Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οι μάγκες δεν υπάρχουν πια

Posted by sarant στο 15 Οκτωβρίου, 2020


Φυσικά, ο τίτλος του άρθρου θα σας θυμίζει τον παροιμιώδη πλέον στίχο του Μανώλη Ρασούλη. Αλλά εγώ τον εννοώ κάπως διαφορετικά. Όμως, αυτό θα το δούμε παρακάτω.

Το σημερινό άρθρο έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό: τόσα χρόνια λεξιλογούμε, κι όμως δεν έχουμε γράψει άρθρο για την ετυμολογία και την ιστορία του μάγκα παρόλο που, όπως στερεότυπα έγραψα κάποτε, «αξίζει άρθρο για το θέμα αυτό».

Λοιπόν; Από πού ετυμολογείται ο μάγκας; Ο μάγκας βγαίνει από τη μάγκα. Και ποια είναι η μάγκα;

Μάγκα ονομαζόταν, τον καιρό του Εικοσιένα, αλλά και παλιότερα, ομάδα άτακτων πολεμιστών. Η μάγκα ήταν μικρότερη από το μπουλούκι -πολλές μάγκες μαζί απάρτιζαν ένα μπουλούκι. Ο Βακαλόπουλος στα Ελληνικά στρατεύματα του 1821 αντιστοιχίζει τη μάγκα με δεκανεία και το μπουλούκι με εικοσιπενταρχία, αλλά ο Κ. Καραποτόσογλου, σε ένα άρθρο του 1986, δίνει δύναμη 40-50 οπλοφόρων στη μάγκα.

Στο ίδιο άρθρο, αναφέρει ότι με το οργανωτικό διάταγμα της 14.3.1833, με το οποίο ιδρύθηκαν τα δέκα τάγματα των άτακτων ακροβολιστών, η μάγκα μετονομάστηκε σε λόχο και ορίστηκε η δύναμη στους 50 άνδρες. Τέσσερις μάγκες αποτέλεσαν, τότε, ένα τάγμα (Κ. Καραποτόσογλου, «Συγκριτικές διερευνήσεις στα νέα ελληνικά», Λεξικογραφικόν δελτίον Ακαδημίας Αθηνών, τόμ. 16 (1986), σελ. 277) -αλλά στον άτακτο στρατό οι αριθμοί είναι αρκετά ρευστό θέμα.

Γράφει ο Μακρυγιάννης: «Πήρα το μπαγιράκι μου και καμίαν εικοσαριά, οπού είχα μάγκα εις το κονάκι μου, κι έφυγα κρυφίως», ενώ ο Σουρμελής αφηγείται ότι κατά την πολιορκία της Αθήνας κάποιος ακόλουθος του Φαβιέρου, υπέρμαχος της συνθηκολόγησης, «ετράπη εις τους ατάκτους στρατιώτας, τους ικανούς να διεγείρωσι και τους άλλους’ και από Μάγκαν εις Μάγκαν (συντροφίαν ή συσσιτίαν ή συνοικίαν) περιερχόμενος διά νυκτός, εδοκίμαζε τα πνεύματα των στρατιωτών και κατήχει πολλούς». Αναζητώντας λοιπόν ο Σουρμελής ελληνοπρεπή όρο τη μάγκα, την αποδίδει συντροφία, συσσιτία ή συνοικία.

Η μάγκα είχε ως επικεφαλής τον μάγκατζη ή μαγκατζή, ο οποίος είχε προσωπική σχέση επιρροής με τα παλικάρια του. Ο μάγκατζης ήταν το αντίστοιχο του υπαξιωματικού. Ο Κασομούλης γράφει: «εσυνάξαμεν όλους τους υπαξιωματικούς» αλλά κρίνει σκόπιμο να διευκρινίσει σε παρένθεση: «μαγκατζήδες». Θυμάται ο Μακρυγιάννης: «τους μέρασα κάθε δέκα ανθρώπων μίαν μποτίλια ρούμη· ένας, τόδωσα την ρούμη, δεν την έδωσε να πιούνε οι συντρόφοι του, οπού ’ταν μάγκατζης, την έπγε μόνος του όλη και μέθυσε». Υπάρχει και επώνυμο Μαγκατζής.

Από τη μάγκα λοιπόν προήλθε ο μάγκας. Το σχήμα αυτό, από το θηλυκό στο αρσενικό, το έχουμε δει και σε μια άλλη περίπτωση, η μαλάκα -> ο μαλάκας (και, ναι, έχουμε γράψει άρθρο). Κάπως έτσι και ο ρεμπέτης προήλθε από τη ρεμπέτα (άρθρο εδώ), όπου αρχικά η λέξη σημαίνει την ομάδα, μετά σημαίνει το ένα μέλος της.

Ο μάγκας λοιπόν αρχικά είναι το μέλος της μάγκας -αν και, στα κείμενα του Εικοσιένα δεν έχω βρει, και δεν θα βρείτε υποθέτω, να αναφέρεται «ήρθε ένας μάγκας», θα δούμε «ένα παλικάρι» ή κάτι τέτοιο, ενώ στη συνέχεια η λέξη παίρνει αρνητικές σημασίες, χασομέρης που περιφέρεται στους δρόμους, περιθωριακός, νταής, αλλά και κατεργάρης, φιλοπαίγμων, ακόλαστος. Δεν έχω ψάξει τα σώματα του 19ου αιώνα να βρω αναφορές σε μάγκες πάντως στα τέλη του 19ου και στην αρχή του 20ού αιώνα ο μάγκας έχει χροιά σαφώς αρνητική. Είναι η εποχή του Μπαϊρακτάρη που κατατροπώνει τους μάγκες του Ψυρρή, τους λεγόμενους και κουτσαβάκηδες. Το στερεότυπο του μάγκα της εποχής αποτυπώνεται στον Σταύρακα του Καραγκιόζη.

Αυτό αλλάζει σταδιακά, μεταξύ αλλων και μέσα από το ρεμπέτικο, και ο μάγκας είναι πια ο λαϊκός άνθρωπος που ξέρει να γλεντάει και να ζει καλά, που ξηγιέται εντάξει, και σιγά σιγά μετατοπίζεται ακόμα περισσότερο προς τον ικανό, τον καπάτσο, που μάλιστα οι ικανότητές του αναγνωρίζονται από τον περίγυρό του.

Η ιδιότητα του μάγκα είναι η μαγκιά, αλλά και πάλι έχει μετατοπιστεί από την αρχική ψευτοπαλικαριά σε σαφώς εύφημες σημασίες, σε κάτι θετικό. «Μαγκιά του» λέμε -και όταν κάποιος κουραστεί πολύ ή τρομάξει μπορεί να πει «μου έφυγε η μαγκιά». Βέβαια, η μαγκιά διατηρεί την απόχρωση της παράτολμης ενέργειας, που γίνεται και για φιγούρα -«σταμάτα τις μαγκιές γιατί θα σκοτωθούμε» μπορεί να πούμε στον φίλο μας που οδηγεί.

Δεν καλύπτω το θέμα με τις σημερινές σημασίες του μάγκα, θα χρειαζόμουν άλλο ένα άρθρο. Θα περάσω όμως στα ετυμολογικά.

Από πού ετυμολογείται η μάγκα; Όλοι δέχονται ότι η ελληνική μάγκα είναι δάνειο από το τουρκ. manga, ενδεχομένως μέσω του αλβανικού mangë. Τα πράγματα μπλέκονται όμως ως προς την ετυμολογία της τουρκικής λέξης.

Ο Μπαμπινιώτης ξεκινάει από το βενετσιάνικο banco, τον πάγκο όπου κάθονταν οι κωπηλάτες στη γαλέρα, που έδωσε στα τουρκικά τύπους όπως manka, manga, και πήρε και σημασίες όπως «ομάδα ναυτών που συγκεντρώνονται για το συσσίτιο». Από εκεί, πέρασε στη στρατιωτική ορολογία δηλώνοντας «ομάδα στρατιωτών».

Ο Κ. Καραποτόσογλου όμως, στο άρθρο που προανέφερα, παράγει την τουρκική λέξη από το ισπανικό manga, «ομάδα οπλοφόρων», που καταγράφεται στα ισπανικά από το 1600 και που έχει την αρχή της, σύμφωνα με τον Meyer-Lübke, στην αυλική συνήθεια να δίνονται ως δώρο στους ιππότες τα μακριά μανίκια των κυριών, από το λατινικό λοιπόν manica, το μανίκι.

Έχει προταθεί και ετυμολογία από το λατ. mango = σωματέμπορος, που όμως είναι μάλλον απίθανη.

Αβέβαιη λοιπόν η ετυμολογία της μάγκας, άρα και του μάγκα. Η ίδια η λέξη, μάγκα, δεν έπαψε να ακούγεται αμέσως μετά που μετονομάστηκαν οι μάγκες σε λόχους, το 1833.

Συνέχισε να λέγεται, με τη σημασία της ομάδας ανθρώπων. Για παράδειγμα, σε ένα χρονογράφημα του Κοτζιούλα, που είχαμε δημοσιεύσει εδώ, είχαμε δει ότι τα παιδιά που έβγαιναν για να πουν κάτι σαν τα κάλαντα το Σάββατο του Λαζάρου, έλεγαν «μάγκα» την ομάδα τους. Αυτά βέβαια συνέβαιναν στον μεσοπόλεμο. Σήμερα πολυ αμφιβάλλω ότι επιβιώνει η μάγκα.

Από την άποψη αυτή, ο στίχος του Ρασούλη, «Οι μάγκες δεν υπάρχουν πια», αληθεύει αναντίρρητα, αν αντί για τους μάγκες εννοήσουμε τις μάγκες!

Ας κλείσουμε με το τραγούδι αυτό:

180 Σχόλια προς “Οι μάγκες δεν υπάρχουν πια”

  1. Γς said

    Καλημέρα

    Oi mánkes den ypárchoun pia

    男はもう存在しません

    Τα mangas όμως;

  2. dryhammer said

    Καλημέρα! Στην αρχική σελίδα εμφανίζεται αυτό το βίντεο

    https://youtu.be/SNr2Au0m8wQ– στη θέση αυτού που έχει εδώ

  3. Πέπε said

    Καλημέρα.

    Στ’ αλήθεια δεν υπήρχε άρθρο; Νόμιζα ότι το έχω διαβάσει! 🙂

    > > Δεν έχω ψάξει τα σώματα του 19ου αιώνα να βρω αναφορές σε μάγκες πάντως στα τέλη του 19ου και στην αρχή του 20ού αιώνα ο μάγκας έχει χροιά σαφώς αρνητική. Είναι η εποχή του Μπαϊρακτάρη που κατατροπώνει τους μάγκες του Ψυρρή, τους λεγόμενους και κουτσαβάκηδες. Το στερεότυπο του μάγκα της εποχής αποτυπώνεται στον Σταύρακα του Καραγκιόζη.

    Θα το έθετα λίγο διαφορετικά. «Μάγκας» δεν είναι μόνο αρνητικός χαρακτηρισμός για έναν ορισμένο τύπο. Είναι και ο αυτοχαρακτηρισμός του ίδιου του τύπου, και σ’ αυτή την περίπτωση (στα ρεμπέτικα λ.χ.) είναι θετικά φορτισμένος. Άρα μάλλον η λέξη είναι ουδέτερη από μόνη της, και η +/- φόρτιση εξαρτάται από το ποιος και πώς τη χρησιμοποιεί.

  4. konstantinos said

  5. dryhammer said

    Το δέντρο απ’ το οποίο δρέπομε σωματέμπορους καλείται μανγκιά;

  6. spiridione said

    Μπράβο Νικοκύρη, ξοφλάμε τα χρέη σιγά σιγά 🙂
    Στου Δύτη υπάρχουν διάφορες αναφορές για τους μάγκες
    https://dytistonniptiron.wordpress.com/2013/07/02/rabita-rebat-rebyata/

    Νικολάου Βωτυρά, Συνέπεια της αμαρτίας. Κωνσταντινούπολη,1873 (και επανέκδοση με τίτλο Η μάγκα του Ωρολογίου ήτοι Τα αποτελέσματα μιας αμαρτίας, Αθήνα, 1877). Απόκρυφο μυθιστόρημα.
    Η λ. μάγκα, η εδώ είναι άτομο
    http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=1732

  7. spiridione said

    6. Στο ίδιο έργο υπάρχει και ο αρχιμάγκας.
    Και μεγάλη παράλειψη του άρθρου η μοσχομάγκα
    [i]«Μοσχομάγκα (η) / μοσχομάγκας (ο) / μοσχομαγκίτης / μοσχομαγκιτικός / μοσχομαγκιτισμός:
    Προσωνυμίαι ταύτα των εν Ελλάδι τη νεωτέρα πολιτικώς Γαλλοφρονούντων, δοθείσαι αυτοίς ως εκ τινος μάγκα (αρσ.) δηλ. αρχηγού μάγκα (θηλ.) συγκειμένης εκ 10 συμμοριτών, όστις εκαλείτο Μόσχος τω ιδίω ονόματι και ήτο φανατικός οπαδός του Ιω. Κωλέττη. Ίδε και Επ. Κ. Κυριακίδου Ιστορίαν του συγχρόνου Ελληνισμού τόμ. α΄. σελ. 188».
    (Στέφανος Κουμανούδης, Συναγωγή νέων λέξεων υπό των λογίων πλασθεισών από της Αλώσεως μέχρι των καθ’ ημάς χρόνων. Προλεγόμενα Κ. Θ. Δημαράς, Αθήνα, Ερμής, 1998 [α΄ έκδ. 1900], σ. 673).[/i]
    https://www.slang.gr/lemma/13820-mosxomagkas

  8. leonicos said

    Οι μάγκες δενυπάρχουν πια;

    Κι εγώ τι είμαι;

    έματα μού λέει η Φωτεινή; ΑΔΥΝΑΤΟΝ

  9. Πέπε said

    μμμ, εντακάραμε…

  10. leonicos said

    manga είναι αλβανική λέξη και σημαίνει ‘στρατιωτικό σώμα’. Όταν ξέφυγαν, ή έχασαν τη μισθοφορία, καθώς ηταν οπλισμένοι, άρχισαν τις ληστείες και πέρασαν στο περιθώριο με τη γνωστή στα ελληνιά σημασία

    Το ίδιο έπαθαν και οι αγυρτες, αρχικά ζητιάνευαν, κατά κάποιο τρόπο έκαναν έρανο. για τον ναό της Μεγάλης Μητρός, συνήθως Κυβεέλης, και κατόπιν τα τσέπωναν οι ίδιοι

    Το ίδιο και οι Μπεκτασι πο μεταβλήθηκαν σε μπαταξήδες

  11. Corto said

    Καλημέρα!

    Το ζήτημα είναι τεράστιο, τόσο ως προς την ετυμολογία της λέξης, όσο καi ως προς την σημασία της.

    Ο Μάνος Φαλτάιτς συσχέτισε την λέξη με την μαγκούρα και τους μαγιστράτους (ή μαγκιστράτους όπως τους αναφέρει), οι οποίοι επί Βυζαντίου ήταν μαγκουροφόροι με αστυνομικά καθήκοντα, κάτι αντίστοιχο με τους νταήδες των οθωμανικών πόλεων (και τους μετέπειτα τραμπούκους των Αθηνών).

    Γνωρίζω σαφώς ότι ο Μάνος Φαλτάιτς έγραφε στο στυλ του Πετρόπουλου, με λογοτεχνική ή ποιητική απόχρωση, χωρίς ισχυρή τεκμηρίωση, αλλά πριν μειδιάσουμε ίσως αξίζει να αναζητήσουμε την λέξη μαγιστράτος στην βυζαντινή ή την δυτική γραμματεία και να δούμε την χρήση της.
    Εξάλλου στην λέξη μαγκιόρος εντοπίζουμε επίσης συσχέτιση με την στρατιωτική ορολογία (στα αγγλικά major ο ταγματάρχης).

    Την χρήση της μάγκας ως παρέα (που μάλιστα γυρίζει από διασκέδαση) την αναφέρει και η Αγγέλα Παπάζογλου, δηλαδή η λέξη χρησιμοποιείτο έτσι και στην Σμύρνη.

  12. spiridione said

    Βασιλειάδης Σπυρίδων
    «Η μοσχομάγκα των Αθηνών», Μάρτιος 1865.
    Όπου υπάρχει και ο στίχος
    Καὶ ἐν τούτοις εἰς τὸν κόσμο φουκαρᾶς καὶ μάγκας εἶσαι.
    http://www.greek-language.gr/greekLang/literature/anthologies/new/show.html?id=10

    περ. Ευτέρπη, 1854. Η μοσχόμαγκα
    http://kosmopolis.lis.upatras.gr/index.php/euterpi/article/view/70143/69019

  13. leonicos said

    Αυτό αλλάζει σταδιακά, μεταξύ αλλων και μέσα από το ρεμπέτικο, και ο μάγκας είναι πια ο λαϊκός άνθρωπος που ξέρει να γλεντάει και να ζει καλά, που ξηγιέται εντάξει,

    Ο υπόκοσμος έχει πολύ αυστηρό κώδικα συμπεριφοράς. Ήρθα πολλές φορες σ’ επαφή μαζί του, στις εφημερίες, και το ξέρω από πρώτο χέρι. Η μπέσα ειναι απαράβατη, και δεν την αμφισβητεί κανείς. Αν κάποιος την παραβεί τιμωρείται και εκπίπτει του ‘μάγκα’

    Βέβαι, λέω κάτι που μάλλον το ξέρετε όλοι

  14. gpoint said

    Στον κατά Τσιφόρο ορισμό του μάγκα, είναι ο ήσυχος ύπος που κοιτάζει να περνέι καλά νόμιμα ή παράνομα, χωίς να προκαλεί και να δίνει στόχο. Δεν φυτρώνει εκεί που δεν τον σπέρνουνε και αποφεύγει κατά το δυνατόν τους καυγάδες χωρίς να είναι δειλός.Ο μάγκας ποτέ και για κανένα λόγο δεν τα βάζει με γυναίκες και παιδιά.
    Αντίθετα αυτός που έχει τουπέ και προκαλεί αποκαλείται κουραδόμαγκας.
    Επίσης μαγκιά δεν είναι μόνο η ιδιότητα του μάγκα αλλά και το περιβάλλον των ομοίων στο οποίο κινείται ο μάγκας.

    Καλημέρα Λεώνικε

  15. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Ποια αρχική σελίδα εννοείς;

    6-12 Α μπράβο! Τον Βωτυρά δεν τον έχω διαβάσει.

    11 Για τον μαγκιόρο ξέχασα να γράψω. Και μάλλον δεν προέρχεται από τον μάγκα, τουλάχιστον δεν το λέει ο Μπαμπινιώτης. Ίσως από τον ταγματάρχη -ο Κολοκοτρώνης ήταν μαγιόρος στον βρετανικό στρατό και ο παππους του Βαρνακιώτη μαγκιόρος στον Ορλόφ.

  16. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Καλημέρα, είχα γράψει αυτό παλιά, δεν ξέρω αν βοηθάει.
    http://www.slang.gr/comments/find/91396

  17. rizes said

    ΣΚΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΟΥΣΑ
    https://vgiannelakis.wordpress.com/2018/08/03/%cf%83%ce%ba%ce%b9%ce%b1-%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%b9%cf%86%ce%b5%cf%81%ce%bf%cf%85%cf%83%ce%b1-2/

  18. Corto said

    15γ (Sarant):
    Η λέξη μαγκιόρος μάλλον δεν προέρχεται από την λέξη μάγκας, αλλά το ερώτημα είναι αν έχουν κοινή προέλευση από κάποια λέξη (λατινικής γλώσσας υποθέτω) που αντιστοιχεί στο ελληνικό «μείζων» (ας πούμε magnus). Μας κάνει δηλαδή εντύπωση ότι ο μάγιστρος, ο μαγιστράτος, ο μαγιστριανός, ο μάγκας (ή μάγγας), ο μαγκιόρος κλπ είναι λέξεις με σημασιολογική συσχέτιση (αξίωμα π.χ. δικαστικό/ στρατιωτικό/ αστυνομικό).

  19. ΓΤ said

    και μαγκαρία

  20. Jago said

    Κι εγώ είχα την ίδια απορία για το μαγκιόρο με τον Κορτό. Ας βάλουμε για πολλοστή φορά τον άγιο Μάρκο.

  21. 6 Μπορεί αλλά και το σημερινό χρειαζόταν. Αν δεν ξεφύγουμε στα σχόλια μπορεί και να βρεθούν πραγματάκια.

  22. Πέπε said

    @Λεώνικο:

    #10 > > Το ίδιο και οι Μπεκτασι πο μεταβλήθηκαν σε μπαταξήδες

    Ισχύει όντως αυτό; Το A href=http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%BC%CF%80%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BE%CE%AE%CF%82&dq=>ΛΚΝΕ λέει ότι είναι από το τούρκικο batakçι, δηλαδή κατ’ αρχήν διαφωνεί. Όμως δεν προβαίνει σε ετυμολόγηση της τούρκικης λέξης (πάγϊα πολιτική – ούτε καν για τις αρχαίες λέξεις δεν το κάνει), και γκουγκλάροντάς την δε βρίσκω παρά μόνο ελληνικά λεξικά και γλωσσάρια.

    #13 > > Βέβαι, λέω κάτι που μάλλον το ξέρετε όλοι

    Ε βέβαια. Όλοι του υποκόσμου είμεθα. Έλα παππού μου να σου δείξω τ’ αμπέλια σου.

  23. Όπως επιγραμματικά και αυτολεξεί είχε πει ο παλιός τραγουδιστής του ρεμπέτικου Τάκης Μπίνης «μάγκας σημαίνει σοβαρότης, σύνεση, συνέπεια».

  24. ΓΤ said

    Πέθανε ο Γιώργος Δελαστίκ 😦

  25. Χαρούλα said

    Κι ο μάγκας ο ωραίος…. Ο μάγκας ο φιλότιμος!
    https://www.imerodromos.gr/eisai-magkas/

    Καλημέρα

  26. Πέπε said

    Επανάληψη στο ορθό (τι έκφραση κι αυτή!! ξαναλέω το ίδιο λέγοντας κάτι άλλο…) του #22

    @Λεώνικο:

    #10 > > Το ίδιο και οι Μπεκτασι πο μεταβλήθηκαν σε μπαταξήδες

    Ισχύει όντως αυτό; Το ΛΚΝΕ λέει ότι είναι από το τούρκικο batakçι, δηλαδή κατ’ αρχήν διαφωνεί. Όμως δεν προβαίνει σε ετυμολόγηση της τούρκικης λέξης (πάγϊα πολιτική – ούτε καν για τις αρχαίες λέξεις δεν το κάνει), και γκουγκλάροντάς την δε βρίσκω παρά μόνο ελληνικά λεξικά και γλωσσάρια.

    #13 > > Βέβαι, λέω κάτι που μάλλον το ξέρετε όλοι

    Ε βέβαια. Όλοι του υποκόσμου είμεθα. Έλα παππού μου να σου δείξω τ’ αμπέλια σου.

  27. Corto said

    25:
    Χαρούλα καλημέρα!
    Με όλο τον σεβασμό σε αυτό που καταθέτεις, χωρίς διάθεση εξυπνακισμού, αυτός που περιγράφεται στο άρθρο του σχολίου σου δεν είναι ο μάγκας. Αυτός είναι γενικώς και αορίστως ο φιλότιμος Ρωμιός. Ο «κανονικός» μάγκας (όπως τον αναφέρει ο αρθρογράφος) είναι ο άνθρωπος του υποκόσμου μίας συγκεκριμένης εποχής και μόνον αυτό. Οι λοιπές χρήσεις της λέξης είναι μεταφορικές ή καταχρηστικές.
    Εάν οι μάγκες του μεσοπολέμου είχαν ή δεν είχαν ιδιαίτερο κώδικα τιμής είναι ζήτημα προς διερεύνηση (κατά την γνώμη μου τα πράγματα δεν ήταν τόσο ρομαντικά).

  28. ΓΤ said

    (Ο Ρουπακιάς δεν θα ζητήσει αναστολή της ποινής του.)

  29. Jago said

    @23 Σωστά θυμήθηκες τον Τάκη Μπίνη και μια που έχω πρόχειρη την αυτοβιογραφία του:
    «Επειδή αναφέρω αρκετές φορές τη λέξη μάγκας, πρέπει να πω πώς την είδα και πώς την έζησα εγώ τη μαγκιά στο Βαρδάρι, στην Τρούμπα και στην Ομόνοια. Σοβαρότητα, συνέπεια, μετριοφροσύνη και απλοχεριά είναι τα βασικά προσόντα της μαγκιάς.»

  30. Χαρούλα said

    #27 Corto, ναι φυσικά δεν είναι ο μάγκας του άρθρου, ούτε η λεξικολογική εξέλιξη. Θεώρησα πως είναι μια πιό σημερινή χρήση, που έπρεπε να αναφέρω.
    Ευχαριστώ για την ευγενική επισήμανση. Συγγνώμη αν σας «αποπλάνησα» λεξικολογικά!🥺

  31. dryhammer said

    15. Στην αρχική, την https://sarantakos.wordpress.com/, όπου είχε όλο το άρθρο και στο τέλος το άζμα. [στις 08.45 ,ώρα WP]
    Τώρα έχει το μισό, άνευ άζματος

    13. Περί της έκπτωσης από τη μαγκιά – (ή του burden of μαγκιά;)
    [Στίχοι του Κερμανίδη : Θα πέσω κάτω απ’ τη μαγκιά / και ποιος θα με σηκώσει / αφού τα χέρια του τα δυο / σίγουρα θα λερώσει.]

  32. spiridione said

    Τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση μοσχομάγκα και μοσχομαγκίτες έλεγαν το γαλλικό κόμμα του Κωλλέτη, ναπαίους ή ναπιστές το ρωσικό κόμμα, και μπαρλαίους το αγγικό κόμμα. Και οι τρεις ονομασίες λένε ότι προέρχονται από ονόματα – Μόσχος, ντάπια του Μόσχου το Ναύπλιο, Νάπας ή Νάπης οπαδός του ρωσικού κόμματος ή του Καπιδίστριου, Μπαρλάς οπαδός του αγγλικού κόμματος.
    Μοσχομάγκες διαβάζω έλεγαν αργότερα το κόμμα του Δεληγεώργη.

  33. sarant said

    31 Αν όμως κλικάρεις και εμφανιστεί το υπόλοιπο μισό, εμφανίζεται το σωστό τραγούδι, έτσι;

  34. Corto said

    30:
    Χαρούλα πολύ καλά έκανες και ανέφερες την νεώτερη αντίληψη περί μάγκικου ήθους. Απλώς ήθελα να τονίσω ότι η σχέση του κατά κυριολεξία μάγκα με ένα συγκεκριμένο σύστημα αξιών είναι πολύ μπερδεμένο ζήτημα (είναι μεγάλο λακριντί).

    Βέβαια αυτή η συζήτηση κρατάει δεκαετίες. Αρκεί να θυμηθούμε την στιχομυθία μεταξύ Βαγγέλη και Γιώργη Παπάζογλου περί Μποδοσάκη, για να αντιληφθούμε την σύγχυση που συνοδεύει το ερώτημα ποιος είναι μάγκας.

  35. dryhammer said

    33. Τώρα ναι (γι αυτό έβαλα ώρα)
    [Συνήθως από την αρχική κάνω Ctrl + κλικ στον τίτλο για να μου βγει σε άλλη σελίδα και κρατώ την αρχική για να βλέπω τι παίζει από σχόλια στα άλλα νήματα – Σήμερα είχε άλλο τραγούδι στην αρχική και το σωστό στην του άρθρου]

  36. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα μάγκες και μάγκισσες/μαγκίτισσες (γιατί θα θυμηθούμε βεβαίως ότι έχει περάσει και στο άλλο γένος, κατ’ αναλογία με τον γκόμενο…).

    Αν από προσωποποιημένουςμάγκες, το μυαλό μας θα πάει ίσως μόνο στο Νίκο Φέρμα και στο Σταύρακα, του Καραγκιόζη, τα τραγούδια είναι άπειρα… Κι εδώ η ειδική εκδοχή του Μπηθικώτση, ο «αριστοκράτης μάγκας»…

  37. Πέπε said

    @29:

    > > Σοβαρότητα, συνέπεια, μετριοφροσύνη και απλοχεριά είναι τα βασικά προσόντα της μαγκιάς.

    Απόλυτη ακρίβεια στις διατυπώσεις του ο Μπίνης. Δεν ισχυρίζεται ότι «μάγκας» σημαίνει όλα αυτά, αλλά ότι αυτά είναι τα χαρακτηριστικά του.

    Το τονίζω γιατί αν αρχίσουμε (που ήδη αρχίσαμε) να απαριθμούμε τις αρετές του μάγκα σύμφωνα με το κάθε τραγούδι ή κείμενο της κάθε εποχής, θα χάσουμε εντελώς το ερώτημα τι σημαίνει μάγκας.

  38. Jago said

    @37 Ακριβώς. Σε κείνο το σημείο και επί δυο σχεδόν σελίδες κάνει μια ολόκληρη ανάλυση το τι σημαίνει τελικά να είσαι ρεμπέτης ξεκινώντας από τη μαγκιά. Λέει και ο Βαμβακάρης κι άλλα σχετικά αλλά να ξετρυπώσω το βιβλίο. Εξάλλου θα το έχεις κι εσύ, του Μπίνη είναι πια τρομερά δυσεύρετο.

  39. dryhammer said

    34, 30 , και αλλού.
    Είναι από τις πιο ασαφείς νοηματικά λέξεις, μια που, ακόμα και το ίδιο άτομο, της δίνει διαφορετική σημασία-απόχρωση κάθε φορά που τη χρησιμοποιεί για να χαρακτηρίσει κάτι. Νομίζω πως το μόνο κοινό (πια) σε όλες αυτές είναι το μπεγεντίσημον του χαρακτηριζομένου ατόμου (ακόμα και επί αρνητικών).
    [Σε τι γλώσσα γράφω μπαναϊαμ;]

  40. Avonidas said

    Καλημέρα.

    #1. Υπάρχουν και οι MAGA:

  41. dryhammer said

    Θυμήθηκα τώρα, κάπου στα μισά της δεκαετίας του ’70, είχε έρθει στο τσαγκαράδικο ένας τύπος (ήμουν μικρός, 5η -6η Δημοτικού και μου φαινόταν μεγάλος προς γέρος),που κουβέντιαζε κάτι ακατάληπτο με τον πατέρα μου και απευθυνόμενος σε μένα, που μόλις είχα αφήσει την τσάντα στη άκρη σχολώντας, μου λέει: «Ρε μαγκίτη, παράγγειλέ μας δυο καφέδες»
    [Είχε αποφυλακιστεί για 2 φόνους κι είχε κι εκτόπιση στη Χίο έμαθα μετά]

  42. sarant said

    35 Μυστήριο

    40 Πρώτη την έκανε (σε κρουσματα)

  43. Πέπε said

    @40, 42:

    Ποιος θα αμφισβητούσε ποτέ έναν άνδρα που φοράει μανικετόκουμπα και τζόκεϊ;

  44. Alexis said

    #15, 18: Στη ντοπιολαλιά του Ξηρομέρου το επίθετο μαγκιόρος (-α, -ο) σημαίνει άριστος, φίνος, τέλειος και χρησιμοποιείται και για άψυχα (ή για να είμαι ακριβέστερος χρησιμοποιείται κυρίως για άψυχα), π.χ.
    «Μπράβο, έκανες μαγκιόρα δουλειά»
    «Αυτό είναι μαγκιόρο κόλπο, πώς το σκέφτηκες;»
    «Έσφαξα έναν κόκορα μαγκιόρο προχτές, τρία κιλά κρέας πήγε…»

    Σημειωτέον, αν και λαϊκή λέξη, δεν έχω ακούσει ποτέ μαγκιόρικο

  45. Alexis said

    #36: …και στον Αθηνόδωρο Προύσαλη

  46. nikiplos1 said

    Αν είσαι μάγκας, Μανώλης Χιώτης με στίχους Αλέκου Σακελλάριου
    (με ρυθμό bosanova )

    Επίσης το Αν είσαι μάγκας του Μάρκου Βαμβακάρη

    Φυσικά το πολυτραγουδισμένο Ο Μάγκας του Βοτανικού του Σερ Μπιθί
    (σε ρυθμό γρήγορο απτάλικο)

    Έμαθα πως είσαι μάγκας.(Τούρνε νε) του Σκαρβέλη, Χριστάκης

    Εγώ μάγκας φαινόμουνα, του Μιχάλη Γενίτσαρη,

    Ο μάγκας κάνει δυο δουλειές (από τα σκυλολαϊκά του Τσιτσάνη)

    Ένας μάγκας στον τεκέ μου, του Τζόβενου

    Ο μάγκας ο Λευτέρης, του Άκη Πάνου που στον δίσκο το τραγούδαγε ο Τσαουσάκης. Εδώ ο μάγκας έχει όνομα.

    Χήρα και μάγκας, του Ιάκωβου Μοντανάρη, με τραγούδι τον Κώστα Ρούκουνα και τη Ρίτα Αμπατζή
    Με τους ανωτέρω το: Τράβα ρε Μάγκα και Αλάνι,

    Πού ’σουν μάγκα τον χειμώνα, του Μουφλουζέλη

    Η λιτανεία του Μάγκα (σα χριστιανός ορθόδοξος) του Τσιτσάνη

    Βρε Μάγκα το μαχαίρι σου, του Ανέστη Δελιά

    εικάζω είναι άπειρα τα τραγούδια με τη λέξη είτε στον κυρίως τίτλο είτε στο βασικό ρεφραίν.

    Δεδομένου ότι ήδη το 1930, τα φωνογραφημένα τραγούδια μιλούν για μάγκα και μαγκιά, εκείνη τη δεκαετία η λέξη Μάγκας είχε ήδη έρθει στο προκείμενο.

  47. Corto said

    44:
    Και στα ρεμπέτικα τραγούδια υπάρχει αυτή η χρήση της λέξης («βαράς πενιές μαγκιόρες» που λέει ο Μπάτης κλπ)

  48. Corto said

    46:
    Νίκιπλε ωραία σύνοψη τραγουδιών με αναφορά σε μάγκες. Μία μικροδιόρθωση: το «έμαθα πως είσαι μάγκας» δεν είναι του Σκαρβέλη. Στην εκδοχή με τίτλο «νέοι χασικλήδες» το ηχογράφησε ο Νταλγκάς.

  49. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Μάγκας βγήκε για σιργιάνι

  50. Jago said

    @44 Κι όμως μαγκιόρικο (κόλπο) το έχω ακούσει και το ξέρω.

  51. ΓΤ said

    (Ο Ρουπακιάς θα οδηγηθεί στις φυλακές Δομοκού ή Άμφισσας. Ολοι οι υπόλοιποι θα οδηγηθούν στις φυλακές Λάρισας, Βόλου, Μαλανδρίνου, Αγ. Στεφάνου Πάτρας, Τρίπολης, Κομοτηνής, Νιγρίτας Σερρών, Κέρκυρας, Τρικάλων, Αλικαρνασσού, Ιωαννίνων και Θεσσαλονίκης.)

  52. «Φυσικά, ο τίτλος του άρθρου θα σας θυμίζει τον παροιμιώδη πλέον στίχο του Μανώλη Ρασούλη.»
    Υπάρχει ο ισχυρισμός ότι τα περί εξαφάνισης των μαγκών και περί τραίνου πρωτοδιατυπώθηκαν από τον Νίκο Βραχνά και η δική του εκδοχή ήταν: «Οι μάγκες δεν υπάρχουν πια τους πλάκωσε το τραίνο». Εδώ σχετικό βίντεο με καταγραφή του Βραχνά στο Μοναστηράκι το 1977 https://www.youtube.com/watch?v=tu-z5-djrI4. Ο Νίκος Βραχνάς υπήρξε οργανοπαίκτης μπουζουκιού, συνεχιστής του ρεμπέτικου πειραιώτικου ύφους σε εποχές που αυτό είχε ξεχαστεί.

  53. dryhammer said

    Το μαγκιόρος είναι από το μάγκα ή απ΄το maggiore? Ρωτάω γιατί, εκτός από επευφημία είναι και χαρακτηρισμός για κάτι μεγάλο πχ η μαγκιόρα μπίγα (που σηκώνει 100-150 τόνους) ή το μαγκιόρο (πρέκι) στις στέγες.

  54. sarant said

    52 Βρε τι μαθαίνει κανείς!

    53 Μάλλον όχι από τον μάγκα, μάλλον από το maggiore. Αλλά μετά τη γενίκευση του μάγκα, υπάρχει παρετυμολογικη επίδραση στη σημασία, πιστεύω

  55. nikiplos said

    Να αποχαιρετήσουμε και τον Δημοσιογράφο Γιώργο Δελαστίκ,
    https://www.cnn.gr/ellada/story/238504/pethane-o-dimosiografos-giorgos-delastik

  56. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    άσκηση έφεσης στην υπόθεση ζητούν οι συνήγοροι των Αιγύπτιων αλιεργατών
    https://www.efsyn.gr/node/264334

  57. ΓΤ said

    (Πατέρας Μπαρμπαρούση: «Ασχολείται με τα χωράφια κι τα πρόβατα. Μένει μαζί μας σε ένα σπίτι. Είναι παντρεμένος και χώρισε. Τα παιδιά τους όταν έκλεισαν τα σχολεία ερχόντουσαν. Εγώ είμαι τελειωμένος αν εκτίσει την ποινή του. Μέχρι το ‘17 δεν είχα πρόβλημα όρασης. Τώρα έχω και η γυναίκα μου έχει πρόβλημα υγείας», είπε μεταξύ άλλων ο μάρτυρας.

    Μετά την ολοκλήρωση της κατάθεσης του πατέρα Μπαρμπαρούση:

    Μπαρμπαρούσης: Μπορώ να αποχωρήσω κι εγώ;

    Πρόεδρος: Κοιτάξτε. Είστε κατηγορούμενος εδώ και 5,5 χρόνια, και σας βλέπουμε σήμερα…)

    και ο νταής παρέμεινε στο εδώλιο…

  58. Triant said

    53: Μου θύμισες και τα μαγκιόρα, τα ξάρτια που φτάνουν μέχρι τον σταυρό.

  59. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Το διάβαζα προ ημερών και ήθελα να το βάλω ερώτημα, τί είναι απού λέει ετούτος (μάλιστα νόμιζα ότι υπήρχε ήδη θέμα με τον μάγκα.Ήταν χρωστούμενο ως φάνηκε 🙂 ) :
    Θάνος Μούρραη-Βελούδιος
    Εγώ ξεμόρτησα την λέξη μάνγκας και της έδωσα την ευγενικιά της «Ελληνική-Βυζαντινή» καταγωγή και έννοια μέγας (μεγιστάν) .
    https://www.lifo.gr/articles/arxeio_articles/180956/i-eygonia-toy-mysti-thanoy-moyrrai-velloydioy

  60. Κιγκέρι said

    Μάγκας αν είσαι φίλε
    ποτέ δε θα το λες
    ο κόσμος θα σε κρίνει
    κι εσύ δεν πά’ να λες.

    Αυτό.

  61. takis#13 said

    Μόλις πληροφορήθηκα ότι ο πέθανε ο δημοσιογράφος Γ.Δελαστίκ . Αγαπημένος ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ (με κεφαλαία γράμματα) .

  62. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    36/45

  63. Alexis said

    #46: Πέντε μάγκες του Περαία.

  64. Stavros Pavlou said

    26
    Από το Ετυμολογικό Λεξικό Μπαμπινιλωτη:
    μπαταξής «κακοπληρωτής, αφερέγγυος» < τουρκ. batakgi «χρεωκοπημένος – (κυριολ.) αυτός που βουλιάζει (στα χρέη)» < batak «βούρκος, τέλμα».

  65. Alexis said

    #63: …του Γιοβάν Τσαούς (παράλειψή μου)

  66. Πάνος με πεζά said

    Kαι φυσικά, αυτός, ο Φλωρινιώτης του κλαρίνου («Γεια σου Γώργο Μάγκα με τα χρυσά σου δάχτυλα !»)

  67. konstantinos said

    Το Μαγγιώρος είναι και (ν)αξώτικο επώνυμο. Ξέρω έναν που είναι Μαγγιώρος στο όνομα και μαγκιώρος στην πραγματικότητα

  68. Πάνος με πεζά said

    @ 46 : Kαι το ανατρεπτικό «Τρεις μάγκες είμαστε, κι οι τρεις αδέρφια…τη γλυκιά μανούλα μας στο στόμα τη φιλούμε !» (Μητσάκης)

  69. konstantinos said

  70. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    63, 65 Άλλη είναι η παράλειψη, και είναι σοβαρή 🙂

  71. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Η Μαγκουφάνα, φανέρωνε μάγκες; 🙂

  72. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Οι μόρτες, οι μάγκες, ο Κουτσαβάκης και ο Μπαϊρακτάρης
    …Οι τελευταίοι μάγκες του Πειραια, ήταν κυρίως όσοι έπιασαν στα χέρια τους το «μπουζούκι»: Ο Βαμβακάρης, ο Μπάτης, ο Κερομύτης, ο Γκόγκος, ο Παναγιώτης Τούντας,ο Σ. Περιστέρης, ο Ανέστης Δελιάς, ο Παπαιωάννου και τόσοι άλλοι. Αλλά αυτοί ήταν αριστοκράτες μάγκες. Γι’ αυτό ίσως και η «μαγκιά», με την παλιά της έννοια, εκφυλίστηκε!
    http://www.koutouzis.gr/mortes-magkes.htm

  73. dryhammer said

    66. Το ίδιο ύφασμα το έχω δει σε κρετόν και σε άμφια…

  74. ΣΠ said

  75. spyridos said

    70

    «Πάμε εκεί στου Κουνελάκη»

    γράφουν από κάτω στους στίχους και είναι λάθος. ¨-)))

  76. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  77. Corto said

    72:
    Έφη δεν νομίζω να έπιασε ποτέ στο χέρι του μπουζούκι ο Τούντας (άλλο αν ηχογράφησε τραγούδια του με μπουζούκι). Ο αρθρογράφος κατά τα συνήθη μπερδεύει τους ρεμπέτες με τους μάγκες.

  78. spiridione said

    Νικοκύρη, πάλι μαρμάγκα. Είναι πεινασμένη τελευταία.

    Από τα ρεμπέτικα και ο ξεμαγκας του Παπάζογλου (μόνο στον τίτλο, όχι στους στίχους). Ξέμαγκας ή ξεμάγκας; Νίκο έχεις ξαναναφέρει νομίζω ότι το έλεγαν ξέμαγκας. Ο Κουνάδης τον γράφει ξεμάγκας.
    http://195.130.72.114/webopac/FullBB.csp?WebAction=ShowFullBB&EncodedRequest=w*21*25*E8*20*EE*A7*CB*92*B5*A2*C7D*99*0B*20&Profile=Default&OpacLanguage=gre&NumberToRetrieve=200&StartValue=2&WebPageNr=1&SearchTerm1=n%CE%A0%CE%91%CE%A0%CE%91%CE%96%CE%9F%CE%93%CE%9B%CE%9F%CE%A5%20%CE%95%CE%A5%CE%91%CE%93%CE%93%CE%95%CE%9B%CE%9F%CE%A31896%201943%20.1.18125&SearchT1=&Index1=Tracknum&SearchMethod=Find_1&ItemNr=2

    Πιο παλιά, τον 19ο αιώνα, σίγουρα έλεγαν μοσχομάγκα, αρχιμάγκας κλπ. Σήμερα θα το λέγαμε ξέμαγκας, όπως βαρύμαγκας κλπ. Αλλά την εποχή του ρεμπέτικου δεν ξέρω.

  79. 5, 71,
    🙂

    Οι μάγκες δεν υπάρχουν πια
    τους έφαγ’ η μαρμάγκα
    ζωή μαγκανοπήγαδο
    κι αρμαγκεδών τα φράγκα

  80. Alexis said

    #75: Αντε πάλι…
    Ε, φυσικά και είναι λάθος.
    Τι περιμένεις, εδώ δεν γράφουνε σωστά τον τίτλο του τραγουδιού…

  81. spiridione said

    Ο Κασομούλης σε άλλο σημείο τους λέει αρχισυσσίτες τους μαγκατζήδες
    https://books.google.gr/books?id=TnnzBgAAQBAJ&pg=PA47&dq=%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B6%CE%AE%CE%B4%CE%B5%CF%82&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjDitLps7bsAhWHlhQKHSIADAIQ6AEwA3oECAQQAg#v=onepage&q=%CE%BC%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B6%CE%AE%CE%B4%CE%B5%CF%82&f=false

    Ο Σκαρλάτος Βυζάντιος στο λεξικό του (1839) έχει στη λ. συσσιτεία, η συσσίτισις, συνεκδ. συντροφία συσσίτων, συσσίτιον, χυδαιστί μάνγκα
    https://books.google.gr/books?id=xVdTAAAAcAAJ&pg=PA1233&dq=%22%CE%BC%CE%AC%CE%BD%CE%B3%CE%BA%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjN95yMqrbsAhVT5eAKHX-8DpUQ6AEwB3oECAcQAg#v=onepage&q=%22%CE%BC%CE%AC%CE%BD%CE%B3%CE%BA%CE%B1%22&f=false

  82. sarant said

    81 To απελευθέρωσα
    Ώστε ο Κασομούλης θυμάται τη συσσιτεία που θυμήθηκε και ο Σουρμελής για τη μάγκα.

    59 Ε, ο Βελλούδιος ετυμολογούσε ποιητικά, όπως θα ήθελε να είναι η εκάστοτε προέλευση της λέξης

    61 Τον είχα γνωρίσει παλιά στο Στρασβούργο

  83. … πολλές μάγκες μαζί απάρτιζαν ένα μπουλούκι. …
    Τέσσερις μάγκες αποτέλεσαν, τότε, ένα τάγμα …

    Με πέντε μάγκες, επομένως, έχουμε ανυπερθέτως
    ένα τάγμα στον Περαία

  84. 7,
    Ενδιαφέρον το «μαγκίτης»:
    Είναι άραγε διακοσμητικό το -ίτης, ή ακριβέστερος προσδιορισμός μέλους κάποιας μάγκας; Πόσο παλιά το συναντάμε;

  85. Αράουτ said

    Θα είμαι σύντομος…

    Ο κατά κοινή ομολογία διαπρεπέστερος ερευνητής του παρόντος Ιστολογίου, κ. Spiridione, έγραψε 4 σχόλια για τον μοσχόμαγκα (7, 12, 32 και 78), κι αντί να μάς διαφωτίσει, κατάφερε να μάς στραβώσει ακόμη περισσότερο…

    Κύριοι Spiridione και Σαραντάκο, ο Τροχός έχει ανακαλυφθεί προ πολλού: Ήδη από το σωτήριον έτος 1876, ο μέγας Κωνσταντίνος Σάθας μάς έχει αποκαλύψει τα πάντα για την ετυμολογία του μάγκα, του μοσχόμαγκα, του λεβέντη κλπ. Ομολογουμένως, είναι απορίας άξιον που ο ειδήμων κ. Σαραντάκος αγνοεί το περίφημο άρθρο του Κ. Σάθα στο περιοδικόν «Εστία» (τόμος 2ος, Ιούλιος – Δεκέμβριος 1876, δές εδώ https://tinyurl.com/y26ugbjk).

    Αναρτώ το επίμαχο απόσπασμα για το ξεστράβωμα όλων μας…

    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: 1) Το «μοσχόμαγκας» βγήκε από τον θρυλικό σωματάρχη Μόσχο που τα είχε κάνει μπάχαλο με την μάγγα του στην Αίγινα το 1827

    2) Το Γαλλικό Κόμμα του Κωλέττη δεν απεκαλείτο «μοσχόμαγκες» από τους εχθρούς του (όπως υπαινίσσεται ο επιπόλαιος κ. Spiridione) αλλά το ίδιο είχε ονομάσει τον εαυτό του έτσι, διότι θεωρούσε ότι η λέξις του προσδίδει κύρος

    3) Η ετυμολογία του «μάγγα» προέρχεται κατευθείαν από το αλβανικό «μάγγ», χωρίς καμμία διαμεσολάβηση του τουρκικού manga, όπως λανθασμένα γράφει ο Μπαμπινιώτης και οι λοιποί επιπόλαιοι λεξικογράφοι, παρασύροντας και τον ίδιο τον προσεκτικό κ. Σαραντάκο.

    4) Ο αγαπητός κύριος Νίκος δεν λέει λέξη στο άρθρο του για την «εκφαυλιστικήν κατάπτωσιν της λέξεως μάγγα» (όπως επί λέξει αναφέρει ο Σάθας), που είναι παρόμοια με αυτήν που υπέστησαν ο «κατεργάρης», η «φουστανέλλα» και ο «λεβέντης»

    ΥΓ: Μιά που (κατά τον Μέγα Σάθα) η αρχική σημασία του «μάγγ» στα αλβανικά είναι «αγέλη» , άνετα θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε «Ανοσία του Μάγκα» την κοσμαγάπητη (λόγω covid-19) «Ανοσία της Αγέλης»

  86. sarant said

    85 Και η αλβανική λέξη πόθεν ετυμολογείται; Από τα τουρκικά. Αυτό γράφει το άρθρο («ενδεχομένως μέσω του αλβανικού»)

  87. spiridione said

    84. …Κι οι μοσχομαγκίται όλοι εν μεγάλη παρατάξει
    Αλ. Σούτσος, 1845

  88. spiridione said

    87
    https://books.google.gr/books?id=IFEAAAAAcAAJ&pg=PA65&lpg=PA65&dq=%CE%BC%CE%BF%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CE%B3%CE%BA%CE%B1&source=bl&ots=5eEZcisSME&sig=ACfU3U1LxXkyk_IISczft6sP-6lLTJawmg&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwj4-_fdirbsAhWjsaQKHQyzAOk4KBDoATAGegQIBRAC#v=onepage&q=%CE%9C%CE%BF%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CE%B3%CE%BA%CE%B1&f=false

  89. Μαρία said

    64
    μπατάκ’ και στα καθιαυτού και ρήμα μπατακώνω = βουλιάζω στις λάσπες

  90. ΓΤ said

    89@

    Δεν είναι ώρα για «καθιαυτό», δεν χρειάζεται να πάρουμε το ΚΤΕΛ για Shέρρεsh…

  91. ΓΤ said

    73@

    Είναι πολύ λογικό να έχουμε δει το ίδιο ύφασμα σε άμφια.
    Αφενός υπάρχουν εκκλησότραγοι που γνωρίζουν πολύ καλά από… κλαρίνο, αφετέρου δεν μπορούμε να μη δεχτούμε ότι ο Γιώργος Μάγκας ιερουργεί με το κλαρίνο του. Ο δε παραλληλισμός αυτός αποτυπώνεται στην αποσπασματική αυτή ενδυματολογική ομοίωση, δηλαδή έρχεται και κουμπώνει η εικόνα, δικέ μου.

  92. spiridione said

    82α. Βλέπουμε ότι εδώ και κει ξεπροβάλλει και η σημασία του τουρκ. manga = συσσίτιο, που υπάρχει σε παλιά λεξικά. Βλ. και Σκαρλάτο Βυζάντιο.

  93. Προς Νικοκύρην
    ΕΝΤΑΥΘΑ

    Έχω στείλει μήνυμα στα υπογλώσσια.
    Γιάννης

  94. Αιμ said

    89. Σφαλακώνω στη Λήμνο από τον ασφάλα(γ)κα

  95. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Προς Νικοκύρην
    ΕΝΤΑΥΘΑ

    Η μαρμάγκα τρελάθηκε; Μου εμφάνισε το σχόλιο (ως #92) και μετά το κατάπιε;

  96. Αιμ said

    73, 91. Τα άμφια του Μάγκα για βουντογιουρούμπα ιερουργίες είναι μάλλον

  97. Πέπε said

    84
    Ο ασφάλαγκας τι είναι, το (σ)φαλάγγι – αραχνοειδές; Ή ο ασπάλακας – τυφλοπόντικας;

  98. Πέπε said

    94 εννοούσα, όχι 84

  99. Αιμ said

    Ο τυφλοπόντικας που κάνει στοές κι άμα πατήσεις πάνω τους βουλιάζεις

  100. Αντώνης said

    Και ο μαχαλόμαγκας: https://www.youtube.com/watch?v=xuly5JRUHnw

  101. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Μερικά σύνθετα του ‘μάγκας’ (εκτός αυτών που έχουν ήδη ειπωθεί). Όπου βρήκα, βάζω και σχετικό τραγούδι …για τους ρέκτες!)
    – μαχαλόμαγκας https://youtu.be/KmfYG7dWLkQ
    – ντερβισόμαγκας https://youtu.be/DqGBoMMQqEQ
    – γερο(ντό)μαγκας https://youtu.be/tNeUOUkLf_0
    – σκυλόμαγκας https://youtu.be/Ch4362ondbs
    – σαχλόμαγκας https://youtu.be/Avs3MksEE8I
    – πρωτόμαγκας (Υπάρχει ; τραγούδι στο όνομα του Κερομύτη, αλλά δεν το βρήκα στο youtube)
    – χωριατόμαγκας ή βλαχόμαγκας
    – τρελλόμαγκας
    – πορδόμαγκας
    – σκατόμαγκας κλπ.

    44, 50
    Το επίθετο «μαγκιόρικος, -η, -ο» το άκουγα και το ακούω ακόμη, σε ειδικές παρέες … 🙂
    Και υπάρχει σε κάμποσα τραγούδια, όπως εδώ στο «Μαγκάκι»: https://youtu.be/Wz4kB-JSOjU
    ‘Στο μαγκιόρικο σινάφι είμαι πάντα λεβεντιά…’

    Να μην ξεχάσουμε και το σχετικό επίθετο Μαγκάκης.

  102. sarant said

    93 Γιάννη, στείλτο με μειλ, σου απάντησα εκεί

    95 Το απελευθέρωσα μόλις. Η μαρμάγκα του Σρέντινγκερ!

  103. ΓΤ said

    Συνεργάτης του Μπαλσονάρου συνελήφθη έχοντας κρύψει χρήματα στα οπίσθιά του…
    (Κάποιος θα του είπε «βάλ’ τα στον κ*λο σου!»)
    https://www.in.gr/2020/10/15/world/apisteyto-synergatis-tou-mpolsonaro-synelifthi-xrimata-sta-opisthia-tou/

  104. ΚΩΣΤΑΣ said

    Ωραίο θέμα και σήμερα. Σχεδόν όσα ήξερα περί του θέματος τα είπαν οι προλαλησαντες. Ένα κάπως αισχρό έμεινε, ας το πω εγώ και η μισή ντροπή δικά σας. 😉
    «Μαγκιά, κλανιά και κώλο φινιστρίνι,» έκφραση που ακούγεται συχνά στην πιάτσα.

  105. Nestanaios said

    85, 86.
    Οι μικρές έννοιες (συλλαβές), για να αντέξουν στον χρόνο, κτίζονται με στοιχεία και όχι με αυθαίρετες και αόριστες ιστορικές διαδρομές.

  106. Πέπε said

    @101:

    Και ο κουραδόμαγκας, και ο αναγραμματισμός του ο αρκουδόμαγκας. Και αναφέρθηκε πιο πριν και ο ξεμαγκας με τον προβληματικό τονισμό. Εγώ ψηφίζω ξέμαγκας, όπως ξέπαπας και όπως όλα τα σύνθετα που ανέφερες, και όχι όπως αρχιμάγκας που είναι αναμενόμενο να μην ανεβάζει τον τόνο. Παρά ταύτα είναι πολλοί, μην πω σχεδόν οι μισοί, που το τραγούδι το ονομάζουν «ο ξεμάγκας».

    > > Υπάρχει ; τραγούδι στο όνομα του Κερομύτη, αλλά δεν το βρήκα στο youtube

    Για σπάνια ρεμπέτικα και ιδίως της περιόδου των 78 στροφών, εδώ θα κοιτάς: https://rebetiko.sealabs.net/display.php?composer=%CE%9A%CE%B7%CF%81%CE%BF%CE%BC%CF%8D%CF%84%CE%B7%CF%82+%CE%A3. Αλλά ούτε εγώ το βρίσκω. Έκανα και αναζήτηση με τη λέξη και πάλι τζίφος. Εκτός αν είναι κάποιο από τα 18 ευρήματα του λινκ και η λέξη δεν είναι στον τίτλο. Πάντως αναφέρεται πράγματι, ως τίτλος μάλιστα, σε διάφορα βιογραφικά κείμενα για τον Κηρομύτη (τα οποία μπορεί και να είναι ένα μόνο που βρίσκεται σε πολλούς ιστοτόπους…)

  107. Πέπε said

    106
    Μάλλον η σελίδα που προσπάθησα να παραπέμψω (αποτέλεσμα συγκεκριμένης αναζήτησης) δε λινκάρεται σωστά. Αλλά τέλος πάντων, όποιος ενδιαφέρεται να πατήσει θα τη βρει την άκρη – το τραγούδι δε θα βρει! 🙂

  108. ΣΠ said

    Θυμήθηκα ότι κατά τον φούφουτο/ξεσκούφωτο υπήρχε και ο Τάγκας/μάγκας.

  109. geobartz said

    89 Μαρία said: «μπατάκ’ και στα καθιαυτού και ρήμα μπατακώνω = βουλιάζω στις λάσπες».

    # Στα «καθιαυτού», το ρήμα έχει (εκ μεταφοράς) και άλλη (γαργαλιστική) σημασία. Αλλά, ας μην γαργαλούμε τον ΓΤ (90) καθώς θα παίρνει «το ΚΤΕΛ για Shέρρεsh…»!

  110. Γς said

    Παγκόσμια ημέρα σήμερα για την υγεία του μαστού.

    Να είναι καλά να τα χαιρόμαστε!

  111. BLOG_OTI_NANAI said

    Η μαγγία = αισχρολογία (με δύο «γ») :

  112. Κιγκέρι said

    73, 91:

    Μα, τα ρούχα του Γιώργου Μάγκα του τα ράβει η γυναίκα του ακριβώς με υφάσματα για άμφια.

    Τα χρησιμοποιούν και τα χορευτικά για τη φορεσιά της Σίφνου.

  113. spyridos said

    57

    φαντάζομαι ότι το νταής εδώ χρησιμοποιείται μεταφορικά με την έννοια κουραδόμαγκας.
    Η με την νεότερη ορολογία τζάμπα-μάγκας.
    Δεν είδα να αναφέρεται.

  114. BLOG_OTI_NANAI said

    7:

  115. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @101. Τσιχλίμαγκας, ψευτόμαγκας αλλά και πουστόμαγκας (μάλιστα!)
    .

  116. ΚΩΣΤΑΣ said

    89 – 109
    Το μπατάκ΄ είναι γνωστό και στα καθιαυτού θεσσαλικά. Το μπατακώνω δεν το έχω ακούσει καν, πολλώ μάλλον με την… γαργαλιστική σημασία. Το πιο πρόχειρο συνώνυμο και περίπου ομόηχο, με τη δεύτερη σημασία, που θυμάμαι, είναι το κουτουπώνω.

  117. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Και βέβαια, ο μάγκας να τον χαίρεται η ψυχή σου (αυθεντικός κι αμίμητος) ήταν ΕΝΑΣ: Ο Μυτιληνιός Νίκος Φέρμας! (Κορυφαίος ρόλος στην Λόλα..)

  118. Corto said

    «Ο Μπαμπινιώτης ξεκινάει από το βενετσιάνικο banco, τον πάγκο όπου κάθονταν οι κωπηλάτες στη γαλέρα(…)
    Ο Κ. Καραποτόσογλου όμως, στο άρθρο που προανέφερα, παράγει την τουρκική λέξη από το ισπανικό manga, «ομάδα οπλοφόρων»,(…)»

    Πάντως στην έκδοση του λεξικού του 2002, ο Μπαμπινιώτης δεν αναφέρει καθόλου το βενετσιάνικο banco, αλλά μόνο το ισπανικό manga «ομάδα οπλισμένων ανδρών» και τα λοιπά περί μανικιών (ταυτίζεται δηλαδή με τον κ. Καραποτόσογλου).

  119. BLOG_OTI_NANAI said

  120. 117 όπου λέει και την αντάρτικη ατάκα «ψυχή βαθιά»!

  121. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    102. Ευχαριστώ Νικοκύρη!

    106, Πέπε
    Την επισκέπτομαι συχνά αυτή τη σελίδα, που έχει, πράγματι, πολύ πράμα…
    Για τον ‘πρωτόμαγκα’, ισχύουν πιθανότατα όσα λες.

  122. Πισμάνης said

    Ένα χωριό Στιμάγκα στή Κορινθία τί σχέση μπορεί νά έχει;

  123. ΣΠ said

    118
    Από το Ετυμολογικό Λεξικό Μπαμπινιώτη – 2010

    μάγκας
    < μάγκα (η) «ομάδα ατάκτων πολεμιστών (επί Τουρκοκρατίας)
    » < αλβ. mange < τουρκ. manga «από-
    σπαομα, διμοιρία πολεμιστών» < παλ. ιταλ. banka /
    banca «πάγκος κωπηλατών σε γαλέρα» (ιταλ. banco,
    βλ.λ. πάγκος). Η λ. χρησιμοποιήθηκε αρχικά στην
    Τουρκική με τη σημ. «ομάδα κωπηλατών γαλέρας
    που συγκεντρώνονται για φαγητό» και κατόπιν εξελίχθηκε
    στη σημ. «ομάδα πολεμιστών (αρχικώς οκτώ)».
    ΕΤΥΜ. ΠΕΔΙΟ
    μαγκ-εύω
    μάγκ-ικος
    μαγκ-ιά
    μαγκ-ίτης.
    ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ
    μάγκας, μαγκιά – κουτσαβάκης
    Η βενετσιάνικη ναυτική λέξη banco, που δήλωνε
    τον πάγκο όπου κάθονταν οι κωπηλάτες στη γαλέ-
    ρα (galia), έδωσε διάφορους παραλλαγμένους τύπους
    στις μεσογειακές γλώσσες, όπως banka,
    manka και manga. Η τελευταία απέκτησε επίσης
    στην τουρκική ναυτική γλώσσα τη σημασία «σύνολο
    ναυτών συγκεντρωμένων για φαγητό» και στη
    συνέχεια πέρασε στη στρατιωτική ορολογία δηλώνοντας
    «οκταμελή ομάδα στρατιωτών, ενωμοτία».
    Μέσω αλβανικού τύπου με μειωτική σημασία
    («αλήτης, χαμίνι»), η λ. πέρασε στην Ελληνική με τη
    σημερινή σημασία δηλώνοντας περιθωριακούς
    τύπους των αστικών κέντρων, συχνά με παράνομη
    δράση.
    Συνήθως οι μάγκες ταυτίζονται με τους λεγάμενους
    κουτσαβάκηδες, περιθωριακούς τύπους
    τού τέλους τού 19ου και των αρχών τού 20ού αιώνα
    στην Αθήνα, οι οποίοι είχαν ιδιαίτερες ενδυ-
    ματολογικές επιλογές, έφεραν ζωνάρι και μαχαίρι,
    περπατούσαν γέρνοντας προς τη μία πλευρά και
    μιλούσαν με επιτηδευμένο, βαρύ τρόπο. Τρόφιμοι
    των φυλακών, συχνά πληρωμένοι τραμπούκοι των
    πολιτικών κομμάτων, θαμώνες των ταβερνείων και
    των καταγωγίων, τρομοκρατούσαν τους πολίτες,
    μέχρι που ο αστυνομικός διευθυντής Αθηνών
    Μπαϊρακτάρης (1833-1900) κατάφερε να τους
    διαλύσει και να αποκαταστήσει την τάξη στην περιοχή
    τού Ψυρρή και αλλού. Η προέλευση τής λέξης
    κουτσαβάκης είναι αβέβαιη. Κατά μία εκδοχή
    προέρχεται από το ρήμα κουτσαίνω λόγω τού ιδιαίτερου
    τρόπου βαδίσματος, μέσω τού τύπου
    κουτσαβος, που σήμαινε το ίδιο με το κουτσαβάκης.
    Η εκδοχή αυτή έχει ετυμολογικές δυσκολίες
    και δεν είναι πειστική. Σύμφωνα με πιθανότερη εκδοχή,
    η λέξη προέρχεται από το επώνυμο ενός
    υπαρκτού προσώπου (Δημήτριος Κουτσαβάκης),
    τού οποίου η ταραχώδης θητεία στο ιππικό λέγεται
    ότι στάθηκε αφορμή για να χρησιμοποιηθεί το
    επώνυμό του για τον χαρακτηρισμό των εν λόγω
    περιθωριακών τύπων τής παλαιός Αθήνας.
    Η έννοια τού μάγκα, ενώ έχει ως αφετηρία το συγκεκριμένο
    αστικό κοινωνικό περιθώριο, την παρανομία,
    την άνευ σκοπού περιπλάνηση (αλητεία),
    την άσκηση βίας, το νταηλίκι κ.λπ., μετατοπίζεται
    στις πρώτες δεκαετίες τού 20ού αιώνα προς την
    εικόνα τού καλοντυμένου λαϊκού ανθρώπου, που
    «του αρέσουν τα ωραία», όπως έλεγε ο Μάρκος
    Βαμβακάρης.Έτσι, η λέξη μάγκας έγινε και εύσημη
    (απέκτησε και καλή σημασία), δηλώνοντας σταδιακά
    επίσης τον ικανό, τον καπάτσο, τον καταφερτζή.
    Με την πάροδο τού χρόνου και την πλήρη εξαφάνιση
    των μαγκών ως ξεχωριστής κοινωνικής ομάδας,
    η λέξη έμεινε να δηλώνει τον άνδρα με τον
    ιδιαίτερο τρόπο ομιλίας (τα μάγκικα) και το ύφος
    που είχαν οι παλιοί μάγκες, στοιχεία που χαρακτήριζαν
    πολλούς λαϊκούς ανθρώπους, οι οποίοι συχνά
    σατιρίζονταν εξαιτίας τους σε θεατρικές επιθεωρήσεις,
    στον κινηματογράφο κ.λπ. Παράλληλα, το
    μάγκας δήλωσε και τον ικανό, αυτόν που τον παραδέχονται
    οι άλλοι για τις ικανότητάς του (π.χ.
    μπράβο, είσαι μάγκας!). Ως λέξη έδωσε διάφορα
    σύνθετα και παράγωγα, όλα εκφραστικές νεοελληνικές
    λέξεις, με έντονο βιωματικό περιεχόμενο:
    βαρύμαγκας, γεροντόμαγκας, αρχοντόμαγκας, ψευ-
    τόμαγκας, μαγκάκι, μαγκίτης, τζάμπα μάγκας κ.ά.
    Η λ. μαγκιά, από την παλαιότερη σημασία τού συνόλου
    των μαγκών (περιληπτική λέξη) και τής ιδιότητας
    τού μάγκα, περιορίστηκε να δηλώνει την παράτολμη
    πράξη που μπορεί να βλάψει αυτόν που
    την επιχειρεί (π.χ. άσε τις μαγκιές όταν οδηγείς!),
    αλλά και την ξεχωριστή ικανότητα κάποιου να επιτυγχάνει
    εκεί όπου άλλοι αποτυγχάνουν (π.χ. μαγκιά
    του που τα κατάφερε!).

  124. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Τον τζάμπα μάγκα τον είπατε; (Θυμήθηκα την έκφραση εξαιτίας μιάς σημερινής είδησης.. 🙂 )
    Απαγόρευση εισόδου σε αγωνιστικούς χώρους
    https://www.iefimerida.gr/spor/olympiakos-4-mines-apagoreysis-eisodoy-se-karapapa

  125. ΓΤ said

    112@

    Μαστοροράφτρα λοιπόν η Τζούλη Τζινιέρη, μπορεί κάτι να θέλει να πει με τα άμφια… 🙂

    Ας δούμε πώς ξηγήθηκε η κόρη του Γιώργου Μάγκα, Μαρία, που είχε ανάγκη από… φράγκα (σωστά έπαιξε)
    https://www.newsbeast.gr/media/arthro/4964280/agnoise-prosfora-22-000-eyro-apo-ton-trapeziti-kai-prokalese-egkefalika

  126. Spiridione said

    Η μάγγα υπάρχει και στο Νούμερο 31328 του Βενέζη:

    ΤΟ «ΤΑΜΠΟΥΡ» είναι χωρισμένο σε «μπουλούκια» (λόχους). Οι λόχοι σε μάγγες (ενωμοτίες). Η διοίκηση δεν ήταν εύκολο να γίνεται απευθείας απ’ τους αξιωματικούς τους τούρκους. Γι’ αυτό διορίστηκε απ’ την αρχή σε κάθε μάγγα ένας «τσαούς» απ’ τους δικούς μας που ξέραν τούρκικα. Μιχάλ-τσαούς. Βασίλτσαούς. Γιοβάν-τσαούς. Αυτοί οι τσαούς δεν κάναν καμιά δουλειά. Μονάχα
    επιστατούσαν. Στα οφφίτσια τούτα, όπως γίνεται πάντα, μπήκαν οι πιο καπάτσοι. Ρωμιοί κι Αρμένηδες. Ξεκόλλησαν μονομιάς απ’ την πηχτή πάστα που ήμαστε όλοι – σαν κάκαδα από ένα πετσί που δύσκολα τα συγκρατούσε.

    ΕΝΑΣ σύντροφος έχει ειδικευθεί στο ζέψιμο, στο τιμόνι. Έχει μια προβιά. Την κάνει δυο κάτια και τη βάζει στο σβέρκο. Απάνου της περνά το σκοινί που είναι δεμένος ο αραμπάς. Έτσι δεν μπορεί να πληγιάσει.
    Ζηλεύω την ειδικότητα. Μα πιο πολύ την προβιά. Να την είχες για το κρύο!
    Μια μέρα τον ρωτώ:
    —Που τη βρήκες;
    —Είναι απ’ την παλιά μάγγα του Μιχάλ-τσαούς, λέει σιγά.
    Δεν καταλαβαίνω.
    —Ποια μάγγα;
    —Δεν ξέρεις τη μάγγα του Μιχάλ-τσαούς που χάθηκε;
    —Όχι, δεν ξέρω.
    Τότες μαθαίνω τη μικρή ιστορία:
    Στην αρχή αρχή, πριν ακόμα γίνουμε νούμερα, οι ντόπιοι Τούρκοι, φανατισμένοι, έρχουνταν και γύρευαν απ’ το τάγμα σκλάβους να τους σκοτώσουν. Κάθε βράδυ. Στο μοίρασμα του ψωμιού. Τότες κάθε τσαούς δικός μας μοίραζε το ψωμί στη μάγγα του.
    Ο Μιχάλ-τσαούς πρόσεξε τη φασαρία.
    «Τι γυρεύουν;»
    «Κουρμπάν» (σφαχτάρι για θυσία).
    Στο μυαλό του άστραψε μονομιάς μια ιδέα. Την καλλιέργησε. Σιγά. Ολοένα. Την είπε του αξιωματικού.
    «Σύμφωνοι;»
    «Σύμφωνοι.»
    Ένα βράδυ, πολύ νύχτα, πήγε στο κουβούσι ο Μιχάλ-τσαούς. Γύρεψε τη μάγγα του:
    «Καταπώς είσαστε, σηκωθείτε!»
    Οι σκλάβοι υπόθεσαν πως θα ‘ταν τίποτα αγγαρεία. Πολλές φορές γινόταν. Οι αξιωματικοί, για να κάμουν χαρτζιλίκι, πουλούσαν κρυφά σκλάβους, να δουλεύουν τη νύχτα για λογαριασμό τους. Τους φέρναν πίσω τα χαράματα, και το πρωί στο προσκλητήριο τους ξαναπουλούσε επίσημα το τάγμα.
    Μα η μάγγα του Μιχάλ-τσαούς δεν ξαναφάνηκε. Τη ρούφηξε κείνη η χειμωνιάτικη νύχτα.
    «Τι να ‘γινε;»
    Κάθε μέρα τα μάτια χαμήλωναν πιο πολύ μπροστά στον Μιχάλ-τσαούς. Οι γροθιές σφίγγουνταν. Τέλος ένας χιμά μια βραδιά. Τον αρπά απ’ το λαιμό.
    «Πες μας, τι τους έκαμες; Πες μας! πες μας!»
    Οι στρατιώτες τρέξαν. Ο σύντροφός μας με διαταγή του αξιωματικού έφαγε τόσο ξύλο που έφτυσε αίμα. Μα δεν πέρασε καιρός και το πράμα έγινε τούμπανο. Το διαδώσανε οι ίδιοι οι μαφαζάδες: όλη η μάγγα είχε πουληθεί «κουρμπάν». Όμως τα ψωμιά της τα δικαιολογούσαν κάθε βράδυ. Μοιράζουνταν το κέρδος οι δυο, ο Ρωμιός και ο Τούρκος αξιωματικός. Ο Μιχάλ-τσαούς ντύθηκε απ’ την κορφή ίσαμε τα νύχια με καινούρια ρούχα. Έβαλε και καλπάκι από αστρακάν.
    Ο σύντροφος τελείωσε την ιστορία. Σωπαίνει. Ύστερα, σα να θυμάται για τι άρχισε:
    —Την προβιά την είχε ξεχάσει ένας απ’ αυτούς, λέει. Ποιος ξέρει που την είχε βρει.

  127. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    77 >> Ο αρθρογράφος κατά τα συνήθη μπερδεύει τους ρεμπέτες με τους μάγκες.
    Οι μάγκες δεν είναι ρεμπέτες αλλά
    οι ρεμπέτες είναι μάγκες 🙂

  128. ΓΤ said

    Υπουργικές μαγκιές Ιουνίου>

    «Όχι μαγκιές σ’ εμένα!» (Λίνα Μενδώνη προς Μιχάλη Λυχούνα, προϊστάμενο Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Καβάλας…)
    https://www.efsyn.gr/ellada/koinonia/249105_apantisi-me-stoiheia-stis-magkies-tis-linas-mendoni

  129. BLOG_OTI_NANAI said

    Υποτιθέμενη προέλευση από το «μάγκιψ», πάντως στο Βυζάντιο σημαίνει «αρτοποιός»:

  130. BLOG_OTI_NANAI said

  131. Corto said

    123 (ΣΠ):
    Ευχαριστώ πολύ για την μεταφορά του λήμματος!
    Άρα, αφού το Ετυμολογικό Λεξικό είναι του 2010, ο Μπαμπινιώτης μάλλον άλλαξε άποψη για την ετυμολογία της λέξης- ή έστω προέκρινε την μία εκδοχή.

  132. Corto said

    123 (ΣΠ):
    Ευχαριστώ πολύ για την μεταφορά του λήμματος!
    Άρα, αφού το Ετυμολογικό Λεξικό είναι του 2010, ο Μπαμπινιώτης μάλλον άλλαξε άποψη για την ετυμολογία της λέξης-ή έστω προέκρινε την μία εκδοχή.

  133. Corto said

    127:
    Γεια σου Έφη μαγκιώρα!

    Αλλά «τώρα βγήκαν νέοι μάγκες/ όλο τρίχες ματσαράγκες»
    (μειδίαμα! )

  134. Γιάννης Ιατρού said

    106: Πέπε, αντί για Κηρομύτης ψάξε με Κερομύτης 🙂
    https://rebetiko.sealabs.net/display.php?string=%CE%9A%CE%B5%CF%81%CE%BF%CE%BC%CF%8D%CF%84%CE%B7%CF%82

  135. Πέπε said

  136. Πέπε said

    134
    Δεν το σκέφτηκα (δεν τον έχουν έτσι στα εργαλεία αναζήτησης ως συνθέτη – αφού εκεί μπαίνει ό,τι όνομα υπάρχει επισήμως στις ετικέτες) αλλά… και πάλι δε βρίσκω τέτοιο τραγούδι!

  137. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Μάγκας / μάγκες, ως πρόσωπα, και στον Παπαδιαμάντη (από το 1899, τουλάχιστον…)

    – ΓΟΥΤΟΥ ΓΟΥΠΑΤΟΥ (1899)
    ’’Τὸν ἐπετροβολοῦσαν οἱ μάγκες τῆς ἀγορᾶς, τὸν ἐχλεύαζον τὰ κορίτσια τῆς γειτονιᾶς, τὸν ἐφοβοῦντο τὰ νήπια καὶ τὰ βρέφη. Τὸν ἔλεγαν κοινῶς «ὁ Ταπόης» ἢ «ὁ Μανώλης τὸ Ταπόι».
    ―Ὁ Ταπόης! Νά, ὁ Ταπόης ἔρχεται…’’

    – Ο ΑΛΙΒΑΝΙΣΤΟΣ (1903)
    ’’Δὲν εἶχε νυκτώσει ἀκόμη καλά, κ᾽ αἱ γυναῖκες εἶδαν τὰ χαρακτηριστικά του, ἀφοῦ πρῶτον εἶχαν γνωρίσει τὴν φωνήν του. Ἦτον ὁ Σταμάτης τὸ Τρυγονάκι, μάγκας ὀρφανὸς παιδιόθεν…’’

    – Η ΑΚΛΗΡΗ (1905)
    ’’Τὴν μίαν τὴν εἶχαν κλέψει οἱ μάγκες, καὶ τὴν ἔβρεχαν μὲ θαλάσσιον νερόν, ὁ Γιάλα-Δρίτσας τοὺς ἐφοβέριζε μὲ τὴν ἄλλην.’’

    – ΤΟ ΚΑΜΙΝΙ (1907)
    ’’Οἱ παπαροῦνες, ἀφοῦ ἔβαψαν μὲ αἷμα ὅλους τοὺς κάμπους καὶ τὰ χωράφια, τὰς ἔδρεψαν, τὰς ἐθέρισαν οἱ μάγκες, τ᾿ ἀγυιόπαιδα τοῦ χωρίου, …’’

  138. Γιάννης Ιατρού said

    136: τι δεν βρίσκεις; Αφού στον σύνδεσμο που σου έβαλα έχει 13 μ΄αυτόν. Αν εννοείς το «ξέμαγκας» (1935) (ή αλλιώς «βαρέθηκα τον ναργιλέ») αλλουνού (Βαγγ. Παπάζογλου, ερμ. της Αμπατζή) είναι, εδώ θα το βρεις:
    https://rebetiko.sealabs.net/display.php?recid=2155

  139. Γιάννης Ιατρού said

    138: κι εδώ βεβαίως στο «μεγαρο μουσικής του φτωχού»
    https://www.google.com/search?q=%CE%92%CE%B1%CF%81%CE%AD%CE%B8%CE%B7%CE%BA%CE%B1+%CF%84%CE%BF%CE%BD+%CE%B1%CF%81%CE%B3%CE%B9%CE%BB%CE%AD&source=lnms&tbm=vid&sa=X&ved=2ahUKEwjeu_Ojv7fsAhWKjosKHQkFCe8Q_AUoA3oECAUQBQ&biw=1280&bih=671

  140. Pedis said

    Ωραίο άρθρο, Νικοκύρη.

    —–

    Για νιοστή φορά κάνουν τον μάγκα στην πιτσιρικαρία

  141. Μαρία said

    136
    Ο Παμεινώντας

  142. loukretia50 said

    Μια αναφορά σε μάγκες από τρία πρόσωπα πολύ διαφορετικά.

    Ο μοναδικός Μάνος Χατζηδάκις, αριστοκράτης τόσο ξεχωριστός, που δε θα μπορούσα ποτέ να συνδυάσω την προσωπικότητά του με χαρακτηριστικά του μάγκα, έστω και στον υπερθετικό βαθμό.

    «Μάγκας, μάγκας κένταγε καράβια στο δεξί το χέρι του
    και με τ’ άλλο χέρι κρύβει το χρυσό μαχαίρι του.
    Μάγκας, μάγκας χτύπαγε τις πόρτες μες στα ξημερώματα
    και φορούσε για κουστούμι της αυγής τα χρώματα.

    Μάγκας, μάγκας έμπαινε στους κήπους
    και λουλούδια έπαιρνε
    και ξημέρωμα στο στρώμα μοναχός του έγερνε.

    Μάγκας, μάγκας γύριζε τον κόσμο
    και ονειρευότανε
    μες στα σκοτεινά σου μάτια
    νύχτα να πνιγότανε.» Μιχάλης Μπουρμπούλης

    Ο Ζαμπέτας, λαϊκός και άμεσος, νομίζω θα χαιρόταν με το χαρακτηρισμό.
    Και έτσι φαντάστηκε τον τελευταίο μάγκα https://youtu.be/pPV7S70mQss Γ.Ζαμπέτας
    (Η εισαγωγή μ΄αρέσει πολύ. Μετά… δεν είμαι σίγουρη!).

    Και ένας που είχε τη μαγκιά να μένει εκτός, μέχρι που δεν άντεξε να ζει στον κόσμο που έβλεπε τόσο καθαρά.
    Π.Σιδηρόπουλος https://youtu.be/otxNjf8qgZ8 Άντε, και καλή τύχη μάγκες!

    Άντε, καληνύχτα μάγκες!

  143. Πέπε said

    @138

    Τον Πρωτόμαγκα ψάχναμε. Από το #101 ξεκίνησε αυτή η ιστορία.

    @141:

    Ο Παμεινώντας τι; Ρε μάγκα Παμεινώντα λέει κάπου.

    @137:

    Όχι μόνο στο τελευταίο, που λέει «οι μάγκες, τα αγυιόπαιδα», αλλά και σ’ όλα τα υπόλοιπα, είναι σαφές ότι ο Ππδ εννοεί τα αγυιόπαιδα, τα χαμίνια του δρόμου. Την έχω ξαναπετύχει αυτή τη σημασία. Για κάποιο λόγο γίνεται πάντοτε σαφής, χωρίς ανάγκη για πολύ-πολύ συμφραζόμενο. Ακόμη κι όταν ο Σαββόπουλος λέει «η γόπα που μάζεψε ένας μάγκας», σχεδόν 100 χρόνια μετά, που η γλώσσα ήταν αλλιώς, όλοι νομίζω καταλαβαίνουμε το αλητάκι.

  144. Μαρία said

    143
    Τον ξέμαγκα, που έψαχνες, δεν τον είδες;

  145. Πέπε said

    144

    Επειδή είπε ο Ιατρού ότι τον ψάχνω; Η μόνη απορία που είχα ποτέ με τον ξέμαγκα είναι ο τονισμός του (ή μάλλον, γιατί αρκετοί τονίζουν ξεμάγκας). Βλ. #106.

  146. Μαρία said

    145
    Ωχ! Ο κακόψυχος φταίει. Πες τι ψάχνεις τελικά, για να μην ανατρέχω τώρα στα σχόλια.

  147. Πέπε said

    Αν υπάρχει τραγούδι του Κη(ε)ρομύτη «Πρωτόμαγκας»

    Αλλά ήδη έχω σχηματίσει την εντύπωση ότι δεν το ηχογράφησε. Δεν έχει ηχογραφήσει και πολλά γενικά.

  148. Παναγιώτης Κ. said

    Για την μάγκικη γλώσσα αλλά και την μάγκικη προφορά προβλέπεται άρθρο;

    Μάγκικη προφορά και Νίκος Φέρμας πάνε μαζί!
    Ο Μυτιληνιός λοιπόν Φέρμας περνάει από το ένα άκρο στο άλλο. Από την χαρακτηριστική προφορά στο νησί του στην Πειραιώτικη.
    Μίμηση και ενσωμάτωση.

    Για να εμπλουτιστεί ο κατάλογος των σχετικών τραγουδιών, έχουμε και το επόμενο.
    Είναι κατ΄εμέ, χαρακτηριστικό δείγμα της λαϊκής φωνής του Μπιθικώτση.

    @141.Θεσπέσιο ταξίμι!

  149. Μαρία said

    147
    Αυτό τελικά εμφανίζεται σαν τραγούδι φάντασμα. Έπεσα όμως σε φωτό απ’ «το κύτταρο», όπου τον είχα ακούσει με Σκαρπέλη και την Άννα Χρυσάφη, και θυμήθηκα τα παλιά.

  150. ΓΤ said

    (Θλάσαρε ο λαγονοψοΐτης του Τσιτσιπά και πέφτουν βροχή τα δημοσιεύματα που είναι στο Μπιθροκόλιταν. Έλεος!)

  151. ΓΤ said

    Στις φυλακές του Δομοκού λέγεται ότι θα… διαχειμάσει το Διευθυντήριο. (Γειτονὀκελοι με Μαζιώτη…)

  152. Γιάννης Ιατρού said

    145: Ρε Πέπε, αφού στο 106 γράφεις για τον «Ξέμαγκα» για τον τονισμό και από κάτω:

    …Παρά ταύτα είναι πολλοί, μην πω σχεδόν οι μισοί, που το τραγούδι το ονομάζουν «ο ξεμάγκας».
    ….
    > > Υπάρχει ; τραγούδι στο όνομα του Κερομύτη, αλλά δεν το βρήκα στο youtube…

    Αλλά ούτε εγώ το βρίσκω….

    εγώ φταίω; ε; 😜

    146: Έλα ντε! 😂😂😂

  153. Γιάννης Ιατρού said

    152α: Βασικά ο ΜΙΚ_ΙΟΣ βέβαια το «Πρωτόμαγκα» ψάχνει στο 101, αλλά χωρίς # σχολίου μπερδεύεται κανείς… (12 points to Πέπε 😉😋). Σιγά μην διαβάζουμε τα σχόλια με την σειρά…

  154. Γιάννης Ιατρού said

    151: Άκουσαν πως τους αρέσει το κατίκι

  155. BLOG_OTI_NANAI said

    Μια τεκμηρίωση προέλευσης:

    ΥΠΟΜΝΗΜΑ:
    ===========

    ΠΝ = προσωπωνύμιο
    πομ = πομακικό
    Καρ. 203 = Καρ. : Ρ. Καραχότζα, Πομακικό – Ελληνικό λεξικό, έκδ. Δ’ Σώματος Στρ
    Θεοχ. 246 = Π. Δ. Θεοχαρίδη, Πομάκο ι, οι Μουσουλμάνοι της Ροδόπης (Ιστορία, καταγωγή, γλώσσα, θρησκεία, λαογραφικά), Ξάνθη 1995.
    Rod Recn. II, 203 = T. Stojcev, Rodopski recnik (Vtoro dopalnenie), Rodopski Sbornik 5 (1983), 287-353.
    BER 3, 640 = Balgarski Etimologicen Recnik (Balgarska Akademija na Naukite – Institut za Balgarski Ezik)
    Ivan. D. Mesta, 156 = J. N. Ivanov, Mestnite imena mezdu dolna Struma i dolna Mesta, Sofija 1982.

  156. BLOG_OTI_NANAI said

    155: Προσθήκη στο Υπόμνημα:

    Κίδ. = (η) Κίδαρις
    ΡΗ 730 = Redhouse Yeni Turkqe-ingilizce Sozluk, Istanbul 1991
    Ilcev: St. Ilcev, Recnik na licnite i familni imena u Balgarite, Sofija 1969

  157. Η (προσωρινή) επιστροφή στην Αθήνα

    Δυο πεθαμένα περιστέρια που φυσικά δεν ήταν η νύφη κι ο γαμπρός, ούτε εγώ είμαι Ιρλανδός, μήτε Ιουδαίος… τα βρήκα όμως στην ταράτσα μου από όπου εξορμούσαν απέναντι για να τα ταΐσει μια αμφιβόλου λογικής κυρία, την οποίαν όλοι στη γειτονιά έβριζαν αφού είχαν πήξει στην κουτσουλιά. Φαίνεται πως κάποιος πήρε δραστικά μέτρα -διάβαζε στρυχνίνη- γιατί δεν βλέπω πετούμενο τριγύρω ούτε τις γάτες του ακάλυπτου πλην μιας. Θεωρώ θαύμα που επέζησε η δικιά μου, φαίνεται πως τρ’ωει μόνο όσα κυνηγάει η ίδια όπως το αφεντικό της τα χταπόδια.
    Χθες κατά την επιστροφή μου περί το εσπέρας, μετά τις στροφές του Ωροπού κοίταζα ανατολικά από το παράθυρο τα βουναλάκια κι έβλεπα τον ορίζοντα να ροδίζει όπως όταν ανατέλει ο ήλιος. Κοίταξα προς την δύση κι ο ουρανός ήταν γαλάζιος. Παιχνίδια του εγκεφάλου σκέφτηκα και είπα να ρωτήσω τον Λάμπρο που μελετάει τον εγκέφαλο 40 χρόνια- δεν μπορεί και φούρναρης να ήτανε κάτι θα έχει μάθει. Στρίβοντας το αμάξι κοίταξα νότια και εκεί ροζ χρώμα είδα. Είπα να τηλεφωνήσω αμέσως στην ΥΕΟ (υπηρεσία ελέγχου ορίζοντα) ή τουλάχιστον στον Λάμπρο όταν πρόσεξα μετά από τόσα χρόνια πως το τζάμι στα ψηλά του είχε ελαφριά φωτοσκίαση για το ηλιακό φως…

  158. sarant said

    Kαλημέρα από εδώ! Χτες βράδυ έλειπα, να με συμπαθάτε.

    108 Όχι δάγκας;

    111 Αχρειολογία, όχι αισχρολογία -διαφέρει

    118 Εγώ λέω για το μεταγενέστερο Ετυμολογικό λεξικό του, όσα παραθέτει ο ΣΠ στο 123. Τα ίδια λέει και στη νεότατη (2019 ή 2020) 5η έκδοση του γενικού λεξικου του.

    119 Αυτόν παραθέτει ο Βακαλόπουλος

    126 Α μπράβο!

    129 Μπα; Μάγκιψάμεν;

    155 Ενδιαφέρον!

    157 Ο Ααρών Ο’Τζι!

  159. spiridione said

    123. Η βενετσιάνικη ναυτική λέξη banco, που δήλωνε τον πάγκο όπου κάθονταν οι κωπηλάτες στη γαλέρα (galia), έδωσε διάφορους παραλλαγμένους τύπους στις μεσογειακές γλώσσες, όπως banka, manka και manga.

    Σε Κεφαλλονιά και Ζάκυνθο υπάρχει λ. μάγκος = πάγκος, π.χ.
    https://myfiscardo.wordpress.com/2012/01/27/%CE%BA%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%B5%CF%82-%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CF%89%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82-%CE%BB%CE%AD%CE%BE%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%BC/

    Στις παροιμίες του Πολίτη:
    Τον ακάλεστο στο γάμο
    αποκάτου απ’ το μάγκο
    https://books.google.gr/books?id=d4vkBgAAQBAJ&pg=PA369&lpg=PA369&dq=%22%CE%BC%CE%AC%CE%B3%CE%BA%CE%BF%22+%CF%80%CE%AC%CE%B3%CE%BA%CE%BF%CF%82&source=bl&ots=EYNvk6e9Qu&sig=ACfU3U2mIm1MyK_oV0kNc6-Mfc0D9PVxpg&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwi_nND1wLjsAhXEqaQKHRFpCc04ChDoATAJegQIBRAC#v=onepage&q=%22%CE%BC%CE%AC%CE%B3%CE%BA%CE%BF%22%20%CF%80%CE%AC%CE%B3%CE%BA%CE%BF%CF%82&f=false

  160. Κιγκέρι said

    Μάγκας ή Δάγκας; Νομίζω είναι η πιο πρόσφατη έκφραση με τη λέξη μάγκας – από την τηλεοπτική σειρά Οι μεν και οι δεν

  161. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    159 Συσχέτιση του παλαιογερμανικού banch με το banco, το αγγλ. bench, παγκάκι και το bank, τράπεζα. Η αρχική σημασία ήταν καμπύλωμα, ανασήκωμα του εδάφους που λόγω σχήματος κατέληξε να σημαίνει το έπιπλο στο οποίο κάθονταν οι έμποροι, τραπεζίτες ή δικαστές. Από κει και η σημασία «όχθη».
    http://www.etimo.it/?cmd=id&id=1894&md=16e52f75be68eb29f660f7fc1e1bd161

  162. spiridione said

    Επίσης ξεχάσαμε τον μακαντάση, που προέρχεται από το τουρκ. mankadas = σύντροφος, που προέρχεται λένε από τη manka ιτ. banka.
    Ένα σχόλιο μου από μια πρόσφατη συζήτηση (αλλά δεν φαίνονται τώρα τα λινκ).

    Από ένα χειρόγραφο τουρκικού λεξικού ενός Ιταλού (Pietro Ferraguto, που τον είχαν πιάσει αιχμάλωτο οι Τούρκοι) του 17ου αιώνα:
    manga (mánga) ‘bancho da sedere’ (64r) •
    – Osm. banka/manka ‘banca di galera’ (Men. 902), tml. manga ‘(sailor’s) mess room (on a naval ship)’ (Redh.² 590).

    mangadaş (mang’adásc) ‘banchiere, cõpagno di bãco’ (64r) •
    – Osm. ‘fellow oarsman of the same bench’ (LF 89).

    Ο Μακαντάσης υπάρχει και στον Τσελεμπή, εδώ από τη Lingua Franca των Καχανέ Τίτζε:
    Hazine kâtibi ibrāhīm celebi ile mankadas oldum. “I became the ‘bench-mate’ of Ibrahim Chelebi, [former] secretary of the treasury.” (Evliya, ap. TTS 1.514).

    Και εδώ (από XIII. asırdan günümüze kadar kitaplardan toplanmış tamıklariyle tarama sözlüǧü: Türkiye Türkçesinin tarihi sözlüǧü hazırlıklarından, τ. 1):
    Mankadas : Manka arkadasi. § Hazine kâtïbi Ibrahim Çelebi ile mankadas oldum. (Ev. XVII.)

    https://sarantakos.wordpress.com/2020/03/01/martinos-8/

  163. sarant said

    162 Μπράβο, ο μακαντάσης!

  164. Triant said

    161 Πάγκος λέγεται και η απότομη ανύψωση του βυθού που συνήθως είναι και ψαρότοπος.

  165. Konstantinos said

    Μακαντασης είναι και επώνυμο.

    Το ρητό το ξέρω » μαγκιά κλανιά λουστρινι και κωλο φινιστρινι»

    Φημολογείται ότι εκτός από ξύλο και μαχαιριές, οι μεν μερεμετιζαν τους δε…

  166. Κ. Καραποτόσογλου said

    Ο Χρ, Τζιτζιλής,«Εισαγωγή στην ελληνική ετυμολογία», Ετυμολογία 1 (2017) 54,
    αναφέρει:« Από την αλβανική, και συγκεκριμένα από το αλβ. mangë ‘αλήτης, χαμίνι’, προέρχεται, σύμφωνα με μια άποψη, η ίδια η λέξη μάγκας· το πιο πιθανό όμως είναι ότι πρόκειται για ανεξάρτητο σχηματισμό από το μάγκα (η) ‘ομάδα άτακτων πολεμιστών, άτακτος πολεμιστής’, πρβ. και ισπαν. manga ‘ομάδα’, αραβ. manga ‘bande, troupe, escouade, brigade de travailleurs’, τουρκ. manka, manga ‘group of eight men, in the army’, που, σύμφωνα με τους Kahane, Kahane & Tietze (1958, 89), προέρχονται από το βεν. banco ‘πάγκος (για κωπηλάτες)’ με ενδιάμεση σημασία ‘ομάδα ναυτικών που συγκεντρώνονται για φαγητό’. Σύμφωνα όμως με τον Meyer-Lübke (1972, 432) τo ισπαν. manga ετυμολογείται από το λατ. manica ‘μανίκι’, από το οποίο προέρχεται και το αλβ. mëngë, mangë ‘1. μανίκι, 2. πλήθος, συνάθροιση, 3. στρατιωτική πτέρυγα’, πρβ. një mëngë ushtrie = një krah ushtrisë ‘πτέρυγα στρατεύματος’, κατά λέξη ‘βραχίονας στρατεύματος’ (Çabej 1976-2014, 5ος τ., 329), πρβ- και ιταλ. manica ‘1. μανίκι, 2. βραχίονας, 3· συμμορία’. Η αναγωγή της λέξης μάγκας και των άλλων λέξεων που συνδέονται με αυτή στο λατ. manica, μέσα από τη σημασία ‘πτέρυγα, βραχίονας στρατεύματος κτλ.’, ‘ομάδα στρατιωτών κτλ.’, φαίνεται π ι ο π ε ι σ τ ι κ ή· χρειάζονται παραπέρα διευκρινίσεις για τους τρόπους εισόδου της λέξης στις επιμέρους γλώσσες».

    Ο «Meyer-Lübke was a leading Romance linguist of his time (https://en.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_Meyer-Lübke).

    Κ. Καραποτόσογλου

  167. sarant said

    166 Ευχαριστούμε πολύ. Αρα δεν υπάρχει σύνδεση με τα μανικια των κυριών, όπως στο άρθρο του 1986;

  168. Αράουτ said

    1) Τα βλέπετε, κύριε Νίκο μου (167); Τολμήσατε στο σχόλιο 86 να αμφισβητήσετε τον Μέγα Σάθα (σχόλιο 85) για το ότι το ρωμέικο «μάγκας» προέρχεται απευθείας εκ της αλβανικής και ουχί εκ της τουρκικής. Και σάς ήρθε προ ολίγου η κατραπακιά (σχόλιο 166) από τον κορυφαίο εν ζωή ετυμολόγο του Ρωμέικου, κ. Καραποτόσογλου…

    Αναρτώ το σχετικό λήμμα από το κορυφαίο Ετυμολογικό Λεξικό της Αλβανικής ΌΛΩΝ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ, του Gustav Meyer (1850-1900, https://en.wikipedia.org/wiki/Gustav_Meyer) που έχει τίτλο «Etymologisches Wörterbuch der albanesischen Sprache», (Strassburg, 1891):

    2) Εκλεκτέ φίλε, κύριε Καραποτόσογλου, κορυφαίε εν ζωή Έλληνα ετυμολόγε,

    κατ’ αρχάς συγχαρητήρια που είχατε την τόλμη να διορθώσετε τον αγαπητό μας κύριο Σαραντάκο. Ωστόσο, επιτρέψατέ μοι να σάς ερωτήσω: Μήπως μπερδέψατε τους Meyer: Μιλάμε για τον μεγάλο Γερμανό Gustav Meyer (1850-1900) (δείτε εδώ https://en.wikipedia.org/wiki/Gustav_Meyer), που υπήρξε ο κορυφαίος Αλβανολόγος όλων των εποχών και όχι για τον Ελβετό γλωσσολόγο Wilhelm Meyer-Lübke (1861 – 1936), όπως σπεύσατε να μάς ενημερώσετε… Ο Gustav Meyer έγραψε το θρυλικό Αλβανικό Ετυμολογικό και όχι ο Wilhelm Meyer-Lübke

  169. ΣΠ said

    168
    Ξέρεις να διαβάζεις;

  170. Μαρία said

    169
    Ήξερε αλλά ξέχασε απ’ την ταραχή του.

  171. sarant said

    169 Πέσ’το γιατί απορώ καμιά φορά.

  172. Γιάννης Κουβάτσος said

    168: Α, ρε Βατμανάκο, στο ‘χα πει πολλές φορές ότι διαβάζεις τσαπατσούλικα…Ορίστε τώρα, έπεσες στο στόμα ανθρώπων που δε σ’ αγαπάνε όσο εγώ…☺

  173. ΣΠ said

    171
    Χρειάζεται η απόστροφος; Δεν είναι «πες το»;

  174. Γιάννης Κουβάτσος said

    173: Σωστά. Αλλιώς εννοεί πέσε το (πέσε το παραδάκι, ρε φίλε, πεσ’ το!)

  175. Γιάννης Ιατρού said

    172: 😂😍😍😂😂 εγώ τα είπα, και σε ανύποπτο χρόνο (19:03) https://sarantakos.wordpress.com/2020/10/16/sanctions/#comment-686472, αλλά όχι μόνο δεν διαβάζει (κι άααν ενίοτε, κι αυτό επιπόλαια), αλλά έχει μείνει και πίσω, χάνοντας συνεχώς επεισόδια! Και να πεις πως δεν έχει χρόνο… αφού τώρα έκλεισε κι η φυλλάδα του Μιχαλολιάκου 👍

    Εμείς από αγάπη του τα λέμε, αλλά προφανώς άμα γεράσει ο άνθρωπας κι άμα αδυναμήσει ούτε να σκέφτεται μπορεί …

  176. Μαρία said

    173
    Χα, χα. Το έγραψε πατρινά.

  177. ΣΠ said

    176
    Καλά λες. Εδώ στην Πάτρα τους ακούω να λένε «πέσε» αντί «πες».

  178. Μαρία said

    177
    Την πρώτη φορά που μου το ‘πε Πατρινιά, νόμισα οτι μου ζητούσε να πέσω.

  179. Γιάννης Ιατρού said

    176: Patra: douze points, twelve points 😂👍👏

    177: Εναλλακτικά, μπορεί να ήθελε να την πληρώσεις! 🙂 γιατί να εννοούσε «πέσε και παίρνε» δεν το κόβω 😂

  180. Epaminondas Papayannis said

    Κατ’ αρχάς, μην παρασυρθούμε από τα ομόηχα· αφενός στην ιαπωνική manga είναι το cartoon και στην αγγλική (manga είναι) το «τσοντικό» cartoon και αφετέρου στην ισπανική manga είναι το μανίκι (αν και έχει γραφεί ότι το επώνυμο Manga που απαντά στην Ουρουγουάη, πιθανολογώ και αλλού, είναι indigenous – εάν τυχόν αληθεύει, μακάρι να ξέραμε αν σημαίνει κάτι).
    Και βέβαια, ουδεμία σχέση με το μάγκο.

    Αγνοώ (αλλά δεν νομίζω) εάν σχετίζεται με τον Magyar (Ούγγρος).
    Επίσης, αγνοώ εάν (το λήμμα μάγκας) είναι ομόρριζο με το μαγκιόρος· ενώ δεν «κολλάει» με το μάγκιψ (αρτοποιός).

    Τέλος, ο δήθεν μάγκας (δηλ. αυτός που παριστάνει τον μάγκα χωρίς να είναι) λέγεται δάγκας και μαγκίτης. Όμως, το μαγκίτης χρησιμοποιείται, σπάνια, και ως συνώνυμο τού μάγκα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: