Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μηνολόγιον Μαρτίου έτους 2021

Posted by sarant στο 1 Μαρτίου, 2021


Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ στις αρχές κάθε μήνα (συνήθως, αλλά όχι πάντα, την πρώτη του μηνός), ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

Να επισημάνω ότι δυο από τις μέρες του μήνα (23 και 29 Μαρτίου) τιμούν γεγονότα του οικογενειακού μας μικροκόσμου. (Και για να προλάβω ερωτήσεις, ο Χαράλαμπος Κανόνης ήταν γεωπόνος της Αγροτικής Τράπεζας και αδελφικός φίλος του παππού μου, που μαρτύρησε στη Χίο στις 29 Μαρτίου 1948, στα τριανταεννιά του χρόνια).

Δε  1 Ανακάλυψις της ραδιενεργείας υπό Ερρίκου Μπεκερέλ και θανή Φαίδωνος Γεωργίτση
Τρ 2 Γενέσιον Αντωνίου Βιβάλντι
Τε  3 † Νικολάου Γκόγκολ
Πε 4 Γενέσιον Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη
Πα 5 † Ούγου Τσάβες
Σα 6 Μιχαήλ Αγγέλου. Και του Κιλελέρ.
Κυ 7 Αριστοτέλους του Σταγειρίτου θανή
Δε  8 Παγκόσμια ημέρα των δικαιωμάτων της γυναίκας
Τρ  9 Αναξαγόρου του φιλοσόφου
Τε 10 † Γεωργίου Ζαμπέτα και Παγκόσμια ημέρα ασκαύλου
Πε 11 Ρωμαίου και Ιουλιέτας
Πα 12 Άννας Φρανκ τελευτή εν τω στρατοπέδω και Σταύρου Κουγιουμτζή θανή
Σα 13 † Ίβο Άντριτς. Και λοκντάουν επέτειος.
Κυ 14 Κοίμησις Καρόλου Μαρξ και Στεφάνου Χώκινγκ του ηλεκτρόμυθου. Και ημέρα του πι.
Δε 15 Γενέσιον Αγγέλου Σικελιανού, του υψιπετούς
Τρ 16 † Μοδέστου Μουσόργκσκι του μουσουργού
Τε 17 Του Εθνικού Θεάτρου
Πε 18 † Οδυσσέως Ελύτη
Πα 19 Ταφή Ανδρέου Κάλβου  «είναι γλυκύς ο θάνατος μόνον όταν κοιμώμεθα εις την πατρίδα»
Σα 20 †Κοίμησις Ισαάκ Νεύτωνος
Κυ 21 Παγκόσμια ημέρα ποιήσεως αλλά και εαρινή ισημερία.
Δε 22
† Ιωάννη Βόλφγκανγκ Γκαίτε
Τρ 23 Άχθου Αρούρη, του αγνώστου ποιητού
Τε 24 † Αδαμαντίου Κοραή
Πε 25 Της Ελληνικής Επαναστάσεως
Πα 26 † Λουδοβίκου φαν Μπετόβεν
Σα 27 Παγκόσμια ημέρα θεάτρου
Κυ 28 Δημώνακτος του φιλοσόφου
Δε 29 Μαρτύριον Χαραλάμπους Κανόνη εν Χίω
Τρ 30 Νικολάου Μπελογιάννη και των συν αυτώ τυφεκισθέντων
Τε 31 Των εν Χίω υπό του Καραλή σφαγιασθέντων μυρίων

 

Ο Μάρτιος, όπως έχουμε ξαναπεί, ήταν αρχικά ο πρώτος μήνας του παλιού ρωμαϊκού ημερολογίου. Ήταν αφιερωμένος στον θεό Άρη (Mars), κάτι που ταίριαζε αφού τα χρόνια εκείνα οι εκστρατείες ξεκινούσαν την άνοιξη, και μάλιστα την πρώτη του Μάρτη γιόρταζαν το Armillustrum (Αρμιλούστριο) σε τέμενος του Άρη, γιορτή καθαγιασμού των όπλων.

Η ελληνική λοιπόν ονομασία του τρίτου μήνα της χρονιάς είναι δάνειο από τα λατινικά, όπως άλλωστε και όλα τα ονόματα των μηνών. Για να αναφέρουμε την άχρηστη πληροφορία της ημέρας, ο Μάρτιος είναι ένας από τους τρεις μήνες του χρόνου που η τουρκική του ονομασία είναι επίσης δάνειο από τα λατινικά, Mart (οι άλλοι δυο: Mayιs και Ağustos). Στα αγγλικά, το όνομα του μήνα, March, συμπίπτει με τη λέξη march που σημαίνει πορεία/εμβατήριο (μαρς) αλλά πρόκειται για απλή σύμπτωση -δεν υπάρχει ετυμολογική συγγένεια. Σύμφωνα δε με το γνωστό ανέκδοτο, στα λαρσινά ο Μάρτιος είναι επίσης Μαρτς, όπως στα αγγλικά.

Ο Μάρτης είναι ο πρώτος μήνας της άνοιξης, αλλά κάνει και τα τελευταία κρύα. Η γνωστή παροιμία λέει: Μάρτης, γδάρτης, παλουκοκάφτης, ενώ μια άλλη συμβουλεύει «Φύλα ξύλα για το Μάρτη να μην κάψεις τα παλούκια». Βέβαια, να θυμηθούμε πως τον καιρό που φτιάχτηκαν οι παροιμίες είχαμε το παλιό ημερολόγιο, άρα πρέπει να πάμε 10-12 μέρες πιο μπροστά: ο τότε Μάρτης είναι σημερινός Απρίλης ενμέρει. Ξέρουμε άλλωστε ότι “από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνα”, εξίσου όπως και “μήτε ο Μάρτης καλοκαίρι, μήτε ο Αύγουστος χειμώνας”. Σε μια συλλογή κεφαλονίτικων γνωμικών του Δημ. Λουκάτου βρίσκω και μιαν άλλη παραλλαγή: Από Μαρτιού ποκάμισο κι απ’ Αύγουστο σεγκούνι.

Άστατος λοιπόν ο μαρτιάτικος καιρός. Από την ίδια συλλογή, «Μάρτης είναι νάζια κάνει, πότε κλαίει, πότε γελάει». Για να εξηγήσουν αυτή τη μετεωρολογική διπροσωπία του Μάρτη, οι παλιοί είχαν φτιάξει μια παράδοση, ότι ο Μάρτης έχει γυναίκα πανέμορφη, αλλά κουτσή. Όποτε τη βλέπει καθιστή, χαίρεται και κάνει τον λαμπρό μαρτιάτικον ήλιο. Όποτε όμως η γυναίκα σηκώνεται, ο Μάρτης θυμάται το κουσούρι της και κατσουφιάζει. Σε μιαν άλλη παραλλαγή, ο Μάρτης έχει δυο γυναίκες, τη μια πάμφτωχη και πανέμορφη, την άλλη πάμπλουτη και άσκημη. Όποτε πηγαίνει με την όμορφη, ο καιρός είναι καλός. Γενικά, και για την αστασία του καιρού οι γυναίκες φταίνε.

Και ο ήλιος του Μάρτη καίει, λένε, οπότε κάθε πρωτομηνιά, σαν σήμερα, οι μανάδες φορούσαν στα παιδιά (ή μόνο στα κορίτσια) ένα βραχιολάκι από στριμμένες κλωστές, κόκκινη σίγουρα, ίσως και άσπρη ή άλλα χρώματα -το έθιμο ακόμα βαστάει νομίζω. Τα βραχιολάκια αυτά τα λέμε Μάρτηδες ή Μαρτάκια, θαρρώ -στην Ήπειρο, έχουν «το μαρτίτσι». Λέει κι η παροιμία, οπούχει κόρην ακριβή, του Μάρτη ο ήλιος μην τη δει. Το έθιμο αυτό είναι κληροδότημα των αρχαίων, αν και σε εκείνους δεν συνδεόταν με συγκεκριμένη ημερομηνία. Σε πολυπληθείς αγγειογραφίες υπάρχουν παραστάσεις παιδιών ή αντρών που έχουν στον καρπό του χεριού κλωστές ή ταινίες ενώ γυναίκες έχουν δεμένες κλωστές στα πόδια,στον βραχίονα, στον τράχηλο. Οι κλωστές αυτές δεν είχαν κάποιον διακοσμητικό ή πρακτικό χαρακτήρα, αλλά προέρχονταν από κάποια δεισιδαίμονα συνήθεια που απομεινάρι είναι ο δικός μας μάρτης. Ο Ιωάννης Χρυσόστομος καταδικάζει τη συνήθεια: κρόκη δε και στήμων και τα άλλα περιάμματα τα τοιαύτα των παίδων εμπιστεύονται την ασφάλειαν. Έθιμο ανάλογο με τα μαρτάκια ή τους Μάρτηδες έχουν και οι Βούλγαροι -και μάλιστα οι βουλγάρικες μαρτινίτσες είναι υπερπαραγωγές σε σύγκριση με τις δικές μας ταπεινές κλωστίτσες, όπως βλέπετε στην εικόνα που μας έστειλε πέρυσι η φίλη μας το Κιγκέρι.

Στα τέλη του Μάρτη, την τελευταία του Κυριακή, περνάμε και στη θερινή ώρα, αν και δεν ξέρω αν θα εφαρμοστεί και φέτος αυτό το μέτρο. Βέβαια, ήδη οι μέρες έχουν μεγαλώσει και από την ισημερία και μετά έχουν πάρει το πάνω χέρι. Τον παλιό καιρό, που η δουλειά βαστούσε ήλιο με ήλιο, οι αγρότες δούλευαν πολύ τον Μάρτη, καθώς είχε μεγαλώσει η μέρα και είχε σπάσει το κρύο, ενώ και οι περισσότερες καλλιέργειες βρίσκονταν σε κρίσιμο σημείο. «Τον Μάρτη βάλε εργάτες κι ας είν’ και ακαμάτες», λέει μια παροιμία, ενώ μια άλλη, αμπελουργική, συμβουλεύει: Τις εννιά του Μαρτιού, μήτε σκύλος κούντουρος στ’ αμπέλι -επειδή πια τα μπουμπούκια έχουν δέσει, αν μπει στο αμπέλι σκύλος (έστω και κολοβός!) θα κάνει μεγάλη ζημιά.

Τον Μάρτη έρχονται τα χελιδόνια, αλλά ο Βάρναλης στους Πόνους της Παναγιάς μιλάει και για την καρδερίνα του Μαρτιού. Στην Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων υπάρχει ο μαρτιάτικος λαγός, March hare, που είναι θεότρελος κατά την παροιμία (mad as a march hare).

Από τον Μάρτη έχουμε και τις Ειδές του Μαρτίου, που αναστήθηκαν στη γλώσσα μας εξαιτίας εκείνης της ταινίας που δεν έχω αξιωθεί να δω (αν και επειδή τον τελευταίο καιρό άρχισα να βλέπω ταινίες δεν αποκλείεται πριν κλείσει ο μήνας να τη δω) αλλά βέβαια το “Ειδές” το θεωρούμε μαλλιαρό και δεν το λέμε και προτιμάμε το “ειδοί, τις ειδούς”, σκέτη καθαρευουσιανιά, και όπως είναι άτριφτη λέξη όλο και περισσότεροι φοράνε στις ειδούς μουστάκια και λένε για “τους ειδούς” (που βγάζει περισσότερες γκουγκλιές από τις ειδούς), ενώ με τις Ειδές είναι αδύνατο να φορεθεί μπούρκα. Είδες οι Ειδές;

Ένα ακόμα ημερολογιακό ορόσημο που οπωσδήποτε πέφτει (και) τον Μάρτη είναι η Σαρακοστή, εξού και η παροιμία «Λείπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή;» που τη λέμε για κάποιον που επιδιώκει και καταφέρνει να παρευρίσκεται συνεχώς σε συγκεντρώσεις, εκδηλώσεις κτλ.

Υπάρχει και επίθετο Μάρτης, μάλλον από παρατσούκλι. Ίσως θυμάστε τον Νικ. Μάρτη, υπουργό κυβερνήσεων της ΝΔ, με έντονη δραστηριότητα για το Μακεδονικό. Εκείνος ήταν από την Καβάλα, αλλά βρίσκω ότι το επώνυμο επιχωριάζει ιδίως στην Πέρδικα της Αίγινας και στον Ποταμό της Κέρκυρας.

Τέλος, στις 21 Μαρτίου που έχουμε την ισημερία, οι Κούρδοι, οι Πέρσες και άλλοι λαοί της Κεντρικής Ασίας γιορτάζουν το Norouz ή Newroz (και πολλές άλλες παραλλαγές, ανάλογα τη γλώσσα), την πρωτοχρονιά τους. Κατά λέξη, Norouz στα αβεστικά θα πει «νέα ημέρα».

Βέβαια ο φετινός Μάρτης είναι και ο πρώτος μήνας που διπλώνει με λοκντάουν -επέτειος ας πούμε. Τόλμησα κι έβαλα στο μηνολόγιο το «Λοκντάουν επέτειος» στις 13 Μαρτίου -αν και είναι κι άλλες περσινές σημαδιακές κορονομερομηνίες, ας πούμε στις 12 του μήνα ο πρώτος νεκρός, ο Κρητικός εκπαιδευτικός από την Ηλεία που είχε πάει εκδρομή στα Ιεροσόλυμα. Θυμάναι ένα βιντεάκι από δελτίο ειδήσεων στο οποίο μια από τις προσκυνήτριες της μοιραίας εκείνης εκδρομής δηλώνει με στόμφο «Δεν σας φέραμε ιό, σας φέραμε Χριστό» (ή κάτι ανάλογο, όχι βέβαια ότι φταίει η συγκεκριμένη εκδρομή για όλα).

Τραγούδια για τον Μάρτη υπάρχουν πολλά -όπως και για κάθε μήνα. Ας ακούσουμε ένα από αυτά που προτάθηκαν πέρυσι. Του Σταύρου Κουγιουμτζή, σε στίχους Μαρίνου Ταξείδη (δηλ. του Μάνου Ελευθερίου) με τον Κώστα Σμοκοβίτη: Ταξιδεμένο μου πουλί θυμήσου αυτό το Μάρτη / έχω σφεντόνα στην αυλή και ξόβεργα στο φράχτη.

Να πω «καλό μήνα;» Θα το πιστέψετε;

156 Σχόλια προς “Μηνολόγιον Μαρτίου έτους 2021”

  1. Epaminondas Papayannis said

    Άσχετο με το θέμα μας:
    Έως τώρα, έχω προσέξει ελληνικά επώνυμα Φλεβάρης, Μάρτης και Μάης· εάν τυχόν κάποια ή κάποιος έχει υπόψη και άλλο επώνυμο (με όνομα μήνα), ας το γράψει.

  2. LandS said

    SOOTHSAYER: Caesar.
    CAESAR: Ha! Who calls?
    CASCA: Bid every noise be still. Peace, yet again!
    CAESAR: Who is it in the press that calls on me?
    I hear a tongue shriller than all the music
    Cry “Caesar.” Speak. Caesar is turned to hear.
    SOOTHSAYER:Beware the ides of March.
    CAESAR: What man is that?
    BRUTUS: A soothsayer bids you beware the ides of March.

  3. Κιγκέρι said

    1 : Είχα συμμαθήτρια Απρίλη.
    (Και μια άλλη, Μάη. Είχε κι έναν αδερφό, δυο τάξεις μεγαλύτερό μας, που έβαλε υποψηφιότητα για το 15μελές με σύνθημα «Ψηφίστε τον Μάη να σας φέρει την άνοιξη»!)

  4. Στην Πρέβεζα πάντως το βραχιολάκι το λέ(γα)με «μάρτς» με αβεβαιότητα για κατάληξη που θα το διαφοροποιούσε από την εκφορά του μήνα Μάρτ (ου Μάρτς).

  5. Η πλήρης και αξιομνημόνευτη ατάκα της κυρίας ήταν: «Δεν σας φέραμε κανένα κορονοϊό, σας φέραμε την ευλογία από τα Ιεροσόλυμα». Τη συμπάθησα, να πω την αλήθεια.
    Καλό μήνα, όσο μπορούμε δηλαδή γιατί μαύρο τον βλέπω με όσα γίνονται.

  6. Κι ο Δραγουμάνος για τα τραγούδια του Μάρτη: https://www.mousikogramma.gr/afieromata/arthro/ta_tragoudia_tou_martiou-4074/

  7. 5

  8. sarant said

    Καλημέρα, καλή βδομάδα και καλό μήνα -όσο γίνεται.
    Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Αν περάσεις ένα προς ένα τα μηνολόγια, θα δεις ότι αρκετοί μήνες έχουν δώσει επίθετα, ακόμα και μήνες σε -βρης

    5-7 Α μπράβο

    6 Δεν το σκέφτηκα έγκαιρα.

  9. Χαρούλα said

    Να πω «καλό μήνα;» Θα το πιστέψετε;

    Δεν ξέρω αν το πιστέψουμε, αλλά πάντα οι ευχές ευπρόσδεκτες!
    Καλό μήνα λοιπόν!

  10. Γιάννης Κουβάτσος said

    Καλό μήνα σε όλες και σε όλους! Πολύ συμπαθητική η ματαιότητα των ευχών.

  11. Στη μεταγραφή του ονόματος του Гоголь φαίνεται η αδυναμία της γραφής μας
    (Τε 3 † Νικολάου Γκόγκολ)
    να αποδώσει το ουρανικό της κατάληξης Гоголь
    ενώ όλοι το προφέρουμε (λιώμα, Λιάκος κ.λπ.).

  12. Πέπε said

    Καλό μήνα.

    Το έθιμο με τον μάρτη (το βραχιολάκι) είναι απολύτως ζωντανό, είναι από αυτά που έχουν επιβιώσει και ενσωματωθεί στη σύγχρονη αστική ζωή (όπως τα κάλαντα – αν και όχι του Μαρτίου βέβαια), και κάθε χρόνο απορώ που εδώ αναφέρεται ως κάτι παλιό και λαογραφικό.

    Αλλά φέτος δεν ξέρω αν θα κάνω μάρτη. Κλεισμένος στο σπίτι για τηλεκπέ και με απαγόρευση κυκλοφορίας από τις 6, δε φοβάμαι και τόσο μη με κάψει ο ήλιος.

    Με κάτι τέτοια είναι που χάνονται οι παραδόσεις μας! 🙂

  13. Πέπε said

    11
    Θυμάσαι τον μπασκετμπολίστα Πάσπαλι ή Πάσπαλιε (Paspalj) ;

  14. Αγγελος said

    Είχα συνάδελφο Γεν(ν)άρη. Ισως να τον ήξερε κι ο Νικοκύρης.
    Το όνομα Αύγουστος δεν είναι σπάνιο, και θα υπάρχει και ως επίθετο.

  15. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα!
    Ναι μεν αφιερωμένος στον θεό Άρη (Mars) ο Μάρτιος, αλλά σαν σήμερα το 1966, το σοβιετικό ρομποτικό διαστημόπλοιο Венера-3 φτάνει στην Αφροδίτη και γίνεται το πρώτο διαστημόπλοιο που προσεδαφίζεται στην επιφάνεια άλλου πλανήτη (: …Και ενδεχομένως κάποιος Ρώσος Αστροφυσικός θα δήλωσε περιχαρής: «Το πρώτο βήμα για την χαρτογράφηση της γυναικείας φύσης έγινε. Υπολείπονται μύρια όσα»).
    Επίσης σήμερα εν Ελλάδι είναι της οσιομάρτυρος Ευδοκίας και σε Βουλγαρία και Ρουμανία εορτάζονται αντιστοίχως, ως «γιορτή της άνοιξης», η Baba Marta, και η Mărţişor (:απότοκο αυτή, της λατρείας της Baba Dochia, τουτέστιν της γρια-Βδοκιώς). Στη Βουλγαρία, όπως αναφέρεται και στο άρθρο, το αντίστοιχο φυλαχτό με τις ασπροκόκκινες κλωστές λέγεται martenitsa.

  16. ΚΑΒ said

    Καλημέρα. Καλό μήνα σε όλους.

    Η ευχή μπορεί να είναι τελικά μάταιη, αλλά δείχνει την καλή σου διάθεση για τον άλλο.

  17. Καλημέρα σας και καλό μήνα! (Ας υπάρχουν οι ευχές…)
    Τα βραχιολάκια του Μάρτη όχι απλώς υπάρχουν αλλά τα τελευταία χρόνια ζουν δόξες λαμπρές! Φτιάχναμε στο σχολείο πάντα με τα παιδιά μαρτάκια, μέχρι που άρχισε το τεράστιο παιχνιδο-και όχι μόνο-κατάστημα να φέρνει (κινέζικα;) μαρτάκια με έξτρα μπιχλιμπίδια σε εικοσάδες και με λίγα χρήματα. Οπότε, μας φάγαν οι πολυεθνικές.
    Σπίτι μας πάντα φτιάχναμε και φτιάχνουμε και τα φοράμε για την πλάκα μας και για την ελπίδα της αλλαγής.

    Φέτος θα αλλάξει για τελευταία φορά η ώρα το τελευταίο Σ/Κ του Μάρτη. Μετά μένει να αποφασίσουμε με ποια ώρα θα πάμε. Διαβάζω ότι δεν έχει αποφασίσει ακόμα η Ελλάδα.

  18. Αγγελος said

    (11) Το προφερουμε βέβαια στα ελληνικά, αλλά μόνο πριν από φωνήεν — ή στα ΒΙ. Ομοίως δεν μπορούμε να γράψουμε (αλλά το γράφουμε και καταλαβαινόμαστε 🙂 και πιστεύω πως οι περισσότεροι το λέμε κιόλας) Σαράιγ, Νοάιγ, Πονσον ντυ Τεράιγ κλπ., ούτε και Μονταίν (=Montaigne), Ντελίν (=Deligne, μέγας Βέλγος μαθηματικός άγνωστος στο ευρύ κοινό) κλπ.

  19. Χαρούλα said

    #12 Πέπε συμφωνώ. Μάλιστα ενώ στα παιδικά μου χρόνια βάζαμε μόνο τα παιδιά, τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι ενήλικες φορούν. Μάλιστα στα δημοτικά οι μαθητές φτιάχνουν και για τους γονείς. Βέβαια απλά στριμμένες λευκή και κόκκινη κλωστή.
    Ακόμη όμως θυμάμαι την ζήλεια μας, για τα ελάχιστα παιδιά, που είχαν από Βουλγαρία! Οι υπερπαραγωγές που δείχνει ο νοικοκύρης. Και τότε δεν ήταν ευκολα τα ταξίδια εκεί. Το καλύτερο δώρο που μπορούσε κάποιος να μας φέρει!

    Ο ΜΑΡΤΗΣ(Γ.Βιζυηνού)
    Ο Μάρτης βάλλει τ’ Απριλιού τα γλαμπυρά φορέματα,
    και καταβαίν’ απ’ τ’ αψηλά με των βουνών τα ρέματα,
    κι αυτού που είν’ οι κάμποι
    φωτοβολά και λάμπει.

    Στο σπιτικό τους τα δενδρά ριγούν και συμμαζεύονται,
    τ’ άνθη στους κόρφους των βαθιά κοιμούνται κι ονειρεύονται,
    και τα λουλούδια ‘κόμα
    δεν βγήκαν απ’ το χώμα.

    – Δενδρά, ο Μάρτης τα λαλεί, για αφήστε τα καμώματα!
    Άνθη, τα μάτια ανοίξετε και βγείτ’ από τα στρώματα!
    Να ιδείτε τι σας φέρει
    το μαγικό μου χέρι!

    Εγώ μ’ ο μήνας, που γυρνά σε κάθε χρόνου κύλιμα,
    και φέρει μόσχους και θωριές εις τ’ άνθη μ’ ένα φίλημα,
    και φέρ’ εις κάθε κόρη
    ένα καλό αγόρι.

    Τ’ ακούνε τ’ άνθη και κοτούν κι ανοίγουν τα χειλάκια τους·
    και μισανοίγουν τα δενδρά τα πράσινα ματάκια τους·
    τα ρόδα που κοιτάζουν
    φθονούν κι αυτά και σχάζουν.

    Τ’ ακούει κ’ η αμυγδαλιά, κορίτσι κουτοπόνηρο,
    κι από τον ύπνο πλανευτή, ερωτεμέν’ απ’ όνειρο,
    πα στα γυμνά της κάλλη
    νυφιάτικ’ άνθη βάλλει.

    – Καλό στον εύμορφο το νιό, που ψες τον ονειρεύθηκα,
    που στο γλυκό μου τ’ όνειρο είδα πως τον πανδρεύθηκα!
    Σαν τι καλά με φέρει
    το γκαρδιακό μου ταίρι;

    Της φέρνει στρώμ’ απ’ το Χιονιά κι απ’ το Βοριά παπλώματα·
    τη νύχτα κάμνουν τη χαρά, και πα στα ξημερώματα
    της αγκαλιάς του η πάχνη
    την εύμορφην αδράχνει!

    Της κάμνει σάβανο χλωμό το νυμφικό της φόρεμα·
    της βάνει μοιρολογητή ένα ψυχρό θολόρεμα·
    κ’ εκείνο κλαί’ και σκάφτει,
    και ρίχνει και την θάφτει.

  20. geobartz said

    Καλημέρα, Καλό Μήνα!

    (α) «στα λαρσινά ο Μάρτιος είναι επίσης Μαρτς, όπως στα αγγλικά…. Μάρτης, γδάρτης, παλουκοκάφτης»
    # Ομοίως πως λέμε και στα Μακεδονιά «Μαρτς», ου μην αλλά και «Μαρτς-γδάρτς-παλουκουκαύτς»

    (β) «Σε μια συλλογή κεφαλονίτικων γνωμικών του Δημ. Λουκάτου βρίσκω και μιαν άλλη παραλλαγή: Από Μαρτιού ποκάμισο κι απ’ Αύγουστο σεγκούνι».
    # Εν Μακεδονία έλεγον: «Όπου πααίν’ς του χειμώνα να παιρν’ς νιρό [σε παγούρι] κι όπου πααίν’ς του καλουκαίρ(ι) να παιρν’ς σακάκ(ι)»!

    (γ) «Τα βραχιολάκια αυτά τα λέμε Μάρτηδες ή Μαρτάκια, θαρρώ -στην Ήπειρο… Λέει κι η παροιμία, οπούχει κόρην ακριβή, του Μάρτη ο ήλιος μην τη δει…. Τον Μάρτη έρχονται τα χελιδόνια».
    # Μάρτα(η) και μάρτες(οι) λέγονται Μακεδονιστί, και τις φορούσαν «για να μην τ’ς μαυρίσ(ει) ήλιους». Και βέβαια παίζανε (και -με) τα κάλαντα του Μάρτη με ένα ομοίωμα χελιδόνας στολισμένο με αγριολούλουδα.

    (δ) «μια από τις προσκυνήτριες της μοιραίας εκείνης εκδρομής δηλώνει με στόμφο ‘Δεν σας φέραμε ιό, σας φέραμε Χριστό’. (ή κάτι ανάλογο, όχι βέβαια ότι φταίει η συγκεκριμένη εκδρομή για όλα)».
    # Έβγαλαν πρό τινων ημερών στο γυαλί κάποιον αρνητή του κορονιού, που ατυχώς τον βρήκε το καταραμένο το μικρόβιο. Μέσα από το Νοσοκομείο και φορώντας τον αναπνευστήρα, συμβούλευε να …φυλαγόμαστε από τον κορονιό. Ωραίος ήταν ο …πρόλογος: «Έτσι όπως μας έκανε η κυβέρνηση….». Και σκέφτηκα εγώ (Μακεδονιστί): Του γρούν(ι) κι τη μούτσκα τ’ να την κόψς πάλι θα σκάβ(ει). [ας γίνει καλά ο άνθρωπος και ούτε που με νοιάζει για καμιά κυβέρνηση, «όχι βέβαια ότι φταίει ο συγκεκριμένος για όλα»!].

  21. Epaminondas Papayannis said

    3. & 8.
    Ευχαριστώ.

  22. Πέπε said

    @18

    Πάντως γενικά περισσότεροι Έλληνες γνωρίζουν αν υπάρχει ουρανοποιημένο τελικό σύμφωνο σε κάποια γαλλική λέξη, οπότε ο καθένας κατά τις δυνάμεις του προσπαθεί να το γράψει και να το προφέρει, παρά σε ρώσικες ή άλλες σλάβικες. Δεν έχω ακούσει κανέναν να κόπτεται τι είδους -λ έχει ο Γκόγκολ, ενώ το -ν του Μοντ… εκεινού τέλος πάντων φαίνεται να έχει κάποια παραπάνω σημασία.

    Εύλογο, αφού τα γαλλικά έχουν ιστορία κάποιων γενεών ως διαδεδομένη ξένη γλώσσα στην Ελλάδα, ενώ τα ρώσικα ή τα βουλγάρικα / σέρβικα κλπ. όχι.

  23. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο ΜΑΡΤΗΣ (Γεώργιου Βιζυηνού)

    Ο Μάρτης βάλλει τ’ Απριλιού τα γλαμπυρά φορέματα,
    και καταβαίν’ απ’ τ’ αψηλά με των βουνών τα ρέματα,
    κι αυτού που είν’ οι κάμποι
    φωτοβολά και λάμπει.

    Στο σπιτικό τους τα δενδρά ριγούν και συμμαζεύονται,
    τ’ άνθη στους κόρφους των βαθιά κοιμούνται κι ονειρεύονται,
    και τα λουλούδια ‘κόμα
    δεν βγήκαν απ’ το χώμα.

    – Δενδρά, ο Μάρτης τα λαλεί, για αφήστε τα καμώματα!
    Άνθη, τα μάτια ανοίξετε και βγείτ’ από τα στρώματα!
    Να ιδείτε τι σας φέρει
    το μαγικό μου χέρι!

    Εγώ μ’ ο μήνας, που γυρνά σε κάθε χρόνου κύλιμα,
    και φέρει μόσχους και θωριές εις τ’ άνθη μ’ ένα φίλημα,
    και φέρ’ εις κάθε κόρη
    ένα καλό αγόρι.

    Τ’ ακούνε τ’ άνθη και κοτούν κι ανοίγουν τα χειλάκια τους·
    και μισανοίγουν τα δενδρά τα πράσινα ματάκια τους·
    τα ρόδα που κοιτάζουν
    φθονούν κι αυτά και σχάζουν.

    Τ’ ακούει κ’ η αμυγδαλιά, κορίτσι κουτοπόνηρο,
    κι από τον ύπνο πλανευτή, ερωτεμέν’ απ’ όνειρο,
    πα στα γυμνά της κάλλη
    νυφιάτικ’ άνθη βάλλει.

    – Καλό στον εύμορφο το νιό, που ψες τον ονειρεύθηκα,
    που στο γλυκό μου τ’ όνειρο είδα πως τον πανδρεύθηκα!
    Σαν τι καλά με φέρει
    το γκαρδιακό μου ταίρι;

    Της φέρνει στρώμ’ απ’ το Χιονιά κι απ’ το Βοριά παπλώματα·
    τη νύχτα κάμνουν τη χαρά, και πα στα ξημερώματα
    της αγκαλιάς του η πάχνη
    την εύμορφην αδράχνει!

    Της κάμνει σάβανο χλωμό το νυμφικό της φόρεμα·
    της βάνει μοιρολογητή ένα ψυχρό θολόρεμα·
    κ’ εκείνο κλαί’ και σκάφτει,
    και ρίχνει και την θάφτει.

  24. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Καλημέρα, καλό μήνα (λ.τ.)
    Οδηγίες ρε γομάρια, ίνα μη καύση υμάς ο ήλιος:

  25. Έξω οι ψύλλοι, μέσα ο Μάρτης, από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Παραδημής και Φίλων.

  26. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Βέβαια, ήδη οι μέρες έχουν μεγαλώσει και από την ισημερία και μετά έχουν πάρει το πάνω χέρι.

    Θα πάρουν το πάνω χέρι. Η ισημερία δεν έχει έρθει ακόμα.

  27. Θα τριτώσει ή όχι με τον Μάρτη του Βιζυηνού ;;

  28. Κιγκέρι said

    19: Χαρούλα,

    Κοίτα με τι κυκλοφορώ στο πέτο μου και δεν βρίσκω βρε παιδί μου κι ένα emoji που να δείχνει τον δείκτη του δεξιού χεριού να στρίβει πάνω στην παλάμη του αριστερού για να σου κάνω «ζήλια-σκάνια»! 🙃

  29. 13 Πέπε said

    >> Θυμάσαι τον μπασκετμπολίστα Πάσπαλι ή Πάσπαλιε (Paspalj) ;

    Στα ρωσικά θα γραφόταν και αυτός με ль δηλ. Паспаль.

  30. Γιάννης Κουβάτσος said

    Α, το ‘βαλε και η Χαρούλα, ε; Λογικό λόγω εντοπιότητος.☺

  31. # 24

    εν τω μηνί και ούτω λαλήσομεν (ελληνιστί), Μπουμπούκα μου

  32. Triant said

    Καλημέρα και καλό μήνα.

    26: Έχουμε μεταφερθει Στα τέλη του Μάρτη, την τελευταία του Κυριακή, περνάμε και στη θερινή ώρα…

  33. @ 18 ‘Αγγελος

    >>(11) Το προφέρουμε βέβαια στα ελληνικά, αλλά μόνο πριν από φωνήεν — ή στα ΒΙ.

    Ναι, συνήθως στην αρχή συλλαβής. Δεν ξέρω αν υπάρχει αδυναμία στους εκτός ΒΙ Έλληνες ομιλητές να το προφέρουν σε όλες τις θέσεις. Οπότε αν όλοι το προφέρουν αβίαστα, τότε έχουμε φανερή υστέρηση της γραφής ως προς τη φθογγολογία μας.

  34. Γιάννης Ιατρού said

    Γιώργο, τι να σου πω ρε συ, Las Vegas το έκανες… 🙂 Αναρωτιέμαι, γιατί αποκρύπτουν άλλα γνωστά εδωμέσα ονόματα…😎😋
    συνελήφθη ο Θέμις Αδαμαντίδης σε μονοκατοικία στην Κυψέλη όπου βρέθηκαν 18 άτομα να έχουν στήσει λέσχη στην οποία έπαιζαν τυχερά παιχνίδια…

  35. Γιάννης Ιατρού said

    Και καλημέρα σε όλους βεβαίως 🙂

  36. @ 22 Πέπε said

    >>Δεν έχω ακούσει κανέναν να κόπτεται τι είδους -λ έχει ο Γκόγκολ, ενώ το -ν του Μοντ… [Montaigne] εκεινού τέλος πάντων φαίνεται να έχει κάποια παραπάνω σημασία.
    Εύλογο, αφού τα γαλλικά έχουν ιστορία κάποιων γενεών ως διαδεδομένη ξένη γλώσσα στην Ελλάδα, ενώ τα ρώσικα ή τα βουλγάρικα / σέρβικα κλπ. όχι.

    Ναι, ναι, ο Montaigne έβαλε και το -i- στο όνομά του (λέγεται) ώστε να ξέρουν να το προφέρουν σωστά.

    Βέβαια το ζήτημα δεν είναι αν κάποιοι κόπτονται ή όχι για κάποια σωστή ανάγνωση / απόδοση ενός ονόματος αλλά αν έχουν γίνει προσπάθειες για ένα φθογγολογικά σωστό εθνικό αλφάβητο και, εάν δεν έχουν γίνει, γιατί δεν έγιναν; Φοβόταν ο λύκος το θεριό και ο θεριό το λύκο; Μήπως, π.χ. κάποιοι φοβόνταν μήπως κατηγορηθούν από κάποιους για αποκλίνουσες συμπάθειες ή δεν-ξερω-γώ; 🙂

  37. Κιγκέρι said

    Ε, αυτό με την προφορά του Γκόγκολ πρώτη φορά το ακούω!

    Να προσθέσω μόνο ότι και στα γερμανικά ονόματα που τελειώνουν σε -χ, όπως Ράιχ, Γκρούντιχ, αυτό προφέρεται -χι.

  38. «Κοίμησις Ισαάκ Νεύτωνος»

    Κάποιοι ισχυρίζονται ότι τον ακούν να…ροχαλίζει κιόλας!

  39. nikiplos said

    Καλημέρα. Επίσημα ο Γ. Σεφέρης δεν έχει γεννηθεί στις 13 Μαρτίου με το Γρηγοριανό?

  40. sarant said

    18 Αγγελε ένα θέμα είναι πώς γράφουμε τα Νοάιγ, Μαρσέιγ κτλ. που κατά τη γνώμη μου ορθότερο θα ήταν να γράφονταν Νοάγι, Μαρσέγι κτλ. Βέβαια το ι είναι ημίφωνο.

  41. 37 Κιγκέρι

    Ναι, ναι. Το περίφημο ich/acl Laut: ιχι / αχ. Reich / Bach

  42. Αχ… ich/ach.

  43. @ 40 Sarant

    >>18 Αγγελε ένα θέμα είναι πώς γράφουμε τα Νοάιγ, Μαρσέιγ κτλ. που κατά τη γνώμη μου ορθότερο θα ήταν να γράφονταν Νοάγι, Μαρσέγι κτλ. Βέβαια το ι είναι ημίφωνο.

    Ας τα πούμε …δισύλλαβες λέξεις τριών γραφόμενων συλλαβών. 🙂

  44. Ήταν ημίφωνο τον καιρό που γλωσσολόγοι μας ήταν …ημιγλωσσολογομαθείς.

  45. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα και καλό μήνα σε όλους !
    Μαρτάκι για τον ήλιο,
    Σμαρτάκι για τους μπάτσους (χωράει μόνο δύο και είνι δυσκολο να σε γράψουν..)

  46. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @19, 23, 30. Και πολύ καλά κάνατε, Γιάννη και Χαρούλα!
    Μπορεί να μεθάμε με τους 6-7 Μεγάλους μας, αλλά όταν θέλουμε να ξεμεθύσουμε και να γαληνέψουμε με παιδική ψυχή στην μητρική αγκαλιά, σε κάτι τέτοιους Βυζιηνούς, Δροσίνηδες και Πολέμηδες καταφεύγουμε.. (Το διάβασα και τις δύο φορές! 🙂 )
    Καλημέρα σας!

  47. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να υποδηλώσεις προς την κοινωνία ότι είσαι ένας αμετανόητος εγκληματίας, έστω και αν τα λόγια και τα υπομνήματά σου λένε άλλα.
    (Εννοείται πως δεν αναφέρομαι στις ενέργειες του καλύτερου Έλληνα ποινικολόγου. Αυτός, ό,τι κάνει, το κάνει σκοπεύοντας στην Αλήθεια και μόνο στην Αλήθεια..)

    https://www.iefimerida.gr/ellada/koygias-kata-poion-tha-katathesei-minyseis-gia-tin-ypothesi-lignadi-i-anakoinosi-toy

  48. Όπως και όλοι οι δικηγόροι του κόσμου…

  49. Γιάννης Κουβάτσος said

    Να βάλουμε και ένα του γλυκύτατου Νικηφόρου Βρεττάκου, Γιώργο…

    Το Μάρτη σε στεφάνωσα με χελιδόνια.
    Κ’ έκαμα να φυτρώσουνε κάτω στο γύρο του φουστανιού σου αγριολούλουδα,
    που κυνηγιούνται σαν φώτα πολύχρωμα όταν χορεύεις
    ή όταν ονειρεύεσαι πως χορεύεις και τινάζεσαι ανάλαφρα
    σα να ζητάς να πιαστείς απ’ το υπέρτατο φως

    Απόσπασμα από το ποίημα «Ο χορός του κορυδαλλού»

  50. Κιγκέρι said

    Μαρτιάτικα επίσης λέγαμε, όταν ήμουν παιδί, τα πουλόβερ που γίνονταν από τα ανάμικτα νήματα που είχαν περισσέψει από άλλα πλεκτά, επειδή έμοιαζαν με τη στριμμένη ασπροκόκκινη κλωστή του μάρτη. Τώρα τα λένε μελανζέ..

  51. leonicos said

    Μαρτίου 7

    εμβολιάζεται (πρώτη δοση) η αφεντιά μου

    αν δεν κολλήσω μέχρι τότε…

    μπορεί και να σωθώ

  52. leonicos said

    40 Αγγελε ένα θέμα είναι πώς γράφουμε τα Νοάιγ, Μαρσέιγ

    Η ταπεινή μου γνώμη: δεν γράφονται γράμμασιν Ἑλληνικοῖς (μην ξεχάσω κανενα σκουληκάκι και με πείτε ξεσκουλήκωτο)

    όπως και να το γράψεις, Marceille, travail δεν θα γράψεις, διότι έχουμε σκληρό ‘ιγ’ πχ υγρός, αλλά δεν έχουμε το μαλακό αντίστοιχο

  53. leonicos said

    33 τότε έχουμε φανερή υστέρηση της γραφής ως προς τη φθογγολογία μας.

    αυτή την αλήθεια έχουμε πάψει να την αναζητούμε εδώ και καιρό

    κανένα σύστημα γραφής δεν απέδωσε απόλυτα τη φθογγολογία της γλώσσας του, παρεκτός τη στιγμή που καταγράφτηκε. Από κει και πέρα υπάρχουν πάντα αποκλισεις

  54. @ 52 Leonicos

    >>…διότι έχουμε σκληρό ‘ιγ’ πχ υγρός, αλλά δεν έχουμε το μαλακό αντίστοιχο […]

    Στη γραφή, ε; Στην ομιλία όμως υπάρχει; Στα ΒΙ φυσικά ναι. Γνώμη μου είναι πως όλλοι οι ελληνόγλωσσοι το προφέρουν σε όλες τις θέσεις.

  55. Μπρ… όλοι…

  56. Κιγκέρι said

    51: Άντε Λεώνικε, καλό μπόλι! 🙂

  57. @ 53 Leonicos

    >>…αυτή την αλήθεια έχουμε πάψει να την αναζητούμε εδώ και καιρό […]

    κανένα σύστημα γραφής δεν απέδωσε απόλυτα τη φθογγολογία της γλώσσας του, παρεκτός τη στιγμή που καταγράφτηκε. Από κει και πέρα υπάρχουν πάντα αποκλίσεις[.]

    Βέβαια. Αλλά, στην παρούσα μεταβατική φάση προς μια ενιαία (όσο γίνεται) ΚοιΝΕ, αυτά τα ζητήματα μπορούν να μας(*) απασχολήσουν. Εξάλλου τίθεται και το γενικό ζήτημα ότι σε μερικές ελληνικότατες διαλέκτους, αυτά τα στοιχεία που λείπουν, έχουν ή είχαν κεντρικές λειτουργίες.

    ================
    (*) «μας», τρόπος του λέγειν. Εννοείται τους ειδικούς που τους βαρύνει το γεγονός ότι, όταν έπρεπε, δεν τόλμησαν, για κάποιους λόγους.

  58. Pedis said

    … εξαιτίας εκείνης της ταινίας που δεν έχω αξιωθεί να δω …

    Εννοείς την καλύτερη ταινία των Ταβιάνι;

    (Γυρισμένη στη φυλακή της Ρεμπίμπια (Ρώμη) με πρωταγωνιστές κρατούμενους και μάλιστα καταπληκτικούς …)

  59. Καλημέρα,
    «ο πρώτος νεκρός, ο Κρητικός εκπαιδευτικός από την Ηλεία που είχε πάει εκδρομή στα Ιεροσόλυμα» Ο οποίος πήγε εκεί σε εκπλήρωση τάματος που είχε κάνει όταν είχε κάνει επέμβαση καρδιάς που πήγε καλά! Ή οπού του μέλλει να πνιγεί…

  60. sarant said

    57 και πριν Ίσως χρειάζεται άρθρο…

  61. GeoKar said

    Καλό μήνα, θυμάμαι πάντα συναδέλφισσα εκ Βουλγαρίας που κάθε “πρωτομαρτιά” εφοδίαζε όλες κ όλους στο τμήμα με υπέροχα μαρτακια, από κόκκινη, άσπρη κ χρυσή κλωστή, «για να μην μας κάψει ο ήλιος» – να ´ναι καλά!

  62. venios said

    52 Άν το υγρός είναι σκληρό ‘ιγ’, το υγεία, υγιής είναι μαλακό. Η γραφή αεικονίζει του ήχους μια γλώσσας, όχι όλων των υπολοίπων. Τόσο το χειρότερο για το luge kai to beurre.

  63. leonicos said

    Φάγαμε το 1/6 του 2021 κύριοι

  64. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το φάγαμε ή μας έφαγε, Λεώνικε;

  65. # 34

    Η οποία…Κυψέλη μόνο στο αστυνομικό τμήμα ταιριάζει, η λέσχη είναι στην Αχαρνών !

    Σιγά μην τους πιάσουν τώρα στην Κυψέλη, αφού σας το έχω ξαναπεί πριν 30 χρόνια πέρναγε το φορτηγό γνωστής εταιρείας επίπλων με την ειδικά διασκευασμένη καρότσα και μάζευε τους εραστές των ζαριών και της τράπουλας να τους πάει βόλτα !!

  66. Γιάννης Ιατρού said

    Την Πέμπτη, 4/3 εκτός από την επέτειο της γέννησης του Παπαδιαμάντη, έχουμε φέτος Τσικνοπέμπτη και το επιτελείο έμαθε πως γνωστός σχολιαστής πήγε στον χασάπη και ζήτησε 5 κιλά παϊδάκια! Οπότε διημείφθη ο εξής διάλογος:
    -Καλά, πόσοι θα είσαστε ρε Γ. την Τσικνοπέμπτη;
    -Μπα. ως συνήθως, εμείς οι δύο, εγώ με το γιό μου. Κι η γατούλα μας…
    -Τότε 5 κιλά παϊδάκια τι τα θέλεις;
    -Τρώει πολύ η γατούλα

    Καλά να περάσετε… 🙂

  67. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    24.
    Αυτό το «Τὶ εἰθισται ποιεῖν ἡμᾶς ἐν τῷ μηνὶ Μαρτίῳ;» δεν είναι και ασύντακτο;
    «Τι είθισται (παρ’) ημίν ποιείν εν τω …» ή «Τι είθισται ποιείν ημείς εν τω …», νομίζω θα ήταν σωστές διατυπώσεις.
    Τι λένε οι φιλόλογοί μας; (Αν μου πουν ‘άσε μας, ρε φίλε, που θα ασχολούμαστε με τις μ@@ατίες της Μπουμπούκας’, δεν θα ‘’χουν άδικο! 🙂 )

    31, G
    🙂 🙂 !

  68. # 66

    Δεν παίζεσαι…στις γάτες και το σκύψιμο !!

  69. Γιάννης Ιατρού said

    68: α, έλαβες το μέηλ, ε; 🙂 🙂

  70. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας καὶ καλὸ μήνα.

  71. dryhammer said

    67 (24).
    Μου θύμισε τον (από τα μαθητικά χρόνια) διάλογο όπου στο ερώτημα

    – Τι ποιήσας, ζωήν αιώνιον κληρονομήσω;

    η απάντηση ήταν

    – Κάτσε μου να σε γ…σω.

  72. Χαρούλα said

    #28 😫🥲🥺 και γω θέλω…..
    Να το χαρείς Κίγκερι και να σε προστατέψει από τον καυτό ήλιο του κάμπου!

    #30 ήμουν πιό κοντά και σε πρόλαβα!🤩

    #46 μας γυρνάνε στην παιδική μας ηλικία, στην ζεστασιά της!

  73. # 71

    κάπως έτσι :

    – Τὶ εἰθισται ποιεῖν ἡμᾶς ἐν τῷ μηνὶ Μαρτίῳ;

    – Βυθιζομένων των νηών, κομμούμε το αιδοίο(ν)

  74. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    67 >> Τι είθισται (παρ’) ημίν ποιείν εν τω …» ή «Τι είθισται ποιείν ημείς εν τω

    Νομίζω το πρώτο στέκει, το ποιείν ημείς όχι. Το ποιείν ημάς είναι σωστό. Ας πουν οι φιλόλ.

  75. dryhammer said

    73. Αρτεμισία έφα;

  76. Αγγελος said

    Ανακεφαλαίωση:
    Στην κοινή νεοελληνική έχουμε έξι ουρανικά σύμφωνα, που αντιστοιχούν στα υπερωικά κ, γκ, χ, γ, στο ν και στο λ. Ιστορικά, τα σύμφωνα αυτά προήλθαν είτε από αυτόματη ουράνωση των υπερωικών κ, γκ, χ, γ, πριν από ε και ι και μη αυτόματη ουράνωση (εννοώ ότι δεν την κάνουν υποχρεωτικά ούτε στον ίδιο βαθμό όλοι οι ομιλητές) των λ και ν πριν από ι, είτε από συμφωνοποίηση ημίφωνου ι (ιατρός > γιατρός), είτε από απορρόφηση τέτοιου ι από ήδη ουρανωμένο σύμφωνο (ήλϊος > ήλιος, έννοι-α > έννοια), είτε τέλος από δανεισμό από άλλες γλώσσες, κυρίως ιταλικά (κιάλι, μπάνιο, ντουνιάς).
    Αυτά τα σύμφωνα υπάρχουν ως φωνήματα και σε άλλες γλώσσες: τα ουρανικά λ και ν στα ιταλικά π.χ. ή στα ισπανικά (στην πρότυπη καστιλιάνικη προφορά, όσον αφορά το λ, γιατί αλλού τρέπεται σε ουρανικό γ ή και παχύ ζ). Υπήρχαν και στα γαλλικά και στα ουγγαρέζικα, αλλά και στις δύο αυτές γλώσσες το ουρανικό λ τράπηκε σε ουρανικό γ· το ουρανικό ν αντέχει ακόμα. Στα γερμανικά υπάρχει ουρανικό χ, που είναι αμφίβολο αν αποτελεί ξεχωριστό φώνημα ή αλλόφωνο του υπερωικού χ· εμφανίζεται πάντως και στο τέλος των λέξεων (ich) και πριν από σύμφωνο (recht, nicht) όταν προηγείται μπροστινό φωνήεν. Ομοίως, στα γαλλικά (και στα ουγγαρέζικα, αλλά αυτά δεν μας ενδιαφέρουν 🙂 το πολύ-πολύ να μας απασχολήσει πώς προφέρεται ο άτυχος Imre Nagy), τα ουρανωμένα γ και ν εμφανίζονται και στο τέλος των λέξεων, διότι έχει πάψει να προφέρεται το φωνήεν που τα ακολουθούσε. Στην κοινή νεοελληνική ΔΕΝ εμφανίζονται χωρίς να ακολουθεί φωνήεν.
    Παλιότερα, τον καιρό των κινητών τυπογραφικών στοιχείων, χρησιμοποιούσαμε ένα ι αναποδογυρισμένο και με περισπωμένη από κάτω για να αποδώσουμε την ουράνωση. Αυτό το χρήσιμο σύμβολο, που μας επέτρεπε π.χ. να ξεχωρίζουμε τον δόλιο (=κακόβουλο) από τον δόλιο (=φουκαρά), έχει σχεδόν τελείως ξεχαστεί σήμερα — δεν υπάρχει, απ’ όσο ξέρω, ούτε ως χαρακτήρας Unicode.
    Ειδικά για το γαλλικό l mouillé (ουρανωμένο γ) στο τέλος των λέξεων, είθισται να γράφουμε -ιγ: Μπουλβάρ Ρασπάιγ, Πονσόν ντυ Τεράιγ, Άννα ντε Νοάιγ, τα νώτα του Σαράιγ.. Και επειδή πολλοί άνθρωποι ξέρουν έστω κάποια γαλλικά και ακόμα περισσότεροι το έχουν ακούσει απ’ αυτούς που ξέρουν, το προφέρουμε ‘σωστά’ (=γαλλοπρεπώς), χωρίς — νομίζω — ουσιαστική δυσκολία. Ίσως όμως με παρασύρει σ’αυτήν την εκτίμηση το γεγονός ότι, σαν τον Λεώνικο, άκουγα και μιλούσα από πολύ μικρός και γαλλικά.
    Τώρα, στα βόρεια ιδιώματα, το άτονο ι χάνεται, αφήνοντας όμως ίχνη: στη Μυτιλήνη φέρ’ειπείν το ψαλιδάκι το λένε ψαλ’δέλ’ (=ψαλιδέλι), με ουρανικά και τα δύο λ!, ενώ την κοπελίτσα τη λένε κουπιλ’δέλ’ (=κοπελουδέλι), με το πρώτο λ κανονικό. Υποθέτω πως αυτοί που μιλούν έτσι δεν θα δυσκολεύονται να προφέρουν σωστά τα γαλλικά ονόματα που αναφέραμε παραπάνω, ή και τον Charlemagne και τον Montaigne.

  77. dryhammer said

    Δηλαδή με Μυτιληνιά δασκάλα θα μιλώ πιο σωστά γαλλικά;

  78. 66. Κυκλοφορεί ότι την Πέμπτη της Τσικνοπέμπτης έχει γενέθλια και ο πρωθυπουργός. Οπότε πολλά μιμίδια μιλούν για την προσοχή στα κάρβουνα που θα ψήσουμε, στα σουβλάκια που θα βάζουμε (και θα βγαίνουν μπάμιες) κλπ.

  79. @ 60 Sarant
    57 και πριν
    Ίσως χρειάζεται άρθρο…

    Βέβαια.

  80. @ 62 Venios

    >> […] Η γραφή α[π]εικονίζει του ήχους μια[ς] γλώσσας, όχι όλων των υπολοίπων.

    Σωστό. Άρα η γραφή μας θα έπρεπε να απεικονίζει τους φθόγγους που παράγουμε. Αφού μπορούμε και λέμε σωστά Braille θα έπρεπε να μπορούμε και να το γράφουμε στη γλώσσα μας, με τα γράμματά της.

    >>Τόσο το χειρότερο για το luge [και το] beurre.

    Χαχα… Καθόλου χειρότερο, απλά ατύχημα. Είναι πόρισμα από το προηγούμενο. Αφού η γλώσσα μας δεν έχει φθόγγους για το luge και το beurre (έχει μόνο για το l και το b) δεν τίθεται ζήτημα. Είναι άλλο θέμα μετά. Δεν αφορά την ανεπάρκεια της γραφής.

  81. sarant said

    67-74 Νομίζω πως στέκει το «ποιείν ημάς» -εννοώ γραμματικά

  82. Γιάννης Ιατρού said

    78: Ναι, του ’68, έχουν αρχίσει οι προετοιμασίες για πάρτι στο τουϊτα.. 😂😋

  83. venios said

    80 Το Braille, Churchill kai Hugo δεν είναι ελληνικές λέξεις και γράφονται στο περίπου, όταν δεν εξελληνίζονται, πχ Νικηφόρος Ούγος. Αυτές που περνάνε στη γλώσσα εξελληνίζονται και στην προφορά, όπως σασί (chassis), σοκολάτα (chocolat), τρούφα (truffe).

  84. Αγγελος said

    Σωστό (νομίζω) είναι το «ἡμᾶς». Το υποκείμενο απαρεμφάτων που εξαρτώνται από απρόσωπα ρήματα εκφέρεται σε αιτιατική: «χρὴ τὸν ἀτυχοῦντα σοφὸν πεφυκέναι» κλπ.

  85. Αγγελος said

    (77) Όχι αναγκαστικά, αλλά με δασκάλα που ξέρει να αξιοποιεί τις όποιες φωνητικές δυνατότητες δίνει το μητρικό σου ιδίωμα, ναι. Ενας Κύπριος, ας πούμε, δεν θα δυσκολευτεί καθόλου να προφέρει σωστά το γαλλικό ch, άμα του εξηγήσουν ότι είναι ακριβώς ο φθόγγος που προφέρει στον πασά, στη σεφταλιά κλπ.

  86. ΓΤ said

    #65@18.02.2021

    «Προς πράσινους οπαδούς :

    Ο ΠΑΟ με Χ»γιοβάννη προηγήθηκε στο 2ο λεπτό αλλά νομοτελειακά βρέθηκε να χάνει 2-1 στο 70 όπου θυμήθηκε ο Μπόλονι να βγάλει τον Χατζηγιοβάννη μπας και δει άσπρη μέρα…
    Για την πρόκριση μην ανησυχείτε, θα είναι διαιτητής ο Σιδηρόπουλος στην ρεβάνς…»

    Τον αγώνα θα διαιτητεύσει ο Ρώσος Λεβνίκοφ.

  87. Γιάννης Κουβάτσος said

    86: 😊

  88. ΣΠ said

    58
    Όχι, εννοεί αυτήν

    https://www.imdb.com/title/tt1124035/

    Μπορείτε να την δείτε/κατεβάσετε εδώ
    https://mixdrop.co/f/sg6sx0tb

  89. Κιγκέρι said

    Αυτό αλήθεια πώς το ξεχάσαμε;

    Μάρτιαι Ειδοί

    Τα μεγαλεία να φοβάσαι, ω ψυχή.
    Και τες φιλοδοξίες σου να υπερνικήσεις
    αν δεν μπορείς, με δισταγμό και προφυλάξεις
    να τες ακολουθείς. Και όσο εμπροστά προβαίνεις,
    τόσο εξεταστική, προσεκτική να είσαι.

    Κι όταν θα φθάσεις στην ακμή σου, Καίσαρ πια·
    έτσι περιωνύμου ανθρώπου σχήμα όταν λάβεις,
    τότε κυρίως πρόσεξε σα βγεις στον δρόμον έξω,
    εξουσιαστής περίβλεπτος με συνοδεία,
    αν τύχει και πλησιάσει από τον όχλο
    κανένας Αρτεμίδωρος, που φέρνει γράμμα,
    και λέγει βιαστικά «Διάβασε αμέσως τούτα,
    είναι μεγάλα πράγματα που σ’ ενδιαφέρουν»,
    μη λείψεις να σταθείς· μη λείψεις ν’ αναβάλεις
    κάθε ομιλίαν ή δουλειά· μη λείψεις τους διαφόρους
    που χαιρετούν και προσκυνούν να τους παραμερίσεις
    (τους βλέπεις πιο αργά)· ας περιμένει ακόμη
    κ’ η Σύγκλητος αυτή, κ’ ευθύς να τα γνωρίσεις
    τα σοβαρά γραφόμενα του Αρτεμιδώρου.

  90. Φαίνεται τόχει η μέρα σήμερα τα ποιήματα να μπαίνουν…δίπαξ (σικ) ώστε να τα εμπεδώνουμε !

    Σ’ αυτό το ποίημα βέβαια η πρώτη φορά ήτανε «κρυφή» , ήταν μια από τις παραπομπές του άρθρου !

  91. ΚΑΘΟΛΟΥ «ΔΟΛΙΑ ΜΑΝΑ» , ΚΥΡΙΕ ΠΡΟΕΔΡΕ, ΑΛΛΑ ΔΟΛΙΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ…

    Μακάρι, λοιπόν, με σωστή στοχοθεσία, να ανοίξουμε ένα ζήτημα για τη βελτίωση της γραφής της γλώσσας μας. Πρέπει να γίνει σε σωστούς συγχρονικούς όρους (πράγμα που πριν μερικά χρόνια ήταν αδιανόητο) και όχι ιστορικούς, διαχρονικούς και ετυμολογικούς. Και οπωσδήποτε φωνολογικούς και όχι απλά φωνητικούς, δηλαδή, όχι τόσο με έγνοια για κάποια «σωστή» προφορά αλλά για την προφορά που υποστηρίζει διαφορετικές σημασίες.

  92. @ 83 Venios

    >>80 Το Braille, Churchill kai Hugo δεν είναι ελληνικές λέξεις και γράφονται στο περίπου, όταν δεν εξελληνίζονται, πχ Νικηφόρος Ούγος. Αυτές που περνάνε στη γλώσσα εξελληνίζονται και στην προφορά, όπως σασί (chassis), σοκολάτα (chocolat), τρούφα (truffe).

    Είπαμε και στο @ 80 πως είναι διαφορετικής ποιότητας δυσκολίες και ανεπάρκειες εκ μέρους των φορέων που ρυθμίζουν τα της γραφής μας. Το Braille, σε φωνητικούς χαρακτήρες [bRaj], μπορεί να προφερθεί από τους ελληνόγλωσσους όχι όμως το Churchill και το Hugo. Άρα για το [bRaj] θα πρέπει να έχουμε δυνατότητα να το γράψουμε σωστά στα ελληνικά. Το Churchill και το Hugo το προφέρουμε και το γράφουμε προσεγγιστικά.

  93. sarant said

    92 Αφού δεν έχουμε σύμβολο για το ημίφωνο ι.

  94. Παναγιώτης Κ. said

    @91. Ενδιαφέρον θέμα!
    Ένας ξένος που μαθαίνει Ελληνικά πως θα προφέρει σωστά την δόλια μάνα και τη δόλ-ι-α συμπεριφορά; Τον δόλιο πατέρα και τον δόλ-ι-ο τρόπο κ.ο.κ
    Ποιες άλλες λέξεις παρουσιάζουν παρόμοιο πρόβλημα; (Δεν μου έρχεται αυτή τη στιγμή κάτι στον νου).

  95. Νίκος Μαστρακούλης said

    Καλησπέρα και καλόν μήνα.
    Σαν σήμερα πριν 40 χρόνια ξεκινούσε ο Μπόμπι Σαντς την απεργία πείνας του.

  96. ΓΤ said

    94@

    «Λύκαινα» στο 1ο Αμαρουσίου το 1985 ήταν η Κυριακή Δόλια. Καταλαβαίνετε πώς προφέραμε εμείς οι αληταράδες 🙂

  97. Γιάννης Ιατρού said

    94: καλό παράδειγμα ✔

  98. # 86

    Επειδή κάποτε ασχολιόσουνα με το ποδοσφαιρικό στοίχημα είχα θεωρήσει περιττό να εξηγώ τα αυτονόητα αλλά βλέπω πως πρέπει να το κάνω

    Τι εννοούσα προβλέποντας Σιδηρόπουλο ; μια ελαφρά εύνοια, ένα αεράκι που πιθανόν να χρειασθεί ο ΠΑΟ χωρίς να σηκωθεί πολλή σκόνη γι αυτό Σιδηρόπουλος και όχι π.χ. Π»πέτρου που τον κράξανε όλοι όπως έπαιξε τον ΟΣΦΠ στο Περιστέρι. Τι εναλλακτικές υπάρχουν ; Ο χρυσός κανόνας είναι άπειρος να βοηθήσει τον γηπεδούχο, έμπειρος για να βοηθήσει τον εκτός έδρας διαγωνιζόμενο.
    Ποιόν βάλανε ;
    «Τον μάλλον άπειρο 37χρονο Ρώσος Κιρίλ Λεβνίκοφ, από τη δεύτερη κατηγορία της UEFA, όρισε η ΚΕΔ για να διευθύνει την ρεβάνς του Παναθηναϊκού με τον ΠΑΣ Γιάννινα στο «Απόστολος Νικολαΐδης» στα προημιτελικά του Κυπέλλου.

    Ο Λεβνίκοφ έχει διαιτητεύσει σε μόλις ένα ματς ομίλων Europa League και οι υπόλοιποι διεθνείς αγώνες του αφορούν σε παιχνίδια στα προκριματικά ή στο Youth League.
    Παράλληλα, ξένος ορίστηκε και στη ρεβάνς του Άρη με τον Ολυμπιακό, την οποία θα «σφυρίξει» ο… γνώριμος μας Φινλανδός Ματίας Γκεστράνιους από την πρώτη κατηγορία UEFA.

    Ο Γκεστράνιους ήταν ο «άρχοντας» πέρυσι στο Ολυμπιακός-Παναθηναϊκός 1-0, στο Παναθηναϊκός-ΑΕΚ 3-2, στο Ολυμπιακός-Ατρόμητος 2-1 καθώς και στο ΠΑΟΚ-ΑΕΚ 2-0.»
    Η πρόκριση του Αρη δεν θα είναι μεγάλη οικονομική ζημιά όπως θα είναι η πρόκριση του ΠΑΣ γιαυτό βάλανε από το «καλάθι» μεν αλλά της Α κατηγορίας δε.

    Οικονομικό συμφέρον έχει η Κοσμοτέ και η διοργανώτρια ΕΠΟ, τα ντέρμπυ φέρνουν τηλεθέαση και διαφημίσεις ή και εισιτήρια προ κορωνοϊού

    Επιθυμία μου είναι το κύπελλο να είναι κύπελλο δλδ μονοί αγώνες μέχρι τέλους με κλήρωση γηπέδου ή με κατ΄ευθείαν ανάθεση στον ασθενέστερο, στην Ισπανία έτσι βγήκε έξω η Ρεϊγιάλ και γλύτωσε στην τρίχα η Μπάρτσα και βλέπουμε κάθε τόσο μεγάλες εκπλήξεις στην Γαλλία και Αγγλία, εδώ φροντίζει η…κλ’ηρωση.

  99. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @89. Δεν το ξεχάσαμε! 🙂

  100. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    ..και μην παιδεύεστε άδικα. Όσο ξέρει ο Τζή το ελληνικό ποδόσφαιρο και τα σκοτεινά του, δεν το ξέρει κανένας άλλος! 🙂

  101. Κιγκέρι said

    90, 99:

    Δεν άνοιξα το λινκ και την πάτησα! Mea culpa! 😔

  102. Πέπε said

    Σχετικά με το Μπραϊγ και τα παρεμφερή, δεν καταλαβαίνω γιατί να ξαναλέμε ακριβώς τα ίδια που είπαμε και την προηγούμενη φορά.

    #92: > > Άρα για το [bRaj] θα πρέπει να έχουμε δυνατότητα να το γράψουμε σωστά στα ελληνικά

    Την έχουμε λέμε! Την περιέγραψε ο Άγγελος στο #76

    #93: > > Αφού δεν έχουμε σύμβολο για το ημίφωνο ι.

    Ναι, πράγματι, δεν έχουμε, κι έτσι δεν μπορούμε να γράψουμε με ακρίβεια τον Μονταίν και τον Γκόγκολ. Αλλά ειδικά το μπραϊγ μπορούμε.

    Μην αρχίσουμε πάλι να ισχυριζόμαστε ότι άμα βλέπουμε γραμμένο «μπραϊγ» θα πρέπει να προφέρουμε σαν να είχαμε απλώς ένα μπ και ένα ρ και ένα α και ένα ι και ένα γ, και άρα δε θα βγει το σωστό. Δεν είναι αυτοί οι κανόνες ανάγνωσης. Όταν έχουμε στην τελευταία συλλαβή φωνήεν και μετά γιώτα και μετά γάμμα, προφέρουμε το φωνήεν και μετά [j]. Ακόμη κι αν δεν είναι πουθενά γραμμένος ρητά αυτός ο κανόνας. Μπορεί να παραλείφθηκε, αλλά εφόσον ισχύουν όσα περιγράφει ο Άγγελος στο #76 (που ισχύουν) συνάγεται ότι ο κανόνας ισχύει.

    Όσοι προφέρουν σαν να βλέπανε απλώς μεμονωμένα γράμματα το ένα δίπλα στο άλλο διαβάζουν λάθος και το έγγραφο και τον έγγαμο. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει κανόνας «το διπλό γάμμα έχει δύο διαφορετικούς τρόπους που προφέρεται». Όχι μόνο υπάρχει, αλλά είναι και γραμμένος. Άμα δεν τον ξέρεις βέβαια, δεν τον εφαρμόζεις. Και τουλάχιστον εδώ πρόκειται για κανόνα που είναι εγγενώς (εγ-γενώς, έτσι;) προβληματικός, γιατί το πότε προγέφουμε το «γγ» έτσι και πότε αλλιώς δεν προβλέπεται, μόνο εμπειρικά μαθαίνεται. Ο άλλος κανόνας όμως, για τα γαλλικά ονόματα σε -ιγ, ισχύει κατά έναν μοναδικό τρόπο χωρίς εξαιρέσεις.

    @36:

    > > Βέβαια το ζήτημα δεν είναι αν κάποιοι κόπτονται ή όχι για κάποια σωστή ανάγνωση / απόδοση ενός ονόματος αλλά αν έχουν γίνει προσπάθειες για ένα φθογγολογικά σωστό εθνικό αλφάβητο και, εάν δεν έχουν γίνει, γιατί δεν έγιναν; Φοβόταν ο λύκος το θεριό και ο θεριό το λύκο; Μήπως, π.χ. κάποιοι φοβόνταν μήπως κατηγορηθούν από κάποιους για αποκλίνουσες συμπάθειες ή δεν-ξερω-γώ;

    Ε ναι. Ολοφάνερα δε θέλαν να στεναχωρέσουν τον φιλαράκο τους από την Ιερά πόλη του Μεσολογγίου.

    Μα είναι δυνατόν τώρα να ψάχνουμε συνωμοσιολογικές εξηγήσεις στο γιατί ένα σύστημα γραφής, και μάλιστα ιστορικό, είναι έτσι και όχι αλλιώς;

    Χώρια που γενικά δεν υπάρχει καμία τάση να καταγράφουν τα αλφάβητα τους φθόγγους. Τα φωνήματα, μάλιστα.

    _____________________________

    Τέλος, για τη διαφορετική αντιμετώπιση των γαλλικών από τα ρώσικα και άλλα ονόματα:

    Το γαλλικό n δε διαφέρει από το gn μόνο στην προφορά. Και το ρώσικο το ίδιο άλλωστε. Τις περαιτέρω διαφορές τις καταλαβαίνει ή έστω τις νιώθει, έστω και όχι πολύ ξεκαθαρισμένα, όποιος γνωρίζει την αντίστοιχη γλώσσα. Όμως τη γαλλική γλώσσα τη γνωρίζουν πολύ περισσότεροι στην Ελλάδα απ’ ό,τι τη ρωσική. Ο Έλληνας που μιλάει γαλλικά αισθάνεται ότι αν γράψει Μονταίν προδίδει το όνομα, ότι γράφει άλλα αντ’ άλλων. Κι αν ξέρει ρώσικα αισθάνεται το ίδιο για τον Γκόγκολ, στατιστικά όμως, πολύ απλά, δεν ξέρει ρώσικα ενώ ξέρει γαλλικά!

    (Μαζί με τα ρώσικα ας συμπεριληφθούν και τα σέρβικα του Πάσπαλj, και όλες γενικά οι σλάβικες γλώσσες.)

  103. @ 93 Sarant

    >>92 Αφού δεν έχουμε σύμβολο για το ημίφωνο ι.

    Δεν είναι μόνο ζήτημα ημιφώνου αλλά απόδοσης όλης της εξάδας των ουρανικών ʝ ή j, c, ʎ, ɲ, ç, και ɟ.που αντιστοιχούν στα γ, κ, λ, ν, χ και γκ. Ας προταθεί κάτι, εννοείται σε πλαίσιο οικονομίας και λειτουργίας.

    @ 84 Παναγιώτης Κ.

    >>Ένας ξένος που μαθαίνει Ελληνικά πως θα προφέρει σωστά την δόλια μάνα και τη δόλ-ι-α συμπεριφορά; Τον δόλιο πατέρα και τον δόλ-ι-ο τρόπο κ.ο.κ.

    Με άσκηση βέβαια όπως άλλωστε κι εμείς που πρέπει να σφιχτούμε για να το αποδώσομε σωστά.

    >>Ποιες άλλες λέξεις παρουσιάζουν παρόμοιο πρόβλημα; (Δεν μου έρχεται αυτή τη στιγμή κάτι στον νου).

    Παράδειγμα: μελάνια στο φόρεμα της Μελάνια.

    Στην κοινή νεοελληνική με τις πλήρεις καταλήξεις της το ζήτημα δεν είναι τόσο έντονο, σε αντίθεση με τα βόρεια ιδιώματα.

    ===================

    (Για τα ΒΙ ιδιώματα, όπου υπάρχουν πολυάριθμα ζεύγη λέξεων που διακρίνονται μόνο από το ζεύγος ουρανικό / μη ουρανικό π.χ. χ/ç όπως όχ/όç μία πρόταση είναι τα διπλά: Ώχ/όχχ=όχι)

    γγ = ʝ ή j, κκ = c, λλ = ʎ, νν = ɲ, χχ = ç, γκκ = ɟ.

  104. eran said

    24, 67. Τρισίν κρόκας: εμ δε χτυπάει καλύτερα η δοτική, δεν είναι πιο αρχαιοπρεπές και ψαρωτικό, και ας προσδιορίζει αιτιατική. Πώς έλεγε » ξηρούς καρποί» ο Χάρρυ Κλυνν νομίζω;

  105. Prince said

    94. Του μίλησα με λόγια… λόγια.
    Ήπια μια ήπια γκαζόζα (από άποψη ανθρακικού)!

  106. @ 102 Πέπε.

    Ωραία απανταχούσα…

    >> #92: > > Άρα για το [bRaj] θα πρέπει να έχουμε δυνατότητα να το γράψουμε σωστά στα ελληνικά
    Την έχουμε λέμε! Την περιέγραψε ο Άγγελος στο #76

    Ναι, αλλά ο Άγγελος κάνει την χρήσιμη ταξινόμηση «Στην κοινή νεοελληνική έχουμε έξι ουρανικά σύμφωνα, που αντιστοιχούν στα […] κ, γκ, χ, γ, στο ν και στο λ. »

    Όμως στη σχολική γραμματική, π.χ. στον Τριανταφυλλίδη, δεν υπάρχει αυτή η παιδαγωγική και διδακτική αναφορά. Βλ. εδώ, σελ. 16. Αυτά πρέπει να συζητιούνται ανοιχτά.

    Δεν είναι σωστό να είμαστε και τον αστυτέτοιο και με τον χωροτέτοιο.

  107. # 104

    το ‘ελεγε ο Χ.Κλ. αλλά κι λαϊκός Περαίας περί το 70 που δούλευα εκεί.

  108. @ 105 Prince

    Σωστά.
    Άγια [τρισύλλαβο] / άγια [δισύλλαβο].

  109. Costas Papathanasiou said

    …Και ένα χελιδονάτο, μελοποιημένο ποίημα του Γκαίτε του οποίου (η τελευταία ευχετήρια στροφή είναι μάλλον επίκαιρη(: έμμετρη μετάφραση στα αγγλικά υπάρχει, στα ελληνικά δεν βρήκα)
    März- https://www.youtube.com/watch?v=DJBsmQ9wReg
    Στίχοι:
    März-Johann Wolfgang von Goethe
    (1817)
    Es ist ein Schnee gefallen,
    Denn es ist noch nicht Zeit,
    Daß von den Blümlein allen,
    Daß von den Blümlein allen
    Wir werden hoch erfreut.

    Der Sonnenblick betrüget
    Mit mildem, falschem Schein,
    Die Schwalbe selber lüget,
    Die Schwalbe selber lüget,
    Warum? Sie kommt allein.

    Sollt ich mich einzeln freuen,
    Wenn auch der Frühling nah?
    Doch kommen wir zu zweien,
    Doch kommen wir zu zweien,
    Gleich ist der Sommer da.

  110. @ 102 Πέπε

    Προφανώς, κρυμμένα είναι και εδώ (σελ. 55) τα ουρανικά, στη θαυμάσια σχολική γραμματική Μπαμπινιώτη. Άρα ποιος έχει δίκιο στην ταξινόμηση των συμφώνων;

  111. Triant said

    Δεν πήρε την άδεια να γεμίσει την κανάτα και την γύρισε άδεια.

  112. Πέπε said

    @106:

    > > Όμως στη σχολική γραμματική, π.χ. στον Τριανταφυλλίδη, δεν υπάρχει αυτή η παιδαγωγική και διδακτική αναφορά. Βλ. εδώ, σελ. 16. Αυτά πρέπει να συζητιούνται ανοιχτά.

    @110:

    > > Προφανώς, κρυμμένα είναι και εδώ (σελ. 55) τα ουρανικά, στη θαυμάσια σχολική γραμματική Μπαμπινιώτη. Άρα ποιος έχει δίκιο στην ταξινόμηση των συμφώνων;

    Το δεύτερο σχόλιο δεν το καταλαβαίνω. Απλώς βλέπω ότι στη σελίδα 55 δεν τα αναφέρει καθόλου ως ξεχωριστά φωνήματα. Δύο τινά μπορώ να υποθέσω: είτε ότι τα κατατάσσει ως φθόγγους που ανήκουν στα αντίστοιχα μη ουρανικά, πράγμα που βασικά σημαίνει ότι έχει διαφορετική άποψη για το ημίφωνο j, είτε ότι απλά κάνει λάθος.

    Για το πρώτο όμως έχω απαντήσει πριν την ερώτηση: ένας κανόνας δε λαμβάνει ύπαρξη από το γεγονός ότι κάποιος τον έγραψε σ’ ένα βιβλίο. Μπορεί πολύ απλά ο 30φ να ξέχασε να το γράψει! Δηλαδή πρέπει ο 30φ να πει ότι υπάρχει κάτι για να υπάρχει; Ακόμη κι αν το βλέπουμε με τα μάτια μας; Όλοι εκείνοι οι Έλληνες που ξέρουν ότι το γλυκό που ονομάζουν οι Γάλλοι mille-feuille λέγεται στα ελληνικά «[milfej]» και γράφεται μιλφέιγ, αποτελούν παραίσθηση επειδή δεν τους ανέφερε ο 30φ; Το γεγονός ότι τον τυπάκο από την παρακάτω εικόνα τον έβλεπα γραμμένον Μπαρμπούιγ και τον διάβαζα [barbuj], όταν ήμουν σε ηλικία να διαβάζω τέτοια πράγματα και όχι Τριανταφυλλίδη, δεν συνέβη; Το φαντάστηκα;

    Το γεγονός ότι στο σχόλιο «Ειδικά για το γαλλικό l mouillé (ουρανωμένο γ) στο τέλος των λέξεων, είθισται να γράφουμε -ιγ: Μπουλβάρ Ρασπάιγ, Πονσόν ντυ Τεράιγ, Άννα ντε Νοάιγ, τα νώτα του Σαράιγ» κανείς δεν απήντησε «όχι δεν είθισται» αλλάζει από το τι έχει γράψει ο 30φ;

    Τώρα θα μου πεις: δεν το διαβάζουν όλοι έτσι. Αυτό είναι γεγονός. Τα ‘παμε και την άλλη φορά, με τους φιλάθλους και τη Μαρσέιγ (γενικά όλα τα ‘παμε, αυτή τη στιγμή ζούμε τη μέρα της μαρμότας). Αυτό όμως είναι ένα γεγονός που εξηγείται. Πιο πιθανό είναι κάποιος να αγνοεί έναν κανόνα, ιδίως μάλιστα αν δεν είναι πουθενά γραμμένος και αν αφορά ένα περιθωριακό σημείο της γλώσσας, παρά κάποις άλλος, αρκετοί άνθρωποι για την ακρίβεια, να τον φαντάστηκαν και μάλιστα να τον φαντάστηκαν και ίδιο όλοι μεταξύ τους. Αυτό επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι πολλοί αγνοούν τους κανόνες για την προφορά του «γγ», γι’ αυτό ακριβώς την ανέφερα προηγουμένως.

  113. @ 112 Πέπε

    Βραβείο Νόμπελ… βιβλιοκριτικής επιχειρηματολογίας

    Μπορεί ο συγγραφέας [και οι χιλιάδες που ασχολήθηκαν μετά] να το ξέχασαν…

    Κουφό.

    🙂

    Καλέ τι λέω; Θεόκουφο.

    🙂 🙂

  114. Αγγελος said

    (94) έννοια (=ιδέα) και έννοια (φροντίδα).
    Δεν είναι πολλές οι περιπτώσεις όπου η ίδια γραπτή λέξη μπορεί να διαβαστεί και με τους δύο τρόπους, τον ξένο όμως μπορούν να τον μπερδέψουν και άλλες περιπτώσεις. Το συνειδητοποίησα, θυμάμαι, μικρός, όταν ένας φίλος μου, Έλληνας της Γαλλίας, είπε σε μια παρέα «σπάνιο» όπως θα έλεγε «μπάνιο». Μας χρειάστηκαν λίγα δευτερόλεπτα να καταλάβουμε τι έλεγε. Αυτό (το κατά πόσον το ι/ει/υ/οι πριν από άλλο φωνήεν προφέρεται σαν φωνήεν, έστω σύντομο, ή γίνεται ουρανικό σύμφωνο/ουρανώνει το προηγούμενο σύμφωνο) και η διπλή προφορά του γγ (αλλιώς στον εγγονό κι αλλιώς στο έγγραφο) είναι οι μόνες αμφισημίες της ελληνικής γραφής· κατά τα άλλα, η προφορά των λέξεων προκύπτει μονοσήμαντα από τη γραφή τους.
    Υπάρχει βέβαια και το πρόβλημα των μπ/ντ/γκ, κατά πόσον είναι προρινισμένα ή όχι, αλλά αυτό ποικίλλει από άνθρωπο σε άνθρωπο· στον ξένο, ωστόσο, πρέπει π.χ. να μάθουμε να μη λέει bambá τον μπαμπά, ενώ μπορεί (και ενδείκνυται) να λέει bomba τη μπόμπα 🙂

  115. Αγγελος said

    Οι σχολικές γραμματικές μπορεί να μην αναφέρουν ξεχωριστά τα ουρανικά σύμφωνα (άσε που στη γραμματική της αρχαίας ουρανικά λέγονται τα κ/γ/χ, που κυρίως ειπείν ήταν υπερωικά), αλλά ο πλήρης Τριανταφυλλίδης τα αναφέρει, προσθέτει μάλιστα κι άλλα δύο:
    https://www.blogger.com/blog/post/edit/30278493/7925210018723284469

  116. sarant said

    111 Το τραγούδι του Λοΐζου: Αποψε πήρε άδεια και με την τσέπη άδεια τραβάει για την πόλη

    112 Ένσταση! Λες:
    …το γλυκό που ονομάζουν οι Γάλλοι mille-feuille λέγεται στα ελληνικά «[milfej]» και γράφεται μιλφέιγ….

    Το γλυκο αυτό στα ελληνικά γράφεται μιλφέιγ και προφέρεται [milféij]. [milfej] προφέρεται στα γαλλικά.

  117. sarant said

    115 Δουλεύει το λινκ;

  118. Πέπε said

    113

    Μη με ειρωνεύεσαι, Δημόσιε Χώρε. Εδώ κοιτάμε να βγάλουμε μιαν άκρη, όχι να κατατροπώσουμε τον αντίπαλο (ποιον αντίπαλο;)

    Φαίνεται να πιστεύεις πως όσα ανέφερα στο 112 ότι συμβαίνουν, δε συμβαίνουν. Οπότε, σε ρωτώ πολύ απλά: πού το στηρίζεις; Απλώς στο ότι δεν (έχουμε εντοπίσει μέχρι στιγμής να) το λέει ο Τριανταφυλλίδης ή ο Μπαμπινιώτης; Ωραία λοιπόν, το λέει ο Άγγελος. Το λέω εγώ. Και το στηρίζω στο ότι το έχω δει να συμβαίνει.

    Δείξε μας το λάθος:

    α) είναι λάθος η διαπίστωσή μου ότι όλοι γράφουν -ιγ και πολλοί το προφέρουν [j];
    β) είναι σωστή η διαπίστωσή μου αλλά κάνουν λάθος όσοι το προφέρουν έτσι;
    γ) κάτι άλλο;

  119. Χρόνια έχω χρόνια πάθηση.

  120. Πέπε said

    115
    Άγγελε, πάμε ξανά το λινκ, γιατί αν σου πω τι μου άνοιξε δε θα το πιστεύεις…

    116
    Νίκο, καλά, δεκτό για το [i]. Δεν το έχω παρατηρήσει ούτε στον εαυτό μου, αλλά αν το έχεις παρατηρήσει εσύ πάσο. Δε θα τα χαλάσουμε εκεί, το [j] είναι το θέμα.

    (Αλλά αυτό που προφέρουν οι Γάλλοι δε γράφεται [milfej] φωνητικά, γράφεται με ο και e κολλημένα…)

  121. Χαρούλα said

    Μουσική καληνύχτα για διάφορα γούστα. Και πάλι καλό μήνα!

    Elis Regina Aguas de Marco (Waters of March)

    Ορφέας Περίδης Μάρτιος

    Αιμιλία Σαρρή Σταυρός του Νότου

    Δήμητρα Γαλάνη Μια Κυριακή του Μάρτη

    Γιάννης Πουλόπουλος Κάθε Μάρτη,κάθε Απρίλη,κάθε Μάη

  122. sarant said

    120.2 Μετέφερα την προφορά που δίνει το λεξικό:

    https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%BC%CE%B9%CE%BB%CF%86&dq=

  123. Pedis said

    # 88, 58 – Είδα το #2 του Lands επηρεάστηκα και μούρθε φλασά.

    Το έχεις δει αυτό το φιλμ των Ταβιάνι;

  124. @ 115 Αγγελος

    >>Οι σχολικές γραμματικές μπορεί να μην αναφέρουν ξεχωριστά τα ουρανικά σύμφωνα (άσε που στη γραμματική της αρχαίας ουρανικά λέγονται τα κ/γ/χ, που κυρίως ειπείν ήταν υπερωικά)…

    Ναι, ναι, αυτό ερχόμουν να γράψω τώρα, όπως το θυμόμουν από το Τζαρτζάνο (και είπα να βάλω και έτσι τον τόνο).
    🙂

  125. @ 118 Πέπε

    Νομίζω ότι είμαι τίμιος με τους συνομιλητές μου.

  126. voulagx said

    #116: Νικοκύρη, εγώ μιλφέιγ προφέρω ελληνιστί και mille-feuille γαλλιστί.

  127. Μαρία said

    122
    Άλλο κι αυτό! Η μόνη διαφορά με τη γαλλική προφορά είναι στο ε.
    Και Μπαμπινιώτης: αυτό δεν είναι μιλφέγ’ είναι μυριόφυλλο.

  128. mitsos said

    4 Μάρτη
    εκτός από Παπαδιαμάντη
    γενέσιον Κυριάκου του πρωθυπουργού

    κι εγώ το πρωί έχω το ραντεβού για το εμβόλιο

    Να πάω;

    Καλό μήνα
    ελπίζω για όλους μας

  129. Πέπε said

    @125

    Τίμιος; Γιατί, ποιος το αμφισβήτησε αυτό;

    @122

    Α, ωραία! Άρα λοιπόν το ΛΚΝΕ δέχεται την ύπαρξη του κανόνα που δεν έχει διατυπώσει ρητά ο Τριανταφυλλίδης.

    Λογικά αυτό θα σημαίνει ότι η Πύλη θα έχει κάπου και τη ρητή διατύπωση του ίδιου του κανόνα, αλλά δυσκολεύομαι πολύ να κινηθώ σ’ εκείνο το σάιτ για να τη βρω.

    Θα είχε ενδιαφέρον βέβαια να τη βλέπαμε, γιατί φαίνεται ότι δεν τον δέχεται (τον κανόνα) έτσι όπως τον έχω εγώ στο μυαλό μου αλλά με κάποιες επιφυλάξεις. Δεν ξέρω ποιες ακριβώς, απλώς βλέπω ότι για το Braiille δίνει προφορά [braiγ]. (Παρατηρώ επίσης ότι το γράφει και «μπράιγ», δηλαδή δισύλλαβο, πράγμα που με παραξενεύει).

    Πάντως χαίρομαι που επιβεβαιώνεται ότι ούτε τρελάθηκα ούτε κουφάθηκα.

  130. sarant said

    126 Κι εγώ έτσι τα προφέρω αμφότερα

    129 Για το Braille η γαλλική προφορά είναι [bʁaj]

  131. aerosol said

    #1
    Έχω πετύχει Γιώργο Γενάρη.

    #121
    Ο Μάρτης στη Βραζιλία είναι εποχή βροχών και καταιγίδων. Υπέροχοι και οι στίχοι του τραγουδιού. Η αγαπημένη μου εκδοχή είναι με ντουέτο Έλις και Τομ.

  132. Πέπε said

    @126, 130 α:

    Τι σημαίνει αυτό; Εδώ μας λέτε μόνο πώς το γράφετε στην κάθε γλώσσα.

    @130 β

    Για την ελληνική συζητάμε. Το λεξικό λέει [braiγ]. Εγώ θα έλεγα [braj], ή άντε να δεχόμουνα και το [braij] λόγω της επιφύλαξης που εξέφρασα στο 120. Η Μαρία αντιλαμβάνομαι ότι θα έλεγε μόνο [braj].

    Φυσικά θα βρεθεί κόσμος που προφέρει [braiγ] και [milfeiγ], αλλά αυτό δεν αποδεικνύει τίποτα. Αν υπάρχει ένας μοναδικός που να προφέρεi [j] ενώ γράφει -ιγ, ούτε αυτό αποδεικνύει τίποτα: μπορεί να το έβγαλε από την κοιλιά του. Αν όμως υπάρχουν από δύο άνθρωποι και πάνω που το προφέρουν έτσι χωρίς να έχουν αλληλοεπηρεαστεί, τότε αποκλείεται να το έβγαλαν από την κοιλιά τους.

  133. Αγγελος said

    Πέπε (120), εμένα μου βγάζει αυτό που πρέπει, αλλά ίσως διότι παραπέμπει σε δικό μου ιστότοπο. Μάλλον το σωστό λινκ του (115) είναι αυτό:

  134. Αγγελος said

    Διάβολε! Και αυτό

    και αυτό

    Τώρα πρέπει να είναι σωστά.

  135. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Καλό Μάρτη (του μαρτυρίου συνεχιζόμενου)

    105, 111, Η έννοια της έννοιας είναι η φροντίδα, το νοιάξιμο
    Παιδιά χάριν παιδιάς ειπώθηκε

  136. ΓΤ said

    135@

    μαρτήριο

  137. @ 134 ΄Αγγελος

    ‘Οπως τα είχαμε στην παρουσίαση των βορείων ιδιωμάτων (19 Οκτ, 2020).

  138. Με τη διαφορά ότι τα ουρανικά, στα ΒΙ, ενδέχεται να έχουν πλήρη φωνηματική αξία αφού ξεχωρίζουν λέξεις («ελάχιστα ζεύγη», π.χ. Λι-άκος/λάκος, Πολ/πόλ’, ΒΑΝ/βάν’ ) και δεν είναι απλά αλλόφωνα που εμφανίζονται αναγκαστικά σε μερικές θέσεις.

  139. ΣΠ said

    94
    Ένα ακόμα
    https://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/triantafyllides/search.html?lq=%CE%B2%CE%B9%CE%AC%CE%B6%CF%89&dq=

  140. sarant said

    139 και πριν: Να μαζευεται άραγε υλικό για ένα άρθρο;

  141. ΣΠ said

    140
    Ναι, και μάλιστα πολύ ενδιαφέρον άρθρο.

  142. ΣΠ said

    123
    Δεν το έχω δει. Θα το αναζητήσω.

  143. Αγγελος said

    (138) Και στην ΚΝΕ έχουμε τέτοια ελάχιστα ζεύγη (κάλι/κιάλι, χώνει/χιόνι, γαλί/γυαλί, γκώνεις/γκιόνης), αλλά μόνο πριν από α/ο/ου. Τα λ/λ´ και ν/ν´ διακρίνονται και πριν από το ε, στη δική μου δε προφορά (αλλά μάλλον είμαι μειοψηφία) δεν ομοιοκαταληκτούν οι καπετάνιοι με το λιμάνι ή η οι παλιοί και οι καλοί.

  144. Ωραία !

  145. Πέπε said

    @137
    > > Οπως τα είχαμε στην παρουσίαση των βορείων ιδιωμάτων

    Εκτός από το ουρανικό μ’ του 30φ, που ομολογουμένως δεν το καταλαβαίνω (και αν κάτι καταλαβαίνω από την περιγραφή του, πάντως δεν το αναγνωρίζω).

    @138, 143

    > > Με τη διαφορά ότι τα ουρανικά, στα ΒΙ, ενδέχεται να έχουν πλήρη φωνηματική αξία αφού ξεχωρίζουν λέξεις («ελάχιστα ζεύγη»…)
    > > Και στην ΚΝΕ έχουμε τέτοια ελάχιστα ζεύγη

    Εδώ έρχεται αυτό που έλεγα πιο πάνω (#112): «είτε ότι τα κατατάσσει ως φθόγγους που ανήκουν στα αντίστοιχα μη ουρανικά, πράγμα που βασικά σημαίνει ότι έχει διαφορετική άποψη για το ημίφωνο j…»

    Μπορεί κανείς να θεωρήσει ότι στο κιάλι, για παράδειγμα, το πρώτο φώνημα είναι ουρανικό κ (και ο αντίστοιχος φθόγγος είναι πάλι ουρανικό κ) και το δεύτερο α, ή μπορεί να τα θεωρήσει και αλλιώς, ότι υπάρχουν τρία φωνήματα: αδιαφοροποίητο κ, ημίφωνο j, και α, οπότε τα δύο πρώτα πραγματώνονται μέσω ενός μόνο φθόγγου, του ουρανικού κ. Αντιλαμβάνομαι ότι αυτή η δεύτερη άποψη δεν είναι η δική σας, Άγγελε, Δ. Χώρε κλπ., και ότι είναι πιο συντηρητική – παραδοσιακή (καθώς δείχνει να επηρεάζεται από τη γραφή και από την ιστορική προέλευση των λέξεων), νομίζω πάντως ότι πρέπει να είναι η άποψη του Μπαμπινιώτη που υπόκειται της αναγνώρισης ενός μόνο, αδιαφοροποίητου, φωνήματος κ, αντί δύο ξεχωριστών, υπερωικού και ουρανικού.

    Δεν ξέρω μήπως, εκτός από συντηρητική, αυτή η άποψη μπορεί να κριθεί και αντικειμενικά εσφαλμένη. Δεν το έχω ψάξει, και παραμένω επιφυλακτικός. Από όσα έχω κατανοήσει μέχρι τώρα μου φαίνεται ότι είναι απλώς μια άλλη άποψη.

  146. @ ‘Αγγελος και/ή Πέπε — Πέπε και/ή ‘Αγγελος

    >> [Πέπε] …μπορεί να τα θεωρήσει και αλλιώς, ότι υπάρχουν τρία φωνήματα: αδιαφοροποίητο κ, ημίφωνο j, και α…

    ΕΡΩΤΗΣΗ ΜΟΥ: Το ημίφωνο j έχει φωνηματική αξία; Δηλαδή υπάρχουν ελάχιστα ζεύγη λέξεων; Έχουμε κάποια παραδείγματα στην ΚοιΝΕ;

    >> [Άγγελος] …στη δική μου δε προφορά […] δεν ομοιοκαταληκτούν οι καπετάνιοι με το λιμάνι…

    ΕΡΩΤΗΣΗ ΜΟΥ Με βάση τη δική μου προφορά έχω 1) στο ΒΙ μου καπιτάν’ και λ’μάν’ (*) και 2) στην ΚοιΝΕ μου καπετάν’ ι και λ’ ιμάν’ ι (**) μπορώ και λιμάνι. Ποια είναι η δική σου προφορά;

    Με ΙΡΑ χαρακτήρες λ’ = ʎ, ν’ = ɲ:
    (*) kapitaɲ και ʎmaɲ
    (**) kapitaɲi και ʎimaɲi μπορώ και limani. Φυσικά λέω του λιβ = to live, όχι του λ’ίβ (tu ʎiv).
    🙂

  147. Πέπε said

    @146

    Τι ζεύγη ακριβώς; Μια λέξη με j και μια χωρίς, ή μια λέξη με j και μια με κάτι άλλο; Αν είναι το πρώτο, ναι, π.χ. βάση – βιάση, αλλά δε μου φαίνεται να εννοείς αυτό.

    Αν είναι το δεύτερο, τότε τι ακριβώς φώνημα θέλουμε να έχει; Μία λέξη με j και μία με γ σίγουρα θα υπάρχουν, αν και δε μου ‘ρχεται κάποιο ικανοποιητικό παράδειγμα. Μία λέξη με j και μία με ι, υπάρχουν, κάποιες αναφέρθηκαν ήδη (άδεια – άδεια). Αλλά εξήγησέ μας λίγο καλύτερα τι ψάχνουμε Δ. Χώρε.

  148. @ 147 Πέπε

    Ας επαναλάβω το παράδειγμα του Μπαμπινιώτη, στις πρώτες του σημειώσεις (1973[;]): πόνος ~ φόνος. Εάν δεν υπήρχε αντίθεση π ~ φ δεν θα ξεχώριζαν αυτές οι λέξεις και πολλές άλλες ανά δύο. Υπάρχει και το ανέκδοτο «φας φαις φατρινός φαλιάς φουτάνας υιός…».

    Άρα πρέπει να ακούσουμε ισόφθογγα ζευγάρια με μόνη διαφορά j ~ κάτι. Οι λέξεις vasi και vjasi δεν είναι ισόφθογγες,

  149. [Συνέχεια]

    >> Μία λέξη με j και μία με ι, υπάρχουν, κάποιες αναφέρθηκαν ήδη (άδεια – άδεια).

    Άρα έχουμε κάποια φωνολογική αντίθεση, μόνο ως i ~ j. Αν δεν υπάρχουν και πολλές άλλες (όπως πόνος / φόνος / μόνος / τόνος / γόνος / κώνος) αδυνατίζει πολύ και πέφτει σε κατάσταση απλού αλλόφωνου εμφανιζόμενου περιστασιακά,

  150. Πέπε said

    148

    Ναι, αλλά στο φόνος-πόνος έχουμε σύμφωνο με σύμφωνο. Δεν παίζει κάποιο ρόλο αυτό; Θα μας ταίριαζε εξίσου το «φόνος-αιώνος»;

    Τέτοια συμφωνία δεν μπορεί να υπάρξει, γιατί άλλο ημίφωνο δεν έχουμε.

    Αν δε μας ενδιαφέρει αυτή η συμφωνία, αν δηλαδή ψάχνουμε για ζεύγη ημίφωνο-οτιδήποτε, …ε, τότε να ψάξω κι άλλο. Αν βρω τίποτε καλό θα ενημερώσω!

  151. Πέπε said

    Να, κοίτα: γένος – μένος – Λένος (Χρηστίδης) – Ρένος (Αποστολίδης)

    Αλλά το j στο γένος είναι σίγουρα αλλόφωνο του γ, δεν είναι ημίφωνο.

  152. Ινδιάνος Μπάρτελμπουθ said

    2 Μαρτίου Γενέσιον Αντωνίου Βιβάλντι

    και Ρόρι Γκάλαχερ!

  153. @ 150, 151 Πέπε

    Έχουμε και
    γέλια – τέλια – μέλια – ρέλια
    γυαλιά- μαλλιά – παλιά – σάλια
    γιατρικό (ουσ.) – ιατρικό (επίθ.)
    αλλά πάντα πρέπει να ακολουθεί φωνήεν.

  154. Πέπε said

    @153

    Ε ναι, ότι πάντα ακολουθεί φωνήεν το ξέραμε κι απ’ την αρχή. Εφόσον είναι ΚΝΕ και όχι ιδιώματα (να φύγγς), και εφόσον δεν πρόκειται για αναφομοίωτο δάνειο (μιλφέιγ).

    Κι άλλα φωνήματα έχουν τέτοιους περιορισμούς.

  155. @ 154 Πέπε

    >>Ε ναι, ότι πάντα ακολουθεί φωνήεν το ξέραμε κι απ’ την αρχή. Εφόσον είναι ΚΝΕ και όχι ιδιώματα (να φύγγς), και εφόσον δεν πρόκειται για αναφομοίωτο δάνειο (μιλφέιγ). Κι άλλα φωνήματα έχουν τέτοιους περιορισμούς.

    Α… όχι φωνήματα. Μερικοί φθόγγοι έχουν τέτοιους περιορισμούς. Αν είναι αναγνωρισμένα φωνήματα της γλώσσας (*) δεν έχουν περιορισμούς.

    ==================
    (*) δηλαδή ανήκουν στο «φωνολογικό» σύνολο φθόγγων που σχετίζεται με τη διαφοροποίηση σημασιών και δεν αποτελούν απλή φωνητική ποικιλία.

  156. Πέπε said

    @155

    Τι εννοείς; Ένα σωρό περιορισμοί υπάρχουν.

    Τα λ, μ, ν, ρ δεν μπαίνουν στην αρχή συλλαβής παρά μόνο υπό ορισμένες προϋποθέσεις (λ, ρ, ν: να ακολουθεί φωνήεν, μ: να ακολουθεί φωνήεν ή ν).

    Τα ίδια, δεν μπαίνουν ποτέ μεταξύ συμφώνων.

    Όπου υπάρχει ζεύγος συμφώνων, ηχηρού και άηχου με κοινά τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά (π.χ. β-φ, αλλά όχι το ρ που δεν έχει άηχο αντίστοιχο), αποκλείεται η ακολουθία ηχηρού από άηχο (π.χ. *-βτ- γι’ αυτό και η προφορά του «άμεμπτος» ή «άκαμπτος» με p και όχι b). Το αντίστροφο, άηχο και μετά ηχηρό, είναι λίγο πιο λάσκα (λέμε ανέκδοτο, αλλά κάποιοι το προφέρουν ανέgδοτο – λέμε κόzμος και δικό zμου αλλά sλάβος…), και πάλι όμως με μια τάση προς την αφομοίωση ηχηρότητος.

    Αν θεωρήσουμε τα ουρανικά ως ξεχωριστά φωνήματα, δεν μπαίνουν ποτέ στο τέλος λέξης ή συλλαβής. Αν δεν τα θεωρήσουμε, τότε δεν υπάρχει ποτέ j στο τέλος λέξης ή συλλαβής.

    Αν, και πάλι, τα θεωρήσουμε ως ξεχωριστά φωνήματα, τότε δεν υπάρχουν ποτέ υπερωικά πριν από e και i.

    Αν λάβουμε δε υπόψη και τη διάκριση, στο λεξιλόγιο, μεταξύ αναφομοίωτων δανείων και όλων των υπόλοιπων λέξεων, τότε ληκτικά λέξης δεν μπορούν να είναι παρά μόνον όσα ήταν και στ’ αρχαία: τα φωνήεντα και από σύμφωνα τα ν, ρ, ς, εκτός αν έχουμε αναφομοίωτο δάνειο.

    Θες να το αφήσουμε αυτό το τελευταίο επειδή μπάζει λίγο; Και πάλι, υπάρχουν αρκετοί περιορισμοί ότι το τάδε φώνημα δεν μπορεί να είναι στη δείνα θέση.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε <span>%d</span> bloggers: