Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Βάζουν ακόμα μαναφούκια;

Posted by sarant στο 8 Απριλίου, 2021


Στο προχτεσινό μας άρθρο είχαμε δει δυο γράμματα κλεφταρματολών προς τις αρχές της Λευκάδας. Σε ένα από αυτά, ο Γιάννης Παραβόλας γράφει: «σας περικαλώ να μην ακούετε τα μονοφίκικα ψέματα». Ο Σπ. Ασδραχάς που εξέδωσε την επιστολή διορθώνει σε «μονοφιλίκικα», λέξη που την εξηγεί ότι σημαίνει «μεροληπτικά».

Είχα γράψει ότι κατά τη γνώμη μου η διόρθωση είναι λάθος. Λέξη «μονοφιλίκικα» δεν νομίζω να υπάρχει. Όμως τύπος «μονοφίκικα» μπορεί να υπάρχει. Θα πρόκειται για παράλληλο τύπο του «μαναφούκικα» δηλ. συκοφαντικά. Μαναφούκι (από τουρκ. münafik) είναι η συκοφαντία, η διαβολή. Συνήθως στον πληθυντικό, «βάζω μαναφούκια» θα πει συκοφαντώ, διαβάλλω κάποιον.

Αυτά είχα γράψει προχτές. Μια φίλη του ιστολογίου μού έστειλε χτες μέιλ όπου μου λέει ότι τη λέξη μαναφούκια την έλεγε η γιαγιά της και μου ζητάει περισσότερες λεπτομέρειες διότι, όπως λέει, στο slang.gr δίνεται όχι τουρκική αλλά λατινική ετυμολογία. Της έγραψα μερικά πράγματα αλλά ύστερα σκέφτηκα, στο πνεύμα εξοικονόμησης πόρων που πρέπει να μας διακρίνει αυτή τη δύσκολη για την οικονομία μας περίοδο, να αναβαθμίσω την απάντηση προς τη φίλη μας σε άρθρο (ή έστω σε αρθράκι) ελπίζοντας οτι δεν θα το βρείτε (πολύ) βαρετό.

Λοιπόν, μαναφούκια είναι οι ραδιουργίες, οι συκοφαντίες, οι διαβολές. Η λέξη αυτή, που κανένα γενικό λεξικό δεν την έχει καταγράψει, συνηθως εμφανίζεται στον πληθυντικό και πολύ συχνά συντάσσεται με το ρήμα «βάζω». Βάζω μαναφούκια σημαίνει «διαβάλλω, συκοφαντώ κάποιον». Τη λέξη την έχω συμπεριλάβει στο βιβλίο μου «Λέξεις που χάνονται» αλλά εδώ θα πω περισσότερα.

Το slang.gr καταγράφει τη λέξη αλλά την ετυμολογεί ευφάνταστα: από το λατινικό focus και manus, δηλαδή τη φωτιά που ανάβει με τα χέρια, με προσάναμμα, κατά λάθος εξεπίτηδες, από κάποιο καλόπαιδο, στο μυαλό του οποίου το αποτέλεσμα της ενέργειας επιφέρει ρίγη συγκινήσεων, είτε λόγω του αναμενόμενου οφέλους, είτε απλώς για πλάκα.

Ωραίο σαν ιστορία αλλά δεν ισχύει.

Όπως σημειώνει ο Κ. Καραποτόσογλου στο «Ετυμολογικό γλωσσάρι στο εργο του Παπαδιαμάντη» η λέξη «μαναφούκι» προέρχεται από το τουρκικό münafιk, «υποκριτής, διπρόσωπος· αυτός που σπέρνει διχόνοιες· ο συκοφάντης», από το αραβικό munafiq = υποκριτής, ψεύτης. Δεν αποκλείεται ο ελληνικός τύπος να σχηματίστηκε ύστερα από παρετυμολογία με τη «μάνα».

Στο Ισλάμ, ο όρος munafiq έχει ιδιαίτερη σημασία. Δηλώνει εκείνον που υποκρίνεται τον Μουσουλμάνο χωρις να είναι. Η υποκρισία στα αραβικά είναι nifaq. Η μετατόπιση της σημασίας από τον υποκριτή στον διαβολέα έγινε ήδη στα τουρκικά.

Τα μαναφούκια ως λέξη εμφανίζονται συχνά στο έργο του Παπαδιαμάντη -και μάλιστα στα σκιαθίτικα διηγήματα, όχι στα αθηναϊκά του. Να κάνουμε μια περιήγηση στις εμφανίσεις.

Η στρίγγλα γριά Καντάκαινα στο Χριστόψωμο, μόλις επέστρεφε στο νησί ο γιος της «τον εδιάβαζε, τον εκατήχει, του έβαζε μαναφούκια» εναντίον της γυναίκας του. Στη Χτυπημένη, άλλη γριά «έβαλε μαναφούκια και εις τα δύο μέρη». Στη Βλαχοπούλα, η Γιωργούλα «ἔτρεχε νὰ «βάλῃ μαναφούκια» ὁσάκις προξενιά τις διὰ τὸν νέον ἐπαρουσιάζετο». Στον Κακόμη η γριά-Π «ἔβαλε μαναφούκια σ᾽ ἕν᾽ ἀνδρόγυνο, κι εἶναι στὴν ἀκμὴ νὰ χωρίσουν.

Στα Συχαρίκια, «ραδιούργα γύναια» ευθύνονται για «λόγια, μαναφούκια και σκάνδαλα». Η Σταματούλα η Γεμενίτσα, στην Αποκριάτικη νυχτιά, «έπαιρνε λόγια από την μίαν κι έβαζε μαναφούκια εις την άλλην, και είτα εν ανέσει ενετρύφα εις τον καβγάν, ισταμένη παράμερα». Στη Φόνισσα, πάλι, ο γαμπρός «ακούει εντεύθεν κι εκείθεν διαβολάς, ραδιουργίας, μαναφούκια» και δεν θέλει να «ταιριασθεί». Τέλος, στη Γλυκοφιλούσα, η θεια-Αρετώ συμβουλεύει την κόρη της: «Ζήσῃς χρονίσῃς, θυγατέρα, τῆς ἔλεγε, ποτέ σου νὰ μὴ ζηλέψῃς τὸ ξένο στολίδι, νὰ μὴν πῇς κακὸ γιὰ τὴν γειτόνισσα, νὰ μὴν κοιτάζῃς τί κάνει ἡ πλαγινή σου, νὰ μὴ βάλῃς μαναφούκια*, νὰ μὴ ξευχηθῇς, νὰ μὴ βλαστημήσῃς».

Από τη συχνότητα χρήσης στον Παπαδιαμάντη μπορούμε να συμπεράνουμε πως η λέξη ανήκε στο σκιαθίτικο ιδίωμα. Αλλά όχι μόνο σε αυτό. Παλιότερα που είχα ψάξει, την είχα επίσης βρει στη Θεσσαλία και στη Μακεδονία. Αλλά και στην Εύβοια, όπου μαναφουκιάρος λεγόταν αυτός που βάζει μαναφούκια, που σπέρνει έριδες.

Είδαμε ότι στον παπαδιαμαντικό κόσμο τα μαναφούκια τα βάζουν γυναίκες. Ωστόσο, «Το μαναφούκι» είναι ο τίτλος μυθιστορήματος του Ντίνου Οικονόμου.

Ο συγγραφέας εξηγεί ότι «σημαίνει την κουτσομπολίστικη, δολοφονική άλλοτε, κουβέντα του καφενέ» -άρα βάζουν και οι άντρες μαναφούκια όπως βλέπουμε και στο εξώφυλλο του βιβλίου.

Βάζουν ακόμα μαναφούκια; Εννοώ, έχει επιζήσει η λέξη στη σημερινή γλώσσα; Ο τίτλος του μυθιστορήματος του Οικονόμου (εκδόθηκε το 1995) είναι μια πρώτη θετική απάντηση, όπως άλλωστε και το λήμμα του slang.gr.

Επίσης, δεν το περίμενα αλλά φαίνεται πως η λέξη ακούγεται και σήμερα στα πρωινάδικα. Μάλιστα, πριν από μερικά χρόνια δημοσιεύτηκε άρθρο για τα καλύτερα μαναφούκια του 2014: … Πολλά μαναφούκια (δηλαδή κόντρες) είχε η χρονιά και εμείς επιλέξαμε τα καλύτερα και αυτά που μάς απασχόλησαν περισσότερο. Βλέπω δηλαδή ότι ίσως να έχει κάπως διολισθήσει η σημασία.

Να σημειώσω επίσης ότι το slang.gr καταγράφει την παραλλαγή μαλαφούκια που ίσως έχει παρετυμολογικό συμφυρμο με τη μαλακία (ή με τις λατινογενείς λέξεις από mal-;)

Εγώ αυτά είχα να πω -περιμένω τα σχόλιά σας: αν ξέρετε τη λέξη, αν τη χρησιμοποιείτε, αν είναι ακόμα ζωντανή στην ομιλία τη δική σας ή άλλων.

93 Σχόλια προς “Βάζουν ακόμα μαναφούκια;”

  1. gbaloglou said

    !!!

  2. MoD said

    Καλημέρα! Πολύ συχνή χρήση της φράσης (βάζει μαναφούκια) και από τη γιαγιά μου και από την μητέρα μου (η γιαγιά μικρασιάτισσα από Μαγνησία). Ζουν στη Θεσσαλία αλλά εμένα μου κάνει μικρασιάτικη η επίδραση… Κι εγώ τη χρησιμοποιώ (σπανίως) και τη θεωρούσα (ασυναίσθητα) αρκετά συνηθισμένη (τουλάχιστον κανείς δε με ρώτησε ποτέ τι σημαίνει αυτό)

  3. dryhammer said

    Καλημέρα!
    Τη λέξη μόνο γραπτά την έχω απαντήσει. Αντ’ αυτής λέμε στη Χίο πως «βάζει μπισμπίλια»

  4. Ωραίο. Κρίμα που το ξέρουμε μόνο από τα γραπτά.

  5. spiridione said

    Ο Σβορώνος έχει ‘μοναφίκικα’.
    https://books.google.gr/books?id=Rqg_AQAAIAAJ&q=%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CF%8D%CE%B5%CF%84%CE%B5+%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82+%CE%B3%CE%B5%CE%B9%CF%84%CF%8C%CE%BD%CE%BF%CF%85%CF%82+%CF%83%CE%B1%CF%82&dq=%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CF%8D%CE%B5%CF%84%CE%B5+%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82+%CE%B3%CE%B5%CE%B9%CF%84%CF%8C%CE%BD%CE%BF%CF%85%CF%82+%CF%83%CE%B1%CF%82&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwiSiZv1je7vAhVLhf0HHWJuCQUQ6AEwAHoECAAQAg

  6. Georgios Bartzoudis said

    Μακεδονιστί λέμε: Μουζαβίρης_μουζαβίρ’ς (ο)=ο διαβολέας, ο συκοφάντης, και μουζαβιριά=η διαβολή [υποθέτω τουρκικό]

  7. Χαρούλα said

    Καλημέρα!
    Δεν την ακούω την λέξη καθημερινά, αλλά είναι σε χρήση. Μόνο που την χρησιμοποιούμε εδώ, περισσότερο ως μπέρδεμα, κοντράρισμα, ανακάτεμα. Έγινε ένα μαναφούκι!!! Ως συκοφαντία, ραδιουργία δεν νομίζω. Ισως γιαυτό και δεν χρησιμοποιούμε το βάζω αλλά το κάνω ως ρήμα.

  8. leonicos said

    Μόνο στον Παπαδοαμάντη, με σημασία στο περίπου, κάτι σαν ‘κουτσομπολιά με κακή πρόθεση’

    Δεν την έχω χρησιμοποιήσει, αλλά θα τη χρησιμοποιήσω σήμερα κι εδώ.

    Ειδοποιώ τον Τζι να μη μου βάζει μαναφούκια ότι δεν αγαπώ τον ΠΑΟΚ. Τον αγαπώ επειδή τον αγαπάει κι εκείνος, αλλά ΔΕΝ τον υποστηρίζω. Έχω δυσκολία στην εκφορά του ΚΠ και δεν μπορώ να φωνάζω ΠΑ-ΟΚΠ-ΑΟΚΠ-ΑΟΚΠ, ενώ ΑΕΚάρα -άρα -άρα είναι πιο εύκολο

    ΥΣ Γράφω ΑΕΚάρα, άρα άρα, διότι το ΑΕΚ υπονοείται. Ποια άλλη ομάδα είναι -άρα, ομαδάρα;

    Το 5-1 το προχθεσινό ήταν τακτική υποχώρηση πριν τη σαρωτική αντεπίθεση

    Κι ας βγει η ΑΡΓΥΡΩ να με διορθώσει

    Ακόμα δεν ας έχει διευκρινίσει αν τα κάρβουνα είναι αναμμένα

  9. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    5 Εγώ γιατί δεν το βρήκα αυτο; Μπράβο Σπύρο -άρα του Ασδραχά η διόρθωση.

  10. leonicos said

    Κάτι που έπρεπε να γράψω μάλλον χτες.

    Θα μπορούσα να περιμένω πιο σχετκό νήμα, αλλά θα το ξεχνούσα

    Μια ακόμα πολύ συχνή αλλά που δεν έχει ενσωματωθεί γραμματικά είναι το σπρέι / σπρέυ

    Το αστείο είναι ότι έχω ακούσει να λένε ‘έκανα σπρέιν το χώρο’ κοκ

    Και τώρα θα βγει ο Πεπε να μου βάλει μαναφούκια ότι γράφω άσχετα σχόλια

    Αλλά δεν έχω πρόβλημα. θα βγει η Αργυρώ να με υποστηρίξει.

  11. Βασίλης Φίλιππας said

    Καλημέρα!
    Στην αλληλογραφία της εποχής μεταξύ της Διοίκησης της Λευκάδας και Οθωμανών αξιωματούχων συναντούμε τη λέξη «μονοφιλίκι», π.χ. «λόγια δεν χρειάζονται και τα μονοφιλίκια δεν πιάνουν» (1799). Η λέξη από το τουρκικό münafıklık που ερμηνεύεται ως υποκρισία.
    Ίσως έτσι έχει και κάποιο νόημα η διόρθωση τον Σβορώνου/Ασδραχά από «μοναφικλίκικα» σε «μοναφιλίκικα». Δεν έχουμε το πρωτότυπο, βέβαια, για να το δούμε.
    Σε περίπτωση ορθογραφικού θα μπορούσε να είναι και «σας περικαλώ να μην ακούετε τα μονοφίλικα ψέματα».
    Ας σημειωθεί ότι σε αυτού του τύπου την αλληλογραφία που γίνεται στα Ελληνικά έχω παρατηρήσει το εξής: όταν οι Λευκαδίτες αξιωματούχοι γράφουν στους Οθωμανούς χρησιμοποιούν πολλές τουρκικές λέξεις και όταν γράφουν οι Οθωμανοί στους Λευκαδίτες πολλές ιταλικές/βενετικές.
    (Η λ. «μπισμπίλιο» στη Λευκάδα και στα επτάνησα γενικότερα: σιγανομίλημα, παιχνιδιάρισμα από το ιταλ. bisbiglio, βεν. bisibilio)

  12. spiridione said

    Σε συλλογή λέξεων της Πάργας – Στεριάς υπάρχει (σελ. 47):
    μοναφίκης (ό)=ρουφιάνος, προδότης, ραδιούργος, διαβολεύς.
    μοναφίκια (τά)=ραδιουργίες, ρουφιανιές. Βάνω μοναφίκαι, διαβάλλω.

    Click to access %CE%97%CF%80%CE%B5%CE%B9%CF%81%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%20%CE%B5%CF%83%CF%84%CE%AF%CE%B1%20%CF%84%CE%B5%CF%85%CF%87.%20189-190.%201968.pdf

  13. spiridione said

    9. Γιατί έχει μοναφίκικα, όχι μονοφίκικα.

  14. sarant said

    11 Ευχαριστώ πολύ. Του Ασδραχά είναι η διόρθωση βάσει του προηγούμενου σχολίου αρ. 5. Και συμφωνώ ότι εχει κάποια βάση αλλά όχι «μεροληπτικά» που το εξηγεί ο Ασδραχάς.

  15. spiridione said

    Σε γλωσσάρι εγγράφων του Αλή Πασά έχει
    μοναφίκης/μουναφίκης (Α΄ 6, 99)= μαρτυριάρης, διαβολέας, συκοφάντης
    -Ετυμ.: μοναφίκης τουρκ. münafɪk (ουσιαστ.) ‘υποκριτής, φαρισαίος’
    μοναφικλίκι/μαναφικλίκι (Α΄ 97, 179 Β΄ 541) = συκοφαντία, υποκρισία, διπροσωπία, το να προκαλείς διχόνοια
    -Ετυμ.: μοναφικλίκι τουρκ. münafɪklɪk (ουσιαστ.) ‘υποκρισία, διπροσωπία’
    μονοφουκλίκι, βλ. μοναφικλίκι

    Click to access GRI-2019-23370.pdf

  16. # 8

    «Το 5-1 το προχθεσινό ήταν τακτική υποχώρηση πριν τη σαρωτική αντεπίθεση»

    Αν δεν πληροφορήθηκες το χθεσινό αποτέλεσμα στο ΑΕΚ-ΠΑΟΚ. ο Ντύλαν τόχει τραγουδήσει σαν:

    When you think that you’ve lost everything
    You find out you can always lose a little more

    από το Tryin’ to get to heaven (before they close the door), κορυφαίο τραγούδι που έγραψε σε ώριμη ηλικία

  17. sarant said

    15 Α, το γλωσσάρι του Αλήπασα το έχω αλλού….

  18. spiridione said

    Και άλλα δύο
    Από το Σαμόκοβο Ανατ. Θράκης
    μοναφίκ’ς (ο)—συκοφαντικός, διαβολιάρης·—Μοναφίκ’ς γείσαι, βρε παιδί.—Τα παιδιά γήdου μοναφίκια

    Και εδώ από τη Στενή Ευβοίας μοναφίκια
    https://www.steni.gr/index.php/25-etsi-to-legame-palia/415-m-palies-lekseis-tis-stenis

  19. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    0 – 11.
    Ο Βασ. Ορφανός στο «Λέξεις τουρκικής προέλευσης στο κρητικό ιδίωμα» (2014) έχει:
    ’’μουναφικλίκι, το & ναφικλίκι(Παγκ.): επιβουλή, σκάνδαλο. <münafıklık ‘συκοφαντία’.
    Δεν νομίζω ότι ήταν σε ευρεία χρήση στην Κρήτη. Ανάλογης σημασίας λέξεις σ’ εμάς η βγανιά ή αβγανιά, τα ανακατώματα κ.τ.ό.

  20. Κωστής Ανετάκης said

    Μου έκανε εντύπωση πριν από λίγα χρόνια (που υπό τις παρούσες συνθήκες φαντάζουν πια σχεδόν αιώνας) όταν μου είπε η κόρη μου, μαθήτρια λυκείου τότε, ότι «αυτοί βάζουν μαναφούκια». Τη λέξη δεν την είχα ακούσει ποτέ στα δικά μου μαθητικά χρόνια, ωστόσο την είχα μάθει λίγο νωρίτερα από το βιβλίο σου «Λέξεις που χάνονται». Επομένως, η απάντηση στο ερώτημα το τίτλου είναι μάλλον θετική…

  21. @ 20 Κωστής Ανετάκης

    Σε ποιο μέρος;

  22. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Καλημέρα.

    Πολὺ ἐνδιαφέρον τὸ σημερινό. Ἐπίσης πολὺ διαφωτιστικὰ τὰ σχόλια τοῦ Spiridione καὶ τοῦ Βασίλη Φίλιππα.

    Τὰ μαναφούκια δὲν τὰ ἔχω ἀκούσει στὰ Θερμιά.

    Κι ἐγὼ σὲ κουτσομπολίστικες ραδιοτηλεοπτικὲς ἐκπομπὲς τ᾿ ἄκουσα.

  23. Πέπε said

    Καλημέρα.

    Εμένα η λέξη μού ήταν τόσο άγνωστη ώστε, παρόλο που τη διάβασα μαζί με όλη τη σχετική συζήτση στο προχτεσινό, και πάλι δεν την είχα αποτυπώσει τόσο όσο σήμερα που μονοπωλεί το θέμα.

    Και το γεγονός ότι ο Οικονόμου που τη βάζει ως τίτλο στο μυθιστόρημά του αισθάνεται την ανάγκη να την εξηγήσει δείχνει ότι ναι μεν κάποιοι την ξέρουν (π.χ. ο ίδιος), αλλά οι περισσότεροι όχι.

    Το #20 το θεωρώ εντυπωσιακό! Πιθανόν κάποιος σ’ εκείνο το σχολείο ή σε κάποια παρέα να έμαθε τη λέξη κάπου και να την έκανε μόδα. Δυαδόσται!

  24. Κιγκέρι said

    Εγώ δεν την ξέρω τη λέξη, δεν τη χρησιμοποιώ, δεν την έχω ακούσει από τους δικούς μου κι όταν τη συνάντησα στον Παπαδιαμάντη, σχημάτισα την εντύπωση ότι το μαναφούκι είναι κάποιου είδους εκρηκτικό – υποθέτω ότι αντιλήφθηκα την έκφραση «βάζω μαναφούκια» περίπου όπως το «βάζω φυτίλια», υπονομεύω, οπότε μέσες-άκρες θεωρώ ότι το ’πιασα το νόημα!

  25. Boban said

    ….που βάζει μαναφούκια, που σπέρνει έριδες….

    Αυτό μοιάζει με το «βάζω φυτιλιές» που λέμε..

  26. Παναγιώτης Κ. said

    «Βάζω φιτίλια» ή «φιτιλιάζω» , μπορούμε να το θεωρήσουμε περίπου ισοδύναμο με το «βάζω μαναφούκια» ;

  27. Έμαθα πρόσφατα το «φουρφουλιάζω».

  28. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Το σημερινό θέμα μου θύμισε το τεύχος Αστερίξ «Η διχόνοια», που δεν έχει παρουσιαστεί ακόμα στο ιστολόγιο.

  29. Alexis said

    Δεν την έχω ακούσει ουδεπόπωτε!

  30. Γιάννης Ιατρού said

    Σήμερα: International Roma Day – 8 April 50 years on: A time to celebrate, but scourge of hate speech rising

  31. Κιγκέρι said

    30: Διάβασα International Roma Day και για καναδυό δευτερόλεπτα απόρησα τι σχέση έχουν οι Τσιγγάνες με τη Ρώμη! 🙃

  32. Γιάννης Ιατρού said

    31: Άσε, χωρίς τονισμό χανόμαστε😂 Πάντως θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς, «όπου γης και πατρίς», νομάδες γαρ (ήταν)😉

  33. avadista said

    Στο «Γλωσσάρι Ρουμελιώτικης Ντοπιολαλιάς» του Θανάση Παπαθανασόπουλου (1986) υπάρχουν τα μαναφούκια = ραδιουργίες. Ο Θ.Π. μάζεψε λέξεις κυρίως από τις περιοχές Αιτωλοακαρνανίας και Ευρυτανίας . Υπάρχει και στη μικρή μελέτη του Σεραφείμ Τσιτσά «Η Ρουμελιώτικη Γλώσσα» (περιοδικό ΦΘΙΩΤΙΣ 1956) (=ραδιουργίες, σπιουνιές)

  34. # 30

    Κάτι πιο τσιγγάνικο είναι και η θεωρούμενη σαν η πιο αναγνωρίσιμη μελωδία …

  35. dryhammer said

    3,6,11,19. Συνδυαστικά θα ακουγόταν (στη Χίο) η έκφραση:
    «Ετούτος είναι πολύ μουζείρης. Όπου σταθεί μπισμπίλια βάζει κι αβανιές»

  36. dryhammer said

    35… μουζεβίρης… διορθώνω

  37. Ασμα ασμάτων !!

    Στον τάφο σου Κυριάκο θα πίνουμε χασίσι
    Θα λάμπει και χαίρεται ολόκερη η ζήση,
    Θα λάμπει και χαίρεται ολόκερη η ζήση
    Στον τάφο σου Κυριάκο θα πίνουμε χασίσι

  38. Αράουτ said

    Αναγκαζόμαστε να παρέμβουμε και στο σημερινό γονατογράφημα του κυρίου Σαραντάκου, που αντί να ξεστραβώνει, στραβώνει έτι περαιτέρω ακόμη και τον πλέον εγγράμματο αναγνώστη:

    1) Ο κ. Σαραντάκος αποφεύγει όπως ο Διάολος το λιβάνι να μάς εξηγήσει το εξής στοιχειώδες: Πώς από το τούρκικο «münafik» (= υποκριτής, διπρόσωπος, εξ ού… διαβολεύς + συκοφάντης) οδηγηθήκαμε στο ρωμέϊκο «μαναφούκι», που χρησιμοποιεί τόσο συχνά ο κυρ-Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης; Βάσει ποίου γλωσσολογικού κανόνος (θα τρίζουν τα κόκκαλα του Σωσσύρ) το τούρκικο «münafik» (προφέρεται… «μουναφίκ») έγινε στα ρωμέϊκα «μΑναφΟΥκι», δηλαδή άλλαξε προφορά τόσον το «ου» (που έγινε «α») όσον και το «ι» (που έγινε «ου»);

    Προκειμένου να δικαιολογήσει το ως άνω ανοσιούργημα, το μόνο που περιορίζεται να μάς πεί ο αγαπητός μας κύριος Νίκος είναι το εξής ανήκουστο, που δεν θα τολμούσε να ισχυριστεί δημοσίως ούτε ο αείμνηστος Τάκης Νατσούλης: « Δεν αποκλείεται ο ελληνικός τύπος να σχηματίστηκε ύστερα από παρετυμολογία με τη «μάνα».»!!!..

    Αλλά, κύριε Νίκο μου, τί είναι αυτά που λέτε; Για τόσο αστοιχείωτους κάφρους εκλαμβάνετε εμάς τους αναγνώστες του Ιστολογίου σας; Διαβάστε πώς έχει το θέμα και σπεύστε να διορθώσετε το άρθρο, διότι γελάει όλη η Ελλάδα με την σημερινή ανελλήνιστη ανάρτησή σας…

    2) Το βασικό λάθος του κ. Σαραντάκου, από το οποίο πηγάζουν όλα τα υπόλοιπα, προέρχεται από την παντελή άγνοιά του για το πότε πρωτοκαταγράφεται στην Θεία Ελληνική Γλώσσα η ρωμέϊκή απόδοσις της τουρκικής λέξεως «münafik» (= υποκριτής, διπρόσωπος, εξ ού… διαβολεύς + συκοφάντης). Και ο τελευταίος απόφοιτος Παλαιού Σχολαρχείου γνωρίζει ότι αυτό συνέβη γύρω στο 1812, στην ξακουστή «Αληπασιάδα» του περίφημου Τουρκαλβανού βάρδου του Αλή Πασά, Χατζή Σεχρέτη. ΑΝΑΡΤΩ το σχετικό απόσπασμα από το μνημειώδες σύγγραμμα του Κωνσταντίνου Σάθα «Ιστορικαί Διατριβαί» (Αθήναι 1870), έχοντας πλήρη συναίσθηση ότι πρόκειται για μιά ιστορική στιγμή του Σαραντακείου Ιστολογίου:

    ΡΩΤΑΩ τον κ. Σαραντάκο: Βλέπετε, κύριε Νίκο μου, πώς πρωτομεταφέρει στα ρωμέϊκα το τούρκικο «münafik» ο ανεπανάληπτος βάρδος του Αλή Πασά, Χατζή Σεχρέτης, που ήξερε άριστα τόσον τα τούρκικα όσον και τα ρωμέικα; «Μουναφίκιδες» το μεταφέρει, χωρίς να νοιάζεται αν κάνει παρήχηση και οδηγεί σε συνειρμό με την κοσμαγάπητη λέξη «μουνί»! Δεν το μεταφέρει «μαναφούκηδες» ο Χατζησεχρέτης, όπως θα το μετέφερε ο χριστιανούλης Παπαδιαμάντης για να μή κάνει παρήχηση με την χυδαία λέξη για το γυναικείο αιδοίο. Κι όπως γράφετε στην αρχή του άρθρου σας, ο κλεφταρματολός, Γιάννης Παραβόλας, γράφει στην επιστολή του… «σας περικαλώ να μην ακούετε τα μονοφίκικα ψέματα». Δεν λέει «μονοφΟΥκικα. Αλλάζει, απλώς, το πρώτο «μου» σε «μο» για να μή κάνει συνειρμό η λέξη με το γυναικείο αιδοίο

    ΤΕΛΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ προς χρήσιν των μελλοντικών λεξικογράφων, που θα περιλάβουν την λέξη «μαναφούκι» σε λήμμα Λεξικού: Η ορθή μεταφορά στα ρωμέϊκα του τούρκικου «münafik» είναι «μουναφίκης», (όπως πρωτοκαταγράφεται στην ξακουστή «Αληπασιάδα», το ανεκτιμήτου αξίας αυτό ΜΝΗΜΕΙΟ του Ρωμέϊκου Λόγου, όπως γράφει ο Μέγας Σάθας) και όχι «μαναφούκης». Άρα και τα «μαναφούκια» πρέπει να καταγραφούν «μουναφίκια», αδιαφορώντας αν κάνουν παρήχηση με το «μουνί»

    Είπα και ελάλησα και αμαρτίαν ούκ έχω

  39. dryhammer said

    Παντάξιοι!

  40. dryhammer said

    39–>37.
    [άν αλλάξουμε το Κυριάκο με το αράουτ προκύπτει νέον άσμα ιστολογικόν]

  41. Γιάννης Κουβάτσος said

    Γνωρίζω τη λέξη, αλλά μόνο επειδή τυγχάνω πιστός παπαδιαμαντικός. Δεν τη χρησιμοποιώ και δεν την ακούω στον στενό ή στον ευρύτερο περίγυρό μου.

  42. Nestanaios said

    38. Αράουτ.

    Έχεις αμαρτία και μεγάλη μάλιστα. Έδωσες, πήρες, το πήγες εκεί που συνήθως το πας, αλλά τα πράγματα δεν είναι έτσι. Αν σου ζητήσουμε να αποδώσεις στη νέα ελληνική το «μούνα καθεύδω» θα έλεγες τα ίδια;
    Είπες όμως ένα καλό. Το «μουναφίκης». Κι εγώ εδώ βλέπω από που πήραν οι τουρκόφωνοι το «münafik».
    Ίσως αυτό θα έπρεπε να σε απασχολεί περισσότερο από τα γνωστά άλλα που εσύ επιδιώκεις. Ντρόπιασες τις δύο φίλες, Στεφανία και Αργυρώ και σιωπούν.

  43. sarant said

    21 Θεσσαλονίκη νομίζω

    28 Και είναι από τα καλύτερα….

  44. spiridione said

    3 μπισμπίλια
    https://en.wiktionary.org/wiki/bisbiglio

    Υπάρχει και η φράση ‘βάνει αγκύλια’. Για τη λ. αγκύλι το ΙΛΝΕ λέει (για τις μεταφορικές σημασίες):
    Β)Μεταφ. 1) Σκάνδαλον, ἀφορμὴ ἐρίδων, ρᾳδιουργία, εἰρωνεία, σκῶμμα δηκτικὸν κττ. συνήθως μετὰ τοῦ ρ. βάλλω Θεσσ. (Ζαγορ.) Θήρ. Θρᾴκ. (Καλαμ. Περίστ.) Κύπρ. Πελοπν. (Μεσσ.) Ρόδ. Σάμ. Σίφν. Σύμ. Σῦρ.: Βάζω ἀγκύλια Θρᾴκ. κ.ἀ. (Συνών. φρ. βάζω ἀγγρίφια – λόγια, βάζω τὴν οὐρά μου). Ἤβαλε τὸ ᾿γκέλι του Σίφν. ἦρθες πάλι νὰ bήξῃς τ᾿ ἀgύλι σου Θήρ. Φτάσανι κ᾿ ἰδῶ τ᾿ ἀgέλια τ᾿ Σάμ. Αὐτὰ εἶναι ἐγκέλια ἐκείνου Περίστ. Σοῦ εἶναι ἕνα ᾿γκέλι! (ἐπὶ ἀνθρώπου ρᾳδιούργου καὶ σκωπτικοῦ) Σίφν. Ἔν᾿ κακὸν ἐγκέλιν Κύπρ. || Φρ. Τὸν ἔβαλαν ᾿ς τὰ ἐγκέλια (τὸν ἐρρᾳδιούργησαν) Καλαμ. || ᾎσμ. Τσαὶ μιὰ κουφὴ τριτσέφαλη νὰ ᾿βκην ᾿ποὺ μέσ᾿ ᾿ς τ᾿ ἀμπέλιν, νὰ δάκ-κασεν τὸν ἄντραν της, γιατ᾿ ἔν᾿ κακὸν ἐγκέλιν Κύπρ.

  45. Μαρία said

    35
    müzevir πληροφορητής
    Μουζαβίρης έλεγαν οι παλιοί, ενώ εμείς μικρά λέγαμε «αυτός βάζει διαβάλματα».

  46. Παναγιώτης Κ. said

    @34. Τζη, αν μου ζητούσαν να επιμεληθώ κάποια μουσική εκπομπή στο ραδιόφωνο βάζοντας κομμάτια της αρεσκείας μου οπωσδήποτε Τροβατόρε συν το παρακάτω όσο αφορά τα κομμάτια κλασσικής μουσικής.

    Το κριτήριο επιλογής για το υπόλοιπο της εκπομπής είναι μουσικά κομμάτια από τα μέρη που δροσίζει η Μεσόγειος…

    Roma day σήμερα.
    Άντε προς τιμήν, το παρακάτω!

  47. Αργυρώ said

    Συγχαίρω εκ βάθους καρδίας τον επανακάμψαντα κορυφαίο σχολιαστή όλων των εποχών κ. Αράουτ για το ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΙΚΟ σχόλιο 38, το οποίο ασφαλώς θα ωθήσει το παρόν Ιστολόγιο σε νέα ύψη στην βαθμολογία της Alexa. Ήδη χθές, 1η ημέρα επανεμφανίσεως του κυρίου Αράουτ, είχαμε Νέο Ρεκόρ 12ετίας για το Σαραντάκειο Ιστολόγιο: Σπάσαμε το ψυχολογικό φράγμα 700 και βρεθήκαμε στο 696 (σήμερα στο 705).

    Προς επίρρωσιν των όσων εκπληκτικών αναφέρει ο ανεπανάληπτος Αράουτ στο σχόλιο 38, θα αποκαλύψω κι εγώ τα εξής σημαντικά, που ασφαλώς θα προβληματίσουν τον αγαπητό μας κύριο Νίκο, για την επιπολαιότητα + βιασύνη με την οποία συνέγραψε το παρόν γονατογράφημα:

    1) Η λέξις «μουναφίκης» = διαβολεύς, συκοφάντης (και όχι «μαναφούκης όπως την διαστρέβλωσε ο χριστιανούλης Παπαδιαμάντης επειδή παρηχούσε με το γυναικείο αιδοίο, όπως εξήγησε στο σχόλιο 38 ο κ. Αράουτ) ήτο εν πλήρει χρήσει σε όλον τον Ελληνόφωνο Χώρο, καθ’ όλον τον ελληνόψυχο 19ο αιώνα. Αμέσως μετά την «Αληπασιάδα» του Χατζή Σεχρέτη (1812) την συναντούμε τον Γενάρη του 1821 σε ΨΗΦΙΣΜΑ που εξέδωσαν στο Ιάσιον της Ρωμουνίας οι σύντροφοι του Αλεξάνδρου Υψηλάντη. ΑΝΑΡΤΩ το Ψήφισμα, όπως το διασώζει ο εγκυρότατος Ιωάννης Φιλήμων στον 1ο τόμο του μνημειώδους «Δοκιμίου Ιστορικού περί της Ελληνικής Επαναστάσεως», Αθήναι 1859:


    Παρακαλείται ο αγαπητός μας κύριος Σαραντάκος (που με κάθε ευκαιρία δηλώνει γνώστης της Γλώσσας του 1821), να βγεί και να μάς εξηγήσει πώς είναι δυνατόν να αγνοεί αυτό το πασίγνωστο Ψήφισμα των συντρόφων του Αλεξάνδρου Υψηλάντη.

    2) Η λέξις «μουναφίκης», που πρωτοκαταγράφει στην «Αληπασιάδα» ο θρυλικός Χατζή Σεχρέτης και επαναλαμβάνουν το 1821 οι σύντροφοι του Αλ. Υψηλάντη, έχει περάσει εδώ και έναν αιώνα στα αγγλικά ως «Munafikis», πράγμα που θα ώφειλε να γνωρίζει ο επαγγελματίας μεταφραστής και αριστούχος απόφοιτος της Αγγλικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, κ. Σαραντάκος. ΑΝΑΡΤΩ απόσπασμα από την σελίδα 118 του μνημειώδους συγγράμματος Isya Joseph «Devil Worship: The Sacred Books and Traditions of the Yezidiz» (1η έκδοσις Βοστώνη 1919)

    3) Τέλος, για να επιβεβαιώσω τον ισχυρισμό μου ότι η λέξις «μουναφίκης» εχρησιμοποιείτο συνεχώς καθ’ όλον τον 19ο αιώνα, θα επισημάνω το εξής: Ο «μουναφίκης» λεξικογραφείται στην Θεία Ελληνική Γλώσσα εδώ και 137 χρόνια: Από το σωτήριον έτος 1885 στην «Αραβική Χρηστομάθεια» του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, ως μετάφρασις της αντίστοιχης αραβικής λέξεως, από την οποία προήλθε το τούρκικο «münafik»

    Τί χρείαν έχομεν άλλων μαρτύρων ότι πρέπει πάραυτα να διορθωθεί το παρόν άρθρο, προκειμένου να διασωθεί ολίγη από την εναπομείνασα εγκυρότητα του Σαραντακείου Ιστολογίου;

  48. 37
    Σαν σήμερα ψόφησε η άλλη.

  49. sarant said

    48 Το θυμήθηκαν καμποσοι στο Τουίτερ

  50. Εμένα μου το θύμισε ο εκατονπεντέμισι και είπα να σας ειδοποιήσω να το ξέρετε 🙂

  51. # 46

    Συμφωνώ απόλυτα για τον Φέρεντς Λιστ και τις ουγγρικές ραψωδίες του (αγαπημένη μου η 6η), ας είναι καλά ο φον Κάραγιαν που τον ανέδειξε από την σχεδόν αφάνεια. Η επιλογή μου ήταν βάσει αναγνωρισιμότητας μουσικής και εικόνας.
    Εξαιρετική και η ουγγρική φαντασία του

  52. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    38, 47 Αράουτ Ξ Αργυρώ
    Γράφετε: ’’Η λέξις «μουναφίκης» = διαβολεύς, συκοφάντης (και όχι «μαναφούκης όπως την διαστρέβλωσε ο χριστιανούλης Παπαδιαμάντης επειδή παρηχούσε με το γυναικείο αιδοίο, όπως εξήγησε στο σχόλιο 38 ο κ. Αράουτ) ήτο εν πλήρει χρήσει σε όλον τον Ελληνόφωνο Χώρο, καθ’ όλον τον ελληνόψυχο 19ο αιώνα. Αμέσως μετά την «Αληπασιάδα» του Χατζή Σεχρέτη (1812)…’’

    Χωρίς πολλές σάλτσες, η ουσία είναι μία (και ο μπακλαβάς γωνία…):
    Ο Ανθ. Γαζής, το 1816 (Γ. τόμος-Συμπλήρωμα, σ. 37), καταγράφει τον τύπο «μαναφούκης» παράλληλα με τον «μιναφίκης».

    Ωστόσο, ήδη από το 1809 (Α. τόμος, σ. 1003) έχει τον τύπο «μιναφίκης», γράφει δε και το τουρκ. «μιναφικλίκ».

    Άρα τα περί διαστρέβλωσης από τον Παπαδιαμάντη …πάνε περίπατο!
    Θα μου πεις τίποτα δεν αποκλείει να ήταν χριστιανούλης και ο Γαζής. Εδώ σε θέλω κάβουρα…

    ΥΓ1. Είδες τι μας κάνει η άτιμη η anemi, με το να μην είναι searchable… 🙂
    ΥΓ2. Δεν αποκλείεται να υπάρχουν και πιο πρώιμοι παρόμοιοι τύποι. Αλλά το επιτελείον μας …έχει σκολάσει!

  53. Αργυρώ said

    Αδαέστατε κύριε Μίκιε (52): Ποιός τον χέζει τον Γαζή; Δεν έχει ακόμη κατασταλάξει αν η μεταφορά του τούρκικου «münafik» στα ρωμέϊκα είναι «μιναφίκης», «μαναφούκης» ή «μιναφικλίκ». Για τόσο επιπόλαιο άτομο μιλάμε…

    Σοβαροί να είμαστε, κύριε Μίκιε: Σάς προκαλώ να μού βρείτε τυπωμένη έστω και μισή φορά την λέξη «μαναφούκι(α)» σε ολόκληρο τον 19ο αιώνα, πρίν την κάνει διάσημη ο Παπαδιαμάντης, αλλοιώνοντας επί το χριστιανικότερον το «μουναφίκιδες» του Χατζή Σεκρέτη (1812). Όπως αποκάλυψε στο σχόλιο 38 ο κ. Αράουτ, ο κυρ-Αλέξανδρος την αλλοίωσε λόγω παρηχήσεως και συνειρμών με το γυναικείον αιδοίον, στο οποίο δεν είχε εισέλθει ποτέ του, υπακούοντας στην γνωστή εντολή του Αποστόλου Παύλου «καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι·» (Α΄ Κορινθ. 7,1) που σημαίνει… «είναι καλό για τον άνθρωπο να μήν αγγίζει γυναίκα»

    Ο Μέγας Σουρής αγνοεί παντελώς την λέξη «μαναφούκι(α)». Αν υπήρχε τέτοια λέξη στην εποχή του, ο Σουρής θα την χρησιμοποιούσε συνεχώς. Για το Ψήφισμα των συντρόφων του Αλεξάνδρου Υψηλάντη (1821), που αποκαλούν (βλέπε σχόλιο 47) «μουναφίκιδες» τους διαβολείς, γιατί δεν βγάζετε άχνα, κύριε Μίκιε; ΑΝΑΡΩΤΙΕΜΑΙ: Δεν σάς πονηρεύει η απόλυτη σιωπή του κ. Σαραντάκου που έχει χωθεί στο καβούκι του επί τόσες ώρες και δεν βγάζει άχνα για το θέμα, αν και είναι ζωτικής σημασίας για την εγκυρότητα του Ιστολογίου; Αν ήταν τόσο απλά τα πράγματα όσο νομίζετε, θα είχε ήδη βγεί ο κύριος Νίκος και θα μάς είχε κράξει.

    Ξεστραβωθείτε, κύριε Μίκιε: Το σωτήριον έτος 1993 κυκλοφόρησε στα ιταλικά το μνημειώδες «Λεξικόν των Τουρκισμών στην Αληπασιάδα του Χατζή Σεκρέτη» . Λημματογραφεί το «μουναφίκης», αλλά όχι το ανύπαρκτο «μαναφούκης» του χριστιανούλη Παπαδιαμάντη

  54. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    53,
    κ. Αργυρώ,
    Τα όσα αναφέρετε «μπάζουν από 500 μεριές» και αναμασούν τα ίδια με τα προηγούμενα σχόλιά σας, οπότε δεν αξίζουν σοβαρή απάντηση. ‘Αέρες’, που λέγαμε και χθες… (Άσε που τζάμπα θα πήγαινε ο κόπος, ως συνήθως…)
    Καληνύχτα σας!

  55. sarant said

    52 Προφανώς. Και μόνο η ιδέα ότι ο Παπαδιαμάντης επηρέασε τη λαϊκή λαλιά σε διάφορα μέρη της Ελλάδας είναι γελοία.

  56. loukretia50 said

    Μπερδεύτηκα με τους μονοφικίτες και τον Παραβόλα και νόμιζα ότι διαβάζω το άλλο άρθρο.
    Τη λέξη «μαναφούκια» όπως κι αν είναι τελικά το σωστό – δεν τη γνώριζα και δε νομίζω να τη συγκρατήσω.

    Όσο για τον επίμαχο προβληματισμό… τι να πω…
    Οι Ρουμελιώτες δεν έχουν θέμα, αν και δε φημίζονται για την υπομονή τους.
    —————————
    Πάντως ο κυρ Αλέξανδρος δεν ήταν κομμουνιστής!

  57. Δελιόπουλος Δημήτριος said

    Στα χωριά του κάμπου της Ημαθίας, στο λεγόμενο Ρουμλούκι, η λέξη «μαναφλούκ’ [-κι] ήταν συνηθισμένη. Υπάρχει στο βιβλίο «Το Ρουμλουκιώτικο Ιδίωμα»,, σελ. 201. το λήμμα «μαναφλούκ’ με τα ακόλουθα σχόλια:¨Το μαναφλούκι. Από την τουρκική münafık . Περισσότερο εύχρηστη στον πληθυντικό,, τα μαναφλούκια, τα διαβάλματα.
    Φρ. Αφνοί ήταν μουνιασμέν», αμά τ’ς έβαλαν μαναφλούκια ι κόσμους κι τώρα δε θέλουν να ξέρουντι.

  58. Εγώ αν δεν δω την γνώμη της ( φιλολόγου) Στεφανίας αδυνατώ να βγάλω συμπέρασμα 🙂 🙂

  59. Πέπε said

    Στο προχτεσινό άρθρο ορισμένοι, βλέποντας τη λέξη ζάπι και την έκφραση «κάνω κάποιον ζάπι», σχολίασαν «βέεεεβαια, το λέμε κι εμείς». Εγώ πάλι την έκφραση την ήξερα «κάνω ζάφτι». Ευτυχώς που ο Ασδραχάς (που δίνει και την ετυμολογία από τρκ zapt, που δικαιολογεί και τα δύο) δεν είχε την αχαρακτήριστη επιπολαιότητα να αναφέρει ότι εκτός από ζάπι λέγεται και αλλιώς. Φανταστείτε να μην είχε κατασταλάξει ούτε σ’ αυτό: τι θα απέμενε πια από τα τελευταία ράκη αξιοπιστίας του παρόντος ιστολογίου;

  60. loukretia50 said

    59. Αγρυπνούν οι ζαπτιέδες!

  61. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ο Παπαδιαμάντης επέβαλε το μαναφούκι πανελληνίως; Σιγά, ρε Βάτμαν, ποιος είναι, η Μενεγάκη, ο Ρουβάς ή κάνας παίκτης του Σαρβάιβορ;

  62. Πέπε said

    Ευτυχώς είναι και μερικοί που κόπτονται για την πορεία του σαραντακείου ιστολογίου στην Αλέξα. Η διακεκριμένη ποιήτρια Λουκρητία, επί παραδείγματι, αποφεύγει όπως ο διάβολος το λιβάνι να μας αποκαλύψει ότι οι ζαπτιέδες λέγονται υπό άλλων και ζαφτιέδες. Γιατί; Μήπως για να μη σταναχωρήσει τον εξ Ι.Π. Μεσολογγίου φιλαράκο μας; Όχι βέβαια, αλλά απλώς επειδή δεν είναι επιπόλαιη.

  63. loukretia50 said

    Αποσπασμα από επιστολή ενός δευτεραγωνιστή, του Βαγγέλη Νικότση, σε πσλιότερο άρθρο :
    Το έχω σε μεγάλον παράπονο να γένομαι ρεζίλης
    https://sarantakos.wordpress.com/2015/03/22/1821-5/

    «…Επροχτές μού εσκοτώθη ένας άνθρωπός μου μουναχός· του λοιπόν έβγαλα τ’ άρματά του στο τελιάλη, διά να του τα πουλήσω και να ιδώ τι μαζώνουνται (διά να τα φυλάξω και αν έρθει κάνας κληρονόμος να τα δώσω) και ο καπετάν Σπύρος, ο Υποφρούραρχος, τα πήρε από τον τελιάλη και τα κάμει ζάπτι αυτός.
    Λοιπό τι να κάμω; Ο κύριος Έπαρχος μου λέγει «αμάν, για το Θεόν, διατί αφουρμήν γυρεύει» και έτζι τα κρατάγει· όμως, αδελφέ, διά το χατίρι της πατρίδος εγίνηκα ωσάν μία πουτάνα, όμως, αμάν, πλιον δεν βαστιέται· είναι γινομένος το ένα με τους Εφόρους πλιον και τον κύριον Έπαρχον τον έχουν το ουδέν, ωσάν έναν Εβραίον.»

  64. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    59
    Ανάθεμα τη μάνα σου
    που σ΄έφερνε στο γάμο
    και ΄σ΄είδανε τα μάτια μου
    και ζάφτι δεν τα κάνω

    σ.σ. ας μην είτανε το 15 του spiridione και θα ‘βλεπες πού τις γνωστές μαγκιές και φινιστρίνια…

  65. sarant said

    57 Ευχαριστούμε!

    59κε: 🙂

  66. Αργυρώ said

    Κύριε Γιάννη (61), κατά γενική ομολογία είστε νουνεχές άτομο, δεν συνηθίζετε να αερολογείτε και να κάνετε γυμνασιακή πλάκα όπως ο κύριος Πέπες: Βρείτε μου μισή φορά την λέξη «μαναφούκι(α)» πρίν από τον Παπαδιαμάντη, κι εγώ θα σάς προσκυνήσω.

    ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ούτε για δείγμα, ούτε κάν στα τουρκοελληνικά λεξικά που τάχω όλα στην διάθεσή μου. Τυχαίο; Δεν νομίζω

  67. Πέπε said

    Ευχαριστούμε τη διακεκριμένη σοπράνο Αργυρώ για τη συγκλονιστική αποκάλυψη (#53) ότι ακόμη και το μνημειώδες ιταλικό Λεξικό των τουρκισμών στην Αληπασιάδα δεν έχει κατασταλάξει ως προς το φωνήεν της τρίτης συλλαβής της ίδιας λέξης: μουναφίκης, αλλά και (KOUKK.) μουναφούκης. Οποία επιπολαιότης!

    Το επιτελείο Μας βλέπει κι εδώ δάκτυλον Παπαδιαμάντη: προφανώς ο γνωστός κρασοπατήρ, σκανδαλισθείς από το διπλό κακέμφατο (μουνί, fuck) που τόλμησε να παρεισαγάγει ο ελληνόψυχος Koukk., επέβαλε ακόμη και στους κατά πολλές γενιές προγενεστέρους του να αποκρύψουν τον τύπο με -φου-.

    Αυτά, για να καταλάβει και ο τελευταίος αγράμματος κάφρος σε τι βαθμό μωρίας έχει οδηγήσει το ρωμαίικο η περί παρθενίας διδασκαλία του ραβίνου Γιοσούα και του Παύλου.

  68. Γιάννης Ιατρού said

    67: Σύνδρομο της Στοκχόλμης ;;; 🙂

  69. Γιάννης Κουβάτσος said

    66: Δεν είμαι ειδικός στο θέμα, Βάτμαν, ούτε καλός στα ψαχουλέματα, αλλά είναι τελείως απίθανο να επέβαλε ο Παπαδιαμάντης, σε εποχές που δεν υπήρχαν τα γλωσσοπλαστικά ηλεκτρονικά μέσα, μια λαϊκή λέξη όπως το μαναφούκι.

  70. Αργυρώ said

    Είναι λάθος η λέξις «επέβαλε», κύρ Γιάννη μου (69). Το «μαναφούκι» ήταν παντελώς άγνωστο στο Ρωμέηκο μέχρι που έσκασαν μύτη τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη. Όπως ορθά γράφει ο κύριος Νίκος στο άρθρο, κανένα Λεξικό δεν λεξικογραφεί (ούτε κάν αναφέρει) την λέξη «μαναφούκι». Από τον κύρ Αλέξανδρο την μάθαμε την λέξη. Επεβλήθη πανελληνίως λόγω του κύρους του.

    Απόδειξις ότι ο Κωνσταντίνος Κουκίδης στο «Λεξιλόγιον Ελληνικών Λέξεων εκ της Τουρκικής» (Αθήναι 1960) και το «Αρχείον Θράκης» με «ου» λεξικογραφούν την λέξη

  71. Γιάννης Κουβάτσος said

    70:Αυτό συμβαίνει με τις λόγιες λέξεις, Βάτμαν. Ο Κοραής επινόησε τη λέξη πολιτισμός, ο Μπαμπινιώτης τη λέξη διαδίκτυο κλπ. Αλλά μια λαϊκή ή λαϊκότροπη λέξη δεν διαδίδεται με αυτόν τον τρόπο. Εγώ διαβάζω δεκαετίες τώρα τον Παπαδιαμάντη σχεδόν καθημερινά, αλλά τα μαναφούκια δεν τα λέω. Πώς τα λένε λαϊκοί άνθρωποι που πολύ αμφιβάλλω αν έχουν ακουστά τον Παπαδιαμάντη; Δυσκολεύομαι να το δεχτώ. Το ότι δεν (;) ανιχνεύεται σε άλλα κείμενα του 19ου αιώνα, δεν σημαίνει και πολλά. Αυτό, υποθέτω, συμβαίνει και με άλλες ιδιωματικές λέξεις. Ξαναλέω πως δεν είμαι ειδικός, ας μιλήσουν και οι αρμοδιότεροι του ιστολογίου.

  72. Υπάρχει τι το ψυχεδελικότερον της συνευρέσεως εις εν και το αυτόν τραπέζιον των μνημειωδών σχολιαστών Αράουτ, Αργυρούς τε και Στεφανίας παιζόντων το παίγνιον «πρέφα» και ισχυριζομένων πως προέρχεται ετυμολογικώς εκ του «ουίστ» ως προκύπτει εκ διηγημάτων του διαπρεπούς συγγραφέως Αντον Τσέχωφ ;

    Ναι, υπάρχει, είναι η συμμετοχή του εκλεκτού σχολιαστού Παλιοτόμαρο εις το ως άνω παίγνιον, μεταβάλλον αυτό εις «πρέφα με τεμπέλη» !!

    Επίκειται σύσφιξις της θερμότητος…

  73. Γιάννης Ιατρού said

    72: Είχαμε λερναία κείμενα, τώρα έχουμε και λερναίους ψευτοσχολιαστές… Να δούμε πότε θα ξυπνήσουν ο Ηρακλής κι ο Ιόλαος…

  74. Αργυρώ said

    Κυρ Γιάννη μου (71), δεν με καταλάβατε: Η τούρκικη λέξις «münafik» (= υποκριτής, διπρόσωπος κλπ) υπήρχε στα ρωμέϊκα ως «μουναφίκης». Η 1η καταγραφή εντοπίζεται πρίν το 1812 στον Χατζή Σεκρέτη, η 2η καταγραφή τον Γενάρη του 1821 στο εν Ιασίω της Ρωμουνίας Ψήφισμα των συντρόφων του Αλ. Υψηλάντη κλπ. Καθ’ όλο τον 19ο αιώνα η λέξη ξεκινούσε με το «μουνα*», χωρίς κανείς να σοκάρεται επειδή παρηχεί με το γυναικείο αιδοίο. Ο πρώτος που σοκαρίστηκε ήταν ο ουδέποτε εισελθών σε αυτό, κύρ-Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, που έσπευσε να αλλάξει το «ου» σε «α», κάνοντας την λέξη «μΑναφούκια».

    ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Ο χριστιανούλης Παπαδιαμάντης δεν επέβαλε κάποια λέξη. Επέβαλε (με το κύρος του) την μετατροπή της προφοράς «μουνα* σε «μανα*». Ελπίζω να καταλάβατε τώρα πώς έχει το θέμα, αγαπητέ μου κύριε Γιάννη

  75. ΣΠ said

    74
    Και στον Γαζή το 1816 πώς τον επέβαλε; Μέσω χρονομηχανής; Ας είμαστε σοβαροί κυρα-Αργυρώ. Δεν είμαστε αγράμματοι κάφροι να χάφτουμε τις μπούρδες σας.

  76. Αργυρώ said

    Κύρ Σταύρο μου (75), ο ανυπόληπτος Άνθιμος Γαζής (ρωτήστε τον ειδήμονα κ. Σαραντάκο να σάς πεί πόσες χιλιάδες λάθη έχει το Λεξικό του) καταγράφει τρείς διαφορετικές προφορές του τούρκικου «münafik» στα ρωμέϊκα: «Μιναφίκης», «μαναφούκης» και «μιναφικλίκ». Τρέχα γύρευε και Νικολό καρτέρει. Για τόσο γονατογράφο άνθρωπο μιλάμε…

    Η ουσία είναι μία και ο μπακλαβάς γωνία: Όλοι οι Ρωμηοί, που είχαν επαφή με την γλώσσα των Οθωμανών, ξέρανε πως το τούρκικο «münafik» προφέρεται «μουν-» και όχι «μαν-» όπως αποφάσισε στα τέλη του 19ου αιώνος ο ουδέποτε εισελθών σε γυναικείο αιδοίο, κύρ Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Ακόμα και ο Κωνσταντίνος Κουκίδης, ακόμη και το «Αρχείον Θράκης» το επιβεβαιώνουν αυτό εν έτει σωτηρίω 1960 (βλέπε σχόλιο 70)

    Το επιχείρημά μου πως η προφορά «μΑν-» ΔΕΝ ΑΝΙΧΝΕΥΕΤΑΙ πρίν τον Παπαδιαμάντη είναι ΣΥΝΤΡΙΠΤΙΚΟ. Δεν σάς πονηρεύει, αφελέστατε κύρ Σταύρο, το γεγονός ότι ο κ. Σαραντάκος έχει κρυφθεί επί 20 ώρες στο καβούκι του και τηρεί σιγήν παλαιάς Αρσακειάδος γι’ αυτό το ζέον θέμα; Πάλι εσείς, κύρ Σταύρο μου, θα βγάλετε τα κάστανα από την φωτιά σε ένα θέμα που αγνοείτε παντελώς, λόγω άγνοιας των Πηγών; Γελάει όλη η Ελλάδα μαζί σας. Σοβαρευτείτε

  77. Αργυρώ said

    Επειδής έχω ανειλημμένες υποχρεώσεις και θα αποσυρθώ από τα Σχόλια για κανένα 30ωρο, ΕΝΗΜΕΡΩΝΩ το φιλοθέαμον κοινό του Σαραντακείου Ιστολογίου ότι πριν από λίγα λεπτά η έγκυρη Alexa επιβεβαίωσε απολύτως την χθεσινή (βλέπε αρχή σχολίου 47 στο παρόν νήμα) πρόβλεψή μου:

    Βρισκόμαστε πλέον στο 680 της βαθμολογίας ΟΛΩΝ των εν Ελλάδι ιστοσελίδων, σημειώνοντας Νέο Ρεκόρ 12ετίας. Το προηγούμενο ήταν το 696 που είχε επιτευχθεί επροχθές Τετάρτη 7 Απριλίου, ημέρα επανεμφανίσεως του κυρίου Αράουτ. Το μνημειώδες χθεσινό σχόλιο (38 του παρόντος νήματος) του κ. Αράουτ και τα δικά μου επακολουθήσαντα σχόλια για το πώς ο Παπαδιαμάντης χριστιανοποίησε την τούρκικη λέξη «μουναφίκης» για να μή παρηχεί με το γυναικείο αιδοίο, έδωσαν την νέα σημερινή ουρανομήκη ώθηση στο Σαραντάκειο Ιστολόγιο.

    Για να αντιληφθεί και ο τελευταίος κάφρος αναγνώστης πόσο τεράστια επιτυχία είναι αυτό το 680, θα αναφέρω μερικούς αριθμούς:

    1) Η πανάκριβη ιστοσελίδα 2020mag του κ. Ταχτσίδη στην οποία αρθρογραφεί ο κ. Σαραντάκος και δεκάδες άλλοι επιφανείς μπολσεβίκοι αρθρογράφοι βρίσκεται σήμερα στο 840 της Alexa, δηλαδή 160 θέσεις πίσω από εμάς.

    2) Η ιστοσελίδα της εφημερίδας «Ριζοσπάστης» από την οποία ξεκίνησε να δημοσιογραφεί στα νιάτα του ο κ. Σαραντάκος βρίσκεται σήμερα στο 1.338 της Alexa. Η κυβερνητική εφημερίδα «Εστία» βρίσκεται στο 1.925. Το «Παρόν» της Κυριακής στο 2.074 και πάει λέγοντας.

    ΚΑΛΩ και πάλι τον φίλο κύριο Σαραντάκο να βγεί και να μάς πεί πού κατά την γνώμη του οφείλεται αυτή η ουρανομήκης άνοδος του παρόντος Ιστολογίου τις τελευταίες 40 ημέρες, τις περισσότερες εκ των οποίων ο ίδιος οικουρούσε κλινήρης και αναρτούσε είτε επαναλήψεις άρθρων, είτε γονατογραφήματα.

    «Το Έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί Εθνικόν ό,τι είναι Αληθές» έλεγε ο Διονύσιος Σολωμός που κατάφερε να γράψει τόσο θαυμάσια Ποίηση, υπακούοντας κι αυτός (όπως και ο Παπαδιαμάντης) στην εντολή του Αποστόλου Παύλου «καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι·» (Α΄ Κορινθ. 7,1)

  78. sarant said

    Χαράς Ευαγγέλια! Να ξεχυθούμε στους δρόμους με πλακάτ που θα έχουν το 680 φωνάζοντας Ταχτσίδη φάε τη σκόνη μας! και Τρέμε Αλέξαινα!

  79. dryhammer said

    78 …και να στείλουμε το λογαριασμό των προστίμων στο γκρουπ Στεφαργυραράουτ, ενώ θα δοθούν τα στοιχεία του στον Μπογδάνο ως υποκινητή σπασίματος του λοκντάουν

  80. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    78 Σε κάνα μήνα από τώρα, να κάνουμε το Μάη του 680.

  81. dryhammer said

    80. Μέχρι τότε θα μας έχουν φέρει στο 666 και θα μας πάρει ο διάολος συβούρδουλους

  82. Γιάννης Ιατρού said

    80: τον Απρίλη του 210 να φοβάσαι 🙂

  83. Γιάννης Κουβάτσος said

    Αλήθεια, η κατάταξη πώς καθορίζεται; Με βάση την επισκεψιμότητα, τον αριθμό των σχολίων, πώς;

  84. dryhammer said

    83. Από τη μνημειωδοσύνη (7 εκ +) των σχολίων.

  85. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    82 Τι, πάλι συναυλία των Κυλιομένων Λίθων?

  86. Κ. Καραποτόσογλου said

    μαναφούκ, μαναφουκλίκ᾽ το = η συκοφαντία, η διαβολή, η ρουφιανιά.
    μαναφούκ᾽ς ο, μαναφούκου η = αυτός κι αυτή που συνηθίζουν να συκοφαντούν και να
    κάνουν ρουφιανιές.

    Κ. Λιάπη, Το γλωσσικό ιδίωμα του Πηλίου, Βόλος 1996, σ. 259.

    μαναφούκ̌ ᾽ς επίθ. θηλ. μαναφούκου = συκοφάντης, διπρόσωπος.

    Μαρία Δελήτσικου Παπαχρίστου, Σκοπέλου λάλον ύδωρ, σ.331.

    μαναφούκ’ (του) : α. η διαβολή, β. η συκοφαντία.

    Κοζανίτικο Λεξιλόγιο.

  87. Γιάννης Κουβάτσος said

    86: Ξεκάθαρο, λοιπόν, το θέμα, Βάτμαν. Δεν θα μπορούσε να είναι κι αλλιώς τα πράγματα.

  88. Βασίλης Ορφανός said

    Στην Κρήτη, παλαιότερα (Βασίλης Ορφανός, Τουρκικά δάνεια στα ελληνικά της Κρήτης, Propylaeum, Heidelberg 2020, σελ. 170):

    μουναφίκης, ο [munafít∫is] : συκοφάντης, ραδιούργος (Σταυρινίδης). Η λ. σε προσωπικό ημερολόγιο των ετών 18431-1845: να δούμε ποιος είναι ο μουναφίκης, όπου είπε του εφέντη τα ψόματα, για να γνωριστούν και τα επίλοιπα ψόματα των μουναφίκηδων (βλ. Ημερολόγιο Κοζύρη, 370).
    [< münafık «ο ενσπείρων διχονοίας· συκοφάντης» (Χλωρός, Β 1785), από τo αραβ. munāfiḳ κατά τον Nişanyan] ( (منافق

    μουναφίκι, το [munafít∫i] (ΚριτσΓπ.) : συκοφαντία, διαβολή.
    [< münafık (Κριτσ.)] ( (منافق

    μουναφικλίκι, το [munafikλít∫i] & ναφικλίκι [nafikλít∫i] (Πάγκ.) : επιβουλή, σκάνδαλο. Βλ. και μουναφίκι.
    [< münafıklık ‘συκοφαντία’ (Πάγκ.)] ( (منافقلق
    {Για την αφαίρεση της πρώτης συλλαβής στον τ. ναφικλίκι, βλ. στο έργο του Πάγκαλου, 1ος τόμος [Γραμματική], Αθήνα 1955, σ. 251.)

  89. sarant said

    86-88 Ευχαριστούμε πολύ!

    88 Γεια σου Βασίλη!

  90. Μαρία said

  91. sarant said

    90 Α!

  92. Μαρία said

    91
    Πέρα απ’ το ασύντακτο του πράγματος τι εννοεί η κυρία; Άλλαξε η σημασία στην πρωτεύουσα; 🙂

  93. sarant said

    92 Μαναφούκι = κόντρα, ίσως. Ετσι κι αλλιώς όμως ασύντακτο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: