Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Όλα όσα θέλατε να μάθετε για τα αγγούρια, ξανά

Posted by sarant στο 12 Μαρτίου, 2021


Δεν προλάβαινα να γράψω καινούργιο άρθρο, οπότε κατέφυγα στη δοκιμασμένη μέθοδο της επανάληψης ενός παλιότερου. Πόσο παλιότερου; Πολύ. Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο πριν από 11 χρόνια (παρά 4 μέρες), στις 16 Μαρτίου 2010 -ένα μήνα πριν από το διάγγελμα ΓΑΠ από το Καστελόριζο, παναπεί πριν από αιώνες. Οπότε, πολλοί δεν θα το έχετε διαβάσει -κι άλλοι δεν θα το θυμάστε. Μήτε εγώ το καλοθυμόμουν.

Οπότε το άρθρο ΔΕΝ είναι επίκαιρο. Δεν γράφτηκε για να συμβουλεψει την κυβέρνηση τι να κάνει μπροστά στις συνδυασμένες δυσκολίες της πανδημίας που παίρνει τα πάνω και της οικονομίας που καταβαραθρώνεται. Άλλωστε δεν έχει ανάγκη από συμβουλές η κυβέρνηση διότι έχει βρει την πανάκεια: αστυνομικοί κι άλλοι αστυνομικοί και πάλι αστυνομικοί -και ξύλο, ξύλο, ξύλο.

Ο τίτλος του άρθρου είναι βέβαια υπερβολικός. Δεν φιλοδοξώ να γράψω όλα όσα θέλετε να μάθετε για τα αγγούρια και δεν τολμούσατε ποτέ να ρωτήσετε, γιατί δεν τα ξέρω ούτε εγώ. Μερικά γλωσσικά -ετυμολογικά και φρασεολογικά θα δούμε –του αγγουριού.

Το αγγούρι είναι καρπός που εμφανίστηκε στην Ινδία. Στα αρχαία ελληνικά λεγόταν σικυός ή σίκυος, αλλά τη λέξη αυτή τη χρησιμοποιούσαν επίσης για τα κολοκύθια, που άλλωστε είναι φυτό της ίδιας οικογένειας· από εκεί πήρε το όνομά της και η Σικυών, το σημερινό Κιάτο (περίπου), αλλά δεν ξέρουμε αν ήταν τόπος παραγωγής αγγουριών ή κολοκυθιών. Στα λατινικά λέγεται cucumis, και το επιστημονικό όνομα του αγγουριού είναι cucumis sativus. Η ελληνική λέξη πιθανώς είναι δάνειο, ίσως από κάποια ανατολίτικη γλώσσα, ενώ ο Ησύχιος έχει μια γλώσσα «κύκυον· τον σικυόν», αρκετή για να μας βάλει σε υποψίες μήπως η λατινική είναι δάνειο από την ελληνική ή και το αντίστροφο.

Εμείς όμως σήμερα, το λέμε αγγούρι. Και όχι μόνο σήμερα, αλλά αρκετά παλιά, ήδη από την ύστερη αρχαιότητα· το βρίσκω στον ψευδο-Ιπποκράτη, που δεν τον χρονολογεί το TLG, αλλά περίπου τότε πρέπει να χρονολογείται: οἱ δὲ σίκυοι ἤγουν τὰ ἀγγούρια τὰ ἥμερα διουρητικά εἰσι. Έτσι που το γράφει, συμπεραίνουμε ότι τα αγγούρια ήταν, από τότε, η λαϊκή λέξη.

Κατά το ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη, είναι δάνειο από το αραβικό agur, που συνέπεσε φωνητικά με το μεσαιωνικό άγγουρος (= άγουρος). Στο γενικό λεξικό του Μπαμπινιώτη θα βρείτε ότι δίνεται σαν ετυμολογία η προέλευση από το άγγουρος και «κατ’ άλλη άποψη προέρχεται από το αραβικό agur». Προφανώς χρειάζεται να συντονιστούν τα δύο λεξικά. Στο ΛΚΝ, ο Πετρούνιας δίνει την αραβική ετυμολογία. Θα μπορούσε όμως να είναι και δάνειο από τα πέρσικα (angarah).

Στα γαλλικά το αγγούρι το λένε concombre, στα αγγλικά cucumber, στα ισπανικά cogombro, όλες αυτές οι λέξεις προέρχονται προφανώς από το λατινικό cucumis. Στα γερμανικά όμως το αγγούρι είναι gurke, το οποίο, θα αισθανθείτε περήφανοι αν το μάθετε, έχει ελληνική αρχή. Όμως δεν πήγε απευθείας η ελληνική λέξη στη γερμανική γλώσσα, αλλά… μέσω Πολωνίας. Δηλαδή, το βυζαντινό αγγούριν πέρασε σε ορισμένες σλάβικες γλώσσες (ogurec στα ρώσικα, okurka στα τσέχικα, ogórek στα πολωνικά) και από εκεί στα γερμανικά. Η γερμανική λέξη περνάει και στα ολλανδικά, και στα αγγλικά όπου gherkin λέγεται όχι το κανονικό αγγούρι (αυτό, είπαμε, είναι cucumber), αλλά το μικρό το αγγουράκι που το κάνουμε τουρσί.

Τώρα, στα ιταλικά, πρέπει να το πω, το αγγούρι λέγεται αλλού cetriolo, αλλού όμως cucumero, αλλά anguria (δάνειο από τα ελληνικά) λέγεται σε περιοχές της Βόρειας κυρίως Ιταλίας το… καρπούζι, το οποίο λέγεται σε άλλες περιοχές cocomero. Βέβαια, από φυτολογική άποψη, καρπούζι και αγγούρι είναι πολύ συγγενικοί καρποί, αλλά αρκεί αυτή η συγγένεια για να εξηγήσει το γλωσσικό μπέρδεμα των ιταλικών διαλέκτων; Αλλά στο καρπούζι έχουμε αφιερώσει άρθρο. Θα ξέρετε βέβαια ότι αουγκούρι (auguri) είναι στα ιταλικά οι ευχές -όπως στη γνωστή παλιά διαφήμιση της Μίσκο.

Το αγγούρι στη γλώσσα σημαίνει τη μεγάλη δυσκολία· τα βρήκε αγγούρια, λέμε, συνώνυμο του «τα βρήκε μπαστούνια» ή «τα βρήκε σκούρα» και αυτή η δουλειά είναι μεγάλο αγγούρι. Για κάποιον που πηγαίνει απαράσκευος σε δύσκολη και επικίνδυνη δουλειά, λέμε «πηγαίνει ξεβράκωτος στ’ αγγούρια» -εδώ μπαίνει στη μέση και ο φαλλικός συμβολισμός– που είναι η πιο τολμηρή παραλλαγή του «πάει ξυπόλητος στ’ αγκάθια». Από την άλλη, όταν συμβαίνουν πράγματα άνω ποταμών που διαταράσσουν τη φυσική ιεραρχία των πραγμάτων, λέμε «σηκώθηκαν τ’ αγγούρια να γαμήσουν τον μανάβη», άσεμνη παραλλαγή του «σηκώθηκαν τα πόδια να χτυπήσουν το κεφάλι», παροιμιακή φράση που έχει τουλάχιστον πεντέξι άλλες παραλλαγές, όλες λίγο-πολύ σχετικά πρόσφατες.

Τις τελευταίες μάλλον δεκαετίες, το αγγούρι έχει πάρει και μια άλλη σημασία: για κάποιον που στέκεται άκομψα ή αναίσθητος, ασυγκίνητος, λέμε ότι στέκεται σαν αγγούρι, περπατάει σαν αγγούρι. Αγγούρι λέγεται στη θεατρική αργκό ο ηθοποιός που παίζει άχαρα, που στέκεται αφύσικα στη σκηνή. Στο slang.gr βρήκα ότι την ψηλή και άχαρη γυναίκα τη λέμε αγγούρω. Τους άντρες όχι, διότι όλοι μας έχουμε αρμονικές αναλογίες και είμαστε προσωποποίηση της χάρης. Βέβαια, ο μέγιστος Σμυρνιός ρεμπετοσυνθέτης Βαγγέλης Παπάζογλου είχε το παρατσούκλι «Αγγούρης», που δεν ξέρω γιατί του το βγάλανε. Όποιος έχει διαβάσει Τα χαΐρια μας εδώ, την αυτοβιογραφία της γυναίκας του της Αγγέλας, ίσως ξέρει να μας πει.

Για να συνεχίσουμε την παροιμιολογία, θα ξέρετε όλοι την παροιμία ότι, λέει, η ζωή είναι ένα αγγούρι που άλλος το τρώει και δροσίζεται και άλλος το τρώει και ζορίζεται. Για κάποιον που ζορίζεται, λέμε ότι του έχει μπει το αγγούρι ή έχει το αγγούρι (συχνά προσδιορίζουμε πού το έχει) –για παράδειγμα, στην αυτοβιογραφία του ο Γιάννης Παπαϊωάννου λέει κάπου ότι ο Αιμ. Σαββίδης, συνθέτης του ελαφρού που έγινε λογοκριτής και απηνής διώκτης του ρεμπέτικου, το έκανε αυτό «γιατί είχε τ’ αγγούρι κι έτρεχε», επειδή το ρεμπέτικο του είχε πάρει την πελατεία. Υπάρχει και μια λιγότερο γνωστή φράση, «δεν αξίζει έναν πάτο από αγγούρι», παναπεί δεν αξίζει τίποτα, γιατί το μέρος του αγγουριού που είναι κοντά στη ρίζα, ο πάτος, δεν τρώγεται και τον πετάμε. Ο Πολίτης στις παροιμίες του το δίνει κάπως αλλιώς: τον αγαπώ σαν πάτο από αγγούρι (δηλαδή καθόλου).

Ο Ρήγας στις σκιαθίτικες παροιμίες του δίνει την φράση «ξανόστησες σαν αγγούρι τον Αύγουστο» που τη λέγαν, λέει, σε γυναίκες περασμένης ηλικίας (οι άντρες, ως γνωστόν, διατηρούνταν ακμαίοι και λαχταριστοί ως τα βαθιά γεράματα), ενώ σε μια συλλογή λεσβιακών παροιμιών βρίσκω το περιπαικτικό «δες μια μούρη σαν αγγούρι», και ακολουθεί το υπόλοιπο ποιηματάκι: δε μια μύτη σα σημίτι, δες κάτ’ μάτια σαν κομμάτια, δες κάτ’ πόδια σαν χταπόδια, δες κάτ’ χέρια σαν μαχαίρια.

Υπάρχει επίσης το επιφώνημα αγγούρια καλαβρέζικα! που είναι ευφημισμός θαρρώ για το «αρχ… καλαβρέζικα» αλλά τι σχέση έχει η Καλαβρία δεν ξέρω. Υπάρχουν και τα καλυβιώτικα αγγούρια, τόσο στην πραγματική ζωή όσο και στη φρασεολογία.

Την παροιμία «τον αγαπώ σαν πάτο από αγγούρι», που είδαμε πιο πάνω, ο Πολίτης τη δίνει και σε παραλλαγή από τα Γιάννενα, «σαν πάτο από καστραβέτσι». Το καστραβέτσι δεν είναι το κάστρο του Τζον Κασσαβέτη, είναι το αγγούρι στα ηπειρώτικα και στα επτανησιακά. Θέλω να σταθώ λίγο σ’ αυτή τη λέξη.

Χρησιμοποιείται πολύ στη Λευκάδα, αλλά και στην Κεφαλονιά, στην Ήπειρο και τη Βόρεια Ήπειρο. Αν προχωράει και πιο ανατολικά ή πιο νότια δεν το ξέρω, όποιος την ξέρει από άλλη περιοχή ας το δηλώσει. Η λέξη έχει την αρχή της σε νότιες σλάβικες γλώσσες, (krastavac στα σέρβικα, κρασταβίτσα στα βουλγάρικα), αλλά εμείς την πήραμε μάλλον από τα βλάχικα όπου πράγματι είναι câstrâvecu στον ενικό και câstrâvetsi στον πληθυντικό· κατά πάσα πιθανότητα δανειστήκαμε τον βλάχικο πληθυντικό (όπως οι Ιταλοί πιο πάνω δανείστηκαν τον ελληνικό πληθυντικό στα anguria). Και στα ρουμάνικα είναι ίδια η λέξη, αλλά το θεωρώ απίθανο να έγινε από εκεί ο δανεισμός· μπορεί όμως να έγινε από τα αλβανικά.

Πέρα από το αγγούρι, υπάρχει και το ξυλάγγουρο που καμιά φορά χρησιμοποιείται σαν επιτατικό του αγγουριού (και στο slang.gr βρίσκω ότι η ξυλαγγούρω είναι η μεγάλη αγγούρω). Θυμάμαι την αιγενήτισσα τη γιαγιά μου που τα έλεγε «αντζούρια», που ετυμολογικά έρχεται από τα τούρκικα (acur, κι εκεί το ξυλάγγουρο). Αλλά στα τούρκικα το κοινό αγγούρι λέγεται salatalιk, όπου salata είναι βέβαια η σαλάτα. Σαλαταλίκι λοιπόν το λένε οι γείτονες για να τονίσουν τη συμβολή του στη σαλάτα. (Όπως μας είχε πει ο Δύτης στο προηγούμενο άρθρο, οι Τούρκοι το χρησιμοποιούν κατ’ ευφημισμόν αντί του παλιότερου (αραβικού) hıyar, που έχει σήμερα υβριστική σημασία: dolt, blockhead; uncouth and stupid, γράφει το λεξικό του Redhouse, αλλά ο ίδιος νομίζει ότι είναι λίγο βαρύτερο).

Από το ξυλάγγουρο να πάμε στην πικραγγουριά που ο χυμός της προβλήθηκε για θαυματουργό φάρμακο στις αρχές της δεκαετίας του 1950 -έχει νομίζω γράψει χρονογράφημα ο Βάρναλης ενώ για το θέμα έχουν γραφτεί και λαϊκά τραγούδια. Ίσως αξίζει να αφιερώσουμε άρθρο στην ιστορία αυτη.

Τελειώνουμε με μια ωδή στα αγγούρια, δημοσιευμένη το 1881 στην εφημερίδα Μη Χάνεσαι. Την υπογράφει κάποιος με το ταιριαστό ψευδώνυμο Αγγούρ.

Τα αγγούρια!

Τ’ άνθη , τα δένδρα, τα πουλιά, τον ουρανό, την αύρα
Και όσα άλλα βρίσκονται στη φύσι κελεπούρια
Οι ποιηταί μας έψαλαν με δύναμη, με λαύρα,
Όμως κανείς δεν έγραψε μια λέξη για τ’ αγγούρια,
Σαν να καταραστήκανε τα μαύρ’ από τη μοίρα
Και της ποιήσεως για αυτά να κλείστηκε η θύρα.

Αι , είναι τώρα πια καιρός μ’ ολόρθο το κεφάλι
Και με επαναστατική αρειμανία φούρια
Να πούνε: – Είμαστ’ όμοιοι όλοι, μικροί και μεγάλοι
Κι αν είστε σεις τριαντάφυλλα, είμαστ’ εμείς αγγούρια!
Αι! κάτω τα προνόμια και ζήτω η ισότης
Γυναίκες, άστρα, λούλουδα κι αγγούρια αδελφότης!…

Έχουνε δίκηο…. μάλιστα είναι πικρά αλήθεια
Ότι πολλά στη φύσι μας παιδιά παραγκωνίζουν,
Ας πούμε τα λουκάνικα, τες μπάμιες, τα ρεβίθια
Και τόσα άλλα που της γης, το πρόσωπο στολίζουν,
Όμως αυτά για μια στιγμή εγώ θα παραιτήσω
Αφού τ’ αγγούρια μοναχά σκοπεύω να υμνήσω.

Θυμούμαι όταν ήμουνε μικρό παιδί ακόμα
που στο ποστάνι μ’ έτρεχα, όλο ζωή γεμάτο,
κι όταν κανένα έβλεπα να ακουμπά στο χώμα
σαν την ελπίδα πράσινο, σαν την αυγή δροσάτο
από τη ρίζα το’ κοφτα, και με τη μυρουδιά του,
κατάπινα τους σπόρους του, τες φλούδες, τη δροσιά του.

Κι όταν καμία έμπαινε περαστική κυρία
εις το μποστάνι, έκοφτα μικρά πρασινισμένα
και ύστερα -Κυρία μου, από αυτά τα τρία
τα τρυφερότατα, τολμώ να σας προσφέρω ένα…
Κι εκείνη με χαμόγελο ευθύς κρατούσε δύο
Λέγοντας -Σας ευχαριστώ! και έπειτα… αντίο!!

Και πάλι όταν έκοφτα κομμάτια τη ντομάτα
και μ’ ένα αγγούρι έκανα κομμάτια άλλα τόσα,
ψυχή μου! τ’ ήτανε αυτή η αγγουροσαλάτα
Και ποια που την δοκίμασε θα την ξεχάσει γλώσσα;
Κόκκινη εκείνη, τρυφερό τ’ αγγούρι σποριασμένο
Α! τέτοιο ντούο πουθενά δεν βρίσκεις ταιριασμένο!

Τόσο πολύ αγάπησα στη ζήση μου τ’ αγγούρια
Που ‘θελα και στον τάφο μου να φύτρωνε ποστάνι,
Κι όταν με βόδια, με αρνιά, με γίδια, με γαϊδούρια
Παίζοντας τη φλογέρα του ακούω τον τσοπάνη,
Θέλω από το μνήμα μου κάποτε να περνάει
Να τρώει εν’ αγγούρι μου και να με συχωρνάει!..

Αγγούρ.

Ή μάλλον να κλείσω με ένα τραγούδι του Άσιμου που συμβουλεύει «αργά να τρως τ’ αγγούρι». Ίσως είναι επίκαιρο:

150 Σχόλια προς “Όλα όσα θέλατε να μάθετε για τα αγγούρια, ξανά”

  1. Καστραβέτς, παλιό ΒΙ-ικό και στην Πρέβεζα.

  2. Δεν είναι περίεργο ότι το ρωσικό огурец (που σε μοσχοβίτικη προφορά, βέβαια, δεν χάνει το -α- και αποδίδεται «αγκουρ’έτς») γράφεται με -ο-;

  3. Θυμάμαι μια ΒΙ-ική έκφραση που δεν είχα καταλάβει, όταν την πρωτοάκουσα, στην Πρέβεζα: «κάρκου», για χοντρό αυγουστιάτκο αγγούρι με μεγάλα σπόρια. Μετά κατάλαβα πως εννοούσε: οκάρικο > ουκάρικου > ‘κάρκου (= της μιας οκάς!).

  4. leonicos said

    Ου ουουουουου

  5. ΓιώργοςΜ said

    Καλημέρα!
    Είπαμε και πρόσφατα για αγγούρια που φυτρώνουν και σικυούς που αναφύονται 😛

  6. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    3# Δεν πολυσκαμπάζω (ευφημισμός) από ρώσικα αλλά νομίζω πως (κάποια τουλάχιστον από) τα άτονα -α- γράφονται -ο-.

  7. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    6 -> 2

  8. leonicos said

    δημοσιευμένη το 1881 στην εφημερίδα Μη Χάνεσαι

    πολύ φρέκος ο Αγκουρ μού φαίνεται

    πάλιωσα τόσο πολύ εγώ;

  9. ndmushroom said

    Εμένα πάλι γιατί η φωτογραφία μου μοιάζει να δείχνει κολοκύθια (τα δυτικοευρωπαϊκά, που είναι πιο σκουρόχρωμα) και όχι αγγούρια;

  10. leonicos said

    Υπάρχουν και τα καλυβιώτικα αγγούρια, τόσο στην πραγματική ζωή όσο και στη φρασεολογία.

    Λάθος! Το μποστάνι έγινε οικόπεδα

  11. ΓιώργοςΜ said

    Και κάτι για να καταρρακώσει την αυτοπεποίθηση των αρρένων αναγνωστών και σχολιαστών (πλειοψηφία άλλωστε) του ιστολογίου και να πυροδοτήσει τα περιπαικτικά σχόλια της μειοψηφίας.
    Οι μέρες ζητούν πικάντικα υπονοούμενα, άλλωστε…

  12. ndmushroom said

    Με έφαγε η ξενιτιά! 🙂

  13. leonicos said

    Νομίζω ότι το ατζούρι είναι ποικιλία πιο υπόλευκη, με πιο χοντρά σπόρια, και πιο εύγεστη από το κοινό αγγούρι, αλλά δεν ξέρω αν ταυτίζεται με το ξυλάγγουρο.

  14. 5. Α! Μπράβο εκεί το είδα… Κι έλεγα πώς γίνεται να θυμάμαι απ’ το μακρινό 2010…

  15. Pedis said

    «Zumbə, cətrulə, ca all’urtulanə ve’ ‘ngulə»

    «πήδα αγγούρι και πήγαινε στου κηπουρού τον κ… »

    για κάποιον αθώο που την πληρώνει ή που έκανε το καλό και του βγήκε ξινό.

  16. @ 6 ΣτοΔγιαλοΧτηνος

    >>[2]# Δεν πολυσκαμπάζω (ευφημισμός) από ρώσικα αλλά νομίζω πως (κάποια τουλάχιστον από) τα άτονα -α- γράφονται -ο-.

    Ναι, το λέω κι εγώ. Κορυφαίο παράδειγμα «Μασκβά», αλλά, εκτιμώ, αντίστροφα, πως κάποια από τα άτονα -ο- αντιστοιχούν σε απόδοση -α-. Το ερώτημα είναι πώς βρέθηκε το άτονο -ο- εκεί.

  17. atheofobos said

    Και ένα ποντιακό δίλημμα σχετικό με το αγγούρι!
    ΟΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΞΕΡΕΙ ΤΙ ΘΑ ΠΕΙ ΔΙΛΗΜΜΑ ΑΣ ΔΙΑΒΑΣΕΙ ΑΥΤΟ
    http://atheofobos2.blogspot.com/2006/12/blog-post_16.html

    Και η σχέση των γατιών με τα αγγούρια!

  18. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    16# Ναι, σωστά. Πχ το παζάλουστα (=παρακαλώ) γράφεται -πο-. Ξαναλέω, άσχετος, ας πει κάποιος που ξέρει.
    https://www.wordhippo.com/what-is/the-meaning-of/russian-word-441aca7660400d5ceff36ee68d70e104b0061017.html

  19. odinmac said

    Καλημέρα
    Από σήμερα και για μια βδομάδα μεταδίδεται διαδικτυακά το σχετικό με την πανδημία ντοκυμαντέρ «παρόντες» του Γιώργου Αυγερόπουλου.
    Η σελίδα και το πρόγραμμα προβολής εδώ:

    https://parontes.imedd.org/#schedule

  20. Corto said

    «Λοιπόν αυτός ο περιθωριακός ρεμπέτης από τη Σμύρνη, που βρέθηκε στην Ελλάδα μετά την καταστροφή του 1922, πρόσφυγας στην Κοκκινιά (σήμερα Νίκαια) της Αθήνας, ήταν τότε γνωστός με το ψευδώνυμο Αγγούρης, επειδή ήταν πεισματάρης, ασυμβίβαστος και ξεροκέφαλος και δεν παράβαινε με τίποτε τις αρχές του.»

    https://simerini.sigmalive.com/article/2016/6/10/ta-poulia-den-kelaedoun-otan-nukhtosei/

    Το παραπάνω χρειάζεται επιβεβαίωση, αλλά τέλος πάντων, έστω.

  21. 17 Διάβαζα κάπου ότι αυτός ο φόβος ανάγεται στο ένστικτο, γιατί τα μπερδεύουν με φίδια.

  22. Corto said

    Και μία μικροδιόρθωση:

    «….ο Αιμ. Σαββίδης, συνθέτης του ελαφρού που έγινε λογοκριτής και απηνής διώκτης του ρεμπέτικου…»

    Στιχουργός ήταν ο Αιμίλιος Σαββίδης, όχι συνθέτης (μουσικός). Και ως γνωστόν έγραφε στίχους και για ρεμπέτικα, άρα δεν εντάσσεται αποκλειστικώς στο ελαφρύ τραγούδι.

  23. Πουλ-πουλ said

    «Ότι πολλά στη φύσι μας παιδιά παραγκωνίζουν,
    Ας πούμε τα λουκάνικα, τες μπάμιες, τα ρεβίθια»
    Ποια είναι αυτά τα λουκάνικα της φύσης;

  24. Καστραβέτσι το έλεγαν παλιά στην Σαλαμίνα οι αρβανιτόφωνοι.

  25. Και συστατικό του τζατζικιού.

  26. Faltsos said

    «από εκεί πήρε το όνομά της και η Σικυών»
    Κάποια σχέση πρέπει να έχει και η (Νέα) Σκιώνη στην Κασσάνδρα της Χαλκιδικής.

  27. Κιγκέρι said

    Δροσιστικό το σημερινό άρθρο!

    Συμπτωματικά σήμερα το πρωί, ξεφυλλίζοντας το φυλλάδιο με τις προσφορές του ΑΒ, συνερίστηκα την ετικέτα σ’ αυτό το προϊόν

    και σκέφτηκα ότι αυτό το ελαφρώς ασύντακτο «ανθός αγγουράκι» μάλλον θα προέκυψε από αμηχανία μπροστά στο «ανθός αγγουρακιού»! 🙂
    (ευτυχώς τουλάχιστον στο e-shop κάποιος πρακτικός νους έγραψε «αγγουράκι ανθός»)

  28. Ωχ, με το σημερινό θέμα προβλέπεται να κοκκινήσουν οι αρσακειάδες, παρθενόπες του ιστολογίου Αργυρώ και Στεφανία …

  29. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Αμ, δεν στα είπανε και πολύ καλά για το ξυλάγγουρο, Νικοκύρη μου! Ούτε επιτατικό, ούτε τίποτε του αγγουριού δεν είναι, αφού είναι ΠΕΠΟΝΙ! Η αιγινήτισσα που ορθώς τα έλεγε αντζούρια, μάλλον τα ήξερε καλά. Τα φύτεψα αρκετά χρόνια, κάθε ένα τους μπορεί να χορτάσει άνθρωπο, είναι νόστιμα αλλά τα πιάνουν πολύ εύκολα οι ασθένειες και μου κιτρινίζουν (ίσως επειδή επέλεξα να αποκλείσω εντελώς τα φυτοφάρμακα).

  30. Κιγκέρι said

    Τη λέξη καστραβέτσι πρώτη φορά τη βλέπω.

    Το ξυλάγγουρο το ξέρω σαν λέξη και σαν χαρακτηρισμό άχαρου ανθρώπου, αλλά όχι σαν λαχανικό.

    Τις πικραγγουριές τις αναζητούσαμε μανιωδώς όταν είμασταν παιδιά για να σκουντήσουμε με το πόδι τους καρπούς τους και να τους δούμε να σκάνε γεμίζοντας τον τόπο ζουμιά και σπόρια!

  31. Κουνελόγατος said

    Κατά τον γεωπόνο της οικογένειας (κουνέλι), το ξυλάγγουρο είναι «πεπόνι».
    Καλημέρα.

  32. Κουνελόγατος said

    29. Τώρα το είδα…

  33. Γιάννης Κουβάτσος said

    Συγγνώμη για την τολμηρότητα του ανέκδοτου, αλλά απόκριες έχουμε (έχουμε;), κάποια ελευθεριότητα επιτρέπεται😇:

    Το ποίημα
    Ήταν η δασκάλα και είχε βαρεθεί τον Τοτό και τις αταξίες του.
    Για τιμωρία τον έβαλε να γράψει ένα ποίημα για κάποιο λαχανικό.
    Την άλλη μέρα ο Τοτός το είχε έτοιμο και της λέει με χαρά:
    – Έξι αγγούρια αγόρασα,
    τα πέντε για σαλάτα,
    το ένα για τον κ… σου,
    για να περνάς γ….α!

  34. ΓιώργοςΜ said

    Για το ξυλάγγουρο θα ρωτήσω περισσότερες πρωτογενείς πληροφορίες, αλλά ίσως είναι το οσμάδι που έλεγαν στο χωριό της μάνας μου. Το θεωρούν είδος κολοκυθιού και το κάνουν γεμιστό, για επίσημα τραπέζια.
    Ατζούρι ξέρω κι εγώ ποικιλία αγγουριού με τρυφερό αν και έντονα ανάγλυφο φλοιό, που τρώγεται χωρίς καθάρισμα. Μπορεί βέβαια να είναι απλώς ξυλάγγουρο που δεν έχει ωριμάσει και είναι ακόμη τρυφερό. Θα επανέλθω.

  35. ΣΠ said

    Από με την Βικιπαίδεια:

    «Το ξυλάγγουρο ή αντζούρι είναι μια ποικιλία πεπονιού και όχι αγγουριού όπως δηλώνει το όνομα του. Στην Ελλάδα καλλιεργείται κυρίως στην Κρήτη όπου καταναλώνεται ευρέως.

    Είναι σκληρό και άκαμπτο, καταναλώνεται με το φλούδι και φτάνει γύρω στα 70 εκατοστά σε μήκος. Η φλούδα του είναι ανοιχτού πράσινου χρώματος και αρκετά λεπτή. Η σάρκα του είναι εύγευστη και δεν είναι καθόλου πικρή.

    Σε χώρες της Μέσης Ανατολής γίνεται τουρσί.»

    Εγώ το έχω δει μόνο τουρσί. Στα αγγλικά ονομάζεται Armenian cucumber.

  36. Εκεί φτάσαμε…

    https://www.sdna.gr/podosfairo/818543_se-krisimi-katastasi-19hronos-sta-hania-mahairothike-se-symplokes-olympiakon

    αν θυμάμαι καλά επί Κοντονή στην μεγαλόνησο είχαν μαχαιρώσει θανάιμα έναν οπαδό του Εθνικού

  37. Κιγκέρι said

    Θυμάστε μια οδηγία της ΕΟΚ που όριζε τη μέγιστη επιτρεπτή κύρτωση των αγγουριών; Έχει καταργηθεί βέβαια εδώ και χρόνια, αλλά εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σαν παράδειγμα παράλογης γραφειοκρατίας.

  38. ΣΠ said

    33
    Έχω ακούσει την μαντινάδα:
    Σήκωσε τη φούστα σου, να έδω τη ντομάτα,
    να βαλω το αγγούρι μου, να κάνουμε σαλάτα.

  39. sarant said

    Καλημέρα! Ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα και τα δεύτερα σχόλια!
    Έχω κάτι δουλειές σήμερα οπότε θα τα πούμε προς το απόγευμα-βράδυ.

  40. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Το πικράγγουρο (ο χυμός του) έχει πράγματι αξιόλογες θεραπευτικές ιδιότητες, αλλά απαιτεί προσοχή και εμπειρία από τον θεραπευτή που το χορηγεί..

  41. Λοζετσινός said

    Καλημέρα
    Για τα Τα Ολοθούρια, ή Ολοθουροειδή, (Holothuroidea) αρμόδιος να μιλήσει είναι ο ψαράς gpointofview
    αγγούρια της θάλασσας!
    Η πικραγγουριά ήταν παλιά (ακόμη και τώρα αλλά σε μικρότερη κλίμακα ) το γιατρικό για την ιγμορίτιδα . Τρεις μέρες έτρεχε η μύτη κάποιου γνωστού που έβαλε πικραγγουριά αλλά στο τέλος έγινε καλά για μεγάλο χρονικό διάστημα.
    Καστραβέτς και σε μας το αγγούρι

  42. Ψ. said

    Η γιαγια μου (Νοτια Ηλεια – Τριφυλλια) ελεγε καστραβετσι – αλλα σαν να το ειχε ακουσει απο αλλου, οχι σε καθημερινη βαση. Επισης, πομοντορα (για την κανονικη ντοματα, οχι για τα πομοντορια – που δε βαζαμε), στο ιδιο στυλ [σα δευτερη, εναλλακτικη, χρηση].

  43. ΣΠ said

    Παρ’ όλο που το άρθρο είναι παλιό εξακολουθεί να είναι επίκαιρο.

  44. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ μένα.

    » Θα ξέρετε βέβαια ότι αουγκούρι (auguri) είναι στα ιταλικά οι ευχές -όπως στη γνωστή παλιά διαφήμιση της Μίσκο. »

    Θυμᾶμαι τὴ διασκεδή* της ἀπὸ τὸν Χάρυ Κλύν (μὲ τὴ γνωστὴ παιχνιδιάρικη ἰταλικὴ ἐκφορὰ τοῦ λόγου):

    μιλιόρι ἀγγούρι ἀπὸ πίσω, κρόνϊα πολλά.

    *σίκ, διασκεδὴ=διασκεδαστικὴ διασκευή (5μύρια+)

  45. ΣΠ said

    36
    Ο Αυγενάκης είχε κάνει ερώτηση στην Βουλή για την μείωση της ποινής του δράστη
    https://3pointmagazine.gr/%CE%BF%CF%81%CE%B3%CE%B1%CE%BD%CF%89%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF%CE%B9-%CE%BF%CF%80%CE%B1%CE%B4%CE%BF%CE%AF-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%8D-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%AC-%CE%B1/

  46. Αργυρώ said

    Γράφει ο κ. Σαραντάκος; «Εμείς όμως σήμερα, το λέμε αγγούρι. Και όχι μόνο σήμερα, αλλά αρκετά παλιά, ήδη από την ύστερη αρχαιότητα· το βρίσκω στον ψευδο-Ιπποκράτη, που δεν τον χρονολογεί το TLG, αλλά περίπου τότε πρέπει να χρονολογείται: οἱ δὲ σίκυοι ἤγουν τὰ ἀγγούρια τὰ ἥμερα διουρητικά εἰσι. Έτσι που το γράφει, συμπεραίνουμε ότι τα αγγούρια ήταν, από τότε, η λαϊκή λέξη. Κατά το ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη, είναι δάνειο από το αραβικό agur, που συνέπεσε φωνητικά με το μεσαιωνικό άγγουρος (= άγουρος)»

    Αλλά, κύριε Νίκο, οφείλατε να ξέρατε πως ο Ψευδο-Ιπποκράτης δεν ήταν ένα πρόσωπο και τα κείμενα που αποδίδονται σε αυτόν έχουν μία χρονική εμβέλεια 500 χρόνων τουλάχιστον. Το συγκεκριμένο απόσπασμα που αναφέρεται στα αγγούρια προέρχεται από το μνημειώδες σύγγραμμα «Ιπποκράτους περί διαφοράς τροφών προς Πτολεμαίον» που αποδεδειγμένα γράφτηκε πολύ πρίν από το 150 προ Χριστού, όταν ο ελληνόψυχος Βασιλεύς της Αιγύπτου Πτολεμαίος ζητούσε κάθε λογής κείμενα απ’ όλο τον ελληνόφωνο χώρο για εμπλουτισμό της Βιβλιοθήκης της Αλεξανδρείας

    ΗΘΙΚΟΝ ΔΙΔΑΓΜΑ: Η λέξις «αγγούρια» για τα σίκυα είναι εν χρήσει στην Θεία Ελληνική Γλώσσα πολύ πρίν το 150 προ Χριστού, όταν οι Άραβες ήσαν παντελώς άγνωστοι στον Ελληνόφωνο Κόσμο. Συνεπώς, ΑΠΟΚΛΕΙΕΤΑΙ η λέξις «αγγούρια» να είναι δάνειο από το αραβικό agur, όπως προσπαθούν να μάς πείσουν οι ξενολάτρες αποδομητές της υπερτρισχιλιετούς Ελληνικής Γλώσσης, επηρεάζοντας ακόμη και τον επιπόλαιο Μπαμπινιώτη.

    Όσο για την ετυμολογία της λέξεως «αγγούρια», προφανέστατα ισχύει αυτό που πίστευαν όλοι οι παλαιοί Λεξικογράφοι και καταγράφει ο Σκαρλάτος Βυζάντιος στο μνημειώδες «Λεξικόν της καθ’ ημάς Ελληνικής Διαλέκτου» (Αθήνησι 1857):

    «αγγούρι εκ του άωρον εσθίεσθαι»

  47. Πάνος με πεζά said

  48. # 45

    Τι να πεις, ο άλλος αρχηγός των οργανωμένων του ΟΣΦΠ όταν έγινε η δολοφονία του πράσινου οπαδού σε ματς βόλλεϋ γυναικών, ο Κουντούρης, είναι αντιπρόεδρος του ΟΣΦΠ και συνομιλητής του Αυγενάκη

  49. ΓΤ said

    Σχετικά με το ατζούρι, προ καραντίνας, το σέρβιρε τίμιο καφέ-μπαράκι της Κυψέλης που το έχουν Σύροι, μαζί με άλλα, για συνοδευτικό στο αλκοόλ. «Το φέρνει εδώ από την Κρήτη ένας πάγκος της λαϊκής. Από ‘κεί το παίρνω».
    Οπότε, για ατζούρι στην Κυψέλη, όταν… ανοίξει η αγορά, ανεβαίνοντας την Αγίας Ζώνης (από Φωκίωνος), στο μπαράκι δίπλα από τον φούρνο «Η Βροσίνα».

  50. π2 said

    46: Πολυώνυμε, θα μας διαφωτίσεις φαντάζομαι με την πλούσια βιβλιογραφία που αποδεικνύει ότι η συγκεκριμένη πραγματεία «αποδεδειγμένα γράφτηκε πολύ πριν από το 150 προ Χριστού», έτσι; Μη μας αφήσεις στην αγωνία της ημιμάθειάς μας.

  51. Κουτρούφι said

    Ανοίξτε τον Ακλήδονα να βγει κι εμέ τ’ αγγούρι
    που ‘ναι στη ρίζα μαλλιαρό και κόκκινο στη μούρη

    Δίστιχο σχετικό με το έθιμο του Κλήδονα που κυκλοφορεί σε διάφορα μέρη του Αιγαίου.

  52. ΓΤ said

    50@

    Κάτσε πρώτα να βρει την Εγκύκλιο Σαλτιέλ, και, μετά, φτάνει μέχρι τα βάθη του 150 π.Χ.

  53. Αγγελος said

    Συχνά λεγόταν, με διάθεση μάλιστα σαρκασμού, ότι «η ΕΟΚ ρυθμίζει και το σχήμα των αγγουριών». Στην πραγματικότητα όμως, ο κανονισμός (και όχι οδηγία) 1677/88/ΕΟΚ της Επιτροπής, ο οποίος εν πάση περιπτώσει καταργήθηκε το 2009, όριζε ανάμεσα σε άλλα ότι τα αγγούρια κατηγορίας «Extra» έπρεπε «να είναι καλά σχηματισμένα και σχεδόν ίσια (ανώτερο ύψος καμπύλης 10 χιλιοστόμετρα για 10 εκατοστόμετρα μήκος αγγουριού)». Επρόκειτο δηλαδή απλώς για έναν ορισμό ποιοτικών προδιαγραφών, όπως υπάρχουν για πάμπολλα προϊόντα. Κανείς δεν απαγόρευσε ποτέ την εμπορία στραβών αγγουριών!

  54. Tomás de Torquemada said

    «Η γριά το μεσοχείμωνο, ξυλάγγουρα γυρεύει». Επί των ακαίρως ζητούντων τι.

    «Όλα τα στραβά τ’ αγγούρια τα βάνει (φυτεύει) η νύφη». Δεικνύουσα τας συνθήκας ζωής των νεαρών γυναικών.

    🙂

  55. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    » Στα αρχαία ελληνικά λεγόταν σικυός ή σίκυος »

    Ἂν θυμᾶμαι καλά, σικῦαι ὀνομάζονταν οἱ βεντοῦζες.

    Ὑπάρχει κάποια σχέση;

  56. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    53# Σαφές και γνωστό το περί τυποποίησης προϊόντων.
    Το θέμα είναι ότι συγκροτήθηκαν καμιά διακοσαριά τριμελείς επιτροπές από καμιά πενηνταριά άτομα η καθεμιά τους για να μετράνε με το υποδεκάμετρο το ύψος της καμπύλης ώστε να ταξινομούνται σωστά τα αγγούρια και μην μπαίνουν αναξιοκρατικά στην εξαγώγιμη κατηγορία έξτρα τα στραβάγγουρα που κανονικά παραμένουν στη χώρα για να πολιτευτούν.

  57. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    @53 Αγγελος said:

    » Κανείς δεν απαγόρευσε ποτέ την εμπορία στραβών αγγουριών! »

    Οὔτε καὶ νὰ τὰ ἰσιώνουμε, βεβαίως – βεβαίως. 🙂

    Καί, παραφράζοντας τὸ γνωστὸ λαϊκὸ γνωμικό:

    Τοῦ στραβοῦ ἀγγουριοῦ ὁ κανονισμὸς 1677/88/ΕΟΚ τοῦ φταίει. 🙂

  58. Voyageur autour de la chambre said

    Παιδικές αναμνήσεις:
    Η γιαγιά μου (στη Μυτιλήνη, δεκαετία του 80) το έλεγε «τροφαντό».
    Κι όταν δεν είχε γλυκό, μού ‘δινε τροφαντό βουτηγμένο στη ζάχαρη.

  59. Χαρούλα said

    #54 σε άλλη εκδοχή. Γριάς το μεσοχείμωνο αγγούρι της θυμήθη.

    Των Κυπρίων: Δώστου πελλού αγγούρι τζαι να σου πεί εν ζαβό.

    Προχθές κάποιος ανέβασε εδώ από την εφσυν https://www.efsyn.gr/themata/peridiabainontas/284521_aggoyri-i-hrimatagora

    Το αγγούρι…
    Και η (προφητική) έγνοια του ποιητή για το αύριο του τόπου: «Η αναζήτηση κεφαλαίων από την παγκόσμια χρηματαγορά είναι ένα αγγούρι που βρήκε χωράφι να αναφυεί. Συνεπώς δίνουμε τη μάχη με τους τοκογλύφους, με απρόβλεπτες συνέπειες. Από εδώ κι εμπρός η πολιτική μας ζωή, εάν δεν το καταλάβουμε, θα είναι περιστασιακή και άκρως επικίνδυνη. Δηλαδή ξέφραγο αμπέλι. Αυτή είναι η αγωνία μου»…

  60. Χαρούλα said

    Αναμνήσεις. Με την παιδική απορία, τι σχέση έχει το αγγούρι με τον αηΒασίλη!!!😯

  61. Θεολόγος said

    Τα αγγούρια υπήρχαν και στην Παλαιά Διαθήκη. Στο Αριθμούς 11,5 διαβάζουμε ότι οι Εβραίοι που πήγαιναν στην Γή της Επαγγελίας υπενθύμιζαν στον Μωϋσή τα αγγούρια που έτρωγαν στην Αίγυπτο:

    «εμνήσθημεν τους ιχθύας, ούς ησθίομεν εν Αιγύπτω δωρεάν, και τους σικύους και τους πέπονας και τα πράσα και τα κρόμμυα και τα σκόρδα·»

    Μετάφραση Ιωάννου Κολιτσάρα: «Αρ. 11,5 Ενθυμούμεθα τα ψάρια, που ετρώγαμεν δωρεάν εις την Αίγυπτον, όπως επίσης τα αγγούρια, τα πεπόνια, τα πράσα, τα κρεμμύδια και τα σκόρδα»

    Πολλές φορές αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη και η λέξη «σικυήρατος» που σημαίνει «αγρός αγγουριών» Διαβάζουμε π.χ. στην Επιστολή Ιερεμία 1,69:
    «ώσπερ γάρ εν σικυηράτω προβασκάνιον ουδέν φυλάσσον, ούτως οι θεοί αυτών εισί ξύλινοι και περίχρυσοι και περιάργυροι. »
    Μετάφραση Ι. Κολιτσάρα: «Ιερ. 1,69 Οπως δε ένα σκιάχτρον κατά των πτηνών εις αγρόν αγγουριών τίποτε δεν προφυλάσσει, έτσι είναι και οι θεοί αυτοί οι ξύλινοι, οι περιχρυσωμένοι και περιαργυρωμένοι».

  62. spiridione said

    Στο ΙΛΝΕ έχει συνώνυμα: αμελέτητο, αμίλητο, δροσινό, δροσίτης, καστραβέτσι, κατσούνι, νεράγγουρο, παράξενο, συμπάθειο, τρυφερό.
    Και εδώ
    https://books.google.gr/books?id=CUwOAAAAYAAJ&pg=PA185&dq=%22%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%B9%CE%B1%22&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwjJ96WX4KrvAhWS2aQKHersB8Q4MhDoATADegQIBRAC#v=onepage&q=%22%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%BF%CF%8D%CF%81%CE%B9%CE%B1%22&f=false

  63. Θρασύμαχος said

    «Παρουσιαστής του Fox απαξίωσε τον αμερικανικό στρατό επειδή κατάγονται περισσότερες γυναίκες» https://www.iefimerida.gr/kosmos/paroysiastis-toy-fox-apaxiose-ton-amerikaniko-strato Ποιό ρήμα αντιστοιχεί στο ουσιαστικό κατάταξη; Μα φυσικά το κατάγομαι!

  64. Γιάννης Ιατρού said

    41: Έχουμε ειδικό άρθρο γι΄αυτά «Σκόρπιες σημειώσεις για τον πουτσόγιαννο», σιγά μην του ξέφευγε του Νίκου 🙂

  65. Γιάννης Ιατρού said

    Όσο και να προσπαθεί να μας πείσει ο γνωστός ανελλήνιστος σχολιαστής για την ετυμολογία της λέξεως «αγγούρια» και τον Βυζάντιο, είναι προφανές πως η λέξη προέρχεται από τα Ιταλικά:
    Άλλωστε tanti auguri e buon compleanno εύχονται οι γείτονες για τα γενέθλια κάποιου/ας. What else 😋

  66. Πέπε said

    Επίκαιρο το σημερινό (κι ας είν’ παλιό).

    Κάποια σχόλια:

    α. αγγούρι, ξυλάγγουρο, αντζούρι:

    Από τα προηγούμενα σχόλια καταλαβαίνουμε ότι σε κάθε τόπο τα ίδια ονόματα σημαίνουν άλλα πράγματα. Εγώ για ξυλάγγουρο ξέρω ένα πολύ πιο κοντόχοντρο από το αγγούρι, με τρακτερωτή επιφάνεια και τραχειά επιδερμίδα, που βγαίνει σε δύο μοντέλα, σκούρο και ανοιχτό. Το ένα από τα δύο το έχω ακούσει και αντζούρι. Αν βιολογικά είναι είδος πεπονού δεν το ξέρω, γευστικά πάντως θυμίζει περισσότερο αγγούρι, αν και κρατάει και κάτι από πεπόνι. Πιο σκληρό κι από τα δύο. Εξαιρετικό να το φας σκέτο (σαν ρακομεζέ π.χ.), αλλά για τη σαλάτα προτιμάς το κανονικό αγγούρι.

    Ωστόσο στη φρασεολογία πιστεύω ότι δεν είναι το ξυλάγγουρο επιτατικό του αγγουριού αλλά αντιστρόφως, το αγγούρι (τι στέκεις σαν αγγούρι;) συντόμευση του ξυλάγγουρου.

    β. Πέρα από αυτές τις φράσεις με το αγγούρι και το ξυλάγγουρο, όλες οι υπόλοιπες, και όχι μόνο το «ξεβράκωτος στ’ αγγούρια», ενέχουν φαλλικό συμβολισμό. Ούτε καν συμβολισμό δηλαδή: αγγούρι δε σημαίνει δυσκολίες, απλώς αγγούρι είναι ευφημισμός για την πούτσα και η πούτσα μετωνυμία για τις δυσκολίες.

    γ. Συγκεκριμένα όμως το «ξεβράκωτος στ’ αγγούρια» νομίζω ότι δεν είναι πρωτογενώς λαϊκή έκφραση αλλά πατέντα Χάρρυ Κλυνν.

    δ. > > Κατά το ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη, είναι δάνειο από το αραβικό agur, που συνέπεσε φωνητικά με το μεσαιωνικό άγγουρος (= άγουρος).
    Μα τι δουλειά είχε ο άγουρος (<άωρος) να προφέρεται άγγουρος; Μόνο αν ήδη υπήρχε το «αγγούρι» και γινόταν παρετυμολογική επίδραση.

    ε. Εξαιρετικό το ποίημα του Αγγούρ. «-Κυρία μου, από αυτά τα τρία / τα τρυφερότατα, τολμώ να σας προσφέρω ένα…» Άκου τι είπε ο τύπος το 1881!

  67. Γιάννης Ιατρού said

    Εδώ π.χ. μας δείχνει ο Γιάνης τι έρχεται…, με το συμπάθιο βεβαίως-βεβαίως

  68. Βασίλης Ορφανός said

    σχετικά με τον φαλλικό συμβολισμό του αγγουριού

    Η αγγουριά (όπως και τα υπόλοιπα κολοκυνθοειδή) είναι φυτό που έχει αρσενικά και θηλυκά λουλούδια στο ίδιο υποκείμενο. Το αρσενικό άνθος έχει στήμονες με γύρη, το θηλυκό έχει ωοθήκη (με μορφή μικρότατου αγγουριού) και ύπερο. Σε αγγούρι εξελίσσεται η ωοθήκη. Αν το αφήσουμε να ωριμάσει, γίνεται πολύ μεγάλο και κιτρινίζει. Μέσα έχει σπόρους. Αυτούς φυτεύουμε την επόμενη χρονιά, για να αποκτήσουμε φυτά αγγουριάς. Το αγγούρι, λοιπόν, παρά το φαλλικό του σχήμα, είναι μια… μήτρα!
    Στη φωτογραφία του άρθρου υπάρχουν δύο αρσενικά λουλούδια: είναι τα δύο κίτρινα ανθάκια με την πενταπέταλη στεφάνη. Κάτι σαν ξερό φυλλαράκι που βλέπουμε στην άκρη των αγγουριών είναι η στεφάνη και ο ύπερος του θηλυκού άνθους, που ξεράθηκαν μετά την επικονίαση.

    Παλιότερα (δηλ. πριν μισό αιώνα και βάλε) άκουγα την έκφραση «με τον ανθό στη μύτη» σαν χαρακτηρισμό ολόφρεσκου αγγουριού. Έτσι το λένε και στα τουρκικά (burununda çiçeği), αλλά δεν ξέρω αν πρόκειται για γλωσσικό πάρε-δώσε ή για παράλληλες διατυπώσεις.

  69. Καλησπέρα,
    Καλά η αιγενήτισσα γιαγιά σου τα έλεγε ατζούρια. Η Μυτιληνιά πώς τάλεγε; Διαφορετικά;

  70. Βασίλης Ορφανός said

    68: μικρή διόρθωση
    burnunda çiçeği

  71. ΣΠ said

    66γ
    Το «ξεβράκωτος στ’ αγγούρια» το πρωτοάκουσα ως «γυμνός στ’ αγγούρια» το 1974. Δεν πρέπει να είναι του Χάρρυ Κλυνν.

  72. aerosol said

    #17 & 21
    Πράγματι η θεωρία είναι πως πρόκειται για έμφυτο φόβο για τα φίδια. Στην πράξη, όταν το δοκίμασα με τον δικό μου, απλά με κοίταγε απορημένος, με ύφος «τώρα αυτός γιατί άφησε το αγγούρι στο πάτωμα;».

  73. spiridione said

    Ο κ. Καραποτόσογλου σε εργασία του του 1983 (Παρατηρήσεις σε ελληνικά δυσετυμολόγητα, σελ. 366, περιοδικό Βυζαντινά), συμπεραίνει ότι το έτυμο της λέξης αναζητήθηκε με επιμονή στις ανατολικές γλώσσες, αλλά όπως προκύπτει από την έρευνα που έγινε, οι λέξεις που απαντούν στην αραβική, περσική και τουρκική, προέρχονται από τη μεσαιωνική ελληνική λέξη αγγούριον. Αντίθετα η ετυμολογία της λέξης από το ελληνικό άωρος, ερμηνεύεται σύμφωνα με τις φωνητικές μεταβολές της ελληνικής, χωρίς να παρουσιάζει δυσκολίες.
    Αν περάσει από εδώ μπορεί να μας τα πει πιο αναλυτικά.
    https://ejournals.lib.auth.gr/BYZANTINA/article/view/1757/1898?source=/BYZANTINA/article/view/1757/1898

  74. dryhammer said

    17,21,72. Μα οι γάτες τα σκοτώνουν τα φίδια και τα τρώνε (εκτός από το κεφάλι). Τι έμφυτος φόβος κι αγγούρια καπαμά;
    [Πριν περίπου 40 χρόνια, η τότε γάτα της αυλής, ήρθε ένα απόγεμα του Ιούλη με μια οχιά στο στόμα -ζωντανή αλλά ζαβλακωμένη- για να δείξει στα μικρά της να την τρώνε]

  75. Αργυρώ said

    (73): Χίλια εύγε στον κ. Καραποτόσογλου. Αναμένουμε την τοποθέτηση του κ. Σαραντάκου, αν – δηλαδή – σκέπτεται να αλλάξει το άρθρο και να αφαιρέσει τα περί αραβικής ετυμολογήσεως του αγγουριού

    Εγώ θα πώ κάτι άλλο, πολύ πιό σημαντικό: Κατα την ταπεινή μου γνώμη, η σημαντικότερη παράλειψη του άρθρου αφορά τον φαλλικό συμβολισμό του αγγουριού που είναι αρχαιότατος και έκανε θραύση μεταξύ των κωμικών ποιητών. Ο Αθήναιος στους «Δειπνοσοφιστές» διασώζει πολλά από αυτά τα υπονοούμενα των αρχαίων κωμικών με την λέξη αγγούρι («σίκυός»)

    «4. ΣΙΚΥΟΣ. Παροιμία· σικυὸν τρώγουσα, γύναι, τὴν χλαῖναν ὕφαινε.

    Μάτρων ἐν παρῳδίαις· [73e] Καὶ σικυὸν εἶδον, γαίης ἐρικυδέος υἱόν, κείμενον ἐν λαχάνοις· ὃ δ´ ἐπ´ ἐννέα κεῖτο τραπέζας.»

    Το πρώτο υπονοούμενο σημαίνει: «Αγγούρι. Παροιμία: Γυναίκα, ενώ τρώς το αγγούρι, ύφαινε και την χλαίνα». Είναι αυτό που λέμε σήμερα: Καλό το γαμ*σι, αλλά να κάνουμε και καμμιά δουλειά.

    Το δεύτερο υπονοούμενο σημαίνει σημαίνει: «Ο Μάτρων στις παρωδίες του λέει: Και είδα ένα αγγούρι, γιό της εύφορης γής, που κειτόταν μέσα στα λάχανα. Και μετά κειτόταν μέσα σε εννέα αιδοία» .

    Είναι πασίγνωστη σ’ εμάς τους φιλολόγους (ελπίζω να συμφωνεί και ο συνάδελφος κύριος Πέπες) η παρομοίωση του γράμματος Ταύ («τράπεζα») με το γυναικείο αιδοίο στα αρχαία ελληνικά.

    ΔΥΣΤΥΧΩΣ, οι ανυποψιαστοι Γάλλοι του ιστοτόπου Remacle όχι μόνο δεν μεταφράζουν αυτά τα αισχρά υπονοούμενα των κωμικών ποιητών, αλλά νομίζουν πως «σικυός» στα αρχαία ελληνικά είναι η «κολοκύθα» (potiron)!!..

    ΓΑΛΛΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ REMACLE : «4. Sikyos. « …..Femme, tisse le manteau, en mangeant ton potiron,[11] sikyos.

    Matron dit dans ses Parodies : [73e] « Et je vis un potiron, sikyos, enfant d’une terre célèbre, gissant auparavant parmi des plantes légumineuses : or, il s’étendait sur neuf tables…»

    Βέβαια, για να μή τους πάρουν με τις πέτρες, στη σημείωση 11 αφήνουν κάποια υπονοούμενα ότι η πρώτη παροιμία είναι αισχρή: «[11] Texte, troogousa : participe présent, l’accent sur l’antépénultième : ainsi l’on ne doit pas traduire, après avoir mangé. On a donné à ce proverbe un sens injurieux pour les femmes. Je renvoie à Bod, sur Théophraste. Le potiron, sikyos, comme il faut l’entendre ici, est un fruit cucurbitacée qui se mange des derniers. C’est donc à cette époque que le poète conseille de songer à faire des habits pour l’hiver. Le sens injurieux qu’a pris Aristote, conviendrait au plus à ces focariœ, femmes, ou plutôt concubines des Colons; car entre esclaves il n’y avait que contubernium, non matrimonium : voyez Pignorius, de Servis. D’un autre côté, c’est un Grec, non un Romain qui parle ; les usages étaient-ils les mêmes chez les uns et chez les autres, à l’égard de ces campagnards? Ainsi je m’en tiens au sens de la lettre, et dont il ne faut pas s’écarter.»

  76. # 68

    Τώρα πλέον τα φυτά για αγγουράκια που πουλιούνται κάνουν ένα μόνο αρσενικό άνθος στην αρχή και μετά μόνο θηλυκά που τα περισσότερα δένουν και είναι μια χαρά νόστιμα τσάγαλα- ποικιλία με πολύ μικρά αγκαθάκια. Πρόοδος ;

    Στα μέρη μου δεν λέμε ατζούρι αλλά ατζούδι, βάζουν αρκετοί, φέρνουν και στην λαϊκή, με λαδόξιδο, ελιές και ντομάτα μια χαρά συνοδεύει το τσίπουρο

  77. Χαρούλα said

    odinmac #19. Ευχαριστώ πολύ για την ενδιαφέρουσα ενημέρωση.

  78. aerosol said

    #74
    Δεν έχω μεγάλη εμπειρία (είμαι και παιδί της πόλης) αλλά οι γενικοί κανόνες που αναφέρουμε για τα ζώα, δεν ισχύουν πάντα. Δεν κυνηγούν ούτε καν τα ποντίκια όλες οι γάτες, δεν έχουν όλες το ίδιο οξύ κυνηγητικό ένστικτο. Ίσως γι αυτό τις κυνηγιάρες στα αγγλικά τις λένε και mouser. Θα μου έκανε μεγάλη έκπληξη να το έχουν πολλές με τα φίδια. Επιπλέον, αν μπορούν να τα ξεπαστρέψουν αυτό δεν σημαίνει πως κι αυτές δεν αντιδρούν με ανησυχία. Έχω δει γάτες να εκτοξεύονται καθέτως στον αέρα σαν καρτούν επειδή τις ξάφνιασε ένας θόρυβος, χωρίς να σημαίνει πως είναι δειλές ή πως δεν θα αντιμετώπιζαν την πηγή του θορύβου -αν ήταν ζώο.

  79. spiridione said

    Η πικραγγουριά ήταν δηλαδή κάτι σαν τη φραπελιά.

  80. Γιάννης Ιατρού said

    19: κι από εμένα πολλές ευχαριστίες, ξεχάστηκα στο πρωί με κάτι ….ομιλίες κλπ.

  81. Οπου πάει ( Νόττιγχαμ) ο Βαγγέλας όλο κάτι ποινικό αναφύεται (να πάρει θέση επί του προκειμένου ο ειδήμων των οικονομικών κύριος Λάμπρος και να μας εξηγήσει τι είναι οι μερτοχές εικονικών παικτών

    https://www.sdna.gr/podosfairo/818637_i-notigham-aposyrei-ton-horigo-apo-tin-fanela-tis-logo-apatis

  82. Faltsos said

    Η συζήτηση για τις γάτες και τα φίδια μου θύμισε τις γάτες τ’ Αϊ-Νικόλα του Σεφέρη

    «Άγρια πεισματικές και πάντα λαβωμένες
    ξολόθρεψαν τα φίδια μα στο τέλος
    χαθήκανε· δεν άντεξαν τόσο φαρμάκι.
    ……………………………………..
    Τί να σου κάνουν οι ταλαίπωρες
    παλεύοντας και πίνοντας μέρα και νύχτα
    το αίμα το φαρμακερό των ερπετών.
    Αιώνες φαρμάκι· γενιές φαρμάκι»

  83. Triant said

    Το ξυλάγγουρο το έχουν περί πολλού στην Κίμωλο. Εκτός από σαλάτα και τσιπουρομεζέ το κάνουν και γλυκό. Μπορεί και να το μαγειρεύουν, δεν ξέρω, εγώ στην σύντομη παραμονή μου το έφαγα σε αυτές τις τρεις μορφές.
    Δεν τρελλάθηκα, για να είμαι ειλικρινής.

  84. ΣΠ said

  85. Costas Papathanasiou said

    Καλησπέρα!
    “Δροσίτης”, σε κάποια μέρη της Ελλάδας είναι και το αγγούρι (:τη δροσιά του νά’ χουμε}, στην Κρήτη ονομάστηκε έτσι και κάποιο είδος μανιταριού, ενώ ως “δροσίτη” (ή μούστελο ή σκυλογαλέο} λένε αλλού(π.χ. Κεφαλονιά) και κάποιο σκυλοψαροειδές.
    …Και ένα σχετικό ποιηματάκι:
    (…)
    Ό,τι η ζωή καλό μπορεί να δώση
    το βγάζει από τα σπλάχνα της η γη,
    είναι το δέντρο που έχω καμαρώσει,
    το χορταράκι, τ’ άνθος, η πηγή.

    Και κείνα που ποτίζοντ’ απ’ τ’ αυλάκι,
    παράμερα, στου κήπου τη γωνιά,
    τ’αγγούρι, ο μαϊντανός, το ραπανάκι,
    που ξεμυτίζει από τη φυλλωσιά…
    [Μυρτιώτισσα- “Δόξα σοι ! ” ]

  86. Κοραλία said

    Στα ισπανικά ποτέ δεν το έχω ακούσει cogombro, πάντα pepino το λένε… Δεν ξέρω αν το λένε έτσι στην Γαλικία ή στην Καταλονία.

  87. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    49 Αμήν και πότε…

    53 Βλέπεις όμως ότι και η ΕΕ δεν τα «επικοινωνεί» πολύ καλά

    62 Αγγούρι με το συμπάθιο 🙂

    68 Μωρέ μπράβο!

    69 Δεν τη θυμάμαι να το λέει η μυτιληνιά γιαγιά.

    73 Χμ… Για να το λέει κάτι θα ξέρει.

    83 Στην Αιγινα (όπου δεν το κανουν γλυκό απ’ όσο ξέρω) μας αρέσει πολύ στη σαλάτα.

  88. Ηράκλειτος said

    86

    Ναι, και στα ισπανικά της Αργεντινης «pepino» λεγεται το αγγουρι.

  89. Corto said

    Για όποιον τυχόν ενδιαφέρεται, οριστικώς και αμετακλήτως:

    Στα αρβανίτικα η λέξη είναι: καΡΤΣαβέτσι (όχι καστραβέτσι).

    Υπάρχει και σχετική έκφραση που σε τοπικό επίπεδο έμεινε, ας πούμε, παροιμιώδης.

  90. Υπάρχουν πράγματι ποικίλες εκφορές στα αλβανικά. Στη wiki όμως λεξικογραφείται ως kastravec.

  91. 87 ε Ε, δεν θάτυχε να έχει μπροστά της! Θέλω να πω πως κι εμείς ατζούρια τα λέμε, αν και δεν τα πολυβάζουνε οι μπαχτσαβανοί.

  92. Corto said

    90:
    Επειδή δεν βλέπω αρίθμηση, εάν απευθύνεσαι σε εμένα, σύμφωνοι, εύλογο είναι αυτό που γράφεις, ότι δηλαδή υπάρχουν πολλές εκφορές.
    Αλλά εγώ αναφέρομαι σε αρβανίτικα, όχι σε αλβανικά.

  93. Faltsos said

    Για όλα υπάρχει μια παγκόσμια μέρα, τα αγγούρια θα έμεναν αδικημένα;
    Λοιπόν, 14 Ιουνίου δεν είναι μόνο η γιορτή των Αγίων Πάντων αλλά και η Παγκόσμια ημέρα αγγουριού!
    Γιορτάζεται από εταιρεία τζιν. Με την ευκαιρία του εορτασμού, δίνουν συμβουλές πώς να κάνετε τη γάτα σας να μη φοβάται τα αγγούρια. (17)

  94. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Για τους Παναθηναϊκούς του ιστολογίου. Αθήνα, 1944 (προφανώς πριν από τα Δεκεμβριανά, μάλλον Κατοχή) το αγοράκι που πουλάει (και αγοράζει!) Σιγάρα και το «τριφύλλι» του ΠΑΟ ζωγραφισμένο στο κασελάκι του!

  95. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @94. Ώπ, βιάστηκα! Και βρετανική σημαία. Άρα, μετά την Απελευθέρωση,,

  96. sarant said

    93 Φοβερό!

  97. @ 92 Corto

    >>Αλλά εγώ αναφέρομαι σε αρβανίτικα, όχι σε αλβανικά.

    Σωστό. δεν το είχα προσέξει. Αλλά διαλεκτικό θέμα δεν είναι;

  98. ΟΑρης ήταν η ευνοούμενη ομάδα, των γερμανών και ο ΠΑΟ της χούντας. Μετά από χρόνια θα λέμε και ο ΟΣΦΠ του Κούλη !!

  99. Faltsos said

    Θέλοντας να συμβάλω στην πληρότητα του θέματος «Όλα όσα θέλατε να μάθετε για τα αγγούρια», ώστε η επόμενη αναδημοσίευση του άρθρου το 2032 να μην έχει κενά, ορίστε μια ακόμη πολύτιμη πληροφορία:
    Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Σύδνεϋ στα αγγούρια αρέσει η μουσική ροκ, αλλά δεν συμπαθούν την τζαζ.
    Ας το λάβουν υπόψη οι καλλιεργητές αγγουριών.
    https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/2017-03-14-cucumbers-grow-better-to-rock-music/

    Και να ολοκληρώσω τον σημερινό σχολιασμό με μια πρόταση προς τους Έλληνες ερευνητές. Να εξετασθεί το ενδεχόμενο τα ελληνικά αγγούρια να έχουν διαφορετικές προτιμήσεις. Μήπως τα αγγούρια της Πελοποννήσου μεγαλώνουν γρηγορότερα υπό τους ήχους καλαματιανού ή τα κρητικά μήπως θέλουν πεντοζάλη;

  100. Corto said

    97 (Dimosioshoros):

    Δυστυχώς δεν γνωρίζω. Πάντως υποθέτω ότι το ζήτημα είναι τεράστιο και εν πολλοίς δυσεπίλυτο ή και άλυτο.
    Φαντάζομαι ότι είτε θα το προσεγγίσουμε ως διαλεκτικό θέμα, είτε θα καταφύγουμε σε αυτό που γράφει συχνά ο Νίκος περί στρατού και ναυτικού. Τείνω στο δεύτερο.

  101. Γιάννης Ιατρού said

    99: (τέλος) Οι προτάσεις θεωρούνται τότε μόνο ολοκληρωμένες και γίνονται δεκτές για πηρ ριβιού, όταν τελειώνουν με το «εδώ σε θέλω κάβουρα…. » κλπ. 🙂

  102. Στεφανία said

    Προέρχομαι από ιερατική οικογένεια και πάντα απορούσα όταν μού έλεγαν οι δικοί μου ότι οι μοναχοί στα μοναστήρια έτρωγαν αγγούρια για να κατευνάσουν τις σεξουαλικές τους ορέξεις. Όταν μεγάλωσα, ανακάλυψα ότι αυτή η πεποίθηση υπήρχε επί αιώνες σε ολόκληρο το Βυζάντιο και καταγράφεται για πρώτη φορά από τον μεγάλο Βυζαντινό γιατρό Συμεώνα Σήθ τον επιλεγόμενο Μάγιστρο (1035 – 1110) που ήταν ένας ελληνομαθέστατος Εβραίος.

    Στο περίφημο σύγγραμμά του «Σύνταγμα κατὰ στοιχείων περὶ τροφῶν δυνάμεων» ο Συμεών Σήθ έχει ολόκληρο κεφάλαιο για τα αγγούρια (τα οποία μάλιστα αποκαλεί «αγγούρια», κι ότι παλιά τα έλεγαν σικύα!) και λέει μεταξύ άλλων πως η συνεχής βρώσις αγγουριών περιορίζει την παραγωγή σπέρματος (γονή) και καταπολεμά τις γενετήσιες ορέξεις (ορμή προς τα αφροδίσια)

    Είμαι βέβαιη πως αυτό αποκλείεται να το ήξερε ακόμη κι ο κύριος Σαραντάκος, τον οποίο παρακαλώ να το προσθέσει στο άρθρο

  103. Faltsos said

    102 Φιλτάτη Στεφανία, το παρατιθεμενον «Περί αγγουρίων» εδάφιον, αναφέρεται εις την συνεχή χρήσιν και όχι βρώσιν των αγγουρίων!

  104. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Πετσαγγουράκης, επώνυμο Γεραπετρίτικο.

    49 Κνωσίτικα τα λέμε τα μικρόσωμα αγγουράκια.
    https://d3hz4baxchepgp.cloudfront.net/medias/sys_master/h2b/hb3/9187534471198.jpg?buildNumber=7518cb6c39192a8628aaae58dc36fbe029d916974341110509d02723e73071d6

    66 «ξεβράκωτος στ’ αγγούρια» νομίζω ότι δεν είναι πρωτογενώς λαϊκή έκφραση
    πρωκτογενώς 🙂

  105. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τηγανητά αγγούρια
    (Το μεταφραστήρι τα σαλάτωσε)
    https://gre.foodsmotion.com/originalnie-blyuda-zharenie-ogurci-view-290774

  106. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Τα ξυλάγγουρα, που αγαπούσε η μακαρίτισσα μάνα του κεντρικού προσώπου, στο βιβλίο του Γιάννη Μακριδάκη «Αντί Στεφάνου» απογειώνουν την ευρηματικότητα στη διήγηση.
    https://www.vivliopoleiopataki.gr/product/587785/vivlia-logotexnia-ellhnikh-logotexnia/Anti-stefanou/
    …………………………………………………….

    Ντίνος Χριστιανόπουλος
    …………………………………………………….

    Παροιμία «Η γρια στο μεσοχείμωνο ξυλάγγουρο γυρεύει»

  107. Pedis said

    H κοπέλα έχει μαγκιά και θάρρος όσo δεν έχουν όλοι οι ρομποκοπ σκατόμπατσοι οπλισμένοι μαζί με τους δικαστές που βάζουν πλάτη στις χαλκευμένες και πλαστές κατηγορίες εναντίον των πολιτών που πέφτουν στα χέρια τους.

  108. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  109. ΣΠ said

  110. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  111. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    54α ωπ, την είχατε ήδη πει την παροιμία!

    54β κι όλα τα στραβά κουλούρια η νυφ τα πλαθ 🙂

  112. Καλημέρα

    Νομίζω πως ξεχάσαμε το γηπεδικό σύνθημα «όσο νυχτώνει, τ’ αγγούρι μεγαλώνει «

  113. @ 111 ΕΦΗ – ΕΦΗ

    Κλούρια, δλαδή. 🙂

  114. π2 said

    Λόγω των σεξουαλικών συμπαραδηλώσεων του θέματος της ανάρτησης, ας βάλω εδώ μια εικόνα που πέρασε τυχαία από το timeline μου.

    Το χειρόγραφο είναι από το Roman de la rose των Guillaume de Lorris και Jean de Meun και υπάρχει ολόκληρο στο σάιτ της BnF: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10077121w.

  115. Alexis said

    #112: Γηπεδικό είναι; Γιατί εγώ σε εκλογές το πρωτοάκουσα! 🙂

  116. Alexis said

    Δεν ξέρω αν έχει δίκιο η κυρία φιλόλογος παραπάνω (η Αργυρούλα ντε… 🙂 ) για την ετυμολογία, αλλά το αγγούρι πρέπει να είναι ο μόνος καρπός που τρώγεται αποκλειστικά και μόνον άγουρος

  117. Alexis said

    Να πω ότι το πρόβλημα με το μέιλ μου δεν έχω καταφέρει να το λύσω ακόμα. Έχω «κάψει» το προσωπικό μου μέιλ γιατί έχει συνδεθεί με λογαριασμό της WordPress που τώρα είναι διαγραμμένος. Κι έτσι αναγκάζομαι να σχολιάζω τώρα με άλλο μέιλ.
    Μικρό το κακό, θα μου πείτε. Οκ, αλλά δεν καταλαβαίνω όλον αυτό τον παραλογισμό. Γιατί η WordPress «επιμένει» να συνδεθώ σε έναν λογαριασμό που δεν υπάρχει;

    Εδώ σε θέλω κάβουρα… κλπ.

  118. Spiridione said

    115. Εγώ το πρωτοάκουσα στον τελικό κυπέλλου ΠΑΟ – ΟΣΠΦ 4-0 το 1985. Αλλά ήμουν μικρός.

  119. Costas Papathanasiou said

    Καλημέρα!
    … Και ένα αγγούρι(: σίκυος) φρεσκότατο (παρότι ποιηθέν αιώνες πριν) “ξάπλα στα φύλλα του ολοπράσινο” –μαζί με ρόδι ξανθόφλουδο, ξερόσυκα, τσαμπί ροδίτη, “μήλο λεπτόχνουδο και γλυκομύριστο “(=μάλλον, κυδώνι), “χλωρό καρύδι, ίσα που σκάει από το ντύμα του” και “ώριμη ελιά, χρυσόμαυρη” – αφιερωμένο στον φίλο των στρατοκόπων Πρίαπο , από τον Λάμωνα τον μπαξεβάνη-φυτοκόμο με την ευχή, ο θεός, να τον κρατάει θαλερό και κοτσονάτο σαν και του κήπου του τα δέντρα που φροντίζει.

    Ῥοιὴν ξανθοχίτωνα γεραιόφλοιά τε σῦκα
    καὶ ῥοδέας σταφυλῆς ὠμὸν ἀποσπάδιον
    μῆλόν θ’ ἡδύπνουν λεπτῆι πεποκωμένον ἄχνηι
    καὶ κάρυον χλωρῶν ἐκφανὲς ἐκ λεπίδων
    καὶ σίκυον χλοάοντα, τὸν ἐν φύλλοις πεδοκοίτην,
    καὶ πέρκην ἤδη χρυσοχίτων’ ἐλάην
    σοί, φιλοδῖτα Πρίηπε, φυτοσκάφος ἄνθετο Λάμων,
    δένδρεσι καὶ γυίοις εὐξάμενος θαλέθειν.
    [ Παλατινή Ανθολογία/VI/102, Αναθηματικό Επίγραμμα- Ανθολογία Φιλίππου Θεσσαλονικέως ]

  120. Spiridione said

    66. Μα τι δουλειά είχε ο άγουρος (<άωρος) να προφέρεται άγγουρος;

    Είναι λέει το λεγόμενο άλογο ένρινο,. Δεν ξέρω περισσότερα, υπάρχουν μελέτες γι' αυτό, έχει κάποια παραδείγματα το άρθρο στο σχ. 73 (λαγών – λαγγόνι, λαγαρός – λαγγρός, λιγουρεύω – λιγγουρεύω, φρύγανο – φρύγγανο, αλλού έχω δει και το φαγρίον – φαγγρί).

  121. # 118

    Είναι προφανές πως ακουγότανε σε νυχτερινά ματς άρα το πιθανότερο σε τετελικό κυπέλλου, εκεί εξ άλλου πρωτακούσθηκε το «σήκωσέ το το…τιμημένο, δεν μπορώ να περιμένω στον τελικό του 2001

    Η μεγάλη πλάκα σ’ αυτό το ματς είναι που ο ΟΣΦΠ έσπρωξε για διαιτητή με τον ΠΑΟΚ τον Κασναφέρη που τον έπαιε 80-20 υπέρ του στα μεταξύ τους παιχνίδια αλλά ο διαιτητής ειδοποιήθηκε πως θα κριθεί για (ή σαν, δεν θυμάμαι) διεθνής σ’ αυτό το παιχνίδι οπότε προσπαθώντας να φανεί » αντικειμενικός» κατάπιε το οφφσάιντ δεύτερο γκολ του ΠΑΟΚ. Πλάκα έχει και η φιγούρα του Σερ Τάκη…

  122. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Καλημέρα!

    66δ-120:
    ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ, κατά Ξανθουδίδη :
    «ς’μιαν κόρη κ’ έναν άγγουρο, που μπερδευτήκα ομάδι
    σε μιαν φιλιάν αμάλαγη με δίχως ασκημάδι». 🙂

    57, Μαρτίνος
    Ωραία! 🙂 👌

    50-52
    Άσε που η κ. Αργυρώ (μας) χρωστάει να μας αποκαλύψει μιαν … αποκαλυπτική αποκάλυψη περί «ευφυούς εξυπνήματος»… [Αφού ο Λεώνικος εκώφευσε 🙂 ]

  123. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    Ολίγα ακόμη εκ Κρήτης, πραγματολογικά κυρίως. (Ελπίζω να μην βγουν ΑΜΕΣΩΣ οι εικόνες…)
    – Αγγούρια, που πλησιάζουν τα γνήσια «κνωσανά» : https://www.e-geoponia.gr/images/thumbnails/1280/1280/detailed/3/%CE%91%CE%B3%CE%B3%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%AC%CE%BA%CE%B9_%CE%9A%CE%BD%CF%89%CF%83%CE%BF%CF%8D.JPG
    ενώ:
    ‘τύπου Κνωσσού’ (ΕΦΗ, #104): https://encrypted-tbn0.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcR0z4KYLilq8be4YxWQsLEZvhgMfgE_guGDoQ&usqp=CAU
    (…και με τον αθό στη μύτη #68 🙂 )

    – Αγγούρια ‘τύπου Ιεράπετρας’ (κυρίως), σε πολλές ποικιλίες: https://www.asanatoli.gr/images/products/aggouri.jpg

    Αν και στις περισσότερες περιοχές δεν γίνεται διάκριση (βλ. και Πέπε-#66α) τα τελευταία χρόνια – στις λαϊκές – πάει να επικρατήσει αυτός ο διαχωρισμός:
    – Α(ν)τζούρια: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/%CE%91%CE%BD%CF%84%CE%B6%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B9.jpg/330px-%CE%91%CE%BD%CF%84%CE%B6%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B9.jpg
    – Ξυλάγγουρα: http://3.bp.blogspot.com/_5WjCTHNU5o0/ShhawyPJ8QI/AAAAAAAAIc4/AeVRNAz9EeA/s400/IMGP3235.JPG
    – Κλωσάκια (δεξιά στην εικόνα): Ποικιλία ξυλάγγουρων, πεπονοειδούς/ωοειδούς σχήματος, μεγέθους μεγάλου αυγού, συνήθως. Μάλλον γι’ αυτό και η ονομασία τους. https://www.cretangastronomy.gr/wp-content/uploads/2016/08/1-DSCN0011.jpg

  124. Νίκος Μαστρακούλης said

    62: Κατσούνι το αγγούρι στην Ανάφη. Και ονομασία τοποθεσίας (με μποστάνια) και παρακείμενης παραλίας.

  125. Γιάννης Ιατρού said

    107: Μετά την σύλληψή της και μεταφορά της στην ΓΑΔΑ, δεν «περνά» καθόλου καλά…. όπως πληροφορεί η Άννυ Παπαρούσσου, δικηγόρος της Έφης (συνωνυμία με την ΕΦΗ μας, μην μπερδευτείτε….)

    Καταγγελία ξυλοδαρμού και σεξουαλικής επίθεσης σε 18χρονη από αστυνομικούς

  126. ΣΠ said

  127. Χαρούλα said

    ΕΦΗ #104 Καλημέρα! Τώρα συνειδητοποίησα ότι γεραπετρίτης είναι ο εξ Ιεράπετρας ορμώμενος!!! Τόσο απλό, αλλά και τόσο κρητικό! Νάσαι καλά!

  128. ΣΠ said

    125
    «τα επεισόδια που διεξήχθησαν». Αυτό είναι για τα σημερινά μεζεδάκια.

  129. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

    99 Λένε ότι όταν είναι στην ανάπτυξη τα αγγούρια τα ακούς να κάνουν κρακ-κρακ όπως μεγαλώνουν. Αν βάλεις μουσική πώς θα τα ακούς;

    128 Πράγματι. Λες και είναι προγραμματισμένη εκδήλωση

  130. Γιάννης Ιατρού said

    έλαβαν χώρα => διεξήχθησαν, λέγεται;;;
    <a href="https://www.google.com/search?q=%22%CE%B5%CF%80%CE%B5%CE%B9%CF%83%CF%8C%CE%B4%CE%B9%CE%B1+%CF%80%CE%BF%CF%85+%CE%B4%CE%B9%CE%B5%CE%BE%CE%AE%CF%87%CE%B8%CE%B7%CF%83%CE%B1%CE%BD%22&ei=cHtMYLyLEYiKlwT1gZHwDA&start=0&sa=N&ved=2ahUKEwi8g5i08KzvAhUIxYUKHfVABM44PBDy0wN6BAgEEDQ&biw=1280&bih=671"«επεισόδια που διεξήχθησαν» 2.370 hits από τον γούγγλη, και 95% από αυτά από κοπυπάστωμα της ίδιας (αρχικής) είδησης. Μιλάμε για δημοσιογραφία με πολύ ρεπορτάζ και ψαχουλεματάκι 🙂

  131. odinmac said

    117 Alexis
    Δες εδώ, στο τέλος της σελίδας, μήπως βρεις άκρη

    https://wordpress.com/support/close-account/#account-restoration

    Account Restoration
    It is possible to reverse an account closure for the first 30 days after an account is closed. If you realize you closed your account in error, please contact us immediately. We will be able to assist you in reopening your account during this 30 day window. Once the 30 days have passed, all of your sites and account data are purged and cannot be restored.
    Please note that during this 30 day window your account data persists, which means that you cannot use your account email address to sign up for a new WordPress.com account. Once the 30 days are up and your account is purged, your email will be freed to use with a new account.

  132. Χαρούλα said

    #129 (#128,130)
    Μηπως όμως λανθάνουσα γλώσσα, αλήθεια λέει; Μήπως όντως ήταν …προγραμματισμένη εκδήλωση; Λέω εγώ τώρα…

  133. Pedis said

    # 125 – Το είδα. Ας ελπίσουμε να βγει ζωντανή, καλά και γρήγορα από τα χέρια των κτηνόμπατσων και να γίνει γνωστή σε όλον τον κόσμο για το θάρρος της.

  134. 133 Ζωντανή θα βγει. Για το καλά δεν πάω και στοίχημα. Εκεί που πάω στοίχημα είναι για την υπηρεσιακή/ποινική (λ.τ.) αντιμετώπιση των εμπλεκομένων μπάτσων.
    Απροπό, στην πορεία προχτές κουβέντιαζα με φίλη πως το σύνθημα «Ελλάς Ελλήνων αστυνομικών ρουφιάνων δολοφόνων και βασανιστών» αποτυπώνει με ελάχιστες λέξεις την ιστορία της χώρας τα τελευταία 70 χρόνια.

  135. Βασίλης Φίλιππας said

    Καλησπέρα… Με καθυστέρηση να συμπληρώσω ότι «καστραβέτσι» ονόμαζαν το αγγούρι και στους Παξούς (Μπογδάνος, 2020) και στην Κέρκυρα. Στη Λευκάδα το έλεγαν, επίσης, και «καστραβέτσο». Αγγούρι ονόμαζαν και ένα είδος φυτού µε αγκαθωτά φύλλα που αν κόψει κανείς τον βλαστό του βγάζει «γάλα» που πήζει· παλιότερα το µασούσαν σαν µαστίχα που την έλεγαν «κόλλα», αλλιώς το ονόμαζαν και «αγκαθάγγουρο». «Αγγουράκι» τώρα ονόμαζαν και ένα είδος ραδικιού που ο καρπός του έχει γεύση αγγουριού. Το ξ(υ)λάγγουρο ήταν τόσο ποικιλία αγγουριού με ανοιχτό πράσινο χρώμα και αυλακιές στον φλοιό όσο και γο µικρό όψιµο πε­πόνι που δεν προφταινε να ωριµάσει και έμενε στα αζήτητα. Ας καταγραφεί κι εδώ μια βρισιά ηλικιωµένων γυναικών στην πόλη της Λευκάδας σε νεαρούς που έπαιζαν στα καντούνια προκαλώντας τους µεγάλη ενόχληση: «Της µάνας σας τα χάβαρα και του πάτερα σας τ’ αγγούρι»!

  136. Πέπε said

    Του φικκνό του καλουτσhαίρ
    ακριβύναν οι γδουχέρ
    ακριβύναν τσhι τ’ αγγούρια
    που τα τρων τα κουπιλούδια

    *οι γδουχέρ: προφανώς στη Μυτιλήνη το γουδοχέρι το λένε «ο γουδόχερος».

    Φικκνό είναι το φετινό, με προφορά μυτιληνιά [ficno] και γραφή βούικια. Αλλά, Δημόσιε Χώρε, δε μας έχεις δώσει κάποια ικανοποιητική πρόταση για τη γραπτή απόδοση των «παχιών συριστικών» (τσhι)!

    Τραγουδιέται στον πρώτο από τους σκοπούς του παρακάτω βιντέου. Την ηχογράφηση που έχω υπόψη μου δεν τη βρίσκω στο ΥΤ. Εδώ ακούμε ένα (μόνο! γιατί;) άλλο δίστιχο, σε αρκετά καλή απομίμηση μυτιληνιάς προφοράς από έναν άλλο βόυη, Μακεδόνα (Μελίκη Ημαθίας):

  137. Κ. Καραποτόσογλου said

    Ο Andreas Tietze, Tarih ve etimolojik Türkiye Türçesi Lugatı, τ.1, σ. 90
    αναφέρει:« acur ‘bir çeşit hıyar (= είδος αγγουριού), Cucumis anguria’ < Ar. ‘acūr a.m. (A. Tietze 1958 no. 134)
    < Yun. αγγούρι (angúri) a.m. (Ch. Symeonidis 1973 no. 2).

    Tietze, Andreas, 1958 “Einige weitere Griechische Lehnwörter im anatolischen Türkisch”. Németh armağanı. Ankara, σ. 373-388.

    Symeonidis, Charalambos,1973 “Griechische Lehnwörter im Türkischen”. Balkan Studies XIV, no.l, σ. 167-200.

    Κ. Καραποτόσογλου

  138. Πέπε said

    @136

    Τελικά στο ίδιο βίντεο έχει και τς γδουχέρ και τ’ αγγούρια. Γύρω στο 57:00. Και πάλι όμως σε απλή μίμηση (είπαμε, αρκετά καλή αλλά!), όχι βέρα μυτιληνιά.

  139. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    120,122 >>άγγουρος-άγουρος
    Αγγουρίδες λέμε τις αγουρίδες
    «Και τα χωράφια με τα καστανιασμένα κριθάρια, τ’ αμπέλια με τις αγγουρίδες, οι δετάδες με τ’ αγριολούλουδα, τα λιόφυτα και τα περβόλια, τα χαντάκια κι οι νεροσυρμές, τα βουνά κι οι χωματόλοφοι γέμισαν μαχητές, που ξεσηκώθηκαν να ποτίσουν τη λευτεριά με το αίμα τους. Να μην αφήσουν τους Ναζήδες να περάσουν. »
    Ο Κοκοβιός, διήγημα του Κωστή Φραγκούλα για τη Μάχη της Κρήτης
    https://sarantakos.wordpress.com/2020/05/24/kokobios/

    123 Μικ, α! κνωσανά τα λέτε στα Ηρακλειώτικα. Από τη φωτό, κοίτα να δεις, θυμήθηκα ότι αυτά τα λέγαμε νεράγγουρα ( διαφοροποίηση με τα ξυλάγγουρα ίσως) .Σκέτα αγγούρια γίνανε με την (οργιώδη) εξάπλωση των θερμοκηπίων, ειδικά στα μέρη μου.
    και να πω σε αυτό το σημείο ότι έχω δουλέψει γενναία σε 4 στρέμματα θερμοκήπια που έβαλαν και οι δικοί μου την εποχή που ήμουν φοιτήτρια. Έχω σπείρει, φυτέψει, δέσει, ποτίσει, κόψει, συσκευάσει,κουβαλήσει,ντανιάσει, τόνους αγγούρια και φαίνεται γι΄αυτό τώρα δεν τα χωνεύω (κυριολεκτικά).
    Γεωργικό κουίζ: Απ τις παραπάνω δουλειές ποια νομίζετε ήταν η χειρότερη;

    127 Γεια σου Χαρούλα! Λόγω τιμής, επίτηδες το έγραψα με κεφαλαίο, να μην πάει ο νους σε τίποτα γερακοειδές 🙂

  140. sarant said

    135 !

    137 Eυχαριστούμε πολύ!

  141. 136 Πέπε

    >> Αλλά, Δημόσιε Χώρε, δε μας έχεις δώσει κάποια ικανοποιητική πρόταση για τη γραπτή απόδοση των «παχιών συριστικών» (τσhι)!

    Πράγματι και συνέβη για δύο λόγους (μπορώ να εκτιμήσω τώρα μόνο). Επειδή
    1) δεν τα παρατηρούσαμε στην περιφέρειά μου, δηλαδή, κύρια, στην πόλη της Πρέβεζας, από τους πληροφορητές μας, όσους/-ες τα μιλούν ακόμα σωστά και
    2) δεν υπάρχουν καθόλου ελάχιστα φωνηματικά ζεύγη λέξεων που διακρίνονται μεταξύ τους από την αντικατάσταση τσι ~ τσhι.

    Στο ζήτημα είμαι ακουστικά αρκετά ευαίσθητος επειδή το επώνυμό μου (Ρέντζος) που έχει πολλές αποδόσεις περιέχει το ηχηρό ζευγάρι του τσhι (δηλαδή το τζhι ή ντζhι) αλλά, όπως είπαμε, δεν το συναντούσαμε σε ζεύγη λέξεων έστω και ονομάτων. Ο Τζhιμας είναι και Τζιμας και ο Τσhιμας είναι και Τσιμας. Μπορεί και Πάυλος…
    Προ καιρού στην Τράπεζα μια υπάλληλος με φώναξε ως «κ. Ρέντζjο». Της είπα χαμογελαστά «καλέ, μπράβο που μου το προφέρατε σωστά, από ρέντζο που με λενε οι άλλοι». Μου ζήτησε συγγνώμη για τη ορεσίβια προέλευση της προφοράς της κ.λπ.

  142. Εεεπ… Ο Τζhίμας είναι και Τζίμας και ο Τσhίμας είναι και Τσίμας. Μπορεί και Παύλος…

  143. Alexis said

    #131: Σ’ ευχαριστώ πολύ! Αυτό λοιπόν πρέπει να είναι το μυστικό. Ο λογαριασμός δεν είναι οριστικά διαγραμμένος γι’ αυτό και δεν μπορώ να χρησιμοποιήσω το μέιλ μου. Μετά τις 30 μέρες θα διαγραφεί οριστικά, άρα και το μέιλ λογικά θα «ελευθερωθεί».
    Να ‘σαι καλά…

  144. odinmac said

    143 Ναι αλλά στην δεύτερη παράγραφο το «contact us» είναι ενεργό λινκ για να κάνεις επανάκτηση πριν περάσει ο μήνας. Λογικά τους στέλνεις το μέιλ του λογαριασμού που διέγραψες και σου στέλνουν κάποιο κωδικό.

  145. Πέπε said

    @141

    > > δεν υπάρχουν καθόλου ελάχιστα φωνηματικά ζεύγη λέξεων που διακρίνονται μεταξύ τους από την αντικατάσταση τσι ~ τσhι

    Από τα παραδείγματα, καταλαβαίνω ότι το τσh και το τζh, σ’ εσάς, υπάρχουν «αυτόνομα». Στη Μυτιλήνη όμως αντιστοιχούν σε ουρανωμένα κ και γκ: πρόκειται για το είδος τσιτακισμού που είναι πολύ πιο γνωστό για Κρήτη και άλλα νότια μέρη, αλλά να που απαντά και σε βόρεια ιδιώματα. Πώς είναι δυνατόν να ελεγχθεί ότι δεν υπάρχουν πουθενά ζεύγη που να διακρίνονται από την παρουσία κ (προ ε/ι) ~ τσ;

    (Στη Μυτιλήνη υπάρχει επίσης το σh ως σ πριν από ι, π.χ. ισhύ = εσύ. Εκ πρώτης όψεως εδώ όντως αποκλείεται να βρεθεί ζεύγος, αλλά τι γίνεται στην περίπτωση χαμένου ι: ikush – είκοσι ~ ikus – οίκος. Αφύσικο παράδειγμα βέβαια, αλλά θα βρίσκονται και πιο φυσικά. Και νομίζω ότι αυτή η τροπή του σ σε σh στο συγκεκριμένο περιβάλλον γίνεται και αλλού, ίσως Ήπειρο; ίσως επίσης Σαμοθράκη;…)

    Στη θέση σου θα έβαζα σσ, ζζ, τσσ, τζζ, έτσι τζαστ ιν κέις. 🙂

  146. loukretia50 said

    Εφτάψυχη και προσηνής – γνωρίζει ο Αμφιτρύων!
    τις ερωτήσεις θα δεχτώ σε νήμα αγγουρίων

    Αργότερα όμως!

  147. loukretia50 said

    Αν δεν προβείτε έγκαιρα σε καίριες ερωτήσεις
    Θα δώσω εγώ μονάχη μου σε κάποιους απαντήσεις
    Θα έχετε αργότερα καλή αναφορά
    Μα προηγούνται οντισιόν – με έναν τη φορά!

    Αεροζόλ
    – Δε φάνηκες κι ανησυχώ, μυστήρια παρτίδα
    ακούω πως σερβίρεται, και το ριπόρτ δεν είδα.
    Μη χάθηκες στο έρεβος μετά των κολασμένων (φφσσστ! – πόϊνγκ!)
    Και δεν αντέχω τη σιωπή των εμβολιασμένων

    – Ω. φλίτατε, κατανοώ, έχεις επιφυλάξεις,
    Αλλά ποιος θάν’ ο τυχερός, με τόσες μεταλλάξεις,
    kαι θα του κάτσει η στραβή, ουδόλως το γνωρίζω.
    Καθότι εγώ προς το παρόν ανέμελα σφυρίζω!

    Next please!

    Pedis
    – Για λέγε αν τηρήθηκε η διαδικασία
    Η μπας και σ’ εμβολίσανε γιατί ‘σαι αφασία?

    – Καλό πειραματόζωο σαφέστατα γουστάρουν
    Μα δεν τους παίρνει Πέδιστε, μαζί μου να γκελάρουν!
    Ριπόρτ λεπτομερέστατο θα δώσω οσονούπω
    (Κι αν κάνει απντέητ το πισί θ’ ακούσετε το γδούπο!)

  148. Γιάννης Ιατρού said

    146: Ήσυχα Λου, βρήκες ευκαιρία, ε; 🙂 🙂

  149. loukretia50 said

    148. Αχ, το πισί, πώς με μισεί!
    Συνέχεια κολλάει!
    Ούτε να γράψω δε μπορώ, και έχασα ένα σωρό
    (κακίες – ουπς! σοφίες ήτανε θαρρώ!)
    τα κείμενα χαλάει
    και μένει η γραφή μισή , το σύστημα όλο νοσεί
    μ’ αφήνει μόνη, σα νησί
    κι η γάτα μου γελάει!

  150. Γιάννης Ιατρού said

    149: Θα κρύβει πολλά μυστικά και δεν ησυχάζει…. Χρειάζεται εξορκιστή/εξομολογητή 🙂

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: