Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 13

Posted by sarant στο 2 Μαρτίου, 2021


Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη τρίτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα διαβάσουμε το 9ο κεφάλαιο, που είναι μεταβατικό και ιστορικό, αλλά περιγράφει και τι απόγιναν οι οπαδοί και σύντροφοι του Γαλιλαίου Χριστού, του ζηλωτή.

9

ΣΤΑΣΕΩΝ ΔΕ ΚΑΙ ΛΙΜΩΝ ΕΧΕΙΜΑΖΕΤΟ ΠΑΣΑ Η ΧΩΡΑ

Τα κατασταλτικά μέτρα που είχε πάρει ο Πιλάτος κατά τα τρία τελευταία χρόνια της ηγεμονίας του δεν έφεραν αποτέλεσμα. Μπορεί η σταύρωση του πρίγκηπα Ιησού του γιου του Ιούδα να έσβησε το παράτολμο και ανεδαφικό όραμα της ανασύστασης του βασιλείου του Ισραήλ. Μπορεί με τη σταύρωση του Ιησού του γιου του ξυλουργού και των δύο συντρόφων του, να διαλύθηκε η ομάδα των Γαλιλαίων. Η τάξη όμως και η ησυχία δεν αποκαταστάθηκαν στην Ιουδαία. Ούτε η εκδίωξη του Πιλάτου εκτόνωσε την κρίση.  Ο Μάρκελος, ο νέος επίτροπος, που ορίστηκε στη θέση του Πιλάτου, δεν πρόφτασε να κάνει τίποτα, γιατί έμεινε μόνο ένα χρόνο στη θέση αυτή. Ο Γάιος, o νέος Καίσαρας που διαδέχθηκε τον Τιβέριο, γνωστότερος με το παρωνύμιο Καλιγούλας, τον αντικατέστησε με τον Μάρουλλο1.

Οι σύντροφοι του Γαλιλαίου Χριστού είχαν σκορπίσει σε όλη τη χώρα και κρύβονταν. Στους οπαδούς τους βεβαίωναν πως ο Ιησούς γλύτωσε από τη σταύρωση, ήταν ζωντανός και σύντομα θα επανεμφανιζόταν. Σιγά σιγά το πίστεψαν και οι ίδιοι. Η ζωντάνια και η ακτινοβολία του, ήταν τόσο μεγάλη, που όσο ζούσε μαζί τους, τους συνάρπαζε και τώρα, που δεν τον είχαν δίπλα τους, κρατούσε την ανάμνησή του τόσο ζωηρή, που δε μπορούσαν να αποδεχτούν τον χαμό του. Μεταξύ τους και με τους δικούς τους, μιλούσαν συνεχώς για τον «Κύριο», μνημόνευαν τις κουβέντες που τους έλεγε και αναπολούσαν την κοινή τους δράση και θέλαν να συνεχίσουν το έργο του.

Δεν πέρασε πολύς καιρός από τη σταύρωση του Γαλιλαίου Χριστού και ένας οπαδός του, ο Ελεάζαρος γιος του Δινναίου2,συγκρότησε νέα ομάδα Ζηλωτών, στην οποία πήραν μέρος και μερικοί παλιοί Γαλιλαίοι3: ο Ιούδας ο επιλεγόμενος Θαδδαίος, ο Σίμων, ο Ανδρέας ο αδελφός του και άλλοι και άρχισαν να δρουν στην Περαία. Αλλη ομάδα συγκρότησε ο απροσδόκητα απελευθερωμένος  Ιησούς ο Βαρραβάς και βγήκε στα βουνά της Γαλιλαίας4.

Αφορμές όμως για αναταραχή έδιναν, εκτός από τους επαναστάτες, και οι Ρωμαίοι ή καλύτερα ο ίδιος ο Καίσαρας, που αυτοανακηρύχθηκε θεός και ζήτησε να τοποθετηθούν αγάλματά του σε όλα τα μέρη της Αυτοκρατορίας και να προσφέρονται σ΄αυτά θυσίες5. Ενα τέτοιο άγαλμα στήθηκε έξω από την ιουδαϊκή πόλη Ιάμνεια, αλλά μια νύχτα κάποιοι Ζηλωτές το κατέστρεψαν6. Ο Γάιος όταν το έμαθε εξοργίστηκε τόσο, που απαίτησε να στηθεί άγαλμά του μέσα στο Ναό στα Ιεροσόλυμα και μάλιστα στα Άγια των Αγίων  και να του προσφέρονται τιμές και θυσίες! Και μόνη η σκέψη τέτοιας ασύληπτης ιεροσυλίας, έκανε τους πιστούς τηρητές του Μωσαϊκού Νόμου να ξεσηκωθούν, αποφασισμένοι, να πεθάνουν παρά να την αφήσουν να πραγματοποιηθεί7.

Ο ανθύπατος της Συρίας Πετρώνιος8, στον οποίον ανετέθη η εντολή, άνθρωπος καλλιεργημένος και  πνευματώδης, προβλέποντας την αιματοχυσία που θα προκαλούσε η τυχόν εφαρμογή αυτής της απόφασης του Καίσαρα, παρήγγειλε μεν την κατασκευή του αγάλματος  σε εργαστήριο της Σιδώνας, αλλά υπογείως κωλυσιεργούσε την αποπεράτωση και την τοποθέτησή του, προβάλλοντας διάφορες δικαιολογίες9. Ο Ηρώδης Αγρίππας, εγγονός του βασιλιά Ηρώδη και φίλος του Καίσαρα Γαϊου, από τότε που ήταν έφηβοι, ο οποίος μόλις είχε διοριστεί από τον ίδιον τετράρχης, στη θέση του πεθαμένου θείου του Φιλίππου, προσπάθησε κι αυτός να τον μεταπείσει. Ο Καλιγούλας όμως, παρ’ όλες τις παρακλήσεις και μεσολαβήσεις, έμεινε αμετάπειστος. Τελικά η κρίση διευθετήθηκε με τη δολοφονία του, πριν εφαρμόσει την απόφασή του10. Δεν τον δολοφόνησαν Εβραίοι συνωμότες αλλά ο έμπιστός του Χαιρέας,  αρχηγός της πραιτωριανής φρουράς,  επειδή εθίγη, γιατί ο Καίσαρας κάθε βράδι του έδινε, ως συνθήματα και παρασυνθήματα της φρουράς, διάφορες αισχρολογίες.

O διάδοχος του ανισόρροπου Γάιου, ο συνετός και τόσο συκοφαντημένος11 Κλαύδιος, θέλησε να αναστήσει το βασίλειο της Ιουδαίας, και ανέβασε στο θρόνο της τον φίλο του Ηρώδη Αγρίππα12, που την εποχή της δολοφονίας του Γαϊου βρισκόταν πάλι στη Ρώμη και υποστήριξε ενθέρμως  την  εκλογή  του  ως Καίσαρα,  (για την  οποία ο  ίδιος ο  Κλαύδιος είχε πολλές επιφυλάξεις13). Ο Αγρίππας από τριετίας ήταν τετράρχης της Βαταναίας και Τραχωνίτιδας και για μικρό διάστημα και της Γαλιλαίας. Με το διορισμό του ως βασιλιά της Ιουδαίας έγινε κυβερνήτης όλων των κτήσεων του παπού του, του βασιλιά Ηρώδη14.

Ο Ηρώδης Αγρίππας, αντίθετα με τον παπού και τους θείους του, ήταν δημοφιλής και για τον ήπιο  χαρακτήρα του15 αλλά και γιατί παρουσιαζόταν στον κόσμο σαν πιστός και ευσεβής Ιουδαίος16. Είναι χαρακτηριστικό ότι παράλληλα με το ελληνορωμαϊκό όνομά του, χρησιμοποιούσε, όταν προσκυνούσε στο Ναό και όταν συναναστρεφόταν ευσεβείς Ιουδαίους και το εβραϊκό Ματταθίας17. Γενικώς συμπεριφέρθηκε με πραότητα και σύνεση και συνεργάστηκε στενά, τόσο με τους Φαρισαίους όσο και τους Ρωμαίους. Οχύρωσε με ισχυρότατο τριπλό τείχος τα Ιεροσόλυμα, έργο που δεν πρόφτασε να ολοκληρώσει, γιατί πέθανε ύστερα από τρία μόλις χρόνια18 από κρίση περιτονίτιδας, μέσα στο θέατρο της Σιδώνας και μάλιστα την ώρα που τον επευφημούσε το συγκεντρωμένο πλήθος. Μετά το θάνατο του Αγρίππα και επειδή ο γιος του ήταν ακομη μικρός, ο Καίσαρας Κλαύδιος επανέφερε το σύστημα των επιτρόπων στην Ιουδαία.

Πρώτον επίτροπο διόρισε τον Κούσπιο Φάδο, ο οποίος μόλις έφθασε στη χώρα βρήκε τους Ιουδαίους της Περαίας να πολεμούν τους Έλληνες της Φιλαδέλφειας19, με αφορμή την κατοχή ένος φρουρίου, που διεκδικούσαν και οι δύο πλευρές. Στο πλευρό των Εβραίων πολεμούσε και η ομάδα του Ελεάζαρου. Για να αντιμετωπίσει την έκρυθμη κατάσταση που είχε δημιουργηθεί, ο Φάδος πήρε αυστηρά μέτρα. Εστειλε στρατό, που σταμάτησε τη σύγκρουση και συνέλαβε τρεις από τους θεωρούμενους πρωταίτιους της εξέγερσης των Ιουδαίων, τον Αννίβα, τον Αμράμο και τον Ελεάζαρο, μαζί με εξακόσιους οπαδούς τους20. Από αυτούς εκτέλεσε τον πρώτο και εξόρισε όλους τους άλλους στην Ιταλία, για να δικαστούν από τον Καίσαρα. Εκεί όμως ο Ελεάζαρος απελευθερώθηκε από τον Νέρωνα, που περιορίστηκε να τον τιμωρήσει με βαρύ πρόστιμο, ενώ οι απλοί Ζηλωτές σταυρώθηκαν. Ο Κούσπιος Φάδος στα πλαίσια των κατασταλτικών μέτρων που πήρε, συνέλαβε επίσης και εκτέλεσε κάποιον άλλον Ζηλωτή ηγέτη, (που βεβαίως οι Ρωμαίοι ονόμαζαν αρχιληστή), τον Θολομαίο που δρούσε στην Ιδουμαία22.

Οι ταραχές και εξεγέρσεις όμως συνεχίζονταν και σε όλες πρωτοστατούσαν οι Ζηλωτές. Στη θέση του Ελεάζαρου, αρχηγός της ομάδας των Ζηλωτών στην Περαία έγινε ο Θαδδαίος ή Θευδάς22, που το δεύτερο χρόνο της επιτροπείας του Κούσπιου Φάδου, αυτοανακηρύχθηκε Χριστός και επικεφαλής τετρακοσίων περίπου ενόπλων επιχείρησε να περάσει τον Ιορδάνη με σκοπό να επιτεθεί κατά των Ιεροσολύμων. Είχε υποσχεθεί στους οπαδούς του πως θα έσχιζε τα νερά του ποταμού, όπως ο Μωυσής τα νερά της Ερυθράς Θάλασσας, για να περάσουν απέναντι «αβρόχοις ποσίν». Δεν πραγματοποίησε όμως την   υπόσχεσή του, γιατί τους πρόλαβε το απόσπασμα ιππικού,  που έστειλε εναντίον τους ο επίτροπος. Οι στασιαστές αιφνιδιάστηκαν, διαλύθηκαν και ο Θευδάς καταδιώχθηκε, πιάστηκε και θανατώθηκε με αποκεφαλισμό23.

Με τα μέτρα αυτά του Φάδου η τάξη αποκαταστάθηκε στην Ιουδαία, προσωρινά όμως, γιατί ο επίτροπος συνέχισε να συμπεριφέρεται τυραννικά και με τρόπο ταπεινωτικό για τους Ιουδαίους, επί πλέον δε επέβαλε βαρείς φόρους στο λαό. Έτσι συνεχώς  ξεσπούσαν νέες ταραχές και εξεγέρσεις.

Ο Σίμων, που  γλύτωσε και πάλι, πήγε κρυφά στα Ιεροσόλυμα και ήρθε σε επαφή με τους γιους του Ιούδα του Γαυλωνίτη (δηλαδή τους μεγαλύτερους αδελφούς του πρίγκηπα Ιησού), τον Ιακώβ και τον Συμεών24, στους  οποίους πρόσφερε την αρχηγία  της ομάδας των Γαλιλαίων, στη θέση του σταυρωμένου Χριστού. Οι δύο πρίγκηπες, οι οποίοι (σε αντίθεση με τον αδελφό τους) συμπαθούσαν το κίνημα των Ζηλωτών, δέχτηκαν την πρόταση του Σίμωνα και ανασυγκρότησαν την ομάδα των Γαλιλαίων. Μερικά χρόνια αργότερα γύρισε στην Παλαιστίνη και ο Ελεάζαρος αλλά για κάποιο διάστημα παρέμεινε κρυμένος, χωρίς  να δρα.

Τον Κούσπιο Φάδο διαδέχτηκε ο Τιβέριος Αλέξανδρος, ο οποίος ήταν εξομώτης Εβραίος από μεγάλην οικογένεια, γιος του αλαβάρχου25 Αλεξάνδρου και ανηψιός του διάσημου αλεξανδρινού φιλόσοφου Φίλωνα. Κατά τη διάρκεια της επιτροπείας του έπεσε μεγάλη πείνα στην Παλαιστίνη26, αλλά ο Τιβέριος έπεισε τη βασιλομήτορα της γειτονικής Αδιαβηνής, Ελένη, που είχε προσηλυτιστεί μαζύ με την οικογένειά της στον ιουδαϊσμό, να εφοδιάσει την πεινασμένη χώρα με σιτηρά.

Παρ’ όλα αυτά ο  λιμός προκάλεσε μεγάλη αναταραχή στο λαό, η οποία εξελίχθηκε σε εξέγερση. Και σ’ αυτήν πρωτοστάτησαν και πάλι οι Γαλιλαίοι, με αρχηγούς τώρα, τον Ιακώβ και τον Συμεών27. Ο Τιβέριος Αλέξανδρος κατέστειλε γρήγορα την επανάσταση  και οι δυο αρχηγοί της πιάστηκαν και σταυρώθηκαν, μαζί με πολλούς οπαδούς τους. Οι ανταρσίες, οι στάσεις και οι ταραχές ήταν πια καθημερινό φαινόμενο σε όλη την έκταση της Παλαιστίνης.  Οπως σε άρρωστο σώμα,  που  μόλις θεραπεύεται   σε ένα σημείο του  πάθαινει  φλεγμονή  σε άλλο,  έτσι και εδώ,  μόλις καταπνιγόταν μία εξέγερση ξεσπούσε άλλη28. Οι Ζηλωτές δεν κρύβονταν πλέον και προτιμούσαν το θάνατο από την υποταγή στην εξουσία των Ρωμαίων. Δε δέχονταν τις προσταγές θνητών ηγεμόνων παρά μόνο τις εντολές του αθάνατου Θεού Το μένος τους στρεφόταν ιδίως κατά των πλουσίων, που τους θεωρούσαν ως τους κυριώτερους υποστηρικτές της  ρωμαϊκής εξουσίας. Οι επίτροποι δεν πρόφταναν να συλλαμβάνουν και να σταυρώνουν επαναστάτες. Ο Ιώσηπος υποστηρίζει ότι μόνο επί Τιβερίου Αλεξάνδρου σταυρώθηκαν είκοσι χιλιάδες Ζηλωτές29!

Ο Βεντίδιος Κουμάνος, που διαδέχτηκε τον Τιβέριο Αλέξανδρο, κυβέρνησε με ακόμη μεγαλύτερη σκληρότητα και με την προκλητική συμπεριφορά του προκάλεσε νέες εξεγέρσεις. Εξ αιτίας αυτής της ταχτικής του ένα, ασήμαντο στην ουσία, γεγονός εξελίχθηκε σε στάση. Κατά τον εορτασμό του Πάσχα του έτους 3810 από κτίσεως κόσμου30 και καθώς τα πλήθη των προσκυνητών συνέρεαν στο Ναό, ένας Ρωμαίος στρατιώτης της φρουράς του γειτονικού πύργου Αντωνία, άρχισε να προκαλεί τους πιστούς δείχνοντας τους τα γεννητικά του όργανα και κάνοντας και άλλες απρεπείς χειρονομίες. Όπως ήταν επόμενο η συμπεριφορά του στρατιώτη προκάλεσε τη διαμαρτυρία των συγκεντρωμένων. Η φρουρά όμως, ενεργώντας στο πνεύμα του επιτρόπου, προσπάθησε να τους διαλύσει με τη βία, οπότε η διαμαρτυρία εξελίχθηκε σε μικροεξέγερση. Ο Κουμάνος έστειλε αμέσως από την Καισάρεια μεγάλη δύναμη στρατού, που κατάπνιξε με υπερβολικά μεγάλη σκληρότητα και εκτεταμένες σφαγές τη στάση31.

Μιαν άλλη φορά ένας υπηρέτης του, ονόματι Στέφανος, πηγαίνοντας από τα Ιεροσόλυμα στην Καισάρεια, έπεσε θύμα ληστείας. Ο Κουμάνος και πάλι έστειλε στρατό και τιμώρησε με φοβερά αντίποινα τα χωριά που γειτόνευαν με την τοποθεσία της ληστείας, χωρίς να έχει διαπιστωθεί καμμιά ανάμιξη των κατοίκων τους στη ληστεία32 Όταν αργότερα κάποια ομάδα Ζηλωτών συγκρούσθηκε με Σαμαρείτες, έστειλε εναντίον τους ισχυρό στρατιωτικό τμήμα, που πήρε το μέρος των τελευταίων και σκότωσε πολλούς Ζηλωτές. Τελικά η κατακραυγή εναντίον του έφτασε ως τον ανθύπατο της Συρίας Κουαδράτο, με τις ενέργειες του οποίου ο Κουμάνος παύθηκε από τον ίδιο τον Κλαύδιο, που έστειλε στη θέση του τον Αντώνιο Φήλικα.

Ο Αντώνιος Φήλιξ ήταν σημαντικό πρόσωπο.  Απελεύθερος, αδελφός του πανίσχυρου αυλικού Πάλλαντα, είχε παντρευτεί τη δισεγγονή του Ηρώδη, την ωραιοτάτη Δρουσίλλα, αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Β’33. Παρά τις προσπάθειες του νέου επιτρόπου να εμπεδώσει την τάξη και το νόμο, η κατάσταση παρουσίαζε συνεχή επιδείνωση, καθώς η επαναστατική διάθεση του λαού δεν άλλαζε. Άλλωστε ο Φήλικας δεν ήταν το κατάλληλο πρόσωπο για να ειρηνεύσει τον τόπο. Δε διέθετε το απαραίτητο ηθικό ανάστημα. Ηταν φιλοχρήματος, ιδιοτελής, έκδοτος στις ηδονές, ραδιούργος και σκληρός.

Η συμπεριφορά του μεγάλωσε το μίσος των Ιουδαίων κατά της Ρώμης και δυνάμωσε το κίνημα των Ζηλωτών. Οι σικάριοι που παλαιότερα ήταν σπάνιοι και δρούσαν μεμονωμένα, τώρα γεμισαν τη χώρα. Συγκροτημένοι πλέον σε ομάδες, βρίσκονταν παντού, κάνοντας το βίο αβίωτο στους ρωμαιόφρονες και φθάνοντας κάποτε σε ακρότητες και υπερβολές, από θρησκευτικό φανατισμό. Έτσι έφτασαν να δολοφονήσουν ανθρώπους μόνο και μόνο γιατί δεν έκαναν περιτομή στα παιδιά τους ή και για άλλες ανάλογες παραβάσεις του Μωσαϊκού Νόμου34. Σε πολλές περιπτώσεις οι σικάριοι μεταφέραν τη δράση τους μέσα στις πόλεις, ακόμα και στα ίδια τα Ιεροσόλυμα, όπου κάποτε δολοφόνησαν τον αρχιερέα Ιωνάθη μέσα στο Ναό35, ενώ σε άλλες στράφηκαν εναντίον άλλων εβραϊκών αιρέσεων, όπως των Ναζωραίων36, γιατί θεωρούσαν την πολιτική τους ενδοτική απέναντι στους Ρωμαίους.

Στην ύπαιθρο της Ιουδαίας και της Γαλιλαίας ουσιαστικά βασίλευε η αναρχία. Διάφοροι Ζηλωτές ηγέτες εμφανίζονταν και δήλωναν ότι είναι Χριστοί και Προφήτες. Ο γνωστός μας  Ελεάζαρος, ο γιος του Δινναίου, που είχε επιστρέψει από την Ιταλία και κρυβόταν για λίγα χρόνια,  ανασυγκρότησε και πάλι την ομάδα Γαλιλαίων, αναγορεύτηκε Χριστός και ξεσήκωνε τον κόσμο κατά των Ρωμαίων37. Ο Φήλικας κατόρθωσε με δυσκολία να τον συλλάβει και να τον εκτελέσει. Λίγο αργότερα εμφανίστηκε αλλός προφήτης, κάποιος Εβραίος από την Αίγυπτο38, ο οποίος γύριζε στην ύπαιθρο και στην έρημο και με κηρύγματα ξεσήκωνε τον κόσμο. Τελικά μάζεψε χιλιάδες39 οπαδούς του στο όρος των Ελαιών και ετοιμάστηκε να επιτεθεί κατά των Ιεροσολύμων. Είχε υποσχεθεί στους οπαδούς του πως, σαν άλλος Ιησούς του Ναυί, θα γκρέμιζε τα τείχη της πόλης με μόνο των ήχο των σαλπίγγων. Δεν πρόφτασε όμως να πλησιάσει καν στα Ιεροσόλυμα γιατί ο Αντώνιος Φήλικας40 έστειλε εναντίον τους ισχυρό στρατιωτικό τμήμα, που τους διέλυσε με τη βία. Στη συμπλοκή που σκοτώθηκαν πολλοί αλλά ο «Αιγύπτιος» διέφυγε.

Αλλά και σε άλλα σοβαρά προβλήματα, όπως στις σχέσεις του με το Συνέδριο του Ναού ή στις διενέξεις μεταξύ των κοινοτήτων των Ιουδαίων και των Εθνικών στην Καισάρεια41, ο Φήλικας στάθηκε κατώτερος των περιστάσεων. Η μεροληπτική στάση του υπέρ των Εθνικών στην Καισάρεια ουσιαστικά υπήρξε μια από τις σημαντικότερες αφορμές για το ξέσπασμα της ιουδαϊκής επανάστασης42 αλλά συνετέλεσε και στην απομάκρυνση του ίδιου από την επιτροπεία της Ιουδαίας.

Σε αντίθεση με τον Φήλικα, ο οποίος κυβέρνησε την Ιουδαία με εξουσίες βασιλιά και με ψυχή δούλου43, ο Πόρκιος Φήστος, που τον διαδέχθηκε, ήταν άνθρωπος έντιμος και ικανός. Κυβέρνησε τη χώρα όσο μπόρεσε πιο δίκαια, αλλά δεν κατόρθωσε να βελτιώσει τα πράγματα, γιατί  πέθανε πρόωρα, δύο μόλις χρόνια  μετα.  Κατά  τη  διάρκεια  της  επιτροπείας  του   σημειώθηκε  εξέγερση κάποιου ακόμα «ψευδοπροφήτη», που κάλεσε το λαό στην έρημο, αλλά αντιμετωπίστηκε από το ρωμαϊκό στρατό44.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

  1. Υπάρχει κάποια σύγχιση αναφορικά με τους δύο αυτούς επιτρόπους. Ορισμένοι ιστορικοί τους ταυτίζουν ενώ άλλοι τους θεωρούν δύο διαφορετικά πρόσωπα.

2.Ιωσηπος Ι.Α. 18 8 Ι.Α. 20 1

  1. Κατά τον Ιώσηπο [Ι.Π. 2 13,2] η δράση του Ελεάζαρου του γιού του Δινναίου κράτησε είκοσι ολόκληρα χρόνια, δηλαδή από το 34-35 ως το 54-55 που θανατώθηκε από τον Αντώνιο Φήλικα.Ορισμένοι συγγραφείς ετυμολογώντας το Δινναίος από το εβραϊκό Ντιν = Δίκαιος, τον θεωρούν γιο του Ιησού του Ναζωραίου, ο οποίος λεγόταν επίσης Δίκαιος [Α’ Επιστ. Ιωαν β’ 1], όπως και ο ετεροθαλής αδελφός του Ιάκωβος. Ανεξαρτήτως της όλης πολιτείας του Ιησού και των μαθητών του αλλά και του Ιακώβου, που χαρακτηριζόταν από την αποφυγή της βίας και από την υποταγή, δεν αναφέρεται πουθενά να είχε ο Ιησούς ο Ναζωραίος παιδιά. Θα μπορούσε βεβαίως να ήταν γιος του Γαλιλαίου Ιησού, του γιου του ξυλουργού, που κήρυττε τον διχασμό και τη βία, αλλά και γι’ αυτόν δεν αναφέρεται ότι ήταν παντρεμένος ή ότι είχε παιδιά. Θα μπορούσε τέλος να ήταν γιος του πρίγκηπα Ιησού, αλλά στην περίπτωση αυτή δεν συμφωνούν οι χρονολογίες. Ο πρίγκηπας Ιησούς γεννήθηκε το 6. Και αν ακόμη έκανε νεώτατος τον Ελεάζαρο, αυτός το 34-35 δε θα ήταν μεγαλύτερος από δέκα ετών.

4.Αυτά βεβαίως αποτελούν εύλογες εικασίες.

5.Ιωσ. Ι.Α.18  258-262, Ι.Π.2 17. Η αξίωση αυτή του Γαϊου δεν ήταν προϊον μιας διαταραγμένης διάνοιας αλλά έκφραση της επίσημης πολιτικής των Καισάρων. Η ανακήρυξη ηγεμόνων και βασιλέων σε θεούς ή σε γιους θεών ξεκινά από τον Αλέξανδρο. Τον Αλέξανδρο και τους διαδόχους του μιμήθηκαν οι Ρωμαίοι.  Από τον Ιούλιο Καίσαρα και μετά η αποθέωση των καισάρων γίνεται συνήθης πρακτική στη Ρώμη, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση τον Οκταβιανό.

  1. Ιωσ. Ι.Α 18 261

7.Ιωσ. Ι.Α 18 263.

  1. Ιωσ. Ι.Α 18 263. Ο Πετρώνιος αυτός, αισθητικός και συγγραφέας, ήταν φίλος του Νέρωνα, του οποίου έγινε για ένα διάστημα αυλικός του. Ενδεχομένως είναι το ίδιο πρόσωπο με τον ομώνυμό του συγγραφέα του Σατυρικού.

9.Ιωσ. Ι.Α 18 301-305

10.Ιωσ. Ι.Α 19 199-200

  1. Από το νομοθετικό έργο και την όλη συμπεριφορά του Κλαυδίου δεν συνάγεται ότι επρόκειτο για τον ηλίθιο που μας περιγράφει ο Σουητώνιος, αλλά για έναν ικανό, μορφωμένο και καλλιεργημένον ηγέτη. Βλ. επίσης Γουίλ Ντυράν Γ’ σ. 318-319 και Αγουρίδης Ιστορία σ.254.
  2. Ιωσ. Ι.Α. 19 274-5 Ι.Π. 2 11,5
  3. Ο Κλαύδιος με δυσφορία και φόβο δέχτηκε τελικά να γίνει Καίσαρας
  4. Ο Ηρώδης Αγρίππας Α’ ήταν γιος του Αριστόβουλου, (του γιου του Ηρώδη από τη Μαριάμμη) και της Βερενίκης (κόρης της Σαλώμης, της αδελφής του Ηρώδη). Παντρεύτηκε την Κύπρο και απέκτησε μαζί της ένα γιο, τον Ηρώδη Αγρίππα Β’ και τρεις κόρες την Βερνίκη, τη Μαριάμμη και τη Δρουσίλλα. Η τελευταία έγινε σύζυγος του Αντωνίου Φήλικα
  5. Ιωσ. Ι.Α 19 328-330.

16.Ιωσ. Ι.Α. 18 5,1 και 20 8,5

17.Ματταθίας και Ματθαίος από το εβραϊκό Ματτα-για = Δωρόθεος

18.Από το 41 ως το 43

19.Κοντά στο Αμμάν της Ιορδανίας.  Για τις πόλεις της Παλαιστίνης, που είχαν ιδρυθεί από Έλληνες ή είχαν εξελληνισθεί με εποικισμούς Ελλήνων βλ.σχόλιο 31, του 2ου κεφαλαίου.

20.Ιωσ. Ι.Α. 20 4

21.Ιωσ. Ι.Α. 20 5, 8 και Ι.Π. 2

22.Ιωσ Ι.Α. 20 5,1  Πραξ ε’36. Στο βιβλίο αυτό ταυτίζω τον Θευδά με το Θαδδαίο, ο οποιός αναφέρεται ως μαθητής του Ιησού μόνο από το πρώτο [Ματθ. ι’3] και το δεύτερο [Μαρκ. γ’18] Ευαγγέλια. Είναι χαρακτηριστικό δε ότι στο κατά Ματθαίο η αραμαϊκή εκδοχή του ονόματος αναφέρεται ως παρωνύμιο της εβραϊκής (Λεββαίος ο επικληθείς Θαδδαίος), ενώ στο κατά Μάρκον αναφέρεται μόνον ως Θαδδαίος (χωρίς το Λεββαίος) και σε ζευγάρι με τον Σίμωνα τον Κανανίτη (Ζηλωτή). Τα άλλα Ευαγγέλια δεν τον μνημονεύουν. Υπάρχει όμως το Απόκρυφο: “Πράξεις του Αποστόλου Θαδδαίου”, που τον ονομάζει Ιούδα-Θαδδαίο, πρώην μαθητή του Ιωάννη, που μετά τη θανάτωση του Βαπτιστή έγινε μαθητής του Ιησού, ενώ ο Ευσέβιος μνημονεύει το Θαδδαίο μεταξύ των 70 προσώπων που στρατολόγισε ο Χριστός.

23.Ιωσ. Ι.Α. 20 97-99, το έτος 45

24.Πρόκειται για τους δύο μεγαλύτερους γιους του Γαλιλαίου ηγέτη. Σταυρώθηκαν το έτος 48 και το γεγονός αυτό αναφέρεται καθαρά από τον Ιώσηπο [20 102-103].

25.Αλάβαρχος τίτλος του αρχηγού της εβραϊκής παροικίας στην Αλεξάνδρεια.

  1. Ο λιμός αυτός αναφέρεται τόσο από τον Ιώσηπο όσο και από τις Πράξεις και κράτησε 3 χρόνια (46-48)

27.Η εξέγερση έγινε τα έτη 47 – 48

28.Το έτος 48.

29.Ροπς σ. 93

30.Το έτος 49

31.Ιώσ.Ι.Α. 20 105-110, 113-115

32.Ιωσ. Ι.Α. 20  5, 2  Ι.Π. 2 12, 1-7(;)

33.Ιωσ. Ι. Α. 20 2

34.Ιωσ. Ι. Α. 20 160-166

35.Ιωσ. Ι. Α. 20 164-165  Ι.Π. 2 13,3 (256)

36.Οπως θα αφηγηθώ στα επόμενα κεφάλαια, σικάριοι απείλησαν τη ζωή ενός από τους ηγέτες των Ναζωραίων, του Παύλου [Πραξ. κγ’ 12-14].

37.Ιωσ.Ι.Α. 18 1 20 1 Ι.Π. 2 13,2

38.Ιώσ. Ι.Π. 2 13,5 τον ονομάζει «γόητα άνθρωπο». Στις πηγές δεν αναφέρεται το όνομά του. Μεταγενέστερα όμως ιουδαϊκά βιβλία τον ονομάζουν Βενιαμίν.

39.Κατά τον Ιώσηπο τριάντα  χιλιάδες ενώ  κατά  τις Πράξεις [κα’ 38-39] μόνο τέσσερες, αριθμός πλησιέστερος προς την αλήθεια, δεδομένης της τάσης του Ιωσήπου να διογκώνει τους αριθμούς γενικά.

40.Ιωσ. Ι.Α. 20  167-172, Ι.Π. 2 261-263

41.Ιωσ. Ι.Α. 20 173-177

42.Ιωσ. Ι.Α. 20 177-178

43.Η φράση ανήκει στον Τάκιτο [Historiae 5 9]

44.Ιώσ. Ι.Π. 2 14 και Ι.Α. 20 10

34 Σχόλια προς “Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 13”

  1. Κουνελόγατος said

    Καλημέρα.
    Κι εγώ στο παλιό νήμα ήμουνα, αλλά αυτό είναι ωραίο βιβλίο γμτ και το ξεχνάμε.
    Και με το γινάτι του ζαβού, θα κάνει ρεκόρ όλων των εποχών.

  2. Κουνελόγατος said

    Και με το γινάτι του ζαβού, θα κάνει ρεκόρ σχολίων όλων των εποχών.

  3. leonicos said

    Οι ανταρσίες, οι στάσεις και οι ταραχές ήταν πια καθημερινό φαινόμενο σε όλη την έκταση της Παλαιστίνης.

    Κάτι μου θυμίζει αυτό…..

    Πότε γράφτηκε αυτή ηπρόταση;

  4. sarant said

    καλημέρα ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    2 Έχει ακόμα πολύ δρόμο ως το ρεκόρ σχολίων που είναι κάπου 1400

  5. Καλημερική συμβολή. 🙂

  6. Κιγκέρι said

    Νικοκύρη, ομολογώ ότι δεν παρακολουθώ τους Εσταυρωμένους Σωτήρες, μια ματιά ρίχνω μόνο, όμως η αναφορά στον συκοφαντημένο Κλαύδιο – τον αυτοκράτορα που του ’λαχε να κυβερνήσει ανάμεσα στον Καλιγούλα και τον Νέρωνα – μου θύμισε την εξαιρετική σειρά του BBC «Εγώ ο Κλαύδιος», την βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Ρόμπερτ Γκρέιβς, απ’ όπου και η σκηνή με τον θαυμάσιο Ντέρεκ Τζακόμπι – Κλαύδιο να αντιμετωπίζει την εχθρική Σύγκλητο:

  7. Κιγκέρι said

    Η ίδια σκηνή με τον Τσαρλς Λώτον, από μια ταινία που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ:

    In 1937, abortive attempts were made to adapt the first book into a film by the film director Josef von Sternberg. The producer was Alexander Korda, who was then married to Merle Oberon, who was cast as Claudius’ wife Messalina. Emlyn Williams was cast as Caligula, Charles Laughton was cast as Claudius, and Flora Robson was cast as Livia. Filming was abandoned after Oberon was injured in a serious motor car accident. Much of the footage completed for the film was included in The Epic That Never Was, a 1965 TV documentary about the abortive production.

    (Μα τι θησαυρός είναι αυτό το you tube!)

  8. 6 Και το βιβλίο είναι ακόμα καλύτερο (νομίζω η σειρά έχανε κάπως το χιούμορ του Γκρέιβς). Υπάρχει και η συνέχεια («Κλαύδιος ο θεός»).

  9. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα!
    [Ο Μάρκος Αντώνιος Φήλιξ(=καλότυχος):] «..ήταν σημαντικό πρόσωπο. (…)Ηταν φιλοχρήματος, ιδιοτελής, έκδοτος στις ηδονές, ραδιούργος και σκληρός.»

    Δηλαδή ήταν Επίτροπος ανεπίτρεπτος ή προσοντούχος Διευθυντής Θεάτρου (μαχών);

  10. sarant said

    6-7-8 Εχω τη σειρά σε dvd αλλά δεν την έχω δει. Το βιβλίο ήθελα να το διαβάσω αλλά ως τώρα δεν αξιώθηκα. Σκέτη αποτυχία.

  11. Αγγελος said

    H σημερινή συνέχεια αποτελεί σχεδόν εξ ολοκλήρου αφήγηση ιστορικών γεγονότων (οι λίγες εικασίες του συγγραφέα επισημαίνονται στις υποσημειώσεις. Τι εποχή κι εκείνη! Κι ο απόηχος των γεγονότων ακούγεται πού και πού, για όποιον ξέρει να τον αναγνωρίσει, στην Καινή Διαθήκη, ιδίως στις Πράξεις (τους Φήλικα και Φήστο τους θυμόμαστε από το σχολείο).

  12. Γιάννης Κουβάτσος said

    Είχα δει αρκετά επεισόδια της σειράς, εξαιρετικός ο πρωταγωνιστής με το χαρακτηριστικό τραύλισμα, αλλά ως καταναλωτής λέξεων περισσότερο παρά τηλεοπτικών και κινηματογραφικών εικόνων, προτιμώ το βιβλίο, στην ωραία μετάφραση του Αλέξανδρου Κοτζιά.

  13. ΓΤ said

    @σημ. 1
    «Υπάρχει κάποια σύγχΙση αναφορικά με τους δύο αυτούς επιτρόπους».
    Πολύ προφητικό για τον αναγνώστη. Είναι να μη συγχιστούμε;

  14. Γιάννης Κουβάτσος said

    Αλήθεια, έχει συζητηθεί εδώ η διαφορά συγχύζω (συγχέω) και συγχίζω; Κατά τον Μπαμπινιώτη,πρέπει να γίνεται η ορθογραφική διάκριση, κατά άλλους όχι, μόνο συγχύζω-σύγχυση.

  15. phrasaortes said

    Εξαιρετική αφήγηση όπως πάντα! Έχω μόνο μια απορία: Αναφέρεται ότι ο Ελεάζαρος συνελήφθη από τον Φάδο και στάλθηκε στην Ιταλία, όμως επέστρεψα τελικά στην Ιουδαία, καθώς ο Νέρωνας τον απελευθέρωσε. Όμως ο Φάδος διορίστηκε από τον Κλαύδιο, ο οποίος ήταν μάλιστα υπεύθυνος και για τον διορισμό των διαδόχων του Φάδου, όπως του Αντώνιου Φήλικα, κατά την διακυβέρνηση του οποίου ο Ελεάζαρος είχε ήδη επιστρέψει στην Ιουδαία. Μήπως αντί για Νέρωνας εννοείται ο Κλάυδιος, του οποίου το πλήρες όνομα ήταν εξάλλου Τιβέριος Κλαύδιος Νέρων Γερμανικός;

  16. Συναντάμε και το επίθετο «γαλιλαϊκός» (π.χ. Φυσική, περιφέρεια κ.λπ.). Είναι απόδοση στη δημοτική του εδώ επιθέτου γαλιλαίος (π.χ. Γαλιλαίος Χριστός ή και γαλιλαίος Χριστός);

  17. Αγγελος said

    (16) Όχι – είναι καθαυτό επίθετο, όπως τα «πλατωνικός», «νευτώνειος», «καρτεσιανός», πραγόμενο από το κύριο όνομα Γαλιλαίος, εξελληνισμό του ονόματος του μεγάλου Galileo Galilei.
    H λέξη «Γαλιλαίος», όταν αναφέρεται στη Γαλιλαία, περιοχή της Παλαιστίνης, είναι εθνωνύμιο — στα ελληνικά ιδιαίτερη κατηγορία διγενών ονομάτων, που δεν είναι σαφές αν πρέπει να χαρακτηριστούν ουσιαστικά ή επίθετα, και που στην ΚΝΕ αφορούν μόνον ανθρώπους: Έλληνας/Ελληνίδα, Αθηναίος/Αθηναία, Καναδός/Καναδή… Οι λέξεις αυτές ως επί το πλείστον διακρίνονται από τα αντίστοιχα τριγενή επίθετα: ελληνικός -ή -ο, αθηναϊκός -ή ό, καναδ(έζ)ικος -η -ο, κλπ. Αν κυκλοφορούσαν στην αγορά κρασιά Γαλιλαίας με π.ο.π., θα λέγονταν «γαλιλαϊκά» και αυτά, ο αμπελουργός όμως θα ήταν «Γαλιλαίος». Ο Γαλιλαίος δεν ήταν Γαλιλαίος, ήταν Φλωρεντινός 🙂

  18. Αγγελος said

    Σε πολύ αρχαΐζουσα, βέβαια, και αυτά που ονόμασα εθνωνύμια χρησιμοποιούνται και ως επίθετα: «ἡ γῆ ἡ Ἑλληνίς» κλπ.
    Το γεγονός ότι δεν έχουν ουδέτερο δυσκολεύει λίγο όταν θέλουμε ν’αναφερθούμε σε ανθρώπινο όν γραμματικώς ουδέτερο. Θυμάμαι σ’ένα σχολικό αναγνωστικό της εποχής μου (1962) υπήρχε ο στίχος «εγώ είμ’ ελληνικό παιδί», και ακόμα και στο Δημοτικό που ήμουν μ’ ενοχλούσε. Το enfant grec του Ουγκό λέγεται βεβαίως Ελληνόπουλο σε φυσιολογικά ελληνικά!

  19. sarant said

    14 Όχι δεν το έχουμε συζητήσει

    15 Μάλλον έχεις δίκιο. Ίσως το ερευνήσω.

  20. @ 17, 18 ‘Αγγελος

    Άρα νομίζω ότι συμφωνούμε. Το «γαλιλαϊκός» είναι μεν επίθετο (όπως γαλλικός) αλλά λέμε βέβαια «Γάλλος στρατηγός» (ή και «γάλλος στρατηγός») και όχι ο γαλλικός στρατηγός. (Εδώ ήταν που δεν που πήγε). Όμως «γαλλικά κρασιά».
    Ναι, ο Γαλιλαίος Φλωρεντινός και μάλιστα ούτε Γαλιλαίος, μάλλον Γκαλιλέι. 🙂

  21. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Μπορεί το εν λόγω θέμα να μην μου λέει και πολλά πράγματα, μπορεί να μην έλαχε να σχολιάσω κάτι από αυτές τις συνέχειες, αλλά είναι φανερό, ολοφάνερο ότι αυτός που το δούλεψε, ο πατέρας σου ήταν πολύ γερό συγγραφικό/ ερευνητικό πνευμόνι. Ήσουν τυχερός, Νίκο!

  22. leonicos said

    Είδα το χτεσινό, που απουσίαζα,
    με ήγε σε κάτι παλιό,
    είδα τον Γς να σχολιάζει και να σχολιάζεται
    μπερδεύτηκα
    και χάρηκα.

    Κρ΄μα που δεν ηταν αλήθεια.

  23. leonicos said

    Θέλω νε επιστρέψει ο Γς

    ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ

  24. Νέα ήθη στο διαδίκτυο επί Νουδούλας κτύπησαν το προφίλ μου :

    Ενημέρωσα την φωτογραφία του εξώφυλλου μου στο φέισμπουκ για τελευταία φορά στις 28/10/2015. Σήμερα με ειδοποιήσανε πως » Η δημοσίευσή σας έχει καλυφθεί σύμφωνα με τους Όρους της κοινότητας».
    Συμβιβαστική λύση να μην την βλέπουν οι κάτω των 18 ετών, καταλήξαμε.
    (παρακαλούνται οι κάτω των 18 ετών να απστρέψουν το βλέμμα…)

    Η φωτό είναι μερικά κομμένα κεφάλια κανγκασέιρος καλά τακτοποιημένα με τα καπέλλα τους, τα όπλα τους κ.λ.π.
    Την απρόμαυρη τανία την έχω δεί πολύ μικρός από την ταράτσα του σπιτιού μου στο τότε θερινό σινεμα «Νανίτα», θα πρέπει να ήταν ακατάλληλη. Δεν την είχα ξαναδεί από τότε, την θυμόμουνα όμως αμυδρα όπως και τα τραγούδια της, μέχρι να τα ξανάβρω στο γιουτιούμπ.

    Τελικά, παρότι αρχικά πίστευα πως πιθανόν θα γελαστώ αυτή την φορά, βλέπω πως βαδίζουμε ολοταχώς προς την αρχική μου πρόβλεψη πως κάθε νέος πρωθυπουργός και χειρότερος, μέχρι να πιάσει πάτο με εκπρόσωπο της οικογένειας του ακατανόμαστου όπότε αρχίζει νέος κύκλος γιατί αυτοί είναι άλλη κλάση, δεν συγκρίνονονται.
    Αρκετοί της ηλικίας μου φώναζαν το 65 «Μητσοτάκη-κάθαρμα» και το 90 τον ψήφιζαν για πρωθυπουργό, ελπίζω μερικοί νακαταλάβουν πόσο ισχυρός παράγων είναι η κληρονομικότητα

  25. Γιάννης Ιατρού said

    24 (τελος): …πόσο ισχυρός παράγων είναι η κληρονομικότητα…
    Γιώργο, εδώ πρόκειται περισσότερο για μετάλλαξη, ο γέρος είχε και κάποιο μυαλό, αυτός ο τωρινός καθόλου.
    Προφανώς τελικά επικράτησε το DNA της αρχέγονης κατάστασης

  26. geobartz said

    Φτωχό και πάλι, σε σχόλια, το αφήγημα του πατρός Σαραντάκου. Κατανάλωσε μπόλικη φαιά ουσία και γνώση, όμως είναι δυσκολοδιάβαστο αν κάποιος ψείρας (λάικ μι) θέλει να ψάχνει τις πηγές όλων των καινών δαιμονίων που εισάγει. Βέβαια, αν κάποιος συνηθίζει να καταπίνει «αμάσητα», καμιά δυσκολία.

  27. sarant said

    21 Νάσαι καλά!

    24 Σκαλίζουν παλιές αναρτήσεις και βάζουν ποινές για αναρτήσεις του 2014 που κανείς δεν μπορεί να δει. Έχουν τρελαθεί.

  28. Μανιατολεσβιος said

    διαβαστε και φριξτε..

    https://thepressproject.gr/apokleistiko-i-apantisi-babinioti-se-eponymi-katangelia-gia-to-arsakeio/

  29. freierdenker said

    24, 27 Είναι λογικό να αποθαρρύνουν την δημοσίευση τέτοιων εικόνων. Αν όλα τα προφίλ είχαν τέτοιες εικόνες, ούτε το 3% δεν θα έμπαινε στο Facebook.

    Το περίεργο τάιμινγκ πιθανώς σημαίνει οτι ένα καινούριο πρόγραμμα αυτόματης αναγνώρισης ακατάλληλου περιεχομένου μπήκε σε λειτουργία.

  30. # 29

    Ακριβώς γι αυτό έβαλα αυτήν την εικόνα για να μη μπαίνουν ο Σάριτς και ο Μάριτς (ποδοσφαιριστές του ΠΑΟ προ δεκατόσων ετών). Μήπως θα έπρεπε να καλύψω με χαρτάκια τα κεφάλια όπως κάνανε με τις θηλές των μαστών στις φωτογραφίες του σινεμά παλιά ;

  31. sarant said

    28 Το συζητήσαμε και στο άρθρο με τα μεζεδάκια. Απαίσιος.

  32. eran said

    Ο Κλαύδιος με δυσφορία και φόβο δέχτηκε τελικά να γίνει Καίσαρας.
    Όλοι οι παλιοί τριτοδεσμίτες θυμόμαστε το κειμενάκι στο βιβλίο των λατινικών «Πίσω από τις κουρτίνες ή πώς ο Κλαύδιος έγινε αυτοκράτορας».
    Φυσικά διδάσκεται ακόμη.

    28. Το κερασάκι βέβαια είναι η διόρθωση της Μπαμπινιώτειας «αλαζονίας» από τον … άγνωστο καθηγητή.

  33. Είπα να προσθέσω ένα σχόλιο γιατί ο κύριος Ημών, με σχόλια όσα και τα χρόνια του, μάλλον κρυώνει στη σκιά του Κουφοντίνα.
    Το θάψατε το άρθρο, φιλοτρομοκρατικά γομάρια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: