Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ο Δράμαλης και η νίλα

Posted by sarant στο 20 Αυγούστου, 2020


Μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές του Εικοσιένα ήταν η εκστρατεία του Μαχμούτ Πασά Δράμαλη στο Μοριά το καλοκαίρι του 1822. Ο Δράμαλης είχε πολύ στρατό και είχε σκοπό να συντρίψει την επανάσταση -και σημείωσε μια πρώτη απρόσμενη επιτυχία όταν ο φρούραρχος του Ακροκόρινθου, που μάταια είχε πάρει το παρατσούκλι Αχιλλέας, πανικοβλήθηκε βλέποντας το ασκέρι και εγκατέλειψε το φρούριο «αντουφέκηγο» που έγραψε κι ο Μακρυγιάννης.

Αν ο Δράμαλης έστεκε στην Κόρινθο και εγκαθιστούσε εκεί το στρατηγείο του, τα πράγματα μπορεί να είχαν εξελιχτεί πολύ δυσάρεστα για τους επαναστάτες, αλλά μεθυσμένος από τις πρώτες επιτυχίες θέλησε να τελειώνει γρήγορα. Ο Κολοκοτρώνης εφάρμοσε πολιτική καμένης γης, γνωρίζοντας από αναφορές ανιχνευτών ότι το ασκέρι του Δράμαλη έχει «χασνέδες [χρήματα] και εφόδια πολεμικά αρκετά, πλην από ζαερέδες [προμήθειες σε τρόφιμα] υστερούνται». Στον αργολικό κάμπο άρχισε να τους βασανίζει η ζέστη και η δυσεντερία, καθώς οι Έλληνες μόλυναν και τις πηγές, και θελησαν να αναδιπλωθούν -αλλά στα στενά των Δερβενακιών (ντερβένι είναι το στενό) στα τέλη Ιουλίου ο Κολοκοτρώνης τους πετσόκοψε. Λίγοι σώθηκαν από το μεγαλο ασκέρι κι ο ίδιος ο Μαχμούτ Πασάς πέθανε ειτε από τη λύπη του είτε απο τύφο στην Κόρινθο στις 26 Οκτωβρίου 1822.

Το περιστατικό επιβεβαιώνει μια παρατήρηση που έχουν κάνει ίσως αρκετοί αλλά σίγουρα ο Κ. Παπαγιώργης, ότι οι μεγάλες νίκες του Εικοσιένα οφείλονται όλες σε ενέδρα ή αιφνιδιασμό ή εκμετάλλευση του πεδίου της μάχης ή φθορά του αντιπάλου με κλεφτοπόλεμο και όχι σε κατά μέτωπο σύγκρουση. Όποτε οι Έλληνες θέλησαν να αντιπαρατεθούν στους Τούρκους «ευρωπαϊκά», σε ανοιχτό πεδίο, υπέστησαν επώδυνες ήττες: Πέτα, Κρεμμύδι, Ανάλατος.

Η σφαγή αυτή του πανίσχυρου στρατού του Δράμαλη στα Δερβενάκια έσωσε την επανάσταση, εδραίωσε ακόμα περισσότερο το γόητρο του Κολοκοτρώνη και έγινε παροιμιώδης, αφού έμεινε γνωστή και ως «η νίλα του Δράμαλη». Πολύ συχνά θα δείτε τη μάχη στα Δερβενάκια να αναφέρεται ως «νίλα του Δράμαλη».

Το ΛΚΝ στο λήμμα «νίλα» αναφέρει, ακριβώς, τον Δράμαλη:

νίλα η [níla] Ο25α : 1.(οικ.) α. μεγάλη καταστροφή: Ο στρατός του Δράμαλη έπαθε μεγάλη ~ από τους Έλληνες. β. μεγάλη αποτυχία σε διαγωνισμό ή συναγωνισμό: ~ στα μαθηματικά. H ομάδα μας έπαθε ~ στο σημερινό αγώνα. γ. ζημιά που προκαλεί μεγάλη ταλαιπωρία: Πάθαμε μια ~ στο ταξίδι… μας χάλασε το αυτοκίνητο. 2. (παρωχ.) καψόνι.

Το λεξικό ετυμολογεί, χωρίς βεβαιότητα, τη λέξη από τα λατινικά: [ίσως μσν. *νίλα < λατ. nila πληθ. του nilum (ουδ.) `τίποτε, ασήμαντο, χωρίς αξία΄ που θεωρήθηκε θηλ. εν.]

Το λεξικό Μπαμπινιώτη δίνει την ίδια ετυμολογία, και πάλι χωρίς βεβαιότητα, δεν αναφέρει τον Δράμαλη, και δίνει παραδειγματική φράση παρμένη από το ποδόσφαιρο, «πάθαμε μεγάλη νίλα μέσα στην έδρα μας» ή κάτι τέτοιο. Πράγματι, στις σημερινές χρήσεις συχνά θα δούμε τη νίλα σε αθλητικά-ποδοσφαιρικά συμφραζόμενα.

Σε πολλά κείμενα για το 1821, ιστορικά ή λογοτεχνικά, βρίσκω αναφορά στη «νίλα του Δράμαλη». Μάλιστα, ο Βασίλης Ρώτας έχει γράψει το θεατρικό έργο «Κολοκοτρώνης ή η νίλα του Δράμαλη». Στον «Καραϊσκάκη», τη μυθιστορηματική βιογραφία του ήρωα από τον Δημ. Φωτιάδη, υπάρχει επίσης κεφάλαιο «Η νίλα του Δράμαλη».

Το περίεργο είναι ότι στα κείμενα της εποχής δεν υπάρχει καμιά τέτοια αναφορά σε «νίλα του Δράμαλη» -ή εγώ δεν βρήκα. Σίγουρα δεν υπάρχει στον Μακρυγιάννη, αν και η λέξη «νίλα» χρησιμοποιείται σε άλλα συμφραζόμενα, αλλά ούτε και στα απομνημονευματα του Κολοκοτρώνη, του πρωταγωνιστή της υπόθεσης. Ούτε σε άλλο κείμενο της εποχής βρήκα «νίλα του Δράμαλη», εκτός αν βρείτε εσείς και με διαψεύσετε.

Πράγματι, στα σώματα κειμένων που έψαξα, η παλαιότερη αναφορά που βρήκα σε «νίλα του Δραμαλη» είναι το 1910 στον Ρωμηό του Σουρή και το 1917 στο Ημερολόγιο Σκόκου. Ίσως κάποιος άλλος βρει κάτι ακόμα παλιότερο, αλλά το ζήτημα είναι πόσο παλιότερο -δυο τρεις δεκαετίες ή κοντινό στα γεγονότα;

Το άλλο περίεργο είναι ότι ο Μακρυγιάννης χρησιμοποιεί στο έργο του δυο φορές τη λέξη «νίλα» αλλά όχι με τη σημασία «πανωλεθρία, παταγώδης αποτυχία».

Γράφει ο Μακρυγιάννης, περιγράφοντας την εγκληματική θανάτωση άμαχων Τούρκων από ανειδοποίητους Ρωμιούς κοντά στο Κομπότι παρά τις συνθήκες που είχαν υπογραφτεί: «Και την αυγή πήγαμε όλοι και είδαμεν το αμολόγητον κακόν. Τότε οι δυστυχείς αξιωματικοί Tούρκοι κι όσοι μείναν βάλαν τις φωνές και σ’ έπαιρνε η νίλα» (Α53). Και αλλού, σε σχέση με την πολιορκία της Αθήνας: «Πήγαμεν εις το φρούριον. Ήταν η νίλα εκεί· γυναικόπαιδα, ζώα» (Α213).

Δηλαδή, την εποχή του Μακρυγιάννη η σημασία της λέξης ήταν κάπως διαφορετική, σήμαινε: οίκτο, τραγικό θέαμα που προκαλεί τον οίκτο, συμφορά· «με πήρε η νίλα» σήμαινε «με κυρίεψε ο οίκτος».

Αυτή η σημασία βρίσκουμε να επιβιώνει στο ηπειρωτικό ιδίωμα. Αντιγράφω από το σχετικό σύγγραμμα του Ευάγγελου Μπόγκα (ο οποίος γράφει νήλα):

νήλα: 1. Το τραγικό θέαμα, «είναι νήλα να γλέπ’ς να σφάζουν μπροστά σου τ’ αρνάκια», 2. Ο οίκτος: Όταν τον είδα ξαπλωμένον στα χώματα, μ’ έκοψε η νήλα. Στο Ζαγόρι λένε «να τον φτάκει η νήλα μου» δηλ. κατάρα να δυστυχήσει κάποιος τόσο πολύ που να τον λυπηθούμε. Ο Μπόγκας γράφει «νήλα» επειδή ετυμολογεί από το νηλεές ήμαρ του Ομήρου, που μάλλον είναι πορτοκαλισμός.

Εικαζω λοιπόν ότι η πανωλεθρία του πανίσχυρου στρατου του Δράμαλη, που χαρακτηρίστηκε νίλα του Δράμαλη βοήθησε να μεταπέσει η σημασία από το «τραγικό θέαμα» και τη «συμφορά» προς την «παταγώδη αποτυχία» κι έτσι να χρησιμοποιείται σήμερα για αποτυχία στις εξετάσεις ή στο ποδόσφαιρο. Η μετάπτωση της σημασίας είναι ευκολη, αφού η «συμφορά» είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο οικτρό θέαμα και στην παταγώδη αποτυχία.

Μάλιστα, στις στρατιωτικές σχολές κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα το καψόνι που γινόταν στους πρωτοετείς λεγόταν «νίλα», σημασία που την καταγραφει το ΛΚΝ αν και κοντεύει πια να ξεχαστεί.

Σχεδον τελειώσαμε. Τελευταία πτυχή, ο Μάμαλης. Στις συλλογές παροιμιωδών εκφράσεων υπάρχει η έκφραση «έπαθε τη νίλα του Μάμαλη». Ποιος ο Μάμαλης; Κάποιοι λένε τον Ιμάμ Αλή, πασά της Ναυπάκτου, άλλοι αναφέρουν κάποιον οπλαρχηγό Μάμαλη που τον παλούκωσε ο Αλή Πασάς. (Όποιος ενδιαφέρεται: Δημ. Πετρόπουλος, «Η θανάτωσις δι’ ανασκολοπισμού κατά την Τουρκοκρατίαν», ΕΕΒΣ, Τόμ. 23 (1953), σελ. 535-6.)

Αν ισχύει αυτό, τότε προϋπήρξε η νίλα (δηλαδή η συμφορά, το τραγικό θέαμα) του Μάμαλη και η ομοηχία διευκόλυνε να γίνει παροιμιώδης και η φράση για τον Δράμαλη. Μπορεί βέβαια να προϋπήρξε η «νίλα του Δράμαλη», το θέμα αξίζει διερεύνηση.

Όσο για την ετυμολογία, κι ας λέει ο Μπόγκας, με βάση τα παραπάνω, φαίνεται πιθανότερη μια σλαβική αρχή της λέξης και ασφαλώς απορρίπτεται το λατινικό nila, που προτείνεται χωρίς σιγουριά από τα λεξικά. Όποιος έχει πρόσβαση στο περιοδικό Βυζαντινά, του Κέντρου Βυζαντινών Ερευνών της Φιλοσοφικής του ΑΠΘ, τόμος 8, σελ. 301-2, όπου υπάρχει άρθρο για τη νίλα, θα μπορούσε ίσως να μας δώσει περισσότερες πληροφορίες.

ΠΡΟΣΘΗΚΗ: Ο φίλος μας ο Spiridione βρήκε τη δημοσίευση στα Βυζαντινά, που νομίζω ότι φωτίζει το θέμα:

Κ. Παπαχρίστου, νεοελληνικά ετυμολογικά, σελ. 301, 302

νίλα, η: α) αφανισμός, β) τραγικό θέαμα, που προκαλεί τον οίκτο, και γ) οίκτος. Από τις τρεις αυτές σημασίες η τρίτη, δηλ. νίλα = οίκτος, έχει λησμονηθή σήμερα στην Ελλάδα, με εξαίρεση την ’Ήπειρο — ίσως και κάποια άλλη περιοχή, που δε μπόρεσα να επισημάνω- για την Ήπειρο δίνει ο Μπάγκας την ερμηνεία: νήλα = 1) τραγικό θέαμα και 2) οίκτος: «όντας τουν είδα ξαπλουμένουν στα χώματα μ’ έκουψι η νήλα», και παραθέτει το Ζαγοριακό: «να τον φτάκη η νήλα μου» = «να δυστυχήση δηλ. σε τέτοιο βαθμό που να μου προκαλέση τον οίκτο». Παλαιότερα, όμως, η λ. νίλα στη σημασία «οίκτος» απανταται και σε άλλες περιοχές, π.χ. τη Ρούμελη, καθώς διαπιστώνεται από το Μακρυγιάννη, που γράφει: «Τότε οι δυστυχείς αξιωματικοί Τούρκοι κι όσοι μείναν βάλαν τις φωνές και σ’ έπαιρνε η νίλα». Το νεοελ. νίλα προέρχεται από το αρωμουν. nila (= οίκτος, συμπάθεια) ← ρουμαν. mila ← σλαβ. міль (= συμπάθεια), στα αρωμουνικά: ρ. niluesku (= ελεώ, οικτίρω, συμπαθώ) και επίθ. niluitu – ta (=οικτρός), η τροπή του m → n (ρουμαν. mila → nila) είναι συνήθης στα αρωμουνικά: λατιν. mille → nile (= χίλια). Εσφαλμένα υποστηρίζει ο Νικολαίδης ότι το σλαβ. mih, το ρουμαν. mila και το αρωμουν. nila προέρχονται από το αρχ. ελλην. μείλιον (= «παν το ευφραίνον»), ούτε, βέβαια, είναι δυνατό να γίνη οποιοσδήποτε συσχετισμός του νεοελ. νίλα με το ομηρικό επίθ. νηλεές (ήμαρ), που υπαινίσσεται ο Μπόγκας και γι’ αυτό γράφει νήλα αντί νίλα, δικαιολογημένα ο Ανδριώτης αγνοεί αυτή την ετυμολογία.

161 Σχόλια προς “Ο Δράμαλης και η νίλα”

  1. Ωραίο και ελπίζω να καταλήξουμε κάπου για την ετυμολογία. Απίθανο μου φαίνεται να υπήρξε «Ιμάμ Αλής» πασάς της Ναυπάκτου. Ή παπάς παπάς, ή ζευγάς ζευγάς· ή πασάς ή ιμάμης.

  2. dryhammer said

    Καλημέρα!
    Όταν ξεχάστηκα στο φούρνο και το φαΐ μου «έπιασε», αναφώνησα:
    – Η νίλα του ιμάμ. Αλί! Νηστικοί θα μείνομε…

  3. atheofobos said

    Όταν είχα πρωτοδιαβάσει την λέξη «αντουφέκηγο» στον Μακρυγιάννη σκέφτηκα πως αυτή η λέξη μπορεί να μας δώσει μια απόλυτα περιεκτική εικόνα ενός γεγονότος.

  4. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Για τον Ιμάμ Αλή, αναμενόμενο είναι, λένε οι Ναυπάκτιοι:

    http://vivl-nafpakt.ait.sch.gr/index.php/2011-09-21-12-40-26/16-a/54–k-1878-1966

  5. Τι είναι αναμενόμενο;

  6. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  7. Costas X said

    Καλημέρα !

    Είχα έναν φίλο στα μέσα του ’80, ο οποίος είτε για να δώσει έμφαση, είτε χαριτολογώντας, έβαζε μπροστά στη «νίλα» κι ένα «μου», «πάθαμε μουνίλα» !

  8. Νέο Kid said

    Στους Άραβες πάντως είναι πολύ συνηθισμένο το μικρό όνομα Ιμάν ή Εμάν ((Emann) . Δεν ξέρω όμως αν αυτό σημαίνει ή συνδέεται με τον ιμάμη.
    Μήπως ο Αλής ήταν Ιμάν;

  9. spiridione said

    Τα Βυζαντινά υπάρχουν ονλάιν με ένα απλό ρετζιστρέισον
    http://ejournals.lib.auth.gr/BYZANTINA/article/view/742/826
    Κ. Παπαχρίστου, νεοελληνικά ετυμολογικά, σελ. 301, 302

    νίλα, η: α) αφανισμός, β) τραγικό θέαμα, που προκαλεί τον οίκτο, και γ) οίκτος. Από τις τρεις αυτές σημασίες η τρίτη, δηλ. νίλα = οίκτος, έχει λησμονηθή σήμερα στην Ελλάδα, με εξαίρεση την ’Ήπειρο — ίσως και κάποια άλλη περιοχή, που δε μπόρεσα να επισημάνω- για την Ήπειρο δίνει ο Μπάγκας την ερμηνεία: νήλα = 1) τραγικό θέαμα και 2) οίκτος: «όντας τουν είδα ξαπλουμένουν στα χώματα μ’ έκουψι η νήλα», και παραθέτει το Ζαγοριακό: «να τον φτάκη η νήλα μου» = «να δυστυχήση δηλ. σε τέτοιο βαθμό που να μου προκαλέση τον οίκτο». Παλαιότερα, όμως, η λ. νίλα στη σημασία «οίκτος» απανταται και σε άλλες περιοχές, π.χ. τη Ρούμελη, καθώς διαπιστώνεται από το Μακρυγιάννη, που γράφει: «Τότε οι δυστυχείς αξιωματικοί Τούρκοι κι όσοι μείναν βάλαν τις φωνές και σ’ έπαιρνε η νίλα». Το νεοελ. νίλα προέρχεται από το αρωμουν. nila (= οίκτος, συμπάθεια) ← ρουμαν. mila ← σλαβ. mih (= συμπάθεια), στα αρωμουνικά: ρ. niluesku (= ελεώ, οικτίρω, συμπαθώ) και επίθ. niluitu – ta (=οικτρός), η τροπή του m → n (ρουμαν. mila → nila) είναι συνήθης στα αρωμουνικά: λατιν. mille → nile (= χίλια). Εσφαλμένα υποστηρίζει ο Νικολαίδης ότι το σλαβ. mih, το ρουμαν. mila και το αρωμουν. nila προέρχονται από το αρχ. ελλην. μείλιον (= «παν το ευφραίνον»), ούτε, βέβαια, είναι δυνατό να γίνη οποιοσδήποτε συσχετισμός του νεοελ. νίλα με το ομηρικό επίθ. νηλεές (ήμαρ), που υπαινίσσεται ο Μπόγκας και γι’ αυτό γράφει νήλα αντί νίλα, δικαιολογημένα ο Ανδριώτης αγνοεί αυτή την ετυμολογία.

  10. Νέο Kid said

    Όπως είχα ξαναπεί παλιά στο Καλυψώ (Το Δυτάδικο 😀) η «νίλα του Δράμαλη» πρέπει να είναι από τις λίγες ή η μοναδική ίσως έκφραση που έχει ξεμείνει σήμερα από γεγονός του εικοσιένα. Εγώ τη λέω συχνά, μάλλον επειδή τη χρησιμοποιούσε πολύ ο πατέρας μου και μου κόλλησε .
    Παλιότερα λεγόταν αρκετά και το «θα μαρτυρήσει σαν τον Αθανάσιο Διάκο» αλλά αυτό μάλλον έχει εκλείψει παρά τοις νεολαίοις…

  11. ΚΩΣΤΑΣ said

    Στα δικά μου ακούσματα η νίλα υπάρχει και με τις δύο σημασίες, απόλυτη καταστροφή και οίκτος. Πιο συνηθισμένη η πρώτη περίπτωση. Τη σημασία τη δίνει το συνοδευτικό ρήμα. Έπαθε νίλα (καταστροφή), σε πιάνει η νίλα (οίκτος).

    Ενίοτε για τους βαρήκοους …νίλα σημαίνει και ειδική οσμή ή πλήθος θηλυκών,,, 😜

  12. [Δηλαδή, την εποχή του Μακρυγιάννη η σημασία της λέξης ήταν κάπως διαφορετική, σήμαινε: οίκτο, τραγικό θέαμα που προκαλεί τον οίκτο, συμφορά· «με πήρε η νίλα» σήμαινε «με κυρίεψε ο οίκτος».]

    Με αυτή τη σημασία τη χρησιμοποιούσε και η μάνα μου (γενν.1927).
    Η φράση ήταν: «Με έπιασε νίλα» ή «η κατάσταση ήταν τέτοια που σε έπιανε νίλα». Συνήθως την χρησιμοποιούσε όταν ήταν μπροστά σε μεγάλη αταξία ή βρωμιά και για να τα φέρει σε λογαριασμό, έπρεπε να περάσουν από τα χέρια της.

  13. spiridione said

    Εδώ και στα ρουμανικά λεξικά η ‘mila’
    https://dexonline.ro/definitie/mila

    Η σλαβική λέξη που έχει περάσει σωστά στο κείμενο είναι αυτή εδώ: милъ, ή міль και миль
    https://en.wiktionary.org/wiki/%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D1%8A

  14. LandS said

    …που μάταια είχε πάρει το παρατσούκλι Αχιλλέας, πανικοβλήθηκε βλέποντας το ασκέρι και εγκατέλειψε το φρούριο «αντουφέκηγο» που έγραψε κι ο Μακρυγιάννης.

    Δυο ή τρεις φορές που αναφέρει αυτό ο Μ. το κάνει σε αντιδιαστολή με τον Τούρκο (δεν θυμάμαι το όνομα) που «μας γάμ*σε στις μπόμπες». Το μπόμπες ίσως ήταν μπάλες ή τόπια, πάλι δεν θυμάμαι. Πιτσιρικάς είχα διαβάσει το Απομνημονεύματα και άλλες λέξεις μου έκαναν εντύπωση τότε.

  15. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα ! Από παιδί άκουγα από τον πατέρα μου, κάθε φορά που κάτι γινόταν άνω-κάτω, ότι «έγινε η καταστροφή του Δράμαλη». Ποτέ δεν άκουσα «νίλα», μάλλον δεν είχε «περάσει» η παλιά, ομολογουμένως, έκφραση…

  16. loukretia50 said

    Καλημέρα!
    Παραδέχομαι ότι μ΄αρέσουν οι έξυπνοι πορτοκαλισμοί, αλλά σ΄αυτή την περίπτωση γιατί αποκλείουμε την αρχαία Ελληνική προέλευση?
    Εκείνο το ανηλεής, ανηλέητος/ανελέητος, ανηλεώς, γιατί δε μας ταιριάζουν?
    Απλά για την ορθογραφία?

  17. Πάνος με πεζά said

    Η δε μάνα μου είχε άλλη έκφραση για τη μεγάλη ζημιά, «έγινε Αιγαίον πέλαγος»…

  18. spiridione said

    Ο Nικολαΐδης που αναφέρει ο Παπαχρίστος, στον οποίο και παραπέμπει για τα αρωμουνικά, είναι ο Κωνσταντίνος Nικολαΐδης και το Eτυμολογικό λεξικό του της κουτσοβλαχικής γλώσσης (Aθήνα 1909, σελ. 344), εδώ
    https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/5/4/3/metadata-01-0000671.tkl&do=100792.pdf&pageno=392&width=426&height=641&maxpage=646&lang=en

  19. ΓΤ said

    0@
    Όταν πλησιάζει χρόνος εκλογών, εξακολουθεί να ακούγεται για πολιτικούς αντιπάλους από παλαιότερους το «θα πάθουν μεγάλη νίλα».

    Πάντως, η αδυναμία του Μπαμπινιώτη για τα γήπεδα τον οδηγεί να θέλει να παίζει μπάλα μόνος του.

  20. Alexis said

    Καλημέρα.
    Πράγματι πολύ κοινή στο λαϊκό ηπειρώτικο ιδίωμα η έκφραση «με κόβει η νίλα», π.χ.
    «Αν δεις σε τι κατάσταση ζει θα σε κόψει η νίλα»= Θα σε πιάσει απελπισία, θα τον λυπηθείς.

  21. LandS said

    15 Έ, όσο νάναι, η καταστροφή είναι πιο κομιλφό από την νίλα. Τουλάχιστον για τα παιδάκια της δικής μας Έκτης Δημοτικού και της (ποιας; ) Γυμνασίου/Λυκείου.

  22. Λοζετσινός said

    Καλημέρα
    -να σε κόβ(ει) η νίλα – και σε μας (οίκτος)
    Στο περιοδικό Κλασσικά εικονογραφημένα Νο 1049 ο Κολοκοτρώνης σελίδα 11 γράφει

    φεύγετε να φεύγουμε
    τι έρχεται στρατός πολύς
    ο πασάς ο Μάμαλης
    ποιός τρυπώνει, ποιός γλυτώνει

    και μετά
    όποιος σε ξυλοφορτώνει (100 ξυλιές ή θάνατος η τιμωρία για τη διασπορά ψευδών ειδήσεων ) η εντολή του Κολοκοτρώνη.

    το περιοδικό αυτό το διάβαζα το 1968 στη βάβω Βγένω (1905-1999) Ακόμα πρέπει να βρίσκεται στην κασέλα που το φύλαγε ως κόρην οφθαλμού!

  23. Alexis said

    #21: Υπάρχει και το χουνέρι, τούρκικης προέλευσης αυτό, ε Δύτη; 🙂

  24. sarant said

    5 Εννοώ, κάποιος ντόπιος ερευνητης

    9 Στραβομάρα μου που χρειαζόταν απλή εγγραφή. Μπράβο Σπύρο, είχα δει μέσες άκρες αυτή τη δημοσίευση, νομίζω πως το θέτει πολύ σωστά.

    12-13 Α μπράβο

    14 . Οι Τούρκοι μας έβαλαν εις το κανόνι, οπού δεν είδαμε πούθε να κάμωμε. Δεν ήταν ο Αχιλλέας, ο φρούραρχος της Διοίκησης, οπού τ’ αφίνει ’φοδιασμένο και φεύγει, είναι Τούρκος, πολεμάγει δια την πίστη του. Ο Τούρκος έτρωγε ποντίκια και μας γάμησε το κέρατο με τα κανόνια και μπόμπες. Ο Αχιλλέας, αρνιά και κριάρια μέσα, τ’ αφίνει όλα και πάγει να ’βρη τους συντρόφους του οπού τον διορίσαν.

    16 Η ορθογραφία δεν παίζει ρόλο αλλά δεν μπορείς να κάνεις ένα άλμα από τον Όμηρο στο 1700 χωρίς ενδιάμεσους τύπους.

  25. Πάνος με πεζά said

    Κάποιοι λέγανε και «Η σφαγή του Δράμαλη».

  26. Νέο Kid said

    25. Σωστά! Πιο συνηθισμένο η σφαγή του Δράμαλη .

  27. LandS said

    17
    Ο νηλεής, αυτός που είναι χωρίς έλεος, που δεν δείχνει οίκτο, είναι αρχαία λέξη που δεν έχει επιβιώσει. Η νίλα είναι αρκετά πιο πρόσφατη μάλλον μεταγενέστερη της εξαφάνισης στη καθομιλουμένη της λέξης νηλεής. Χωρίς να είμαι ειδικός ακόμα και ο ανηλεής θα ήταν γνωστή λέξη στους λόγιους και στο πρώτο μισό του 19ου αι. κάπως δύσκολο να έφτιαξε λέξη της καθομικλουμένης.
    Βέβαια οι ετυμογνώσεις μου είναι του ίδιου επιπέδου με αυτές του Γκας, απλά οι πεποιθήσεις μας αλλάζουν.
    Οπότε ανμένω τους ειδικούς.

  28. LandS said

    Το «καθομικλουμένης» δεν είναι πρόταση προς τα 5εκ λέξεις. 🤣

  29. Alexis said

    #26: Εγώ θυμάμαι από τα σχολικά βιβλία «η καταστροφή του Δράμαλη»

  30. Alexis said

    Α, τώρα είδα το #15

  31. voulagx said

    #18 @Spiridione: Στα Βλαχικα η προφορα ειναι gnilâ=λύπηση, οίκτος (το gn ακούγεται όπως στο ιταλικό Bagni), κι όχι νίλâ. που λέει ο Νικολαΐδης.

  32. ΣΠ said

    Έβαλα nila στο google-translate με αναγνώριση γλώσσας και έβγαλε ότι στα φιλιππινέζικα σημαίνει «αυτοί».

  33. spiridione said

    Να βάλουμε και το απόσπασμα από την θανάτωση δι’ ανασκολοπισμού κατά την Τουρκοκρατία του Δ. Πετρόπουλου. Έχει και αυτός αναφορά γλωσσολογική στη νίλα και παραπέμπει και στον G. Meyer που κάτι έχει γράψει κι αυτός.

    …Δεν θα επεκταθώ εις περισσότερα παραδείγματα, άτινα ευκόλως δύνανται να πολλαπλασιασθούν. Θα αναφέρω όμως έν ακόμη εκ των ασμάτων της εποχής εκείνης, εξυμνούν αγωνιστήν τινα ονόματι Μάμαλην, του οποίου ανασκολοπισμός, ως και τα άλλα βασανιστήρια ενεποίησαν τόσην φρίκην, φαίνεται, ώστε έμεινεν έκτοτε παροιμιώδης φράσις νίλα (*) του Μάμαλη, ακουομένη συχνά σήμερον και σημαίνουσα τραγικήν συμφοράν (**). Εις μίαν εκ των παραλλαγών του άσματος αναφέρεται ότι:
    …Αλή πασάς επέρασε με δεκοχτώ χιλιάδες,
    φέρνει μπαλτάδες και σουγλιά, κρεμάει και παλουκώνει,
    φέρνει το Μάμαλη μπροστά μες τ’ άτι του καβάλα.
    Περπάτει, γέρο Μάμαλη, τρομάρα των Τουρκώνε… (***)

    Εις άλλας παραλλαγάς αντί του Αλή πασά ευρίσκομεν άλλους διώκτας, Γιουσούφ Άράπη, Σουφαλιαγά, Ντιλιαραγά κλπ. Οπωσδήποτε φαίνεται πιθανώτατον, ότι ο εν λόγω Μάμαλης εμαρτύρησεν εις ένα εκ των παρά του Αλή πασά οργανωθέντων διωγμών. Τίς όμως ήτο τοσούτον δεινοπαθήσας, ώστε να καταστή παροιμιώδης, δεν είναι εξηκριβωμένον. Μάμαλης ως όνομα οικογενειακόν είναι ήδη γνωστόν από των βυζαντινών χρόνων, κατά δε τας αρχάς του 19ου αιώνος οικογένεια Μαμαλαίων, κατά τινα γραπτήν μαρτυρίαν, ευρίσκεται υπό διωγμόν παρά του Βελή, υιού του Αλή πασά. Μετά πολλής πιθανότητος δυνάμεθα εντεύθεν να εικάσωμεν, ότι εις την οικογένειαν ταύτην ανήκει και του εν λόγω άσματος ο ήρως, του οποίου το όνομα παρεδόθη εις την αθανασίαν περισσότερον διά της ανωτέρω παροιμιακής εκφράσεως παρά διά της λαϊκής μούσης.

    (*) Η λέξις νίλα, εκ του σλαβικού nilə, nil⅄ (G. Meyer, Neugr. St., Ill, Wien 1895, σ. 83. Πρβλ. G. Weigand, Die Aromunen, 2, Leipzig 1894, σ. 132 και 168), είναι λίαν συνήθης εις παροιμιώδεις εκφράσεις: Σε παίρνει η νίλα και θλίβεσαι· με κόβει νίλα του = λυπούμαι διά την συμφοράν του· μόρχεται νίλα = με καταλαμβάνει οίκτος· έγινε νίλα = μεγάλη καταστροφή· μαύρη νίλα γίνεται από το χαλάζι = μεγάλη καταστροφή από το χαλάζι· θα γλεντήσουμε τη Λαμπρή, θα γίνη η μαύρη νίλα (κάτι το υπερβολικόν)· είναι νίλα κατά ηλιού = δεν έχει στον ήλιο μοίρα, πολύ πτωχός κλπ. (Αι φράσεις έχουν ληφθή εκ χειρογράφων του Λαογραφικού Αρχείου και του Ιστορικού Λεξικού τής Ακαδημίας Αθηνών.).

    (**) Η ακουομένη ενίοτε νίλα του Δράμαλη προήλθε, φαίνεται, εκ τής νίλας του Μάμαλη, κατά τον συνήθη εις τα λαϊκά μνημεία του λόγου συμφυρμόν εκ του ομοήχου των λέξεων.

    (***) Περιοδ. Πλάτων, Β’, τεύχος Α’ (1879), σ. 50 (Συλλογή Ι. Θεοδωρόπουλου).

  34. spiridione said

    31. Και σε σκέφτηκα να μας πεις τι ξέρεις. Το niluesku κτλ. λέγεται;

    Νικοκύρη, στην προσθήκη που έκανες καλύτερα να αλλάξεις το σλαβ. mih σε міль

  35. Στωραίοι!

  36. Αγγελος said

    Εγώ μόνο «νίλα του Μάμαλη» ήξερα, και μόνο στο σχολείο έμαθα ότι αυτό αναφέρεται στην καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη. Τώρα μαθαίνω πως η έκφραση προϋπήρχε. Για φαντάσου!
    Το σλαβικό milu = oίκτος το ξέρουμε (οι άγευστοι σλαβικών γλωσσών, εννοώ) από τους Βογομίλους (βογ, μίλου = Θεέ, ελέησον), και υποθέτω το βρίσκουμε στα σέρβικα ονόματα Μίλος (και βασιλιάς της Σερβίας), Μιλάνος, Μίλοραδ, Μίλοσλαβ, ίσως και Μιλούτιν.

  37. Avonidas said

    Έβαλα nila στο google-translate με αναγνώριση γλώσσας και έβγαλε ότι στα φιλιππινέζικα σημαίνει «αυτοί».

    Όλα από μας τα πήρανε, μαζι και τον μαλάκα. 😜

  38. Γς said

    16:

    (ν)ίλα

    >ανηλεής, ανηλέητος/ανελέητος, ανηλεώς,

    ἀνηλεής < ἀνελεής < ἀν- + ἐλεέω < ἔλεος

    Κύριε Κύριε, ἵλεως γενοῦ. Φιλάνθρωπος

    Λίντελ-Σκοτ:
    ἵλαος[ῑ], -ον, Αττ. ἵλεως, -ων, δυϊκ. ἵλεω· ονομ. πληθ. ἵλεῳ, ουδ. ἵλεα· I. λέγεται για θεούς, ευμενής, ευνοϊκός, σε Ομήρ. Ιλ., Ησίοδ. κ.λπ. II. λέγεται για ανθρώπους, ευμενής, αγαθός, πράος, ήπιος, θυμὸς ἐνὶ φρεσὶν ἵλαος ἔστω, σε Ομήρ. Ιλ.· ομοίως σε Σοφ.

    Είναι και στα … ζαβαρακατρανέμια…

  39. sarant said

    33 Α μπράβο!

    36 Σωστα!

  40. Avonidas said

    Το σλαβικό milu = oίκτος το ξέρουμε (οι άγευστοι σλαβικών γλωσσών, εννοώ) από τους Βογομίλους (βογ, μίλου = Θεέ, ελέησον), και υποθέτω το βρίσκουμε στα σέρβικα ονόματα Μίλος (και βασιλιάς της Σερβίας), Μιλάνος, Μίλοραδ, Μίλοσλαβ, ίσως και Μιλούτιν.

    Αναρωτιέμαι αν το πολωνικό miło («καλό», «ευχάριστο») σχετίζεται ετυμολογικά.

  41. Νέο Kid said

    40. Όλα αυτά τα σλαβικά προέρχονται από το ελληνικό μήλο.
    We are all fruits!

    https://scontent.fnic1-1.fna.fbcdn.net/v/t31.0-8/14289919_1277643312280257_3938755565479449349_o.jpg?_nc_cat=110&_nc_sid=9267fe&_nc_ohc=ML84-eMKBAwAX-_CIpd&_nc_ht=scontent.fnic1-1.fna&oh=d9e55909124cf4966171a46b05b52227&oe=5F6349CB

  42. Νέο Kid said

    [Λεξικό Τριανταφυλλίδη]
    νίλα η [níla] Ο25α : 1.(οικ.) α. μεγάλη καταστροφή: Ο στρατός του Δράμαλη έπαθε μεγάλη ~ από τους Έλληνες. β. μεγάλη αποτυχία σε διαγωνισμό ή συναγωνισμό: ~ στα μαθηματικά. H ομάδα μας έπαθε ~ στο σημερινό αγώνα. γ. ζημιά που προκαλεί μεγάλη ταλαιπωρία: Πάθαμε μια ~ στο ταξίδι… μας χάλασε το αυτοκίνητο. 2. (παρωχ.) καψόνι.
    [ίσως μσν. *νίλα < λατ. nila πληθ. του nilum (ουδ.) `τίποτε, ασήμαντο, χωρίς αξία΄ που θεωρήθηκε θηλ. εν.]
    Δηλαδή, όλοι εσείς οι τυχάρπαστοι σε κάποιο δευτερότριτο ιστολόγιο σε μια τριτοτεταρτόπεμπτη βαλκανική χώρα ξέρετε καλύτερα απ τα έγκριτα και καλά λεξικά μας, ε; Πφφ…

  43. LandS said

    41
    fruitcakes μη σου πω.

  44. voulagx said

    #34: Ναι, αλλά με το νι της Αμαλίας: gniluesku, gniluitu

  45. phrasaortes said

    Για τον Μάμαλη, πάντα πίστευα ότι πρόκειται για συγχώνευση (σίγουρα υπάρχει πιο δόκιμος όρος) του Μαχμούτ και του Δράμαλη. Ως Δραμινός πάντως αισθάνομαι περηφάνεια για τις δύο μεγάλες προσωπικότητες που έβγαλε ο τόπος το ’21: Τον Δράμαλη πασά και τον Ιμπραήμ, από τον Νικηφόρο με τα πεντανόστιμα πεπόνια.

  46. Λεύκιππος said

    Κι εγώ ως Δραμινος για τον Πασχάλη, την Τανια Τσανακλιδου και βέβαια τον Λουκανιδη. Είμαστε παραγωγικοί. Μπράβο μας.

  47. Λεύκιππος said

    Αντε και τον Δραμαλη….

  48. Γιάννης Κουβάτσος said

    46, 47: Και τον Νίκο Σεργιανόπουλο. Ή όχι; ☺

  49. nikiplos said

    Και η Βίκυ Καρατζόγλου, επίσης.

  50. nikiplos said

    Σε καφενεία στην Πελοπόννησο, έχω ακούσει πολλές φορές την έκφραση «θα πάθεις τη συμφορά του Δράμαλη», στο τάβλι συνήθως, για παίχτη που πολύ ξανοίγεται και επιτίθεται, χωρίς να προστατέψει τα μετόπισθεν.

  51. ΣΠ said

    36, 40
    Milorad (Cyrillic script: Милорад; Polish: Miłorad) is an old Serbian masculine given name derived from the Slavic elements: milo meaning «gracious, dear» and rad meaning «work, care, joy». The feminine form is Milorada. Nicknames: Milo, Miłosz, Radek, Radko, Rada.
    https://en.wikipedia.org/wiki/Milorad

  52. loukretia50 said

    Νίλα Δράμαλη θα γίνει στο χορό των ειδικών
    με το σούπερ λεξικόν :
    «Λεξοφώς» – το ιλαρόν
    Πορτοκάλειον κοκτέηλ – αποστέλλεται με μέηλ

    Με λογότυπο ηχηρόν.

    Αίνιγμα αιώνων λύνει – των λογίων σκοτοδίνη
    ΒONUS : μια δραμαμίνη

    ΥΓ από τη Δράμα ντε!

  53. loukretia50 said

    51. κι ο Μιλόσεβιτς όνομα και πράμα?
    εκτός αν κρατήσουμε την αρνητική έννοια και λέμε Νιλόσεβιτς.

  54. Theo said

    @36:
    Και στη (λειτουργική) σλαβονική: Γκόσποντι πομίλουι = Κύριε, ἐλέησον.

  55. Γιάννης Ιατρού said

    52: ΣυνΔράμεις ε; 🙂

  56. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τη νίλα τη λέμε και κάζο , τράκο, στραπάτσο

    Χαθήκαμε, σαπίσαμε κι εμείς μες στη σαπίλα
    για κοίτα του ’80 η γενιά παθαίνει νίλα
    σοβαρή
    .
    Μας πέταξε στην άκρη η ζωή σαν σάπια μήλα
    ρεζίλι γίναμ΄ όλοι δηλαδή, ντροπή, ξεφτίλα
    και σιωπή.

  57. loukretia50 said

    Δραματικά στιγμιότυπα από τη νίλα όπως αποτυπώθηκαν από τον ανταποκριτή…
    λάθος! Εδώ η σκηνή αμέσως πριν
    » Dramali’s expedition – Mahmud Dramali Pasha at Argos» by Alexandros Isaias

  58. loukretia50 said

    (για το 57)
    Παρατήρηση : οι φιγούρες στον πίνακα που θυμίζουν ιπτάμενα κατσίκια είναι οι ιππουρίδες, n’est-ce pas?

  59. spyros chamenos said

    Κι εγώ νομίζω ότι μόνο για τη «σφαγή του Δράμαλη» είχα ακούσει.

  60. Λεύκιππος said

    48 Σωστός. Και τον Σεργιανόπουλο.

  61. spiridione said

    Και να βάλουμε δυο αναφορές της λ. νίλα (νήλα) απ’ τις αρχές του 19ου αιώνα:
    Νήλα σε ένα βιβλίο του Γ. Κρεμμύδη (1810) – που είχε γράψει διάφορα για παροιμίες κτλ.
    https://books.google.gr/books?id=OcRUAAAAcAAJ&pg=PA24&dq=%22%CE%BD%CE%AE%CE%BB%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwiEwbz1sKnrAhWONOwKHdSxCLgQ6AEwAHoECAUQAg#v=onepage&q=%22%CE%BD%CE%AE%CE%BB%CE%B1%22&f=false

    Και στα Ερωτικά του Βηλαρά
    https://books.google.gr/books?id=Em8pAAAAYAAJ&pg=PA160&dq=%22%CE%BD%CE%AE%CE%BB%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwiEwbz1sKnrAhWONOwKHdSxCLgQ6AEwBXoECAQQAg#v=onepage&q=%22%CE%BD%CE%AE%CE%BB%CE%B1%22&f=false

  62. sarant said

    61 Μπράβο, το πρώτο το είχα βρει (και συγγνωμη που το σχόλιο κρατήθηκε)

    45 Και να δεις που νόμιζα ότι ήταν απο την Καβάλα ο Μπραήμης -αλλά είδα ότι είχαν πάει για πεπόνια στο χωριό ή για την πανούκλα ίσως.

  63. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Του Δράμαλη (Δημοτικό)
    Φύσα μαΐστρο δροσερέ κι’ αέρα του πελάγου
    να πας τα χαιρετίσματα ‘ς του Δράμαλη τη μάννα.
    Της ‘Ρούμελης οι μπέηδες, του Δράμαλη οι αγάδες
    ‘ς το Δερβενάκι κείτονται, ‘ς το χώμα ξαπλωμένοι.
    Στρώμά χουνε τη μαύρη γης, προσκέφαλο λιθάρια
    και γι’ απανωσκεπάσματα του φεγγαριού τη λάμψη. (…)
    https://el.wikisource.org/wiki/%CE%A4%CE%BF%CF%85_%CE%94%CF%81%CE%AC%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CE%B7

  64. Γ-Κ said

    57.
    Αυτά είναι τα λάβαρα του πασά (τα προσωπικά του λάβαρα).

    https://en.wikipedia.org/wiki/Tug_(banner)

    Ιππουρίδες, νομίζω, είναι αυτά που κρέμονται από τα λάβαρα, οι αλογοουρές. Υπήρχαν τρεις «τάξεις» πασάδων, της μίας, των δύο και των τριών αλογοουρών. Τέσσερις αλογοουρές «παρουσιάζε» μόνο ο σουλτάνος.

  65. Απ’ το vanilla

  66. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Του Δράμαλη

    Η μάχη στα Δερβενάκια

  67. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Από το Αρχείο του Ε.Λ.Ι.Α
    (θεατρική παράσταση)

    Τίτλος
    Κολοκοτρώνης ή Η νίλα του Δράμαλη
    Θεατρική περίοδος 1976 (θερινή)
    Δημιουργός εξωφύλλου Βαρλάμος, Γιώργης (;)
    Σκηνοθέτης Ταξιάρχης, Φοίβος
    Συγγραφέας Ρώτας, Βασίλης
    Μουσικός/συνθέτης Ρώτας, Νικηφόρος
    Σκηνογράφος Ζωγράφος, Τάσος
    Θίασος Ελεύθεροι Καλλιτέχνες Αθήνα
    Θέατρο – Περιοδεία
    Κωδικός τεκμηρίου THP.AM.101.04

  68. 63,
    To «Φύσα μαΐστρο δροσερέ» ήταν πάγια θερινή έκφραση (παράλια Αχαΐας) όπου οι άνεμοι ήταν ταξινομημένοι σε δύο κατηγορίες: βοριάς και μαΐστρος (με κατευθύνσεις μάλλον αλλαγμένες λόγω βουνών και Κορινθιακού) – οπότε και ανάλογες αποφάσεις για μπάνιο, ρακέτες, ιστιοσανίδα, κλπ σε παραλία με/χωρίς κύμα στην θερινή ανάπαυλα — τόσα καλοκαίρια…

  69. … Ποιος ο Μάμαλης; …

    Το επώνυμο Μαμαλάκης μπορεί μήπως να βοηθήσει με ίσως κάποια βαθιά αναπάντεχη προέλευση, ή είναι απλή σύμπτωση;

  70. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    68 >>To «Φύσα μαΐστρο δροσερέ» ήταν πάγια θερινή έκφραση (παράλια Αχαΐας)

    Εμείς πάλι οι καθιαυτού νησιώτες 🙂 λέγαμε
    Φύσα μαϊστραλάκι μου

  71. Ο Μαμαλάκης μάλλον σίγουρα είναι απόγονος κάποιου ιμάμη Αλή. Είχε μπόλικους η Κρήτη. Για νίλα του Μαμαλάκη πάλι, δεν έχω ακούσει 😉

  72. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Υπάρχει επώνυμο Δράμαλης
    (ένας Γιώργος Δ) είναι και μουσικομπουζουξής.
    Και Νί(η)λας, διόλου απίθανο να υπάρχει

  73. 70, 😉

    Βίοι παράλληλοι και οι παράλιοι ταντάλειοι.

  74. sarant said

    72 Κι αν συνεταιριστούν αυτοί οι δυο;

  75. loukretia50 said

    Mάμαλης ήταν ο φόβος κι ο τρόμος των πιτσιρίκων στα μέρη μου γιατί ήταν παιδίατρος κι έκανε εμβόλια!
    Όντως ήταν αυτό το επώνυμό του!.
    Και υπάρχει και Νείλας -καρατσεκαρισμένη ορθογραφία .

  76. Γ-Κ said

    Έχει μείνει κάποιο σχόλιό μου στη μαρμάγκα ή να το ξαναγράψω; (Ή διαγράφτηκε ως άσχετο; )

  77. Theo said

    @72:
    Με μια αναζήτηση στο 11888 βρίσκονται 184 καταχωρήσεις στο όνομα Δράμαλη/Δράμαλη: https://www.11888.gr/white-pages/%CE%B4%CF%81%CE%AC%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CE%B7%CF%82/?query=%CE%94%CF%81%CE%AC%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CE%B7
    (είχα κι ένα συμφοιτητή Δράμαλη, αλλά δεν θυμάμαι από πού) και 5 στο όνομα Νίλα/Νίλας: https://www.11888.gr/white-pages/%CE%B4%CF%81%CE%AC%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CE%B7%CF%82/?query=%CE%9D%CE%AF%CE%BB%CE%B1

  78. Theo said

    Δράμαλη/Δράμαλης, εννοούσα 😦

  79. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>πανικοβλήθηκε βλέποντας το ασκέρι και εγκατέλειψε το φρούριο «αντουφέκηγο» που έγραψε κι ο Μακρυγιάννης

    όμως ο Δράμαλης δεν πέρασε «αντουφέκηγος» από την ανατολική Στερεά.
    Η νίλα του Δράμαλη στη Φθιώτιδα
    http://fthiotikos-tymfristos.blogspot.com/2011/11/blog-post_7619.html

    …………………………………………………………

    αντουφέκηγος όπως ατάηγος

  80. spiridione said

    Η πιο ευφάνταστη ετυμολόγηση είναι στο Λεξικό του Ζάχου
    https://books.google.gr/books?id=qGxiAAAAMAAJ&q=%22%CE%BD%CE%AF%CE%BB%CE%B1%22+%CE%BD%CE%B5%CE%AF%CE%BB%CE%BF%CF%82&dq=%22%CE%BD%CE%AF%CE%BB%CE%B1%22+%CE%BD%CE%B5%CE%AF%CE%BB%CE%BF%CF%82&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwiV4L-GjarrAhUEKewKHWjDAXAQ6AEwCHoECAcQAg

  81. loukretia50 said

    80 !
    -και στις Φιλιππίνες πώς λέγεται?
    -Μα…νίλα!

  82. geobartz said

    Το ξέρω ως «καταστροφή του Δράμαλη» και όχι ως νίλα. Πάντως, αν θέλαμε να εκφραστούμε Μακεδονιστί, θα λέγαμε «το χνέρι του Δράμαλη» [ακριβέστερα «του χνέρ(ι) του Δράμαλη»], ή «η κασκαρίκα του Δράμαλη».

  83. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    74 π.χ. Φοροτεχνικό γραφείο Νίλα-Δράμαλη 🙂

  84. Γ-Κ said

    Μερικές κουβέντες για δερβένια, μιας και τις έχω έτοιμες (αν και προχειρογραμένες):

    Το Ντερμπέντ σημαίνει, βέβαια, δερβένι. 😉 https://en.wikipedia.org/wiki/Derbent
    Βρίσκεται στη Δημοκρατία του Νταγκεστάν και είναι η νοτιότερη πόλη της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
    Θεωρείται και η παλιότερη πόλη της Ρωσίας, εμφανίζεται στην Ιστορία από τον 8ο αιώνα π.Χ.

    Δεσπόζει στο «δερβένι» ανάμεσα στις Ευρασιατικές Στέπες και στο Ιρανικό Οροπέδιο (και από εκεί στον δρόμο για τη Μέση Ανατολή και τη Μικρά Ασία). Συνδέεται με τις Πύλες του Καυκάσου, τις σιδερένιες πύλες που «κλήθηκε» ο Αλέξανδρος (ο γνωστός) να κλείσει. https://en.wikipedia.org/wiki/Gates_of_Alexander

    Δερβένι είναι περσική λέξη και σημαίνει κλειστό/ελεγχόμενο πέρασμα. Αποδίδεται άριστα με το ελληνικό κλεισούρα (κλεισώρεια).

    Η έννοια της «σιδερένιας πύλης» έχει μεταφερθεί σε πολλά «δερβένια». https://en.wikipedia.org/wiki/Iron_Gate
    Ιδιαίτερα γνωστό είναι το φαράγγι των «Σιδηρών Πυλών» του Δούναβη (Τζέρνταπσκα κλίσουρα στα σέρβικα 🙂 ). https://en.wikipedia.org/wiki/Iron_Gates

    Να μην ξεχάσουμε ότι εκεί περίπου ήταν και η Χώρα των Ταύρων, όπου εγκαταστάθηκε η Ιφιγένεια (η εν Ταύροις) και την αναζήτησε ο Ορέστης. Λέτε να στάλθηκαν κι αυτοί να κλείσουν πύλες; (Κάπου εδώ μπαίνουν στη συζήτηση οι Γωγ και οι Μαγώγ και γινόμαστε εκπομπή του Λιακόπουλου.)

  85. sarant said

    76 Xιλια συγγνώμη, δεν το είχα δει, το είχε πιάσει η βαθιά σπαμοπαγίδα

    80 Χαχαχά, τότε «νείλα»!

    83 Α γεια σου!

  86. sarant said

    84 Ωραίο σχόλιο!

  87. spiridione said

    84.Μόνο που η κλεισούρα είναι από το λατ. clausura και με παρετυμ. έγινε κλεισούρα.

  88. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    ‘Kαταστροφή – ήττα – αφανισμός – σφαγή – συμφορά – φθορά – εξόντωσις – δυστυχία του Δράμαλη’ βρίσκονται σε διάφορα κείμενα.

    Αλλά ‘νίλα του Δράμαλη’ δεν βρήκα (εκτός εκείνων που αναφέρονται στο άρθρο)

  89. BLOG_OTI_NANAI said

    Κάποιο ωραίο Δημοτικό για τον Δράμαλη:

  90. Χαρούλα said

    Καλησπέρα!
    Και μιά «οικογενειακή νίλα»

    …………………………………….
    Και γω δε φρόντισα, τι νίλα!
    να κονομήσω λίγα ξύλα
    πυρήνα κωκ ή γουγουτζέλες.
    Για δαύτο γράφω τέτοιες τρέλες.

    http://www.sarantakos.com/liter/axtos/tribolos/afron.html

  91. Γ-Κ said

    Περισσότερο στην «κλεισώρεια» αναφερόμουν, η οποία πιθανόν να είναι καθαρευουσιανισμός του «κλεισούρα» και… παριστάνει ότι ετυμολογείται από το «κλειστός» ή «κλειδί» και «φρουρός» (κατά το «θυρωρός»).

    Πάντως, δεν έγραψα ότι οι λέξεις συνδέονται ετυμολογικά ή ότι είναι «μεταφρααστικά δάνεια». Έγραψα ότι αποδίδουν την έννοια.
    Οι λέξη «στενωπός», για παράδειγμα, δεν αποδίδει τόσο καλά την έννοια του «ντερμπέντ».

  92. BLOG_OTI_NANAI said

    Ένα ενδιαφέρον ζήτημα είναι το πως προέκυψε ο συσχετισμός «Ιμάμ Αλής» Μάμαλης.

    Όπως φαίνεται σε διάφορα βυζαντινά κείμενα, όπως το παρακάτω πατριαρχικό γράμμα του 1400, ότι «Μάμαλης» ήταν όνομα βυζαντινής οικογένειας:

    Τους βλέπουμε και σε γράμμα του Ζυγομαλά ανάμεσα σε άλλες ονομαστές οικογένειες:

    Υπάρχει λοιπόν ένα επαναλαμβανόμνεο μοτίβο με τον θάνατο του Κων/νου Παλαιολόγου κατά την Άλωση, όπου αναγνωρίζουν τον αποκεφαλισμένο βασιλιά ανάμεσα σε άλλους και ο άρχοντας «Μάμαλης»:

    Την εύρεση και αναγνώριση της κεφαλής την βλέπουμε και σε μεταγενέστερες δημώδεις διηγήσεις:

    Σε κάποιον από τους διάφορους θρήνους της Πόλης, ο Σπυρίδων Λάμπρος παραθέτει παραλλαγές από τα χειρόγραφα όπου κάποιος αντιγραφέας ή διασκευαστής, τον Μάμαλη τον μετέτρεψε σε «Ιμάμ Αλή», πιθανώς νομίζοντας ότι οι άρχοντες που αναφέρονταιθ ότι αναγνώρισαν την κεφαλή ήταν Τούρκοι:

    Ότι το Ιμάμ Αλής προκύπτει από τον Μάμαλη το δείχνει ο Λάμπρος πιο καθαρά σε αναφορά σε μεταγενέστερο Ελληνομνήμονα:

  93. loukretia50 said

    64. Ναι, οι αλογοουρές!
    Σπουδαίος όποιος αξιωματούχος είχε περισσότερες εκείνα τα χρόνια.
    Υπάρχει και φυτό ιππουρίς, όμως στα γαλλικά (και λατινικά)
    αναφέρεται Hippuride vulgaire – προσδιορισμός που δεν παραπέμπει σε τιμητική διάκριση !

    Στο συγκεκριμένο πίνακα ο Δράμαλης απεικονίζεται τριππουρίδης!
    Ενώ αυτός εδώ είναι μάλλον παρακατιανός!

    84. «Ντερμπέντ σημαίνει, βέβαια, δερβένι…»
    Άρα, ο εκ Δερβενίου καταγόμενος είναι ντερμπεντέρης.

  94. Γ-Κ said

    Φιλοσοφικό σχόλιο:

    Οι παρετυμολογημένες λέξεις μπορεί να έχουν μεγαλύτερη «ετυμολογική διαφάνεια» και περισσότερο νόημα για αυτούς που τις χρησιμοποιούν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το «πυρανάλωμα», που για αυτόν που το λέει βγάζει νόημα, ενώ το σωστό «παρανάλωμα» του είναι ακατανόητο.

  95. Γ-Κ said

    Λοιπόν…

    Ο Δράμαλης είχε φτάσει στο αξίωμα του βεζύρη, οπότε είχε ήδη τρεις ουρές.
    Μετά διορίστηκε στη Δράμα (διαδέχτηκε τον πατέρα του), στη συνέχεια στη Λάρισα (οπότε συμετείχε και στον πόλεμο κατά του Αλή, ως υφιστάμενος του Χουρσίτ).

    Μετά την αυτοκτονία του Χουρσίτ, διορίστηκε Μορά Βαλεσί (Πασάς του Μοριά), θέση που έδινε έτσι κι αλλιώς τρεις ουρές. Το… νόημα του διορισμού του ήταν (φυσικά) να αποχτήσει και τον έλεγχο του πασαλικιού του. 🙂

    https://en.wikipedia.org/wiki/Mahmud_Dramali_Pasha

  96. Γ-Κ said

    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B3%CE%B9%CE%B1%CE%BB%CE%AD%CF%84%CE%B9_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%9C%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%AC

    Στην Πελοπόννησο η Υψηλή Πύλη έστελνε πασά 3 ιππουρίδων (tug) με το όνομα Μόρα Βαλεσί, η διάρκεια της διοίκησης του οποίου εξαρτιόνταν από την διαγωγή του και από τη θέληση του σουλτάνου. Τον πασά συνόδευε ένας διερμηνέας των ξένων γλωσσών (δραγουμάνος του Μορέως), που διορίζονταν απευθείας από τον σουλτάνο. Δύο άλλοι πασάδες 2 ιππουρίδων, υπαγόμενοι στον Μόρα-Βαλεσί, διορίζονταν φρούραρχοι του Ναυπλίου και της Μεθώνης. Ο πασάς, μολονότι ταυτόχρονα πολιτικός και στρατιωτικός διοικητής, και με απόλυτη εξουσία, ήταν υποχρεωμένος να φέρεται συμφώνα με τα αυθεντικά ψηφίσματα που καθόριζαν την εσωτερική διοίκηση.

  97. sarant said

    90 Α γεια σου

    92 Ενδιαφέρον!

    95 Άραγε διορίστηκε άλλος Μορα-βαλεσής μετά τον Δράμαλη;

  98. Γ-Κ said

    Αν καταλαβαίνω καλά, ο «επόμενος» ήταν ο Μοχάμεντ Άλι της Αιγύπτου. Δηλαδή, ο σουλτάνος έδωσε τον Μοριά στον Μοχάμεντ Άλι κι εκείνος έστειλε στρατό με επικεφαλής τον Ιμπραϊμ.

  99. Γιάννης Ιατρού said

    Ωραία σχόλια στο σημερινό.

    98: να, αυτά τα πάρε-δώσε είναι που φοβάμαι κι εγώ…🙄🤔

  100. loukretia50 said

    Να’ναι τούτος ?

    ‘Ibrahim Pasha Marching at the Front of His Troops’, 1811-1818 (1847). The son of Muhammad Ali Pasha, Ottoman Viceroy of Egypt, Ibrahim Pasha (1789-1848) commanded the Egyptian army

  101. dryhammer said

    Δεν ξέρω αν (και πώς) συγγενεύουν, αλλά το επώνυμο Μαμαλής (οξύτονο) είναι συνηθισμένο στη Χίο.

  102. dryhammer said

    (συνέχεια του #2)
    Και όταν με ρώτησε η κυρά:
    – Τι μυρίζει έτσι;
    – Η θλιβερή μου νίλα.

  103. Γ-Κ said

    100.
    Ναι, αυτός είναι. Το 1824 ο Ιμπραϊμ ήταν 35 χρονών, ο πατέρας του 55 (έναν χρόνο μεγαλύτερος από τον Κολοκοτρώνη).

  104. BLOG_OTI_NANAI said

    Παλαιότερη έκφραση βρίσκω κι εγώ του Σουρή. Κάπου εκεί κοντά (1917) και στο ημερολόγιο Σκόκου.

    Ως παροιμία καταγράφεται, «έχει να γίνει η νίλα του Μάμαλη» αλλά χωρίς χρονολογία.

    Επίσης υπάρχει και έκφραση «θα γίνει η νίλα του Δράμαλη» με την έννοια «μεγάλο ξεφάντωμα, γλέντι» (Άγγελος Παπακώστας, Νέα Εστία, 1948, βιογραφικά Γιάννη Βλαχογιάννη):

  105. Γνωστός σχολιαστής said

    Καλησπέρα σας από Ρόδο, κύριε Σαραντάκο. Επιτρέψτε μου ως εκπαιδευτικός (φιλόλογος) να σας διορθώσω: Υπάρχει ένα σημαντικό λάθος στο θαυμάσιο – όπως πάντα – άρθρο σας για τη νίλα του Δράμαλη. Λέτε:

    «η παλαιότερη αναφορά που βρήκα σε «νίλα του Δραμαλη» είναι από τον Ρωμηό του Σουρή το 1910.»

    Αλλά ο Σουρής δεν ξέρει καμία «νίλα του Δράμαλη»!.. Γράφει σαφώς για «νίλα του Μάμαλη» και ιδού οι σχετικοί στίχοι:

    «Κι’ έγώ πολλαίς στ’ Αχίλλεια
    περιποιήσεις θάβρω,
    κι’ άν πήρες σύ τόν Κόκκινο,
    πήρα και έγώ τόν Μαύρο,
    κι’ έμαύρισε τό μάτι μου
    μ’ έκείνη τήν μαυρίλα,
    πού πάθανε τά κόμματα
    τού Μάμαλη τήν νίλα».

    Μπορείτε να δείτε εδώ https://tinyurl.com/y446coo6 τον σχετικό τόμο του «Ρωμηού»

    Είναι παραπάνω από βέβαιο, αγαπητέ κύριε Σαραντάκο, ότι καθ’ όλο το 19ο αιώνα ΟΥΤΕ ΜΙΑ ΦΟΡΑ δεν χρησιμοποιήθηκε η φράση «η νίλα του Δράμαλη». Όλοι μιλούσαν για τη «νίλα του Μάμαλη». Τη διαστρέβλωση της παροιμίας (από το Μάμαλη στο Δράμαλη) τη δέχεται και η Εταιρεία Βυζαντινών Σπουδών σε πολυάριθμα δημοσιεύματά της (π.χ. εδώ https://tinyurl.com/y4qpw8yg)

    Για την Ιστορία, αυτός που χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τη φράση «η νίλα του Δράμαλη», αλλοιώνοντας τη σχετική παροιμία, είναι ο Γιάννης Κορδάτος στην «Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας, η Επανάσταση του 1821″ όπου γράφει επί λέξει:

    «Ο Δράμαλης έπαθε πραγματική νίλα στα Δερβενάκια…»

    Ελπίζω να σας έπεισα και να προβείτε στη σχετική διόρθωση

    Καλό σας βράδυ,
    Ευρυδίκη

  106. Γ-Κ said

    Το 1832 ο Ιμπραϊμ διέλυσε τον στρατό του Κιουταχή στο Ικόνιο και έπιασε και τον ίδιο αιχμάλωτο.

    https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Konya

    The Egyptians remained in possession of the field and took 46 guns, and the Ottoman army was scattered. Nothing remained between Ibrahim’s army and Constantinople[8] after the battle. However, it was time for politics, and Ibrahim’s father, Muhammad Ali parleyed with Sultan Mahmoud and with the European Powers, and ended up signing the Peace Agreement of Kutahya at the Convention of Kutahya, whereby the Sultan ceded greater Syria to Muhammad Ali for his lifetime, and ceded Egypt’s rule to Muhammad Ali’s dynasty in perpetuity, with nominal vassalhood to the Ottoman Sultan, but de facto independence. This dynasty only ended in July, 1952 with the abdication of King Farouk after the army coup led by Colonel Gamal Abd el Nasser.

    As a postscript to Konya, it should be added that seven years later, the Ottoman Sultan Mahmoud abrogated the Peace of Kotahiya and attacked the Egyptian forces again, but was again routed by the Egyptians at the Battle of Nezib, on the frontier between the Ottoman Empire and Syria, on June 24, 1839.

  107. dryhammer said

    Αυτά τα γυναικεία ονόματα κάτι μαγειρεύουν (είμαι καχύποπτος γκουγκλιστής).

  108. Theo said

    @107:
    Και το δικό μου μυαλό πήγε εκεί.
    Πάντως Ευρυδίκη Κοβάνη υπάρχει στη Ρόδο (στο 11888). Λες ο Βάτμαν να κάνει κι άλλη πλαστοπροσωπία;

  109. ΣΠ said

    Υπάρχουν ενδείξεις για Βάτμαν. Σύντομα θα αλλάξει ύφος.

  110. dryhammer said

    108.
    Μπα, έχει ηθικό κώλυμα.

  111. Κώστας said

    105: Αχαχαχα!

  112. Κώστας said

    Ασφαλώς και υπάρχει στη Ρόδο Ευριδίκη Κοβάνη. Μόνο που δεν είναι εκπαιδευτικός αλλά δημοσιογράφος παύλα εκδότρια!

    https://www.rodiaki.gr/article/325970/to-biblio-h-areth-ths-apatheias-paroysiazetai-sth-rodo

  113. Κώστας said

    ΕυρΥδίκη φυσικά.

  114. sarant said

    104 Λογικά θα είναι μετά το 1920

    105 Σωστή είναι η διόρθωση αλλά ο γραφικός χαρακτήρας κάτι θυμίζει.

  115. Spiridione said

    105. Κυρία Κοβάνη παρακαλώ να προβείτε σε επανόρθωση του σχολίου σας, στον ίδιο τόμο του Σουρή υπάρχει και νίλα του Δράμαλη.
    https://books.google.gr/books?id=DR86AQAAMAAJ&q=%CE%BD%CE%AF%CE%BB%CE%B1+%CE%94%CF%81%CE%AC%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CE%B7&dq=%CE%BD%CE%AF%CE%BB%CE%B1+%CE%94%CF%81%CE%AC%CE%BC%CE%B1%CE%BB%CE%B7&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwid1pqbvKrrAhVMNOwKHUPxAeE4FBDoATABegQIBRAC

  116. ΣΠ said

    Υπάρχει και στο FB. Μπορεί να ερωτηθεί απ’ ευθείας.
    https://el-gr.facebook.com/evridiki.kovani

  117. Nestanaios said

    Έχουμε το στερητικό μόριο «νε» και το «έλεος». Σε σύνθεση έχουμε «νεέλεος». Και μετά το πάθος έχουμε νηλεές ήμαρ και μετάνοιας «ανηλεές». Και «νήλα» και «νήλος» ο αρσενικός.

  118. 75, … Mάμαλης
    ήταν ο φόβος κι ο τρόμος των πιτσιρίκων στα μέρη μου γιατί ήταν παιδίατρος κι έκανε
    εμβόλια! …

    Δραματικός ο
    δ(ρ)αμαλισμός
    του Μάμαλη

  119. 92 Ωραίο εύρημα, ή μάλλον ευρήματα – στέκω διορθωμένος 🙂

  120. Καλησπέρα
    Κάτι άσχετο, αλλά μ’ άρεσε διπλά: και η εκδήλωση (λέω να την προσπαθήσω) αλλά και η διευκρίνιση στο τέλος 🙂
    https://stonisi.gr/post/10823/to-hliovasilema-ths-lhtws-stis-alykes-kallonhs-video

  121. sarant said

    115 Μπράβο βρε Σπύρο, κι έλεγα ότι λάθεψα. Κακώς εμπιστεύτηκα την κυρία.

  122. IWN said

    Η σχέση της νήλας με το ομηρικό νηλεές ήμαρ είναι βέβαια τρίχες κατσαρές. Αλλά δεν βλέπω γιατί είναι απίθανο η λέξη, στη σημασία του οίκτου ή του τραγικού θεάματος, να έχει προέλθει από το επίθετο ανηλεής/ανηλέητος. Εφόσον ανηλεής είναι ο ανοικτίρμων, ο άσπλαχνος, δεν είναι φυσιολογικό και γλωσσικά θεμιτό να θεωρήθηκε ότι ανηλεής είναι αυτός που δεν έχει νήλα, δηλ. οίκτο;
    Η γραφή νίλα και η σημασία ‘αποτυχία’, ‘καταστροφή’ παραπέμπουν φυσικά σε διαφορετική ετυμολογία.

  123. Alexis said

    #116: Και φίλη του πρόωρα χαμένου Αυγουστίνου βλέπω. Κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για άλλη μια πλαστοπροσωπία του Βάτμαν.

    #122: Μα ο ανηλεής προέρχεται από το στερητικό α(ν) και το έλεος. Εσείς λέτε αν κατάλαβα καλά ότι από τον ανηλεή δημιουργήθηκε κάποια στιγμή καινούργια λέξη «νίλα» με τη σημασία «οίκτος». Εξαιρετικά απίθανο το βρίσκω γιατί ο ανηλεής είναι λόγια λέξη ενώ η νίλα λαϊκή.

  124. dryhammer said

    122,123β Σαν να λέμε πως από το αρεστός προήλθαν τα ρέστα.

  125. sarant said

    122 Nομίζω πειστικά απαντάει το 123. Πάντως η ορθογραφία δεν έχει καμιά σημασία στα νεότερα χρόνια, μιλούσαν οι άνθρωποι, δεν έγραφαν.

  126. Γιάννης Ιατρού said

    Νίκο, γρήγορα στην ζγκατάψυξη…

  127. Παναγιώτης Κ. said

    @72. Δράμαλης.Είναι πατέρας (Γιώργος) και γιος (Πέτρος).
    Είναι πολύ καλοί. Όσοι αρέσκονται να ακούσουν ταξίμι ουσάκ ας πάρουν μια γεύση.

  128. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

    126 «γρήγορα ζ’ γκαταψυξ» είναι το σωστό!

  129. Γιάννης Ιατρού said

    128: Έτσι, να μην γράφουμε πλεονασμούς, ε; 😂👍

  130. Είναι κι η μαμαλί(γ)κα…

  131. BLOG_OTI_NANAI said

    119: 🙂

  132. loukretia50 said

    Αχ, ήμαρ νηλεέστατον!
    θέσφατον απεχθέστατον
    πρόσκληση – απειλή.
    Χωρίς αναστολή

    Ανηλεής ο θάνατος
    και μόνο πεισιθάνατος – πρόσωπο κατηφέστατον
    λύση αποκαλεί κι «αιώνια βολή»
    ΛΟΥ
    Εχθρός θνητών ο θάνατος
    Μα φίλη η ζωή
    θέσφατο χαριέστατο – έστω , ανεπαρκέστατο!
    και νούλα η οφειλή

    —————————————–

    118, Μιχάλη, πολύ καλό!
    Μαζικά δαμαλισμένοι νοιώθαμε δραμαλισμένοι
    Μάμαλης δίπλα στο Νείλα, μα δική μας ήταν νίλα!

  133. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    119, αναδραματισμός

    132τέλος, αναδραμαλισμός

  134. ΓΤ said

    To #105 παίζει γκανιάν να είναι το γνωστό κοντραξούρικο χουντογίδι

  135. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @63, 89.

    Αν θυμάμαι καλά, το είχαμε διαβάσει, παιδιά,
    στα Κλασσικά Εικονογραφημένα (Κολοκοτρώνης του Βασίλη Ρώτα)
    και.. τί υπερηφάνεια ήταν εκείνη! 🙂

    -Μπροστά πάει ο Νικηταράς, πίσω ο Κολοκοτρώνης,
    και παραπίσω οι Έλληνες με τα σπαθιά στα χέρια».
    …………………………………………………………………..
    της Ρούμελης οι μπέηδες, του Δράμαλη οι αγάδες
    στα Δερβενάκια κείτονται, στο χώμα ξαπλωμένοι…

  136. Alexis said

    #135: Μπροστά πάει ο Νικηταράς, πίσω ο Κολοκοτρώνης,
    και παραπίσω οι Έλληνες με τα σπαθιά στα χέρια

    Ας βάλουμε κι ένα σχετικό τραγούδι δύο μεγάλων του πολιτισμού μας, του Μάνου Χατζηδάκι και του Νίκου Γκάτσου. ερμηνευμένο ιδανικά από τον Μανώλη Μητσιά:

  137. Γιάννης Ιατρού said

    καλημέρα,

    Εντάξει, έχουμε την «νίλα του Δράμαλη» αλλά αυτό ήταν παλιά. Τώρα πλέον στην ιστορία καταγράφηκε άλλος συσχετισμός για τη νίλα, που αποδίδει το νόημα της έκφρασης πολύ πιστά και συσχετίζεται εύκολα από τον κόσμο. Η νίλα του Άδωνι 🙂

  138. dryhammer said

    Ω! σανά εν τοις αρίστοις.

  139. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Να μην έλεγα και τίποτ’ άλλο, βρε παιδιά! Σχετικά με τον Βάτμαν, εννοώ! 🙂
    Χθεσινό σχ. 109τέλος. https://sarantakos.wordpress.com/2020/08/19/mpampiniotis-7/#comment-673251

    Καλημέρα σε όλους!

  140. Nestanaios said

    122.
    Η ετυμολογία έχει κανόνες και δεν λειτουργεί κατά το δικό σου σκεπτικό.

  141. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

    137 Αυτή κι αν είναι νίλα!

  142. loukretia50 said

    138. Το κακό είναι ότι τα σανά δεν τα τρώνε οι άριστοι Dry’μ!
    Τα σερβίρουν!

  143. Γιάννης Ιατρού said

    139: Έλα ντε, ούτε επίκληση να ήταν για τον εν υπνώση διάγοντα😂

    142: Ξεκόλλησε από τους βήγκαν ρε Λου 🙂 🙂

  144. Παναγιώτης Κ. said

    @143 α. Γιάννη ξέρεις κάτι νεότερο για τη δοτική του ενικού των τριτόκλιτων θηλυκών που μου διαφεύγει; 🙂

  145. Γιάννης Ιατρού said

    144: τελευταία τις γράφουν με -ει, αλλά δεν μασάμε 🙂

  146. loukretia50 said

    143 – βου

    Όχι δα!
    Είμαι ον κοινωνικόν, και συντρώγω μεθ΄υμών!
    (έστω, πριν τον κορονιόν!)
    Τέρας είμαι αδηφάγον, αλλά όχι και παμφάγον!
    Μια προτίμηση σε φρίσκις
    εκδηλώνω – πώς με βρισκεις?
    Μα κρατάω και τους τύπους όταν συναντώ φιλίππους…
    (για χατήρι διπλανών!)
    Κι αν σερβίρουνε σανόν, δεν τηρώ σιγή αμνών!

  147. voulagx said

    #146: Ουκ εσμέν αιγοπροβάτων
    άιντε βίβα και άσπρων πάτων

  148. Γιάννης Ιατρού said

    146: Ποιά φρίκις, κεφτεδάκια ξέρω εγώ 🙂

    147: Τα αρνάκια/κατσικάκια κλπ. που είναι κοντά στη θάλασσα έχουν ιδιαίτερα γευστικό κρέας. Έτσι γλυτώνουμε και τα πολλά-πολλά φυτικά που λέγαμε!
    ΥΓ: Μαζεύω κάτι σκηνές και τα τοιαύτα που υπάρχουν από την εποχή της άγριας νιότης και την κάνω για Εύβοια… Έστειλα και εσεμές στη σύζυγο και στα παιδιά «σας αγαπούσα πολύ, τις καταθέσεις στο Λουξεμβούργο / Ελβετία και τα μάτια σας» 🙂

  149. dryhammer said

    142. Γι αυτό σου λέω: Αρίστων απέχου.
    [Είμαι παμφάγος, απλά προσπαθώ -βοηθούντων και των γυναικοπαίδων που προσφάτως αποφάσισαν να μην τρώνε κρεατικά- το κρέας σε κάθε μορφή και χρώμα να είναι σε ένα ή δυό μόνο από τα 14 εβδομαδιαία γεύματά μου]

  150. loukretia50 said

    Α πονηροί!
    Ανημπόρια τάχαμου, αλλά βουρ για το Νημπουριό!
    Η παραλία δεν είναι πια αυτή που ήταν! Ούτε και σεις…

    Βρε πουρόκερς ερημίτες! ροβολάτε σαν κοπρίτες?
    Είν’ μεγάλη η κουτρουβάλα, δώστε σ΄άλλους πια τη μπάλα!
    «της άγριας νιότης σας τα μπλουζ – με σλήπινγκ μπαγκ και με καρπούζ’! »
    Μα τα νερά είν’ τώρα μπουζ’!

    Ρομαντικοί είστε νοσταλγοί και λαχταράτε τη φυγή
    Αλλά μπορεί να μη σας βγει!

    Κι αναρωτιέμαι γιατί οι συμβίες δεν έχουν αντίρρηση.
    Μήπως θυμούνται το αρχαίο ρητό :
    -Ου φεισόμεθα κεράτων
    μετ΄αιγών τε και προβάτων!

    (η ζουλιάρα!)

  151. Γιάννης Ιατρού said

    150: Είσαι καλή! (και στα στιχάκια 🙂 🙂 🙂 )

  152. dryhammer said

    Πατ πατ πατ

  153. loukretia50 said

    152, … για το κακό το μάτ’? ή το γινάτ’?

  154. dryhammer said

  155. … Όσο για την ετυμολογία, …, φαίνεται πιθανότερη μια σλαβική αρχή της λέξης και ασφαλώς απορρίπτεται το λατινικό nila, …

    Πρόοδος, λοιπόν, στην
    ινχνιλασία
    της νίλας

  156. 141, … 137 Αυτή κι αν είναι νίλα! …

    Αδωνίλα;

  157. Γιάννης Ιατρού said

    156: 🤗👍😂

  158. Γνωστός σχολιαστής said

    Καλησπέρα σας και πάλι. Κάτι σημαντικό, που δεν αναφέρθηκε, είναι το εξής: Στην Αρχαία Ελλάδα, ιδίως από Αιτωλία μέχρι Ήπειρο, ήταν πολύ συνηθισμένο γυναικείο όνομα το «Νύλα». Ο πρώτος ανασκαφέας του Μαντείου της Δωδώνης, Κωνσταντίνος Καραπάνος, στο κλασικό βιβλίο του «Dodone et ses ruines» (Paris 1878), καταγράφει (βλέπε εδώ https://tinyurl.com/y6t8sy53 ) την πασίγνωστη επιγραφή 36 για το κυοφορούμενο παιδάριο της Νύλας, που ο σύζυγός της, Λυσανίας, ρωτούσε τον Δία αν είναι δικό του:

    «Ερωτή Λυσανίας Δία Νάϊον και Δηώναν ή ούκ έστι εξ αυτού το παιδάριον ό άν Νύλα κύει»

    Αρχικά εδώ μάς ενδιαφέρει η λέξη «παιδάριο»: Αποδεικνύεται από την επιγραφή αυτή ότι στα αρχαία ελληνικά η λέξη «παιδάριο» αφορούσε και τα κορίτσια, όχι μόνο τα αγόρια, όπως λένε τα Λεξικά

    Κατά δεύτερο, η συχνή παρουσία του ονόματος «Νύλα» στις αρχαίες ελληνικές επιγραφές (ενίοτε και με δύο λάμδα) έχει πείσει τους ετυμολόγους ότι η περίφημη «νούλα» (όπως λέμε την ισοπαλία στο Σκάκι) προέρχεται από το γυναικείο ελληνικό όνομα «Νύλ(λ)α» ως αντιδάνειο από το λατινικό «nulla»= που σημαίνει «καμμία»

    Κατά τρίτο, η ύπαρξη του γυναικείου ονόματος «Νύλ(λ)α» στα αρχαία ελληνικά κάνει πολλούς να υποψιάζονται ότι υπάρχει άμεση σχέση της «νίλας» – «νύλας» – «νήλας» με την «Νύλ(λ)α και με το «νηλεές ήμαρ» του Ομήρου (Οδύσσεια Ι΄, 17), δηλαδή την ημέρα του μηδενός, την ημέρα του θανάτου, την ημέρα που ο άνθρωπος πηγαίνει στην ανυπαρξία

  159. loukretia50 said

    Ο χρησμός καλύπτει Ν*λαν

    Απορεί ο Λυσανίας κι ερευνά μετά μανίας
    Αν το τέκνον της συμβίας είν’ καρπός ανευλαβείας
    Στης Δωδώνης το μαντείον μέσον έχει ένα θείον
    Το χρησμό να παραλάβει και τη νίλα να προλάβει

    Η πολύφερνη η Νύλα – η προσωπική του νίλα
    τον απέφευγε εσχάτως, μα…«ο γιος θάναι σπαθάτος!»
    (παραμάνας οι προβλέψεις – για ρεγάλο είχε βλέψεις)

    Πέτρα είναι του σκανδάλου , κι οι δηλώσεις αντιπάλου
    (Ερωτύλος κραυγαλέος με της νιότης του το κλέος)
    πως γιορτάζει επινίκια (με μια έπαρση ανοίκεια)
    και η εύνοια η τόση τον καρπό έχει αποδώσει,
    προκαλούν στο Λυσανία ψυχοφθόρα αγωνία
    πως κορώνα δε θα βάλει στο χιονοσκεπές κεφάλι
    (γιατί είναι κερασφόρος και απόδειξη ο σπόρος)

    Δε σκοτίζεται ο Δίας για θνητών παρασπονδίας
    (απαντήσεις μετά βίας και μηδέποτε ακριβείας)
    διφορούμενο μαντάτο δίνει προς το συνδικάτο :
    -«Το παιδάριον της Νύλας
    ( της γνωστής, μοιραίας σκύλας)
    τη γενιά του θα τιμήσει ο ναός σαν αποκτήσει
    το παράρτημα με θόλον που χωρεί τον κόσμον όλον»
    ΛΟΥ
    (ΣτΜ)
    Ή να σκάσει ή να τα σκάσει, το συμβάν να ξεπεράσει

  160. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  161. Θεοδώρα said

    Γειά σας, μάλλον πολύ καθυστερημένα προσθέτω το σχόλιό μου αλλά μόλις χθες το βράδυ διάβαζα την «Πρωϊνή γαλήνη» του Ηλία Μαγκλίνη και στις αρχικές σελίδες καταγράφει τη νίλα ως καψόνι στο στρατό, συγκεκριμένα στην αεροπορία με μια ωραία περιγραφή (όχι για τους ίκαρους βέβαια!).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: