Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Φράπες, γκρέιπ φρουτ και τα υπόλοιπα εσπεριδοειδή, ξανά

Posted by sarant στο 20 Νοεμβρίου, 2020


Ταξίδευα χτες οπότε δεν προλάβαινα να γράψω φρέσκο άρθρο. Στις περιπτώσεις αυτές συχνά καταφεύγω στη δοκιμασμένη λύση της επανάληψης κι αυτό θα κάνω και σήμερα.

Το άρθρο που θα διαβάσετε είχε πρωτοδημοσιευτεί πριν απο έξι χρόνια, πάλι Νοέμβρη μήνα, αφού τον Νοέμβριο τα εσπεριδοειδή βρίσκονται στην εποχή τους -εννοώ πρώτη δημοσίευση στο ιστολόγιο, αφού αρχικά το είχα συμπεριλάβει στο βιβλίο μου Οπωροφόρες λέξεις, του 2013.

Σε προηγούμενα κεφάλαια του βιβλίου (και αντίστοιχα άρθρα του ιστολογίου) παρουσιάστηκαν τα πορτοκάλια, τα λεμόνια και οι φτωχοί συγγενείς τους, νεράντζια και κίτρα· σε άλλο άρθρο είπαμε και για το μανταρίνι. Όμως υπάρχουν και άλλα εσπεριδοειδή, που θα μας απασχολήσουν λιγότερο, μια και δεν κατέχουν κεντρική θέση στη ζωή μας ή στην κουλτούρα μας.

Και ξεκινάμε από το γκρέιπ-φρουτ, το οποίο, παρόλο που τις τελευταίες δεκαετίες έχει μπει ορμητικά στη ζωή μας, ούτε ντόπιο όνομα δεν αξιώθηκε να αποκτήσει – είναι το πιο διαδεδομένο στην Ελλάδα φρούτο που έχει διατηρήσει ασυμμόρφωτο και άκλιτο το ξένο του όνομα (οι ανανάδες και οι μπανάνες κλίνονται, βλέπετε, ενώ το μάνγκο είναι πολύ λιγότερο διαδεδομένο). Λοιπόν, στα ελληνικά είναι δάνειο από το αγγλικό grape-fruit, που το είπαν έτσι επειδή οι καρποί του φυτρώνουν σε τσαμπιά στις άκρες των κλαδιών.

Φράπα, αγγλιστί pomelo

Αν δεν βρίσκετε πολύ εύστοχη την αγγλική ονομασία, δεν είστε ο μόνος· μάλιστα διαβάζω ότι έχουν γίνει επανειλημμένες προσπάθειες να καθιερωθεί άλλο όνομα, αλλά απέτυχαν, γιατί έχει πια ριζώσει. Αλλά, όπως θα δούμε πιο κάτω, και η επίσημη βοτανική ονομασία αναφέρεται στο τσαμπί.

Στις Αντίλλες, που είναι η πατρίδα του, και συγκεκριμένα στα νησιά Μπαρμπάντος, το είπαν αρχικά «απαγορευμένο καρπό», πράγμα που αντανακλάται και στο βοτανικό του όνομα, Citrus paradisi. Ωστόσο, το γκρέιπ-φρουτ προέκυψε από διασταύρωση ανάμεσα στο πορτοκάλι και στη φράπα, που είναι καρπός ιθαγενής της Νοτιοανατολικής Ασίας. Κάπως τα μπλέξαμε τα πράγματα, οπότε ας τα πάρουμε με τη σειρά, όσο κι αν είναι μπερδεμένα.

Το δέντρο της φράπας είναι το μεγαλύτερο εσπεριδοειδές: φτάνει τα 15 μέτρα ύψος, κι αυτό αντανακλάται στο βοτανικό του όνομα, Citrus maxima. Οι πρώτοι Ευρωπαίοι που το γνώρισαν ήταν οι Ολλανδοί, στην Ιάβα της σημερινής Ινδονησίας, και ονόμασαν τον καρπό pompelmoes, που μάλλον δεν προέρχεται από κάποια ντόπια γλώσσα, της Ιάβας ή της Κίνας, αλλά προέκυψε από την ολλανδική λέξη «pompoen», κολοκύθι, και την πορτογαλική «limoes», λεμόνι. Κολοκυθολέμονο δηλαδή. Η φράπα έχει λιγοστόν χυμό και όχι ιδιαίτερα εύγευστο· χρησιμοποιείται κυρίως στη ζαχαροπλαστική. Επειδή όμως είναι καρπός μεγάλος και εξαιρετικά λείος, μας χάρισε τη φράση «μάγουλο σαν φράπα», δηλαδή αφράτο, λείο, χωρίς ρυτίδες, για κάποιον που σφύζει από υγεία και ιδίως για κάποιον που κοιμήθηκε καλά και πολύ.

Από την ολλανδική λέξη «pompelmoes» προέκυψε η γαλλική pamplemousse και πιθανώς η αγγλική pomelo ή pummelo, όπως λέγεται η φράπα στις γλώσσες αυτές. Η φράπα λοιπόν μεταφέρθηκε από τον πλοίαρχο Shaddock στις Αντίλλες, γι’ αυτό και αρχικά οι αντιλέζικες ποικιλίες ονομάζονταν shaddock στα αγγλικά, αν και σήμερα η ονομασία αυτή έχει υποχωρήσει. Από διασταύρωση της φράπας με πορτοκάλι γεννήθηκε το γκρέιπ-φρουτ, που είχε πολύ μεγαλύτερη διάδοση από τη φράπα, κι έτσι στα γαλλικά σφετερίστηκε και το όνομα της φράπας και πολλές φορές θα δείτε να το λένε pamplemousse.

Το άρθρο της Βικιπαίδειας επιμένει ότι η φράπα δεν τρώγεται ωμή, αλλά αυτό δεν ισχύει για όλες τις σημερινές ποικιλίες. Στα σουπερμάρκετ της… Εσπερίας βρίσκω κάτι θηριώδεις σε μέγεθος κινέζικες φράπες, που τρώγονται κανονικότατα -έστω κι αν η γεύση τους δεν ξετρελαίνει. Προτιμώ όμως μια ποικιλία γλυκού γκρέιπ φρουτ, που λέγεται sweetie, και που όταν την καθαρίζεις τα χέρια σου αρωματίζονται για ώρες.

Εδώ πρέπει να πούμε ότι το γκρέιπ φρουτ, αλλά και άλλα εσπεριδοειδή της κατηγορίας αυτής, περιέχει φουρανοκουμαρίνες και εξαιτίας αυτού όσοι παίρνουν ορισμένα φάρμακα, όπως οι στατίνες, πρέπει να αποφεύγουν να τρώνε γκρέιπ φρουτ, αφού ακόμα και ο χυμός ενός καρπού μπορεί να αποδειχτεί επικίνδυνος. Ο λόγος είναι ότι οι ουσίες που περιέχει μειώνουν το ένζυμο CYP3A4 που βοηθά στην κανονική απορρόφηση πολλών φαρμάκων, και έτσι προκαλούνται φαινόμενα υπερβολικής δόσης.

Η καθαρευουσιάνικη ονομασία της φράπας είναι κιτρίον η πομπελμοσία, ενώ του γκρέιπ-φρουτ είναι πομπελμοσία η βοτρυόκαρπος (βότρυς είναι το τσαμπί, που λέγαμε). Οι κηπουροί που το καλλιέργησαν πρώτη φορά στην Αθήνα το είπαν «αγριόφραπα» (διότι τις φράπες τις ήξεραν ήδη), αλλά επειδή δεν κυκλοφόρησε τότε ο καρπός στο εμπόριο, δεν έπιασε αυτή η ονομασία.

Από πού προήλθε όμως η ονομασία «φράπα» (με την παλιά ορθογραφία φράππα); Αυτό είναι μυστήριο. Φαίνεται ιταλική η λέξη, αλλά στα ιταλικά η φράπα λέγεται pomelo ή pampaleone (παραφθορά του pamplemousse), ενώ η ιταλική λέξη «frappa» σημαίνει «κομμάτι από σκισμένο ρούχο». Μήπως επειδή η φράπα κομματιάζεται για να γίνει γλυκό, όπως προτείνει, με επιφυλάξεις, το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής; Την ίδια ετυμολογία, χωρίς επιφυλάξεις, υιοθετεί και το Ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη.

Όχι άγνωστη αλλά πάντως περίεργη ετυμολογία έχει κι ένα άλλο από τα «μικρά» εσπεριδοειδή, το ευωδιαστό περγαμόντο. Είναι δάνειο από το ιταλικό bergamotto, μια και ο καρπός ευδοκιμεί στην Ιταλία, ιδίως στην Καλαβρία, στα παράλια του Ιονίου πελάγους, απ’ όπου προέρχεται το 80% της παγκόσμιας παραγωγής. Όμως, όσο κι αν φαίνεται περίεργο, είναι τουρκικό δάνειο, παραφθορά του beg armudi, δηλαδή «αχλάδι του μπέη, του άρχοντα», στην ονομασία πρέπει να έπαιξε ρόλο και το τοπωνύμιο Bergama, η Πέργαμος δηλαδή (και όχι η ιταλική πόλη Bergamo, που βρίσκεται στον βορρά). Το περγαμόντο δεν τρώγεται, οπότε φαντάζομαι ότι η «αρχοντική» ονομασία οφείλεται όχι στη νοστιμιά αλλά στο θαυμάσιο άρωμά του. Βοτανικά, πρόκειται για διασταύρωση νεραντζιού με λεμόνι.

Πράγματι, το αιθέριο έλαιο του περγαμόντου είναι η βασική εμπορική χρήση του καρπού. Το αγγλικό τσάι Earl Grey είναι αρωματισμένο με περγαμόντο. Σύμφωνα με την ευρύτερα διαδεδομένη θεωρία, ο κόμης Τσαρλς Γκρέυ (Earl Grey), που διετέλεσε πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας από το 1830 έως το 1834, έλαβε ως διπλωματικό δώρο από έναν Κινέζο ανώτατο αξιωματούχο μια ποσότητα τσαγιού αρωματισμένη με περγαμόντο. Εδώ που τα λέμε, δεν είναι πολύ πιθανό να συνέβησαν έτσι ακριβώς τα πράγματα, διότι το περγαμόντο δεν ευδοκιμεί στην Κίνα· πάντως, η συνταγή του τσαγιού, την οποία η οικογένεια Γκρέυ έχει πουλήσει στην εταιρεία Twinings, φυλάγεται μυστική.

Από την Κίνα και το επόμενο εσπεριδοειδές, το μικρότερο της συντροφιάς. Εννοώ το κουμκουάτ, έναν θάμνο με καρπούς σε μέγεθος μεγάλης ελιάς, που μοιάζουν με πορτοκάλι στη γεύση, αλλά τρώγονται ολόκληροι, με το φλούδι, ή γίνονται φρουί γκλασέ ή γλυκό. Το κουμκουάτ ως λέξη ανάγεται (μέσω του αγγλικού kumquat) στο κινέζικο kam kwat, κατά λέξη «χρυσό πορτοκάλι». Το έφερε στην Ευρώπη ο Ρόμπερτ Φόρτσουν (Robert Fortune) της αγγλικής Βασιλικής Κηπουρικής Εταιρείας. Ο Σίδνεϋ Μέρλιν, στον οποίο χρωστάμε και την ποικιλία πορτοκαλιών που φέρει το όνομά του (δείτε περισσότερα εδώ) καλλιέργησε πειραματικά στο κτήμα του στην Κέρκυρα τον νεόφερτο καρπό. Το πείραμα έπιασε και σήμερα το κουμκουάτ αποτελεί ένα από τα παραδοσιακά προϊόντα της Κέρκυρας. Δεν χρειάζονται χιλιετίες για να δημιουργηθεί παράδοση. Κάποτε, ένας αιώνας αρκεί.

156 Σχόλια προς “Φράπες, γκρέιπ φρουτ και τα υπόλοιπα εσπεριδοειδή, ξανά”

  1. Θυμάμαι τα χρυσόμφαλα του Σεφέρη για τα γρέιπφρουτ. Το έχεις συμπεριλάβει κάπου; Καλημέρες.

  2. Τι ωραίο όνομα θα ήταν «γκράπες» (όπως φράπες) για τα γκρέιπφρουτ.

  3. Πώς μου έρχεται φυσικά να πω πληθυντικό αριθμό «γρειπφρούτια» όπως «παλιοκούτια». Τα ΒΙ βοηθάνε.

  4. “Φράπες, γκρέιπ φρουτ και τα υπόλοιπα εσπεριδοειδή, ξανά” aka “Φράπες, γκράπες, και τα υπόλοιπα ξινά, ξανά”…

  5. Κάποτε από την Πρέβεζα κάναμε εξαγωγή κίτρων στο Λονδίνο για να καλυφθεί η ζήτηση, εκ μέρους των Ισραηλιτών, την ημέρα της Σκηνοπηγίας.

  6. Πέπε said

    Η γκράπα είναι καλύτερη. (Γουστα βέβαια…)

  7. leonicos said

    Καλημέρα

    Έχω πει ότι
    Αν με ρωτήσεις κάποια στιγμή: Τι φρούτο θέλεις να φας; Θ’ απαντήσω πθανότατα μπανάνα.
    Αν όμως με ρωτήσεις: Αν σου επιτρέψουν από τώρα και στο εξής να τρως μόνο ένα φρούτο, ποιο θα διάλεγες; Θα έλεγα πορτοκάλι.

    Μου α΄ρεσει η μπανάνα. Αλλά δεν μπορώ να με φανταστώ χωρίς πορτοκάλι.

    Το περγαμότο το γνώρισα ως γλυκό κουταλιού στην Αρτοτίνα. Το φέρνανε απο κάποιο εργαστήριο της Πάτρας. Δεν έχω φάει ωραιότερο, ούτε καν τόσο ωραίο. Ο καφετζής ο Σιώκης μού έβαζε σιρόπι στο τσάι. Άλλη μαγεία.

  8. LandS said

    Φαίνεται ότι μας αρέσουν τα ξινά.

  9. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα κι απ΄ εδώ

    Νίκο, η φωτό με τη φράπα δεν μοιάζει καθόλου με αυτές που έχουν τα δένδρα μου (καμιά 40αριά, μεγάλα, 40-50 ετών!) στο ερημητήριο. Εκείνες έχουν μια διάμετρο περίπου 15 πόντους, είναι στρογγυλές, κίτρινες με κάποιες ροζ αποχρώσεις μερικές, άλλες πικρές/στυφές κι άλλες γλυκόπικρες, ακόμα και απ΄το ίδιο κλαδί!

    Παλιά τις έπαιρνε (χάρισμα) ένας φτωχός πλανόδιος, προ αρκετών ετών χάθηκε κι έκτοτε πέφτουν κάτω, όσες δεν μαζέψουν φίλοι και γνωστοί. Κρίμα, αλλά τι άλλο να κάνω, έχω πει σχετικά και σε συλλογικότητες, αλλά συνήθως δεν έχουν μέσα μεταφοράς (ούτε άτομα να τις μαζέψουν, χρειάζονται 2-3 μεροκάματα, καφάσια κλπ.).

  10. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    5 Γιάννη, για το κίτρο και ειδικά το κίτρο της Σκηνοπηγίας έχουμε πει σε άλλο άρθρο, εδώ:

    https://sarantakos.wordpress.com/2017/10/13/kitrolemona-2/

    9 Γιάννη, ούτε η διατομή δεν μοιάζει; η παχιά φλούδα;

  11. rizes said

    Όνειρα των χειμώνων
    https://vgiannelakis.wordpress.com/2012/12/12/%cf%8c%ce%bd%ce%b5%ce%b9%cf%81%ce%b1-%cf%84%cf%89%ce%bd-%cf%87%ce%b5%ce%b9%ce%bc%cf%8e%ce%bd%cf%89%ce%bd/

  12. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα! Βιταμινούχο το σημερινό, ό,τι πρέπει τις μέρες αυτές!

    >ενώ το μάνγκο είναι πολύ λιγότερο διαδεδομένο
    Και γιατί δηλαδή να παραδεχτούμε πως δεν κλίνεται; Το μάνγκο, του μάνγκου, τα μάνγκα, των μανγκών 😛 ….

  13. Κλινεται αλλά μάλλον με εμπρόθετα σχήματα για τις πτώσεις
    το μάνγκο
    το μάνγκο
    το μάνγκο
    =========

  14. τα μάνγκα
    απ τα μάνγκα
    τα μάνγκα.

  15. Γιάννης Ιατρού said

    10β: Η διατομή μοιάζει. Η φλούδα είναι μεν χοντρή, αλλά όχι τόσο. Πάντως γίνεται απίθανη μαρμελάδα, γλυκό κλπ. Είναι κι ελαφρά αρωματική (το ξύσμα). Δυστυχώς δεν έχω πρόχειρη φωτό και η μετακίνηση σε άλλο νομό δυσκολεύει και επίσκεψη, που όλο κι ήθελα να κάνω. Κοντά στα άλλα με την επιδημία, έχουμε κι αυτά τώρα!

  16. Είναι λίγο περίεργη η τούρκικη ετυμολόγηση του περγαμόντου. Εμφανίζεται σε όλα τα λεξικά αλλά δεν βλέπω να εμφανίζεται σε τούρκικα/οθωμανικά λεξικά ή κείμενα. Ο Νισανιάν, για παράδειγμα, δίνει πρώτη εμφάνιση ένα λεξικό τεχνικών όρων του 1892, και σημειώνει χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις ότι η λέξη επέστρεψε ως ονομασία άλλου φρούτου, δηλ. ότι το beg armudı δεν ήταν το περγαμότο αλλά κάποιο αρωματικό αχλάδι που επιχωριάζει στη Μικρασία: https://www.nisanyansozluk.com/?k=bergamot

  17. Μαρία said

    9
    Τέτοιες είναι οι φράπες σου;

  18. phrasaortes said

    Πολύ ενδιαφέρον άρθρο! Με τόσα εξωτικά φρούτα, θυμήθηκα το νεκταβίνι (nectavigne). Αναρωτιέμαι αν υπάρχει δόκιμος όρος στα Ελληνικά γι’αυτό το φρούτο.

  19. Λεύκιππος said

    16 ……… αλλά κάποιο αρωματικό αχλάδι που επιχωριάζει στη Μικρασία…..αυτό φαίνεται και λογικά το πιο πιθανό.

  20. 18 Δεν είναι το νεκταρίνι;

  21. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα !
    Ένα ωραίο θεατρικό που είχα δει πριν από 2-3 χρόνια, ονόματι «Κουμ κουάτ» ! Μια χαρά για την καραντίνα !

  22. Γιάννης Ιατρού said

    17: Ναι, λίγο πιό σφαιρικές, αλλά και τέτοιες.

  23. sarant said

    21 Ωραία πρόταση!

    18 Δεν το ξέρω αυτό το φρούτο, αλλά ωραία η πρότασή σου

    16 Μας είχε απασχολήσει και την προηγούμενη φορά το αχλάδι του μπέη

  24. 23γ Ωχ ναι, και μάλιστα εγώ πάλι είχα απαντήσει στον εαυτό μου επιβεβαιώνοντας την ετυμολόγηση. Γερνάμε! Αλλά πάνε και έξι χρόνια… https://sarantakos.wordpress.com/2014/11/05/grapefrapa/

  25. Μαρία said

    23
    Διασταύρωση αυτού https://jardinage.lemonde.fr/dossier-929-peche-vigne-sanguine.html με νεκταρίνι.

  26. Κιγκέρι said

    Φράπες, μία φορά μας έφερε πεσκέσι μια γνωστή μας, που τις έκλεβε λέει η μάνα της από το δέντρο του γείτονα – έβγαινε στο μπαλκόνι, τραβούσε με το μπαστουνάκι της το κλαδί στη μεριά της κι έκοβε τα φρούτα! Φαντάζομαι ότι μπορούσε να τα ζητήσει και να της τα δώσουν, αλλά το έκανε για τη σκανταλιά.
    Τις θυμάμαι περίπου όπως αυτές που έβαλε η Μαρία στο 17, αλλά κάπως πιο τσουπωτές, το δε γλυκό από τη φλούδα τους ήταν το πιο αρωματικό που έχω δοκιμάσει.

    Δεν ήξερα ότι το περγαμόντο είναι διασταύρωση νεραντζιού με λεμόνι, ξέρω όμως το νεραντζολέμονο!

  27. ΓΤ said

    «Βιομηχανία» πλαστών τεστ covid από το εντιραμάδικο

    https://www.iefimerida.gr/ellada/koronoios-stin-ellada-apo-albania-me-plasta-test

  28. Καλημέρα

    Γιατί νομίζω πως αν ο Λεώνικος το ξανασκεφθεί θα απαντήσει ρόδι αντί για πορτοκάλι Το ρόδι βέβαια έχει μικρότερη εποχή κατανάλωσης από το πορτοκάλι αλλά τέλεια γεύση. Τέτοια εποχή πίνω χυμό ανάμεικτο από ρόδια και πορτοκάλια του κήπου μου,δεν ξέρω αν είναι περισσότερο φάρμακο ή απόλαυση !

    Και μια συμβουλή για γκρέηπφρουτ και αντενδείξεις, ‘οχι με βελτιωτικά της στύσης

  29. Το χθεσινό κουιζάκι (# 155) τόφαγε το σκοτάδι γιατί ήταν σε επίπεδο τσάμπιονς λιγκ με την εκφώνηση : ποιός είναι ο μαναδικός αριθμός που λέει αλήθεια σχετικά με το ποιόν του ;

    Θα το υποβιβάσω σε επίπεδο γιουρόπαλιγκ κάνοντας το πιο εύκολο και ελπίζω να μη χρειασθεί να το παίξουμε στην ελληνική σούπερλίγκα

    Λοιπόν, κουιζάκι αναθεωρημένο και βελτιωμένο : ποιός είναι ο μοναδικός αριθμός που με κάποιο είδος μέτρησης το αποτέλεσμα ισούται με την αξία του

    εδώ σε θέλω καραβίδα, να περπατάς μεσ’ στην θρακιά !

  30. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Διαταυρώσεις δεν κάνουν μόνο οι γεωπόνοι και η φύση. Κάνουν και οι ποιητές των λέξεων και των ήχων..
    (Κυκλαδίτικο…μου στέλνεις κιτρολέμονο..)

  31. phrasaortes said

    20. Όχι ακριβώς. Εξωτερικά μοιάζει με νεκταρίνι, αλλά το εσωτερικό του θυμίζει περισσότερο τα κοκκινόσαρκα δαμάσκηνα. Στην γεύση, θα έλεγα ότι συνδυάζει τις βανίλιες με την γλυκήτητα των ροδακίνων της ποικιλίας ούφο. Το έχω εντοπίσει μόνο στα γαλλικά σουπερμάρκετ (λογικό, εφ’όσον είναι γαλλική επινόηση) από Αύγουστο μέχρι Σεπτέμβριο. Εποχιακά, δηλαδή, είναι πιο κοντά στα δαμάσκηνα παρά στα ροδάκινα. Πάντως στην Αλσατία βρίσκεις νεκταβίνια, οπότε μάλλον το ίδιο θα ισχύει και στην Λωρραίνη, αλλά δεν ξέρω αν ο καρπός έχει καταφέρει να διασχίσει τα σύνορα.

  32. nikiplos said

    Καλημέρα. Μαιτρ των διασταυρώσεων δέντρων ο παππούς μου, είχε διασταυρώσει λεμονιά με ντορτσιά κι έβγαιναν μεγάλα γλυκά λεμόνια με ωραίο άρωμα και ήπια όξινη γεύση. Δεν το είχε ξαναπετύχει. Αυτή η λεμονιά ήταν περιζήτηση ώσπου την έφαγε κι αυτήν η ανοικοδόμησις.

    Τις φράπες τις θυμάμαι, ως κάτι εξωτικό, τεράστιες σε μέγεθος, πάντοτε τις μπέρδευα με τα κίτρα και τα γκρέϊπ φρουτ.

  33. nikiplos said

    το πέντε που έχει 5 γράμματα.

  34. nikiplos said

    33@ –>29@

  35. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    7.
    Ασφαλώς θα έχεις δοκιμάσει και κρητικό περγαμόντο. 🙂

    Το θυμάμαι, όμως, πιτσιρικάς να έχει πρασινωπό χρώμα (μου άρεσε ιδιαίτερα και το παράγγελνα σχεδόν πάντα όταν προσφέρονταν να με κεράσουν από ή στο καφενείο).
    Και της κουμπάρας μου το υπέροχο γλυκό περγαμόντο ήταν πρασινωπό και όχι κιτρινωπό. Προτιμούσε τα πιο ανώριμα φρούτα ή ήταν άλλη υπο-ποικιλία; https://enallaktikidrasi.com/wp-content/uploads/2016/05/pergamonto-uerapeytikes-idiothtes-kai-tropoi-xrhshs-750×400.jpg.webp

    16, 19, 23γ
    Παρά το ότι φαίνεται να έχουν βάση ως προς την ετυμολογία οι αντιρρήσεις του ΔτΝ. (οι πρώην κι… οι επόμενες 🙂 ), εντούτοις φαίνεται να υπήρχε (υπάρχει;) στην Καλαβρία ένα είδος που έμοιαζε με αχλάδι (pero antico-bergamotto)

    Το γνωστό λεξικό Treccani κάνει διάκριση του pero-bergamotto από το κοινό bergamotto (Citrus bergamia). Και δέχεται την ετυμολογία από το τουρκικό.

  36. loukretia50 said

    Καλημερούδια!
    Ωραία η φρουτοσαλάτα! Μήπως η φράπα είναι το γνωστό κίτρο?
    Με τις ονομασίες δεν τα πηγαίνω καλά, πίστευα ότι δεν έχω δοκιμάσει φράπα, όμως μ΄αρέσει πολύ το κίτρο – γλυκό. Στο πατρικό μου είχαμε ένα μεγάλο δέντρο με θηριώδεις -για τα παιδιά – καρπούς που δεν τρώγονταν αλλά ως σοροπιαστό γλυκό και λικέρ ήταν πρόκληση για λιγούρηδες.
    Ειδική αποστολή για να χαρούμε και μια άλλη βερσιόν, ήταν να πηγαίνουμε τα κίτρα στο ζαχαροπλαστείο για … « γρασσάρισμα»! – έτσι το είχαμε καταλάβει, άρεσε πολύ στους αρμόδιους και από τότε καθιερώθηκε για τη διαδικασία.
    Ώστε το περγαμόντο το κάναμε κομιλφό με οξυγόνωση?
    Bergamotto δεν ήταν?

    ——————-
    ΥΓ Θάλεγα το μηδέν, καθότι υπάρχει ως σκορ, τώρα αν θεωρείται αριθμός ας το βρουν οι ερίζοντες για τον υπολογισμό των ετών!

  37. loukretia50 said

    για το 36. ‘Ακυρη η ερώτηση περί κίτρου, τώρα διαβάζω το σετικό άρθρο!
    Όμως με φραπόδεντρο έμοιαζε το δικό μας!

  38. Εύγε Νίκιπλε !!

  39. Νίκιπλε και κάτι άλλο (μάλλον) μοναδικό έχει το πέντε είναι η μόνη απλή, όχι σύνθετη λέξη με πέντε γράμματα που τελειώνει σε έψιλον

  40. CrazyFather said

    Ευτυχώς η σύγχρονη φαρμακευτική μας δίνει και στατίνες (ή ισοδύναμες ουσίες τέλως πάντων) που δεν έχουν ανεπιθύμητες αλλελεπιδράσεις με το γκρέιπ φρουτ. Με αφορά προσωπικά γιατί έχω υψηλή χοληστερίνη, γκρεϊπφρουτίες στον κήπο μου και μ’ αρέσουν και οι καρποί τους.

  41. Κώστας said

    Παιδιά, συγχωρέστε με, αλλά έχω μιαν άσχετη ερώτηση για όποιον ξέρει τι ισχύει: Υπάρχει, λοιπόν, ένα κανάλι στο YouTube (προς το παρόν δεν έχει σημασία το όνομα), το οποίο εκ πρώτης όψεως προσφέρει με τις παρουσιάσεις του μαθήματα γερμανικών δωρεάν. (Όποιος, όμως, επιλέξει κάποια από τα προνόμια που και καλά προσφέρουν, δίνει το κατιτίς του.) Οι συντελεστές −το έψαξα αυτό− δεν είναι καθηγητές γερμανικών, απλά ζουν και εργάζονται σε άσχετα επαγγέλματα στη Γερμανία. Το θέμα μου, λοιπόν, είναι ότι στα βίντεο τους, αλλά πολλές φορές και στις απαντήσεις που δίνουν στους σχολιαστές, κάνουν εξωφρενικά λάθη. Το καλοκαίρι επικοινώνησα, λοιπόν, μαζί τους για το θέμα αυτό και η δικαιολογία τους ήταν ότι δεν έχουν πολύ χρόνο για ενδελεχή έλεγχο του περιεχομένου. Κουραφέξαλα! Γιατί τα λάθη που κάνουν δεν είναι απλά λάθη πληκτρολόγησης, που σε όλους μας συμβαίνουν. Ενίοτε είναι λάθη ερασιτέχνη που μαρτυρούν τεράστιες τρύπες στις γνώσεις. Τέλος πάντων, ο χρόνος πέρασε και όταν είδα ότι δεν έκαναν τον κόπο να ασχοληθούν ούτε καν με τα λάθη που θα μπορούσαν να διορθώσουν, χωρίς να εκτεθούν στους χιλιάδες followers τους, τα πήρα άσχημα και άρχισα να γράφω δημόσια. Εννοείται με κόσμιο τρόπο, αλλά δημόσια. Πέντε περίπου σχόλια τα δημοσίευσαν, αλλά τα υπόλοιπα 25 τα έκοψαν. Μόνο εγώ κι αυτοί τα βλέπουν. Και το χειρότερο, πριν από λίγες μέρες διαπίστωσα ότι αντιγράφοντας αυτολεξεί τις διορθώσεις μου, τροποποιούν εκ των υστέρων παλαιότερες απαντήσεις που έδωσαν, χωρίς όμως να δημοσιεύσουν το σχόλιό μου ή να εξηγήσουν πώς και τους ήρθε ξαφνικά η φώτιση. Είναι ελεεινό αυτό που κάνουν και αναζητώ τώρα τον κατάλληλο τρόπο για να τους δώσω ένα καλό μάθημα. Ευτυχώς προνόησα να κρατήσω για όλα αυτά τα μαγειρέματα screenshot που αποδεικνύουν τι έλεγαν πριν από τις παρεμβάσεις μου και τι λένε τώρα, οπότε ο εξευτελισμός τους είναι προδιαγεγραμμένος. Απλά, σκέφτομαι, να κάνω αναφορά; Αν ναι, ποια αιτιολογία θα ταίριαζε στην περίπτωση; Μπορώ φυσικά να φτιάξω και ένα δικό μου κανάλι για να γελάσει και το παρδαλό κατσίκι. Αλλά αυτό θα απαιτούσε χρόνο, τον οποίο δεν έχω. Καμία ιδέα;

  42. sarant said

    40 Ευχαριστούμε για την είδηση

    32 Ντορτσιά; Ή γκορτσιά;

    31 Δεν νομίζω να έχει περάσει τα σύνορα το νεκταβίνι. Μου κίνησες την περιέργεια -για του χρόνου πλέον. Μόνο μιραμπέλες έχουμε από άγνωστα, που θα έχετε και εκεί. Πέτυχα κάτι πολύ ωραίες μιραμπελιές στα Βόσγια τον Σεπτέμβρη.

  43. sarant said

    41 Αναφορά σε ποιον; Στο You Tube; Δυσκολο το βρίσκω.

  44. Να μην κατηγορηθώ πάλι σαν αντιβάζελος αλλά πόσο συμπτωματικό είναι το πως άρχισαν να πέφτουν υπογραφές για τον Βοτανικό 2-3 μέρες μετά την δήλωση των Ούγγρων και Πολωνών πως θα μπλοκάρουν την χρηματοδότηση από τα αντίστοιχα ταμεία της Ευρωπαϊκής Ενώσεις όταν μιλάμε για Μπουμπούκο, Μπακογιάννη και σία ;

  45. Avn013 said

    Ευχαριστώ για το ενδιαφέρον ετυμολογικό ταξίδι, καθώς και για την αναφορά στην Κέρκυρα. Ώστε οι σταφίδες τσακωθήκαν με το grape fruit? Έ, τότε σήμερα σταφυλόφρουτο και αύριο κρεστόριο.

  46. venios said

    39 το παρκέ έχει επίσης 5 γράμματα και τελειώνει σε έψιλον και δεν είναι σύνθετο.

  47. nessim said

    46. μάλλον εννοει ελληνική λέξη, και δεν θα πιάνει το parquet αλλιώς θα είχαμε και τα σεφτέ, κεφτέ, πελτέ, σωμιέ σε τι πτώση κοκ
    Δεν είναι καλά ορισμένο το πρόβλημα

  48. Ρε παιδιά ελληνική λέξη και εννοείται στην ονομαστική ενικού, αν βάλρεις ρήματα υπάρχουν πολλές, π.χ. τρέξε, παίξε κ.λ.π. Στα ελληνικά λέμε ο καφές, ο κεφτές (και δεν φταίς) ο πελτές. Σύνθετες πάλι έχουμε το άραγε και άλλες

  49. GeoKar said

    👍👍👏👏👏 για το άρθρο κ καλό Σ/Κ σε όλες κ όλους 👋👋

  50. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας.

    Γλωσσικὰ ἀπολαυστικὸ τὸ σημερινό.

    Ἀπὸ κάθε ἄποψη.

    Γευστικὴ καὶ λεξιλογική. 😉

    Καὶ διδακτικό. Νόμιζα πὼς τὸ περγαμόντο ἐτυμολογεῖται ἀπὸ τὴν Πέργαμο. Καὶ μᾶς προέκυψε τὸ ἀχλάδι τοῦ μπέη.

    Πάντως τὸ ἄρωμά του εἶναι καταπληκτικό. Πέρυσι κάναμε γλυκό, ἀλλὰ δὲ φτούρησε.

    Τὸ τελειώσαμε σὲ λίγες βδομάδες.

    Κάναμε κι ἕνα πολὺ ἀρωματικὸ λικέρ ἀπὸ τὸ ξύσμα· μὲ ἀνάλογη τύχη.

  51. Χαρούλα said

    Τα φώτα σας!
    Πως λέγεται το δέντρο από το οποίο παίρνουμε τα γκρέιπ- φρουτ;
    Περίπου 40 χρόνια τώρα, την παρέα μας απασχολεί αυτό το τεράστιο ερώτημα. Τότε παλιά γράφτηκε ως απάντηση (παίζοντας όνομα/ζώο/φυτό) η …γκρειπφρουτιά!😊 Ώρες συζητήσεων και καβγάδων ακολούθησαν!😄Ακόμη είναι αφορμή για βραδιές διαφωνιών😂! …Σοβαρή παρέα!!!

  52. ΣΠ said

    48
    απόψε, όποτε, οπότε.

  53. ΣΠ said

    51
    Γκρέιπφρουτ είναι και το δέντρο.
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%BA%CF%81%CE%AD%CE%B9%CF%80%CF%86%CF%81%CE%BF%CF%85%CF%84

  54. Καλησπέρα,
    16 Είδος αχλαδιού (αλλά μη με ρωτήσετε ποιο, δεν ξέρω, το χρησιμοποιούσε ο πατέρας μου) τα μπέγιαρμούτις ή μπέγιαρμάδες (νομίζω σχετίζονται μ’ αυτό που γράφεις).

  55. 28 Στου δρόμους την Πόλης είναι συνηθισμένοι οι πάγκοι που πουλάνε χυμό από πορτοκάλι ή ρόδι ή ανάμεικτο (με διαφορετική τιμή ο καθένας) που στον στύβουν και στον φτιάχνουν επιτόπου. https://gevseis.blogspot.com/2014/09/pota-dromos.html

  56. sarant said

    Ευχαριστω για τα νεότερα!

    55 Ωραία φωτογραφία.

  57. … ολλανδική λέξη «pompoen», κολοκύθι …

    Νομίζω πως pompoen είναι η κολοκύθα (φέρνει και στο pumpkin) που είναι και μεγαλύτερη από το κολοκυθάκι (που κάνει παρέα με το μικρό μπιζέλι), οπότε δικαιολογημένα pompelmoes για το μεγαλύτερο εσπεριδοειδές δέντρο.

    Και το αδυσώπητο ερώτημα: Αν όντως από κολοκύθα, είναι
    κολοκυθολέμονο ή κολοκυθαλέμονο;

  58. sarant said

    57 Σωστά, κολοκύθα!

    Αλλά για το αδυσώπητο ερώτημα, η κολοκυθόπιτα από τι είναι φτιαγμένη; Από κολοκύθα -περί ορέξεως, βέβαια…

  59. ΓΤ said

    ταγαροβιόληδες Μαγνησίας
    κορονοπάρτι και κλαρίνα

    https://e-thessalia.gr/apisteyto-alla-alithino-korono-panigyri-me-klarina-sto-velestino-live-sto-fb-mesa-sto-tsoynami-tis-pandimias/

  60. Χαρούλα said

    #53 κι εσύ ΣΠ από τους άλλους είσαι; Αυτούς που δεν με δικαίωσαν;;;;😊😥
    Σ´ευχαριστώ πολύ!🤩

  61. 58 β,
    Πολύ λογικό.
    (Είχα και το δίλημμα(;)
    κορον(ο/α)ιός
    και τέτοια ερωτήματα
    — όπως με την κολοκυθόπιτα —
    είναι όντως αδυσώπητα)

  62. venios said

    48 Το παρκέ είναι ελληνικότατη λέξη γαλλικής προέλευσης, ουσιαστικό στην ονομαστική, όπως το πιάνο και το στυλό και το παλτό. Δίνει και σύνθετα: παρκετέζα, παρκετίνη. Μήπως θάπρεπε να λέμε σανιδοδάπεδο (ή σανιδάπεδο με απλολογία); Τι λέει επ’αυτού ο Μπαμπινιώτης;

  63. Αιμ said

    Οι φουμαροκουμαρίνες του γκρέιπ επηρεάζουν έντονα τον μεταβολισμό και ενός ευρέως χρησιμοποιούμενου νευροληπτικού της κουετιαπίνης αυξάνοντας την συγκέντρωση της και φυσικά την δράση της (κυρίως καταστολή) κατά 5-10 φορές !
    Συμβαίνει αυτό που λένε : έγινε κομοδίνο

  64. ΣΠ said

    60
    Η Βικιπαίδεια με ηπάτησε. 🙂

  65. spyridos said

    Υπάρχει και η συνώνυμη «φράπα» που «είναι ντόπα».

    Έχω την εντύπωση ότι αυτό που λένε Πόμελο οι Αγγλοι είναι άλλο από τη φράπα
    και η φωτο που έχεις βάλει δεν μου φέρνει πολύ σε αυτό που έμαθα για φράπα.

    Οι γεύσεις και οι μυρωδιές μας φέρνουν τους δυνατότερους συνειρμούς.
    Τελευταία φορά που είδα φράπες ήταν μέσα της δεκαετίας του 90 στη Μυτιλήνη.
    Νοίκιαζα σε ένα παλιό αστικό σπίτι της Σουράδας στα όρια με Μακρύ Γιαλό.
    Εκει οι κήποι δίπλα στη θάλασσα έφτιαχναν ένα μικρό Κάμπο (της Χίου) που ευνοούσε τα εσπεριδοειδή.
    Οι δρόμοι πάντα αρωματισμένοι όλο το χρόνο ή από τα λουλούδια ή από τα φρούτα.
    Είχαμε δυό φραπόδεντρα (εκτός από πορτοκαλιές, μανταρινιές, λεμονιές, κουμκουάτ, περγαμόντα κτλ). Το μεγάλο έβγαζε μικρές φράπες και το μικρό κάτι τεράστιες.
    Ο κήπος είχε φυτευτεί το 1920 και τα δέντρα ήταν παλιές ποικιλίες.
    Ήμουν σίγουρος ότι δεν είχα φωτογραφίες με φράπες από εκεί. Πήγα στο στριτβιού του γκούγκλη αλλά κι εκεί δεν φαινόντουσαν οι φράπες από έξω.

    Μου έβαλε ο Νικοκύρης το αγκάθι σήμερα να ψάχνω τα αρνητικά.
    Τελικά βρήκα ένα του γατούλη (5 μηνών περίπου) με τις μικρές φράπες από πίσω. Προσέξτε τα φύλλα είναι μεγάλα μπορεί να ξεπερνούν τους 15 πόντους.

  66. dryhammer said

    Φραπόγατο(ς)

  67. # 55

    Εγώ μόνος μου το ανακάλυψα (άρα δεν έγινα τυχαία παοκτσης ! ). Στις λαϊκές της γειτονιάς μου πάντως στίβουνε ρόδια και πουλάνε επί τόπου τον χυμό τους, πορτοκάλια , όχι

  68. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @66. Κι ἂν ἦταν ἔνας γάλος ἀπὸ κάτω θὰ ἦταν φραπόγαλο(ς). 🙂

  69. # 62

    Το παρκέ όμως δεν κλίνεται σαν ουσιαστικό όπως τα στυλά, του πιάνου και των παλτών, άρα αμφισβητείται έντονα η ελληνικότητα της λέξης, μόνο σαν…κοινοτική γίνεται δεκτή, όπως οι αθλητές !!

  70. venios said

    Είναι άκλιτη ελληνική λέξη όπως το σκορ, το γκολ, το ρεπό, το αράουτ, το μπέναλτι, το σαζμάν, το βολάν και το ντεμισέ. Αν δεν είναι, τότε ποια ελληνική λέξη το αποδίδει;

  71. dryhammer said

    Το ντεμισέ είναι ο μουλινές, να υποθέσω; [DMC]

  72. ΓΤ said

    Στην αθλητική κίνηση της ημέρας:

    Χάντμπολ Γυναικών, Τσάλεντζ Καπ

    Καβαλιέρι-ΠΑΟΚ 16-46

  73. Κιγκέρι said

    Η πίτα από κολοκύθια λέγεται μπατζίνα! 🙂

  74. dryhammer said

    Η μπατσίνα είναι σκέτα κολοκύθια [… τούμπανα]

  75. hkokkal said

    Ξεχασατε το παμπιλονι (pampiloni) που ευδοκιμεί κυριως στην Άνδρο αλλα και στην Τήνο λιγοτερο. Δεν ξερω πού αλλού

  76. Βλέπω τώρα SDNA έκτακτη εκπομπή για το γήπεδο του Βοτανικού με με Μαλακατέ και Αδωνι Γεοργιάδη (φοβερή πλάκα θα έχει ανάλογη των αρχαίων συνδέσμων τε, και ) όταν η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση είναι στην πυρά και η ΚΑΕ ΠΑΟ δηλώνει απληροφόρητη. Πολύ γέλιο με την κάμερα του Μαλακατέ που ανεβοκατεβαίνει σαν ασανσέρ και κάθε προσπάθεια βελτίωσης την χειροτερεύει και τις απαντήσεις αν θα συνενοηθεί με την ΚΑΕ

  77. ΓΤ said

    Χάρης Κονιδάρης για Γιάννη Λιάπη: «[…] δεν πάσχει από υποκείμενα νοσήματα».
    Αναστασία Κοτανίδου: «[…] ο λόγος εισαγωγής του ήταν […] αφετέρου τα χρόνια προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει».

    Προσπαθούν, δε, να του φέρουν φαρμακάκι από τις ΗΠΑ (και οι άλλοι ας πεθάνουν)

    Πλήρες στο https://www.romfea.gr/diafora/40573-prospathoun-na-feroun-farmako-apo-tis-ipa-gia-ton-arxiepiskopo

  78. sarant said

    65 Ωραία φωτογραφία!

    75 Δεν τα ξέχασα, απλώς τα αγνοούσα ίσαμε τώρα!

  79. Μιχάλης said

    Και το ερώτημα παραμένει: τα μήλα των εσπερίδων τι φρούτα ήταν.Εκτός κι αν το απαντήσατε και δεν το πήρα χαμπάρι.

  80. leonicos said

    Γιά να δω τι κάνατε τόσες ώρες μαρκαντάσηδες

    79

    καλά τα πήγατε

    Η Φωτεινή μού έκανε πορτοκαλάδα.

    Δεν έχει σχέση με το ΄ρθρο. Κάθε μέρα μου κάνει

  81. leonicos said

    79 έψχω την αφελή εντύπωση ότι ήταν πορτοκάλια. Γι’ αυτό τα περιγράφουν και χρυσά και των επερίδων, δηλαδή από τη δυση

  82. leonicos said

    67 Στην Τουρκία παντού. στην Ελλάδα δεν το είδα.

    Έχω πιει τρεις τόνους, και άλλους τόσους αίράνι

  83. leonicos said

    67

    όχι δεν έγινες τυχαία Παοκτζής. Το κεφάλι σου φταίει

  84. leonicos said

    Εγώ την μπατσίνα τηνξέρω εκαλαμποκάλευρο

  85. Χαρούλα said

    Εεεε, όλο και κάποια στιγμή(κατά λάθος ή εξ-επι-τούτου) τον είπαμε κι αυτόν …Φράππα!🤣

  86. leonicos said

    65 ο γάτος ΄λα τα λεφτά

  87. 67 Κι εδώ στη λαϊκή συνηθίζουν στους πάγκους με τα ρόδια νάχουν έναν στίφτη. Αλλά για σκέτο ρόδι.

    82 Εκτός Πόλης δεν έτυχε να το συναντήσω. Στην Ελλάδα σκέτο ρόδι όπως λέγαμε παραπάνω.

  88. loukretia50 said

    Στης καρδιάς το περιβόλι
    Είν’ οι πύλες ανοιχτές και χορεύουν οι διαβόλοι
    Μια παρέα γινόμαστε όλοι.
    Φόβου διασκεδαστές
    So,
    Ζαχαρώστε όσο μπορείτε κι αγνοείστε τις μπηχτές
    ————————————————————–

    Θα σας πω μια ιστορία με φρουτάκια στην πλοκή
    Αποφράς ήταν η μέρα – και νομίζω Κυριακή
    όταν νέος από σόι άρχισε το μοιρολόι
    γιατί έλαβε μαντάτα πικροκιτρολεμονάτα
    Κι από φράπα η μουρίτσα όψη πήρε κιτρική

    Φύγαμε!

    ΧΕΙΜΕΡΙΝΗ ΦΡΟΥΤΟΠΙΑ
    (ο λόγος στο φρουτοπαθή νέο )
    Αγάπησα μια Λεμονιά, χυμώδη, όλο τσαχπινιά
    και μαγουλάκι φράπα
    Μεθυστική η αγκαλιά, τραγουδιστή ντοπιολαλιά
    απ’ την Άγια Νάπα
    Σοροπιαστά ήταν τα φιλιά, με μια φρουτώδη πινελιά
    (μπορεί να το ξανάπα)
    Στόμα γλυκό του κουταλιού με άρωμα πορτοκαλιού
    ( αν κι από σπρέχεν μάπα )

    Μονόλογος σε ήχο πλάγιο 4ο – φιλοδοξεί να κοιμηθεί

    Στο περιβόλι τ’ ουρανού η καρδιά μου γυροβόλι
    Μα η πόρτα ήταν ανοιχτή και μπήκαν οι διαβόλοι

    Την κοπάνισε ο έρως όταν τέλειωσε το θέρος
    Και ο ζουμερός καρπός πίπτει κάτω σεσηπός

    (Ο αφηγητής ξαναπιάνει τον προηγούμενο ρυθμό. Δεν αντέχει τα βαρέα)

    Μα ήρθε ξάφνου η παγωνιά και από χείλη βυσσινιά
    ακούω κακά μαντάτα

    Νισάφι – λέει – τα σπαστικά, δε ζαχαρώνει εκστατικά
    με τα φραποκιτράτα
    Δεν κάνω τα πικρά γλυκά, κι αυτή έχει γκώσει τελικά
    (Λόγια κοφτά, σταράτα)

    Γουστάρει το σιορ Μενεξέ κι απ΄το δικό μου το μπαξέ
    ούτε γλυκοπατάτα.
    Μονάχα φρούτα εξωτικά. Τα ντόπια ζαρζαβατικά
    απεμπολεί κεφάτα

    Ανάθεμα την καντεμιά – ανεπανόρθωτη ζημιά.
    Αιδώς, μπιρμπιλομάτα

    Στο περιβόλι της καρδιάς απομεινάρια φουλ σοδειάς
    πλημμύρισαν τη στράτα
    Και πώς να βρω τη λησμονιά όταν η φραπολεμονιά
    τα φέρνει τσουβαλάτα?

    Κι αντί του πόθου τους λωτούς
    Συλλέγω άνοστους καρπούς – δεν επιδέχονται ρετούς –
    Τάθελα κι έπαθά τα

    Καταραμένη αποθυμιά, με πνίγουν κίτρινα ζουμιά
    σε όνειρα φευγάτα
    Διψά η ψυχή μου για κοντρόλ και στης λαχτάρας μου το μπωλ
    κάνω φρουτοσαλάτα
    ΛΟΥ
    ‘Υπουλα είναι φρουτάκια και πικρίζουν αναιδώς
    Σαν ανώριμα αγοράκια που σαρκάζουν αφειδώς

  89. leonicos said

    50 Τὸ τελειώσαμε σὲ λίγες βδομάδες.

    Τα καλά δεν κρατάνε

  90. leonicos said

    88 πολύ ωραίο και πολύ εύθυμο

    ο καρπός είναι σεσηπώς δεν είναι σεσηπός

    για να δεις με πόση προσοχή σε διάβασα

  91. leonicos said

    48

    ονομαστική ενικού, στα ρήματα;

    κατ’αλαβα ή τα έχω χαμένα;

  92. sarant said

    79 Κάποιοι λένε πορτοκάλια, αλλά δεν υπήρχαν τότε πορτοκάλια στα μέρη μας.
    Αντιγράφω από παλιό άρθρο:

    . Βέβαια, τα χρυσά μήλα των Εσπερίδων που πήγε κι έφερε ο Ηρακλής από την άλλη άκρη του τότε κόσμου μπορεί να ήταν άλλο είδος οπωρικού, μπορεί να μην ήταν καν καρπός· έχουν γραφτεί πάρα πολλά για το θέμα και πειστική απάντηση δεν έχει δοθεί. Ίσως έχετε ακούσει ότι τα χρυσά μήλα ήταν πορτοκάλια ή άλλα εσπεριδοειδή, αλλά αυτό δεν μπορεί να ισχύει αφού τα εσπεριδοειδή ήρθαν πολύ αργότερα στα μέρη μας από την Άπω Ανατολή. Θα αναφέρω τρεις πιθανότερες εκδοχές: α) ήταν κυδώνια, β) ήταν κάποια εκλεκτή ποικιλία μήλων, γ) δεν ήταν μήλα αλλά πρόβατα (μήλα λέγονταν κι αυτά). Κατ’ άλλους πάλι, τα μήλα των Εσπερίδων έχουν συμβολικό χαρακτήρα, αποτελούν το «εισιτήριο» του Ηρακλή για την άνοδο στον Όλυμπο, για την αποθέωσή του· γι’ αυτό και ορισμένοι μελετητές τοποθετούν τον άθλο των Εσπερίδων τελευταίο (όπως τον παραδίδει και ο Διόδωρος ο Σικελιώτης) και όχι προτελευταίον όπως θέλει η καθιερωμένη σειρά.

    84 Κι εγώ αυτο που λέει ο Λεώνικος ήξερα -από τα διαβάσματά μου.

  93. Λεό, τέτοια ώρα εδώ ; Ξέφυγες από το μαμ, κακά και νάνι :: !!

  94. leonicos said

    28 Καθάρισα πριν από λίγο ένα ρόδι της Φωτεινής, μου πήρε 20 λεπτά και το πετάξαμε. Φαινόταν απ’ έξω καλό, και ήταν κάτασπρο και άνοστο

  95. loukretia50 said

    Μερσί Λεώνικε! Δίκιο έχεις, άρχισα κι εγώ να φυραίνω!

  96. # 92

    Ναι αλλά τότε πως δικαιολογείται η ονομασία εσπεριδοειδή ;

    Το πως μας ήρθαν από ανατολή αποκλείει να υπήρχαν στην Αμερική ή τα νησιά του Ατλαντικού όπως υποστηρίζει ο Ρόμπερτ Γκρέηβς αν θυμάμαι καλά ; η ονομασία από ποιόν δόθηκε ξέρουμε ;

  97. Λεύκιππος said

    39 Και το Άραγε είναι με 5 γράμματα τελειώνει σε Ε και είναι ελληνικό απ ότι φαίνεται.

  98. 84, 92 τέλος.Κι εμένα τέτοια με κερνάνε. Καλαμποκάλευρο με χόρτα. Από Τρίκαλα και Καρδίτσα. Οι Λαρισαίοι τι λένε;

  99. ΓΤ said

    Με υψηλό πυρετό, στο ΑΧΕΠΑ ο Γιώργης Χρυσοστόμου (άκα Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος)
    https://www.in.gr/2020/11/20/greece/koronaios-sto-axepa-ypsilo-pyreto-o-mitropolitis-kitrous-katerinis-kai-platamonos-georgios/

  100. Αγγελος said

    (71) To ντεμισέ (DMC) είναι μάρκα νημάτων για κέντημα. Τα μουλινέ και κοτόν περλέ είναι είδη νημάτων της DMC, η οποία υπάρχει, παρακαλώ, από το 1742! Στην Ελλάδα κυκλοφορούν μάλλον ως νήματα Πεταλούδας.

  101. ΓΤ said

    @100, 71

    Και για τις εκλεκτές κυρίες του ιστολογίου:

    Click to access LEAFLET_festival_knitting.pdf

  102. ΚΩΣΤΑΣ said

    98 και πριν

    Άντε κάτι να πω κι εγώ, έτσι για τη συμμετοχή, περί άλλων τυρβάζω σήμερα.

    Πίτα με καλαμποκάλευρο και χόρτα είναι ο πλαστός. Η μπατζίνα, είναι πίτα που γίνεται με αλεύρι ή καλαμπόκι ή και ανάμεικτο, με κολοκύθια, τυριά, αυγά, γάλα κλπ, γευστικότατη, μ’ αρέσει πολύ. Εφεύρεση τρικαλοκάρδιτσου , εξ επιδράσεως ευδοκιμούν και στη Λάρισα.

    Ειρήσθω εν παρόδω, δεν μαγειρεύω ποτέ, μόνο καταναλώνω!

  103. Αγγελος said

    (97) Ναι, αλλά είναι σύνθετο (αρχ. ἆρα+γε). Αυτό, υποθέτω, ήθελε να εξαιρέσει ο G στο κουίζ του. Βέβαια παραμένουν, ακόμα και μεταξύ των ανατάν μπαμπαντάν ελληνικών λέξεων, τα όποτε, οπότε, πούθε, εδώθε, και οι πάμπολλες κλητικές δευτερόκλιτων (σκύλε…), προστακτικές (παίζε, πέστε…), παρατατικοί (έλεγε…), αόριστοι (έπεσε…) — και όλο και κάτι θα ξεχνάω 🙂

  104. Αγγελος said

    (70) Το σκορ είναι άκλιτη ελληνική λέξη, αλλά το σκῶρ είναι τόσο κλιτή που… ο πληθυντικός εκτόπισε τον ενικό 😉

  105. loukretia50 said

    Πολύ μου άρεσε αυτό που έγραψε το Κιγκέρι για τη γιαγιά που απολάμβανε τη σκανταλιά! Νομίζω πως είναι ακριβώς αυτό το μικρό ρίσκο της αποκάλυψης που κάνει τόσο διασκεδαστική την επιχείρηση.
    Θυμάμαι μια κοτσονάτη γιαγιά σε χωριό – προ αμνημονεύτων – που έλεγε απροκάλυπτα :
    – Πάμε να κλέψουμε σύκα/καρύδια/λεμόνια από γείτονα που αντιπαθούσε.

    Όταν κάποια στιγμή έμεινε κατάκοιτη, έλεγε στα εγγόνια της να σκαρφαλώσουν στη μάντρα και να μαζέψουν όσους καρπούς μπορούσαν να φθάσουν.
    Αν γίνονταν αντιληπτή η κίνηση, υπήρχε πάντα το άλλοθι «ε, παιδιά είναι!»

    Μια φορά πήγα με τη μητέρα μου να τη δω – κάποια συμπεθεριά έπαιζε – και μου ζήτησε εμπιστευτικά να κάνω το ίδιο.
    Δε θα ξεχάσω τη σκανταλιάρικη λάμψη στο βλέμμα της, σίγουρα δεν είχα καμιά ανάγκη τα συγκεκριμένα φρούτα, αλλά τη διασκέδαζε η ιδέα της μικρής παρανομίας.
    Ξέχασε όμως μια λεπτομέρεια. Ήμουν παιδί της πόλης και αν και ήμουν ευκίνητη παρέμενα απροπόνητη στο συγκεκριμένο σπορ.
    Σκαρφάλωσα εύκολα στη μάντρα, αλλά με μια άτσαλη κίνηση βρέθηκα κάτω από τη λάθος μεριά κρατώντας ακόμα το κλαρί. Αν κάποιος πει ότι βγήκα μικρή στο κλαρί, πώς να τον διαψεύσω?
    Σα να μην έφτανε που καταγδάρθηκα, ήταν αδύνατο να ανέβω γιατί είχαν βάλει κολλητά συρματόπλεγμα – γύρευε γιατί.
    Πήγα στην είσοδο για να βγω σαν κυρία ακριβώς την ώρα που γύριζαν οι γείτονες.
    Με τη μούρη κάτω άκουγα τα γέλια τους και κατανοούσα πλήρως τι σημαίνει η έκφραση «ν’ ανοίξει η γη να με καταπιεί».
    Ήμουν μια καθωσπρέπει κόρη , στραπατσαρισμένη , μέσα στα αίματα, είχα μπουκάρει σε ξένη ιδιοκτησία, και το όποιο τσαγανό ήταν γενικά υπέρ μου, δε φτούραγε στη συγκεκριμένη φάση.

    Η έσχατη ταπείνωση ήταν όταν η γειτόνισσα μου είπε :
    – Έλα να πλυθείς , να σου βάλω λίγο βάμμα και να σου δώσω ένα καλάθι φρούτα να τα πας στη Βασίλω με τους χαιρετισμούς μας.

  106. Πέπε said

    @97:

    Το άραγε είναι σύνθετο, ή, για την ακρίβεια, είναι δύο λέξεις κολλημένες. Προέρχεται από το αρχαίο «ἆρά γε», όπου το μεν ἆρα σημαίνει από μόνο του «άραγε», το δε «γε» είναι εκείνο το μοριάκι που τυπικά λέμε ότι αποδίδεται «βέβαια». Πρόσεξε ότι βάσει των κανόνων του αρχαίου πολυτονικού ο τόνος του εγκλιτικού «γε» ανεβαίνει στη λήγουσα του προπερισπώμενου «ἆρα»: σε κείμενα συντηρητικής καθαρεύουσας θα το βρεις καμιά φορά γραμμένο είτε ακριβώς όπως στ’ αρχαία, «ἆρά γε», είτε και ενωμένο μεν σε μία λέξη αλλά πάλι με τον ίδιο τονισμό, «ἆράγε».

    @σχόλια για υπαίθριους πωλητές χυμού από ρόδι:

    Καλά, πόσο μπολσεβίκοι παίζει να είστε; Εδώ στο Ηράκλειο είναι κοινότατο στις μολαβές (καφετυροπιτάδικα τέικ εγουέι) να στίβουν χυμό από πορτοκάλι, ρόδι (ρόγδι το λέμε επαέ) ή ανάμικτο. Γιατί το αποκρύπτετε και μόνο λέτε οι Τούρκοι και οι Τούρκοι; Πού τα μάθανε αυτά οι Τούρκοι; Επειδή δηλαδή αυτοί ήταν στις στέπες και δεν είχαν μαγαζιά χτισμένα και τον στίβαν τον χυμό υπαίθρια; Άντε, εθνομηδενικά!

  107. Μαρία said

    85
    Χαρούλα, το χαρακτηρισμό φράπα για μούρη αφράτη και ροζέ τον χρησιμοποιείτε;
    Βλέποντας στις φωτογραφίες αυτό το κιτρινιάρικο φρούτο απορώ πώς βγήκε.

  108. ΣΠ said

    103
    Και το απόψε (σχόλιο 52).

  109. venios said

    104 …και ο Κρης καλών τους όιας «κουράδια» μετά του Αλβανού εμαχεσάτην…

  110. Πέπε said

    @103 (αγγελικό) // 106 (δικό μου)

    Πώς την κάνεις Άγγελε την περισπωμένη και βγαίνει καλυτερη από τη δικιά μου;

  111. 102 Τάμπλεξα, είδες. Γι’ αυτό ζήτησα την επιβεβαίωση από τους ειδικούς!

    106 Από Ηράκλειο δεν κατέχω. Συμπάθα με. Εγώ στη Πόλη το είδα Πόλη μαρτυράω (κι όχι Τουρκία, γενικά).

    Καλωσόρισαν οι ξενιτεμένοι.

  112. Πέπε said

    @107 (μάγουλο φράπα)

    Το ξέρω και το λέω, κυρίως για κάποιον που είναι φρέσκος-φρέσκος επειδή καλοκοιμήθηκε. Άμα κάτσω να αναστορηθώ την πορεία του λεξιλογικού μου βίου, βρίσκω (νομίζω δηλαδή) πως το πρωτοέμαθα προ ελαχίστων δεκαετιών από φίλη Ποντία Αθηναία με καταγωγή καϊλαριώτικη (εννοώ: η ίδια από την Αθήνα, η μάνα από χωριό της Πτολεμαΐδας, οι πρόγονοι από τον Πόντο). Παίζει κάποιο ρόλο; Είναι τοπικό;

    Πάντως το έλεγα χρόνια πριν πρωτομάθω τι είναι η φράπα, και αμφιβάλλω αν κι η ίδια ήξερε.

  113. ΓΤ said

    Όσοι φιλόλογοι στην Κρήτη γράφουν «στΙβω» είναι προφανώς επηρεασμένοι από τα «στΙβάνια».

  114. ΣΠ said

    Το γκρέιπφρουτ θα το έγραφα ως μία λέξη. Άλλωστε και στα αγγλικά ως μία λέξη γράφεται, grapefruit.

  115. Μαρία said

    112
    Για τον φρέσκο φρέσκο μετά απο ύπνο λέγεται και οτι έκανε μάγουλο (χωρίς φράπα).
    Κι εγώ αλλιώς τη φανταζόμουν τη φράπα, πριν να τη δω σε φωτογραφίες, γι’ αυτό κι η απορία μου.

  116. sarant said

    96 Η ονομασία εσπεριδοειδή είναι δάνειο από γαλλικό όρο (Hesperidées) που πλάστηκε τον 18ο αιώνα.

  117. Αράουτ said

    Είναι πραγματικά απίστευτο ότι οι πολυδιαφημισμένοι σχολιαστές του παρόντος Ιστολογίου άφησαν απροστάτευτο επί 15 ολόκληρες ώρες τον κύριο Σαραντάκο, με αποτέλεσμα να διασύρεται πανελληνίως για παντελή έλλειψη εγκυρότητος το παρόν Ιστολόγιο…

    Γράφει επί λέξει ο αγαπητός μας κύριος Νίκος: «Και ξεκινάμε από το γκρέιπ-φρουτ, το οποίο, παρόλο που τις τελευταίες δεκαετίες έχει μπει ορμητικά στη ζωή μας, ούτε ντόπιο όνομα δεν αξιώθηκε να αποκτήσει……… Λοιπόν, στα ελληνικά είναι δάνειο από το αγγλικό grape-fruit, που το είπαν έτσι επειδή οι καρποί του φυτρώνουν σε τσαμπιά στις άκρες των κλαδιών.»

    Αλλά, κύριε Νίκο μου, τί είναι αυτά που λέτε; Προφανώς, γράψατε το παρόν άρθρο κυριολεκτικά στο γόνατο και βαρεθήκατε να ρίξετε μιά ματιά στο λήμμα «grapefruit» της αγγλικής Wikipedia (https://en.wikipedia.org/wiki/Grapefruit), που αναφέρει σαφώς αυτό που ξέρουμε όλοι εμείς οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ:

    Ο πρώτος που κατέγραψε την λέξη «grape fruit» στην Αγγλική Γλώσσα ήταν ο διαβόητος δουλέμπορος και μεγαλοτσιφλικάς της Τζαμάϊκας John Lunan, που εκοιμήθη το 1838 σε βαθύ γήρας. Στον 2ο τόμο (σελίς 171) του μνημειώδους σύγγραμματός του «Hortus Jamaicensis or a Botanical Description (according to the Linnean System) and an account of the virtues and of its indigenous plants hiitherto known, as also of the most useful exotics» (1η έκδοσις Jamaica 1814, κατεβάστε εδώ https://ia800203.us.archive.org/23/items/hortusjamaicensi02luna/hortusjamaicensi02luna.pdf), ο Lunan πρωτοκαταγράφει την λέξη «grape fruit» (σ.σ.: δύο λέξεις, πανάσχετε κύρ Σταύρο, που αρλουμπολογείς στο 114) εξηγώντας ότι ονόμασε αυτά τα εξωτικά φρούτα με αυτό το όνομα, επειδή το άρωμά τους μοιάζει με το άρωμα των σταφυλιών… Δηλαδή καμμία σχέση με τσαμπιά, όπως γράφει καταφανώς λανθασμένα ο αγαπητός μας κύριος Νίκος….

    Για το ξεστράβωμα των μακαρίως κοιμωμένων αναγνωστών του παρόντος Ιστολογίου που χάβουν ό,τι τους σερβίρει ο φίλτατος κ. Σαραντάκος, αναρτώ την 1η καταγραφή της λέξεως «grape fruit» στην Αγγλική Γλώσσα (σωτήριον έτος 1814) από το προαναφερθέν μνημειώδες σύγγραμμα του θρυλικού δουλέμπορου της Τζαμάικας, John Lunan:

    ΥΓ: Με την ευκαιρία το Επιτελείο μας έχει να σάς προτείνει δύο σίγουρα για να πάτε Ταμείο σε λίγες ώρες από τώρα:

    1) Σήμερα Σαββάτο στις 7.30 μ.μ. στο «Γεώργιος Καραϊσκάκη» ο αποδεκατισμένος Ολυμπιακός αντιμετωπίζει τον ανεβασμένο και φιλόδοξο Παναθηναϊκό. Ο Θρύλος δεν κερδίζει με τίποτα το αποψινό Ντέρμπυ των Αιωνίων: Κατεβαίνει χωρίς τους δύο σεντερ-φόρ του, Χασάν και Ελ Αραμπί, που έχουν πάθει κορωνοϊό, ενώ και ο γερο-Βαλμπουενά τραυματίστηκε χθές στην προπόνηση. Παίξτε άφοβα το Χ και το 2 που αποδίδουν αντιστοίχως 4.26 και 6.64 στο Stoiximan.

    2) Αύριο Κυριακή στις 7.30 μ.μ. στην Τούμπα ο επίσης αποδεκατισμένος ΠΑΟΚ αντιμετωπίζει τον πολύ ανεβασμένο ΠΑΣ Γιάννενα. Ο ΠΑΟΚ δεν κερδίζει με τίποτα, παίξτε άφοβα το Χ (απόδοση 5.95 στο stoiximan) και το 2 του ΠΑΣ (απόδοση 11.00 στο stoiximan) και θα μάς ευγνωμονείτε το βράδυ της Κυριακής που θα πάτε Ταμείο να εισπράξετε ένα βαρβάτο χαρτζιλίκι.

    Είπα και ελάλησα και αμαρτίαν ούκ έχω…

  118. Χαρούλα said

    #107 ναι Μαρία, φυσικά. Και περισσότερο το χρησιμοποιούμε για το μάγουλο. «Μαγουλάκι φράπα!» Ιδιαίτερα μετά από ξεκούραση ή καλό ύπνο. Πάντα με μια χαριτωμενιά.
    Έτσι περιπαιχτικά λέγαμε ενωμένο(σχεδόν πάντα) και το όνομα με το επώνυμο ΦΡανκ ζΑΠΠΑ.

  119. Πέπε said

    118:

    Ζανκ Φράπα https://mandelbrotsmentalbots.bandcamp.com/track/–4

  120. ΓΤ said

    Πέθανε χτες το πρωί, χτυπημένος από τον Ιό, ο γνωστός εκδότης Τάσος Κυριακίδης, στα 75 του (Αφοί Κυριακίδη).

  121. ΓΤ said

    119@

    ωραία ματιά

  122. ΣΠ said

    117
    Δύο λέξεις ήταν το 1814. Σήμερα όλα τα έγκυρα λεξικά το έχουν μία λέξη.

    Κατάλαβα. Ξερός άσος και τα δύο ματς.

  123. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    Τα περίφημα κίτρα της Κρήτης
    https://www.patris.gr/2019/07/02/foto-imeras-ta-perifima-kitra-tis-kritis/

    Βαρέλια κίτρα μπρος από το ημικατασκευασμένο θρυλικό Μέγαρο (του κιτρέμπορα) Φυτάκη

  124. 58 β,
    Τώρα πρόσεξα ότι ξέχασα να βάλω και 😀 😀 για το σχ. 58β, στο σχ. 61.

  125. Πέπε said

    Κίτρο:

    Κίτρον Νάξου. Αυτό είναι Βαλληνδρά. Υπάρχει και Προμπονά, που το βρίσκεις παντού στη Νάξο πιο εύκολα κι απ’ το νεράκι. Και φαντάζομαι ότι θα υπάρχουν και σπιτικά.

    ___________________________________________

    > > Το αγγλικό τσάι Earl Grey είναι αρωματισμένο με περγαμόντο. […] η συνταγή του τσαγιού, την οποία η οικογένεια Γκρέυ έχει πουλήσει στην εταιρεία Twinings, φυλάγεται μυστική.

    Πάντως η ονομασία Ερλ Γκρέι δεν αποτελεί τρέιντμαρκ. Κάθε μεγάλη ή μικρή εταιρεία που βγάζει τσάι με άρωμα περγαμόντου, Ερλ Γκρέι το λέει. Ακόμα κι αν το τσάι είναι πράσινο, κάτι που συνιστά ουσιώδη παρέκλιση από τη συνταγή, πολλοί πάλι Ερλ Γκρέι πράσινο το ονομάζουν (ως εμπορικό προϊόν εννοώ, όχι προφορικά), αν και κάποιοι πιο προσεκτικοί ομιλητές προτιμούν παραλλαγές όπως Earl Green ή Green Grey.

    Αν ρωτάτε τη γνώμη μου, στο πράσινο δεν ταιριάζει. Αντίθετα το άρωμα και η γεύση του κανονικού (μαύρου) Ερλ Γκρέι είναι κάτι το μεγαλοπρεπές.

    Ο Ντελόπουλος, στον «Άκη και τους άλλους», έχει κάπου έναν εξοργισμένο καφετζή αν θυμάμαι καλά, που ωρύεται και μετά από διάφορα καταλήγει σα μια απειλή (ότι θα το κλείσει, ότι θα τους διώξει όλους, κάτι τέτοιο) «και μετά δε θα ‘χετε ούτε νερά ούτε καφέδες ούτε πορτοκαλάδες ούτε υποβρύχια ούτε περγαμότο κέρατό σας τσογλάνια».

    Μόνο το επίμαχο σημείο της κατάληξης θυμάμαι με ακρίβεια. Όλο το υπόλοιπο λογύδριο, καθώς και το πλαίσιό του, αμυδρότατα. Είναι πάνω από τριάντα χρόνια που το διάβασα, αλλά φαίνεται πως μου ‘χε κάνει ιδιαίτερη εντύπωση.

  126. Γς said

    «Εσείς πόσα πορτοκάλια φάγατε σήμερα;»

    Καμπάνια του ΠΑΣΟΚ, επί Αντρέα για να απορροφηθεί η υπερπαραγωγή κάποιας χρονιάς.

    Κι ο φίλος μου ο Σπύρος:

    -Πορτοκάλια αυτοί; Μήλα εμείς!

  127. Για εντελώς τυπικούς λόγους να αναφέρω πως το πούθε (που όθεν), το απόψε (απ’ οψέ) κ.λ.π. είναι σύνθετες λέξεις και στις αναζητήσεις τα ρήματα αναφέρωνται στο α΄πρόσωπο ενικού της οριστικής και τα ουσιαστικά στην ονομαστική ενικού γιατί π.χ. στην κλιτική έχουμε άφθονα όπως : κύριε !!

    Ελληνοποιημένο το παρκέ λέγεται παρκέτο,με πληθυντικό τα παρκέτα κ.λ.π., ένα απλό γκουγκλάρισμα θα δείξει του λόγου το αληθές, συνεπώς το πέντε ακόμα διατηρεί την μοναδικότητά του

  128. # 116

    Ευχαριστώ, Νίκο. Λογικά όμως στην Γαλλία θεωρούσαν πως ήλθε από την δύση για να δώσουν αυτήν την ονομασία, ίσως από κεκτημένη λόγω ντομάτας, πατάτας, καπνού κ.λ.π.

  129. # 125

    Πάντως στα ηδύποτα το Amaretto di Saronno…σαρώνει !!

  130. Κάποιες σκέψεις σχετικά με το γήπεδο του Βοτανικού που προέκυψαν από τις χθεσινές δηλώσεις :

    Είμαι επιφυλακτικός γιατί τους πολιτικούς τους ενδιαφέρει η έναρξη ενός έργου, κοινώς τα λεφτά της μελέτης, και όχι η υλοποίησή τους κι έχουμε παραδείγματα από το υπόγειο γκαράζ στο παρκάκι Κύπρου και Πατησίων εποχής μαμάς Μπακογιάννη και Νικητα Κακλαμάνη μαζί με την τότε διπλή ανάπλαση, μέχρι τον σημερινό «μεγάλο περίπατο» του Μπακογιάννη που πήγε άκλαφτος αλλά κονόμησε ο περίγυρος. Αν προσθέσεις δε την αξιοπιστία του Γεοργιάδη σχετικά με την εκ της Ευρώπης χρηματοδότηση, το γλυκό δένει, φτάνει να τουμπάρουνε τον Γιαννακόπουλο, αυτός είναι ο στόχος φανερά για να ξεκινήσουνε. Να θυμίσω πως προδιμήνου ο Γεοργιάδης κοκορευότανε που» Δεν πέταξε τα λεφτά σε άχρηστες κλινικές ΜΕΘ και διορισμούς νοσηλευτικού προσωπικού που ζήταγε ο Σύριζα» και σήμερα τα πληρώνουμε διπλά και τρίδιπλα πέρα από θανάτους. Ο μόνος τρόπος να χρηματοδοτηθεί το γήπεδο είναι να βγει από το πακέτο των έργων ώστε να εγκριθεί το ποσόν για την χώρα μας, που με το γήπεδο έχει βέτο από Ούγγρους.Πολωνούς και επιφυλάξεις από Γερμανούς, και μετά με τα χρήματα που προβλέπονται για αλλού να το κτίσουν και το προβλεπόμενο τσουχτερό πρόστιμο να το πληρώσει η…επόμενη κυβέρνηση !! Χώρια τα «αντισταθμιστικά οφέλη» που θα πρέπει να δώσουνε στον χοντρό που ήδη οι εφημερίδες του το παίζουν αντιπολίτευση και θα μας στοιχίσει ο κούκος αηδόνι.
    Φυσικά το μεγάλο πρόβλημα του ΠΑΟ είναι πως δεν μπορεί να εκχωρήσει την Λεωφόρο σε επενδυτή γι αυτό και δεν εμφανίζεται επενδυτής και μόνη του ελπίδα είναι το δημόσιο ή με κάποιον τρόπο η επέκταση- βελτίωση του υπάρχοντος γηπέδου.
    Η ΚΑΕ χρησιμοποιεί το γήπεδο στο ΟΑΚΑ και δεν «καίγεται» να πάει σε μικρότερο στον Βοτανικό.

  131. Γιάννης Ιατρού said

    122: Δύο λέξεις αλλά ενωμένες με παύλα… (grepe-fruit) ! Ελεήστε τον αόμματο πολυώνυμο σχολιαστή του 117😎

  132. Nestanaios said

    117. Αραουτ.
    Καλή η γνώση της ιστορίας του φρούτου. Το ζητούμενο όμως για εμάς τους Έλληνες είναι το όνομα. Τι όνομα μπορούμε να του προσάψουμε;

  133. Γιάννης Ιατρού said

    Ενημέρωση: γνωστές ύποπτες σχολιάστριες ως επίσης και συζυγάτες γνωστών κι εκλεκτών σχολιαστών ΔΕΝ γιορτάζουν σήμερα 😉

  134. Γιάννης Ιατρού said

    Κατά τ΄άλλα:
    Καλημέρα
    και ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ στις Μαρίες, Παναγιώτες, Πάνους, Παναγιώτηδες και γενικά σε όσους γιορτάζουν σήμερα!

  135. Nestanaios said

    120.
    Λέγεται ότι αν δηλώσεις τον άνθρωπό σου να πεθαίνει από κορονοιό, δεν επιβαρύνεσαι με έξοδα κηδείας. Είναι αλήθεια; Ξέρεις;

  136. Nestanaios said

    106. Πεπε.
    Με τα αρχαία δεν φαίνεται να το έχεις.

  137. Nestanaios said

    134.
    Σήμερα γιορτάζουν μόνο οι παρθένες με αυτό το όνομα.

  138. ΓΤ said

    135@
    Σου ακούγεται αληθινό το σενάριο; 🙂

  139. sarant said

    Καλημέρα από εδώ και χρόνια πολλά στις Μαρίες κτλ. που γιορτάζουν!

    117-122 Πάει, το χάσαμε το ματς…

  140. # 139 τέλος

    Θαρσείν χρη ( παίζει και η κυβερνητική γηπεδική προπαγάνδα )

    ( ευχές των δικέφαλων βορρά και νότου )

  141. ΓιώργοςΜ said

    133 Έχω ακούσει καναδυό φορές σε ταινίες ένα ευφυολόγημα που δε μεταφράζεται (οι 3 μάγοι είναι 3 σοφοί στα αγγλικά):
    «Why Christ was not born in Mexico?»
    «Because God couldn’t find three wise men or a virgin.»

  142. Γιάννης Ιατρού said

    141: χαχα, κι αλλού, κι αλλού 🙂 🙂

  143. 125 Μετά τον Βαλασάκη, ο Ντελόπουλος – Πέπε, όλο και περισσότερα κοινά διαβάσματα βρίσκω 🙂

  144. Αιμ said

    Στο περιβόλι της καρδιάς απομεινάρια φουλ σοδειάς
    πλημμύρισαν τη στράτα
    Κι αντί του πόθου τους λωτούς
    Συλλέγω άνοστους καρπούς
    Τάθελα κι έπαθά τα

    Λου με την άδεια σου, πώς σου φαίνεται με την σύντμηση ; έτοιμο ρεφρέν δεν είναι ;

  145. loukretia50 said

    Αιμ.
    Α, λες για την παρενθεσούλα?
    Είναι πολλά τα παρενθετικά σχόλια, συνηθίζω να τα αραδιάζω όπως ξεφυτρώνουν – κάτι σαν αναδυόμενα παράθυρα που λένε οι νεαροί!
    Ό,τι δε σου κάνει, εφόσον το προτιμάς στο λαλητό, μπορείς άνετα να το κλείσεις!

    Καλό Σαββατοκύριακο σε όλους!

  146. Αγγελος said

    (116) Πάντως Hespéridiens δεν λέγονται σήμερα γαλλλικά τα εσπεριδοειδή. Agrumes λέγονται.

  147. Αγγελος said

    Πέπε, στο δικό μου ταμπλετάκι τουλάχιστον, η περισπωμένη σου εμφανίζεται ακριβώς όμοια με τη δική μου. Δεν βλέπω άλλωστε πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς: η WordPress δεν επιτρέπει να διαλέξεις γραμματοσειρά, μόνο παραλλαγές τύπου bold και italics επιτρέπει.

  148. Yiannis KYRiakides said

    Σιγουρα η φράππα ΔΕΝ ειναι το πόμελο !
    Συμφωνω με τον Γιαννη Ιατρου στο #9, οτι ειναι (ηταν; διοτι στην Κυπρο, πχ., δεν βρισκεις ουτε μια, εδω και πολλα χρονια) πιο στρογγυλες, κιτρινες με καποιες ροζ αποχρωσεις (ΚΑΙ στη φλουδα ΚΑΙ στη σαρκα).
    Θυμαμαι στην Κυπρο οταν τη φλουδα την καναμε γλυκο, ξεφλουδιζαμε τη χοντρη πικρη πετσα απο τες μοιρες
    (τις ‘φετες’ των εσπεριδοειδων, εμεις τες λεμε μοιρες, οπως τες 360 μοιρες του κυκλου – ετσι απλα…)
    και τρωγαμε τη σαρκα η οποια αποτελουνταν απο πολυ τραγανες και αδρές/χοντρες ρωγιτσες (ή πώς αλλιως λεγονται;)
    Νοστιμες, χωρις καποια ιδιαιτερα ξεχωριστη γευση (σ’ αυτο μοιαζαν με το πομελο…)

    -Και σιγουρα το αρθρο θελει ξαναδουλεμα… ΚΑΙ ΙΣΩΣ ΕΙΝΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΑΠΟ ΕΔΩ.
    Ειναι τοσες πολλες οι ποικιλιες των εσπεριδοειδων και τοσες οι υποποικιλιες, με πολυ μικρες διαφορές μεταξυ τους – μεχρι τωρα δεν βρηκα στο διαδικτυο ξεκαθαρα πραματα.
    Ειναι και η ευκολια που οποιοσδηποτε μπορει να μπολιασει ενα ειδος πανω σε δεντρο αλλου ειδους, ειναι και η αρχη της σημερινης γεωργιας να ξεριζωνουμε/καταργουμε τα παλια και να καλλιεργουμε ο,τι νεο μας προσφερει ο γεωπονος, ως πιο ανθεκτικο, πιο αποδοτικο, ή πιο της μοδας κτλ., ειναι και το μπερδεμα με τις ονομασιες, που ο καθενας λεει ολα τα ξινα ‘λεμονια’, ολα τα πικρα ‘κρέιπφρουτ’, ολα τα μεγαλα ‘πομελα’, ολα τα μικρα ‘μανταρινια’, που τελευταια τα λενε σχεδον ολα ‘κλεμεντινες’ (που καποτε ηταν μια ποικιλια γλυκων και γευστικων σκουροχρωμων μανταρινιων χωρις κουκουτσια), ολα τα μοιρωδατα τα λεει ‘περγαμοντο’, οσα δεν ειναι πορτοκαλια τα λεει ‘κιτρα’ ή ‘νεράντζια’ ή (στην Κυπρο) ‘κιτρόμηλα’ κτλ., κτλ.

    -Εχω φωτο, αλλά δεν βρηκα τον τροπο να τις επισυναψω. Ποιος βοηθά; Ευχαριστω

  149. Πέπε said

    @127
    Το πούθε (πόθεν) δεν είναι σύνθετο. Το -θεν (το ίδιο όπως στο όθεν και σε πολλά τοπικά) είναι απλώς κατάληξη, δεν υπάρχει ως ξεχωριστή λέξη.

    Πόθεν; όθεν, εδώθεν, εκείθεν, άλλοθεν, ένθεν, εντεύθεν, Αθήνηθεν. Κίνηση από τόπο – έννοια που στα νέα ελληνικά αρχίζει να χάνεται (πούθε, δώθε, κείθε, ολούθε) και στα σημερινά ΚΝΕ έχει μάλλον σβήσει τελείως. Σε λίγο παλιότερα νέα ελληνικά πάντως φαίνεται να διατηρούνταν (κι από πούθε κατεβαίνει Βαγγελιώ μου παινεμένη), ή και μετά βεβαιότητος διατηρούνταν (Βασίλη πούθεν έρχεσαι και πούθε κατεβαίνεις). Σήμερα πιθανώς σε ιδιώματα.

    Όπως πολύ ορθά διέγνωσε και ο Νεσταναίος (#136 – 🙂 🙂 🙂 ) ΔΕΝ ΞΕΡΩ αν σε κάποια αρχαιότατη μορφή των ελληνικών αυτή η κατάληξη ήταν πτωτική, κάποιας πτώσης που μετά να χάθηκε.

  150. # 149

    Ξέχασες το ανέκαθεν (εξαπανέκαθεν που λέμε) και το ουρανόθεν

    τον καιρό που πήγαινα σχολείο το λέγαμε (τοπικό) μόριο όπως και το δε ( ώδε, τήδε, Αθήναζε) το -θεν να δείχνει προέλευση, το -δε κατα κάποιον τρόπο διεύθυνση. Επίσης μάθαμε για τις καταλήξεις των πτώσεων και την κοινή προέλευσή τους σε ελληνική και λατινική (θυμάμαι το -sum στην γενική πληθυντικού και πως κατέληξε -ων στα ελληνικά και rum στα λατινικά, για τέτοια πτώση δεν μας είπαν τίποτε, πρέπει να ήταν στον καιρό του Νώε γιατί το όθεν υπάρχει στον Ομηρο. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε πως τότε δεν υπήρχε γραμματική, η γραμματική φιάχθηκε «στατιστικά» εκ των υστέρων, κλασσικό παράδειγμα από τον Ομηρο τα ρήματα που εμφανίζονται με τύπους, των μετέπειτα ενεργητικής και παθητικής φωνής, αδιάκριτα.

    Δεν πείθομαι πως είναι κατάληξη πτώσης όπως π.χ. το -ως στα επιρρήματα, τότε θα λέγαμε και παιδόθεν, ανδρόθεν, γυναικόθεν (τα κρειττω) και άλλα αντί μόνον του παιδιόθεν και φυσικά δεν λέμε ουρανιόθεν.

    Με γύρισες 50+ χρόνια πίσω.

  151. Γιάννης Ιατρού said

    148: για τις φωτό: πρέπει να τις ανεβάσετε κάπου στο ιντερνετ, π.χ. εδώ https://postimages.org/ και μετά να βάλετε εδώ στο σχόλιό σας την διεύθυνση (direct link) της φωτό που ανεβάσατε (το URL που τελειώνει π.χ. σε .jpg)

  152. sarant said

    146 Πράγματι, agrumes σήμερα. Αλλά εμείς το εσπεριδοειδή από τα γαλλικά το πήραμε.

  153. Μαρία said

    146, 152
    Η λέξη χρησιμοποιείται αποκλειστικά στην αρωματοποιΐα https://www.sylvaine-delacourte.com/fr/guide/hesperides

  154. Yiannis KYRiakides said

    151
    μονο ετσι – ευχαριστω

  155. Πέπε said

    @150

    Στον καιρό του Νώε αναφέρομαι κι εγώ, και χωρίς καμία βεβαιότητα.

    Στον καιρό του Νώε πρέπει να υπήρχε και μια οργανική (;) πτώση στα ελληνικά, με κατάληξη -φι, της οποίας κάποια κατάλοιπα, απολιθωμένα σε μορφή επιρρήματος πια, υπάρχουν στον Όμηρο. Γι’ αυτό σκέφτηκα μήπως κι εδώ συνέβη κάτι παρόμοιο. Δε θυμάμαι αν το έχω διαβάσει κάπου (αν όχι, προφανώς δε θα ισχύει).

    Πάντως σκέψου και διάφορα σημερινά επιρρήματα που αρχικά ήταν δοτικές (λόγω, μέσω, δυνάμει…).

  156. # 155

    σαν επιρρήματα χρησιμοποιούνται, δεν είναι, δοτικές είναι, εξ άλλου στα νέα ελληνικά χρησιμοποιούμε την ονομαστική πληθυντικού σαν επίρρημα (καλά, μέτρια κ.λ.π.)

    πάντως το ουρανόθεν αντί ουρανιόθεν δηλαδή ο σχηματισμός με το ουσιαστικό και όχι το επίθετο δεν δείχνει επίρρημα (να ρωτήσουμε και τον άγγελο που επέμφθη ειπείν τη θεοτόκω το χαίρε…)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: