στα γαλλικά και μετά στα αγγλικά η πολιτική σημασία, αφού ο ministre/minister βρίσκεται στην υπηρεσία του μονάρχη. Μέσω των ιταλικών έρχεται και στη γλώσσα μας ο μινίστρος, που όπως είπαμε δεν επιβίωσε και εκτοπίστηκε από τον υπουργό.

Να πούμε επίσης ότι από την ίδια ρίζα έχουμε και μιαν άλλη λέξη στη γλώσσα μας, πολύ όμοια με τον μινίστρο αλλά και αρκετά διαφορετική στη σημασία -είναι η μανέστρα, το ζυμαρικό.

Η μανέστρα αποτελεί δάνειο από το βενετικό manestra, από το ρήμα manestrar, που αντιστοιχεί στο ιταλ. minestrare και σημαίνουν «σερβίρω», είναι δηλαδή κάτι που σερβίρεται. Το ιταλικό ρήμα ανάγεται στο λατινικό ministrare, «υπηρετώ» και ειδικότερα «σερβίρω».

Ένα ακόμα ζευγάρι αξιωματούχου που είναι ετυμολογικά συγγενής με παρακατιανόν βρίσκουμε σε μιαν άλλη γλώσσα, τα αραβικά, σε λέξεις που έχουν περάσει και στη γλώσσα μας.

Ο χαλίφης είναι ο πανίσχυρος μονάρχης ενός μουσουλμανικού κράτους, ο κάλφας ένας ταπεινός μάστορας, ετυμολογικά όμως είναι ξαδέρφια.

Ο χαλίφης, μέσω τουρκικών, ανάγεται στο αραβικό khalifah, που θα πει «διάδοχος, ακόλουθος». Διάδοχος τίνος; Αρχικά του Μωάμεθ, αφού ο τίτλος του χαλίφη πρώτη φορά δόθηκε στον Αμπου Μπακρ, που ανέλαβε ηγέτης των πιστών ως διάδοχος του Μωάμεθ μετά τον θάνατό του. Η λέξη μπήκε πρώτη φορά στα ελληνικά ως χαλιφάς τον 8ο αιώνα και τη βρίσκουμε επίσης στον Σκυλίτση, τον Ζωναρά και σε άλλους ιστορικούς από τον 11ο αι. και μετά (εἰς ὦτα πίπτει τὸ πρᾶγμα τῷ χαλιφᾷ, ὃς παρ’ αὐτοῖς ἐν ἰσοθέῳ τιμᾶται τιμῇ, Σκυλίτσης).

Ο κάλφας πάλι προέρχεται από τα τουρκικά (kalfa), αλλά και αυτή η λέξη ανάγεται στο αραβικό χαλιφά, αφού στο σύστημα των συντεχνιών ο kalfa ως μαθητευόμενος ακολουθούσε και διαδεχόταν τον μάστορά του.

Κανονικά, η ιεραρχία της συντεχνίας είναι: μάστορας – κάλφας – τσιράκι. Επειδή λοιπόν ο κάλφας έχει θέση ενδιάμεση, θα τον δούμε άλλοτε να είναι παραγιός, μαθητευόμενος και άλλοτε να έχει παραγιό, μαθητευόμενο. Σε κάθε περίπτωση όμως η θέση του απέχει έτη φωτός από τον χαλίφη.

Και θα κλείσω με ένα τέταρτο ζευγάρι, με λέξεις όμως που δεν έχουν περάσει στη γλώσσα μας, από τη στρατιωτική τώρα ιεραρχία.

Ο ανώτερος βαθμός της στρατιωτικής ιεραρχίας, που μόνο σε συνθήκες πολέμου νομίζω πως απονέμεται, είναι ο στρατάρχης -marshal στα αγγλικά.

Η αγγλική λέξη προέρχεται από το παλαιογαλλικό mareschal (σήμερα «maréchal«), που σήμαινε αρχικά τον αξιωματικό τον υπεύθυνο για τους στάβλους, τον βασιλικό σταβλάρχη ας πούμε, και που ανάγεται σε ένα λατινοφραγκικό mariscalcus.

Από την ίδια ρίζα και το ιταλικό maniscalco, που κατά καιρούς σήμαινε διάφορα αξιώματα, αλλά τελικά έφτασε να σημαίνει τον πεταλωτή ή τον ιππίατρο στους παλιούς στρατούς που περιλάμβαναν απαραιτήτως και άλογα. Στον Κουρέα της Σεβίλλης του Ροσίνι ο κόμης μασκαρεύεται στρατιωτικός για να μπορέσει να μπει στο σπίτι του δόκτορα Μπάρτολο και δηλώνει συνάδελφος του γιατρού διότι, όπως λέει με καμάρι Il maniscalco io son del reggimento, είμαι ο παϊτέρης του συντάγματος -διότι κι ο παϊτέρης από τον ιππίατρο προέρχεται ετυμολογικά.

Ανάλογη εξέλιξη, από το αξίωμα του σταβλάρχη σε ανώτερα πολιτικά αξιώματα είχαμε γνωρίσει και σε ένα παλιότερο άρθρο για τον κοντόσταβλο.

Κι έτσι κλείσαμε τη σειρά των λέξεων που εξελίχθηκαν «από τα χαμηλά στα ψηλά», από υπηρέτες σε αξιωματούχους.

Να το θυμούνται άραγε οι υπουργοί και οι μινίστροι σήμερα, πως δουλειά τους είναι να υπηρετούν;

 

 

113 Σχόλια to “Υπουργοί και υπηρέτες”

  1. leonicos said

    ένα ενδιαφέρον παρακλάδι είναι το αγγλ. minstrel, που πήρε την έννοια του μουσικού

    δεν θέλει πολλή φαντασία για να αντιληφθεις τη σχέση

  2. leonicos said

    Και δυστυχώς, ενώ το είχα προγραμματίσει, σήμερα δεν θα σε δω.

    Δεν ξέρω αν θα σε προλάβω την επόμενη εβδομάδα προς το τέλος

  3. Νέο Kid said

    Ωραίο αυτό με τον Καλίφα και τον Κάλφα! Μήπως κι ο εμίρης συνδέεται τελικά ετυμολογικά με τον κακομοίρη; 🤪

  4. leonicos said

    Πρεπει να πάω σε μια συνάντηση που έχει σχέση με το ταξίδι μου, αλλά δεν μπορώ να την πω από εδώ.

    όχι επειδή δεν θέλω να την μάθουν οι υπόλοιποι εδώ, αλλά επειδή δεν είναι ανακινώσιμη δια του τύπου

  5. leonicos said

    ανακοινώσιμη εννοώ

  6. Κουνελόγατος said

    Καλημέρα.

  7. leonicos said

    κάλφας ένας ταπεινός μάστορας

    καλφας, στα δικά μου ελληνικά, δεν είναι ταπεινός μάστορας, αλλά ο μάστορας που έχει μαθητευόμενους.

    Στην αρχαιότητα, εννοώ το 1974 που ήμουν αγρατικος γιατρός στην Αρτοτίνα, τότε κεφαλοχώρι 560 κατοίκων και τώρα απομεινάρι
    στην Άμφισσα υπήρχε κουδουνάδικο που φτιάχνανε κ’δούνια για τα πράτα.
    Εκεί τ παιδιά (60 χρονώ να πούμε) παίρνανε το πέταλο (σκέτο κομματι χαλκωμα) και άρχιζαν να το διαμρφώνουν. όταν το ‘έφτιαχναν’ το έδιναν στον κάλφα ‘να το δει’. Εκείνος το χτύπαγε ελαφρά με ένα σφυράκι κι έλεγε ή ‘καλό’ ή ‘θέλει κι άλλο’ ή το έπαιρνε και το αποτελείωνε με τη διαδικασία
    σφυριά και ντιν
    το χτύπαγε με το σφυρίκαι το άκουγε με το ειδικό σφυρ΄κι

    μέχρι που το έκανε Τέλειο

  8. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Καλημέρα.

  9. Καλημέρα

    Μου θύμισες τον maréchal ferrant που μαθαίναμε στο σχολείο

  10. Αγγελος said

    Maréchal-ferrant λέγεται και σήμερα στα γαλλικά ο πεταλωτής.
    Maréchaussée ήταν ένα είδος έφιππος χωροφυλακής. Η λέξη είναι απαρχαιωμένη στα γαλλικά, αλλά Konîklijke Maréchaussée λέγεται και σήμερα η Βασιλική Χωροφυλακή στην Ολλανδία.

  11. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    10
    ιππάνθρωποι.

  12. Αγγελος said

    Maréchal, nous voilà!

  13. Mintrel boy του Dylan από το Self Portrait στα καταλανικά !!

  14. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Δύο συνειρμοί, κι οι δύο από την αμπερντηνιώτικη εμπειρία μου
    Ο πρώτος, το Marishal College, το ένα από τα δύο κολλέγια που αποτέλεσαν αργότερα το University of Aberdeen. Επιβλητικό κτίριο, το δεύτερο σε μέγεθος γρανιτένιο κτίριο του κόσμου. Ονοματίστηκε έτσι από έναν Earl (κόμη;) Marishal (ή Marascallus Scotie) που το έκτισε. Βλέπω στη βίκη πως ο τίτλος ήταν ήδη πολύ σημαντικός από τότε (14ο αι.). Τότε έκανε κάποια βασικά μαθήματα η Ιατρική εκεί, κι εγώ ως φοιτητής ένα μάθημα ανατομίας στο εργαστήριο ανατομίας του πανεπιστημίου. Τώρα έχει παραχωρηθεί μερικά στο Δήμο για δικοικητικές υπηρεσίες και το πανεπιστήμιο χρησιμοποιεί κάποια τμήματά του για τελετές και μουσείο.

    Ο δεύτερος, ένα μαγαζί ονόματι The Ministry of Sin», κλαμπ που άνοιξε τότε, το ’92 στη θέση ενός παλιού ναού, και πλέον έχει κλείσει απ’ ότι βλέπω.

  15. ΓιώργοςΜ said

    Να εξομολογηθώ επίσης πως μέχρι τώρα θεωρούσα πως το marshal κάτι είχε να κάνει με τον Άρη (martial), μιας και αφορά στρατιωτικά συμφραζόμενα και ακούγεται το ίδιο.

  16. Corto said

    Καλημέρα!
    Ας αναφερθεί και ο Πωλ Μενεστρέλ, ο στιχουργός…
    (που εκτός των άλλων έγραψε τους ελληνικούς στίχους για τους «τρεις καμπαλέρος», το τραγούδι που την έσπαγε στον Δημήτρη Ψαθά…)

    https://fr.wikipedia.org/wiki/M%C3%A9nestrel

  17. Jago said

    Ο Μαρεσάλ είναι και συνηθισμένο όνομα στις γαλλόφωνες χώρες. Όπως η Μαριόν Μαρεσάλ, η ανιψιά της Μαρί Λεπέν αλλά και ο Μαρεσάλ στη Μεγάλη Χίμαιρα του Ζαν Ρενουάρ που τον υποδύθηκε ο Ζαν Γκαμπέν.

  18. Παρέα με τον ελλάσσονα minister πάει και ο μείζων magister (και magistratus, magistrate) – μάγιστρος των ιπποτών αλλά και, πιο απλά, δικαστικός – μα και ξάδελφος των διαφόρων μάστερ.

  19. (ελάσσονα γαμώτο, αμάν αυτά τα διπλά σύμφωνα)

  20. Χρηστάρας said

    Είναι ένα καλό της ηλικίας μου -αυτή, της σοφής έκτης δεκαετίας- που μπορώ να έχω αναμνήσεις από το αλμπάνικο του παππού μου, ο οποίος ήταν και κείνος κατασκευαστής καρφιών ή ναλ-μπαντ-ης ή αλμπάνης ή πεταλωτής ή εμπειρικός και αυτομορφωμένος κτηνίατρος. Δεν ήταν μόνο η τέχνη της μορφοποίησης του πετάλου και του παράξενου καρφιού με την κόλουρη πυραμιδοειδή κεφαλή (που θα ταίριαζε στην αντίστοιχη πεταλική οπή), αλλά και η τεχνική του καρφώματος στο κεράτινο μέρος της οπλής, που δεν θα προκαλούσε πληγές και βλάβες. Εξονυχισμός και λιμάρισμα αποτελούν σημαντικές διαδικασίες για το σωστό βάδισμα και την υγεία αλόγων, μουλαριών και γαϊδουριών.

  21. Avonidas said

    Καλημερα.

    Κι έτσι κλείσαμε τη σειρά των λέξεων που εξελίχθηκαν «από τα χαμηλά στα ψηλά», από υπηρέτες σε αξιωματούχους.

    Μισό! Για τους μάστορες και τους μάστερες είπαμε;

    Παρέα με τον ελλάσσονα minister πάει και ο μείζων magister (και magistratus, magistrate) – μάγιστρος των ιπποτών

    «Με λένε μάγιστρο, ακόμα δόκτορα», λεει ο Φάουστ του Γκαίτε (στη μετάφραση του Μάρκαρη)

  22. Σχετικά με τον πεταλωτή και το ελληνικό δαιμόνιο συμβαίνουν τα εξής :

    τα άλογα κούρσας τρέχουν καλύτερα με ελαφρά αλουμινένια πέταλα από τα βαριά σιδερένια αλλά τα αλουμίνια και ακριβά είναι και χαλάνε γρήγορα οπότε τα φοράνε συνήθως τα άλογα που θεωρητικά μπορούν να κερδίσουν την κούρσα. Σε όλον (σχεδόν) τον κόσμο ο ιππόδρομος πληροφορεί το κοινό του για το τι είδος πέταλα φοράει κάθε άλογο, εδώ όμως όχι, οπότε το κενό συμπληρώνει το petala.gr το οποίο δίνει τις αντίστοιχες πληροφορίες λίγο πριν την διεξαγωγή της κούρσας σε όσους πληρώνουν συνδρομή γι αυτό !!

  23. Georgios Bartzoudis said

    «παρασκευάζων την λάσπην και τον ασβέστην»
    # Το χάρτς(ι) που λέμε Μακεδονιστί (και όχι μόνο) [το καθαρευουστί λεγόμενον ασβεστοκονίαμα ή και σιμεντασβεστοκονίαμα]

  24. Avonidas said

    Ο χαλίφης είναι ο πανίσχυρος μονάρχης ενός μουσουλμανικού κράτους, ο κάλφας ένας ταπεινός μάστορας

    Το αντίστοιχο, πάντως, του πρωθυπουργού στον αραβικό κόσμο είναι ο βεζίρης. Και ο χαλίφης και ο βεζίρης σαν λέξεις μας είναι πολύ γνωστές, θαρρώ κυρίως χάρη στον Ιζνογκούντ (εντάξει, τον βεζίρη τον ακούγαμε κι απ’ τον Καραγκιόζη) που θέλει «να γίνει χαλίφης στη θέση του χαλίφη» 🙂

    Εξαιτίας του Ιζνογκούντ επίσης, ο βεζίρης έχει πάρει κακή φήμη· ωστόσο, υπήρξαν ικανότατοι βεζίρηδες ανά την ιστορία, όπως ο Τζαφάρ αλ-Μπαρμακί, ο βεζίρης του Χαρούν αλ-Ρασίντ (άλλος δυσφημισμένος αυτός, από την Ντίσνεϋ). Kι η Σεχραζάντ από τις χίλιες και μια νύχτες βεζιροπούλα ήταν. Μάλιστα, οι Άραβες χαλίφες συχνά επέλεγαν τους βεζίρηδες μέσα από τους τοπικούς πληθυσμούς (και τους διοικητές γενικότερα, όπως έκαναν κι οι Οθωμανοί, οι Μογγόλοι πριν από αυτούς και οι Πέρσες ακόμη παλιότερα).

  25. Αναστό said

    Άρα και το «αβάντι μανέστρο» του Καραγκιόζη αποκτά αλλούτερη έννοια, αφού, εξετάζοντας ετυμολογικά τη μανέστρα, ακούγεται να έχει «αντώνυμη» χροιά με αυτή του μαέστρου.

  26. 21 Κι ο μάστορας φαντάζομαι είναι απ’ την οικογένεια του μάγιστρου

  27. Περιονουσκιας said

    Απ’ αφορμής του σχολίου 13, βρίσκω ότι θα ήταν ενδιαφέρον ένα άρθρο για τη σχέση του ζογκλέρ με τους μινιστρέλους και τους μεσαιωνικούς τροβαδούρους και αοιδούς, ο οποίος ζογκλέρ έχει μάλιστα ετυμολογική σχέση με τον τίτλο ταινίας που ακούστηκε πολύ φέτος

  28. ΓΤ said

    (Τιμής ένεκεν παραχώρηση τάφου στο Α’ Νεκροταφείο για τον Βουτσά) Τράτζικ…

  29. ΑΡΗΣ said

    α. 24. Βεζίρη λέγαμε και το παιχνίδι με το κότσι από πρόβατο και το δερμάτινο λουρί…

    β. Στην δεκαετία του ’50, κάλφα λέγαμε τον βοηθός του κουρέα-ιδιοκτήτη, που κούρευε και εκείνος στην διπλανή πολυθρόνα, έχοντας την δική του πελατεία, συνήθως τους πιο νέους.

    γ. Έχουμε και τα Marshal Islands.

  30. Νέο Kid said

    Μια κυπριακή εισφορά στη συζήτηση. Μάστρος (όχι μάστορας) στα κυπριακά είναι το αφεντικό. Και η θηλυκιά αφεντικίνα ¨ μαστόρισσα¨

  31. Βασίλης Φίλιππας said

    Καλησπέρα! Στο ιδίωμα της Λευκάδας η λ. ύπουργο (το): εργαλείο τέχνης (μαραγκού, βυτιοποιού κ.λπ.). Στον πληθ.: «ύπ(ου)ργα»: α) τα απαραίτητα εργαλεία, το σύνολο των εργαλείων για τη σπορά και το όργωμα, β) τα ανδρικά γεννητικά όργανα. Είχαμε και τις φρ. «άφησέ μου το ύπουργό μου» : άφησέ με να κάνω τη δουλειά μου, «για δες ύπουργο!»: υποκείμενο! Είχαμε και το ρ. «πουργεύω», «ποργεύω» και πουργ(ι)εύω: περιθάλπω, περιποιούμαι». Το «πουργάρω» βέβαια άλλη λέξη με ετυμολογία από το βεν. purgar, κενώνω την κοιλιά μου με λήψη καθαρτικού όπως και οι λέξεις «πούργα», «πουργαμέντο» και «πουργάντε» με ιταλοβενετικές κι αυτές ρίζες… Σε έγγραφα της βενετοκρατίας συναντούμε τη λέξη «μινίστρος» ως δημόσιος υπάλληλος και από το 1802 και ύστερε ως υπουργός με συνώνυμη τη λ. «μινιστέρος».

  32. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα και τα δεύτερα σχόλια. Είχα πάει για κάτι δουλειές πολλά πρωί.

    22 Ώστε petala.gr!

  33. Γιάννης Ιατρού said

    32: Δεν πιστεύω να πήγες εκτός λεκανοπεδίου, ε; Καθότι Στη Θεσσαλονίκη το πρώτο κρούσμα κορωνοϊού…

    Καλά ρε παιδιά, όλοι τρέλα έχουν και πήγαν κι άδειαζαν τον Βασιλόπουλο προ ολίγου που πέρασα απ΄εκεί; 10-10 πέρνανε τις συσκευασίες με τα ξερά φασόλια… ΤΡΕΛΑ 😡🙄

    Πάω να διαβάσω το σημερινό και σόρρυ για τα άσχετο του σχολίου, αλλά η επικαιρότητα με συνεπήρε 🙂

  34. B. said

    Στην Ικαρία υπήρχε για τον (παλιό) υπουργό η λέξη πουργέζης, που επιβιώνει ως επίθετο.

  35. Γιάννης Ιατρού said

    α, κι αυτό: 😂

  36. sarant said

    33 Ειμεθα ψύχραιμοι!

  37. sarant said

    34 Ξέρεις, το πουργέζης μάλλον πρέπει να συνδέεται με το borghese.

  38. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ ᾿μένα.

    Μιὰ μικρὴ διόρθωση, Νικοκύρη. Ὁ στρατάρχης στὰ ἀγγλικὰ εἶναι Field marshal.

    Στὸ παλιὸ Φάρ Οὐέστ (σίκ, ἔτσι τὸ μάθαμε ἀπὸ τὰ σχετικὰ ἀναγνώσματα στὰ μικράτα μας) ὑπῆρχε ὁ U.S. Marshal, ἀστυνομικὸς μὲ ἁρμοδιότητα σὲ ὁμοσπονδιακὰ ἀδικήματα καὶ ὁ σερίφης μὲ ἁρμοδιότητα σὲ ἐπίπεδο κομητείας (county). Σὲ ἐπίπεδο πόλης ἁρμόδιος ἦταν ὁ town marshal.
    (ἐδῶ)

  39. Γιάννης Ιατρού said

    πιθανόν, εδώ:

    απ΄ τον Κριαρά, εδώ

  40. Γιάννης Ιατρού said

    38: και στα Γερμανικά έτσι, Feldmarschall Erwin Rommel

  41. ΣΠ said

    Ένα απόσπασμα από την θαυμάσια αγγλική σειρά Yes minister/prime-minister, επίκαιρο λόγω Μπρέξιτ.

  42. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @41. Πολὺ καλό, Σταῦρο. 🙂

  43. William T. Riker said

    Στα βυζαντινά χρόνια o υπουργός/υπούργισσα δήλωνε και το βοηθητικό προσωπικό του νοσοκομείου, λ.χ. στο τυπικό της Μονής Παντοκράτορος στην Κωνσταντινούπολη οριζόταν:
    «Ἐπεὶ δὲ πέντε ὄρδινοι ταῖς τοιαύταις πεντήκοντα κλίναις ἀφωρίσθησαν, ἐκδουλεύσουσιν ἑκάστῳ ὀρδίνῳ ἰατροὶ δύο, ὑπουργοὶ ἔμβαθμοι τρεῖς καὶ περισσοὶ ὑπουργοὶ δύο καὶ ὑπηρέται δύο. Ἀπὸ μέντοι τῶν ὑπουργῶν ἑκάστῃ ἑσπέρᾳ παραμενοΰσι τοῖς νοσοῦσιν ὑπουργοὶ τέσσαρες καὶ ὑπούργισσα μία, ἤγουν εἰς ἕκαστον ὄρδινον εἷς, οἳ καὶ ἐξκουβίτορες καλοῦνται. Τῶ δὲ τῶν γυναικῶν ὀρδίνῳ ἰατροὶ μὲν ἔσονται δύο, παρακολουθήσει δὲ καὶ ἰάτραινα μία καὶ ὑπούργισσαι ἔμβαθμοι τέσσαρες καὶ περισσαὶ δύο καὶ ὑπηρέτριαι δύο».

    Μαΐστωρ ήταν ο διδάσκαλος, π.χ. μαΐστωρ τῶν ῥητόρων, μαΐστωρ τῶν φιλοσόφων (το 12ο αιώνα το πόστο κατείχε ο Μανουήλ Σαραντηνός που ανέφερε ο Blog σε παλιότερο άρθρο).

    Κι εδώ ένα χαριτωμένο επίγραμμα που βρήκα σήμερα σε χειρόγραφο, όπου συνδυάζονται η υπουργία με τον Χαραλάμπη!

    Πρὸς τὸν συγγράψαντα τήνδε τὴν φελάδα (sic)
    Ἱεροθύτης Χαραλάμπης ὑπάρχων
    τῆ χαρᾶ λάμπει τῆς αὐτοῦ ὑπουργίας.

  44. BLOG_OTI_NANAI said

    «μάστορας – κάλφας – τσιράκι»

    Υποτίθεται είχαν και τον «Πρωτομάστορα»:

  45. B. said

    37, 39: πάντως στα καθ’ ημάς σημαίνει ακριβώς το βοηθό του μάστορα.

    (το συζητάμε πάντως, λόγω ιταλικών (γενοβέζικων μάλλον) επιρροών στη ντοπιολαλιά).

  46. BLOG_OTI_NANAI said

    Παροιμίες

    (μάλλον σαν το, «μ’ όποιον δάσκαλο καθίσεις…»)

    Άλλες:

  47. BLOG_OTI_NANAI said

    Έβαλα δύο φορές το ίδιο…

    Διόρθωση:

    (μάλλον σαν το, «μ’ όποιον δάσκαλο καθίσεις…»)

  48. https://i.postimg.cc/L8f32P5D/0-02-05-6f8ab237a2834849bf3733881e1fec6de1d49e79e1e086a1940550ba.jpg

  49. 48 Στη Γερμανία σήμερα!

  50. Γιάννης Ιατρού said

    45: Β.
    αυτό το «καθ’ ημάς» πάει στα «καριώτικα» ή που; Μ’ εσένα δεν είναι κανείς σίγουρος 🙂

  51. Μου ήρθε τώρα ότι κανείς δεν μνημόνευσε την εναρκτήρια παράγραφο του Κομμουνιστικού Μανιφέστου (…πατρίκιοι και πληβείοι, μάστορες και κάλφες…)

  52. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Γειά σου γιατρέμ, όλα καλά?

    Από το 39 σου: …και των κουμμουνιών ήτον πουρζέζης…

    Επειδή ο Κριαράς μας αφήνει με την αγωνία, τελικά τι έγινε? Τον κάνανε τα κουμμούνια επαναστατική πρωτοπορία τον αστούλη ή έκανε αυτός τα κουμμούνια ρεφορμιστές? 🙂

  53. Γιάννης Ιατρού said

    48: Γιάννη, ανταποδίδω… Έχουμε κι εμείς ανταποκριτές εκεί, με γούστο 🙂 🙂

  54. Γιάννης Ιατρού said

  55. Γιάννης Ιατρού said

    48: ΥΓ: η φωτό στο 48 είναι από Αυστρία 😋

  56. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    και στον Ερωτόκριτο, «πουργά» .

    Mα συγκερνά τους πόνους του, λογιάζοντας με γνώση,
    εις τά’διαξεν η Aρετή μ’ εμπιστοσύνη τόση,
    Και πως πουργά για λόγου του τόσους καημούς και πάθη,
    κ’ εμπήκε σ’ έτοιο πέλαγος, και πάλι δεν εχάθη.
    Δ 813

    …………………
    Προυγεύει, το έλεγε ο πατέρας μου (για οικοδομικές δουλειές) πχ για κάποιο χτίσιμο, αφηγούνταν ότι έχτιζε ο τάδε και του προύγευε ο τάδε. Το εκλάμβανα ότι έκανε κουμάντο , επιστασία, αυτός που προύγευε, αλλά μάλλον βοηθούσε καταλαβαίνω τώρα.

  57. ΓΤ said

    Ωραία που φυσά στο μπλογκ αυτό το διήμερο των λέξεων ο μπάτης: Από τις Μέρες Α’ στις Μέρες Κάλφα

  58. spiridione said

    33. Γεια σου Γιάννη

  59. Aghapi D said

    7 Παλιά έπρεπε να ταιριάζει ο ήχος τού κουδουνιού με τον ήχο τών υπόλοιπων. Αν δέν ταίριαζε, το κοπάδι δέν πήγαινε καλά, αλλά κι’ ο βοσκός έχανε τον ύπνο του
    Και εδώ https://www.in.gr/2019/02/17/greece/ethimo-ton-koudounaton-ston-aperatho-tis-naksou/ παλιά λένε πως έπρεπε να ταιριάζουν οι ήχοι για να φέρουν αρμονία στον κόσμο, αλοιώς ξυπνούσαν τα κακά πνεύματα. Σήμερα η κακοφωνία τα διώχνει. Κρίμα που δέν πιάνει αυτό και στην πολιτική μας ζωή

  60. ΓΤ said

    Ο λόγιος στην CosmoteTV, χτες, την ώρα που ο διαιτητής σφυρίζει τη λήξη στο Νάπολι-Μπαρτσελόνα: «Ο διαιτητής βάζει τη σφυρίχτρα στο στόμα και βάζει τέλος στο ματς»…

  61. π2 said

    Η πορεία από τα (εννοιολογικά κι ετυμολογικά) χαμηλά στα ψηλά (ως προς την πραγματική εξουσία) είναι πολύ συνηθισμένη σε όλες τις μοναρχίες. Από τους σωματοφύλακες στο μακεδονικό βασίλειο (που κάποια στιγμή έγιναν επτά και ο όρος κατέληξε να δηλώνει τους στενότερους συνεργάτες του βασιλιά και υψηλότερους αξιωματούχους της αυλής ως τον θάνατο του Αλεξάνδρου Δ΄), ως τους λογής λογής καγκελαρίους, κουβικουλαρίους, παρακοιμωμένους κλπ. της ύστερης ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και του Βυζαντίου.

  62. Χαρούλα said


    Γειά σου Στάζυ!

  63. aerosol said

    #38
    Ο Μπούφαλο (σικ) Μπιλ και ο Wyatt Earp (της μονομαχίας στο ΟΚ Corral) ήταν marshals. Υπάρχει ακόμα αυτό το σώμα, με εκπαίδευση και απαιτήσεις εισαγωγής ανάλογες ή και αυστηρότερες από του FBI. Πιο γνωστά καθήκοντά τους είναι η συνοδεία/μεταφορά εγκληματιών, η σύλληψη φυγάδων (τον γνωστό Φυγά τον κυνηγούσε marshal), η οργάνωση του προγράμματος προστασίας μαρτύρων, η προστασία χώρων εθνικής σημασίας από όχλο, προστασία δικαστηρίων, προστασία επίσημων προσώπων κ.α.

  64. # 59

    Ναι μεν τους κρεμάμε κουδούνια αλλά δεν κάνουν Chimes που λέμε στην Φωκίδα !!

    Starry-eyed an’ laughing as I recall when we were caught
    Trapped by no track of hours for they hanged suspended
    As we listened one last time an’ we watched with one last look
    Spellbound an’ swallowed ’til the tolling ended
    Tolling for the aching whose wounds cannot be nursed
    For the countless confused, accused, misused, strung-out ones an’ worse
    An’ for every hung-up person in the whole wide universe
    An’ we gazed upon the chimes of freedom flashing

    Με κάτι τέτοια την έβγαζα τηνέιτζερ, εδώ μια ομαδική εκτέλεση ενόςτραγουδιού από τα πρώτα βήματα του Ντύλαν

  65. Γεώργιος said

    Μινίστρος μπορεί να μην το χρησιμοποιούμε αλλά η νέα γενιά χρησιμοποιεί για το internet τον όρο admin(istrator) που γίνεται «αντμινίστρος» και αναφέρεται μεταξύ σοβαρού και αστείου στις παρέες.

  66. Γιάννης Ιατρού said

    52: Θα δούμε…
    58: 🙂

    61: καλή εξήγηση Π2. Βασικά η ίδια ροή στην «καριέρα σφουγγοκωλάριων» συνεχίζεται και σήμερα, π.χ. από κολλητοί/συμβουλάτορες του ΠΘ, γίνονται υπουργοί κλπ. 🤔

  67. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    48 Ψυχραιμία, λέμε!

    51 Κάλφες λέει; Όχι καλφάδες;

    65 Δεν το ήξερα!

  68. Πέπε said

    @47:
    Κατά τον Μαστρογιάννη / μάστορα και τα κοπέλια του.

    Δεν ξέρω σε ποια ντοπιολαλιά λένε κοπέλια τους παραγιούς, πάντως εγώ ως κοινή την ξέρω την παροιμία.

    Όσο για το #46, θυμίζει το ανέκδοτο (μεγάλων τάξεων Δημοτικού, οριακά αποδεκτό μέχρι α’-β’ γυμνασίου) με το αφεντικό και τον Κάλφα (όνομα), πάει – δεν πάει…

  69. Μαρία said

    51, 67
    Ούτε κάλφες, ούτε καλφάδες αλλά κάλφας. «Ελεύθερος και δούλος, πατρίκιος και πληβείος, βαρώνος και δουλοπάροικος, μάστορας και κάλφας …»

  70. Κουτρούφι said

    Είχε γίνει και παλιότερα σχετική συζήτηση: https://sarantakos.wordpress.com/2018/05/20/martinos-5/

    Για τον βοηθό χτίστη υπάρχει επίσης και το «εργάτης».

    Και στα σιφνέικα τσικαλαριά, ο βοηθός του αγγειοπλάστη λεγόταν «πεσπερέτης».

  71. Afistemenaziso said

    Χαλίφης και Χάλιφαξ έχουνε σχέση; Είμαι χάλια που λέμε, έχει σχέση με τον χαλίφη, την Χαλιμά και τα παραμύθια της;

    Κάποιος μελετητής(ερασιτέχνης,στραβάδι ή επαγγελματίας) της ελληνικής γλώσσας μήπως ξέρει;

  72. BLOG_OTI_NANAI said

    68: Αυτό με το «Σάββατο» και «Δευτέρα» από το σχ. 46 είναι από τη μελέτη του Σπύρου Μουσελίμη, «Το Πόποβο». Εκεί, εκτός άλλων ιστορικών στοιχείων, παραθέτει και μια μεγάλη αλφαβητική λίστα γνωμικών/παροιμιών με την εξής εισαγωγή:

  73. BLOG_OTI_NANAI said

    67: Προσωπικά βρίσκω μόνο Κάλφας-Καλφάδες. Εκτός από ένα «κάλφες» στο «Οδός Πανός» όπου παραθέτει μια συλλογή από νεκρολογίες εφημερίδων για την Σωτηρία Μπέλλου (βλέπω και άλλο ένα και στο Google Books)

  74. π2 said

    58: Καλό. Κι ένα που θα το καταλάβουν μόνο οι ποδοσφαιρόφιλοι:

    https://pbs.twimg.com/media/ERtA5lXXYAAEQJI?format=jpg&name=medium

  75. ΚΑΒ said

    Εις τα επαγγέλματα καταλεκτέον και το των αναλαμβανόντων να κτίσωσι μίαν οικίαν…Το έργον προυχώρει δια των κτιστών οίτινες εις τας μεγάλας οικίας ειργάζοντο υπό τον π ρ ω τ ο μ α ΐ σ τ ο ρ α βαίνοντες επί σ κ α λ ώ σ ε ω ν, έχοντες βοηθούντας εις το έργον των τους υ π ο υ ρ γ ο ύ ς τους ανήκοντας εις την τάξιν των π ρ ο σ χ ε ρ α ρ ί ων. Ήσαν δε προσχεράριοι οι κομίζοντες τους λίθους, τον πηλόν και την άσβεστον,… προς ανακούφισιν από τους βάρους μαλακόν επί των ώμων φέροντες υποστήριγμα, το π ρ ο σ ώ μ ι ν.

    Κουκουλές τ. Β΄, σελ, 200

    Οι βυζαντινοί γιατροί.. εχειρούργουν …έχοντες βοηθούς, υ π ο υ ρ γ ο ύ ς καλουμένους, οίτινες εφρόντιζον να τοποθετώσι καταλλήλως τον μέλλοντα να εγχειρηθή, δεσμεύοντες αυτόν εν ανάγκη.

    Κουκουλές τ. ΣΤ΄ σελ. 20

  76. spiridione said

    Η λ. υπουργός με πολιτική σημασία βρίσκω ότι υπάρχει στην Κατάσταση της Επτανήσου Πολιτείας (1803, μετάφραση από τα ιταλικά στα ελληνικά 1804) μάλλον για πρώτη φορά. Δεν είναι ένα συγκεκριμένο αξίωμα, αλλά διάφορα αξιώματα ή τίτλοι, δηλ. όπου στο ιταλικό κείμενο υπάρχει η λ. ministrο τη μεταφράζουν υπουργός και όπου Segretariο di Stato μυστικός της επικρατείας.
    Στα πρώτα Συντάγματα της ελληνικής επανάστασης, δηλ. στο Προσωρινό Πολίτευμα της Ελλάδος (1822) και στον Νόμο της Επιδαύρου (1823) υπάρχει μόνο η λέξη υπουργός. Καθιερώνεται και η ευθύνη των υπουργών: «Έκαστος των Υπουργών υπόκειται εις ευθύνην δι’ όσα αφορώσι τας εργασίας του υπουργήματός του, ουδέ δύναται να ενεργήση πράξιν, ή θέσπισμα του εκτελεστικού σώματος, μη σύμφωνον με όσα διά του παρόντος οργανισμού δίδονται εις αυτό το Σώμα δικαιώματα και χρέη».
    Βέβαια, σε πολλές άλλες νομοθετικές πράξεις ή έγγραφα υπάρχουν οι λέξεις μινίστρος και μινιστέριο, αλλά συναντάμε και υπουργός και υπουργείο.
    Στο Πολιτικό Σύνταγμα της Ελλάδος (1827) γίνεται λόγος για γραμματείς της επικρατείας αντί για υπουργούς, όπως και κατά την πρώτη περίοδο του Όθωνα. Στο Σύνταγμα του 1844 οι γραμματείς της επικρατείας γίνονται πάλι υπουργοί, και το 1846 ψηφίζεται και νόμος περί διοργανισμού των υπουργείων.
    Τα κείμενα υπάρχουν μαζεμένα εδώ
    https://www.hellenicparliament.gr/Vouli-ton-Ellinon/I-Bibliothiki/Koinovouleftiki-Syllogi/Syntagmata/

  77. B. said

    50: στα καριώτικα – αλλά δεν είμαι φυσικός ομιλητής ομολογουμένως.

  78. Γιάννης Ιατρού said

    77: Α, οκ 🙂

    Σημ. έβαλα προηγουμένως, στο χθεσινό άρθρο, το σχόλιο για την παρουσία του γνωστού πολυώνυμου τρολ στην σημερινή εκδήλωση του Νίκου, αλλά αγνωρίστηκε πάραυτα από το επιτελείο και αποθανατίστηκε κατάλληλα κατά την διατύπωση τάχα μου ερωτήματος…. «Απόλαυση» ήταν 🤢
    https://sarantakos.wordpress.com/2020/02/25/seferis-3/#comment-633936

  79. sarant said

    78 Ω ναι!

    76 Δεν είχα σκεφτεί να κοιτάξω το Σύνταγμα, πολύ χρήσιμη η επισήμανσή σου

  80. voulagx said

    #78: Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα. Απαιτούμε κι εμείς «Απόλαυση».

  81. Πέπε said

    > > Ο φίλος μας ο Πέπε απάντησε ότι η αρχαία σημασία δεν σταμάτησε εντελώς να λέγεται, αφού υπάρχει σε δημοτικά τραγούδια, που ακόμα ακούγονται, όπως ας πούμε σε δωδεκανησιακές παραλλαγές του γιοφυριού της Άρτας, όπου ακούμε «Σαρανταδυό καλοί πουργοί κι εξήντα μαθητάδες».

    Μοι προξενεί αλγεινήν εντύπωσιν ότι, μετά 12 και πλέον ώρας εις τον ουρανόν του διαδικτύου και 75 και πλέον αργόσχολα σχόλια, δεν ευρέθη ένας έστω συνταξιούχος μπολσεβίκος σχολιαστής να κάμει δύο κλικ και να διαπιστώσει ότι ουδαμού της Δωδεκανήσου σώζεται τοιαύτη παραλλαγή του εν λόγω περιφήμου τραγουδιού, όπως διατείνεται ο παγκοσμίως άγνωστος φιλόλογος κ. Πέπες.

    Σοβαρευτείτε κ. Πέπε μου. Αι μόναι πρόσφαται δωδεκανησιακαί ηχογραφήσεις του τραγουδιού εις τον ουρανόν του διαδικτύου φαίνονται να είναι δύο εδώ από την Όλυμπον της Καρπάθου και μία εκεί από την Σορωνήν της Ρόδου. Της μεν Ρόδου αρχίζει με τον στίχον «Σαρανταπέντε μάστοροι κι εξηνταδυό καρφάες (=καλφάδες)», της δε Καρπάθου η δευτέρα με το κοινότοπον «Σαρανταπέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες», και μόνον η πρώτη με το κάπως πιο πρωτότυπον «Σαρανταπέντε μισταργοί (=μαθητάδες) κι εξηνταδυό μαστόροι».

    Η ουσία είναι μία και ο μπακλαβάς γωνία: όταν ο παγκοσμίως άγνωστος φιλόλογος κ. Πέπες δεν είναι εις θέσιν να ξεχωρίσει τον μισταργό από τον πουργό, σχολιασταί όπως ο λαλίστατος Ιατρού, ο χριστιανούλης λόγιος κ. Μπλογκ ότι να ‘ναι, ή και αυτός ο ρέκτης κ. Σαραντάκος, τηρούν σιγήν παλαιάς αρσακειάδος. Διατί άραγε; Μήπως διά να μη δυσαρεστηθεί η μεταλληνική κλιξ ή οι γνωστοί φιλαράκοι;

  82. Τι είν’ εδώ πέρα; Κουρείο; Λείπει τ’ αφεντικό και ξυρίζει ο κάλφας;

    Ατάκα από το «Μια Ελληνίδα στο Χαρέμι» όταν η Βλαχοπούλου που κάνει το μέντιουμ βρίσκει να την αντικαθιστά η Ιωαννίδου.

    Να πω πως του πουργός και κυρίως το πουργιεύω το χρησιμοποιού(σα)ν και στο χωριό μου. Η μάνα μου το συνήθιζε με την έννοια το να βοηθάει κάποιος τον (χτίστη) πατέρα μου.

  83. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    78, κ. Ιατρού.
    Ευτυχώς τα …’νεώτερα’ ήρθαν σύντομα! Σιδερένιος!
    >> …και αποθανατίστηκε κατάλληλα κατά την διατύπωση τάχα μου ερωτήματος…. «Απόλαυση» ήταν.
    – Εμείς δεν θα «απολαύσουμε» τίποτα; 🙂 (Ενίσχυση του σχ. 80. το οποίο τώρα είδα)

    0, 44, 65.
    Εδώ βλέπω ότι υπήρχε στα λατινικά και ο subministrator.
    Επρόκειτο, προφανώς, για το «τσιράκι».
    Σε σημερινά ελληνικά …υφυπουργός 😉

  84. sarant said

    80 Έλα ντε!

    81 Αχαχαχά!
    Υπάρχει πάντως (κάπου) και το «καλοί πουργοί»

  85. Πέπε said

    84

    Ναι ρε γαμώτο, κάπου υπάρχει. Πού όμως;

    Ο Κλαδάκης, που παίζει λύρα και τραγουδάει στο σορωνιάτικο, έχει εκδώσει κι ένα βιβλίο με δημοτικά τραγούδια της Ρόδου που έχει καταγράψει ο ίδιος. Υπάρχει εκεί το Γιοφύρι, αλλά όχι με πουργούς. Καθώς λοιπόν αυτά που τραγουδάει είναι από τις προσωπικές του καταγραφές, που συγκεντρωτικά βρίσκονται στο βιβλίο, φαίνεται μάλλον μάταιο να ψάξει κανείς αν κάπου αλλού έχει τραγουδήσει άλλη ροδίτικη παραλλαγή: αν υπήρχε, και την ήξερε ο Κλαδάκης, θα την είχε και στο βιβλίο.

    Όσο για την Όλυμπο, η εγκυρότερη έκδοση με δημοτικά τραγούδια είναι του Μακρή, που δεν τη διαθέτω γιατί δεν έχει βγει στο εμπόριο. Προφανώς δεν μπορώ να τη συμβουλευτώ. Στην πολύ ερασιτεχνικότερη αλλά ιδιαίτερα αξιόλογη, παρά ταύτα, «Μούσα Ολύμπου Καρπάθου» του Ι. Χαλκιά, πάλι δε βρίσκω πουργούς. Του Μιχαηλίδη-Νουάρου το βιβλίο έχει παράξενη δομή και υποτυπώδη πίνακα περιεχομένων, ουσιαστικά πρέπει να το ξεφυλλίσει κανείς ολόκληρο για να βρει ένα τραγούδι που ψάχνει – δεν μπαίνω σ’ αυτή τη διαδικασία.

    Άρα, πού το είδα; Ή πού το άκουσα; Προχείρως ούτε σε πηγές για άλλα 12νησα (Κάλυμνος – βιβλίο Χατζηθεοδώρου, Κως – επίσης βιβλίο Χατζηθεοδώρου και βιβλίο-σιντί ΚΕΠΕΜ) βρίσκω τέτοιο πράγμα. Το «καλοί» (καλοί πουργοί) πώς το φαντάστηκα;

    Μυστήριον.

  86. mitsos said

    Μα οι (υ)πουργοί είναι εξ ορισμού καλοί
    αλλέως πώς θα οναμάζονταν (υ)πούργοι. 🙂

    Σας διάβασα. Απολαυσα εισηγητές και σχολιαστές και ιδιαίτερα την απάντηση του Πέπε στον παγκοσμίως άγνωστο Πέπε σε ύφος του γνωστού πολυωνύμου.
    Οπότε
    Καληνύχτα

  87. Μαρία said

    μαρμάααγκα

  88. Μαρία said

    85
    87 απομαρμαγκωμένο
    οι καλοί πουργοί είναι απο ναξιακή παραλογή http://www.ekyklamel.gr/wp-content/uploads/2016/07/a-g.pdf

  89. Pedis said

    https://www.imerodromos.gr/gkasmades-toyrkosporoi-tha-sas-g-soyme/

    «Γκασμάδες, Τουρκόσποροι, θα σας Γ@@@@σουμε!»

    Τι είναι τούτο; Ματατζήδες χωρίς εθνική συνείδηση;

    Χρησιμοποιουν τούρκικες λέξεις εν ώρα υπηρεσίας.

    Aπαπαπαπααά.

  90. Μαρία said

    90
    https://sarantakos.wordpress.com/2017/05/17/stratos/#comment-633911

  91. Γιάννης Ιατρού said

    80, 83, 84a: Το επιτελείον ετοιμάζει πυρετωδώς τα κιτάπια. Θα υπάρξει σχετική ενημέρωση του εκλεκτού φιλοθεάμονος κοινού εν ευθέτω χρόνω 🙂

  92. Μαρία said

    76
    Γίνεται λόγος για γραμματείς της επικρατείας, μετάφραση του secrétaire d’État. Ο υφυπουργός στη Γαλλία.

  93. BLOG_OTI_NANAI said

    84-85: Ένα «καλοί ‘πουργοί» βλέπω εδώ:

  94. BLOG_OTI_NANAI said

    Και τα παρακάτω:

  95. BLOG_OTI_NANAI said

    Στο σχ. 94 στην πρώτη εικόνα και στον στίχο «δεκαοχτώ καλοί πουργοί» γίνεται παραπομπή σε υποσημείωση που γράφει απλώς: «Βοηθοί των κτιστών«.

  96. Πέπε said

    @94, πρώτο παράθεμα (Πυλί Κω):

    Μπράβο ρε Μπλογκ! Δεν τρελάθηκα τελικά. Μόνο τα νησιά μπέρδεψα, Κω με Ρόδο, επειδή το κώτικο τραγούδι το τραγουδάει στο βίντεο Ροδίτης.

  97. Λ said

    New Kid, μάστρος είναι ο κτίστης. Θυμούμαι που οι μάστροι ηταν περιζήτητοι. Έπρεπε να κλεισεις έγκαιρα ραντεβού. Ο μάστρος ήταν ένας και συνηθως τα μέλη της οικογένειας επουρκούσαν (από το ρήμα πουρκώ) για να γινει μια δουλειά. Θυμάμαι το 70 περίπου που κτίσαμε ολόκληρη σιταποθήκη. Με άδεια οικοδομής και σχέδια. Διασώζονται, τα έχω. Ημουν πολύ μικρή για να πουρκήσω. Για μένα το πουρκώ τότε σήμαινε ότι χρησιμοποιώ την τροχαλία για να ανεβάσω τη σίκλα με τον πηλό. Ύστερα καταλαβα οτι πουρκώ σημαίνει οτι κανω όλες τις βοηθητικες δουλειές που μου αναθέτει ο μάστρος

  98. Νέο Kid said

    97. Δηλαδή, αμφισβητείς ότι μάστρος πλέον στα σύγχρονα κυπριακά τουλάχιστον σημαίνει «αφεντικό» γενικά, και όχι κτίστης;

  99. Afistemenaziso said

    Κύριε Σαραντάκο καλημέρα και από εδώ.
    Χτες δεν μπόρεσα να έρθω στην συγκέντρωσή σας. Ο γιατρός της μονάδας δεν μου το επιτρέπει ακόμη.
    Όμως θα ήθελα να μου απαντήσετε, αν γνωρίζετε
    Χαλίφης και Χάλιφαξ έχουνε ετυμολογική σχέση;
    Κάλφας και το αγγλικό calf ( μοσχαράκι ή γάμπα) έχουν σχέση ετυμολογικά;

    Μήπως όλα αυτά προέρχονται από (Θεός φυλάξοι) ελληνική λέξη;

  100. Νέο Kid said

    99. Καπετάνιο, κερδίζεις το βραβείο «Το πιο αποτυχημένο ξεκάρφωμα ever!» 🤪🤪

  101. Κουνελόγατος said

    Είπα κακιά λέξη και με έφαγε η μαρμάγκα. Περιμένω τα περαιτέρω.

  102. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

    101 Όχι, δεν είπε «Είμαι ο τάδε» αλλά έκανε ερωτήσεις με ιδιαίτερα επιθετικό ύφος.

    88-93-94 Α μπράβο Μαρία και Μπλογκ, να και οι καλοί πουργοί.

  103. BLOG_OTI_NANAI said

    96: Δωδεκανησιακό, οπότε μέσα έπεσες.

    Αφού μελετάς τα Δημοτικά τραγούδια υπάρχουν στην Ακαδημία οι τόμοι Α΄ και Γ΄ (έχω την υποψία ότι ο τόμος Β΄ δεν έχει τυπωθεί ακόμα).
    Πιθανόν να τους έχεις ήδη, αλλά παραθέτω τα λινκ αν θέλει κανένας:

    Ελληνικά δημοτικά τραγούδια : Τόμος Α’ : (Εκλογή)
    http://editions.academyofathens.gr/epetirides/xmlui/handle/20.500.11855/496?show=full
    Στο κάτω μέρος της σελίδας υπάρχει το λινκ για το αρχείο «KL_DH_SMP_A0007.pdf», Μέγεθος: 51.02Mb

    Ελληνικά δημοτικά τραγούδια :Τόμος Γ’ : Μουσική εκλογή
    http://editions.academyofathens.gr/epetirides/xmlui/handle/20.500.11855/492?show=full
    Στο κάτω μέρος της σελίδας υπάρχει το λινκ για το αρχείο «KL_DH_SPP_A0010.pdf», Μέγεθος: 69.85Mb

  104. # 102

    Εμ πως να πει είμαι ο Τάδε ;; ποιός από όλους (και όλες, βεβαίως) ;; άμα άρχιζε να απαριθμεί τις περσόνες του θα νύχτωνε !!

  105. spiridione said

    92. Ναι, και οι Επτανήσιοι το μετάφρασαν κατά λέξη, όπως λέω και παραπάνω, μυστικοί της επικρατείας.

    Εδώ ένα έγγραφο (της Γερουσίας Δυτικής Χέρσου Ελλάδας) που υπογράφει και μινίστρος και υπουργός

  106. loukretia50 said

    Kαλημέρες! μου λείψατε!
    Δεν ευκαιρώ να διαβάσω πολλά , χαίρομαι που είχαμε τόσο ενδιαφέροντα νήματα, αλλά μια και πρόφθασα να δω τη Λ, -που εμφανίστηκε επιτέλους! – ρωτάω με την ευκαιρία για μια λέξη στο κείμενο που αναφέρει ο Blog (94) – μερσί για τα ωραία λινκ ! – και μου φαίνεται παράξενη :
    Εκειό το «νεπουγκώννεται» σα χήνα, τι σημαίνει?
    Κάτι σαν το «κορδώνεται» – κοιλιά προτεταμένη?

  107. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    106, Καλώσ’την Λου!

    Το λέει η Σημ. 31! 🙂

    Και στην Κρήτη το ρ. ανε(α)μπουκώνομαι έχει την ίδια σημασία. Και μτφ. «ανασκουμπώνομαι, προετοιμάζομαι προκειμένου να αρχίσω μια δουλειά».

    ΥΓ. Έχω ένα ωραίο γατίσιο βίντεο, αλλά θα το ανεβάσω αργότερα γιατί θέλει συντόμευση και λίγο σουλούπωμα. 🙂

    Καλημέρα!

  108. Λ said

    98. Προς Θεού όχι. Μου διέφυγε η λεξη επίσης. Τουτέστιν Μαστρος είναι επίσης….

  109. loukretia50 said

    Χαίρε Μικ-ιε!
    Αν και μ’ αρέσουν πάντα οι σημειώσεις – σα να κοιτάζω λίγο από την κλειδαρότρυπα! – χρειάζομαι τα σούπερ γυαλιά για να τις διαβάσω!
    Το «ανασκουμπώνομαι» είναι γνωστό. Η άλλη λέξη όμως φαίνεται διαφορετική.
    Και ποτέ δεν κατάλαβα πώς μπορεί μια καμαρωτή πάπια ή χήνα να κάνει εντυπωσιακή εμφάνιση!
    Χάνει στην κίνηση, όσο νάναι!

  110. Λ said

    106 Χαίρε Λου! Καλως σας βρήκα
    Μίκ-ιε στην Κύπρο για το αναδκουμπωνομαι έχουμε άλλη λέξη. Λέμε μανικώννουμαι. Μανικώννουμαι να αρχίσω μια δουλειά (ή ένα καβγά)

  111. Κιγκέρι said

    109: Λου,
    δεν έχουν οι χήνες χάρη, φινέτσα, σκέρτσο, τσαχπινιά;!

  112. loukretia50 said

    Mπαίνω σε ξένα χωράφια, προφανώς το αναφέρατε, αλλά θυμάμαι γυναίκα – κάλφα σε χαρέμι.
    «…There were also many kalfas who were responsible for food services, sweeping, laundry etc.
    In Ottoman palaces two meals were eaten, first was in late morning, and second one was in evening meal. Wives were also referred to as kalfas…» https://www.dolmabahcepalace.com/listingview.php?listingID=25

    και εδώ: The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem https://tinyurl.com/urhqfvs
    —————————————-

    Κιγκέρι !! λατρεμένο καρτούν!
    Αν σου πω ότι αυτές θυμήθηκα!!
    Έχω πολλά χρόνια να δω χήνες να περπατάνε!

  113. Afistemenaziso said

    Τι απέγινε ο λατινοκτόνος πρώην υπουργός διά βίου αμάθειας;
    Το όνομά του έφερνε σε κάτι από ψιλά ψάρια, ξέρει κάποιος;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: