Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Νταβίντ Ντιόπ και Γουόλε Σογίνκα (συνεργασία της Αγάπης Νταϊφά)

Posted by sarant στο 8 Μαρτίου, 2020


Η φίλη μας Αγάπη Νταϊφά μετέφρασε και μου έστειλε ποιήματα Αφρικανών ποιητών. Από αυτό το υλικό διάλεξα δύο ποιητές που τους παρουσιάζω σήμερα, έναν γαλλόφωνο κι έναν αγγλόφωνο.

Η εισαγωγή είναι επίσης της Αγάπης. Πρόσθεσα φωτογραφίες.

Ο Νταβίντ Ντιοπ γεννήθηκε στο Μπορντώ τής Γαλλίας, από πατέρα Σενεγαλέζο και μητέρα Καμερουνέζα.

Μετά τον θάνατο τού πατέρα του, τον μεγάλωσε η μητέρα του. Έζησε τη ζωή  τών ξεριζωμένων μοιράζοντας τους μήνες του ανάμεσα  στη Γαλλία και τη Δυτική Αφρική. Έλαβε τη βασική εκπαίδευση στη Σενεγάλη.

Εθεωρείτο από τους πλέον ελπιδοφόρους ποιητές τής Δυτικής Αφρικής. Στη σύντομη ζωή  του βίωσε έντονα τον πόθο για την Αφρική και την αλληλεγγύη του με όσους αγωνίστηκαν ενάντια  στη γαλλική αποικιοκρατία. Το έργο του φανερώνει το μίσος του για τους καταπιεστές και την αλληλεγγύη για τους καταπιεσμένους.

Άρχισε να γράφει ποίηση όταν ήταν ακόμα στο σχολείο και πρωτοδημοσίευσε, δεκαπεντάχρονος ακόμα, στις εκδόσεις Présence Africaine που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο κίνημα τής λεγόμενης νεγροσύνης (négritude). Αρκετά ποιήματά του κυκλοφόρησαν στη διάσημη ανθολογία  τού Λεοπόλ Σενγκόρ, που αποτέλεσε ορόσημο τής σύγχρονης αφρικανικής γραφής στα γαλλικά.

Χρησιμοποίησε  ηθελημένα αφρόντιστο και  αφηγηματικό ύφος εγκαινιάζοντας, έτσι, ένα καινούριο ύφος στην ποίηση διαμαρτυρίας.

Το 1960 ο Ντιοπ και η σύζυγός του σκοτώθηκαν σε αεροπορικό δυστύχημα επιστρέφοντας  από το Ντακάρ στο Παρίσι. Το μεγαλύτερο μέρος τού αδημοσίευτου έργου του πιστεύεται πως χάθηκε στο δυστύχημα. Τα μόνα του ποιήματα που σώζονται είναι τα είκοσι δύο που δημοσίευσε όσο ζούσε στην συλλογή Coups de Pilon  το 1956 και μεταφράστηκαν στα αγγλικά το 1971.

Γιορτή της μητέρας

Εκείνη που σκίζει τη νύχτα για το φως τού παιδιού
Εκείνη που διασχίζει τους αιώνες τών θυσιών
Εκείνη που τ’ όνομά της είναι  ηδύτης τής αγάπης
Εκείνη είσαι εσύ, μαμά

Εκείνη που με νανουρίζει τα βράδια  τών καπρίτσιων
Εκείνη που εύχεται ακόμη και τον θάνατο  για να ζήσει το παιδί
Εκείνη που όνομά της είναι σάκος υπομονής
Εκείνη είσαι εσύ, μαμά

Εκείνη που ορθώνεται όταν πονάω
Εκείνη που τα’ όνομά της είναι Αγάπη για τον κόσμο
Εκείνη που λάμπει με την ευτυχία ενός παιδιού
Εκείνη είσαι εσύ, μαμά

Η μάνα με το βλέμμα τής ειρήνης

 

Αυτός που έχει χάσει τα πάντα

«Ο ήλιος έλαμπε στην καλύβα μου
Και οι γυναίκες ήταν όμορφες και λυγερές
Σαν φοινικιές στη βραδινή αύρα
Τα παιδιά μου γλιστρούσαν κάτω από τον μεγάλο ποταμό
Στα βάθη τού θανάτου
Και οι πιρόγες μου πολεμούσαν τους κροκόδειλους
Η σελήνη μητρική συνόδευε τους χορούς μας
Με τον τρελό, τον βαρύ ήχο τού ταμ ταμ
Ταμ ταμ της χαράς, ταμ ταμ τής ανεμελιάς,
Ανάμεσα στις φωτιές τής ελευθερίας.»

Κι’ έπειτα, μια μέρα,  Σιωπή
Οι ηλιαχτίδες λες και σβήστηκαν
Στην καλύβα μου που άδειασαν το νόημά της
Οι γυναίκες μου τσάκισαν τα κόκκινά τους χείλη πάνω
Στα φτενά, τα σκληρά στόματα τών κατακτητών με τ’ ατσαλένια μάτια
Και τα παιδιά μου άλλαξαν την γύμνια τής ειρήνης
Με τη στολή από σίδερο και αίμα
Έσβησε και η φωνή μας

Τα σίδερα τής σκλαβιάς μού έσκισαν την καρδιά
Ταμ ταμ τής νύχτας μου, ταμ ταμ τών προγόνων μου

 

Τα όρνια

Τω καιρώ εκείνω
Όταν ο πολιτισμός
Χτυπούσε με προσβολές
Όταν το άγιον ύδωρ  τσάκιζε
Τα μερωμένα μέτωπα
Τα όρνια έχτισαν στη σκιά τών νυχιών τους
Το ματωμένο μνημείο τής κηδεμονίας τους

Τω καιρώ εκείνω το γέλιο
Άφησε βαριά την τελευταία του ανάσα
Κι ο μονότονος ρυθμός τών πατερημών
Έκρυψε τα βογγητά στις φυτείες τού κέρδους
Ω στυφή μνήμη τών εκβιασμένων φιλιών
Υποσχέσεις ακρωτηριασμένες από ριπές πολυβόλων
Αλλόκοτοι άνθρωποι που άνθρωποι δέν ήσασταν
Γνωρίζατε όλα τα βιβλία αλλά δέν γνωρίζετε την αγάπη
Ούτε τα χέρια που γονιμοποιούν τη μήτρα τής γης
Τις ρίζες τών χεριών μας βαθιές σαν την εξέγερση
Τραγουδούσατε ύμνους θριάμβου στα μνήματα
Και τα χωριά την ίδια ώρα ξεκληρίζονταν, η Αφρική διαμελιζόταν
Η ελπίδα ζούσε μέσα μας σαν κάστρο
Κι’ από τα ορυχεία τής Ζουαζιλάνδης ως τον βαρύ ιδρώτα
στις φάμπρικες τής Ευρώπης
Η άνοιξη θα σαρκωθεί
κάτω από τ’ ανάλαφρα φωτεινά μας βήματα.

 

Αφρική

Αφρική Αφρική μου
Αφρική με τους περήφανους πολεμιστές στις προγονικές σαβάνες
Αφρική που σε τραγουδά η γιαγιά μου
Στις όχθες τού μακρινού της ποταμού
Δέν σε γνώρισα ποτέ
Όμως το αίμα σου κυλά στις φλέβες μου
Το όμορφο μαύρο σου αίμα που ποτίζει τα μεγάλα χωράφια
Το αίμα τού ιδρώτα σου
Ο μόχθος τής σκλαβιάς σου
Τής σκλαβιάς τών παιδιών σου

Αφρική, πες μου Αφρική,
Αυτή είναι η ράχη σου που σκύβει
Η ράχη που λυγίζει από το βάρος  τών εξευτελισμών
Αυτή η ράχη
Που  τρέμει με τις κόκκινες ουλές της
Και λέει ναι στο μαστίγιο κάτω απ’ τον ήλιο τού μεσημεριού

Και  τότε μια φωνή βαριά μού απαντά
Γιε ακράτητε αυτό το δυνατό, το νεαρό  δέντρο
Αυτό εκεί το δέντρο
Το εξαίσια μόνο μες στα λευκά, τα μαραμένα άνθη
Είναι η Αφρική, η Αφρική σου που ξανανθίζει
Που ξανανθίζει με υπομονή και πείσμα
Και οι καρποί της γεμίζουν λίγο λίγο
Με την πικρή γεύση τής ελευθερίας.

 

Η Παρουσία σου

Πλάι σου ανακάλυψα ξανά το όνομα μου
Το όνομά μου που το ‘κρυβε τόσον καιρό ο πόνος του χωρισμού
Ανακάλυψα ξανά τα μάτια που δέν τα σκιάζει πια ο πυρετός.
Και το γέλιο σου σαν φλόγα που διαπερνά τις σκιές
Μού αποκάλυψε  την Αφρική πέρα απ’ τα χιόνια τού χτες.

Δέκα χρόνια αγάπη μου
Με μέρες ψευδαισθήσεων και παρατημένων ιδεών
Με ύπνον ανήσυχο από το πιόμα
Δέκα χρόνια βασάνων που έριξε πάνω μου η ανάσα τού κόσμου
Τα βάσανα εκείνα βαραίνουν το σήμερα με μια γεύση τού αύριο
Και κάνουν τον έρωτά μας ασύνορο ποτάμι

Πλάι σου ανακάλυψα ξανά  τού αίματος τη μνήμη
Και τα γιορντάνια τού γέλιου κρέμονται στις μέρες μας
Που λάμπουν με αέναα καινούριες χαρές
Βεβαιότητα

 

Κοντά σου

Κοντά σου κέρδισα ξανά τ’ όνομά μου
Το όνομά μου χρόνια κρυμμένο στο αλάτι τών αποστάσεων
Κέρδισα ξανά τα μάτια μου που δέν τα σκιάζουν πια οι πυρετοί
Και το γέλιο σου που σαν φλόγα ανοίγει τρύπες στο σκοτάδι

Δέκα χρόνια με τον έρωτά μου
Και πρωινά με ψευδαισθήσεις με ναυάγια ιδεών
Με ύπνο κατοικημένο από το αλκοόλ
Δέκα χρόνια κι’ η ανάσα τού κόσμου έχυσε τον πόνο της μέσα μου
Πόνο που βαραίνει το παρόν με τη γεύση τών αύριο
Και κάνει τον έρωτά μου άπειρο ποταμό

Κοντά σου ξανακέρδισα τη μνήμη τού αίματός μου
Και τα γιορντάνια τού γέλιου γύρω από τις μέρες
Τις μέρες που λάμπουν με ξαναγεννημένες χαρές

 

Σε κείνους

Σε κείνους που παχαίνουν με τα φονικά
Και μετράνε τα στάδια τής βασιλείας τους με πτώματα
Λέω πως οι μέρες κι οι άνθρωποι
Ο ήλιος και τ’ αστέρια
Σχεδιάζουν τον αδελφικό ρυθμό των λαών

Λέω πως η καρδιά και το μυαλό
Ενώθηκαν στη γραμμή τής μάχης
Κι ούτε μια μέρα δέν περνά
Που δέν ξεπηδά κάπου το καλοκαίρι

Λέω πως οι ρωμαλέες θύελλες
Θα τσακίσουν όσους εμπορεύονται την  υπομονή
Και πως οι εποχές πάνω στ’ ανθρώπινα κορμιά
Θα δουν να μετασχηματίζονται οι χειρονομίες της ευτυχίας

O Γουόλε Σογίνκα (Wole Soyinka ) γεννήθηκε το 1934  στη Νότια Νιγηρία  Μετά από τις προπαρασκευαστικές σπουδές  στη γενέτειρά του, το 1954 συνέχισε τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο τού Ληντς από όπου ανακηρύχθηκε διδάκτορας το 1973. Στα έξι χρόνια που πέρασε στην Αγγλία, εργάστηκε ως δραματουργός στο Βασιλικό Θέατρο τού Λονδίνου. Το 1960, με υποτροφία Ροκφέλερ επέστρεψε στη Νιγηρία για να μελετήσει το αφρικανικό δράμα. Παράλληλα δίδασκε θέατρο και λογοτεχνία σε διάφορα πανεπιστήμια στο Ιμπαντάν, το Λάγος και το Ίφε όπου από το 1974 διδάσκει συγκριτική  λογοτεχνία.

Το 1960 ίδρυσε τη θεατρική ομάδα «The 1960 Masks» και το 1964  την «Orisun Theatre Company», όπου σκηνοθέτησε δικά του έργα στα οποία έπαιρνε μέρος και ο ίδιος ως ηθοποιός. Κατά καιρούς εργάζεται και ως επισκέπτης καθηγητής στα πανεπιστήμια τού Καίμπριτζ, τού Σέφιλντ και τού Γέιλ.

Στη διάρκεια τού εμφύλιου πολέμου στη Νιγηρία, ο Σογίνκα κάλεσε σε κατάπαυση τού πολέμου με άρθρο του, για το οποίο και συνελήφθη το 1967,  κατηγορήθηκε ότι συνωμοτούσε με τους αντάρτες τής Μπιάφρα και παρέμεινε στη φυλακή για 22 μήνες ως το 1968.

Ο Σογίνκα έχει δημοσιεύσει περί τα 20 έργα: θέατρο, μυθιστορήματα και ποίηση. Γράφει στα αγγλικά και η λογοτεχνική του γλώσσα χαρακτηρίζεται από μεγάλο εύρος και λεκτικό πλούτο.

Ως θεατρικός συγγραφέας έχει επηρεαστεί από τον ιρλανδό συγγραφέα  J.M. Synge, αλλά συνδέεται με το λαϊκό αφρικανικό θέατρο που συνδυάζει τον χορό, τη μουσική και τη δράση.

Βασίζει τα κείμενά του με τη μυθολογία τής φυλής του, τους Γιορούμπα, βάζοντας στο κέντρο τον Ογκούν, θεό τού σίδερου και τής φωτιάς. Έγραψε τα πρώτα του έργα, The Swamp Dwellers και  The Lion and the Jewel, στο Λονδίνο, αλλά παρουσιάστηκαν στο Ιμπαντάν το 1958 και το 1959 αντίστοιχα και εκδόθηκαν το 1963.

Στα   φιλοσοφικά του έργα καταλέγονται (εκτός από The Strong Breed (παρουσίαση το 1966, έκδοση το  1963), τα  Τhe Road ( 1965) και  Death and the Kings Horseman (παρουσίαση 1976, έκδοση μάλλον το 1975). Στις Βάκχες, διασκεύασε το έργο τού Ευριπίδη για την αφρικανική σκηνή Wonyosi (παράσταση1977, δημοσίευση. 1981),    ενώ συνέγραψε και τη δική του Όπερα, βασισμένη  στην Όπερα τού Ζητιάνου, τού Τζων Γκαίυ και στην Όπερα τής Πεντάρας τού Μπρεχτ.

Ανάμεσα στα τελευταία  έργα του καταλέγονται τα   A Play of Giants (1984) and Requiem for a Futurologist (1985).
Έχει γράψει δύο μυθιστορήματα, Οι  Διερμηνείς ( The Interpreters, 1965), ένα πολύπλοκο αφήγημα που έχει συγκριθεί με τα έργα τού Φόκνερ και τού Τζόυς,  και στο οποίο έξι νιγηριανοί διανοούμενοι συζητούν και αναλύουν τις αφρικανικές εμπειρίες τους – και την Εποχή τής Ανομίας (  Season of Anomy ,1973)  που βασίζεται στις σκέψεις τού συγγραφέα στη διάρκεια τής φυλάκισής του και αντιπαραθέτει τον μύθο τού Ορφέα και τής Ευρυδίκης στη μυθολογία τών Γιορούμπα. Αμιγώς αυτοβιογραφικά είναι τα Ο Άνθρωπος Πέθανε: Σημειώσεις από τη Φυλακή ( The Man Died: Prison Notes ,1972)  και το σχετικό με την παιδική του ηλικία, με τίτλο Ακ (Ak 1981),όπου κυριαρχούν το ενδιαφέρον και η θέρμη τών γονιών του για τον γιό τους. Τα δοκίμιά του βρίσκονται, μεταξύ άλλων, στον τόμο Μύθος, Λογοτεχνία και ο Αφρικανικός Κόσμος (Myth, Literature and the African World,1975).

Το 1986 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας -ήταν ο πρώτος Αφρικανός που τιμήθηκε με το βραβείο αυτό.

Τα ποιήματά του, που έχουν στενή σχέση με τα έργα του, βρίσκονται στις συλλογές Ιντανρέ και Άλλα ποιήματα (Idanre, and Other Poems (1967), Ποιήματα από τη Φυλακή ( Poems from Prison ,1969), Σαΐτα στην Κρύπτη (, A Shuttle in the Crypt ,1972), στο μακρύ ποίημα Ogun Abibiman (1976) και στη συλλογή Η Γη τού Μαντέλα και Άλλα Ποιήματα (Mandela’s Earth and Other Poems,1988).

Τηλεφωνική Συνομιλία

Η τιμή έμοιαζε λογική η τοποθεσία
Αδιάφορη. Η νοικοκυρά ορκίστηκε πως κατοικούσε
Αλλού. Τίποτε δέν έμενε παρά η
Ομολογία. «Κυρία» τής είπα
«Δεν θα’θελα να έρθω άδικα. Είμαι Aφρικανός».
Σιωπή. Σιωπηλή μεταβίβαση πιεσμένων καλών τρόπων. Η φωνή,
Όταν ακούστηκε, ντυμένη με κραγιόν, μακρόσυρτη, μέσ’ από πίπα
Χρυσή. Με πιάσανε, πολύ άσκημα.
«ΠΌΣΟ ΣΚΟΥΡΟΣ;» δέν είχα παρακούσει «ΠΟΛΥ ΣΚΟΥΡΟΣ Ή
ΑΝΟΙΧΤΟΧΡΩΜΟΣ;»  Κουμπί 1. Κουμπί 2. Δυσωδία
Ξινής ανάσας σε δημόσιο κρυφτό.
Κόκκινος θάλαμος. Κόκκινο ταχυδρομικό κουτί. Κόκκινο διώροφο
Λεωφορείο που ξερνάει πίσσα.
Ήταν αλήθεια! Με ντρόπιασε
Η κακότροπη σιωπή, παραδόθηκα,
Με κατάπληξη ζήτησα εξηγήσεις.
Διακριτική, με διαφορές στην έμφαση –
« ΕΙΣΤΕ ΣΚΟΥΡΟΣ; Ή  ΠΟΛΥ ΑΝΟΙΧΤΟΧΡΩΜΟΣ ;»
Ήρθε η αποκάλυψη. «Εννοείτε, σαν σοκολάτα σκέτη ή γάλακτος;»
Συγκατένευσε κλινικά, συντριπτική με το ανάλαφρο
Απρόσωπο ύφος της. Προσάρμοσα; γοργά το μήκος κύματος
Και διάλεξα «Σέπια Δυτικής Αφρικής» και, σε δεύτερη σκέψη
«Στο διαβατήριό μου»… Σιωπή για μια στερεοσκοπική
Πτήση τής φαντασίας της Μέχρι που η ειλικρίνεια τής άλλαξε
Την προφορά. Σκληρά στο ακουστικό «ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ;»
Παραδέχτηκε «ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ;» «Μελαχρινός».
«ΣΚΟΥΡΟΣ ΔΗΛΑΔΗ;» «Όχι εντελώς.
Στο πρόσωπο είμαι σκούρος όμως, κυρία, πρέπει να με δείτε ολόκληρο.
Οι παλάμες των χεριών μου, οι πατούσες των ποδιών μου
Είναι ξανθές οξυζεναρισμένες.  Η τριβή φταίει –
Ηλιθίως, κυρία μου – επειδή κάθομαι πολύ
Ο πισινός μου έχει γίνει
Μαύρος σαν κοράκι. Μια στιγμή, κυρία μου! – ένοιωσα
Το ακουστικό να χτυπά  τη συσκευή
Στ’ αυτιά μου. – Κυρία μου» την παρακάλεσα, «δεν θα θέλατε
να δείτε και μόνη σας;»

 

 

 Αμπίκου

Αμπίκου σημαίνει Περιπλανώμενο Παιδί. Είναι το παιδί που πεθαίνει και επιστρέφει ξανά και ξανά για να στοιχειώσει τη μητέρα του. -Παράδοση τών Γιορούμπα

Μάταια τα βραχιόλια σου ρίχνουν
Μαγεμένους κύκλους στα πόδια μου
Είμαι ο Αμπίκου, καλώ  πρώτη
Φορά και πολλές φορές

Πρέπει να κλάψω για  τις κατσίκες και τα όστρακα;
Να παρακαλέσω για το λάδι;
Τα φυλαχτά δέν φυτρώνουν σαν γιαμ [ποώδη φυτά]
Για να σκεπάσουν τα μέλη τού Αμπίκου

Κι όταν λοιπόν καεί το σαλιγκάρι στο καβούκι του
Ραντίστε το καυτό κομμάτι, μαρκάρετε
Βαθιά το στήθος μου – πρέπει να τον γνωρίζετε
Όταν ο Αμπίκου φωνάξει ξανά.

Είμαι τού σκίουρου τα δόντια, έλυσα
Το αίνιγμα τής φοινικιάς – να το θυμάστε
Και να με θάψετε ακόμα πιο βαθιά
Στο πρησμένο πόδι τού θεού.

Μια φορά και πολλές φορές, γέροντας
Όμως ξερνάω, κι όταν στάζετε
Σπονδές, κάθε δάχτυλο με γυρνά
Στον δρόμο που μ’ έφερε, εκεί

Το χώμα είναι υγρό από τον θρήνο
Λευκή δροσιά
Νύχτα Κι’ ο Αμπίκου βυζαίνει
Το λάδι απ’ τις λάμπες. Μανάδες! Θα είμαι το
Φίδι που ικετεύει κουλουριασμένο στο κατώφλι
Δική σας  θα ’ναι   η φονική κραυγή

Το πιο ώριμο φρούτο ήταν δυστυχισμένο
Εκεί που σύρθηκα η ζέστη ήταν γεμάτη και βαριά.
Στη σιωπή τών ιστών ο Αμπίκου βογκά φτιάχνοντας
Tύμβους από τον κρόκο του αυγού.

 

  

Μικρές Ώρες

Γαλάζια διαφάνεια, καπνός
Φιδοσέρνεται σε λευκή μεμβράνη και βερνίκι ξύλου
Βουβαίνει το χρώμιο, στεφανώνει   βελούδινες κουρτίνες
Σκοτεινιάζει η σπηλιά τών δαχτύλων. Δάχτυλα φασμάτων
Χτενίζουν μαλλιά από φύκια, χαϊδεύουν γαλαζοπράσινες φλέβες
Ναυαγισμένων ναυτικών, αιχμάλωτων
Στις πνιγηρές νότες τής Κίρκης. Ο μπάρμαν
Σερβίρει πύρινες νότες

Υπνοβάτισσα η ορχήστρα παίζει ακόμα.
Αναδεύει τα ποτά, αργυρόχρωμο ψάρι
Χορεύει για πελάτες πεταλίδες.
Το χειροκρότημα  βυθισμένο στην ατονία,
Μπερδεμένο σε ιστούς από ψιθύρους εραστών,
Και στην πανούργα βλεφαρίδα τού ερμαφρόδιτου.
Οι περιιπτάμενες νότες χαϊδεύουν τη νύχτα
Ωριμασμένο σκούρο λουλακί; κι’ όμως ακόμα παίζουν.

Οι αναχωρήσεις χρονοτριβούν. Οι απουσίες δέν
Αδειάζουν την ταβέρνα. Κρέμονται πάνω από την καταχνιά
Ως εκπνοές από αποχωρούσες ακτές. Σύντομα,
Η νύχτα ξανακερδίζει τη σιωπή, όμως ως την αυγή
Οι νότες επιμένουν, κυρίαρχες, καπνισμένες
Επιφάνειες που κατέχουν τις ώρες.
Το παράπονο ετούτης τής μουσικής συγχωρεί, λυτρώνει
την κωφότητα τού κόσμου. Η νύχτα στρέφεται, επιστρέφει
Προς το σπίτι, προστατευμένη από παρήγορες νότες, συστρέφει
Την τσακισμένη σιωπή τής καρδιάς

 

132 Σχόλια προς “Νταβίντ Ντιόπ και Γουόλε Σογίνκα (συνεργασία της Αγάπης Νταϊφά)”

  1. Aghapi D said

    Καλημέρα
    Ευχαριστώ πολύ για τη φιλοξενία

  2. Aghapi D said

    «τυπωμένα» καθώς τα βλέπω ανακαλύπτω ποια σημεία σηκώνουν βελτίωση 😦

  3. leonicos said

    Υποθέτω ότι για να σχολιαστούν αυτά τα κείμενα
    πρέπει να διαβαστούν κάμποσες φορές
    και σε κατάλληλη ώρα
    συνεπώς είναι αδύνετο το σημερινό άρθρο να λειτουργήσει όπως τα άλλα

  4. leonicos said

    1, 2
    Αυτό είναι δικό σου χρέος. Εμείς δεν έχουμε το κείμενο

    Όμως λυπάμαι που οι άνθρωποι αυτοί δεν έγραψαν στη γλώσσα τους

    όσο σπουδαίοι ποιητές και να είναι, δεν έκαναν αυτό που όφειλαν

    Θεωρώ ότι η γλώσσα είναι το Α και Ω της υπόστασης του ανθρώπου μετά την αναπνοή του

  5. leonicos said

    Όμως
    απαντώντας βιαστικά στα δικά σου σχόλια, 1 και 2

    ξέχασατο πιο σημαντικό:

    Να σε συγχαρώ για τη δουλειά σου

    Σε πρώτη ανάγνωση βέβαια, τη βρίσκω υπέροχη

    Και ζητώ συγγνώμη για την παράλειψη

  6. leonicos said

    Επειδή τα κείμενα δεν είναι τρομακτικά μεγάλα
    τί θα έλεγες αν τα παρέθετες
    ή έδινες ενα λινκ να τα βρούμε κι εμείς;

  7. Aghapi D said

    4 Ο Βασίλης Αλεξάκης σε παλιά του συνέντευξη για το βιβλίο του Οι Ξένες Λέξεις έλεγε:

    «Σε αυτό φταίνε και οι ίδιοι, γιατί η ηγεσία τους έχει εκπαιδευθεί στη Γαλλία. Αυτοί θεωρούν τα γαλλικά μια γλώσσα που θα τους επιτρέψει να ανοίξουν διάλογο με τον κόσμο, τη θεωρούν γλώσσα προόδου. Το άλλο κακό είναι ότι αυτή η πολιτική ηγεσία δεν ξέρει πάντα πολύ καλά τα σάνγκο. Εγώ τους έλεγα «καλά να έχετε μια γλώσσα για να μιλάτε με τον κόσμο έξω – σωστά, χρειάζεται μια ξένη γλώσσα – αλλά χρειάζεται και μια γλώσσα για να μιλάτε με τον εαυτό σας. Όταν είστε μόνοι, γαλλικά κι εκεί θα τα λέτε στον εαυτό σας;»».
    Η ερώτηση ήταν «Απαγορεύοντας τη διδασκαλία των σάνγκο περιορίζουν την ελευθερία του λόγου» σάς λέει ένας Αφρικανός στο Μπανγκί. Μπορούν οι ξένες λέξεις να αποξενώσουν τους ανθρώπους από τον πολιτισμό τους;»

    Γνώρισα, όταν έκανα μαθήματα σε σχολείο για μετανάστες, Αφρικανούς που συγκατοικούσαν, Συμπατριώτες από τη Μπουρκίνα Φάσο, συννενοούνταν μεταξύ του στα Γαλλικά, επειδή μιλούσαν διαφορετικές διαλέκτους και δέν γνώριζε κανείς τις διαλέκτους τών υπόλοιπων.

    Φυσικά για την ανάγκη να γράφουν στην ξένη γλώσσα τών αποκοιοκρατών υπάρχει και η εξήγηση ότι οι ποιητές ήθελαν και να γίνονται κατανοητοί σε ομιλούντες διαφορετικές διαλέκτους μέσα στις χώρες τους και να αποχτήσουν μεγαλύτερο κοινό

  8. Καλημέρα

    Διαβάζοντας ποίηση σε μετάφραση πιθανότατα χάνεται η μελωδία της γλώσσας και μένει η ομορφιά των νοημάτων. Διαβάζοντας τα μου άρεσαν περισσότερο τα ποιήματα του Σογίνκα αλλά αυτό πιθανόν να οφείλεται στην πιο ευκολομετάφραστη αγγλική γλώσσα.
    Το # 2 είναι πολύ καλό σημάδι, πραγματικά μόνο τότε μπορεί να δει ο δημιουργός κριτικά το έργο του.
    Από αφρικάνικη λογοτεχνία το μόνο που είχα διαβάσει ήταν κάποια αφρικάνικα παραμύθια σε μετάφραση της Ζωής Βαλάση. Μερικά ήταν κοινά με τα ευρωπαϊκά αλλά το «ο ήλιος και το νερό» με είχε συναρπάσει.
    Να ευχαριστήσω την Αγάπη Ντ. για την μετάφραση και τον Νίκο για την δημοσίευση που μας πρόσφερε.

  9. Aghapi D said

    6 Πάρα πολλοί βρίσκονται εδώ https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_African_poets
    Ο κατάλογος έχει και συνδέσμους που οδηγούν σε βιογραφίες και κείμενα
    αν και μερικά κείμενα ΕΙΝΑΙ μεγάλα
    Δυο τρία με δυσκόλεψαν – όχι τα μεγαλύτερα – τόσο που άφησα τις μεταφράσεις ημιτελείς ή /και τις φόρτωσα με υπερβολικές σημειώσεις

    5 Σε ευχαριστώ πολύ
    Καλά κάνεις και προσθέτεις το «σε πρώτη ανάγνωση»

  10. Νέο Kid said

  11. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    άντε, κάτι άλλο σήμερα👍, εκτός του γνωστού πλέον καθημερινού βομβαρδισμού με ειδήσεις που μας ανησυχούν/θυμώνουν/προβληματίζουν πολύ. Προβλέπω πάντως πως τα «πολυσυλλεκτικά μεζεδάκια» με τον ιό καθώς και τα άρθρα της 5ης & 6ης/03, δηλ. τα γλωσσολογικά και το μεταναστευτικό/προσφυγικό κλπ. θα παραμείνουν αρκετό καιρό ενεργά 😉

    Ενδιαφέρον να δούμε το περιεχόμενο (γιατί όπως σωστά είπα ο Τζι, με την μετάφραση χάνεται ο «ήχος» της γλώσσας).
    Αγάπη 🤗 και Νίκο ευχαριστούμε πολύ.

  12. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και βεβαίως ευχαριστώ την Αγάπη για τις μεταφράσεις, που τις δούλεψε πολύ όσο κι αν λέει ότι επιδέχονται βελτίωση.

    Οι Αφρικανοί ποιητές πράγματι γράφουν σε αγγλικά ή γαλλικά -όχι στη μητρική τους γλώσσα. Και επιπλέον γράφουν στη γλώσσα του πρώην αποικιοκράτη τους, μια πολύ ενδιαφέρουσα διάσταση.

  13. Aghapi D said

    12 Σε ευχαριστώ
    όλα όμως μπορούν να βελτιώνονται.

    » γλώσσα του πρώην αποικιοκράτη τους» Για ορισμένες χώρες δέν πρόκειται για «πρώην»

    Άλλωστε πολλοί σπούδασαν στις χώρες τών αποικοικρατών τους… καθόλου παράξενο

    Ποια είναι η γνώμη σου για την απάντησή μου στον αριθμό 7;

  14. leonicos said

    7. 9 Αγάπη μου / μας

    Όλα αυτά τα αντιλαμβάνομαι. Κι εγώ ελληνικά γράφω, επειδή σε καμιά άλλη γλώσα δεν μπορώ να εκφραστώ καλύτερα και πληρέστερα, ούτε καν τα λαντίνο (τυπικά μητρική μου) επειδή κι αυτά περιορίζονταν στα καθημερινά πράγματα του σπιτιού.

    Θέλω όμως με την ευκαιρία αυτή να τονίσω

    και κάτι άλλο, πολύ σπουδαίο, που κάνεις

    Οι άνθρωποι αυτοί ποτέ δεν θα μάθουν αυτό που κάνεις γι’ αυτούς.

    Και αυτό είναι αυτοθυσιαστικό

    τουτέστιν μεγαλειώδες

  15. Aghapi D said

    14 Υπερβάλλεις αλλά με συγκινείς πολύ

  16. sarant said

    13 Ισχύει αυτό που λες, από τη στιγμή που πχ στη Νιγηρία πρέπει να μιλιούνται εκατοντάδες γλώσσες.

    Εχω διαβάσει ότι στην Ιταλία το ΚΚ ηταν εναντίον των διαλέκτων τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια διότι εμπόδιζαν την επικοινωνία και κοινή δράση των εργατών στα μεγάλα εργοστάσια του Βορρά.

  17. Γς said

    Αγαπη. σ αγαπώ

  18. Πέπε said

    #3:

    > > Υποθέτω ότι για να σχολιαστούν αυτά τα κείμενα πρέπει να διαβαστούν κάμποσες φορές και σε κατάλληλη ώρα, συνεπώς είναι αδύνετο το σημερινό άρθρο να λειτουργήσει όπως τα άλλα

    Έτσι είναι.

    Από την άλλη, μαθαίνουμε μερικά πράγματα που αν δε βρεθεί κάποιος να σου τα υποδείξει, ο οποίος ήδη τα ξέρει, δύσκολα θα τα βρεις μόνος σου.

    Ευχαριστούμε, Αγάπη. Συγχαρητήρια για το ωραίο αυτό έργο.

  19. Γιάννης Κουβάτσος said

    Όντως η ποίηση είναι αμετάφραστη σε ό,τι έχει τη μεγαλύτερη σημασία, στη γλώσσα, στη μουσική της, στη μαγεία της, σωστά το επεσήμανε ο Τζι. Αλλά και στη γλώσσα της μετάφρασης πάλι ένα ποίημα έχουμε, ένα έργο τέχνης που μπορούμε να το απολαύσουμε ανεξάρτητα από το πρωτότυπο. Κι αν μάλιστα ο μεταφραστής είναι μάστορας και ξέρει τέλεια και τη γλώσσα του πρωτότυπου και τη γλώσσα της μετάφρασης, τότε η απόλαυση είναι δεδομένη. Διαβάζοντας, λοιπόν, υπό αυτές τις προϋποθέσεις τα ποιήματα αυτά, βρίσκω το αποτέλεσμα πολύ ικανοποιητικό. Ευχαριστούμε, Αγάπη.

  20. dryhammer said

    Καλημέρα,
    πρώτα να ευχαριστήσω την Αγάπη και το Νικοκύρη για τη γνωριμία-επαφή με άγνωστους (σε μένα) ποιητές.
    [ Όντας άσχετος, μόνο ο Πάπα Μπούμπα Ντιόπ μου ερχόταν στο μυαλό (που η γυναίκα του λέγεται Μάμα Μπούμπα Ντιοπ !!).]

    Η ποίηση βέβαια δεν είναι για αναγνώσεις – ξεπέτες, θέλει και το χρόνο και το κλίμα της, οπότε επιφυλάσσομαι.

    Ωστόσο

  21. Aghapi D said

    Με την ευκαιρία, και ένα αντιρατσιστικό μήνυμα
    Κρίμα που δέν υπάρχουν περισσότερα τέτοια

  22. Γς said

    Chez Monica

  23. Γς said

    Mirembe: Η Αφρική μου

  24. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα, θα λείψω για λίγο.

  25. Χαρούλα said

    Καλημέρα!
    Ευχαριστώ Αγάπη και Νίκο, για την επαφή με άγνωστους σε μένα ποιητές. Σε πρώτη ανάγνωση περίεργη αίσθηση. Άλλα μου άρεσαν και άλλα όχι.
    Θέλει κι άλλο, κι άλλο, κι άλλο! Αν και στην τέχνη συμβαίνει να μην μας αρέσουν όλα, όλων και όλες τις στιγμές. Θα τα ματαδιαβάσω λοιπόν.
    Και πάλι ευχαριστώ.

    Και μέρα που είναι, και αφού ξεκινήσαμε με ποίηση……

    ΠΟΙΗΜΑ του Τζέιμς Οπενχαιμ – για απεργία των εργατριών.

    Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός στην ομορφιά της μέρας χιλιάδες σκοτεινές κουζίνες, χιλιάδες μαύρες φάμπρικες γεμίζουν ξάφνου με του ήλιου τη λαμπράδα
    γιατί ο κόσμος μας ακούει να τραγουδάμε «Ψωμί και Τριαντάφυλλα, Ψωμί και Τριαντάφυλλα»
    Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός είναι και για τους άνδρες ο αγώνας μας γιατί είναι των γυναικών παιδιά και τους γεννάμε πάλι,
    φτάνει πια ο παιδεμός σ’ όλη μας τη ζωή,
    πεινάνε οι ψυχές και όχι το σώμα μόνο
    «δώστε μας Ψωμί, δώστε μας Τριαντάφυλλα»
    Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός αμέτρητες γυναίκες πεθαμένες σμίγουν το θρήνο τους και λένε το παλιό τραγούδι του ψωμιού
    οι σκλαβωμένες ψυχές τους γνώρισαν λίγη μόνον ομορφιά, τέχνη κι αγάπη. Ναι, για το Ψωμί παλεύουμε και για τα Τριαντάφυλλα.
    Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός φέρνουμε τις μεγάλες μέρες
    το ξεσήκωμα των γυναικών είναι ξεσήκωμα όλης της ανθρωπότητας όχι πια σκλάβοι και τεμπέληδες, δέκα που μοχθούν για έναν που ξαπλώνει αλλά ένα δίκαιο μοίρασμα στ’ αγαθά της ζωής,
    «Ψωμί και Τριαντάφυλλα, Ψωμί και Τριαντάφυλλα»

  26. Aghapi D said

    25 Εξαιρετικό το ποίημα
    ωστόσο θα προτιμούσα, και χωρίς παρεξήγηση, κείμενο γυναίκας για σήμερα
    Ανταποδίδω πάντως με τούτο: https://www.efsyn.gr/kosmos/maties-ston-kosmo/gynaikes-toy-kosmoy/186331_i-firntaoys-i-al-saantaoyi-kai-o-feminismos

  27. nwjsj said

    Από τον Ντιόπ ξεχώρισα την «Αφρική» και το «Σε κείνους». Με συγκίνησαν ιδιαίτερα, το πρώτο με τη νοσταλγία για την πατρίδα και το δεύτερο με το ελπιδοφόρο του μήνυμα.
    Από τον Σογίνκα, αν έπρεπε να διαλέξω κάποιο από τα τρία ποιήματα, μάλλον αυτό θα ήταν οι «Μικρές Ώρες» που περιγράφουν τόσο λεπτά κι ευαίσθητα την ατμόσφαιρα της ταβέρνας και τις σιλουέτες των θαμώνων της.

    Νιώθω ότι η μετάφρασή σας, κ. Νταϊφά, έχει τη δική της μελωδικότητα και ποιητικότητα. Χαίρομαι πολύ που ασχοληθήκατε με τους δύο αυτούς ποιητές και μας τους γνωρίσατε. Ήταν εξαιρετική επιλογή αναγνώσματος, ειδικά για τη σημερινή μέρα μνήμης των αγώνων μιας άλλης καταπιεσμένης μερίδας της κοινωνίας μας για έναν καλύτερο κόσμο. Εύγε σε εσάς και ευχαριστίες στον Νικοκύρη.

    Υ.Γ. Νεγροσύνη! Τι όμορφη λέξη, αλήθεια!

  28. Γς said

    Κι ήτανε τα στήθια σου μαύρα σαν τα γάλατα
    και μου’λεγες …

    Ακυρο

  29. Χαρούλα said

    #26 καμμία παρεξήγηση φυσικά. Απλά εγώ χαίρομαι όταν και άνδρες στέκονται δίπλα στον αγώνα των γυναικών. Θα ήθελα πολύ, να μην είμαστε «εμείς και αυτοί».

  30. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ένα ποίημα του Σενεγαλέζου ποιητή Λεοπόλ Σενγκόρ για τη γυναίκα…

    “Μαύρη γυναίκα”

    Γυναίκα γυμνή, γυναίκα μαύρη

    ντυμένη με το χρώμα σου, με το σχήμα σου που είναι ομορφιά.

    Μεγάλωσα στη σκιά σου, η γλύκα των χεριών σου τύλιγε τα μάτια μου.

    Και να! που μες την καρδιά του καλοκαιριού και του μεσημεριού

    σε ανακαλύπτω η της επαγγελίας, απ’ την κορφή

    ενός αψηλού, φρυγμένου λόφου,

    και η ομορφιά σου με κεραυνώνει κατάστηθα

    σαν αστραπή αετού.

    Γυναίκα γυμνή, γυναίκα σκοτεινή!

    Οπώρα ώριμη με τη σφιχτοδεμένη σάρκα

    εκστάσεις μουντές μαύρου κρασιού

    στόμα που κάνει το στόμα μου λυρικό

    πεδιάδα με τους ξάστερους ορίζοντες

    πεδιάδα που ανατριχιάζεις στις θερμές θωπείες

    του ανατολικού ανέμου.

    Ταμ ταμ γλυπτό, ταμ ταμ τεντωμένο

    που δονείσαι κάτω από τα δάχτυλα του Νικητή.

    Η βαριά, κοντράλτο φωνή σου

    είναι το λυπητερό θρησκευτικό τραγούδι της Αγαπημένης.

    Γυναίκα γυμνή, γυναίκα σκοτεινή!

    Λάδι που καμιά πνοή δε ρυτιδώνει

    λάδι γαλήνιο στα πλευρά του αθλητή

    στα πλευρά των πριγκίπων του Μαλί.

    Ζαρκάδι με τους θείους αρμούς, τα μαργαριτάρια

    είναι αστέρια πάνω στη νύχτα του δέρματός σου.

    Στη σκιά της κόμης σου, η αγωνία μου

    φωτίζεται από τους γειτονικούς ήλιους των ματιών σου.

    Γυναίκα γυμνή, γυναίκα μαύρη!

    Τραγουδώ την πρόσκαιρη ομορφιά σου

    σχήμα που σταθεροποιώ στην αιωνιότητα

    προτού η ζηλόφθονη μοίρα σε καταντήσει στάχτη

    για να θρέψει τις ρίζες της ζωής.

  31. Aghapi D said

    29 Φυσικά

    30 πολύ ωραίο 🙂

  32. BLOG_OTI_NANAI said

    Νέα Εστία 1979:

    Νέα Εστία 1984:

  33. Alexis said

    Είμαι λάτρης της «παραδοσιακής» ποίησης, του μέτρου και (προαιρετικά) της ρίμας.
    Ως εκ τούτου η λεγόμενη «σύγχρονη» ποίηση δεν μου πάει, δεν με συγκινεί, ίσως γιατί θεωρώ ότι λέει πράγματα που θα μπορούσαν να ειπωθούν καλύτερα και πληρέστερα με τον πεζό λόγο.

    Ωστόσο τα σημερινά ποιήματα μου δημιούργησαν μια ευχάριστη αίσθηση, τα βρήκα αν μη τι άλλο ενδιαφέροντα.
    Θα συμφωνήσω με τον Τζι στο #8 ότι «Διαβάζοντας ποίηση σε μετάφραση πιθανότατα χάνεται η μελωδία της γλώσσας» ωστόσο αν ο μεταφραστής έχει μεράκι μ’ αυτό που κάνει μπορεί να δημιουργήσει ένα εξίσου όμορφο ποίημα και στη γλώσσα της μετάφρασης.
    Και αυτό ακριβώς θεωρώ ότι έχει συμβεί εδώ.

    Συγχαρητήρια στην κ. Νταϊφά για την πολύ καλή δουλειά της και ευχαριστίες στο Νικοκύρη για τη δημοσίευση!

  34. BLOG_OTI_NANAI said

    Η Λέξη 1987:

  35. Γιάννης Κουβάτσος said

    Η σύγχρονη ποίηση είναι συνήθως «σκοτεινή» και απαιτεί πληροφορίες και αποκρυπτογράφηση για να γίνει κατανοητή. Αν, βέβαια, σκοπός της είναι να γίνει κατανοητή. Αυτή η σκοτεινότητα, όμως, την απομακρύνει από τον μέσο αναγνώστη, ο οποίος θέλει να απολαύσει λίγη ποίηση, λίγη μουσική γλώσσα, κι όχι να αποκρυπτογραφήσει τον δίσκο της Φαιστού. Γι’ αυτό εξακολουθούν να διαβάζονται τα ποιήματα παλαιότερων εποχών, αφού προσφέρουν στέρεη τροφή στην ψυχή μας. Αφήστε που, με το πρόσχημα της κρυπτικότητας, ο κάθε Μπογδάνος μπορεί να αεροκοπανάει και να το παίζει ποιητής.
    (Κωνσταντίνε, μη μου κάνεις μήνυση, ανακαλώ, ήμαρτον!)

  36. BLOG_OTI_NANAI said

    Νέα Εστία 1992:

  37. ΣΠ said

    Ο Σογίνκα είναι ίδιος ο Μόργκαν Φρίμαν.

  38. Aghapi D said

    Τί ωραία που βρήκατε και προσθέσατε τόσα όμορφα ποιήματα και μιαν εναλλακτική απόδοση ποιήματος που κι’ εγώ αγάπησα και μετάφρασα.
    Αυτό δείχνει πλούτο

  39. BLOG_OTI_NANAI said

    38: Κυρίως για να είναι συγκεντρωμένα μια που το άρθρο είναι και αφιέρωμα. Προσωπικά δεν είχα ξαναδιαβάσει και έχουν πολύ ενδιαφέρον. Σίγουρα θα είχε ενδιαφέρον και η λαϊκή/παραδοσιακή ποίηση από ανθρώπους της Αφρικής που δεν έχουν σπουδάσει στο εξωτερικό.

  40. Γιάννης Κουβάτσος said

    «Η Σαμαρκάνδη, και οι άλλες αγορές που γνώρισα», ποίημα του Σογίνγκα σε μετάφραση της Ελένης Χατζή…

    » Ο κόσμος είναι μια αγορά…»-τραγούδι των Γιαρούμπα

    Η αγορά είναι απάνεμο λιμάνι για την περιπλανώμενη ψυχή
    Ή απλά γι αυτόν που θέλει να στοχαστεί.Κάθε πάγκος
    Είναι ιερό και ναός,μια μαγική σπηλιά με ενθύμια.
    Οι δρόμοι της είναι στοές που μας ταξιδεύουν,

    Όλους εμάς τους κυνηγούς της ευκαιρίας,από τη μια άκρη
    της γης,στην άλλη,καταργώντας
    Το χρόνο,ξσναζωντανεύοντας τόπους και ιστορίες χαμένες.

    Η αγορά είναι εκεί που η Σαμαρκάνδη εισβάλλει
    Στο Γιοχάνεσμπουργκ,και όταν κλείνουν τα παραθυρόφυλλα,
    Φεύγει χωρίς λύπη χωρίς ν’αφήσει ίχνη
    Μέχρι την επόμενη μετενσάρκωση.Η αγορά είναι
    Στο Πορτομπέλο,στο Λονδίνο,εκεί που ακούς να λένε
    Καράκας και Γιορούμπα,Καταλανός ή Κουρασάν,
    Και ενώ το σκληρό νόμισμα αλλάζει χέρια,
    Σε παρασύρει ανάλαφρα σε ρευστούς δρόμους,εκεί όπου
    Πλουτίζουν οι αισθήσεις σε μια ανταλλαγή χωρίς το χρήμα.

    . . Εμπόριο και ιεροί τόποι,άγιοι και έμποροι
    Έζησαν πάντα σαν αδελφές ψυχές,δίνοντας τροφή
    Στις ανάγκες της σάρκας και του πνεύματος -ψωμί
    Και άρτος,κρασί και αγιασμένο νερό,κηρύγματα,
    Φυλαχτά και ροζάρια,ο ευλογημένος
    Μάρσιπος της γης ή τα μαγικά τροπάρια,οι κλειδαριές,
    Και τα κοσμήματα τα κρεμασμένα στο στήθος με τα ζωγραφισμένα μυστικά

    . . Κι όμως,εδώ κι εκεί,κάποιος οργίζεται-θυμάστε
    Τον πρίγκιπα της ειρήνης,όταν τον κατέλαβε μανία στη συναγωγή
    Που είχε καταντήσει αγορά;
    Μαστίγωσε τους παραβάτες
    Με τα λόγια και το μαστίγιό του;
    Αυτό το μαστίγωμα στο τέλος τέλος,
    Ηταν ευγενές.
    Ζηλευω αυτούς τους τοκογλύφους του παρελθόντος
    Που έτσι πλήρωσαν τις αμαρτίες τους και τη δική μου,
    Της εποχής μας

    . . Τώρα-μπες σ’ ενα κρυφό πέρασμα ανάμεσα στους πάγκους-
    Μια κουρτίνα ανοίγει.
    Τα εμπορεύματα εδώ μέσα δεν ειναι ποτέ εκτεθειμένα
    Βαλμένα με τάξη,κρυφά περιμένουν την πελατεία που ξέρει
    Τους μυστικούς χάρτες κάθε αγοράς.
    Καπνοί που λεηλατούν,κι έπειτα γυμνώνουν το μυαλό
    Σε μια έκσταση άγνωστη στην αρχαία Σαμαρκάνδη-
    Αυτοί που τωρα ψάχνουν,ταξιδεύουν σε αχαρτογράφητες ρότες
    Στις αγορές εξω από τον κόσμο,λιώνουν
    Μέσα στις κηλίδες του ήλιου που παγιδεύτηκαν στα μάτια τους

    .. . . Τόσα πολλά για τον παλιό καιρό-σήμερα η μουσική έχει σωπάσει.
    Οι αγορές,αδελφές της Σαμαρκάνδης,σ’αυτές εδώ τις ηπείρους
    Έχουν πέσει σε μοιρολόγια χωρίς δάκρυα,έχουν εκπέσει
    Σε αδύναμους θρήνους κάτω από αχυρένιες στέγες που καταρρέουν.
    Το να «σκοτώσεις» σήμερα στην αγορά
    Αποδεικνύεται ίσως υπερβολικά αληθινό,όταν οι φανατικοί περπατούν αλαζονικά ως μεσάζοντες
    Στους άρχοντες της αγοράς ενός αθέατου παραδείσου

    . . Είναι καιρός για ανάταση..
    Πέρα από χυδαίες πολιτικές,πέρα από τη μικρότητα …
    Όποιος σκοτώνει στο όνομα της αγάπης του θεού σκοτώνει την αγάπη,σκοτώνει το θεό, Οποιος σκοτώνει στο όνομα του θεού αφήνει το θεό
    Χωρίς όνομα.

    Στην αγορά,ο ωκεανός συναντά τη θάλασσα
    Και τα ποτάμια αφήνουν τα απομεινάρια τους στα ράφια της-
    Στην αγορά,η καμπύλη του ουράνιου τόξου γίνεται κύκλος
    Εκεί που ενώνονται οι σκόρπιες φυλές ενός πολυάσχολου κόσμου
    Ανάμεσα στις σιωπηλές λεπίδες από τα σπαθιά και τα δόρατα
    Ανάμεσα σε παμπάλαια μουσκέτα,δηλητηριώδεις αιχμές και αφρικανικά ρόπαλα.
    Τους φύλακες αυτής της χαμένης,θαυμαστής εκδοχής,
    Γεμάτης από τις χαμένες γνώσεις,τα χαμένα ταξίδια του μυαλού.
    Ο χώρος των ονείρων μένει απαραβίαστος,
    Ισότιμος μέσα στην αγορά
    Παρότι η βεβήλωση παραμονεύει …

  41. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο Σογίνγκα είχε δηλώσει πως θα γυρίσει στη Νιγηρία, αν εκλεγεί ο Τραμπ. Ο άνθρωπος είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ, όχι στην Trumpland. Το ‘πε και το ‘κανε. Όχι σαν κάτι άλλους που θα γύριζαν στη Νάξο, αν δεν τους άρεσε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, αλλά δεν…
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.efsyn.gr/kosmos/afriki/91930_kratise-ton-logo-toy&ved=2ahUKEwi57rDX4IroAhUzAxAIHZYdB-c4ChAWMAB6BAgEEAE&usg=AOvVaw0_OslJ7ak7NGcTTJ1Hv59E

  42. Aghapi D said

    Για τον Σογίνκα: παίχθηκε για πρώτη φορά το θεατρικό του «Oyedipo at Kolhuni» στα πλαίσια της ΧΙ Διεθνούς Συνάντησης Αρχαίου Ελληνικού Δράματος οργανωμένης από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Δελφών.

    «Υπάρχουν τόσες ομοιότητες μεταξύ της αφρικανικής παράδοσης των Γιορούμπα, της φυλής στην οποία ανήκω, και στην ελληνική μυθολογία», υποστηρίζει ο Γουόλε Σογίνκα. «Εσείς έχετε το δωδεκάθεο με αρχηγό τον Δία. Κι εμείς το ίδιο. Οι θεοί μας, όπως και οι δικοί σας, κατεβαίνουν στον κόσμο των θνητών. Και κάνουν σκανδαλιές, ζευγαρώνουν μαζί τους, μεταμορφώνονται σε ζώα, σκοτώνουν… Για παράδειγμα, στην παράδοση των Γιορούμπα υπάρχει ο θεός του ηλεκτρισμού! Έχει πάρει το όνομά του από τον Sango, τον θεό των κεραυνών και των αστραπών. Στο χωριό μου μουσουλμάνοι και χριστιανοί εργάτες γιορτάζουν και τιμούν τον προστάτη θεό του επαγγέλματός τους, ανεξαρτήτως θρησκείας. Ο λόγος που έκανε την αρχαία ελληνική μυθολογία και τραγωδία να γίνουν τόσο γνωστές είναι ότι διείσδυσαν μέσω της Ευρώπης και στον υπόλοιπο κόσμο. Στις αποικίες».

    Στον «Οιδίποδα επί Κολχούνι» = επί Κολωνώ , ένα φιλόδοξο και πολύσημο έργο, ο Σογίνκα
    τονίζει την οικουμενικότητα και τη διαχρονικότητα του μύθου του Οιδίποδα. Αλλά όχι μόνο αυτό. Η τραγωδία αποκτά μια καινούργια – σύγχρονη – πολιτική διάσταση. Ο σύγχρονος Οιδίπους είναι αρχηγός Αφγανών προσφύγων που ζητούν άσυλο στην Αυστραλία. Δεν πρέπει να μας ξαφνιάζει, που ο Σογίνκα αποδίδει στην τραγωδία λόγο πολιτικό. Πολιτικός ακτιβιστής από πάντα, δεν έχει σταματήσει να μαίνεται κατά της πολιτικής και κοινωνικής διαφθοράς στη Νιγηρία και σε όλο
    τον κόσμο. Για δύο χρόνια (1967-1969) φυλακίσθηκε λόγω των πολιτικών του πεποιθήσεων στη Νιγηρία. Αυτοεξόριστος, έχει ζήσει για πολλά χρόνια στο εξωτερικό. Και η Αμερική τώρα είναι η βάση του.
    (Μέχρι που γύρισε στην πατρίδα του όταν εκλέχτηκε ο Τραμπ όπως είπε ο Γιάννης Κουβάτσος )

    Κάποτε είχε δηλώσει ότι για να γίνει κανείς συγγραφέας πρέπει να επιτρέψει στον εαυτό του να κατακλύζεται από τα φαινόμενα, τα συμβάντα, τις εμπειρίες. Να υποτάσσει το «εγώ» του σε όσα συμβαίνουν γύρω του.
    Δηλαδή, αυτή η υποταγή του εαυτού του στα φαινόμενα τον έκανε στρατευμένο συγγραφέα; «Όχι. Το ‘χω ξαναπεί πολλές φορές. Εγώ έγινα πολιτικοποιημένος συγγραφέας από κάτι που θα έφαγα μικρός… δεν υπάρχει εξήγηση. Πώς ανέπτυξα αυτό το αίσθημα δικαιοσύνης; Δεν ξέρω. Ούτε μου συνέβη κάτι φοβερό όταν ήμουν μικρός. Ούτε οι
    γονείς μου εκτελέσθηκαν για τα πολιτικά. Είναι ο χαρακτήρας μου. Δεν ξέρω. Εκείνο που ξέρω είναι ότι έχω ένα αυξημένο αίσθημα δικαιοσύνης. Πάθος».

    https://www.tanea.gr/2002/08/17/lifearts/culture/to-brabeio-nompel-simainei-kai-eythyni/

  43. Λεύκιππος said

    Ενα από τα κέρδη του να είσαι σχολιαστης του Σαραντάκου. Βλεπεις πράγματα που δεν είναι εύκολο και συνηθισμένο να τα βρεις κι αλλού. Ευχαριστώ.

  44. loukretia50 said

    Επιτέλους μια ανάσα! Ευχαριστούμε Νικοκύρη!
    Αγάπη, αξιέπαινη η προσπάθεια και η αφοσίωσή σου. Το αποτέλεσμα σε δικαιώνει.
    ‘Όπως αναφέρθηκε, τα ποιήματα αξίζουν πολύ περισσότερα από μια γρήγορη ανάγνωση.
    Θα επανέλθω αργότερα.
    Όμως συμφωνώ με την επιλογή της Χαρούλας, το ποίημα που έγινε ύμνος αξίζει για μένα ακόμα πιο πολύ γιατί γράφτηκε από άνδρα. Πάντα πίστευα στο «μαζί».

    «…As we come marching, marching, we battle too for men,
    For they are women’s children, and we mother them again.
    Our lives shall not be sweated from birth until life closes;
    Hearts starve as well as bodies; give us bread, but give us roses!»

    Bread and Roses https://youtu.be/94mSln34ZwA

    ΥΓ Ελπίζω να εκτιμηθεί που δεν ποστάρισα την ερμηνεία της Τζόαν Μπαέζ!
    Δεν αντέχω άλλες κόντρες!

  45. π2 said

    Μια που δεν σκαμπάζω από ποίηση, ας βάλω μια επιγραφή για την ημέρα της γυναίκας (αφορμή γύρευα), μια επιγραφή που σκιαγραφεί μια εικόνα πολύ διαφορετική από εκείνη που μαθαίνουμε στα εγχειρίδια για τις ανίσχυρες και χωρίς νομικά δικαιώματα γυναίκες της κλασικής Αθήνας.

    Η υπόθεση είναι η εξής. Η Αριάγνη κόρη του Βάστου, Βεροιαία προχωρημένης ηλικίας, απελευθερώνει το 181 μ.Χ. μια δούλη της, αναθέτοντάς την στην Αρτέμιδα Αγροτέρα (πρόκειται για την πιο συνηθισμένη μέθοδο απελευθέρωσης στη ρωμαϊκή Μακεδονία). Επειδή στις απελευθερώσεις δούλων είχε μεγάλη σημασία να μην αμφισβητηθεί η νομική πράξη από άλλα μέλη της οικογένειας (καθώς η ιδιοκτησία ήταν λίγο πολύ οικογενειακή και όχι ατομική υπόθεση), η Αριάγνη ζητάει την έγγραφη συγκατάθεση των αδελφών της, την οποία και επισυνάπτει στο χαραγμένο επί λίθου κείμενο. Μεταφράζω πρόχειρα μόνο την επιστολή:

    Ο Ηρακλείδης του Βάστου και ο Σύρος του Βάστου στην Αριάγνη του Βάστου την κυρία αδελφή τους, χαιρετισμούς. Εμείς, κυρά μας κι αδελφή, πολλές φορές ευεργετηθήκαμε από σένα· και τώρα που θέλεις να ελευθερώσεις κάποιους από τους δούλους σου, συμφωνούμε και δίνουμε τη συγκατάθεσή μας. Εσύ εξάλλου διαφεντεύεις την περιουσία σου, ιδίως μάλιστα από τη στιγμή που μόνη σου και με τους κόπους σου την απέκτησες, κι όχι παραλαμβάνοντάς την από άλλους. Κι αν τώρα, στην προχωρημένη σου ηλικία, θέλεις να δανειστείς ή να βάλεις υποθήκη κάποια από τα υπάρχοντά σου για να γηροκομηθείς, και σ’ αυτό δίνουμε τη συγκατάθεσή μας, κυρά μας, και την παραμικρή αντίρρηση δεν έχουμε, στην ηλικία που είσαι· γιατί όπως προαναφέραμε και δικά σου είναι και μόνη σου τ’ απέκτησες. Σου γράψαμε την επιστολή αυτή στη Βέροια, το αυτοκρατορικό έτος 212 που είναι και το (επαρχιακό) 328, στις τέσσερις του Περιτίου, δια χειρός Φλαβίου Άλυος, γιατί εμείς οι ίδιοι δεν ξέρουμε γράμματα. Σου ευχόμαστε κάθε υγεία.

    Για όσους ενδιαφέρονται για το αρχαίο κείμενο: https://epigraphy.packhum.org/text/149524

  46. loukretia50 said

    Συμπλήρωμα στο 44 :
    Women of the World is an ensemble of musicians from different corners of the globe.
    “We celebrate the beauty of diversity
    We, as Women of the World, believe in the power of music.
    We believe in our bond. We believe in peace”

    και κάτι ακόμα για το ποίημα :

    Bread and Roses was a poem and song that emerged during the women’s millworker strike in Lawrence, Massachusetts in 1912. Women were fighting for fair wages, child labor laws, overtime pay, fair working conditions. Part of their strike proclamation read:
    «We, the 20,000 textile workers of Lawrence, are out on strike for the right to live free from slavery and starvation; free from overwork and underpay; free from a state of affairs that had become so unbearable and beyond our control, that we were compelled to march out of the slave pens of Lawrence in united resistance against the wrongs and injustice of years and years of wage slavery.»

    45. Πολύ ενδιαφέρον!

  47. Alexis said

    Μέρα που είναι ας τρολάρω λιγάκι! 🙂

    (Για πολύ αμετανόητους ρετρο-Πασόκους)

  48. venios said

    Για την ημέραα της γυναίκας: https://www.youtube.com/watch?v=PXOpVWSZ7uA

  49. Konstantinos said

    Πολυτονικό η αφίσα!

  50. Πέπε said

    Αυτή την αφίσα την έχουμε ξανασχολιάσει. Τώρα με την ισότητα, η κοπέλα παραμένει λίγα εκατοστά κοντύτερη από τον άντρα, και για να τον κοιτάξει, παρόλο που στέκουν μούρη με μούρη, στρέφει τα μάτια της προς τα πάνω!

    Επί της ουσίας δεν ξέρω τι έκανε όντως το ΠΑΣΟΚ τότε που να κατοχυρώνει την ισότητα (τέλος πάντων την ελάττωση της ανισότητας – να την κατοχυρώνει πάντως). Αν έκανε κάτι στ’ αλήθεια, μπράβο τους.

  51. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα!

    32-34-36 Α μπραβο!

    45 Πολύ καλό, επίσης μπράβο!

    50 Το οικογενειακό δίκαιο. Την αποποινικοποίηση της μοιχείας.

  52. leonicos said

    36

    Μπλογκ κλπ

    Πολύ ωραίος

  53. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειὰ σας.

    Εὐχαριστῶ κι ἐγὼ τὴν Ἀγάπη Νταϊφᾶ καὶ τὸ Νικοκύρη γιὰ τὴ σημερινὴ δημοσίευση.

    Ἦταν καὶ γιὰ μένα ἡ πρώτη ἐπαφὴ μὲ ἀφρικανικὴ ποίηση καί, χρειάζεται δεύτερη ἀνάγνωση, ὅπως ἤδη προαναφέρθηκε.

    Πάντως, αὐτὸ ποὺ διακρίνεται μὲ τὴν πρώτη ἀνάγνωση εἶναι τὸ στρωτὸ ὕφος καὶ ἡ ἁπλότητα τῆς μετάφρασης, ἀρετὲς ποὺ διακρίναμε καὶ σὲ προηγούμενα δείγματα γραφῆς τῆς Ἀγάπης Νταϊφᾶ.

  54. leonicos said

    45

    Γιου αρ α θησαυρός

  55. leonicos said

    5`1

    Αν ήταν μόνο Το οικογενειακό δίκαιο και η αποποινικοποίηση της μοιχείας,

    γράψε αλίμονο

    Επί ΠΑΣΟΚ, άσχετο ότι κατακλύστηκε από τυχάρπαστους εμεσως και μετέτρεψε σε κακού πολιτικους ακόμα και τους αρχικά ιδεολόγους,

    όπω αυτόν τον αλήστου μνήμης υπουργό που δεν του έφταναν τα λεφτά να κάνει το Κτηματολόγιο

    έμαθε τον ελληνικό λαό να ελπίζει ότι

    μπορεί να σκεφτεί και να πράξει.

    Τον απογοήτευσαν

    διότι το ΠΑΣΟΚ εσυλήθη

    από πρόστυχους χοντρούς, αδίστακτους αισχρού χοντρούς και από νοστιμούλες κόρες μπαμπά.

  56. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @50,51γ. Τὸν πολιτικὸ γάμο.

    Δὲν ξέρω ἂν περιέχεται στὸ οἰκογενειακὸ δίκαιο, ἀλλὰ τὸ θεωρῶ σημαντικὸ βῆμα γιὰ τὴν ἀπεμπλοκὴ τῶν κοινωνικῶν θεσμῶν ἀπὸ τὸν ἀσφυκτικὸ ἐναγγαλισμὸ* τῆς Ἐκκλησίας.

    *σίκ, τὸ γράφω ἐπίτηδες μὲ δύο γάμμα· εἶναι τόσο ἀσφυκτικός, ποὺ μοιάζει μὲ στραγγαλισμό.

  57. leonicos said

    15 Αγάπη

    Απ’ ό,τι αντελήφθης από τη συνέχεια,

    καθόλου δε υπερβάλλω.

    Απλώς,έχω μεγάλη μύτη.

  58. Capten Vilios said

    Όταν ο πολιτισμός
    Χτυπούσε με προσβολές.
    Όταν η ποίηση μεγαλουργεί .Ακούστε αποικιοκράτες,ακούστε!

  59. Aghapi D said

    57 Μεγάλη μύτη;
    να τη δω και να μήν το πιστέψω 🙂 🙂
    Ευχαριστώ ξανά

  60. leonicos said

    36

    Δεν είχα δει τα παραπάνω ακόμα και βιάστηκα

  61. leonicos said

    ουουουου

    Άμα με βλέπεις κατά πρόσωπο, η μύτη μου φαίνεται σαν Ο και τα μάτια μου σαν ..

  62. Γιάννης Ιατρού said

    Τα ποιήματα άρεσαν και στις λαθραναγνώστριες εδώ, ειδικά εκείνο το πρώτο του Νταβίντ Ντιοπ συγκίνησε κιόλας!
    Αγάπη D., κι απ΄εκεί παινέματα για την μετάφραση και ευχαριστίες!

    45: Π2 🤗 Άνετα κατανοητή μετά από σκάρτα 2000 χρόνια (αυτό για κάτι ανθέλληνες😋 αμφισβητίες της 3000ετούς 😉).
    Γλωσσικά και νομικά τελείως ξεκάθαρη.👋👍

  63. Alexis said

    #50: Μεταρρύθμιση του οικογενειακού δικαίου. Κατάργηση προίκας, διατήρηση οικογενειακού επωνύμου της γυναίκας, πολιτικός γάμος, αποποινικοποίηση μοιχείας.

    (είπα να κάνω μια πλάκα και το γυρίσατε στο σοβαρό) 😆

  64. Alexis said

    #63: …τώρα θα μου πεις, το τελευταίο είναι μέτρο που ωφέλησε τις γυναίκες περισσότερο ή τους άντρες;
    Εξαρτάται… 🙂

  65. Γιάννης Κουβάτσος said

    «Τον απογοήτευσαν

    διότι το ΠΑΣΟΚ εσυλήθη»

    Το ΠΑΣΟΚ εσυλήθη, ο ΣΥΡΙΖΑ εσυλήθη…Μήπως κάτι σάπιο υπάρχει εξαρχής στο βασίλειο της Δανιμαρκίας; Αλλά σήμερα είναι ημέρα της Αγάπης και της ποίησης, ας τ’ αφήσουμε αυτά, άκρη και τελειωμό δεν έχουν.

  66. Πέπε said

    Τώρα που βλέπω τον Δημήτρη Μ. παρόντα, ας μου συγχωρήσει παρακαλώ η Αγάπη και όλη η ομήγυρη μια άσχετη προσωπική ερώτηση:

    Δημήτρη, ο Δημήτρης Μαρτίνος του χορευτικού της Δόρας Στράτου εσύ είσαι ή συνωνυμία;

  67. tryfev said

    1. Συγχαρητήρια από βάθους καρδιάς, καλή μου φίλη, Αγάπη. Υπέροχα, έξοχα. Και ως ποιήματα και ως μεταφράσεις, Τα διάβασα, τα απόλαυσα. Αυτή τη στιγμή δεν έχω χρόνο να γράψω περισσότερα. Θα επανέλθω και εδώ και στο Facebook.

    Νίκο μου, σε ευχαριστώ που παρουσίασες αυτά τα ποιήματα στο φιλόξενο ιστολόγιό σου.

  68. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @66.Ὄχι, Πέπε. Εἶναι μακρινός μου ξάδελφος. Ὁ Δημήτρης Βρεττοῦ Μαρτῖνος. Ὁ μόνος στὴ Δρυοπίδα, ἀπ᾿ ὅσο ξέρω, ποὺ ἀσχολήθηκε μὲ τὸ κλαρῖνο.

    Ὁ ἀδελφός του, ὁ Γιώργης τοῦ Βρεττοῦ, ἦταν καλὸς λαουτιέρης, ἀλλὰ πέθανε σχετικὰ νέος.

  69. π2 said

    62β: Σκέφτηκα να σημειώσω ότι είναι κατανοητό το πρωτότυπο (όπως είναι εξάλλου λογικό για λαϊκή γλώσσα της εποχής), αλλά είπα ότι δεν είμαι ο κατάλληλος να το κρίνω. Μ’ αρέσουν πολύ κάποιες γλωσσικές λεπτομέρειες: αὐτὴ αὐτὰ κοπιάσασα πεπόρικας, ή η επισήμανση διὰ τὸ μὴ αὐτοὺς ἡμᾶς ἐπίστασθαι γράμματα, κυρίως όμως η φράση ἰς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ γήρως.

    Και σ’ άλλες απελευθερωτικές επιγραφές υπάρχει αυτή η έγνοια για τα γηρατειά, γι’ αυτό και συχνός όρος της απελευθέρωσης είναι να παραμείνει ο απελευθερωθείς δούλος στο πλευρό του ηλικιωμένου πρώην κυρίου. Σε επιγραφή από την Εξοχή της Κοζάνης, το ρήμα που χρησιμοποιείται για την έννοια γηροκομώ είναι ακόμη πιο ωραίο: βούλομε τὸ̣ν τῆς ζοῆς χρόνον προσμεῖνέ μοι κὲ γηροβοσκῆσε.

  70. Γιάννης Ιατρού said

    66: Χορεύουν: Δημήτρης Μαρτίνος εκ Κύθνου… https://www.youtube.com/watch?&v=AUwGvwgzoMI
    Ιιιιι, το 1978, τότε, που ήμασταν νέοι κι όμορφοι (τώρα είμαστε μόνο και…)
    Τούτονα λές, ε; Ψήλωσε κι άλλο από τότε 🙂

  71. Γιάννης Ιατρού said

    69: Να δώ τι θα κάμουμε τώρα, που δεν έχουμε να απελευθερώσουμε κάποιον ή τέλος πάντων να τάξουμε κάτι σημαντικό σε κανένα για να μας συμπαρασταθεί, αν (που θα…) χρειαστεί 😲

    γηροβοσκῆσε. !!!
    Αυτά να δουν όσοι λένε πως η γλώσσα δεν πλάθει συνεχώς καινούργιες λέξεις, έστω ανακατεύοντας τις παλιές.

  72. Μαρία said

    Τον ποιητή Νταβίντ Ντιόπ τον έμαθα πρόσφατα διαβάζοντας το συγκλονιστικό μυθιστόρημα ενός άλλου Νταβίντ Ντιόπ.
    http://www.biblionet.gr/book/240466/Diop,_David/%CE%A4%CE%B7_%CE%BD%CF%8D%CF%87%CF%84%CE%B1,_%CF%8C%CE%BB%CE%B1_%CF%84%CE%B1_%CE%B1%CE%AF%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1_%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9_%CE%BC%CE%B1%CF%8D%CF%81%CE%B1

  73. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @69. Γηροβοσκός, λοιπόν, αὐτὸς ποὺ φροντίζει ἡλικιωμένους.

    Ἂν δὲν κάνω λάθος, μὲ τὸν ἰωτακισμό, θὰ μποροῦσε κάποιος νὰ παρακούσει «χοιροβοσκός».

    Βέβαια, ἀπ᾿ ὅ,τι μόλις εἶδα στὴν Βικιπαίδια, τὸ οι προφερόταν διαφορετικὰ μὲχρι τὸν δέκατον αἰώνα.

  74. Aghapi D said

    72 Τί μαθαίνει κανείς!!!! Πρέπει να το διαβάσω πάραυτα 🙂

  75. Μαρία said

    69
    Γηροβοσκώ και πορνοβοσκώ κλασικότατα και ποιητικότατα αρχαία ελληνικά.

  76. sarant said

    56-63 Μπράβο, ξέχασα τον πολιτικό γάμο και την κατάργηση της προίκας

    69 Θα άξιζε να το φτιάξεις (ή να το φτιάξω) αρθράκι για το ιστολόγιο, κρίμα να μένει στα σχόλια. Θα δούμε.

    71 Τώρα πολλοί ηλικιωμένοι γράφουν διαμερίσματα σε όποιον τους γηροβοσκήσει.

  77. Aghapi D said

    Μιας και μιλάμε για Αφρική και για μέρα τής γυναίκας, ας κάνουμε ακόμα έναν συνδυασμό:

    H Nwanyeruwa, μια Ίγκμπο γυναίκα στη Νιγηρία, πυροδότησε ένα σύντομο πόλεμο που συχνά αποκαλείται η πρώτη μεγάλη πρόκληση στη βρετανική αρχή στη Δυτική Αφρική κατά τη διάρκεια της αποικιακής περιόδου. Στις 18 Νοεμβρίου του 1929, ξέσπασε μια λογομαχία μεταξύ της Nwanyeruwa και ενός άνδρα που ονομαζόταν Μark Emereuwa, όταν της είπε να «μετρήσει τις κατσίκες,τα πρόβατα και τους ανθρώπους της».

    Κατανοώντας, ότι αυτό σήμαινε, ότι θα πρέπει να φορολογηθούν (παραδοσιακά, οι γυναίκες δεν φορολογούνταν ), συζήτησε την κατάσταση με άλλες γυναίκες και έτσι διαμαρτυρίες, γεγονός που ονομάστηκε Πόλεμος των Γυναικών, άρχισαν να εμφανίζονται κατά τη διάρκεια των δύο μηνών. Περίπου 25.000 γυναίκες συμμμετείχαν σε όλη την περιοχή, διαμαρτυρόμενες τόσο για τις διαφαινόμενες φορολογικές αλλαγές, αλλά και για την απεριόριστη δύναμη των εντεταλμένων Αρχηγών. Στο τέλος, η θέση των γυναικών βελτιώθηκε σημαντικά, με τους Βρετανούς να εγκαταλείπουν τα φορολογικά σχέδιά τους, καθώς και με την αναγκαστική παραίτηση πολλών εντεταλμένων αρχηγών.

    https://en.wikipedia.org/wiki/Women%27s_War

  78. Πέπε said

    68

    Α, καλά τότε. Είδα τυχαία ένα βίντεο από μια φάση στην οποία είχαμε παρ’ ολίγον συνυπάρξει, αλλά αφού τελικά δεν ήσουν εσύ Δημήτρη δεν έχει σημασία…

  79. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @73. ΒικιπαίδΕια, βεβαίως.

  80. Πέπε said

    69 κ.σχετ.:

    Ότι τους δούλους τους λένε θρεφτάρια δεν το σχολίασε κανείς:

    > >…βουλομένης σού τινας τῶν ἰδίων θρεπταρίων ἐλευθερῶσαι…

  81. Γιάννης Ιατρού said

    80: με την έννοια πως τους τρέφει, δίνει φαγητό κλπ.
    Όχι με τη σημερινή, βουκολική, του Πάσχα 🙂 🙂

  82. Πέπε said

    Ναι, μ’ αυτή την έννοια θα προϋπετίθετο κι ένας δουλοβοσκός.

  83. Αγγελος said

    Από πότε έπαψαν οι συλλογικές συμβάσεις να προβλέπουν χαμηλότερα ημερομίσθια για τις εργάτριες; Είναι κι αυτό έργο του ΠΑΣΟΚ; Αν ναι, μπράβο του!

  84. Σάκης said

    Είναι όντως καταπληκτική και ανεξερεύνητη η Αφρικανική Ποίηση, και αξίζουν συγχαρητήρια στη κυρία Αγάπη Νταϊφά, που μάς τη γνώρισε. Το πιό γνωστό ποίημα του άτυχου (σκοτώθηκε 33 ετών σαν το Χριστό και το Μεγαλέξανδρο) Diop είναι «η Αφρική», που πολλοί Αφρικανοί θεωρούν σαν τον «εθνικό ύμνο» της Μαύρης Ηπείρου.

    Επειδή τυχαίνει να γνωρίζω το ποίημα «Αφρική» στα αγγλικά, παρατηρώ ορισμένες σημαντικές διαφορές στην ελληνική μετάφραση της κυρίας Νταϊφά και θα ήθελα να τη ρωτήσω: Φταίει η αγγλική μετάφραση από τα γαλλικά, ή η ίδια μετέφρασε κάπως βιαστικά το γαλλικό πρωτότυπο;

    Ας δούμε δίπλα – δίπλα τα δύο κείμενα, την αγγλική μετάφραση και την ελληνική της κ. Νταϊφά:

    1. «my face is full of your blood» σημαίνει «το πρόσωπό μου είναι γεμάτο από το αίμα σου» και όχι «το αίμα σου κυλά στις φλέβες μου»

    2. Έχει παραληφθεί ο στίχος «the sweat of your work», και η ερώτηση «is this really you?»

    3. «to the whip on the hot roads of moon» σημαίνει «στο μαστίγιο των καυτών δρόμων του μεσημεριού» και όχι «στο μαστίγιο κάτω από τον ήλιο του μεσημεριού»

    4. Το «gravely» δεν σημαίνει «βαριά», αλλά «σοβαρά»

    5. Το «grows» δεν σημαίνει «ξανανθίζει», αλλά «μεγαλώνει, αυξάνεται»

    6. Το «learn» δεν σημαίνει «γεμίζουν», αλλά «μαθαίνουν».

    Ευχαριστώ εκ των προτέρων τη κ. Νταϊφά για την απάντησή της

  85. Γιάννης Κουβάτσος said

    Αλύτρωτες γυναίκες της Αφρικής, πολλά χρόνια μετά την αποικιοκρατία…
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://iliastampourakis.weebly.com/alphaphirhoiotakappa942-alphalambda973taurhoomegatauepsilonsigmaf-gammaupsilonnualpha943kappaepsilonsigmaf.html&ved=2ahUKEwiQ-MzqrovoAhUIGsAKHXOjCOQQFjAJegQIARAB&usg=AOvVaw1RVX9-kC_v7x98WIJotXXx&cshid=1583687535080

  86. sarant said

    84 Βάτμαν αλέρτ.

  87. π2 said

    80: Ναι, κακώς δεν το ανέφερα. Θρεπτός και τα υποκοριστικά του είναι όροι που χρησιμοποιούνται χωρίς ιδιαίτερη ακρίβεια για ανθρώπους με διαφορετικό νομικό καθεστώς, είτε δούλους, κατά κανόνες οικογενείς, γεννημένους δηλαδή από οικιακούς δούλους, είτε υιοθετημένα παιδιά, είτε κάτι σαν τους ψυχογιούς και ψυχοκόρες, σε μια ρευστή νομική κατηγορία μεταξύ ελευθέρων και δούλων. Στην πράξη σημαίνει «κάποιος που μεγάλωσε στο σπιτικό μου».

  88. ΚΑΒ said

    Ευχαριστούμε την Aghapi D. για τη γνωριμία με την αφρικανική ποίηση καθώς και τον BLOG για τη δική του συμβολή.

    Ευχαριστούμε επίσης τον Π2 για την ωραία επιστολή και για όλο το περιστατικό στο οποίο αναφέρεται. Πολύ την απόλαυσα.

  89. Μαρία said

    86
    Και λόγω κιτρινισμού.

  90. π2 said

    Κι εγώ ξέχασα ο αγενέστατος να ευχαριστήσω την Αγάπη Ντ. για τα ποιήματα.

  91. Aghapi D said

    86 τα περισσότερα που λέει είναι άστοχα, επειδή η μετάφρασή μου δίνει το νόημα.
    Έχει κάποιο δίκιο μόνο στην παρατήρηση Νο 2: » Έχει παραληφθεί ο στίχος «the sweat of your work», και η ερώτηση «is this really you?»»
    που χάθηκαν στην αντιγραφή, δηλαδή στο κείμενο που σου έστειλα, αλλά και πάλι το νόημα δέν αλλοιώνεται ουσιαστικά.
    Άλλωστε πρέπει να χρησιμοποίησε μια παραλλαγή που έχω υπ’ όψη μου.
    Οπωσδήποτε δείχνει πόσο άσχετος είναι από τις ποιητικές μεταφραστικές διαδικασίες.
    Να θυμηθούμε την ακόλουθη ιστορία που μπορεί να μήν είναι αληθινή αλλά είναι χαριτωμένη:
    Έγραψε ο Αχιλλέας Παράσχος στο ποίημά του Μάιος

    Δρέψατε πάλιν, ερασταί ευδαίμονες, ναρκίσσους
    Eις του Mαΐου τους φαιδρούς κ’ ευώδεις παραδείσους,
    Kαι την παρθένον στέψατε, ήτις ως άνθος κλίνει·
    Eγώ δεν κόπτω, δι’ εμέ απέθανεν Eκείνη!

    Σκάνδαλο στους λογοτεχνικούς κύκλους, επειδή πολλοί αμφισβήτησαν αν οι νάρκισσοι ανθίζουν τον Μάη. Σούσουρο, άρθρα, κουτσομπολιό και τα σχετικά 🙂
    Μέχρι και οι αμαξάδες, που άκουγαν από τους πελάτες τους τις συζητήσεις, μπήκαν στον χορό, μέχρι που αυτοί έλυσαν το «πρόβλημα»: ανακοίνωσε ένας στους συναδέλφους του αυτό που είχε ακούσει από δύο λογοτεχνίζοντες αναλυτές, ότι επρόκειτο περί ποιητικής αηδίας. Έτσι είχε εισπράξει το «ποιητική αδεία» (κρίμα που δέν μπορώ να βάλω εδώ την υπογεγραμμένη, για να γίνει σαφέστερη η αδαής παρανόηση).

    Ο σχολιαστής στον οποίον αναφέρεσαι θα μπορούσε να είναι αμαξάς την εποχή τού Παράσχου

  92. Πολύ ωραία, ευχαριστούμε! (μικρή και τυπική συνεισφορά λόγω ημικρανίας)

  93. Alexis said

    #83: Στην Ελλάδα νομοθετικά ήδη από το 1975:

    Στην Ελλάδα, η ίση αμοιβή και η απαγόρευση των διακρίσεων κατοχυρώνεται από ένα πλέγμα διατάξεων, συνταγματικών και νομοθετικών.

    Η απαγόρευση των διακρίσεων κατοχυρώνεται συνταγματικά ήδη από το πρώτο ελληνικό Σύνταγμα της μεταπολίτευσης του1975, στα άρθρα 4 παρ. 2 και 22 παρ. 1 εδάφιο β.

    Η πρώτη διάταξη ορίζει ότι «Έλληνες και Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις».
    Η δεύτερη συνταγματική διάταξη αφορά ειδικότερα στην απαγόρευση διακρίσεως ως προς το ζήτημα της αμοιβής : «όλοι οι εργαζόμενοι, ανεξάρτητα από φύλο ή άλλη διάκριση έχουν δικαίωμα ίσης αμοιβής για παρεχόμενη εργασία ίσης αξίας».
    Η δεύτερη αυτή διάταξη μπορεί να χαρακτηριστεί ως διπλά καινοτόμα: πρώτον, δεν περιορίζει την ισότητα αμοιβής μόνο μεταξύ ανδρών και γυναικών, αλλά την επεκτείνει και μεταξύ όλων των εργαζομένων και απαγορεύει διακρίσεις λόγω θρησκείας, φυλής, εθνικότητας κλπ., δεύτερον γιατί απαγορεύει τις μισθολογικές διακρίσεις όχι μόνο όταν παρέχεται ίδια ή όμοια εργασία, αλλά και όταν παρέχεται εργασία ίσης αξίας.

    Την ίδια χρονιά, στις 26-2-75, υπογράφεται η ΕΓΣΣΕ, η οποία σταδιακά εξαλείφει τον διαχωρισμό μεταξύ εργατοτεχνίτη και εργατοτεχνίτριας ως προς τα καθοριζόμενα κατώτατα όρια αμοιβών. Η σύμβαση αυτή απέκτησε νομοθετική ισχύ μετά την κύρωσή της με το νόμο 133/75.
    Σημειώνεται ότι η ΕΓΣΣΕ προηγείται του νόμου 46/75, ο οποίος κυρώνει την πρώτη διεθνή ρύθμιση για την ισότητα της αμοιβής, τη ∆ΣΕ 100/51.

    Από εδώ σελ. 18

  94. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο Βάτμαν θέλει να μεταφράζονται τα ποιήματα όπως οι οδηγίες της χρήσης των φαρμάκων. Μη χώνεσαι παντού, βρε αγόρι μου…

  95. Σάκης said

    Αγαπητή κυρία Νταϊφά (91),

    ευχαριστώ για την έμμεση (και λίαν ευγενική) απάντησή σας, αλλά ξεχάσατε ότι ζούμε στην εποχή του Διαδικτύου και τα πάντα βρίσκονται με ένα κλίκ.Το γαλλικό πρωτότυπο της «Αφρικής» του Diop έχει ως εξής:

    Αφού σάς συγχαρώ που παραδεχτήκατε (91) ότι από αβλεψία παραλείψατε δύο στίχους του γαλλικού πρωτοτύπου («La sueur de ton travail» και «Est-ce donc toi ce dos»), σάς ερωτώ:

    1. «mon regard est plein de ton sang» σημαίνει «το αίμα σου κυλά στις φλέβες μου» ή μήπως «η ματιά μου είναι γεμάτη από το αίμα σου»;

    2. «au fouet sur les routes de midi» σημαίνει… «στο μαστίγιο κάτω από τον ήλιο του μεσημεριού» ή μήπως… «στο μαστίγιο κάτω από τους δρόμους του μεσημεριού»;

    3. Το «gravement» σημαίνει «βαριά» ή μήπως «σοβαρά»;

    Οφείλω να ομολογήσω ότι μεταφράσατε το γαλλικό «qui repousse» της τελευταίας στροφής πολύ καλύτερα από τον Άγγλο μεταφραστή. Το «qui repousse» σημαίνει «που ξαναγεννιέται» και ασφαλώς το δικό σας «ξανανθίζει» είναι πολύ καλύτερο από το «grows» του Εγγλέζου

  96. mitsos said

    Συγκλονιστικά σπαράγματα
    Ευχαριστώ κ. Νταϊφά.

    ( Δεν ξέρω πόσο μακριά είναι η ώρα της Αφρικής πάντως οι ώρες της ΕυρώπαΙκής κυριαρχίας μετρά τις ιελευταίες ώρες της χωρίς καν συνείδηση της επικίνδυνης υπεροψίας … )

    Νίκο έχεις υπέροχους φίλους.

  97. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ξέρουμε τόσα λίγα γι΄αυτήν την Αφρική! Τόσο καλοδεχούμενη η σημερινή προσφορά! Τα μαύρα δάκρυα της κατασφαγμένης, λεηλατημένης ηπείρου αυτά τα ποιήματα. Η τρυφερότητα του Ντιόπ με άγγιξε στην καρδιά.
    Είχα συναντήσει στο περιοδικό Λέξη τα ποιήματα του Σογίνκα.
    Σας ευχαριστούμε!

    72 Μαρία >>Τον ποιητή Νταβίντ Ντιόπ τον έμαθα πρόσφατα διαβάζοντας το συγκλονιστικό μυθιστόρημα ενός άλλου Νταβίντ Ντιόπ.
    κι εγώ, από δω:
    «Αρνήθηκα να πέσω στα κλισέ και γι’ αυτό κατέγραψα σε «κλασικά» γαλλικά τις ψυχικές διεργασίες του πρωταγωνιστή μου. Ωστόσο, παράλληλα, φρόντισα ώστε με ένα παιχνίδι φραστικών επαναλήψεων αυτά τα γαλλικά του ήρωά μου να αποκτούν έναν ρυθμό που να προκαλεί στον αναγνώστη την υποψία ότι ο Αλφά Ντιάγε δεν σκέφτεται στα γαλλικά αλλά στα γουόλοφ, τη γλώσσα που μιλούν στη Σενεγάλη.»
    https://www.efsyn.gr/tehnes/ekdoseis-biblia/o-logos-stoys-syggrafeis/220246_ntabint-ntiop-fobamai-tin-amnisia-sto

    87Π2 >>θρεπτός …είτε υιοθετημένα παιδιά, είτε κάτι σαν τους ψυχογιούς και ψυχοκόρες
    Ακριβώς ο *αναθρεφτός* που λέγαν οι παλιοί μου

  98. Προϊουσών των ωρών, επανακάμψαντος του Σάκη του υδραυλικού της πάλαι τιβίς (σικ), μηνυθέντος του Μπογδάνου και καλπάζοντος του κορωναϊού, μόνον η εικόνα του συμπαθέστατου Αργύρη έμεινε στο καντράν…

    Καληνύχτα και καλή εαρινή νάρκη

  99. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    96 Είσαι κι εσύ ένας από αυτούς!

  100. sxoliko said

    Τηλεφωνική συνομιλία

    Η τιμή έμοιαζε λογική η τοποθεσία
    Αδιάφορη. Η νοικοκυρά ορκίστηκε πως κατοικούσε
    Αλλού. Τίποτε δέν έμενε παρά η
    Ομολογία. «Κυρία» τής είπα
    «Δεν θα’θελα να έρθω άδικα. Είμαι Aφρικανός».
    Σιωπή. Σιωπηλή μεταβίβαση πιεσμένων καλών τρόπων. Η φωνή,
    Όταν ακούστηκε, ντυμένη με κραγιόν, μακρόσυρτη, μέσ’ από πίπα
    Χρυσή. Με πιάσανε, πολύ άσκημα.
    …..

    Η τιμή έδειχνε λογική, η τοποθεσία
    αδιάφορη. Η σπιτονοικοκυρά ορκιζόταν
    πως ζούσε μόνον απ’ τα νοίκια. Τίποτα
    δεν έμενε παρά μια αυτοεξομολόγηση.
    «Κυρία», προειδοποίησα, «μισώ
    το χαμένο πήγαινέ-έλα, είμαι Αφρικανός».
    Σιωπή. Βουβή μεταβίβαση αναγκαστικής
    καλής ανατροφής. Η φωνή, σαν ήρθε,
    ντυμένη με κραγιόν, με μακριά πίπα
    χρυσοστόλιστη, τσίριξε. Ένιωσα απαίσια.
    ……..

    Διαφορές από τις δύο μεταφράσεις. (Η δεύτερη είναι του Αθαν. Β. Νταουσάνη).

  101. leonicos said

    Μα ψόφησες στις γενικες απόλυτες, ρε Τζι

    Έτσι μιλάνε στον ΠΑΟΚ;

  102. Πέπε said

    @100:

    > > Η νοικοκυρά ορκίστηκε πως κατοικούσε / Αλλού

    > > Η σπιτονοικοκυρά ορκιζόταν / πως ζούσε μόνον απ’ τα νοίκια

    Ποιο αγγλικό πρωτότυπο μπορεί να δώσει τόσο διαφορετικές μεταφράσεις;

  103. Aghapi D said

    100 Αυτό το «από τα νοίκια» δέν νομίζω πως υπάρχει κάπου Τα υπόλοιπα είναι θέμα εσωτερικής ανάλυσης

  104. leonicos said

    του αγώνος απολεσθέντος, της ήττης βεβαιωθείσης, του βαθμο[υ υπάγοντος είς τα τσκίδια

    τι μας απομένει;

  105. leonicos said

    102 Πέπε

    Τι ρωτάς τον Σακη;

    Ρώτα τη Γ ι α ν ν α, θα ξέρει καλύτερα

  106. sxoliko said

    Μέρα που ‘ναι:
    Από την Marina Gashe, ποιήτρια και θεατρική συγγραφέας από την Κένυα (φυλή Kikuyu)

    Το χωριό

    Kanyariri, χωριό του μόχθου
    της δουλειάς χωρίς τέλος! Ηλικιωμένες
    γυναίκες,σαν πηγές που δε στερεύουν,
    σέρνονται -μαύρες και κυρτές, έχοντας
    τσάπες στον ώμο τους- για τα χωράφια
    με τ’ αραποσίτι και τ’ αγριόχορτα.
    Νεαρές γυναίκες παντρεμένες, ίδια
    σαν τους όνους, από το πρώτο λάλημα
    των πετεινών ως τη δύση του ήλιου,
    μάχονται πιστές στο μόχθο δίχως
    όριο χρόνου. Τα δάχτυλά τους, πετσί
    και κόκαλο, καθώς βέλη με τόξα,
    σηκώνονται και πέφτουν στις καλλιεργημένες
    εκτάσεις που κυκλώνουν το χωριό·
    με φορτία στη ράχη τους και με μωρά
    δεμένα στην κοιλιά τους! Εκεί μοχθούν
    όλη τη μέρα, στα χωράφια, σκαλίζοντας
    το χώμα με νύχια και κοπίδια·
    όμοια σαν τις όρνιθες, που σκαλίζουν
    ακατάπαυστα τη γη για σκουλήκια.
    Τίποτα δε φαίνεται να βρίσκει ησυχία,
    εδώ. Ως κι αυτή, ακόμα, η εκκλησιά
    του χωριού μοιάζει σαν ένα πολυσύχναστο
    πηγάδι· όπου, με τις αυστηρές φωνές τους,
    οι παπάδες δεν παύουν αδιάκοπα
    να καλούν κοντά τους τούς ανθρώπους:
    για να εξομολογούνται τις αμαρτίες τους
    και να πίνουν από το «Ύδωρ της Ζωής»!

    Κάθε μέρα, την αυγή πολύ νωρίς,
    οι άνδρες φεύγουν από το χωριό μακριά
    αφήνοντας πίσω τις γυναίκες τους·
    που ‘χουν να φροντίσουν όλες τις δουλειές
    στο σπίτι, μα και τ’ αποστεωμένα
    ζώα και τα μικρά παιδιά που κλαίνε!

  107. Σάκης said

    Πείτε τα, κύριε Πέπε μου (102): Δεν είμαστε όλοι κάφροι σε αυτό το ιστολόγιο. Ή μεταφράζουμε σωστά, ή αλλοιώνουμε το πρωτότυπο, με τη δικαιολογία ότι αποδίδουμε καλύτερα το νόημά του…

  108. Πέπε said

    Ρώτησα τον θείο Γούγλη τι είναι η σέπια της Δυτικής Αφρικής, και πληροφορήθηκα ότι ο Σογίνκα και το συγκεκριμένο ποίημά του μόνο άγνωστα δεν είναι (λογικό, για νομπελίστα!). Έτσι, το πρωτότυπο κείμενο του ποιήματος «Τηλεφωνική συνομιλία» το βρήκα εδώ, και μου λύθηκε και η απορία του #102:

    ο στίχος λέει «The landlady swore she lived / Off premises», πράγμα που σημαίνει μάλλον αυτό που μεταφράζει η Αγάπη Νταϊφά (κατοικούσε αλλού) παρά ο Α. Νταουσάνης (ζούσε μόνο από τα νοίκια).

  109. leonicos said

    Αγάπη

    Με το βίντεο στο 21

    ξεπέρασες και τα ποιήματά σου

    τώρα μόλις μπόρεσα να το δω

  110. sxoliko said


    Of rancid breath of public hide-and-speak.
    Red booth. Red pillar box. Red double-tiered
    Omnibus squelching tar. It was real! Shamed
    By ill-mannered silence, surrender
    Pushed dumbfounded to beg simplification.
    Considerate she was, varying the emphasis–

    Ξινής ανάσας σε δημόσιο κρυφτό.
    Κόκκινος θάλαμος. Κόκκινο ταχυδρομικό κουτί. Κόκκινο διώροφο
    Λεωφορείο που ξερνάει πίσσα.
    Ήταν αλήθεια! Με ντρόπιασε
    Η κακότροπη σιωπή, παραδόθηκα,
    Με κατάπληξη ζήτησα εξηγήσεις.
    Διακριτική, με διαφορές στην έμφαση –
    (Αγάπης Νταϊφά)

    ταγγής ανάσας δημοσίου δέρματος
    -και- λόγου. Κόκκινο παράπηγμα.
    Στην κολόνα κόκκινο κουτί. Κόκκινο
    λεωφορείο δίπατο, που συντρίβει
    την πίσσα. Ήταν αληθινό! Ντροπιασμένος
    απ’ την κακότροπη σιωπή, παραδίνομαι
    άναυδος να ζητώ απλούστευση.
    Συντηρητική καθώς ήταν, ποίκιλλε
    την έμφαση -«ΕΙΣΘΕ ΣΚΟΥΡΟΣ;

    (Νταουσάνη)

  111. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    108Πέπε Αυτό δεν είναι και το λογικό; Στα θετικά της μέλλουσας εκμίσθωσης -που το μόνο που την ακύρωσε ήταν η *βαθιά* νεγροσύνη του- .
    Το αν ζούσε απ τα ενοίκια αφενός είναι αρνητικό για τον νοικάρη, δε λέγεται κιόλας με την πρώτη απ΄το τηλέφωνο και δε δένει με το ποίημα, λέω γω τώρα η ασχέτου.

    Και ναι η νεγροσύνη είναι απείρως πιο όμορφη
    (27 Nwjsj) από τη μαυρότητα που έχω δει να μεταφράζεται αλλού.

  112. loukretia50 said

    «…δημοσίου δέρματος
    -και- λόγου…» δεν ταιριάζει.
    Nομίζω ότι κάνει λογοπαίγνιο με το «hide and seek» . Η Αγάπη το αποδίδει καλύτερα.

  113. Πέπε said

    Ετοίμαζα άλλο ένα σχόλιο σχετικά με τις διαφορές πρωτοτύπου – μετάφρασης Νταϊφά – μετάφρασης Νταουσάνη στο #110, αλλά το έσβησα όταν συνειδητοποίησα ότι ασχολούμαι με μικρότητες. Το αν η τάδε αγγλική λέξη σημαίνει αυτό ή εκείνο μπορεί να το βρει ο καθένας. Μετάφραση δεν ξέρει να κάνει ο καθένας (εγώ ας πούμε δεν ξέρω). Πόσο μάλλον, μετάφραση ποίησης.

  114. Aghapi D said

    109 Δέν είναι σπουδαία τα παιδιά;
    Ο Μιχάλης Αφολάνιο με τα κρουστά έχει εξαιρετική πορεία μουσική και θεατρική
    https://anasaorg.wordpress.com/about/cv/michael-afolayan/

  115. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Η αφρικανική ποίηση

    «Η Αφρική είναι μια ήπειρος 55 χωρών, εκ των οποίων η κάθε μία έχει εξελίξει τα διάφορα λογοτεχνικά είδη με τον δικό της τρόπο. Το γεγονός, όμως, που σημάδεψε την ιστορία της πολυπαθούς ηπείρου στο σύνολό της ήταν η αποικιοκρατία. Επομένως, η ποίηση στις αφρικάνικες χώρες χωρίζεται σε δύο βασικές περιόδους: προ και μετά του αποικισμού.

    Η αφρικάνικη ποίηση ήταν, αρχικά, άγραφη και εντασσόταν στην ίδια κατηγορία με την αφρικάνικη μουσική. Έπειτα, οι ποιητές άρχισαν να εκδίδουν τα έργα τους ως παραδόσεις για τις κηδείες και τις γαμήλιες τελετές. Στο περιεχόμενό τους, τα ποιήματα αυτά επαινούσαν τις αρετές της κοινωνίας και καταδίκαζαν τα ελαττώματα της.

    Κατά την περίοδο της αποικιοκρατίας, πολλοί αφρικάνοι ποιητές έγραφαν σε γλώσσες του δυτικού κόσμου. Τα έργα τους αυτά εκτιμήθηκαν από τους ανθρώπους της Δύσης, εν αντιθέσει με εκείνα που ήταν γραμμένα στη μητρική τους γλώσσα. Από το 1780 και μετά, σημειώθηκε μια άνευ προηγουμένου ανάπτυξη στην αφρικανική ποίηση, με ποιήματα υπέρ και κατά της δουλείας. Από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι και την απελευθέρωση των μαύρων σκλάβων, τα μηνύματα που διαπερνούσαν τα ποιήματα των Αφρικανών στις περιοχές υπό γαλλική επικράτεια αφορούσαν στην ανεξαρτησία.

    Κατά την περίοδο της πολυπόθητης απελευθέρωσης, τα βάσανα των αφρικανικής καταγωγής ανθρώπων δε τους επέτρεπαν να ασχοληθούν με την ποίηση. Τόσο οι αγώνες για την άρση του δυτικού ζυγού όσο και οι αφρικάνικοι εμφύλιοι πόλεμοι, δεν άφηναν περιθώρια λογοτεχνικής ανάπτυξης.

    Αυτό, φυσικά, άλλαξε τη δεκαετία του ’60, όταν πια όλοι οι Αφρικανοί είχαν ελευθερωθεί. Η αφρικανική ποίηση βρήκε ξανά χώρο να ανθίσει, τόσο με χρήση ευρωπαϊκών, όσο και αφρικάνικων γλωσσών και διαλέκτων. Η θεματολογία των ποιημάτων στρεφόταν πλέον γύρω από τις διαφορές του παρελθόντος και του παρόντος της αφρικανικής ηπείρου. Τις διαφορές, δηλαδή, ανάμεσα στην παράδοση και τον εκσυγχρονισμό, στον σοσιαλισμό και τον καπιταλισμό, στην «αφρικανικότητα» και την υπόλοιπη ανθρωπότητα. Τα κοινωνικά προβλήματα είχαν κυρίαρχη θέση στο έργο των ποιητών. [iv]

    Τα σημερινά αφρικάνικα ποιήματα εκφράζουν τον τρόπο με τον οποίο οι αυτόχθονες αφρικάνικες κουλτούρες έχουν απορροφηθεί από τον δυτικό πολιτισμό, κατηγορώντας την έλλειψη οράματος των ηγετών τους. Κάποιοι από τους σπουδαιότερους ποιητές που κατάγονται από την Αφρικάνικη ήπειρο είναι οι Wole Soyinka, Dennis Vincent Brutus, Chinua Achebe, Antjie Krog, Ingrid Jonker, Christopher Okigbo, ανάμεσα φυσικά σε άλλους μεγάλους καλλιτέχνες, που δε θα χώραγαν σε ένα και μόνο άρθρο. Σημαντικό βραβείο για την ποίηση στην Αφρική αποτελεί από το 2013 το African Poetry Prize. »
    Artic.gr

    σ.σ εδώ αφρικανικότητα η négritude

  116. Γιάννης Κουβάτσος said

    Για να δούμε τι λέει και η Μαρία Λαϊνά, που κάτι ξέρει παραπάνω από τον …Σάκη τον τσαλαβούτα…

    «Ποίηση δεν είναι ό,τι χάνεται στη μετάφραση, όπως έχει λεχθεί. Και στη γλώσσα του πρωτοτύπου και στην αλλοδαπή έχουμε ένα ποίημα: άλλοτε καλύτερο, άλλοτε χειρότερο από το άλλο πρόσωπο. Η ποίηση χάνεται στον παράσιτο λόγο που, μιλώντας μια ξένη προς τη δική της γλώσσα ασχολείται μαζί της, τη χρησιμοποιεί και την υποβιβάζει, αν δεν την καταργεί, ακόμα κι όταν οι προθέσεις του είναι αγαθές. Αν κάτι ενοχλείται από την μετάφραση, δεν είναι η ποίηση, αλλά η αυτάρκεια του ποιήματος.»

  117. loukretia50 said

    Aγάπη, ελπίζω να διορθώθηκε η κάρτα ήχου! https://youtu.be/rxo513cdjy0 David Diop «Celui Qui a Tout Perdu»

    Πέπε, μερικά πρωτότυπα εδώ
    https://www.poemhunter.com/wole-soyinka/poems/

    ΕΦΗ – ΕΦΗ
    La Négritude , Témoignage , Définition , origine , objectif https://youtu.be/OrkJd0dl1hc Aimé Césaire , Léopold Sédar Senghor , Léon-Gontran Damas

    κι ένα τραγούδι από κάποια που αγαπώ
    Sona Jobarteh – https://youtu.be/oToZfPGMMBY Jarabi

  118. sxoliko said

    113: το Considerate θα ‘ψαχνες.

    Έτσι είναι, η μετάφραση της ποίησης είναι άλλη υπόθεση, όχι του προφισενσόρα.

  119. Aghapi D said

    117 Ευχαριστώ αλλά δυστυχώς όχι 😦

  120. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    113 Πέπε
    Μόνο για πλουραλισμό
    ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΉ ΣΥΝΔΙΑΛΕΞΗ

    117γ Λου, ευχαριστώ! πΛου ραλισμ 🙂

  121. sxoliko said

    Oumar Ba (Μαυριτανία)

    Στρατιωτικοί δικτάτορες

    Δεν ξέρεις
    πώς ένα ζώο
    των επτά εποχών
    μπορεί να γίνει
    στρατιωτικός
    και να πάρει
    τη θέση σου
    για στρατιωτική
    -πολύτιμη, δήθεν-
    υπηρεσία;

    Δικαιοσύνη

    Καταχτυπημένος
    ληστευμένος, νοσηλευμένος.

    Και οι μαρτυρίες;
    Πολλές· όπως οι κόκκοι
    της άμμου!

    Του Kadiel είναι
    μία· του Ndoulla
    Ndyam
    Bele
    άλλη. Ακόμα,
    και τα πουλιά μπορούν
    να δώσουν μαρτυρία!

    Ξεχνάς, όμως,
    πως ο μεγάλος Ηγέτης
    έχει για δικαστή
    το γιο του· μα
    και το γαμπρό του
    για διερμηνέα!…

  122. loukretia50 said

    Wole Soyinka reads his poem ‘Lost Poems’ https://youtu.be/_25EW0c-NRw?t=11 from «Samarkand and Other Markets I Have Known».

    Κι ένα συμπαθητικό ζευγάρι από το Μάλι. Τα γυαλιά δεν είναι για φιγούρα, είναι τυφλοί.

    Amadou & Mariam – https://youtu.be/gnvJEhRNkSw Je pense à toi

    Γιατί έχω την εντύπωση ότι σ΄αυτή τη μελωδία θα ταίριαζε πολύ καλύτερα η τοπική διάλεκτος?

  123. Γιάννης Ιατρού said

    113:Έτσι. Είναι όμως κι αυτοί, οι Ελληνοαμερικάνοι απ’ το ILL Ονόη, που τ΄έχουν το κουσουράκι να ψάχνουν για το οποιασδήποτε βαρύτητας/κατηγορίας λάθος ή παράληψη ή «ψύλλου πήδημα». Κι αν δεν υπάρχει / δεν βρουν κάτι, τότε κατασκευάζουν κάποιο «πάτημα», μόνο και μόνο για να κάνουν τον ειδήμονα και ενημερωμένο και να μπορέσουν να ψέξουν κάτι. Βλέπεις πρώτα βγαίνει η ψυχή κι ύστερα το χούι…🤢

    Κι αυτό, στον κύκλο «…το οποίον σκουλήκι…» περιλαμβάνεται και σφραγίζει τον σχολιαστή 🙂

  124. BLOG_OTI_NANAI said

    Μόλις μπήκε άρθρο με μεταφράσεις, θεώρησε δεδομένο ότι θα μπει ο βατμαν για να κάνει τον πονηρό.

    Αυτό κάνει πάντα και αν τυχόν δεν βρει κάτι σχετικό με το άρθρο, αρχίζει: «και που λέτε, στο ύψος του βουβώνα από μπροστά υπάρχουν αυτά και από πίσω τα άλλα και τα αρχαία λεξικά δείτε πώς τα περιγράφουν«…

  125. leonicos said

    113 Πέπε 116 Γιάννη Κουβάτσο

    Είχα γράψει και παλιότερα εδώ ότι η φράση ‘η ποίηση χάνεται στη μετάφραση’ δεν μπορεί να ευσταθεί
    επειδή όλες οι γλώσσες έχουν ή αναπτύσσουν τις δυνατότητές τους
    να πουν τα παντα, ό,τι έχει σκεφτεί ο ανθρώπινους νους και ό,τι έχει νιώσει η ανθρώπινη καρδιά.

    Όμως ειδικά στην ποίηση, και σε κάθε κε΄μενο που κατ’ αρχήν νοειται ακουστικά
    εκείνο που μπορεί να χαθεί είναι ο ήχος, το άκουσμα.

    Αυτό είναι το δύσκολο ν’ αποδοθεί. Καμιά φορά οι ποιητές κάνουν και κόλπα αυτού του είδους, και πρώτος ο Όμηρος.
    Απορεί ο Στράβων: Γιατί αναφέρει περί πολλού το Βουπράσιον, μια πόλη ας πούμε, μια αγορά βοδιών, και δεν μιλάει για την Ηλεέια, μια χώρα.

    Μα είναι απλό. Το Βουπράσιον γρμίζει το στόμα. Η Ηλεία, δυο γλισχρά φωνηεντάκια μ’ ένα ασθενές υγρά ανάμεσά τους, τι εντύπωση να προκαλέσει σ’ ένα πιθανότατα αμιγώς ιωνικό / αιολικό κοινό (εννοώ τα παράλια της Μ. Ασίας) που η Πελοπόννησος ήταν τόσο μακριά όσο για μας σήμερα η Αμερική;

    Έχω ξαναπεί κι εδώ:
    Η ποίηση διαβάζεται δυνατά, όχι με τ α μάτια. Για ν’ ακούει το αφτί και να νιώθει το λαρύγγι.

    Η Ηδονή του λόγου δεν είναι μόνο στο μυαλό ή έστω και στο αφτί. Παίζει μεγάλο ρόλο το λαρύγγι. Δοκιμάστε το και θα πειστείτε

  126. sarant said

    Kαλημέρα από εδώ!

    108 Ναι, ο Νταουσάνης μάλλον μπέρδεψε το off.

  127. Aghapi D said

    108 Πάντως «η σέπια της Δυτικής Αφρικής» δέν είναι σουπιά, όπως έχουν μεταφράσει κάποιοι Αν και καταλαβαίνω τον συνειρμό με τη σουπιά και το μελάνι της.

  128. Aghapi D said

    Διόρθωση στο 127 Ίσως και να κάνω λάθος

    Διαβάζω
    α) Η σέπια (ή σεπία) παρασκευάζεται από τη σουπιά. Πρόκειται για φάρμακο που δίνεται κυρίως σε γυναίκες, σε ορμονικές διαταραχές, πρόπτωση οργάνων (κυρίως γεννητικού συστήματος), ναυτία κατά την εγκυμοσύνη, κατάθλιψη, απέχθεια στο σεξ, λευκόρροια, πονοκέφαλοι, γενική αδυναμία και βελτίωση με την έντονη κίνηση.

    β)είδος σκουρόχρωμου μελανιού που χρησιμοποιείται στη ζωγραφική
    σέπια (χρώμα):
    τρόπος εμφάνισης φωτογραφικού φιλμ σε φιλμ ή φωτογραφικό χαρτί, που μετατρέπει μία φωτογραφία σε αποχρώσεις ενός χρώματος
    (κατ’ επέκταση) γενική ονομασία φίλτρου προγραμμάτων επεξεργασίας εικόνας που μετατρέπει μία φωτογραφία σε αποχρώσεις ενός χρώματος, με βασικό σκοπό να εμφανίζεται η φωτογραφία σαν παλαιωμένη.

    γ) Το Σέπια είναι ένα κοκκινωπό καφέ χρώμα που ονομάστηκε έτσι από το την πλούσια καφέ χρωστική της μελάνης που βρίσκεται στη γνωστή μας σουπιά. Το όνομα προέρχεται από την λατινική sepia που με τη σειρά της είχε προκύψει από την ελληνική γλώσσα σηπία, δηλαδή τη σουπιά.

  129. Πέπε said

    127-128

    Το β και το γ ήξερα, το α όχι. Προφανώς σ’ αυτά αναφέρεται, αφού μιλάνε για χρώματα, και σίγουρα όχι στην ίδια τη σουπιά (που άλλωστε δε νομίζω να λέγεται sepia!). Αλλά το «Δυτικής Αφρικής»; Μοιάζει να είναι κάποια επιμέρους απόχρωση…

  130. Costas Papathanasiou said

    Έχω την εντύπωση ότι οι αληθινοί ποιητές (ή συγγραφείς, ή καλλιτέχνες) “γράφουνε” πάντα–ανεξαρτήτως ποια άλλη Γλώσσα θα επιλέξουν– με το ρυθμό που χτυπάει η καρδιά τους, και ότι οι συνάνθρωποι-μεταφραστές τους, απλώς(;) ακούν το χτυποκάρδι αυτό και συν-ταιριάζουν το δικό τους, πράγμα που εδώ, νομίζω, κάνει καταρχήν ωραία η Κα Νταϊφά [:τούτο βεβαίως ως μία υπό Κειμένου –και δη ποιητικού– ματιά διαβάτη που ξέρει ότι πάντα υπάρχει άποψη υπερκείμενη, η οποία όμως, ακόμη και αν είναι εκ διαμέτρου αντίθετη ή άλλης (σ)Χολής, θα είναι εν τέλει σαν να λέει κι αυτή ότι «Τέτοια ποιήματα, σοῦ φτιάχνουμε ἑκατὸ τὴν ὥρα», ενισχύοντας την πίστη ότι ήγγικεν επιτέλους το τέλος της Απανθρωπιάς (άρα, ιδού: η Βίου Ποιητικού αρχή!), πίστη που σαφώς διακατέχει ετούτο τον ιστότοπο και τους σχολιαστές του και είθε πάντα να κρατεί]
    ΥΓ: Όλα τα ποιήματα μού άρεσαν αλλά ένιωσα βαθύτερα αυτό για Εκείνη (που όλα τα εκκινεί και πάντα θα μου λείπει) διαβάζοντάς το με υπόκρουση Amadou & Mariam…

  131. loukretia50 said

    130. Μικρή αφιέρωση για μεγάλη απώλεια
    À ma mère, Camara Laye

    από ένα ακόμα αξιόλογο παιδί της Αφρικής

  132. loukretia50 said

    Για παθιασμένους μεταφραστές – και όχι μόνο!- μερικές ιδέες/ ονόματα εδώ
    https://www.revuenoire.com/en/sony-labou-tansi-congo-brazzaville/

    Κι αυτός ο ποιητής από το Κονγκό είναι πολύ αξιόλογος,
    Δεν ξέρω αν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά. Δάσκαλε? Θα σου αρέσει!
    Στα αγγλικά έχει μεταφραστεί σίγουρα, καιρός να τον μάθουμε κι εμείς
    Tchicaya U Tam’si https://www.revuenoire.com/en/tchicaya-u-tamsi-congo-brazzaville/

    Natte à tisser (extrait), Tchicaya U Tam’si

    Il venait de livrer le secret du soleil
    et voulut écrire le poème de sa vie
    pourquoi des cristaux dans son sang
    pourquoi des globules dans son rire
    il avait l’âme mûre
    quand quelqu’un lui cria
    sale tête de nègre
    depuis il lui reste l’acte suave de son rire
    et l’arbre géant d’une déchirure vive
    qu’était ce pays qu’il habite en fauve
    derrière les fauves , devant des fauves
    son fleuve était l’écuelle la plus sûre
    parce qu’elle était de bronze
    parce qu’elle était sa chair vivante
    c’est alors qu’il se dit
    non ma vie n’est pas un poème
    in « Le mauvais sang», Paris, L’Harmattan, 1978, p. 56

    και από τον ίδιο Natte à tisser (extrait), https://youtu.be/8qBHCXvzo5s Tchicaya U Tam’si
    ————————————

    Για όσους ενδιαφέρονται για την -πραγματικά σημαντική- Αφρικανική ποίηση, ανθολογίες στα αγγλικά
    The Penguin Book of Modern African Poetry https://www.goodreads.com/book/show/467123.The_Penguin_Book_of_Modern_African_Poetry

    The Negritude Poets: An Anthology of Translations from the French (Classic Reprint Series)
    https://www.amazon.com/Negritude-Poets-Anthology-Translations-Classic/dp/0938410725

    Και στα γαλλικά : «120 Nuances d’Afrique»
    https://www.franceculture.fr/oeuvre/120-nuances-dafrique

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε <span>%d</span> bloggers: