Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Κείμενα του Εικοσιένα – 4: Το ράι μπουγιουρντί του Ανδρίτσου Σαφάκα

Posted by sarant στο 23 Φεβρουαρίου, 2021


Μια και μπήκαμε στη χρονιά που σημαδεύει τη 200ή επέτειο του ξεσηκωμού του Εικοσιένα, πριν από λίγο καιρό σκέφτηκα να καθιερώσω μια νέα στήλη στο ιστολόγιο, που θα τη δημοσιεύω κάθε δεύτερη Τρίτη, εναλλάξ δηλαδή με το βιβλίο του πατέρα μου, και που θα παρουσιάζει κείμενα της εποχής του 1821. Σκοπεύω να διατηρήσω τις δημοσιεύσεις τουλάχιστον έως τα τέλη Μαρτίου αλλά και πιθανώς ως το τέλος της χρονιάς, αν βέβαια υπάρχει ως τότε αρκετό υλικό από μεριάς μου και αρκετό ενδιαφέρον από δικής σας πλευράς. Θα δώσω προτεραιότητα σε κείμενα που δεν είναι διαθέσιμα στο Διαδίκτυο.

Από την προηγούμενή μου τριβή με κείμενα της εποχής, που βέβαια ήταν πολύ έντονη όσο συγκέντρωνα υλικό για το βιβλίο μου Το ζορμπαλίκι των ραγιάδων, έχω υπόψη μου κάμποσα τέτοια κείμενα, αλλά όποιος έχει υπόψη του κείμενο που το θεωρεί αξιόλογο προς δημοσίευση μπορεί να μου το στείλει στο γνωστό μέιλ, sarantπαπάκιpt.lu.

Το σημερινό άρθρο είναι το τέταρτο της σειράς – το προηγούμενο βρίσκεται εδώ.

Και ξεκινάμε από τον τίτλο. Μπουργιουρντί, στα χρόνια της οθωμανικής αυτοκρατορίας, ήταν η έγγραφη διαταγή αξιωματούχου. Τη λέξη αυτή την έχουμε κρατήσει, και μάλιστα της έχουμε δώσει και αλλες σημασίες. Όμως έχουμε γράψει ειδικό άρθρο για το θέμα. Ράι ήταν η υποταγή, από τη μεριά αυτού που το δηλώνει, αλλά και συγχώρηση, από τη μεριά αυτού που το αποδέχεται. Τουρκικό δάνειο, ίδιας ρίζας με τον ραγιά. Όποιος προσκυνούσε και δήλωνε υποταγή, έκανε ράι. Ο ισχυρός που την αποδεχόταν, έδινε το ράι.

Στα δύσκολα χρόνια της επανάστασης, όταν άρχισαν οι ήττες, οι Οθωμανοί καλούσαν τους εξεγερμένους καπετάνιους να δηλώσουν υποταγή, προσφέροντας ταυτόχρονα και άφεση αμαρτιών. Το έγγραφο αυτό ονομαζόταν ράι μπουγιουρντί, και ο Βακαλόπουλος αυτά τα χαρτιά τα χαρακτηρίζει «προτρεπτικές εγκύκλιες προς υποταγή» (προσέξτε τον δημοτικό τύπο, που θα ήταν πιο δύσκολο να γραφτεί σήμερα -αλλά ο Βακ. γράφει το 1970). Πιο απλά, τα λέμε προσκυνοχάρτια. Ξέρουμε για τα προσκυνοχάρτια στον Μοριά και πώς τα αντιμετώπισε ο Κολοκοτρώνης -εκεί αφορούσαν οχι μόνο μεμονωμένους καπετάνιους αλλά και ολόκληρα χωριά. Στη Ρούμελη, μετά την πτώση του Μεσολογγιού, ο Κιουταχής παρουσιάστηκε μεγαλόψυχος και διαλλακτικός, και με τη μεσολάβηση Αλβανών οπλαρχηγών, κάλεσε τους Ρουμελιώτες να προσκυνήσουν, μοιράζοντας προσκυνοχάρτια.

Θα δούμε σήμερα ένα τέτοιο προσκυνοχάρτι ή ράι μπουγιουρντί, που το εκδίδει ο Κιουταχής, καθώς και άλλα σχετικά έγγραφα. Το ράι μπουγιουρντί αφορά τον οπλαρχηγό Ανδρίτσο Σαφάκα, έναν σημαντικό -αλλά όχι της εντελώς πρώτης γραμμής- αρματολό της Ρούμελης. Τρία από αυτά τα έγγραφα τα είχα βρει στο βιβλίο του Τάκη Σταματόπουλου «Οι τουρκοπροσκυνημένοι και ο Κολοκοτρώνης», αλλά η αρχική τους δημοσίευση έγινε στο βιβλίο του Δημήτρη Λουκόπουλου «Ο Ρουμελιώτης καπετάνιος του 1821 Ανδρίτσος Σαφάκας και το αρχείο του», το οποίο υπάρχει στην Ανέμη ελεύθερο για να το κατεβάσετε.

Ο Σαφάκας γεννήθηκε περί το 1770 στην Αρτοτίνα της Φωκίδας, ήταν δηλαδή σχετικά περασμένος στα χρόνια όταν ξέσπασε η επανάσταση -συνομήλικος του Κολοκοτρώνη. Ο Λουκόπουλος, που κατά σύμπτωση γεννήθηκε επίσης στην Αρτοτίνα, είναι επιεικής απέναντι στον συντοπίτη του και κάνει λόγο για «ψευτοπροσκυνήματα». Μπορεί να έχει δίκιο. Ξέρουμε άλλωστε τη δύσκολη θέση στην οποία βρέθηκαν οι αρματολοί της Ρούμελης, που δέχονταν συνεχώς και ανεμπόδιστα τις επιθέσεις των Τούρκων από τη Θεσσαλία και την Ήπειρο, σε αντίθεση με τον προφυλαγμένο (ως το 1825) Μοριά.

Στα έγγραφα που παραθέτω δεν αλλάζω την ορθογραφία. Επισημαίνω ότι όλα έχουν γραφτεί από τους γραμματικούς του Κιουταχή, στα ελληνικά, αν και με αρκετούς τουρκισμούς που εξηγούνται ύστερα από κάθε έγγραφο. Η γλώσσα είναι καθαρεύουσα, ιδίως στα τυποποιημένα μέρη, αλλά αφήνει περιθώριο και για λαϊκότερο λόγο. Δεν ξέρω αν οι γραμματικοί του Κιουταχή ήταν ελληνομαθείς απλώς ή Έλληνες.

Στο τέλος, γράφω για το τραγικό τέλος του καπετάν Σαφάκα.

Πρώτο τεκμήριο, το έγγραφο αριθ. 79 από το αρχείο Σαφάκα

Βεζύρ Ρεσίτ Μεχμέτ πασσάς Ρούμελης, Ιωαννίνων, Δελβίνου, Αυλώνος ντερβεντάζ και νεζιρί (1) και σερασκέρ (2) πληρεξούσιος διά της δοθείσης ημίν πληρεξουσιότητος παρά του αηττήτου ημών βασιλέως και ντερπεντάζ νεζιρετιού (3) μας, διορίζομεν εις τον καζά Λιδωρικίου καπετάνο τον καπετάν Σαφάκα· πρώτα να μας δώση το μουτεπέρικο ριγένι (4) του και έπειτα τω δίδεται η άδεια να περιφέρεται όλον τον Καζά μαζί με τον ντερβέν αγά να κάμη καλά μοχαρτζά (;) τον βασιλικόν ραγιά και να τον φλάγη από κακούς ανθρώπους και απ’ τον γερλησταίος και κάμνοντας ούτω θενά είναι καπετάνος διά πάντα και εδόθη το παρόν καπετανλίκι μπουγιουρντισέ (5) διά ασφάλεια του ειρημένου καπετάν Σαφάκα.

1826 Ιουνίου 1, Σάλωνα

Οι εξηγήσεις του Λουκόπουλου:
(1) Επόπτης στα Δερβένια (2) Στρατηγός (3) Ο διορισμός του ως επόπτης (4) την εγγύησή του, το ενέχυρό του (5) καπετανλίκι με γραφτή διαταγή.

Ο Λουκόπουλος δεν είναι βέβαιος για τη μεταγραφή «μοχαρτζά» και δεν το εξηγεί, όπως επίσης δεν εξηγεί το «γερλησταίος» που ίσως, λέω εγώ, συνδέεται με το γερλήσιος = ντόπιος

Δεύτερο τεκμήριο, το έγγραφο αριθ. 80

Βεζύρ Ρεσίτ Μεχμέτ πασσάς Ρούμελης, Ιωαννίνων και Αυλώνος Μουτεπέρ ντερβεντάζ ναζιρί και σερασκέρης πληρεξούσιος.

Επειδή και ο καπετάν Σαφάκας αρθείς από την ολέθριον οδόν της αποστάσεως εννοήσας ήλθε εις το έλεός μας, διά τούτο και ημείς δυνάμει της πληρεξουσιότητός μας παρά του αηττήρου ημών βασιλέως συγχωρούμεν αυτώ όλα τα απερασμένα σφάλματα με παντελή αμνηστεία και δεν έχει να μνημονευθή εις τον αιώνα τον άπαντα τόσον από μέρος του Υψ. Ντουβλετιού μας, καθώς και από ημάς. Διά τούτο εδόθη το παρόν μου προς ασφάλειάν του.
1826 Ιουνίου 1, Σάλωνα

Τρίτο τεκμήριο, το έγγραφο αριθ. 81 που απευθύνεται σε τρεις άλλους οπλαρχηγούς

Βεζύρ Ρεσίτ Μεχμέτ πασσάς Ρούμελης, Ιωαννίνων, Δελβίνου, Αυλώνος Μουτεπέρ ντιρβεντάζ ναζιρί (1) σερ ασκέρη (2) χαΐρ δαϊτζήδες (3) μου, καπετάνε Αποκούρου Χριστάκη, καπετάνε Κραββάρων Μακρυγιάννη και καπετάνε Μαλανδίνου Γιάννη. Μετά τον χαιρετισμόν μου σας φανερώνω οτι ο ημέτερος καπετάν Ανδρίτζος Σαφάκας έχει εξ ημών διαταγάς οπού διά κάθε υπόθεσιν, ήτις ήθελεν ανηκει εις το Βασιλικόν μασλαάτι (4) και ιδικόν μας χισμέτι (5) να σας διαθέτη κατά τας χρείας όθεν και σεις προστάζεσθε διά του παρόντος μας οπού εις τον περί τούτου λόγον και συμφώνως με εσάς απόφασίν του να είσθε ευπειθείς εξάπαντος και υγιαίνετε.
1826, την 16 Ιουνίου, Σάλωνα

Οι εξηγήσεις του Λουκόπουλου:
(1) Επόπτης των δερβενίων (2) στρατηγός (3) ευγνώμονες για την ελεημοσύνη (4) όργανο (5) υπηρεσία.

Ο όρος «δαϊτζήδες» (δαϊτζής) συχνότερα απαντά ως δουατζής, ντουατζής. Σημαίνει τον ευχέτη, τον πιστό υπηρέτη, και εμφανίζεται πολύ συχνά στην ελληνόγλωσση αλληλογραφία της εποχής: το λέει και ο ισχυρός προς τον αδύνατο και ο αδύνατος προς τον ισχυρό. Υπάρχει και επώνυμο Δουατζής.

Στις σημειώσεις του ο Λουκόπουλος σημειώνει «δεν ξέρουμε αν έκαμε καπάκι ο καπετάν Σαφάκας και του έστειλαν τα παραπάνω συχωροχάρτια οι Τουρκαλάδες» και συνεχίζει λέγοντας ότι, με βάση την εικόνα που έχει σχηματίσει για τον Σαφάκα υποθέτει ότι δεν είχε προσκυνήσει αλλά ότι τα έστειλαν αυθόρμητα οι Τούρκοι για να τον προσεταιριστούν. Ίσως όμως είναι επιεικής προς τον συντοπίτη του.

Τέταρτο τεκμήριο, το έγγραφο αριθ. 108 του αρχείου Σαφάκα, που είναι και το καθαυτό ράι μπουγιουρντί.

Βεζύρ Ρεσίτ Μεχμέτ πασσάς Ρούμελης, Ιωαννίνων, Δελβίνου, Αυλώνος, Μουτεπέρ ντερβεντάζ ναζιρί και σερασκέρης πληρεξούσιος

Διά του παρόντος ημών υψηλού ράγι μπουγιουρδιού (1) αποφαινόμεθα, ότι επειδή ο δουπτζής (2) μας καπετάν Ανδρίτζος Σαφάκας καπετάνος του Λιδωρικιού διά τινα πταίσματα εκούσιά του και ακούσια εμπερδεύθη εις τον κατάλογον των αποστατών, ηδη μεταμεληθείς με το να επρόσπεσεν εις τον μερχαμέτι (3) του κραταιοτάτου δουβλετιού ζητών το ράγι (4), διά τούτο και ημείς οίκτω τε και συμπαθεία κινούμενοι δυναμει του σερασκερλικιού(5) και της δοθείσης ημών πληρεξόυσιότητος, τω δίδομεν το ράγι συγχωρουντες αυτόν με την παντελή αμνηστεία όλων των παρελθόντων, χαρίζοντές τω προς τούτοις τας ιδιοκτησίας του και όλον το έχειν του χωρίς να δουκοντισθή ζωρή καδόρ (6) ούτε εις το ίρτζι (7) ούτε εις την ζωήν του και ούτε εις τας ιδιοκτησίας του και βιος του. Όθεν και διά παντοτεινήν του ασφάλειαν και βεβαιότητα του εαυτού του και της φαμελίας του τω εδόθη το παρόν ημέτερον ράγι μπουγιουρδί διά να μη ήθελε του γίνη κανένας μανής (8) εξ αποφάσεως.
1827 Ιουνίου 10 Εύριπος.

Ο Λουκόπουλος επεξηγεί:
(1) χαρτί αμνηστείας (2) υποτακτικός (και πάλι έχουμε τη λέξη «δουατζής», το «δουπτζής» είναι παρανάγνωση), (3) μερχαμέτι = έλεος (4) ράγι = αμνηστεία, συχώρεση (5) σερασκερλίκι = αρχιστρατηγία (6) χωρίς να ενοχληθεί ανάλογα με τις ανάγκες (7) τιμή, φιλοτιμία (8) να μην τον ενοχλήσει.

Πέμπτο και τελευταιο τεκμήριο το έγγραφο 109, με το οποίο ο Κιουταχής διορίζει τον Σαφάκα καπετάνο του Λιδωρικιού.

Βεζύρ Ρεσίτ Μεχμέτ πασάς Ρούμελης, Ιωαννίνων, Δελβίνου, Αυλώνος, Μουτεπέρ ντερβεντάζ ναζερί και Σερασκέρης πληρεξούσιος

Διά του παρόντος ημών υψηλού μπουγιουρδιού αποφαινόμεθα ότι επειδή όλοι οι ραγιάδες του Καζά Λιδωρικιού με επαρεκάλεσαν διά να ήθελε διορίσω καπετάνον του Βιλαγετιού των τον χαΐρ διατζήν μας ημέτερον καπετάνον Ανδρίτζον Σαφάκα, όντες ευχαριστημένοι απ’ αυτόν και εγγυούμενοι διά το καλόν του φέρσιμον και διά το σαντακάτι (1) του διά τούτο και εμείς δυνάμει του δερβεντάζ ναζιρετιού (2) σερασκερλικιού και της πληρεξουσιότητός μας, τον διορίζομεν διά καπετάνον όλου του Καζά Λιδωρικιού ως πρότερον, ο οποίος έχει να χαίρετι όλα τα συνηθισμένα αντέτια (3) καθώς έπαιρνε και πρωτύτερα προφυλάττοντας τον τόπο και όλον τον ραγιά από κλέπτας και κακούς ανθρώπους όθεν σεις οι προεστότες και επίλοιποι ραγιάδες Λιδωρικιού να τω προσφέρετε το ανήκον σέβας και υπακοήν αποκρινόμενοι εις τα αντέτια τους κατά την συνήθειαν. Συ δε, χαΐρ δουπτζή μας, ημέτερε καπετάν Ανδρίτζο Σαφάκα, επειδή από μέρους μας είσαι διωρισμένος εις αυτό το καπετανλίκι Λιδωρικιού να επαγρυπνής αόκνως εις το μαμουριέτι (4) σου προσέχοντας και προφυλάττοντας τούς ραγιάδες από κάθε ενάντιον· εξ αποφάσεως και μαδάμ (5) ο Καζάς Μαλανδρίνου συνορεύεται με το Λιδωρίκι ως γειτνιάζον θέλει είναι εις την επίσκεψίν σου έως ότου να διορίσω τον καπετάνον του εξάπαντος.
1827 Ιουνιου 10 Εύριπος

Ο Λουκόπουλος επεξηγεί:
(1) Μετάνοια (2) διορισμός επόπτη των ντερβενιών (3) τα νόμιμα (4) καθήκον (5) ακόμα, προσέτι

Και εδώ τελειώνουν τα σημερινά έγγραφα -κι έτσι είδαμε και ένα δείγμα των ελληνικών που χρησιμοποιούσαν οι Οθωμανοί για την επικοινωνία τους με τους (εξεγερμένους πλέον) ραγιάδες.

Το τέλος του καπετάν Σαφάκα δεν ήταν καλό και, απ’ όσο ξέρω, δεν έχει και τελείως ξεκαθαριστεί σε όλες τις πτυχές του. Παρόλο που ο Κιουταχής τον διόρισε καπετάνο στο Λιδωρίκι, το 1828 τον έστειλε όμηρο στα Γιάννενα -ενώ η οικογένειά του βρισκόταν στην Αίγινα, στην ελεύθερη Ελλάδα.

Ο Σαφάκας δραπέτευσε από τα Γιάννενα και κατηφόρισε προς τον Βάλτο (στρατολογώντας στην πορεία του άνδρες, λένε μεταγενέστερες πηγές). Φιλοξενήθηκε από τον παλιό του αδελφοποιτό τον Σωτήρη Στράτο, ή Τουρκοσωτήρη, ο οποίος όμως στη συνέχεια έστειλε ανθρώπους του να στήσουν ενέδρα στο γεφύρι της Τατάρνας -και τον σκότωσαν καθώς περνούσε. Ο Στράτος έστειλε το κεφάλι του Σαφάκα στον Κιουταχή και πήρε σε αντάλλαγμα το αρματολίκι των Αγράφων.

Θα κλείσω με ένα δημοτικό τραγούδι από τα δύο που καταγράφει ο Passow για τον θάνατο του Σαφάκα.

Τρεις περδικούλες κάθονταν ψηλά στα Λιθαρίτσια,
η μια είχε παρδαλά φτερά, η άλλη είχε γαλάζια
κι η τρίτη η κατάμαυρη μοιριολογάει και λέγει,
— Τ’ είν’ το κακό που γίνηκε στον καπετάν Σαφάκα
Προχθές από τα Γιάννενα μέσ’ απ’ το κάστρο βγήκε
Και πήρε δίπλα τα βουνά, δίπλα τα κορφοβούνια
Νύχτα και μέρα περπατεί δρόμους και μονοπάτια
Μονάχος, ολομόναχος, γυμνός και πεινασμένος
Εις την Τατάρνα έφτασε, στην εκκλησιά εμπήκε
Κι έταξε χρυσοκάντηλο να φέρει να κρέμασει
Αν φτάσει πέρα στ’ Άγραφα πούχε δικούς και φίλους
Κι είχε και φίλο γκαρδιακό τον καπετάν Σωτήρη
Φίλον από μικρά παιδιά και βλάμην στο Βαγγέλιο
Έφτασε και τον βρήκε και γλυκοφιλήθηκαν
Και τι τα θέλει τα φιλιά και τα γλυκά τα λόγια;
Την άλλη μέρα πέσανε τρία πικρά τουφέκια
Εκεί που τρώγαν κι έπιναν με το Σωτήρη Στράτο
Ψιλή φωνίτσαν έβγαλε με ματωμένη γλώσσα:
-Βλάμη γιατί μ’ εσκότωσες, με πήρες στο λαιμό σου;
Λόγγοι, βαΐστε τα κλαριά, βουνά χαμηλωθήτε
Να πάει στη μάνα μ’ η φωνή, στη δόλια μου γυναίκα
Και συ αγέρα πάρε την, ν’ ακούσει ο κόσμος όλος
Να μάθη πως εγλύτωσα απ’ των Τούρκων τα νύχια
Και μ’ έφαγεν ο βλάμης μου, ο άπιστος ο Στράτος.

Το ενδιαφέρον είναι ότι έχει μελοποιηθεί από την Ωχρά Σπειροχαίτη:

85 Σχόλια προς “Κείμενα του Εικοσιένα – 4: Το ράι μπουγιουρντί του Ανδρίτσου Σαφάκα”

  1. rizes said

    Ο Φαιδρός
    https://vgiannelakis.wordpress.com/2021/02/15/%ce%bf-%cf%86%ce%b1%ce%b9%ce%b4%cf%81%cf%8c%cf%82/

  2. Αντιγράφω δύο τέτοια υποσχετικά υποταγής από το Ξηρόμερο, του 1751:
    «Ο λόγος [της καταγραφής] του παρόντος εγγράφου είναι ο εξής: Μαθεύτηκε ότι ο ζιμής Γιώργος Νικολός, κάτοικος του χωριού Βούστρι του καζά Ξηρόμερου, είναι κλέφτης και ληστής. Κατά συνέπεια κλήθηκε στο ιεροδικείο και προειδοποιήθηκε στο εξής να μην κυκλοφορεί με όπλα και να μην καταγίνεται με πράξεις ανταρσίας. Ο προαναφερθείς αποδέχθηκε και συμφώνησε να υποταχθεί, να αποδίδει τον κεφαλικό του φόρο και τους άλλους φόρους του και να καλλιεργεί τα χωράφια του όπως οι άλλοι ραγιάδες· αφού ορίστηκαν άξιοι εγγυητές, του δόθηκε ο παρών τεζκερές. Στις 13 Σεβάλ 1164. Υπογραφή: Από τον ταπεινό Αχμέτ, καδή στον καζά Ξηρόμερου και Βάλτου.»

    «Καζάς Ξηρόμερου, χωριό Βούστρι:
    Ο λόγος της καταγραφής του τεζκερέ: ο προαναφερθείς ζιμής Γιώργος Νικολό, κάτοικος του εν λόγω χωριού, συμφώνησε να υποταχθεί*. Με τον όρο να ασχολείται με τις υποθέσεις του και να μην περιφέρεται στο εξής με όπλα ούτε να καταγίνεται με πράξεις ανταρσίας, του ορίστηκε εγγυητής και του δόθηκε το παρόν έγγραφο υποταγής. Έτος [1]164. [Υπογραφή] Ο ταπεινός Μεχμέτ νυν μουτεσελίμης [;] του Βάλτου [;]»

    *Εδώ οι μεταφραστές σημειώνουν κάτι ενδιαφέρον: Με αρκετή βεβαιότητα διαβάζουμε τη φράση kâr-ı Bulgar ile, «με βουλγαρική εργασία», που δεν μπορούμε να συσχετίσουμε άμεσα με το περιεχόμενο του εγγράφου. Ίσως η φράση να σχετίζεται με την ιταλική λέξη volgare και να αναφέρεται στην αγροτική εργασία.

    Ηλίας Κολοβός (επιμ.), Οθωμανικές πηγές για τη νεώτερη ιστορία της Λευκάδας, Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2013, σ. 289-390.

  3. Πουλ-πουλ said

    Στο 3ο τεκμήριο κάποιο μπλέξιμο γίνεται στην αρίθμηση των επεξηγήσεων.
    Καλημέρα

  4. leonicos said

    Αναφέρατε την Αρτοτίνα και με συγκινήσατε. Έκανα αγροτικό ιατρείο εκεί, όταν είχε 580 μόνομους (χειμωνιάτικους) ανθρώπους. Σήμερα εχει 17. Είχε και πλήρες διθέσιο δημοτικό.

    Ρήμαξε κι αυτό

    Από εκεί ήταν και ο Δήμος Σκαλτσάς ή Σκαλτσοδήμος. Υπήρχε το σπίτι του
    Λίγο πιο κάτω, στον Αι γιάννη, μόνασε ο Αθανάσιςο Διάκος, πριν γινει διάσημος
    Είχε γεννηθεί σ’ ένα άλλο χωριό που δεν θυμάμαι πώς λεγόταν γιατί σήμερα το λένε Αθανάσιο Διάκο, στον Παρνασσο, αλλά απόμάνα αρτοτινιά, και την εποχή που ήμουν εγώ υπήρχε μεγαλη κόντρα ανάμεσα στα δυο χωριά για το ‘σε ποιους ανήκει ο Αθανάσιςο
    Διάκος’ εκεί που γεννήθηκε ΄η εκεί που μόνασε. Υπάρχει και προτομή του την πλατεία.

    Ωραία πλατεία, ωραία πετρόχτιστα σπίτια, όνειρεμένο χωριό

  5. leonicos said

    Το χτεσινό άρθρο ήταν πολύ άγριο

    έτσι δεν μπόρεσα
    α) να ευχαριστήσω τον Πέπε΄που του έλειψα. Αλλά έλειπα.

    β) ήταν η επέτειος γάμου με τη Φωτεινή
    αλλά τι να πω μέσα σε όσα λέγονταν.

    Πάντως δέχτηκα συγχαρητήρια για την αντοχή μου απ’ όλο το γραφείο

  6. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Και ο Ασδραχάς έχει κάμποσα για τη Λευκάδα της εποχής. Οι γραμματικοί αυτοί ήταν Ρωμιοί, ε;

    3 Μερσί για τη διόρθωση

  7. 6β Είναι οθωμανικά έγγραφα αυτά, όχι ελληνικά.

  8. sarant said

    7 Οκ. Αλλά στον Κιουταχή είναι ελληνικά -ξέρουμε τίποτα γι’ αυτούς τους γραμματικούς;

  9. Δεν το έχω ψάξει… Θα μπορούσε να είναι ρωμιοί, ή «Τούρκοι» της Ρούμελης που θα ήξεραν και ελληνικά (λιγότερο σπάνιο απ’ όσο θα περίμενε ίσως κανείς).

  10. Αγγελος said

    «Μελοποιήθηκε» από την Ωχρά Σπειροχαίτη; Δεν ήταν δηλαδή γνωστή η μουσική του και του συνθέσαν άλλη; Φυσικά, ο Πασσωβ μόνο τα λόγια κατέγραφε…
    Από τη σημερινή μας οπτική, μου κάνει εντύπωση και ότι οι οπλαρχηγοί σκοτώνονταν για την εύνοια του Κιουταχή το 1828, όταν ήταν πια βέβαιο πως οι Δυνάμεις θα μας κάνουν κράτος. Αλλά βέβαιο το βλέπουμε σήμερα• κι αν ήταν πια πιθανό τότε, δεν ήταν διόλου βέβαιο αν θα περιλαμβανόταν στο ελεύθερο κράτος η Ρούμελη. Αναρωτιέμαι τι το έκανε το αρματωλίκι των Αγράφων ο Τουρκοσωτήρης μετά την Απελευθέρωση• τιμωρήθηκε, έστω με ιδιωτική εκδίκηση, για την κατάπτυστη (και για τα ήθη της εποχής) προδοσία του, ή το κράτησε και βρέθηκε π.χ. Διοικητής της τοπικής Χωροφυλακής;

  11. Τα δύο τελευταία έγγραφα που υπογράφονται τον Ιούνιο του 1827 στον Εύριπο, εννοούν στη Χαλκίδα; (ρωτάει η ντόπια υπηρεσία…)

  12. geobartz said

    2 Δύτης των νιπτήρων said: «… *Εδώ οι μεταφραστές σημειώνουν κάτι ενδιαφέρον: Με αρκετή βεβαιότητα διαβάζουμε τη φράση kâr-ı Bulgar ile, «με βουλγαρική εργασία», που δεν μπορούμε να συσχετίσουμε άμεσα με το περιεχόμενο του εγγράφου. Ίσως η φράση να σχετίζεται με την ιταλική λέξη volgare και να αναφέρεται στην αγροτική εργασία».

    # Σχετικός είναι ο παρακάτω Μακεδονικός αμανές που συνδέει τις Βουλγάρες (και τους Βουλγάρους) με αγροκτηνοτροφικές εργασίες:
    Μάνα και γιος εμάλωναν για μια Βουλγάρα νύφη./
    Σ’ αφήνω γιε μ’ την κατάρα μου, Βουλγάρα να μην πάρεις!/
    Βουλγάρα παπαδιά δεν πρέπ(ει) σαλόνια να σκουπίζει./
    Βουλγάρα πρέπει τσιόμπανος, τα πρόβατα να βόσκει/
    …….

  13. 12 Αυτό που κάνει εντύπωση (αν η αναφορά στο έγγραφο είναι όντως σε «Βουλγάρους») είναι η περιοχή, δηλ. στο Ξηρόμερο δεν φαντάζομαι να ήταν τρέχουσα αυτή η έκφραση.

  14. Νέο Kid said

    Ο παλιός μετρ του σκακιού Χάρης Σαφάκας (ισχυρός συνδυαστικός παίκτης, αν σε «έβαζε» στη βαριαντα του, είχες πολύ κουπί να τραβήξεις…) , αν δε κάνω λαθος, έχει καταγωγή απ τα Σάλωνα και πέριξ ή κάπου εκεί σιμά τεσπα.
    Μάλλον απόγονος του καπετάν Σαφάκα (;)

  15. Ουφ, πήγα να μπω στο σημερινό άρθρο από τα σχόλια και βρέθηκα σε ένα σχόλιο του 2013 ! Δεν το κατάλαβα και πανικοβλήθηκα βλέποντας το πρώτο άρθρο να είναι δικό μου πριν «μπω». Ολες οι θεωρίες για καμπυλώσεις χωροχρονικές και διαδικτυακές πλαστοπροσωπείας πέρασαν από το πανικοβλημένο μυαλό μου, την ώρα την είδα, την ημερομηνία δεν την είδα ! Ευτυχώς την είδε άλλος και επανήλθα στην ρέουσα πραγματικότητα…

  16. LandS said

    12
    Βουλγάρα πρέπει τσιόμπανος, τα πρόβατα να βόσκει
    Στη Πόλη, ακούω, γαλατάδες και οι τυράδες ήταν Βούλγαροι. Της Αν. Θράκης βέβαια που ήταν μπόλικοι. Την εποχή του τραγουδιού υπήρχαν μπόλικοι και στη σημερινή Β. Ελλάδα.

    13
    Στην Παρνασσίδα παλιά οι γυναίκες μεταξύ τους λέγανε υποτιμητικά «αρή βουλγάρα».

    Τώρα αν οι Βούλγαροι ήταν σαν τους άξεστους τσιοπάνηδες ή οι τσιοπανηδες ήταν συχνά άξεστοι Βούλγαροι, πρέπει να εξεταστεί παραπέρα.

  17. sarant said

    15 Το σημερινό άρθρο πάντως μιλάει για τα μέρη σου.

    11 Η Χαλκίδα πρέπει να είναι. Egripos στα τούρκικα, όχι;

    10 Στα πεταχτά είδα στο βιβλίο του Λουκόπουλου συζητήσεις στη Βουλή το 1840τόσο όπου κάποιος θυμίζει σε κάποιον βουλευτή Στράτο την προδοσία του συγγενή του

  18. Χαρούλα said

    Για το γεφύρι της Τατάρνας
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%AD%CF%86%CF%85%CF%81%CE%B1_%CE%A4%CE%B1%CF%84%CE%AC%CF%81%CE%BD%CE%B1%CF%82

    Leonicos να είστε γεροί και αγαπημένοι! Λατρεύω τον τρόπο που αναφέρεσαι στην «δυνάστη» σου😊! Δείχνει πόσο σ´αγαπάει και σε φροντίζει!!! Την εκτίμηση μου

  19. Πολύ διαδεδομένο στην Ήπειρο το επώνυμο Σαφάκας (όμως ως Σιαφάκας) αλλά και πολλοί Σιαφακαίοι εγκατεστημένοι στο Βέλγιο.

  20. LandS said

    Για αυτόν τον καπετάνιο των Κραββάρων Μακρυγιάννη, υπάρχουν άλλες πληροφορίες;
    Εντάξει δεν πρέπει να έχει σχέση με τον Στρατηγό.

  21. # 15a

    Νίκο, όχι και τόσο, άλλο Δωρίδα κι άλλο Παρνασσίδα. Είναι τόσο δύσβατα tα βουνά από εκεί, που μέχρι ν΄ανοίξει ο δρόμος το 70+ δεν υπήρχε καν επικοινωνία με την Δωρίδα. υποχρεωτικά οι Γαλαξιδιώτες αισθανότουσαν πιο κοντά με Σκαλιώτες(Ιτιώτες) και Σαλωνίτες, είχαν επαφές και με Χρυσό, Δελφούς, κι Αράχοβα λόγω λεωφορείου. Μόνο στον χάρτη φαίνονται κοντά τα μέρη, όπως έχω ξαναγράψει, στην Χαμοπάσα που έγινε η ένωση των δρόμων , το παλεύανε κάποια χρόνια, η Κακιά Σκάλα είναι άπλωμα, μπροστά της.
    Το Λιδωρίκι με την λίμνη του (τεχνητή) είναι ωραίο μέρος για χειμερινό τουρισμό, στην Αρτοτίνα δεν έχω πάει, σκόπευα να πάω αλλά μετά γνώρισα τον Λεώνικο και είπα που να τρέχω, να μάθουνε πως είμαι γνωστός του Λεώνικου και να με κυνηγάνε… 🙂 🙂

  22. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    >>αντέτια (3)… τα νόμιμα
    Στην Κρήτη πάντως –και σήμερα- το ‘αντέτι’ έχει τη σημασία της συνήθειας, του εθίμου.

    11, 17.
    Ναι.
    Εύριπος = Egripos = Negroponte = Chalcis = Χαλκίδα. Μια λιθογραφία του 1834, εδώ :

  23. Ζακόνι, σαν να λέγαμε.

  24. spiridione said

    10. Παρέμεινε στο αρματολίκι των Αγράφων μέχρι το τέλος του 1830, όταν επιτέθηκε σε αυτόν και σ’ άλλους τουρκοκαπεταναίους ο Κιουταχής. Σώθηκε όμως.
    https://books.google.gr/books?id=TnnzBgAAQBAJ&pg=PA345&dq=%CE%A3%CF%89%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82+%CE%A3%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%85&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjT5b3e9__uAhWONewKHbiLBNcQ6AEwCXoECAkQAg#v=onepage&q=%CE%A3%CF%89%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82%20%CE%A3%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%85&f=false

    Σώθηκε όμως, γύρισε στην Ελλάδα και μπήκε στον στρατό. Αναφέρεται ότι συμμετείχε στην εξέγερση του Ακαρνάνων αξιωματικών κατά του Όθωνα το 1836. Αναφέρεται Σωτήριος Στράτος ότι πολιτεύτηκε στον Βάλτο μετά το 1843
    https://www.gtp.gr/LocInfo.asp?infoid=26&code=EGRGEA1&PrimeCode=EGRGEA1&Level=5&PrimeLevel=5&IncludeWide=1&LocId=3784

  25. Λεύκιππος said

    Τώρα καταλαβαίνω τι μπουγιουρντιά τραβήξανε και τραβάν ακόμη οι Κούρδοι με τα εμφανή αποτελέσματα.

  26. spiridione said

    μαρμάγκα Νικοκύρη

  27. Γεια σας κι από δω
    19 Σιαφάκας μεν γράφεται Σαφάκας δε προφέρεται (με σ παχύ, θέλω να πω δεν ακούγεται ι, υπάρχει για να παχαίνει το σ, δεν ξέρω πώς τα λένε τα φωνολογικά). Είχαμε στο πανεπιστήμιο!

  28. Διάβασα τις δηλώσεις Κούγια. Χθες δήλωσε πως θέλει μια μέρα «δικαίωμα» (χαρτοπαικτικός όρος) να διαπιστώσει αν οΛιγνάδης είναι αθώος (ή όχι) για να αναλάβει την υπερασπισή του (ή όχι). Στα δικά μου αφτιά, σις δικές μου νόρμες ακούγεται «να ρωτήσω, θα τον υπερασπισθεί η Νουδούλα που τον ΄»εδωσε» για μπούγιο ή είναι καμένο χαρτί ;»
    Και σε λίγες ώρες ο διαπρεπής νομικός μελέτησε εμβριθώς τα πάντα (τα αρκουδάκια, εννοείται) και κατέληξε στο συμπέρασμα πως είναι αθώος αφου τις μηνύσεις τις έγραψαν νομικοί (!) και όλοι οι μάρτυρες είναι επαγγελματίες ομοφυλόφιλοι και αναξιόπιστες προσωπικότητες τα θύματα.
    Ο χαρακτηριμός που του πρέπαι ειναι 6 γραμμάτα ανά δύο τα πρώτα από ονομασίες σταθμών του ηλεκτρικού της γραμμής Πειραίιά- Κιφησσιάς (κουιζάκι)

    Αυτό το επαγγελματίες ομοφυλόφιλοι δεν μπορεί να τον στείλει κατηγοροούμενο ;

  29. 22 Και στη Μυτιλήνη. Έκανε τ’ αντέτι πάει να πει τήρησε το έθιμο (π.χ. έσπασε το ρόδι την πρωτοχρονιά).

  30. Αργυρώ said

    Κύριε Gpointofview (28) γιατί δεν βγάζετε άχνα για τις σημερινές καταγγελίες του αντιπροέδρου της Λάρισας, Χρήστου Κούγια, ότι η πανέμορφη μητέρα του, Εύη Βατίδου, και η αδερφή του Μάιρα Κούγια, δέχονται απειλές από τους προστάτες των επαγγελματιών ομοφυλοφίλων, επειδής ο πατέρας τους και κορυφαίος δικηγόρος στην Ελλάδα, Αλέξης Κούγιας, ανέλαβε την υπεράσπιση του ελληνόψυχου Λιγνάδη; Τόσο πολύ σάς έχει πονέσει το Λάρισα – ΠΑΟΚ 1-1 στις 3 Γενάρη στο Αλκαζάρ, κύριε Gpointofview;

  31. spiridione said

    Και εδώ η διήγηση του φόνου του Σιαφάκα από τον Αν. Γούδα
    https://books.google.gr/books?id=o0pGAQAAMAAJ&pg=PA379&dq=%CE%A3%CF%89%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82+%CE%A3%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwiB3vqyhoDvAhVEzaQKHQ-pBoQQ6AEwAHoECAYQAg#v=onepage&q=%CE%A3%CF%89%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82%20%CE%A3%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82&f=false

  32. sarant said

    21 Οκ!

    24 Α μπραβο! Θα το διερευνήσω αυτό με την καταστροφή των τουρκοκαπεταναίων.

    31 Το μαρμαγκωθέν

  33. Και μ’ αυτά και με κείνα, ξεχάσαμε (δεν ξέρω για τους άλλους, εγώ σίγουρα) πως σήμερα είν’ η επέτειος της ίδρυσης της ΕΠΟΝ. Το θυμήθηκα γιατί κάπου το διάβασα…

  34. ΓΤ said

    Κωλέγιο στα σίγουρα

  35. spiridione said

    Εδώ το άρθρο του Αιώνα της 5-4-1844 που αναφέρει ο Λουκόπουλος στο βιβλίο του.
    Ο συντάκτης επιτίθεται στον Σωτήριο Στράτο επειδή έλαβε τον βαθμό του συνταγματάρχη και πήρε μετάλλια αριστείας γιατί επιφορτίστηκε λέει από την κυβέρνηση Μαυροκορδάτου να αντιπράξει κατά των στρατηγών Θεόδωρου Γρίβα και Ράγκου (σημειωτέον ότι ο Στράτος με τον Γρίβα είχαν φαίνεται προηγούμενα: στην εξέγερση του 1836 ο Γρίβας ήταν κυβερνητικός και ο Στράτος αποστάτης, το 1843-1844 το ανάποδο, αλλά στις πολεμικές επιχειρήσεις του 1854 στην Ήπειρο πολέμησαν μαζί). Στην εφημερίδα απαριθμούνται όλες οι ανθελληνικές ενέργειες του Στράτου κατά τη διάρκεια της Επανάστασης, μαζί βέβαια και ο φόνος του Σαφάκα.
    https://srv-web1.parliament.gr/main.asp?current=10931870

    Ο Σωτήριος Στράτος είχε εκλεγεί λέει βουλευτής Βάλτου το 1847, 1853 και 1856. Απόγονοι της οικογένειας αυτής είναι ο Νικόλαος Στράτος που εκτελέστηκε στο Γουδί και η Δώρα Στράτου
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%89%CF%84%CE%AE%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%A3%CF%84%CF%81%CE%AC%CF%84%CE%BF%CF%82

  36. spiridione said

    35. Και στο τέλος βέβαια τον λέει τουρκοκαπετάνιο.

  37. @ 27 Γιάννης Μαλλιαρός

    Σωστά. Έχει 2-3 εκδοχές. Αλλά είναι και ζήτημα εποχής και περιφέρειας.

  38. Costas Papathanasiou said

    …Και ένα ποιητικό πόνημα Γεωργίου Αθανασιάδη-Νόβα για απ’ευθείας ανάθεση απελευθερωτικού έργου στον καπετάν-Σ(ι)αφάκα:

    “Βενέτικο και Κράββαρι ποιον έχουν καπετάνο
    να βγή να μάση τ’ άρματα ν’ ασκώση μπαϊράκι,
    να πολεμήση την Τουρκιά και το Μαχμούτ Σουλτάνο,
    του Σκαλτσοδήμου σύντροφος και του Καραϊσκάκη ;

    Οι προεστοί έχουν σύναξη κι όλ’ οι δημογερόντοι
    σε μιαν ομάλια της Οξυάς, κατάχαμα στη λάκκα.
    Μα είναι η βουλή τους εύκολη: Ψηφίζουν μονοβρόντι
    να δώσουν το μορασιλέ στον Καπετάν Σιαφάκα.”
    (Γ.Αθάνας-139/Τραγούδια των Βουνών, Σειρά Δεύτερη.)

    [όπου “μο(υ)ρασιλέ”=ιεροδικαστικό έγγραφο, ετυμηγορία, μήνυμα]

  39. Παναγιώτης Κ. said

    Η γλώσσα που είναι συνταγμένα τα…μπουγιουρντιά είναι η Ελληνική με αρκετές τούρκικες λέξεις. Ειδικά αυτές με τις οποίες ο κατακτητής θέλει να μην αφήσει καμιά αμφιβολία στους υπόδουλους ως προς το ποιος είναι ο αφέντης!
    Αυτός ο τύπος σύνταξης φαντάζομαι ότι χρησιμοποιείτο στις διάφορες χώρες που ήταν υπόδουλες στους Οθωμανούς. Δηλαδή στην Ελλάδα η γλώσσα της εξουσίας ήταν τα Ελληνικά (αυτού του τύπου), στη Βουλγαρία τα Βουλγαρικά (ανάλογου τύπου), στη Σερβία τα Σερβικά κ.ο.κ
    Αν λοιπόν ισχύει αυτή η υπόθεση που έκανα, έρχομαι να αναθεωρήσω παλαιότερη άποψή μου ότι οι Έλληνες κατά κάποιο τρόπο αλώσαμε πολιτιστικά τους Τούρκους και γι αυτό μιλούσαν Ελληνικά!

    Μια και ασχολούμαστε με το ΄21 γλωσσικά αλλά και γενικότερα εδώ είναι ο κατάλληλος τόπος να θέσω το εξής ερώτημα. Γιατί το ΄21 χαρακτηρίζεται Επανάσταση και όχι Απελευθερωτικός Αγώνας; Το δεύτερο δεν θα ήταν το πιο ενδεδειγμένο αφού ο κατακτητής ήταν αλλοεθνής;

  40. sarant said

    39 Kαι σε άλλες επαναστάσεις ήταν αλλοεθνής ο κατακτητής, όχι;

    38 Δεν το ήξερα. Σε πολλά δημοτικά βρίσκουμε μουρασελέδες, αλλά βέβαια τους χορηγεί ο πασάς.

    35 Μπράβο Σπύρο!

  41. sarant said

    35 Πολύ πυκνογραμμένες οι εφημερίδες της εποχής, πώς τις διαβάζανε;

  42. sarant said

    Kαι εδώ τι γράφει η Γενική Εφημερίς στις 3.1.1831 για την καταστροφή των τουρκοκαπετάνων:

  43. Παναγιώτης Κ. said

    @40. Όπως;…

  44. Παναγιώτης K. said

    Είχα ακούσει την εξής ερμηνεία:
    Την ίδια εποχή και σε άλλες χώρες της Ευρώπης υπήρχαν κινήματα που τα αποκαλούσαν επαναστάσεις και στην Ελλάδα απλά τον αντιγράψαμε.

  45. Τροβατόρε τώρα στο Μετόπερα με Ντμίτρι, Μαρτσέλο και Σόνια…λοπερα για φωνάρες !! Ενα δείγμα σ΄ ένα τρίο

  46. Costas Papathanasiou said

    40β…αναλόγως συμφραζόμενων μπορεί να έχει και τη σημασία “ειδοποίηση, γράμμα (προειδοποιητικό)” -[Ετυμ.: μουρασελέ < τουρκ. mürasele (ουσιαστ.) ‘αλληλογραφία’ ]

  47. Αν δεν σας αρέσει η όπερα, απ’όλα έχει ο μπαξές… πως μας βλάπει η ολλανδική δημόσια τηλεόραση :

    https://www.opoligrafos.gr/world/diethnos-rezili-se-arthro-tis-ollandikis-ert-gia-marinaki/?fbclid=IwAR20fqJ2qItDMYowJ-wno6LK5xUWBG3htWhvBKxJQKtBIIK0gbqbYPKytO0

  48. ΚΩΣΤΑΣ said

    Λίγο άσχετο με το σημερινό αλλά σχετικό με τουρκοκρατία. Έχουν πέσει στα χέρια μου, και τα διάβασα μεταφρασμένα, τουρκικά έγγραφα, συμβόλαια αγοραπωλησιών και διοικητική αλληλογραφία. Αναφέρονται σε εποχή από το 1880 και εντεύθεν. Μου έκανε εντύπωση ο τρόπος, το τυπικό σύνταξης αυτών των εγγράφων. Για παράδειγμα, συμβολαιογραφική πράξη: Σήμερα την…. του μηνός …. και ημέραν ….. προσήλθαν ενώπιόν μας οι ….
    Μου δημιουργήθηκε η απορία μήπως εμείς, μετά την απελευθέρωση, κρατήσαμε το τυπικό της τουρκικής γραφειοκρατίας και απλά συντάσσαμε στη γλώσσα μας τα διάφορα έγγραφα ή μήπως οι Φαναριώτες επέβαλαν άτυπα στην τουρκική γραφειοκρατία τις ελληνικές συνήθειες;

    Αν κάποιος ξέρει κάτι παραπάνω επ΄αυτής της απορίας μου, ας το γράψει εδώ.

  49. sarant said

    48 Λες;

  50. ΚΩΣΤΑΣ said

    49
    Κι εγώ αναρωτιέμαι αλλά μήπως κάποιος από αυτούς που ξέρουν τουρκικά, μπορούν να μας πουν, αν ξέρουν, πως συντάσσεται σήμερα στην Τουρκία μια αίτηση, ένα τυπικό έγγραφο δημόσιας υπηρεσίας προς πολίτη…

    Έτσι να δούμε το σημερινό τυπικό τους.

  51. Μαρία said

    48
    Δεν νομίζω, Έχω κι εγώ συμβόλαιο αγοραπωλησίας του 1866 μεταφρασμένο το 1927 που αρχίζει ως εξής: Προσελθών εις το Ιεροδικείον Σερρών ο εκ των κατοίκων της πόλεως Σερρών, της συνοικίας Δουγλέρ μαχαλά, υπήκοος οθωμανός, ρωμηός την εθνικότητα … (ακολουθεί ολόκληρη σελίδα για το αμπέλι που πουλάει) επώλησα δι’ οριστικής εγκύρου ιερονομικής πωλήσεως …. εις τον ειρημένον υιόν μου Νικολάκην…

    Ο Νικολάκης είναι ο προπάππους μου 🙂

  52. Alexis said

    Επειδή τις τελευταίες μέρες παρακολουθώ το ιστολόγιο περιστασιακά ξέρει κανείς να μου πει κάτι νεότερο για τον Γς;
    Επίσης, ο Theo είναι καλά; Έχει πολύ καιρό να γράψει.

  53. ΚΩΣΤΑΣ said

    Γιορτάζει η Ελλάδα τα 200 χρόνια ελευθερίας, αλλά ποια Ελλάδα, οι χαμουτζήδες. Ημείς οι Θετταλοί ελευθερώθημεν το 1881, και ημείς οι Μακεδόνες ( οι ορίτζιναλ, αφιερωμένο στον Γ. Μπαρτζούδη 🤣 ) το 1912.

    Όταν νότιοι δάσκαλοι (σαν τον Γιάννη Κουβάτσο) έκαναν το πρωί προσευχή και έλεγαν τον Εθνικό Ύμνο, ημείς οι Θεσσαλονικείς, πριν το 1912, ξέρετε τί λέγαμε;

    Στον προστάτη της παιδείας, τον Σουλτάν Χαμίτ, ημών
    τον βασιλέα των βασιλέων και σωτήρα αγαθόν,
    δωσ’ Αλλάχ μακροζωίαν…
    ……………..

  54. Μαρία said

    53
    Ο Μπαρτζ το 1913.

  55. sarant said

    52 Ομολογώ ότι δεν έχω νέα του Γς.

  56. ΚΩΣΤΑΣ said

    51 Εσύ Μαρία θα μας τρελάνεις. Από τις Σέρρες είσαι, από την Πελοπόννησο είσαι, από τη Θεσσαλονίκη είσαι!… Αλλά αφού έχεις γη, αμπέλι στις Σέρρες, σε κατατάσσω στις καθιαυτού Μακεδόνισσες. 😉

  57. # 45

    Και μετά την απόλαυση ήχων, χρωμάτων κι αισθημάτων πίσω ξανά στα βοθρολύματα των συγκοινωνούντων υπονόμων, του ηθοποιού-σκηνοθέτη, του κοντού-ποινικολόγου, του χοντρού-προέδρου, του γλειώδη-λευτεράκη και λοιπών μαριονετών του γνωστού χώρου, όπου τα πάντα καλύπτονται ολόιδια με το σύστημα αποχέτευσης των πόλεων…

  58. Tomás de Torquemada said

    Ο μοναδικός γνωστός, από όσο ξέρω, γραμματικός του Κιουταχή ήταν ο Αλέξιος Παπάζογλου από τη Άνω Βίτσα Ζαγορίου.

    Ο Σιαφάκας, θα μπορούσε να σχετίζεται απευθείας με το τουρκικό ‘şafak’, που σημαίνει το «λυκόφως» και να έχει να κάνει με άνθρωπο που έχει ανάλογο χρώμα προσώπου ίσως. Θα μπορούσε επίσης να προέρχεται από το ηπειρωτικό «σιάφος», αυτός που σέρνει τα παντελόνια του, +κατάληξη -άκας, αρχικά μεγεθυντική, αργότερα υποκοριστική (πρβλ. μπαμπάκας).

    Για τα σχετικά με τους κλεφταρματολούς και τον Κιουταχή, πολύ ενδιαφέρον το πρόσφατο βιβλίο του Γούναρη https://history-bookstore.eie.gr/section-neohellenic-research/historical-library-of-the-1821-greek-revolution/n110030/

  59. geobartz said

    Ειχαν και οι δικοί μου συμβόλαια τουρκικά ΠΡΙΝ το 1913 αλλά τα κατάκαψαν, μαζί με όλα τα σπίτια και παν όρθιον, οι Βούλγαροι, εξολοθρεύοντας τους δύο παππούδες και ένα προπάππο μου. Και να που οι Βούλγαροι έγιναν τσιπρομακεδόνες και …εξιλεώθηκαν [όχι, τη Μακεδονική γλώσσα δεν μπόρεσαν να την πάρουν. Την φύλαξαν οι σφαγιασθέντες βαθιά στους τάφους τους. Αυτή που τους πούλησε ο Τσίπρας είναι πλαστή και προϊόν λαθρεμπορίας. Δεν είναι τα καθιαυτού Μακεδονικά! Αυτά δεν εξαργυρώνονται με τίποτα.]

  60. sarant said

    58 Α, ωραία. Ως προς τον Σαφάκα, στις πηγές λέει ότι το επώνυμό του ήταν Καραδήμας ή κάτι τέτοιο και αυτος το άλλαξε.

  61. ΓΤ said

    Πέθανε ο Λόρενς Φερλινγκέτι.

  62. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    22 >>αντέτια (3)… τα νόμιμα
    Στην Κρήτη πάντως –και σήμερα- το ‘αντέτι’ έχει τη σημασία της συνήθειας, του εθίμου.

    Ναι!
    Να κάμω θέλει κοπελιά
    του χριστιανού τ΄αντέτι
    να σου φιλήσω το σταυρό
    απού φορείς στο μπέτη

    >> Εύριπος = Egripos = Negroponte = Chalcis = Χαλκίδα.
    και στον Ερωτόκριτο η Εγριπος αναφέρεται καμιά δεκαριά φορές.
    π.χ.
    Ήτον μια γρα στην Έγριπον,
    αλλοτινή βυζάστρα,
    μάισα, οπού κατέβαζε
    τον ουρανό με τ’ άστρα

  63. Μαρία said

    62
    Όχι μόνο στην Κρήτη.

  64. spyridos said

    Κάπου είχα τα παλιά συμβόλαια της περιουσίας του παππού (Κρήτη) αλλά είναι γραμμένα με αραβική γραφή και δεν καταλαβαίνω τίποτα.
    Τη δεκαετία του 70 υπήρξε κάποια διαφορά με ένα γείτονά του και για να την επιλύσουν το δικαστήριο ζήτησε τα πρωτότυπα στην Τουρκική.
    Τώρα ποιός ήξερε τούρκικα σε αραβική γραφή;
    Υπήρχαν κάποιοι ειδικευμένοι για να επιλύουν διαφορές;
    Φαντάζομαι ότι θα υπήρχε ανάγκη για κάτι τέτοιο αφού η μισή χώρα είχε συμβόλαια στα τούρκικα στις αρχές του 20 αιώνα.

  65. 64 Να κληθεί πάραυτα σε απολογία ο οθωμανολόγος υπηρεσίας του ιστολογίου, να δώσει εξηγήσεις για το πού χαζολογούσε τη δεκ 70 ενώ εκκρεμούσαν τόσες υποθέσεις 🙂

  66. leonicos said

    64 Spyridos

    ούτε μυστηριακη γραφή είναι

    και υπάρχει έδρα τουρκολογιας στη ΕΚΠΑ που ίσως ενδιαφερθουν ακόμα και για τα εγγραφα ως έγγραφα. Και ασφαλώς θα σε βοηθήσουν

  67. Μαρία said

    64
    Υπήρχαν επίσημοι μεταφραστές. Στην Ξάνθη ήξερα κάποιον που πέθανε σχετικά πρόσφατα. Μου κάνει όμως εντύπωση που δεν βρήκες μεταφραστή στην Κρήτη το 70τόσο.
    Οι δικοί μου βέβαια φρόντισαν τα μεταφραστούν τα ταπιά έγκαιρα.

  68. leonicos said

    21 Τζι

    δεν ήξερα ότι είσαι τόσο προνοητικός. Εύγε!

  69. leonicos said

    Από σήμερα θα σε λέω Τζι ο προνοητικός

  70. leonicos said

    Αλλά προνοητικός και ΠΑΟΚ-τζης δεν γίνεται

    εδώ σε θέλω κάβουρα να περπατας στα κάρβουνα. Λύσε μου τον γρίφο

  71. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    67 Μια παλιότερη περίπτωση
    Ο κύριος Τζαμπαρλής ,Νεαπολίτης , δεν ήταν γνώστης μόνο της Γαλλικής αλλά και της Παλαιοτουρκικής Γλώσσας ,αυτής με τα στρουφικτά γράμματα …
    Η μετάφραση που επισυνάπτεται είναι του Ιωάννη Τζαμπαρλή και αφορά έγγραφο του Ιεροδίκη Λασιθίου,πωλητήριο συμβόλαιο του έτους 1871 στο οποίο συμβαλλόμενοι ως πωλητής ήταν ο Σακήρ Παπουτσούγλου,ο πλούσιους Αγάς από τη Φουρνή ,το ενδιαίτημα του οποίου σώζεται στο Τσιφλίκι Ελούντας και ως αγοραστές η οικογένεια των Φαρσάρηδων από το Μέσα Λασίθι, ….
    http://diktaios.blogspot.com/2017/03/blog-post.html

  72. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Χριστέ και Κύριε! Αντιπρόεδρος, έ; (Πάντως, οι συνολικές πληροφορίες που άντλησα με οδηγούν σε ποδοσφαιρική μετάνοια. Λάρισα και πάλι Λάρισα! Άλλο είναι να πανηγυρίζεις στις κερκίδες για μιά νίκη και να αγκαλιάζεις από ενθουσιασμό τον παρακαθήμενο Τζή, και άλλο τον Αντιπρόεδρο κλπ.. .)

  73. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Σωτήρης Στράτος, ο εμβληματικός (νεο)Έλληνας, που του χρωστούμε τουλάχιστον μιά σειρά αναμνηστικών γραμματοσήμων! «Δίνεις» ή σφάζεις τον βλάμη σου και κερδίζεις στην ζωή.

    «..των συντρόφων τους θύτες»
    https://www.greeklyrics.gr/stixoi/kwloellhnes/

  74. Alexis said

    #69: Εγώ θα τον λέω ακραίο Παοκτζή και φυσικά θα αποφεύγω να συνομιλώ μαζί του 🙂

    Αλήθεια δεν υπάρχει κανείς από το οργανωμένο κίνημα των ομοφυλόφιλων να πει κάτι για τα όσα φοβερά και τρομερά ξεστομίζει ο Κούγιας τις τελευταίες ώρες;

  75. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Επειδή δεν ξέρω σχεδόν τίποτε από Νομικά, θα ήθελα να μάθω αν ο «νομικός μας πολιτισμός επιτρέπει (επιβάλλει) την προφυλάκιση και συνηγόρων υπεράσπισης, όταν αποδεδειγμένα είναι χειρότεροι από τους κατηγορούμενους που υπερασπίζονται. Φυσικά, το ερώτημά μου είναι γενικής (ακαδημαϊκής) φύσεως και δεν έχει καμία σχέση με την υπόθεση Λιγνάδη.

  76. # 69, 74

    Απλά είμαι συνειδητός ΠΑΟΚg’s επιλογή ενήλικου ανθρώπου, πέρα από τοπικές και χρωματικές προτιμήσεις. Επειδή σχεδόν όλοι έχουν επιλέξει μια ομάδα χωρίς σκεπτικό-π.χ. ο Λεόνικος επειδή έμενε στις Κουκουβάουνες- δεν αντέχουν την λογική επιλογή, ίσως γιατί στην περίπτωσή τους…παραλογίζονται- και τους κακοφαίνεται.
    Εχει σκεφτεί ποτέ αριστερός γαύρος πως στις πορείες φωνάζει κατά του κεφαλαίου και στο γήπεδο αποθεώνει τον…Μαρινάκη και τις πρακτικές του ;

    Το πως η επιλογή μου έγινε όταν ο ΠΑΟ πήγαινε στο Γουέμπλεϋ κι ο ΠΑΟΚ δεν είχε κερδίσει τίτλο μέχρι τότε αποδεικνύουν τα αγνά κίνητρα και την ορθή εκτίμηση για το μέλλον που είχα

  77. leonicos said

    Τζι προνοητικέ και σοφέ και αγνέ

    το προνοητικός είναι δικό μου. Το σοφός είναι της Φωτεινής, η οποία, μόλις της έδειξα το σχόλιο του Τζι που καταδεικνύει την προνοητικότητά του, αναφώνησε = ανέκραξε ‘μα ο άνθρωπος αυτος δεν είναι απλά προνοητικός, είναι σοφός! ‘
    Το αγνός είναι δικό σου, καθ’ ομολογίαν βλ 76

  78. leonicos said

    Τι να κάνουμε; Εγώ είμαι τοπικιστής, Κουκουβανιώτης. Μου το έλεγε και ο πολυώνυμος αν θυμάστε

  79. leonicos said

    Ο Τζι όμως… ανώτερο πνεύμα και ανώτερη καρδιά, Και κόντρα στο ρεύμα

  80. leonicos said

    75 Γιώργος Κατσέας

    Αφελής απορία. Αν δεν ήσαν χειρότεροι, δεν θα ησαν και συνήγοροι.
    Τυχαία το διάλεξε θαρρείς;

  81. leonicos said

    την έχω στημένη του νοικοκύρη, αλλα΄δεν τον βλέπω να βγαίνει

  82. sarant said

    75 Στα γαλλικά couille είναι το αρχίδι. Προφέρεται κούγ(ι)

  83. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @82. Και τί γλώσσες δεν μαθαίνουμε σ’αυτό το ιστολόγιο! 🙂

  84. voulagx said

    #82: Απο κει βγαινει το «nom et chose»;

  85. spyridos said

    66 , 67

    Ευχαριστώ για τις απαντήσεις.
    Ο παππούς βρήκε μεταφραστή τότε στα Χανιά και απόδειξε ότι η μισή ποταμιά ήταν δική του.
    Το εντυπωσιακό είναι ότι έχασε ή πέταξε τις μεταφράσεις και κράτησε μόνο τα πρωτότυπα συμβόλαια στην Τουρκική.
    Μάλλον με το σκεπτικό , τι να κάνω τις μεταφράσεις άμα έχω το πρωτότυπο.

    Εχω αρχίσει την αναζήτηση. Μόλις ξαναβρεθώ Αθήνα θα τα πάω στο τμήμα τουρκολογίας.
    Θα τους στείλω πρώτα μήνυμα να ρωτήσω αν τα θέλουν.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: