Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 4

Posted by sarant στο 27 Οκτωβρίου, 2020


Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η τέταρτη, η προηγούμενη βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.
Θα παρουσιάσω σήμερα το δεύτερο μισό του δεύτερου κεφαλαίου. Στο πρώτο μισό είχαμε αναφερθεί στον Ηρώδη.

Για να ξαναγυρίσουμε όμως στην Καπερναούμ, ο Ιωσήφ ο ξυλουργός, εγκαταλείποντας το όνειρο της συμμετοχής σε μιαν εξέγερση, όνειρο που δεν πρόφτασε να γίνει έστω ένα ωραίο λάθος, αφιερώθηκε στην οικογένειά του. Πέρασαν έτσι μερικά χρόνια. Τώρα ο πρωτότοκος, ο Ιησούς, ήταν δέκα χρονών και ο χαρακτήρας του απασχολούσε πολύ τον πατέρα του. Ηταν άταχτο και ζωηρό παιδί, αρχηγός σε όλες τις σκανταλιές και τις φασαρίες. Ο Ιωσήφ τον έστειλε στο σχολείο της Συναγωγής της πολης τους, να μάθει λίγα γράμματα, φιλοδοξώντας να τον πάρει αργότερα στη δουλειά του. Ο τόπος του, μαζί με όλη τη Γαλιλαία και την Περαία, είχε τώρα βασιλιά  τον τετράρχη Ηρώδη  Αντίπα, που όρισε καθέδρα του την πόλη  Σεπφώριδα, η οποία ήταν χτισμένη πάνω στους  λόφους στα δυτικά της  Καπερναούμ.

Ο Ιησούς μεγάλωσε μέσα στη φτώχεια. Οταν έγινε έφηβος, ασχολήθηκε για λίγο με την τέχνη του πατέρα του21 αλλά δεν του άρεσε αυτή η δουλειά. Πολύ συχνά απομακρυνόταν από τον κόσμο και ονειροπολούσε. Μιαν ημέρα, περπατώντας στις όχθες της λίμνης της Γαλιλαίας συνάντησε δύο αδελφούς, τον Σίμωνα και τον Ανδρέα, τους γιους του Ιωνά, την ώρα που πετούσαν τα δίχτυα τους στη λίμνη.  Ηταν ψαράδες22. Γνωρίστηκαν και γρήγορα έγιναν φίλοι. Αργότερα γνώρισε ακόμα δύο αδέλφια, ψαράδες κι αυτούς, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη23. Στο τέλος έγινε κι αυτός ψαράς.

Οι πέντε φίλοι, όλοι συνομήλικοι και με τις ίδιες ιδέες, ήταν πρόθυμοι ακροατές των φλογερών κηρυγμάτων των Ζηλωτών, που είχαν ορμητήριό τους την πατρίδα τους και συχνά ομάδες τους περνούσαν από τον τόπο τους. Σύντομα, χάρη στην ισχυρή προσωπικότητά του, ο Ιησούς απόχτησε επιβολή στους φίλους του, που τον παραδέχτηκαν σαν αρχηγό τους. Το ζωηρό και ατίθασο αγόρι είχε γίνει άνθρωπος ζεστός και ελκυστικός, με μεγάλη πειθώ και εκρηκτική ιδιοσυγκρασία. Πολύ συχνά αποτραβιώταν από τους φίλους του και έμενε μόνος με τις σκέψεις του. Τότε έβλεπε οράματα και άκουγε φωνές που τον καλούσαν να σώσει το Ισραήλ από τον ειδωλολατρικό ζυγό.

Γιαυτόν ακριβώς το λόγον ενστερνίστηκε τις ιδέες των Ζηλωτών και μαζί με τους φίλους του, με τα λίγα γράμματα που ήξεραν, ρίχτηκαν στο διάβασμα του βιβλίου του Δανιήλ, τους Ψαλμούς του Σολομώντα, την Αποκάλυψη του Βαρούχ24 και άλλα, που μιλούσαν για τον ερχομό του Χριστού και για τη βασιλεία των ουρανών και ήταν γραμμένα στα αραμαϊκά, τη γλώσσα που μιλούσαν και καταλάβαιναν. Δεν τους φαινόταν απομακρυσμένη αυτή η έλευση. Τριάντα χρόνια κράτησε η επανάσταση των Μακκαβαίων κατά των Σελευκιδών, αλλά το κράτος που ίδρύθηκε από αυτήν δεν ήταν το κράτος του Θεού. Γιαυτό υποτάχθηκε ξανά στους ειδωλολάτρες. Τούτη τη φορά όμως ο Χριστός του Θεού θα ερχόταν, να τιμωρήσει τους Ρωμαίους και τους Σαδδουκαίους, να μαζέψει τα παιδιά του Ισραήλ τα σκορπισμένα σε ξένες χώρες και να εγκαταστήσει για πάντα στη γη του Ισραήλ το βασίλειο των ουρανών25  και σ’ αυτό το βασίλειο θα ίσχυε μονάχα ο Νόμος του Θεού και δε θα είχαν θέση οι ειδωλολάτρες. Τα βιβλία το λέγανε καθαρά:

— Ο Χριστός, ο ελευθερωτής και σωτήρας θα ξεσκλαβώσει το Ισραήλ από τους ξένους26.

— Θα είναι ο Υιός του Ανθρώπου, που θα συντρίψει τους εχθρούς του Ισραήλ, θα εκτελέσει την εντολή του Θεου και θα ιδρύσει το βασίλειο του ακατάλυτο και άφθαρτο πάνω στη γη27

— Εσύ Κύριε που διάλεξες τον Δαυίδ και του ορκίστηκες πως η βασιλεία του δε θα έσβυνε στους αιώνες, άκουσε τα παρακάλια μας και κάνε να παρουσιαστεί ο γιος του Δαυίδ. Χάρισε του δύναμη για να συντρίψει τους άδικους δυνάστες και να καθαρίσει την Ιερουσαλήμ από τους ειδωλολάτρες που την καταπατούν28.

Αυτά ονειροπολούσαν και συζητούσαν ασταμάτητα ο Ιησούς και οι φίλοι του και δεν παρέλειπαν να πουν την καθιερωμένη ευχή29

— Εμφάνισε Κύριε αμέσως τον βλαστό του Δαυίδ, για τους δούλους σου

Για την ώρα οι ειδωλολάτρες, τα έθνη30, όπως τους έλεγαν οι ιερείς και οι Γραφές,  είχαν γεμίσει την Παλαιστίνη. Σχεδόν αποτελούσαν το μισό της πληθυσμό. Δεν ήταν μόνο οι Ελληνες, που από τον καιρό των Πτολεμαίων και των Σελευκιδών είχαν ιδρύσει πλήθος πόλεις στη χώρα31. Ηταν οι πολυάριθμοι Σύροι και Ναβαταίοι. Ηταν ακόμα οι ελληνίζοντες Εβραίοι, που κρατούσαν βέβαια τη θρησκεία τους αλλά κατά τα άλλα είχαν απαρνηθεί τα πατροπαράδοτα έθιμα, μιλούσαν μόνο ελληνικά, πήραν ονόματα ελληνικά, ντύθηκαν σαν τους Έλληνες, έμαθαν πάνω κάτω σαν τους Έλληνες να φέρονται και το χειρότερο σύχναζαν σε θέατρα και γυμναστήρια. Ολοι αυτοί ζούσανε στις πόλεις, είχαν μεγάλα προνόμια, δάνειζαν με υψηλό τόκο, κρατούσαν στα χέρια τους το εμπόριο αλλά είχαν και μεγάλα χτήματα στην ύπαιθρο, που τα καλλιεργούσαν με δούλους ή κολλήγους ή μισθωτούς εργάτες. Τελευταία, σε όλους αυτούς είχαν προστεθεί Ρωμαίοι και Ιταλοί έμποροι, στρατιωτικοί και υπάλληλοι, άπληστοι και φιλοχρήματοι, που είχαν κατακλύσει τη χώρα.

Ούτε όμως οι ντόπιοι κάτοικοι ομονοούσαν. Οι Ιουδαίοι καταφρονούσαν τους Γαλιλαίους σαν άξεστους χωριάτες και οι Γαλιλαίοι περιφρονούσαν τους Ιουδαίους σαν απόλεμους και παρηκμασμένους. Και οι δύο λαοί αποστρέφονταν τους Σαμαρείτες, μια φυλή ανάμεικτη και νόθα, που οι Ιουδαίοι τους ονόμαζαν κοροϊδευτικά Γουθαίους, δηλαδή Μήδους  και οι οποίοι δεν παραδέχονταν τα πρωτεία του Ναού της Σιών αλλά είχαν φτιάσει άλλον στο όρος Γαριζίν και λάτρευαν εκεί τον Θεό. Και μ’ όλο που ο μεγάλος βασιλιάς, ο Ιωάννης Υρκανός είχε καταστρέψει το Ναό τους, αυτοί εξακολουθούσαν να ιερουργούν στα ερείπιά του32. Όμως και οι Σαμαρείτες μισούσαν τους Ιουδαίους και μια φορά σαμαρείτες στρατιώτες του Ηρώδη πέταξαν μέσα στο Ναό κόκκαλα πεθαμένων, μιαίνοντας τον ιερό χώρο και ματαιώνοντας έτσι το γιορτασμό του Πάσχα εκείνη τη χρονιά33. Υπήρχαν ακόμα και οι όχλοι34, πάμπτωχοι, εξαθλιωμένοι άνθρωποι, που δε γνώριζαν το Νόμο κι ήταν γιαυτό επικατάρατοι35 και οι καθαροί Ισραηλίτες τους ονόμαζαν αμ-χααρέτζ και τους περιφρονούσαν όσο και τους Σαμαρείτες. Η Γαλιλαία, που για τη μεγάλη αναλογία εθνικών που την κατοικούσαν, ονομαζόταν Γαλιλαία των εθνών, ήταν γεμάτη με αυτούς τους όχλους.

Αλλά και μέσα στους καθαρούς  Ισραηλίτες υπήρχαν μεγάλες διαφορές. Οι Σαδδουκαίοι οι Φαρισαίοι, οι Εσσαίοι και οι Ζηλωτές, αποτελούσαν τις τέσσερις κυριώτερες παρατάξεις ή αιρέσεις36, που αντιπαθούσε η μία την άλλη. Οι πιο παλιά αίρεση ήταν οι Σαδδουκαίοι37,  πλούσιοι άνθρωποι, από παλιές οικογένειες που μερικές κρατούσαν από τα αρχαία βασιλικά γένη του Ισραήλ, μεγάλοι κτηματίες και έμποροι, που κατοικούσαν στα Ιεροσόλυμα και είχαν στον έλεγχό τους τον πλούτο του Ναού. Δεν ήταν πολλοί, λίγες μόνον εκατοντάδες, αλλά είχαν μεγάλη δύναμη και στο Συνέδριο είχαν πάντοτε την πλειοψηφία. Ηταν το κόμμα που παλαιότερα πάντα στήριζε τους Ασμοναίους βασιλείς, κατόπιν τον Ηρώδη και τώρα τους διαδόχους του και τους  Ρωμαίους. Μολονότι ήταν το κόμμα του ιερατείου, ήταν άνθρωποι του κόσμου, οι περισσότεροι ελληνίζοντες, φρόντιζαν πώς θα διατηρήσουν τα προνόμια που απολάμβαναν και που τα θεωρούσαν ανταμοιβή των υπηρεσιών που είχε προσφέρει η παράταξη τους στο έθνος και συμβούλευαν τον κόσμο να έχει υπομονή και να μην αντιστέκεται στους Ρωμαίους38. Βέβαια ο Ιησούς και οι φίλοι του δεν είχαν δει ποτέ τους κανένα Σαδδουκαίο. Τι ζητούσαν άλλωστε οι πλούσιοι άνθρωποι του Ναού στη μικρή κώμη της Γαλιλαίας;

        Αντίθετα στην Καπερναούμ ζούσαν μερικοί έμποροι και τεχνίτες, που ήταν  Φαρισαίοι39, και οι οποίοι σύχναζαν οπωσδήποτε κάθε Σάββατο, αλλά συχνά και τις Δευτέρες ή τις Πέμπτες, στη Συναγωγή. Σε αντίθεση με τα Ιεροσόλυμα, όπου λειτουργούσαν εκατοντάδες Συναγωγές, ή την Καισάρεια, την Ιεριχώ και τη Σεπφώριδα, όπου υπήρχαν δεκάδες, στη μικρή Καπερναούμ λειτουργούσε μόνο μία Συναγωγή, που ήταν φυσικά το πνευματικό και θρησκευτικό κέντρο της μικρής πολίχνης. Εκεί οι πιστοί άκουγαν τους νομοδιδάσκαλους να διαβάζουν και να ερμηνεύουν τις Γραφές και προσεύχονταν ομαδικά. Βέβαια όποιοι θέλαν να θυσιάσουν και γενικά να λατρέψουν, κατά πώς ο Νόμος ορίζει, το Θεό, έπρεπε να πάνε στα Ιεροσόλυμα, στο Ναό,  πράγμα που οι εύποροι το έκαναν τουλάχιστον κάθε Πάσχα. Οι πιο πολλοί από τους Φαρισαίους, που σύχναζαν στη Συναγωγή της Καπερναούμ, ήταν άνθρωποι όλο επίδειξη και υποκρισία. Ο Ιωσήφ τους έλεγε κοροϊδευτικά «Φαρισαίους του ώμου»40, γιατί διαλαλούσαν την αρετή και τις καλές πράξεις, που υποτίθεται ότι έκαναν, όπως ο πραματευτής διαλαλεί το εμπόρευμα που έχει στον ώμο του. Ηταν όμως και ένας ξεχωριστός  Φαρισαίος, ο Σίμων ο γιος του Ελεάζαρου, ένας νομοδιδάσκαλος, που όσες φορές μιλούσε στη Συναγωγή έλεγε πράγματα πολύ ωραία. Δίδασκε πως όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι στα μάτια του Θεού και πως όλοι θα σωθούν φτάνει να πιστέψουν στον ένα και μοναδικό Θεό του Ισραήλ. Ελεγε πως ο Θεός είναι πάνσοφος, παντογνώστης, παντοδύναμος, πανταχού παρών  και πολυεύσπλαχνος.

          — Οι Γραφές δεν τα λένε όλα. Ο Θεός δεν έδωσε μόνο γραπτές αλλά και προφορικές εντολές στον Μωυσή.

Αυτός ο Σίμων ανήκει στους θεοφοβούμενους, στους αληθινούς  Φαρισαίους, έλεγε στο γιο του ο Ιωσήφ όταν γύριζαν από τη Συναγωγή στο σπίτι τους.

Μια φορά πέρασε από την πόλη τους ένας Εσσαίος. Ηταν γέρος με μακρυά γένια ντυμένος στα κάτασπρα. Ο Ιησούς θέλησε να μάθει τι ήταν αυτοί οι Εσσαίοι41, αλλά ούτε ο πατέρας του ούτε κανείς άλλος στη μικρή τους κώμη ήξερε να του πει πολλά. Ζούσαν, λέει, αποτραβηγμένοι από τον κόσμο σε κάτι κοινόβια στην έρημο κοντά στη Νεκρά θάλασσα.

— Από ότι έχω ακούσει είναι άνθρωποι ελεύθεροι, που ζουν όλοι ίσοι μεταξύ τους, δεν μεταχειρίζονται το χρήμα και περιφρονούν τα πλούτη.

Αυτά μόνο έμαθε από τον πατέρα του για τους Εσσαίους ο Ιησούς.

Αντίθετα για τους Ζηλωτές42 ήξερε πολλά. Γιατί οι Ζηλωτές είχαν την πατρίδα του, τη Γαλιλαία, ορμητήριό τους και από εκεί εξορμώντας διατρέχαν ολόκληρη την Παλαιστίνη, κηρύσσοντας την ανυπακοή και την αντίσταση στους Ρωμαίους και τον Ηρώδη43 και τους γιους του.  Ηταν  άνθρωποι που αγαπούσαν την ελευθερία, δεν αναγνώριζαν θνητούς δεσπότες αλλά μόνο τον αθάνατο Θεό και με κανένα τρόπο δεν έστεργαν να συμβιβαστούν με την κυριαρχία των Ρωμαίων44.  Γιαυτό ήταν αδιάλλακτοι εχθροί των Σαδδουκαίων, αλλά αποστρέφονταν και τους Φαρισαίους για την υποκριτική τους διπλωματικότητα και δεν συμφωνούσαν με την αποτραβηγμένη από τα εγκόσμια ζωή των Εσσαίων. Πολλοί  Φαρισαίοι και  Εσσαίοι  έγιναν κατά καιρούς Ζηλωτές. 

Οι Ζηλωτές κήρυτταν την έλευση του Χριστού, του χρισμένου δηλαδή από το Θεό βασιλιά, ο οποίος θα ελευθέρωνε τα τέκνα του Ισραήλ από τον ειδωλολατρικό ζυγό και θα εγκαθιστούσε τη βασιλεία των Ουρανών στη γη τους45. Για να πραγματοποιηθεί ο σκοπός αυτός οι Ζηλωτές δε δίσταζαν να δώσουν και τη ζωή τους ακόμα, γιατί πίστευαν πως όσοι πέσουν στον αγώνα για τη βασιλεία των Ουρανών και την απελευθέρωση του Ισραήλ, θα αναστηθούν, όπως γράφουν τα αρχαία βιβλία46. Κι ακόμα δεν τους φόβιζαν ούτε τα βασανιστήρια, ούτε ο κατατρεγμός των συγγενών τους47.Την εποχή που εξιστορώ ο πιο γνωστός αρχηγός των Ζηλωτών ήταν ο Ιούδας από τα Γάμαλα48, μια πόλη σκαρφαλωμένη στα βουνά, πέρα από τη λίμνη, πίσω από την Καπερναούμ.

Ενώ αυτά συνέβαιναν στη Γαλιλαία, στην ορεινή Ιουδαία η οικογένεια του ιερέα Ιωσήφ ζούσε φρόνιμα και ταχτικά όλα αυτά τα ταραγμένα χρόνια. Ο Ιωσήφ όταν είχε εφημερία κατέβαινε στα Ιεροσόλυμα και υπηρετούσε  στο Ναό, αλλά καθώς ήταν άνθρωπος ευσεβής δεν παρέλειπε να εκτελεί κάθε χρόνο, το  Πάσχα, το καθιερωμένο οικογενειακό προσκύνημα στο Ναό. Μια φορά, όταν ο Ιησούς ήταν δώδεκα χρονών, τον πήραν όπως πάντα μαζί τους στα Ιεροσόλυμα. Οταν όμως γύριζαν πίσω, μαζί με πλήθος άλλων προσκυνητών διαπίστωσαν τρομαγμένοι πως ο μικρός έλειπε. Προς στιγμήν πίστεψαν πως ακολούθησε άλλην οικογενεια αλλά σαν έφτασαν στον τόπο τους και τον αναζήτησαν σε σπίτια συγγενών και φίλων, δεν τον βρήκαν. Γεμάτοι αγωνία γύρισαν αμέσως στα  Ιεροσόλυμα και τον ανακάλυψαν στο Ναό να  συνομιλεί με άνεση και θάρρος με τους ιερείς και τους δασκαλους, που τους είχε εντυπωσιάσει η ωριμότητα της σκέψης του49.

Το επεισόδιο αυτό κατατάραξε τους γονείς του μικρού αλλά, όπως ήταν ήταν φυσικό, γρήγορα ξεχάστηκε, καθώς άλλα πολύ σοβαρότερα γεγονότα συγκλόνισαν τη χώρα. Το  πιο σημαντικό  ήταν  η καθαίρεση του βασιλιά Αρχέλαου. Παρά τις συστάσεις του Αυγούστου, που συμβούλευε μετριοπάθεια, ο Αρχέλαος κυβέρνησε αυταρχικά και προκλητικά. Απομάκρυνε παράνομα τον Αρχιερέα και παντρεύτηκε τη Γλαφύρα, που ήταν χήρα του ετεροθαλή αδελφού του Αλέξανδρου, (του γου της Ασμοναίας Μαριάμμης), παραβαίνοντας έτσι τους κανόνες της Πεντατεύχου, τους σχετικούς με το γάμο50. Οι Φαρισαίοι εξοργίστηκαν πολύ και διαμαρτυρήθηκαν στη Ρώμη.  Ο Σεβαστός Καίσαρας μη αντέχοντας άλλο τις  ανομίες του, τον καθαίρεσε από εθνάρχη, ύστερα από  δέκα χρόνια διακυβέρνησης51 και τον εξόρισε, μαζί με τη γυναίκα του, στη Γαλατία, στην πόλη Βιέννη, στους πρόποδες των Αλπεων, όπου και πέθανε. Ταυτόχρονα  υποβίβασε την Ιουδαία σε απλή επαρχία, υπαγόμενη στον ανθύπατο της Συρίας. Στην Ιουδαία έστειλε τον έπαρχο Κούσπιο Κωπώνιο, να την κυβερνά ως επίτροπος του52. Εκείνος όρισε καθέδρα του την παραλιακή πόλη  Καισάρεια και στα Ιεροσόλυμα ανέβαινε μόνο για να διεκπεραιώσει διάφορες υποθέσεις.

Σημειώσεις

21.Μαρκ. ς’ 3

22.Ματθ.δ’ 18, Μαρκ. α’ 16

23.Ματθ. δ’ 21, Μαρκ. α’ 19, Λουκ. ε’ 10

           24.Τα βιβλία αυτά ήταν εξ αρχής γραμένα στην αραμαϊκή γλώσσα, τη γλώσσα που μιλούσε ο απλός λαός εκείνη την εποχή, ο οποίος είχε ξεχάσει τα εβραϊκά της Βίβλου. Η αραμαϊκή γλώσσα ανήκει στις βορειοσημιτικές  γλώσσες και ήταν πολύ συγγενής  με τη φοινικική, τη συριακή και την εβραϊκή. Από τον καιρό της περσικής κυριαρχίας, οι Αραμαίοι έμποροι είχαν διαδόσει τη γλώσσα  τους στα πέρατα της αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών και σε τέτοιο βαθμό, που τελικά έγινε η  επίσημη γλώσσα της περσικής  γραφειοκρατίας και η lingua franca για όλη  την Εγγύς Ανατολή. Από την εκστρατεία του Αλέξανδρου και μετά, η ελληνική υποσκέλισε την αραμαϊκή.– Αγουρ.Ιστ. σ. 335-336

25.Ο όρος βασιλεία των ουρανών ή βασίλειο του Θεού  (εβραϊκά Μαλχούθ Σαμαγίν) , δεν ανήκει στην ορθόδοξη ισραηλιτική δογματική. Δεν αναφέρεται στα κανονικά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης αλλά μόνο στα αποκαλυπτικά (δευτεροκανονικά ή απόκρυφα, σε ορισμένα από τα οποία η βασιλεία του Χριστού (Μεσσία), που θα είναι μεγάλης αλλά πάντως πεπερασμένης διάρκειας, θα προηγηθεί της βασιλείας του Θεού, που θα είναι αιώνια).

26.Δαν. (μεταφρ. Θεοδοτίωνος) Θ΄26

27.Βαρούχ Ε΄9

28.Ψαλμοί Σολομώντος ΙΖ’

29.Συμπεριλήφθηκε αργότερα ως 15η στις «Δεκαεπτά Ευχές» που κάθε Εβραίος έπρεπε να λέει τρεις φορές την ημέρα.

           30.Με τον όρο έθνη (εβραϊκά γκοϊμ) οι Εβραίοι εννοούσαν αρχικά τους ξένους, τους μη λατρεύοντες τον ένα και μοναδικό θεό, αργότερα δε τους πολυθεϊστές γενικά, σε διάκριση από τον Περιούσιο Λαό (εβρ. Χαάμ Ανιφχάρ) τον εκλεκτό του Θεού. Στην Καινή Διαθήκη και στα πρώτα πατερικά κείμενα εθνη, εθνικοί   αλλά και  Ελληνες σημαιναν το ίδιο πράγμα, ειδωλολάτρες.

31. Ο εξελληνισμός της Παλαιστίνης άρχισε με τον Αλέξανδρο, ο οποίος ίδρυσε τη Σκυθούπολη και εγκατέστησε Ελληνες στη Σαμάρεια ο γηγενής πληθυσμός της οποίας αποσύρθηκε στη γειτονική Συχέμ, η οποία γιαυτό το λόγο ονομάστηκε Νεάπολις (η σημερινή Ναμπλούς). Πήρε μεγάλες διαστάσεις επί Πτολεμαίων, οι οποίοι   ίδρυσαν πολυάριθμες πόλεις με πληθυσμό ελληνικό στην πλειοψηφία του, τόσο στα παράλια,όσο και στο εσωτερικό (Πτολεμαϊς, Πανιάς, Ανθηδών, Απολλωνία, Φιλωτέρια, Πέλλα, Φιλαδέλφεια κ. ά.), και ακόμη μεγαλύτερες επί Σελευκιδών, επί των οποίων ο εξελληνισμός εξαπλώθηκε σε πιο απόμακρες περιοχές, όπως η Ιδουμαία και  η χώρα των Ναβαταίων.

Για την ελληνιστική Παλαιστίνη και το βαθμό του εξελληνισμού του πληθυσμού της, γράφουν πολλά ο Σάββας Αγουρίδης [Ιστορία των χρόνων της Καινής Διαθήκης σ.255-257 και 293-295] ο Μεθόδιος Φούγιας [Η ελληνιστική Ιουδαϊκή Παράδοση σ. 55-81 ] και ο Γουίλ Ντυράν [Παγκόσμια Ιστορία του Πολιτισμού τομ. Γ’ σ.592-594].

32.Οι Σαμαρείτες δε διέφεραν στη γλώσσα και στη θρησκεία από τους Εβραίους. Βέβαια από την Παλ. Διαθήκη δέχονταν μόνο το Νόμο (Τορά) και δεν παραδέχονταν τη μοναδικότητα του Ναού των Ιεροσολύμων ως τόπου λατρείας του Θεού, αλλά οι διαφορές αυτές είναι μικρές για να ερμηνεύσουν την αμοιβαία αποστροφή των δύο λαών. Ο Ηρώδης προσπάθησε να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των δύο λαών ενώ πολλοί Ρωμαίοι επίτροποι αντίθετα το διεύρυναν ακολουθώντας την πολιτική του divide et impere.

33.Ιωσ. Ι.Α. 18  30

           34. Σε πάρα πολλά σημεία των Ευαγγελίων αναφέρονται οι όχλοι, που δεν είναι οι συνήθεις φτωχοί ή ο απλός λαός. Οχλους ονομάζουν τα Ευαγγέλια το στρώμα εκείνο του πληθυσμού της Παλαιστίνης, (που στα εβραϊκά αναφέρεται ως αμ-χααρέτζ = άνθρωποι της γης) το οποίο λόγω αμορφωσιάς αγνοούσε το Νόμο και γιαυτό βρισκόταν στο περιθώριο της κοινωνίας. Πολύ ενδιαφέρουσα είναι μια παλιά μονογραφία του καθ. Π. Μπρατσιώτη Ο ιουδαϊκός όχλος εν τοις Ευαγγελίοις Αθήναι 1923.

35.Ιωαν. ζ’ 49-50

36.Ο όρος αίρεση, όπως χρησιμοποιείται από τον Ιώσηπο, δεν έχει την επικίνδυνη  σημασία, που του έδωσε αργότερα η Εκκλησία. Σημαίνει πολιτικο-θρησκευτική παράταξη ή κόμμα

 37.Σαδδουκαίοι (από το εβραϊκό -τσαντουκείμ- που σημαίνει οπαδούς του Σαδώκ, αρχιερέα στα χρόνια του Σολομώντα[Γ’ Βασιλ.Β΄ 35]) αποτελούσαν την παράταξη των πλούσιων αριστοκρατικών και ιερατικών γενών, που ισχυρίζονταν ότι κατάγονταν από τους παλιούς βασιλικούς οίκουςτου Ισραήλ, καθώς και των πλούσιων εμπόρων και μεγάλων γαιοκτημόνων. Μολονότι τμήμα τους προερχόταν από πρώην Ασσιδαίους, είχαν συμπεριλάβει και πολλούς νεωτεριστές και ελληνίζοντες στις τάξεις τους [Αγουρ. σ.334-5].

    Πληροφορίες για τους Σαδδουκαίους μας δίνει ο Ιώσηπος  [ Ι.Α.1 3-4, 13 1,4 5,9 18 16-17 20 5,8 και Ι.Π. 2  164-166] η Καινή Διαθήκη  [Ματθ. γ’ 7, ις’ 6, κβ’23, Μαρκ. ιβ’18, Λουκ. κ’27, Πραξ. δ’1, ε’17, κγ’ 8] και το Ταλμούδ.  Σε πολλά ταλμουδικά κείμενα οι Σαδδουκαίοι ονομάζονται Βοηθουσιανοί από τον αρχιερέα Βοήθιο, πολλοί όμως ερευνητές πιστεύουν ότι οι Βοηθουσιανοί ήταν μερίδα μόνο των Σαδδουκαίων.

38.Αγουρ.Ιστ. σ. 335-336

39.Φαρισαίοι (από το εβραϊκό -περουσείμ- δηλαδή χωριστικοί) ήταν η παράταξη των διανοουμένων, των τεχνιτών και των εμπόρων. Δεν ερμήνευαν το Νόμο κατά το γράμμα, αλλά κατά το πνεύμα του. Ηταν πάνω από εξ χιλιάδες και ήταν απλωμένοι σε όλη τη χώρα και στις κοινότητες της Διασποράς. Πίστευαν πως ο θεός δεν έδωσε στο Μωϋσή μόνο γραπτές αλλά και προφορικές εντολές και θέλαν να εκδημοκρατήσουν την ιουδαϊκή θρησκεία και να την απαλλάξουν από τα στενάχωρα δεσμά της σχολαστικής ερμηνείας της Γραφής.

    Πληροφορίες για τους Φαρισαίους μας δίνουν, ο Ιώσηπος [Ι.Α. 13 5,9 10,6 18 12-15 και Ι.Π. 2  162-163 Βίος 1 2-3], η Καινή Διαθήκη και το Ταλμούδ. Μολονότι στα Ευαγγέλια πολλές αναφορές  [Ματθ.κγ’ 2, Λουκ. η’10 κ.ά.] είναι εχθρικές και μειωτικές, δεν αποκρύπτεται εντούτοις η στενή φιλία του Ιησού του Ναζωραίου με δύο επιφανείς Φαρισαίους, τον Νικόδημο και τον Ιωσήφ της Αριμαθείας, το γεγονός ότι γευμάτιζε σε σπίτια πλουσίων Φαρισαίων [Λουκ. ζ’ 36-38] και ότι Φαρισαίοι τον ειδοποίησαν για την πρόθεση του Αντίπα να τον σκοτώσει. Στις Πράξεις εξ αλλου οι λοιδωρίες και ειρωνίες των Ευαγγελίων  έχουν ξεχαστεί. Ο Παύλος περηφανεύεται ότι είναι Φαρισαίος και μαθητής του νομοδιδασκάλου Γαμαλιήλ, ο δε Ιάκωβος ο Δίκαιος προσηλύτιζε Φαρισαίους.

40.Αγουρ.Ιστ. σ. 333.

41.Εσσαίοι ή Εσσηνοί (πιθανώς από το εβραϊκό -ασιγείμ- θεραπευτές, άν και άλλοι ετυμολογούν το όνομα από το -ασάγια- που σημαίνει.ευσεβείς), ήταν αναχωρητική κοινοβιακή αδελφότητα,που εμφανίστηκε πολύ αργότερα, προς το τέλος της διακυβέρνησης του Υρκανού, ή λίγο πιο παλιά [Αγουρ. σ.338] και είχαν έρθει σε αντίθεση με τους Μακκαβαίους ηγέτες, οι οποίοι τους καταδίωξαν. Ηταν οργανωμένοι σε κοινότητες διάσπαρτες στην ανατολική Ιουδαία και κυρίως στις ερημικές περιοχές γύρω από τη Νεκρά Θάλασσα. Αργότερα φαίνεται πως κοινότητες των Εσσαίων δημιουργήθηκαν και σ’άλλες περιοχές της χώρας, αλλά και εξω από αυτήν, όπως στην Αίγυπτο, όπου συναντούμε τις κοινότητες των Θεραπευτών, που παρουσιάζουν μεγάλες ομοιοτητες με τους Εσσαίους [Φίλων Περί του θεωρητικού βίου και Αγουρ. σ.436-446].

Πολλές πληροφορίες για τους Εσσαίους μας δίνουν Ιουδαίοι και  Εθνικοί συγγραφείς, όπως ο Ιώσηπος [ Ι.Α.13 11, 15 10,4 18 1, 5 Ι.Π. 2 8, 8 2], ο Φίλων [Περί του πάντα σπουδαίον ελεύθερον είναι 2 457-9] και ο Πλίνιος [Historia Naturalis 5,17], ενώ τα βιβλία της Καινής Διαθήκης τους αγνοούν.

42.Ζηλωτές (Αραμαϊκά  κανανείμ. Το ελληνικό όνομά τους προέρχεται από τη λέξη ζήλος, (για τη σημασία του οποίου βλ. Οικονόμου: Σημειώσεις σ.10).  Οι Ζηλωτές ήταν η νεώτερη από τις τέσσερες αιρέσεις. Ισως να πρωτοεμφανίστηκαν τον καιρό που το βασίλειο των Ασμοναίων έπεσε στην κρίση και την παρακμή, προερχόμενοι κυρίως από τους Φαρισαίους, αλλά απέκτησαν μεγάλη ισχύ και οπαδούς μετά το θάνατο του Ηρώδη.

43.Ιωσ. Ι.Α. 18 2

44.Ιωσ. Ι.Α. 17 1,6

45.Ιωσ. Ι.Α. 17 5-7, 23-24

46.Δαν. ΙΒ’ 2

47.Ιωσ. Ι.Α. 18 2

48.Ιωσ. Ι.Α. 18 και Πραξ.ε’ 37

49.Λουκ. β’ 41-47

50.Ροπς σ. 80

51.Από το 4 πριν,  ως το 6 της χρονολογίας μας

52.Κατά τον Sanders [σ. 55-56] ο πραγματικός τίτλος των κυβερνητών της Ιουδαίας από το 4 ως το 41 της χρονολογίας μας  ήταν έπαρχος (λατινικά praefectus) και από το 44 ως το 66 επίτροπος (λατινικά procurator). Ο Ιώσηπος όμως, που  δεν έδινε μεγάλη προσοχή στην ακριβή μεταφραση των λατινικών όρων στα ελληνικά, τους αποκαλεί όλους επιτρόπους. Εξ άλλου στα βιβλία της Καινής Διαθήκης ονομάζονται ηγεμόνες.

80 Σχόλια προς “Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 4”

  1. Συναρπαστικό πάντα. Με καλημέρες.

  2. ΓΤ said

    #0

    @σημ. 41

    Εσσήνοι —-> Εσσηνοί

  3. leonicos said

    εβραϊκά Μαλχούθ Σαμαγίν

    Σαμάγιμ το Σ παχύ Shamayim

  4. phrasaortes said

    Η ετυμολογία του ονόματος της Σκυθόπολης είναι αρκετά ενδιαφέρον θέμα. Μερικοί προτείνουν ότι πήρε το όνομα της από Σκύθες μισθοφόρους των Πτολεμαίων, αλλά οι Πτολεμαίοι δεν στρατολογούσαν Σκύθες. Κατά την γνώμη μου, μάλλον προέρχεται από το εβραϊκό όνομα της πόλης, του οποίου η εξελληνισμένη εκδοχή »εξορθολογίστηκε», για να βγάζει νόημα στον Έλληνα ομιλητή. Ανάλογο φαινόμενο με τα πάθη του λυχναριού και το σφυρί της Αννούλας.

  5. leonicos said

    Φαρισαίοι:είναι ο Εβραϊσμός που τελικώς επεβίωσε, και ανέπτυξε το Ταλμούδ.
    Η αποψη για ‘προφορικό νόμο’ εκτός απ΄τον γραπτό είναι εφεύρημα των εβραίων της Βαβυλώνας, του Βαβυλωνιακου Ταλμούδ.
    Στο Ταλμούδ της Τιβεριάδας δεν υπάρχει τέτοια έννοια

    Τη διάσωση του Τανάχ (Παλαιά Διαθ΄κη), την οφείλουμε στους Καραϊτες που εμφανίστηκαν κυρίως τον 9ο αι και μετά, οι ποίοι απέρριψαν κάθε ερμηνεία (Ταλμούδ) κι επέμειναν μόνο στο γραπτό εξ αρχής κείμενο.

    Αν ήμουν ακόμα εβραίος θα ήμουν καραϊτης για τον ίδιο λόγο που είαι ΜτΙ

  6. leonicos said

    Θεραπευτών

    Οι θεραπευτές της Αιγύπτου είναι εβραίοι Γνωστικοί, μυστικιστές. Δεν είναι γνωστό και δεν μπορεί να ελεγχθεί σήμερα τι σχέση ειχαν με τους Εσσαίους, μολον΄τι τα βασιικά κείμενα των Εσσαίων υπάρχουν. Τα έχω κι εγώ στη Βιβλιοθήκη μου. Αλλά δεν υπάρχουν των Θεραπευτών. Το μόνο που ξέρουμε ότι ήταν γνωστικοί, και από αυτόυς προήλθε αργότερα ο Αβραάμ Αμπουλάφια, ο οραματιστής.

    Οι θεραπευτές της Αιγύπτου περιγράφανε τον Θεό ότι έχει κορμί με μήκος 20.000 πρασάγγες. Αυτή η μπούρδα δεν είναι εσσενικό δόγμα με τίποτε.

  7. Alexis said

    Δύσκολο να το παρακολουθήσει κανείς. Ονόματα, χρονολογίες, τοποθεσίες αραδιάζονται με τέτοια συχνότητα που θέλει πολύ προσεκτική ανάγνωση για να μη χάσει κάποιος τον ειρμό των γεγονότων.
    Έχει ωστόσο ενδιαφέρον. Είναι σαφές προς τα πού πάει την ιστορία ο Δ.Σ. Καθένα από τα τρία πρωταγωνιστικά πρόσωπα εμφανίζεται να πρωταγωνιστεί σε κάποια από τα επεισόδια της ζωής του Χριστού, όπως αυτά εξιστορούνται στα ευαγγέλια. Όλο αυτό δεν γίνεται τυχαία αλλά βάσει των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του καθενός. Ο Ιησούς ο γιός του ξυλουργού, που έκανε παρέα με τους ψαράδες, αποκλείεται να ήταν ο ίδιος με τον Ιησού που μιλούσε δωδεκαετής με τους ιερείς του ναού. Δεν ταιριάζει στον χαρακτήρα του, στο «προφίλ» του αν θέλετε.
    Αυτή είναι η βασική ιδέα του βιβλίου του Δ.Σ. Τρία διαφορετικά πρόσωπα που το καθένα ακολούθησε τον δικό του δρόμο, με βάση την οικογενειακή του προέλευση, τη μόρφωσή του και τον χαρακτήρα του.

  8. leonicos said

    Οι Ζηλωτές ήταν οι μπολσεβίκοι της εποχή τους, όπως ο Μαζντάκ ήταν ο Λένιν των αχαιμενιδών και ο Θερσίτης ο Λένιν του Ομήρου

    Όλες οι εποχές είχαν ανθρώπους που δεν αντέχανε και δεν υποτάσσονταν

    Ελπίζω να βρει και η δική μας κάποια εξιλέωση από τον βούρκο στον οποίο κυλιόμαστε

    Γι’ αυτό λέει στον Ησαϊα ‘δεν είναι του περιπατούντος ανθρώπου να κατευθύνει το βήμα του’

  9. leonicos said

    Οι Ζηλωτές βέβαια ήταν η αιτία που καταστράφηκε η Ιερουσαλή από τον Τίτο το 70 ΚΧ

    Καλός ο ζήλος αλλά να ξέρεις και πού πας

  10. leonicos said

    Και μετά κάποιοι θα πουν ότι πέταξα δυο τρία σχόλια κι έφυγα.

  11. ΓΤ said

    8@

    Μόνο που αυτό το λέει στον Ιερεμία.

  12. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και για τη διόρθωση

    4 Μάλλον αυτό που λες συμβαίνει

    7 Το συνειδητοποιώ ότι δεν προσφέρεται για αποσπασματική ανάγνωση στην οθόνη, θέλει βιβλίο για να ανατρέχεις και να βλέπεις ποιος είναι ο καθένας.

  13. Alexis said

    Όλο το σκεπτικό δεν είναι παράλογο, και στηρίζεται στην παρατήρηση ότι όλα όσα καταγράφονται στα ευαγγέλια ως πεπραγμένα του Ιησού αποκλείεται να έγιναν από το ίδιο πρόσωπο γιατί δεν ταιριάζει να έγιναν από το ίδιο πρόσωπο. Δεν μπορεί ένα άτομο να συγκεντρώνει στο πρόσωπό του όλα εκείνα τα εντελώς διαφορετικά και αλληλοσυγκρουόμενα χαρακτηριστικά για να κάνει αυτά που λένε τα ευαγγέλια.
    Το ερώτημα που προκύπτει, και που δεν είναι εύκολο να απαντηθεί, είναι ποιοι και για ποιο λόγο ενοποίησαν τις βιογραφίες τριών ανθρώπων σε μία, γιατί κάτι τέτοιο δεν έχει ιστορικό προηγούμενο για κανένα άλλο ιστορικό πρόσωπο.
    Μόνο ιστορικό ανάλογο που μπορώ να σκεφτώ είναι το περίφημο Ομηρικό ζήτημα, αλλά εκεί δεν έχει διατυπωθεί από κανέναν η θεωρία ότι υπήρξαν 3-4 διαφορετικοί Όμηροι που έγραψαν ο καθένας μέρος των ομηρικών επών και ότι όλο αυτό συντέθηκε εκ των υστέρων στα γνωστά μας ομηρικά έπη…

    Θα το παρακολουθήσω με ενδιαφέρον…

  14. Alexis said

    #12β: Ναι, ακριβώς, ήδη εγώ σήμερα πήγα πίσω στο πρώτο κομμάτι για να δω ποιοι ήταν οι δύο άλλοι πρωταγωνιστές, πλην του Ιησού από την Καπερναούμ.

  15. ΓΤ said

    @13

    Καταλαβαίνεις τι «βικτόρια και ιρλάνδα» θα παίξουν μετά το σχόλιό σου. Θα κάνει σέντρα ο Γαύρος στις 22:00, κι εδώ ακόμη θα σκάνε σινδόνες σχολίων… 🙂 🙂 🙂

  16. gpoint said

    #14

    Δεν σε καταλαβαίνω, ο Τάκης Λουκανίδης κι ο Μπεκενπάου(ντ)ερ πως έπαιζαν τρεις θέσεις σεντρεμπακ, χαφ και σέντρεφορ ; Μη σου πω πως ο Σαμπόνις έπαιζε άσσος, τριάρι και πεντάρι ! Δύσκολο αλλά όχι ακατόρθωτο

  17. LandS said

    13
    Μα ο ΔΣ δεν περιορίζεται στον Κανόνα της Καινής Διαθήκης. Παίρνει και από τα Απόκρυφα και από άλλες πηγές. Αυτό έχει τη συνέπεια να αυξάνονται οι ρόλοι και τα χαρακτηριστικά που αναφέρεις.

  18. Alexis said

    #15: Αν δω τα σκούρα θα αποσυρθώ στο στερούμενον διαδικτύου ερημητήριόν μου! 😆

    #16: 😆

  19. loukretia50 said

    Alexis
    Δεν έχω άμεση πρόσβαση σε πηγές, αλλά σίγουρα έχουν διατυπωθεί παρόμοιες θεωρίες για τον Όμηρο.
    Δε μου φαίνεται παράξενο, σε άλλες εποχές η προφορική παράδοση συχνά έμπλεκε την ιστορική αλήθεια και έδινε μυθικές διαστάσεις σε υπαρκτά πρόσωπα.
    Θυμάμαι τους μύθους για τον Ragnar Lothbrok , τον περίφημο Βίκινγκ, στον οποίο αποδίδονται κατορθώματα που πιθανότατα αφορούν άλλους με το ίδιο όνομα.

  20. LandS said

    16
    Ο Λουκανίδης στη Δόξα είχε περάσει από όλες τις θέσεις. Μέχρι και τέρμα. Και στον Παναθηναϊκό χρησιμοποιήθηκε και σε άλλες θέσεις πέρα από αυτές που λες.

    Και ο Θεοδωρίδης, στο Κολέγιο, την ομάδα των Αποφοίτων και την Ανάβυσσο (Ιδιοκτήτης, Πρόεδρος, Προπονητής, Αρχηγός)

  21. phrasaortes said

    8. Ο Μαζδάκ έδρασε στην εποχή των Σασσανιδών, όχι των Αχαιμενιδών. Πάντως, προσωπικά πιστεύω ότι οι συγκρίσεις με τους Μπολσεβίκους είναι κάπως αναχρονιστικές.

  22. LandS said

    20συνέχεια …έπαιζε σέντερ-φορ

  23. ΓΤ said

    Και ξεκινάει η εκτροπή
    απ’ την αρχή της μέρας
    έρωτας για ποδόσφαιρο
    όπως «χρόνια χολέρας».
    Στον Πειραιά βυθίσανε,
    όπως μας είπαν, «βάρκες»
    κι εμείς αμετανόητοι
    θαρρείς σε αράδες Μάρκες
    αντί να εντρυφήσουμε
    σε Μίμη Σαραντάκο
    το δείλι όλους θα μας βρει
    να ‘χουμε βγει στον τάκο…

  24. Alexis

    Ωραίες παρατηρήσεις.
    Εγώ λέω να τα τυπώσω για διάβασμα σε κάποιο ταξίδι.

  25. antonislaw said

    Καλημέρα σας!
    Είναι η ενάργεια της γραφής και η ευγένεια του ήθους του Δημήτρη Σαραντάκου που κάνουν ένα τόσο δύσκολο για αναστοχαστική ανάλυση θέμα πραγματικά ενδιαφέρον ανάγνωσμα που κατά τη γνώμη μου δε θίγει κανέναν. Τελικά δεν είναι το θέμα που δημιουργεί προβλήματα αλλά ο τρόπος που το προσεγγίζεις. Νομίζω ότι ο πατήρ Σαραντάκος έγγραφε έχοντας μπροστά του ως ακροατή του’- αναγνώστη και έναν θρησκευόμενο χριστιανό, τον οποίο σέβεται απολύτως ασχέτως αν το αποτέλεσμα της μελέτης του, του γκρεμίζει συθέμελα το σύμπαν του τελευταίου.
    Παρακολουθώντας σήμερα μία διάλεξη από κοινωνικό ψυχολόγο του Πιτσηκέι (Πανεπιστημίου τση Κρήτης) που αναφέρθηκε μοιραία και στον αποκεφαλισμό που έλαβε χώρα στη Γαλλία είπε και ορθώς κατά τη γνώμη μου, ότι η πράξη του Μακρόν να φωταγωγήσει τα κτίρια με τα σκίτσα του Μωάμεθ ήταν μια πράξη που μάλλον δεν συνάδει με τη γαλατική ευγένεια και ήταν σαν να τα πέταγε στα μούτρα πολλών μη ριζοσπαστικοποιημένων μουσουλμάνων της Γαλλίας τονίζοντας τη θέση τους και τις διαφορές τους…

  26. leonicos said

    Ο όρος αίρεση, όπως χρησιμοποιείται από τον Ιώσηπο, δεν έχει την επικίνδυνη σημασία, που του έδωσε αργότερα η Εκκλησία.

    Σε απόλυτους όους
    Κάθε αίρεση είναι αίρεση για την άλλη αίρεση

    Απλώς ακούγεται πιο πολύ αυτός που το πέταξε πρώτος στα μούτρα του άλλου

  27. leonicos said

    Phrasaortes

    Έχεις δίκιο, και ακοουθήθηκε από τους χουρασεμίτες. Το έγραψα στο φλου. άλλο ήθελα να πω

  28. leonicos said

    Μπαμπακ κλπ

  29. leonicos said

    Για να τοποθετηθώ κι εγώ πάνω στο κείμενο, το πολύ ωραία γραμμένο κείμενο, του πατρός Σαραντάκου

    απλά για να μη θεωρηθεί ότι σώπασα

    Κάθε κείμενο αυτού του τύπου, αποτελεί για μένα άϋλο μνημείο και συνεπώς σεβαστό πολιτισμικό στοιχείο.

    Την ίδια θέση έχω και για τη Θρησκεία γενικά και τις θρησκείες ειδικά. Γι’ αυτό είχα πάρει τη συγκεκριμένη θέση στο θέμα του Σαρλί Εμπντό

    Και την ίδια θέση διακρατώ και για τα ερευνητικά κείμενα και τα ιστορικά μυθιστορήματα και τα ποιήματα

    ως ‘πράξη λόγου’ είναι απολύτως σεβαστό

  30. Γιάννης Κουβάτσος said

    13: Γιατί, ο Μαρινάκης πώς τα καταφέρνει να είναι πρωθυπουργός της χώρας, δήμαρχος του Πειραιά, εκδότης φυλλάδων, καναλάρχης, ιδιοκτήτης δύο ποδοσφαιρικών ομάδων, εφοπλιστής, επιχειρηματίας σε δοάφορους τομείς και συγχρόνως να περνάει πολλές ώρες τρωγοπίνοντας, όπως προδίδει η παχυσαρκία του; Μάλλον η πολυπραγμοσύνη του θα προκαλούσε τον θαυμασμό του Ιησού.

  31. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    (Ερευνώνται οι ευθύνες του πλοηγού..)
    Αν, όμως, πιλοτάριζε το τάνκερ ο Νορβηγός Νάγκελ Χάρμπορ,
    δεν θα συνέβαιναν τέτοια πράγματα..

    https://www.iefimerida.gr/ellada/pos-kopike-sta-dyo-kallisto-ereynes-katathetei-kapetanios

  32. Γιάννης Κουβάτσος said

    32: Πάει ο Νάγκελ…Επέθανε στην πιλοτίνα μέσα…Και οι επίγονοι ατζαμήδες μού φαίνονται. ☺

  33. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @32. 🙂 🙂

  34. sarant said

    23 Καλό!

    30 🙂

  35. Πολλή και απροσδόκητη ηρεμία σ’ αυτό το νήμα βλέπω!

  36. Γιάννης Κουβάτσος said

    Θετική η υπουργός παιδείας Νίκη Κεραμέως στον κορονοϊό. Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες λένε ότι ήπιε νερό καταλάθος από το παγουρίνο του Κούλη.

  37. Χαρούλα said

    Μην το γρουσουζεύεις Δύτη. Ένα σπίρτο χρειάζεται το θέμα!😊

  38. Κιγκέρι said

    1259 σήμερα ☹️
    Κουρευτείτε καλού-κακού.

  39. Μαρία said

    38
    Μας είχε προετοιμάσει ο Αρκουμανέας https://eody.gov.gr/20201027_briefing_covid19/
    και 12 νεκροί.

  40. Μαρία said

    Όπα, άνοιξα τηλεόραση και βλέπω Τσιόρδα στην ενημέρωση. Πάμε γερά.

  41. gpoint said

    # 30

    Ο Μαρινάκης είναι σαν την σχολιάστρια του ιστολογίου Ματούλα (εσχάτως Αράουτ), έχει ολόκληρο επιτελείο πίσω του.

  42. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    35 Πράγματι

    41 Το όνομα Μα&ούλα επιφέρει μαρμάγκωμα.

  43. Γιάννης Κουβάτσος said

    Δεν είναι κάτι που το εφευρήκαμε, είπε ο Τσιόδρας.

  44. dryhammer said

    42β (41)

    Τα ΜΑΤ και η Μαtούλα…

  45. Theo said

    Lock down στις περιφερειακές ενότητες Σερρών και Ιωαννίνων από αύριο τα χαράματα. Δεν περίμεναν να τελειώσουν οι πενθήμερες διακοπές των Σαλονικιών, που αρκετοί θα είχαν εκδράμει στις παραπάνω Π.Ε. 😦

  46. ΓΤ said

    @30

    Δεν θα προκαλούσε θαυμασμό του Ιησού, φίλε μου. Aς είμαστε ειλικρινείς: τον προκαλεί. Καταρχάς, όπως ξέρεις, αφού πέθανε στον σταυρό, μετά, πήγε ο άτιμος και αναστήθηκε. Μετά, που να ‘βρει χρόνο να ξαναπεθάνει. Είναι πανταχού παρών και τα πάντα τα πλερών’. Δεν μπορεί όμως να μιλάει κάθε τρεις και λίγο (κρασάκια βλαχάια κλάους και μετουσιώσεις στο backstage θέλουν τον χρόνο τους). Οπότε εκφράζει την ευαρέσκειά του για τον Ευάγγελο τον Πολυπράγμονα διά στόματος Σεραφείμ Πειραιώς.

  47. ΓΤ said

    45@

    Αλυσαμπάρωτος Μπαρτζούδης, θα πάρει φωτιά του Γουτεμβέργιου η πρέσα…

  48. Κιγκέρι said

    45:

    Από την Πέμπτη Τεό, αύριο είναι Τετάρτη!

  49. Theo said

    @48:
    Ευχαριστώ για τη διόρθωση.
    Και νόμιζα πως αύριο είναι Πέμπτη! Το γαρ γήρας… 🙂

  50. ΓΤ said

    @22:00

    Πόρτο-ΟΣΦΠ [1,77-3,60-3,65]

    Έχουμε τοποθετηθεί στην ισοπαλία, με τον Γαύρο να προηγείται στο ημίχρονο (13,00).

  51. Χαρούλα said

    #45 & 46 Ούτε οι βουλευτές είναι ίσοι. Γιαννενα και Σέρρες το έσωσαν το τριήμερο. Κοζάνη, Καστοριά την πάτησαν!

  52. Georgios Bartzoudis said

    47 ΓΤ said: ……
    # Μην …ξύνεσαι: Ο βρεγμένος από τη βροχή δεν φοβάται.
    # Κατά τα λοιπά τί να πω;; Θα πω «από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλλα». Όχι βέβαια ότι ο πατήρ Σαραντάκος δεν ξέρει τί λεει. Ξέρει και παραξέρει και τα αραδιάζει πολύ καλά και το πάει μεθοδικά εκεί που θέλει: Να εξιλεώσει την πλήρη αποτυχία της ιδεολογίας του, με τα τόσα χαμένα χρόνια. Είπα όμως την παροιμία της …κανέλλας διότι, για να τον παρακολουθήσεις πρέπει να σκοτωθείς στο τρεχαγύρευε των πηγών του. Ε! Δεν σφάξανε!

  53. Ευγενία Λώβη said

    23: Γ Τ

    Τις Τρίτες έχουμε φακή
    νηστεύουμε το πιάτο
    αφού ΄ναι Β΄ Εθνική
    και κομιλφομελάτο

    Η εκτροπή κι η εντροπή
    γίναν καινούργιοι φίλοι
    την Τρίτη τη φαρμακερή
    κατέβασα καντήλι

  54. gpoint said

    # 50

    Με δεδομένο πως στα φετεινά του παιχνίδια ο ΟΣΦΠ έχει πετύχει ένα (αριθμητικώς 1) γκολ στο α’ ημίχρονο η τοποθέτησή σου είναι γροθιά στο μαχαίρι. Από τη μία θαυμάζω το θάρρος, ευχόμενος επιτυχίαν και από την άλλη αφιερώνω το άσμα του Γιώργου Αιγύπτιου (αγνοείται το όνομα της συντραγουδίστριας) ως αρμόζον στην περίσταση :

  55. ΓΤ said

    54@

    Καλά, δεν ξέ’ς τη Λουκία Λάη;

  56. gpoint said

    Ευχαριστώ για την πληροφόρηση, τώρα αισθάνομαι ολοκληρωμένος !

  57. ΓΤ said

    Πού την ξετρύπωσες την… παρακμάντζα; (Τη λένε «Λάη», και το λαλάει)

    Πάμε εξώφυλλο
    https://www.discogs.com/%CE%93%CE%B9%CF%8E%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%82-%CE%91%CE%B9%CE%B3%CF%8D%CF%80%CF%84%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%9A%CE%AC%CF%84%CE%B9-%CE%86%CE%BB%CE%BB%CE%BF-Something-Else/release/12089005

    Στάσου στο μαλλί, που πέφτει αλά Γιόχαν Κρόιφ.
    Για τον σταυρό, θα παίξει μπάλα ο Τεό.

  58. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Τέτοια μέρα. Κυριακή, 27/10, συσκέψεις και αναβρασμός στο Υπουργείο Εξωτερικών. Εκεί και ο Μεταξάς. Τα στελέχη του γνωρίζουν ότι είναι θέμα χρόνου, ίσως και ωρών, το τελεσίγραφο της Ιταλίας.

  59. Αχ… όποτε ακούω τη λέξη «τελεσίγραφο» μου έρχεται στο νου μια μεγάλη ιστορία με ένα φίλο φοιτητή του (τότε: της) Παντείου που κόπηκε στις προφορικές εξετάσεις του Διεθνούς Δικαίου γιατί, βορειοϊδιωματικός ων ο Μάριος Μ., το πρόφερε φυσικότατα «τιλισίγραφο».
    Ο καθηγητής τους είχε επισημάνει πως πρέπει να προσέχουν αφού δεν είναι «τηλεσίγραφο» αλλά «τελεσίγραφο» και τους είχε αναλύσει το σχηματισμό και τις πτώσεις (τέλος / τέλε-σ-ος > τέλους/ κ.λπ. ) για το σχηματισμό της λέξης, αλλά του Μάριου του ξέφυγε. Ο καθηγητής προφανώς άκουσε κάτι σαν «τηλεσίγραφο» που το συσχετίζει με τηλέφωνα και τηλεοράσεις…

  60. gpoint said

    Προ νι-ετίας ( ν >30 ) άπαξ το ήκουσον και το ηράσθην, ένεκεν η περιπαθής απόκρισις γκουτνάιτ της …Λαΐδος εις το γκουτνάιτ του καμακιού, θυμίζει άφτερ τσιγάρο, άφτερ σεξ (και άφτερσέιβ !!)

  61. ΓΤ said

    Λοκομοτίβ Μόσχας-Μπάγερν 1-2
    Σαχτάρ-Ίντερ 0-0

  62. ΚΩΣΤΑΣ said

    Θησαυρός γνώσεων το ιστόρημα του αείμνηστου Δημήτρη Σαραντάκου. Παρά τις δυσκολίες, πολλά ονόματα, τόποι, γεγονότα… ό,τι πάρωμεν, κέρδος είναι.

    Επειδή βλέπω διστακτική συμμετοχή στα σχόλια, άντε να σας τσιγκλίσω λίγο. Από τα τόσα ονόματα που διαβάσατε, ποια σας έμειναν με την πρώτη στο μυαλό σας; Σε μένα, για άγνωστους λόγους, εντυπώθηκαν αμέσως ο Γαμαλιήλ και η Γλαφύρα, που ήταν χήρα.. η κακομοίρα! 🤗

  63. Γς said

    Ο πατέρας μου,

    Τον θυμάμαι πριν 60 χρόνια:

    “Και ξαφνικά εμφανίζονται ιταλικά αεροπλάνα,
    Σταμάτησα το φορτηγό και τρέξαμε να καλυφτούμε στο δάσος δίπλα.
    Ομως αμέσως πήγα πίσω στο αυτοκίνητο.
    Μεταφέραμε και πέντε έξι Ιταλούς τραυματίες. Ακρωτηριασμένους από κρυοπαγήματα.
    Φώναζαν “Αγιούτο”.
    Εβαλα μπρος και έκρυψα το φορτηγό κάτω από μια γέφυρα. Κάθισα μαζί τους.
    Εκλαιγαν. Κι έκλαιγα κι εγώ”

    Και σκούπιζε τα δάκρυά του την ώρα που μου τα έλεγε…

  64. Πέπε said

    @59

    Κάποτε είχαμε ξανασυζητήσει, ότι άνθρωποι χωρίς ΒΙ προφορά λένε «τηλεσίγραφο» συγχέοντας με το τηλε-. Θυμήθηκα αυτή τη συζήτηση τις προάλλες, ακούγοντας κάτι λαϊκά στιχουργήματα για τον ΒΠΠ, ηχογραφημένα γύρω στο 1950 και γραμμένα, πιθανώς, αμέσως μετά τα γεγονότα. Σ’ αυτά τα στιχάκια το «τηλεσίγραφο» χρησιμοποιείται σαφώς με την έννοια του τηλεγραφήματος. Καθώς δε ο ίδιος στιχουργός αναφέρει το τηλεσίγραφο και στη γνωστή ιστορία με τον Μεταξά και το Όχι στις τρεις τη νύχτα (η οποία λεγόταν τότε όπως λέγεται και τώρα), συνάγεται ότι, αγνοώντας την έννοια του τελεσιγράφου, μάλλον πίστευε ότι ο Μουσολίνι έστειλε στον Μεταξά τηλεγράφημα και του το επέδωσε ο Γκράτσι.

    Η επόμενη λογική σκέψη είναι ότι και πολλοί άλλοι άνθρωποι θα καταλάβαιναν το ίδιο.

  65. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Διάβασα και το σημερινό με αμείωτη απόλαυση. Ενώ εξιστορεί τεκμηριωμένα, στη δική μου ανάγνωση φαίνεται παραμυθώδες και γι΄αυτό ακόμη πιο ελκυστικό.
    «Στο όρος Γαριζίν», από τα τρίσβαθα ξεπήδησε η μαθητική ηλικία, τα θρησκευτικά με τα παράδοξα ονόματα που καλούμασταν να αποστηθήσουμε και ύστερα τα συναντούσαμε που και που, όταν προσέχαμε στον εκκλησιασμό, στα Ευαγγέλια και στα άλλα αναγνώσματα της Λειτουργίας.
    Αυτοί όλοι οι λαοί που κατονομάζονται, είναι «οι φυλές του Ισραήλ» που λέμε;
    Συγγνώμη αν είναι ντιπ άουτ η ερώτηση. Δεν κατέω πράμα. 😦

  66. sarant said

    59-64 Kαι κάποτε ο Μούτσιος είχε πει στην τηλεόραση, γιατί να λέμε «τελεσίγραφο» ενώ έχουμε το ελληνικό ωραίο «τηλεσίγραφο». Νόμιζε ότι είναι από το tele.

    65 Όχι, αυτές είναι οι 12 φυλές του Ισραήλ, που η καθεμιά βαστάει από έναν από τους 12 γιους του Ιακώβ.

  67. ΓΤ said

    Το αυριανό «Charlie»

  68. ΓΤ said

    Δείτε τι κυκλοφορεί. Κάποιοι πωλούν σημαίες της Χούντας.
    https://www.interflag.gr/el/simaies-istorikes/453-simaia-21-apriiou.html?gclid=EAIaIQobChMI3uyZrvPV7AIVUAWLCh3JgggKEAEYASABEgJOU_D_BwE

  69. Μαρία said

    66
    Τους είχαμε μάθει στην τρίτη δημοτικού, απ’ τον Ρουβίμ ως τον Βενιαμίν. Έκτοτε μόνο στα σταυρόλεξα μου χρειάστηκαν ο Γαδ κι ο Δαν.

  70. ΓΤ said

    Και το κράτος που έχει προσφέρει τόσα πολλά στην ανθρωπότητα αντιδρά για το εξώφυλλο του «Charlie»

  71. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    66β, 69, Ευχαριστώ!
    Ναι ναι, κι εννοείται ότι τους μάθαμε/τους θυμάμαι τους 12 γιους του Ιακώβ, Ρουβίμ, Συμεών…
    αλλά είδα πολυκοσμία στην Ιουδαία, Γαλιλαία και πέριξ κι έλεγα αυτό που λένε «όλες οι φυλές του Ισραήλ» μην είναι κάτι ευρύτερο – τοπικό. Πολλοί λαοί.

  72. Γιάννης Κουβάτσος said

    70: Με τον γνωστό πολιτισμένο τρόπο του πάντα.

  73. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Κατά Σαδδουκαίων/Μιχάλης Κατσαρός

    Πλήθος Σαδδουκαίων
    Ρωμαίων υπαλλήλων
    μάντεις και αστρονόμοι
    (κάποιος Βαλβίλος εξ Εφέσου)
    περιστοιχίζουν τον Αυτοκράτορα.
    Κραυγές απʼ τον προνάρθηκα του Ναού.
    Απʼ τη φατρία των Εβιονιτών κραυγές:
    Ο ψευδο-Μάρκελος να παριστάνει το Χριστό.
    Διδάσκετε την επανάστασιν κατά του πρίγκηπος
    Οι Χριστιανοί να ʽχουνε δούλους Χριστιανούς.
    Η αριστοκρατία του Ναού να εκλείψει.
    Εγώ απέναντι σας ένας μάρτυρας
    η θέληση μου που καταπατήθηκε
    τόσους αιώνες.
    (…)

  74. Κιγκέρι said

    70:

    Και χρησιμοποιεί για βρισιά το «μπάσταρδοι», την εποχή πια που οι δυτικές κοινωνίες στηρίζουν κάθε μορφή μητρότητας και κάθε τύπο οικογένειας…

  75. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Χρόνια πολλά! Ένα στεφάνι και ένα Άσμα Ηρωικό και Πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας και τα παλληκαρόπουλα που έπεσαν μαζί του..

  76. Alexis said

    Μεγάλη ησυχία βλέπω…
    Μηδέν στα δύο έπιασε ο ΓΤ, ούτε χαμός έγινε στο νήμα ούτε ο γαύρος πήρε ισοπαλία 😆

    Τέλος πάντων, χρόνια πολλά σε όλους μας, κι άντε να δούμε τι θα γίνει, με τον κορονιό να καλπάζει, τον Ερντογάνη να λυσσάει, καράβια να κόβονται στα δυο, κλπ. κλπ.

  77. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ας χαρούμε λίγο με τις αποτυχίες του γαύρου, Αλέξη 😊:
    Οκτώ συνεχόμενες ήττες (με τουλάχιστον δύο τεμάχια διαφορά) μετράει πλέον ο Ολυμπιακός σε ομίλους του Champions League μακριά από το «σπίτι» του.

    24/11/15 Μπάγερν-Ολυμπιακός 4-0
    27/09/17 Γιουβέντους-Ολυμπιακός 2-0
    18/10/17 Μπαρτσελόνα-Ολυμπιακός 3-1
    22/11/17 Σπόρτινγκ-Ολυμπιακός 3-1
    01/10/19 Ερυθρός Αστέρας-Ολυμπιακός 3-1
    06/11/19 Μπάγερν-Ολυμπιακός 2-0
    26/11/19 Τότεναμ-Ολυμπιακός 4-2
    27/10/20 Πόρτο-Ολυμπιακός 2-0

  78. ΓΤ said

    @76, 77

    🙂 🙂 🙂

  79. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα.

    Καὶ τοῦ χρόνου στὸ μέτρο.*

    *Νὰ μετρηθοῦμε καὶ νὰ μὴ λείπει κανένας.

    Κάπου τὴν ἄκουσα αὐτὴ τὴν εὐχὴ καὶ μοῦ φαίνεται ἐπίκαιρη στὴν κατάσταση ποὺ βρισκόμαστε.

  80. Γιάννης Ιατρού said

    79: μου θυμίζεις το ανέκδοτο με το «αριθμήσατε», στον στρατό (…κι άλλο τρία… 😂😂)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: