Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Υμηττός, το βουνό μας

Posted by sarant στο 5 Μαΐου, 2021


Ο Υμηττός δεν είναι ούτε το ψηλότερο βουνό της Αττικής ούτε το πιο δασωμένο, ούτε αυτό που προσφέρει μεγαλύτερη ποικιλία τοπίου. Είναι όμως το πιο προσιτό, το πιο κοντινό, καθώς τώρα πια εφάπτεται στον αστικό ιστό του Λεκανοπεδίου. Κι επειδή είναι πολύ μακρύ βουνό, που ξεκινάει από την Αγία Παρασκευή και φτάνει σχεδόν ως τη θάλασσα, στη Βούλα, είναι συνεχώς μπροστά στα μάτια μας και είναι εύκολο να το επισκεφτούμε από πολλές περιοχές. Μ’ άλλα λόγια, είναι το βουνό της Αθήνας, ενώ η Πάρνηθα και η Πεντέλη ακόμα, περισσότερο βουνά της Αττικής πρέπει να τα θεωρήσουμε.

Μπορεί βέβαια να είμαι προκατειλημμένος αφού, σαν κάτοικος των νοτίων προαστίων τον Υμηττό μπορώ να τον επισκεφτώ πολύ πιο εύκολα. Μάλιστα, τώρα με την καραντίνα, σε μια περίοδο που δεν επιτρεπόταν να πας με το αυτοκίνητο για σωματική άσκηση, αλλά μπορούσες να πας με τα πόδια όσο μακριά ήθελες ή άντεχες, είχα ανέβει από το Φάληρο στον Υμηττό πεζή, αν και μόλις που τον ακούμπησα κι έπειτα γύρισα πίσω.

Το Φάληρο βέβαια δεν συνορεύει με τον Υμηττό αλλά πολλοί δήμοι του Λεκανοπεδίου τον ακουμπάνε: Βούλα, Γλυφάδα, Αργυρούπολη, Ηλιούπολη, Βύρωνας, Καισαριανή, Ζωγράφου, Παπάγου, Χολαργός, Αγία Παρασκευή, Γέρακας, και στην πίσω πλευρά Παλλήνη, Παιανία, Σπάτα, Κορωπί και Βάρη για να κλείσει ο κύκλος. (Διορθώστε με αν έκανα κάποιο λάθος). Ένα παράδοξο είναι ότι η συνοικία του Υμηττού, κάποτε δήμος, σήμερα τμήμα του δήμου Δάφνης-Υμηττού, δεν φαίνεται να συνορεύει με το βουνό (και πάλι αν κάνω λάθος διορθώστε με).

Ο αξέχαστος φίλος μας ο Γς, που ήταν Βυρωνιώτης, είχε πει μια φορά πως όταν ήταν μικρά τα παιδιά του τα έπαιρνε πολύ συχνά και έκαναν βόλτες στον Υμηττό και είχε χαρτογραφήσει τα διάφορα μονοπάτια σε μακέτες του βουνού, που τις είχε φτιάξει ο ίδιος. Σήμερα η τεχνολογία κάνει πολύ πιο εύκολη την αποτύπωση των διαδρομών που κάνει κάποιος μόνος του, αλλά και των επίσημων «μονοπατιών» που διατρέχουν ή διασχίζουν το βουνό και που είναι πολλά.

Πράγματι, με το να είναι τόσο προσιτός, ο Υμηττός έχει πολλά σημαδεμένα μονοπάτια, αριθμημένα -το μεγαλύτερο είναι το μονοπάτι 10 που ξεκινάει από την Αγία Παρασκευή, το μοναστήρι του Αγιάννη του Κυνηγού, και αφού ανέβει στην κορυφή τελειώνει στην Τερψιθέα, στη Γλυφάδα. Φυσικά δεν είναι υποχρεωτικό να ακολουθεί κανείς συνεχώς το ίδιο μονοπάτι: Σε μια πρόσφατη πεζοπορία, από το πυροφυλάκιο της Καισαριανής ακολούθησα το 5, μετά το 10, κατηφορικά το 8, και τελικά το 3 νομίζω, και κατέληξα στα Γλυκά Νερά.

Το πυροφυλάκιο της Καισαριανής είναι μαλλον το πιο αγαπημένο και πολυσύχναστο σημείο εισόδου στον Υμηττό. Έχει εκεί κοντά και διάφορα αξιοθέατα, όπως το μοναστήρι της Καισαριανής, το αναψυκτήριο της Καλοπούλας, το Φραγκομονάστηρο, λίγο πιο πέρα τη Μονή Αστερίου και τον πύργο της Ανθούσας. Και, πολύ σημαντικό, εκεί το τοπίο είναι δασωμένο, πολύ περισσότερο από τον νοτιότερο Υμηττό.

Από την Καισαριανή είναι και ο πιο γρήγορος δρόμος προς την κορυφή, τον Εύζωνα, σε υψόμετρο λίγο πάνω από τα 1000 μέτρα. Πέρσι τον Οκτώβρη είχα ακολουθήσει πορεία σχεδόν συνεχώς ευθεία, ανεβαίνοντας αδιάκοπα και αδυσώπητα -το μονοπάτι στα τελευταία 400 μέτρα, με κλίσεις κοντά στο 36%, έχει την εύστοχη ονομασία «Γολγοθάς»- και έφτασα στην κορυφή διανύοντας περίπου 4 χιλιόμετρα. Η επιστροφή, από τον δρόμο, με κορδέλες, πήρε οχτώ.

Ο νότιος Υμηττός είναι ξερός. Σε αντάλλαγμα, η θέα είναι πιο όμορφη αφού βλέπει κανείς τη θάλασσα, και όχι μόνο πυκνοδομημένες εκτάσεις.

Προχτές είχα ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο να ανέβω από την Αργυρούπολη μέχρι την αρχή του Γολγοθά, αλλά άργησα να ξεκινήσω και μ’ έπιασε το μεσημέρι κι ο ήλιος έκαιγε -οπότε έφτασα μέχρι ένα «εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία» όπου είχε μια συστάδα από δυο τρία πεύκα, μοναδική σκιά σε ακτίνα χιλιομέτρων.

(Το «εκκλησάκι» το βλέπετε στη φωτογραφία. Το αναφέρουν και μερικοί χάρτες. Συνήθως η λέξη παραπέμπει σε μεγαλύτερο κτίσμα, όπου μπορεί να μπει μέσα άνθρωπος. Αλλά πώς αλλιώς θα το λέγαμε; Και πώς λέμε τα ανάλογα που υπάρχουν στις άκρες των δρόμων συχνά επειδή κάποιος γλίτωσε εκεί από δυστύχημα;)

Τέλος πάντων, έστω και μικρό το εκκλησάκι δεν το περιφρόνησα. Κάθισα στη σκιά των πεύκων, ξεκουράστηκα λίγο, κι έπειτα, βλέποντας ότι από εκεί και πέρα η κλίση της ανηφόρας μεγάλωνε, έκανα μεταβολή και κατηφόρισα, βγαίνοντας τελικά σε άλλο σημείο της Αργυρούπολης. Το πνεύμα είναι πάντα πιο πρόθυμο από τη σάρκα.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε -και θα ήταν παράλειψη να προσπεράσουμε τα λεξιλογικά του Υμηττού. Το τοπωνύμιο Υμηττός, όπως και τα άλλα με τις ίδιες καταλήξεις (Λυκαβηττός ας πούμε) θεωρείται προελληνικό.

Από την άλλη, το βουνό στα νεότερα χρόνια πήρε και τη λαϊκή ονομασία «Τρελός» αν και θα έλεγα πως είναι πια παρωχημένη, δεν ακούγεται σε ζωντανή χρήση (κανείς δεν λέει «Πάμε στον Τρελό») όμως είναι γνωστή και η συζήτηση που γίνεται αφορά κυρίως την προέλευση της ονομασίας αυτής -γιατί ονομάστηκε Τρελός ο Υμηττός; Το έχουμε συζητήσει ακροθιγώς και σε κάποια παλιά σχολια του ιστολογίου.

Ευρύτατα διαδεδομένη είναι η άποψη σύμφωνα με την οποία ο Υμηττός ονομάστηκε «Τρελός» από τους Γάλλους περιηγητές του 18ου – 19ου αιώνα, που βλέποντας το πολύ μακρύ αυτό βουνό το αποκάλεσαν «très long» (τρε λον, πολύ μακρύ). Μην καταλαβαίνοντας γαλλικά οι ντόπιοι, παράκουσαν το «τρε λον» και το εξηγησαν «Τρελός».

Η εξήγηση αυτή βλέπουμε να εμφανίζεται και σε έντυπα με υποτιθέμενο κύρος, όπως στα Νέα, αλλά και στη Βικιπαίδεια. Νομίζω πως δεν αντέχει στον έλεγχο. Ναι, ένα ξένο τοπωνύμιο μπορεί να το παρετυμολογήσει κανείς -έτσι ονομάστηκε ο Άξενος (και μετά Εύξεινος) Πόντος, από ένα περσικό τοπωνύμιο, έτσι έγινε Ανδραβίδα η Andreville. Αλλά ένα ξένο παρατσούκλι; Αλλά αυτό που βάζει ταφόπλακα στη δημοφιλή γαλλική προέλευση είναι το γεγονός ότι σύμφωνα με μαρτυρίες (π.χ. στον Εβλιγιά Τσελεμπή ή στα χοτζέτια της οθωμανικής περιόδου) επί Τουρκοκρατίας ο Υμηττός αποκαλείτο «ντελί νταγ», πα να πει Τρελό βουνό ή Τρελοβούνι. Καταρρέει λοιπόν η προέλευση από το très long, αφού η έννοια του τρελού προϋπήρχε.

Μια άλλη θεωρία λέει ότι οι Φλωρεντίνοι άρχοντες των Αθηνών τον 14ο αιώνα, ακούγοντας το όνομα «Υμηττός» το πρόφεραν Matto, που τυχαίνει στα ιταλικά να σημαίνει «τρελός», οπότε οι Ρωμιοί το μετέφρασαν και το κράτησαν. Αλλά γιατί να το μεταφράσουν; Όπως λέει και ο Καμπούρογλου σε ένα άρθρο του, τον λόφο του Φιλοπάππου τον ονόμασαν όντως Seggio (που θα πει κάθισμα, έδρα) και ίσαμε τον 19ο αιώνα ακουγόταν στα ελληνικά η ονομασία Σέτζος, Σέτζο, Σέγκιο κτλ. -όχι μεταφρασμένη. Οπότε, αν τον έλεγαν τον Υμηττό Matto οι Φλωρεντίνοι άρχοντες, ο λαός το πολύ πολύ να τον έλεγε «ο Μάτος».

Άλλος είπε ότι η ονομασία ήταν «Τελοβούνι» επειδή είναι το τελευταίο βουνό στη σειρά, και παρερμηνεύτηκε ως «Τρελοβούνι» -λες και υπήρξε ποτέ αλλού τέτοιο τοπωνύμιο «Τελοβούνι».

Βλέπουμε δηλαδή ότι όλες αυτές οι θεωρίες αρνούνται να δεχτούν ότι το παρατσούκλι «τρελό βουνό» δόθηκε συνειδητά και προσπαθούν να το εξηγήσουν καταφεύγοντας είτε σε ξένη γλώσσα είτε σε παρερμηνεία. (Κάτι ανάλογο συμβαίνει με εκείνους που αρνούνται να δεχτούν ότι η έκφραση «και πράσινα άλογα» πλάστηκε συνειδητά και εφευρίσκουν την ανύπαρκτη αρχαία φράση «πράσσειν άλογα»).

Ο αθηναιογράφος Καμπούρογλου, σε άρθρο του στην εφημερίδα Μη χάνεσαι το 1882 και με τίτλο «Πότε ετρελλάθη ο Υμηττός» συνοψίζει τις παραπάνω θεωρίες που τις θεωρεί (και σωστά, πιστεύω) όλες αβάσιμες και προτείνει να σκεφτούμε ότι ο Υμηττός/Τρελός μπορεί να μην ονομάστηκε έτσι επειδή είναι «τρελό βουνό» αλλά επειδή είναι «Τρελοβούνι» δηλ. «Βουνό των τρελών» (ή του τρελού) διότι στο μοναστήρι της Καισαριανής ανέκαθεν έστελναν τρελούς (και «τρελούς») για θεραπεία.

Το άρθρο του το βρήκα εδώ και το δημοσιεύω σε εικόνα για να το διαβάσετε:

O Καμπούρογλου γράφει, εν έτει 1882, ότι η ονομασία «Τρελός» είχε σχεδόν λησμονηθεί. Αυτό δεν ξέρω αν ισχύει. Τότε δεν ήταν που ο Σουρής έγραψε ότι ένας τόπος όπου ο ήλιος ανατέλλει απ’ του Τρελού τη ράχη και βασιλεύει στο Δαφνί, τι γνώση θέλεις νάχει; (δεν το θυμαμαι ακριβώς, αλλά κάπως έτσι ήταν).

Τέλος πάντων, βλέπουμε ότι σχεδόν 140 χρόνια αργότερα η ανάμνηση του Τρελού παραμένει, έστω και σαν απορία για την προέλευσή του.

Σύμφωνα με το τραγούδι του Χατζιδάκι, εκεί ψηλά στον Υμηττό υπάρχει κάποιο μυστικό.

Περί το 1980 σε μια συνέντευξη, ένας νεότερος συνθέτης, που πρέπει να ήταν ο Γιάννης Μαρκόπουλος, υποστήριξε πως «στον Υμηττό δεν υπάρχει μυστικό, αλλά ένα ραντάρ αμερικάνικο».

Τώρα έχουν προστεθεί και οι κεραίες της κινητής τηλεφωνίας ή των ραδιοφωνικών σταθμών -σε μια πρόσφατη πυρκαγιά (ή εμπρησμό) πολλές κεραίες καταστράφηκαν και πολλοί σταθμοί είχαν σταματήσει να εκπέμπουν για καιρό, ανάμεσά τους και το Κόκκινο 105.5.

Το μυστικό που ίσως απομένει είναι πώς ακριβώς και πότε ονομάστηκε Τρελοβούνι ή Τρελός ο Υμηττός. Σίγουρα όχι από το très long των Γάλλων ή από το matto των Ιταλών ή από το Τελοβούνι. Η εξήγηση σίγουρα είναι πιο απλή. Ή, όπως λέει ο Καμπούρογλου, από τους τρελούς του βουνού (και του μοναστηριού) ή επειδή οι καιρικές συνθήκες πάνω στο βουνό είναι τρελές δηλ. ευμετάβλητες. Αλλά πότε δόθηκε η ονομασία αυτή; Αυτό μάλλον θα μείνει μυστικό, εκεί ψηλά στον Υμηττό, στο βουνό μας.

 

165 Σχόλια προς “Υμηττός, το βουνό μας”

  1. LandS said

    Τι έγινε ρε παιδιά, δυο δυο τα ξεφουρνίζουμε στις αργίες;
    Έχουμε να βγούμε, να πάμε και καμμιά βόλτα λέμε!

  2. Παραγωγικός οργασμός τελευταία…

  3. atheofobos said

    Η ονομασία Τρελός είχε παραμείνει τουλάχιστον μέχρι τα χρόνια της μάνας μου γιατί από αυτήν την είχαν ακούσει.
    Ένα άλλο ενδιαφέρον θέμα είναι αν από τον Υμηττό πηγάζει ο Ηριδανός ή πήγαζε από αυτόν ομώνυμος ποταμός.
    Πριν από χρόνια είχα γράψει σχετικά στην Βικι αλλά μετά άλλοι το διέγραψαν.
    Σχετικά αυτό αναφέρεται εδώ:
    Όπως μας πληροφορεί ο Παυσανίας (Παυσ. Λ κεφ., 195, 5), στην αρχαία πόλη των Αθηνών δύο ήταν τα ποτάμια που είχαν το όνομα Ηριδανός. Το ένα πήγαζε από τον Υμηττό, γνωστό σήμερα και ως ρέμα της Καισαριανής, που ξεκινούσε από την πηγή Καλοπούλα και τη Μονή Καισαριανής και κατέληγε διαμέσου της Καισαριανής στον Ιλισσό ποταμό, στην περιοχή ανάμεσα στα σημερινά ξενοδοχεία Κάραβελ και Χίλτον.
    https://omadaorfeas.blogspot.com/2017/11/rema-kaisarianhs-hridanos-ymhttos.html
    Εδώ από τον Δήμο Καισαριανής :
    Στον διάλογο Φαίδρος του Πλάτωνα αναφέρεται ότι στις σκιερές του όχθες του Ηριδανού που ξεκινά από τον Υμηττό ότι:«Οι δρυάδες (από το δρυς), οι αμαδρυάδες, οι ναϊάδες, οι ορειάδες λάτρευαν τη μουσική και τον χορό. Όσοι περαστικοί άκουγαν τα τραγούδια των ξωτικών αυτών έχαναν τα λογικά τους.»
    Επίσης για την ονομασία Τρελός αναφέρει πως προήλθε από την αστάθεια των νεφών στην κορυφή του Υμηττού, που αποτελούσε και δείκτη των καιρικών μεταβολών σύμφωνα με την εμπειρική μετεωρολογία της εποχής.
    https://kaisariani.gr/%CE%BF-%CF%85%CE%BC%CE%B7%CF%84%CF%84%CF%8C%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85/
    Αλλά και από τις εφημερίδες
    Ο Ηριδανός τρέχει στην Καισαριανή
    http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=356436
    https://www.tovima.gr/2013/04/02/culture/rema-tis-kaisarianis-einai-o-iridanos/

  4. aerosol said

    Δεν είναι περίεργη ονομασία το «Μονή Αστερίου»; Δεν φαίνεται να υπήρχε Αστέριος, οπότε λεξιλογικά/ετυμολογικά ίσως έχουμε κάποια καλύτερη απάντηση.

  5. Καλημέρα,
    Κάθε μέρα που ξυπνάω, ανοίγω την πόρτα και τον βλέπω. Τον έχω φάτσα κάρτα πάλι (αφότου ξαναγύρισα σε παλιά λημέρια).
    Κι η Καλοπούλα αγαπημένος προορισμός. Για βόλτα αλλά και για ουζάκι. Το αναψυκτήριο του δήμου εκεί έχει εξαιρετικό μεζέ.
    Τον Καμπούρογλου θα τον διαβάσω αφού περάσει ο Στάζυ και τον φωτίσει 🙂 Οι δικές μου παρεμβάσεις είναι αδύναμες.
    Νομίζω πως το νότιο κομμάτι είναι ξερό, όχι γιατί είναι άγονο αλλά από τις επανειλημμένες φωτιές που τον έχουν κατακάψει. Αλλιώς πώς θα ανέβαινε η Γλυφάδα και η Βούλα μέχρι εκεί πάνω.
    Στις κεραίες δεν έβαλες της τηλεόρασης. Εκεί βρίσκεται το ένα από τα δυο κέντρα εκπομπής τηλεοπτικού σήματος για την Αττική (ή τα τρία αν βάλεις και το δικό σας, της Αίγινας) και το πιο ισχυρό.

  6. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    >> Το «εκκλησάκι» το βλέπετε στη φωτογραφία. Το αναφέρουν και μερικοί χάρτες. Συνήθως η λέξη παραπέμπει σε μεγαλύτερο κτίσμα, όπου μπορεί να μπει μέσα άνθρωπος. Αλλά πώς αλλιώς θα το λέγαμε; Και πώς λέμε τα ανάλογα που υπάρχουν στις άκρες των δρόμων συχνά επειδή κάποιος γλίτωσε εκεί από δυστύχημα;

    Εικονοστάσια τα λέμε.
    Καλημέρα 🙂

  7. Γιάννης Κουβάτσος said

    Για την Καλοπούλα, που την επισκέφθηκε το 26 π. Χ., έγραψε εντυπωσιασμένος ο Ρωμαίος ποιητής Οβίδιος τους παρακάτω στίχους:

    «Πλησίον των ανθοστεφών και μειδιώντων λόφων

    Του Υμηττού ,κρήνη ιερά γλυκύν προχέει ψόφον

    Την χλοεράν της πλύνουσαν πράσινην παρυφήν

    Άλσος πυκνόν την δρόσον του επί το νάμα χύνει

    και κύκλω του λιβανωτίς και δάφνη και μυρσίνη

    εις τας μελίσσας δίδουσι το μύρον των τροφήν .

    Εκεί ,υπό της πίτυος το φύλλωμα το λάλο

    Υπό την πύξον την πυκνήν , έρπει κρυφίως θάλλων

    Ο ταπεινόφρων κύτισσος εις θάμνους τρυφερούς

    Και όταν πνέη ζέφυρος τους κλώνας του ταράττων

    φρίσσει σιγά εξ ηδονής το νέον φύλλωμά των

    και ψάλλει άσμα μυστικόν ο συμμιγής των θρους»

  8. leonicos said

    Άκουσα την ονομασία Τρελός από κάποιον συνομίληκό μου περί το 1958-9, ο οποίος μάλιστα εξεπλάγη που δεν την ήξερα. Ρώτησα και τη μάνα μου, η οποία μου το επιβεβαιωσε. Ποτέ δεν κάναμε χρηση του τοπωνυμίου, Υμηττός λέγαμε πάντα.

    Καποτε πρέπει να άκουσα ένα λογοπαίγνιο του τύπου «κατά κει που μένει, περιμένεις να είναι και γνωστικος;» κι επρόκειτο για κάποιον που έμενε στο Παπάγου, κάτω από τον Υμηττό.

    Ο Υμηττός ήταν επίσης χώρος των μεσημεριανών ραντεβού από το Λαϊκό. Για βραδινά δεν ξέρω…. Εκεί έβλεπες και μάθαινες πολλά, και πάνω απ’ όλα πώς γιατροί, καθηγητές, ειδικευόμενοι, νοσηλευτές κινούνται ‘αδιακρίτως’.

  9. leonicos said

    Καλοπούλα είναι η αρχαία κηλού πήρα

    υπήρχε και αρχαίο ιερό, όπου μένανε οι άτεκνες μερικές μέρες, και φεύγανε γκαστρωμένες κι ευχαριστημενες. Εξυπακούεται ότι υπήρχαν πολλοί νεαροί ιερείς, υπευθυνοι των σχετικών ιεροτελεστιών

  10. leonicos said

    3 Atheofobos

    Το ένα πήγαζε από τον Υμηττό, γνωστό σήμερα και ως ρέμα της Καισαριανής, που ξεκινούσε από την πηγή Καλοπούλα και τη Μονή Καισαριανής και κατέληγε διαμέσου της Καισαριανής στον Ιλισσό ποταμό, στην περιοχή ανάμεσα στα σημερινά ξενοδοχεία Κάραβελ και Χίλτον.

    Μέχρι το 196…, όταν πηγαίναμε στου Συγγρού για Δερματολογία, περνούσαμε πάνω από ένα γεφυράκι, κάτω από το οποίο υπήρχε μια παραγκούπολη. Το μπάζωσαν για να γίνει το Χίλτον και αργότερα η Πινακοθήκη

  11. leonicos said

    3 Atheofobos

    Ο ΄λλος Ηριδανος, που μεσω πλατείας Συντάγματος και οδου Μητροπόλεως έφτανε στον Κεραμεικό, πήγαζε από τον Λυκαβηττό

  12. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια σε αυτή τη δεύτερη και κανονική δημοσίευση του άρθρου!

    5 Πράγματι έχει εξαιρετικό μεζέ στην Καλοπούλα…

    7… αφού άρεσε και στον Οβίδιο!

  13. π2 said

    6: Κι εγώ εικονοστάσια τα ήξερα, αλλά τον τελευταίο καιρό ακούω όλο και συχνότερα τον όρο εκκλησάκια. Ίσως λόγω μόδας: ενώ παλιότερα συνηθίζονταν κανονικά εικονοστάσια, βλέπω όλο και συχνότερα μικρογραφίες ναών.

  14. leonicos said

    Ήταν τοσο βρόμικο που τελικά το σκέπασαν, αλλά οι ποιητές συνέχισαν να ‘ποτίζουν’ τ’ αρνάκια τους σ’ αυτό και οι βοσκοπούλες να τρέχουν ανέμελα στις ανθοσπαρμένες όχθες του, προς μεγάλη θυμηδία των πάντων

  15. π2 said

    Στην αρχαιότητα φημισμένη ήταν η ακονόπετρα του Υμηττού. Στους καταλόγους των ιερέων της Αθηνάς στην Ακρόπολη επιγράφεται ρητά η ἀκόνη Ὑμηττία, εν είδει trademark.

  16. Γιάννης Κουβάτσος said

    Απόσπασμα από ποίημα του αυτόχειρα και μάλλον ξεχασμένου Ιωάννη Καρασούτσα. «Χθες απέθανε Καρασούτσας τις»: μ’ αυτές τις περιφρονητικές λέξεις νεκρολογούσε μια αθηναϊκή εφημερίδα της εποχής τον Ιωάννη Καρασούτσα, το 1873.

    ΤΟ ΕΞΩΚΚΛΗΣΙΟΝ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ.

    Εἰς δάσος ἐλαιῶν μονῆρες,
    Καί φρίκης καί γαλήνης πλῆρες,
    Εἰς Ὑμηττοῦ τάς ὑπωρείας,
    Κεῖται ἐρημικὴ, ἁγία,
    Μικρά τό σχῆμα Ἐκκλησία
    Από τούς χρόνους τῆς δουλείας.

    Πλήν τῶν βοσκῶν ὅσοι φυλάττουν
    Τάς ποίμνας, τήν σιγήν ταράττουν
    Σπανίως διαβάτου πόδες·
    Εἰκών τοῦ χρόνου ὅστις φεύγει,
    Ῥυάκιόν τι ἐξερεύγει
    Ἀφρόν καί χάνεται θρηνῶδες.

    Ἐκεῖ ἐνίοτε τό βῆμα
    Φέρω, τό ἅρμα εἰς τό κῦμα
    Ὅταν ὁ Φοῖβος προσπελάζῃ,
    Καί ἦν’ ὁ οὐρανός ῥοδόχρους,
    Κ’ ὁ γέρων Ὑμηττός ἰόχρους,
    Κ’ ἡ Φιλομήλ’ ἀναστενάζῃ!

  17. Pedis said

    # 6, 13 – ίσως, μεγαλώνοντας να γινουν κάποτε ξωκκλήσια. 😄

  18. leonicos said

    Το πνεύμα είναι πάντα πιο πρόθυμο από τη σάρκα.

    Πινακάτες Πηλίου. Χωριό κυριολεκτικά ‘κάθετο’. Κατεβήκαμε στην πλατεία, 60 σκαλιά εκτός από τις κατηφόρες, στρωμένες με κατσάβραχο, ό,τι άλλο ‘φεύγει’ και ήπιαμε τσίπουρο κάτω αππο τον Πλάτανο, Δευτέρα, μόλις είχε ανοίξει η Αστεία-ση. Ανέβα μετά……..

    Στο Βόλο, τα τσιπουράδικα σέρβιραν μέχρι απέναντι, στα αγκυροβολημένα πλοιάρια.

  19. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και ο γιος του Παλαμά, ο Λέανδρος, ύμνησε τον Υμηττό:

    ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΣΤΟΝ ΥΜΗΤΤΟ
    Βαθειὰ μέσ’ ἀπ’ τοὺς δρόμους τῆς Ἀθήνας
    Κι ἀπ’ τὰ σπίτια, βαθειά, τ’ ἀραδιασμένα,
    Μενεξεδένιο φέγγει τ’ ὅραμά σου,

    Καὶ χαράζεις ὁλάπλωτη ραχούλα
    Σὲ γαλανὸ ἡλιοστάλαχτο στεφάνι,
    Μελιχρὲ τῆς Ἀθήνας παραστάτη.

    Ὦ Ὑμηττέ, μυρισμένα τὰ βοτάνια
    Τὴν πέτρα σου ἡμερόνουν, κ’ ἡ μολόχα
    Γλυκειὰ μὲ τὸ γλυκὸ σμίγει θυμάρι.

    Κι ὅποιος ἔρθῃ τ’ ἀψήλου θ’ ἀγναντέψῃ
    Στὰ πλατειὰ τοῦ πελάγου νὰ χαράζουν,
    Σὰ μακρινὸ ξημέρωμα, οἱ Κυκλάδες.

    Κι ὁ βοσκὸς ποὺ κατάρραχα πηγαίνει
    Νὰ σβύνῃ τὸ πεφτάστερο ἀγναντέβει
    Σ’ ἀλαργινὸ τῆς Ἀττικῆς λιμάνι.

    Στὰ πόδια σου ἁπλωμένα τὰ μετόχια,
    Στὶς ράχες σου ρημόκλησα, κι ἀρχαῖος
    Ὁ τροῦλος εἶν’ ἐδῶ στὸ μοναστῆρι.

    Καὶ σὲ κάθε ποὺ ἀπόμεινε ῥημάδι
    —Πέτρα θλιμμένη στὴ χαρὰ τοῦ κάμπου—
    Τοῦ τόπου σύχναζε τ’ ἀρχοντολόγι

    Κ’ οἱ λαμπρὲς Ἀθηνιώτισσες Κυράδες
    Τῆς ψυχοπόνιας τὸ κερὶ κρατῶντας.
    Καὶ τὰ θαμπὰ μοῦ τραγουδᾶν σιγίλλια

    Τοῦ ἑφτάψυχου τὴ θύμηση τοῦ Γένους,
    Ποὺ μέσα μου καθὼς ἀργοσταλάζει,
    Ξεχειλίζει καὶ γίνεται τροπάρι.

    Ὦ Ὑμηττέ, τῆς Ἀθήνας παραστάτη,
    Ὅραμα στὴν καλὴ τὴν πολιτεία,
    Πῶς τὸν ἀέρινο γεμίζεις θόλο,

    Πῶς μοῦ γεμίζεις τὴν ψυχή, τραγοῦδι
    Σὲ χρόνια πριδιακίσα ποὔχω ἀκούσει
    Καὶ τώρα δὲ μπορῶ νὰ τὸ ξεχάσω.

  20. Επέστρεψα εμβολιασθείς με Τζόνσον X2

    LέtΕ Νa έΧυ ΠareνέργΕiεs? 🙂 🙂

  21. 5: Εδώ το διαβάζεις: http://kosmopolis.lis.upatras.gr/index.php/mh_xanesai/article/download/77783/76659

  22. Pedis said

    Tο Κάστρο του Υμηττού

    (τις προάλλες η επέτειος)

  23. Πέπε said

    @6

    Αν μου πει κανείς «εικονοστάσι», θα καταλάβω, αλλά η λέξη που θα έλεγα εγώ είναι «προσκυνητάρι». Βέβαια στις εικόνες Γκουγκλ φαίνεται ότι άλλο πράμα είναι το προσκυνητάρι, οπότε μάλλον έχει δίκιο ο Χτήνος, που είναι άλλωστε και ο καθ’ ύλην αρμόδιος. (Μέχρι να ενσκύψει κι ο Πέδης στο πρόβλημα 😉 ).

    Πάντως εκκλησάκι ποτέ δε θα σκεφτόμουν να το πω.

  24. Πέπε said

    (Ενσκυμμένος ήταν, αλλά δεν είχα κάνει ριφρές…)

  25. sarant said

    6-13 Δίκιο έχετε, παρόλο που «εικονοστάσι(ο)» λέμε επίσης το μέρος που έχουμε στο σπίτι και αναρτάμε εικόνες (όσοι έχουν, τέλος πάντων)

    22 Σωστά, παράλειψή μου.

  26. sarant said

    23 Στο google maps το αναφέρει «εκκλησάκι»:

  27. μήτσκος said

    Φτάνεις στην κορυφή με τα πόδια ή είναι αποκλεισμένη από τις κεραίες και τα σχετικά;

    Την τελευταία φορά που τον ανέβηκα έπεσα πάνω σε φράχτες και δεν κατάφερα να φτάσω μέχρι πάνω. Αλλά πάνε πολλά χρόνια από τότε.

  28. koutelakis said

    Θα ήθελα να προσθέσω μερικές σκέψεις. Υπάρχει το βιβλίο μου «Ανασκευή στα τοπωνυμικά παράδοξα Αττικής του Δημ. Καμπούρογλου, Αθήνα 1994, έκδ. Κ.Ε.Ο. των πατέρων Ιησουϊτών, όπου μεταξύ άλλων στις σελίδες 36-37 περιλαμβάνονται αναλυτικά τα περί Υμηττού ως Τρελλοβούνι και Τρελλός, Μόντε Μάττο και ντελι-Ντάγ με συγκεκριμένες χρονολογίες αναφοράς τους, από το οποίο αρκετοί μέχρι σήμερα άντλησαν στοιχεία για τις ερμηνείες των λέξεων. Ρωτώ λοιπόν τον αγαπητό Νίκο, ο οποίος επικαλείται με γενικότητες την αναφορά του Ελβιγιά Τσελεμπή που έφθασε στην Αθήνα στο β΄ μισό του 17ου αιώνα. Προηγείται ο Τσελεμπή του γαλλικού Δουκάτου των Αθηνών και των Φλωρεντινών που τους διαδέχθηκαν; Αγνοεί ότι η Δυτική Χαρτογραφία είχε προηγηθεί ακόμη και του περίφημου Πιρί Ρεΐς ώστε ενταφιάζει την εκδοχή τρε λον και την ιταλική matto ; Αγνοεί την χρήση της lingua franca ; Υπάρχει γραπτή μαρτυρία ότι στο μοναστήρι της Καισαριανής ή σε άλλα κοντινά στέλνανε για θεραπεία-φύλαξη τους τρελλούς (και όχι τρελούς) ; Διασώθηκαν σε κάποια από αυτά τα «φάλαρα» με τα οποία τους έδεναν, όπως συνέβαινε σε κάποια μοναστήρια-θεραπευτήρια με τέτοια λειτουργία, ή έστω η λέξη; Ως Ιστορικός και Αρχαιολόγος πουθενά δεν συνάντησα κάποια σχετική αναφορά. Αν υπήρξε κάποια περίπτωση το βουνό να έλαβε την ονομασία αυτή από «τρελλούς», τότε θεωρώ ότι μόνο μία περίπτωση υπήρχε. Να θεώρησαν οι Αθηναίοι της Ρωμαιοκρατίας την αναχώρηση δύο περίφημων φιλόσοφων-ασκητών των σημερινών Αμπελοκήπων και την πιθανή εγκατάστασή τους στην σημερινή μονή Καισαριανής (τότε άγρια περιοχή) πραγματική τρέλλα (Κουτελάκης Χαρ., Φραγκοκρατούμενη Αθήνα και Τήνος, Αθήνα 2013). Όμως η λαίκή σοφία επιβεβαιώνει ότι η ‘τρέλλα δεν πάει στα βουνά» αλλά στους ταραγμένους εγκεφάλους μας….

  29. Γιώργος Κ. said

    # 6, 13, 17
    Εγώ τα ήξερα προσκυνητάρια. Βλέπω τώρα στο google και την ονομασία «προσκυνητάρι δρόμου», ενώ στην παρακάτω διεύθυνση βλέπω και την ονομασία «ζητιάνος»!

    https://www.europeana.eu/en/item/2064141/index_php_object_number_GR_20PIOP_20M05_B0064_priref_794

  30. Ο πατέρας μου, τοπογράφος και Αθηναίος, τρελλό τον έλεγε. Γενικά όλες τις τοποθεσίες της Αττικής με τα παλιά ονόματα ( Μπογιάτι, Μπάφι και τέτοια) τις έλεγε.
    Αναφέρθηκε ο Μάτος και συγκινήθηκα
    Εγώ πισρτεύω πως τον βγάλανε τρελλό για να κοντρλάρουνε την ρήση πως τάχατες η τρέλλα δεν πάει στα βουνά

  31. Πάνος με πεζά said

    Καλημέρα και χρόνια πολλά σε όλους !
    Δεν ξέρω αν έχει γραφτει ήδη, αλλά υπήρξε μια «θεωρία» ότι το «μυστικό» που κρύβεται εκεί ψηλά στον Υμηττό, στο γνωστό τραγούδι, είναι ότι ο διάδοχος Κωνστατνίνος (ο μετέπειτα «τέως») ξεμονάχιαζε (συν τα υπόλοιπα) εκεί την τότε ανερχόμενη Αλίκη Βουγιουκλάκη (για την οποία δε και ανακαίνισε τον Πύργο Πλακεντίας στην Πεντέλη). Οι παλιότεροι θα μας πουν αν ειχε βάση.

  32. Πάνος με πεζά said

    Επίσης πιστεύω ότι η Παλλήνη δεν συνορεύει με τον Υμηττό, αφού δεν ξεπερνάει τη Λεωφόρο Λαυρίου, που θα μπορούσαμε να ορίσουμε όριο στους ανατολικούς πρόποδες του βουνού. Μάλιστα το κομμάτι του Δήμου που εφάπτεται στη Λ.Λαυρίου είναι και πολύ μικρό (η περιοχή της Κάντζας).

  33. Υπάρχει και ένα βιβλίο για τα προσκυνητάρια των δρόμων.

  34. voulagx said

    «Το «εκκλησάκι» το βλέπετε στη φωτογραφία.»
    Ε όχι και εκκλησάκι! Εικονοστάσιο είναι.

  35. Πάνος με πεζά said

    (το ίδιο και ο Γέρακας, ανήκουν σε ενιαίο δήμο άλλωστε)

  36. loukretia50 said

    Καλημέρες! Χαίρομαι να σας βρίσκω ορεξάτους!
    Εμπνέει και το θέμα βέβαια!
    Εικονοστάσια τα ήξερα, αλλά ότι χτίζονται στα σημεία που έγινε δυστύχημα όταν υπάρχουν θύματα – σαν τάφοι!
    Μπρρ! τι γράφω πρωί – πρωί!

    Θα επανέλθω αργότερα στο σωστό πνεύμα του άρθρου!
    ίσως μάθουμε τι ακριβώς έλεγε με κέφι ο Υμηττός στην Πεντέλη!
    α-τσα! και ρετρό!

  37. voulagx said

    Εικονοστάσιο στην άκρη του δρόμου.
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%BF_%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%AC%CE%BA%CF%81%CE%B7_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%B4%CF%81%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%85

  38. «Είναι όμως το πιο προσιτό, το πιο κοντινό, καθώς τώρα πια εφάπτεται στον αστικό ιστό του Λεκανοπεδίου»

    ή

    «Είναι όμως το πιο προσιτό, το πιο κοντινό, καθώς τώρα πια ο αστικός ιστός του Λεκανοπεδίου εφάπτεται σε αυτό»;

    🙂

  39. axillefs said

    Άρα εν τέλει η τρέλα πάει στα βουνά;

  40. Περί Κώνου τε και Αλίκης το ανάγνωσμα, ο ειδικός επ’ αυτών Γς, αδυνατεί να μας διαφωτίσει, δυστυχώς… κι ένας Μαρουσιώτης που ήξερα πως ήξερε πολλά κι από πρώτο χέρι (πιο πρώτο, δεν γινότανε) για την Αλίκη, δεν μίλησε ποτές .

  41. Ανδρέας Τ said

    Εγώ θυμάμαι από την εποχή που βλέπαμε τον Τρελό από τη ταράτσα μας στον Πειραιά ότι ανεβαίναμε για να κάνουμε πρόβλεψη καιρού. Αν βρέξει η όχι. Όταν τα σύννεφα ήταν χαμηλότερα από τη κορυφή του Τρελού τότε σίγουρη βροχή σε λίγες ώρες. Το άλλο σημάδι και προάγγελος βροχής ήταν όταν ήταν φορτωμένη (γεμάτη μαύρα σύννεφα) η Κούλουρη.

  42. Pedis said

    Αν ονομάσουμε εκκλησάκια το κάθε κουτί με ένα σταυρό και μια εικόνα στην άκρη του δρόμου θα είναι κίνδυνος-θάνατος με τόσους ψυχαναγκαστικούς-θρησκόληπτους που κυκλοφορούν. Θα αφήνουν κάθε διακόσα μέτρα το τιμόνι για να κάνουν το σταυρό τους. 🤣

  43. LandS said

    42
    Το κάνουν.

  44. nessim said

    Για τα εικονοστάσια – προσκυνητάρια, έχουμε και αυτό το βιβλίο

  45. loukretia50 said

    42. Κι όμως… το κάνουν και όταν κωλύονται βρίσκουν αναπληρωτές!
    Θυμάμαι κάποτε πηγαίνοντας από Κατάρα στο Μέτσοβο – τρία πιτσιρίκια γαλαρία στο αυτοκίνητο- με οδηγό θεούσα γνωστή της μαμάς, μας είχε πει με ύφος που δε σηκώνει αντιρρήσεις ότι πρέπει να σταυροκοπιόμαστε τρεις φορές σε κάθε εικονοστάσι διότι… μπλα – μπλα! Εκείνη οδηγούσε κι είχε χιόνια.
    Το αποτέλεσμα ήταν να μη σταματάμε καθόλου, γιατί οι στροφές εκεί ήταν γεμάτες!
    Μέχρι που αγανάκτησε ο μεγάλος ξάδελφος και δήλωσε ότι ζαλίστηκε κι αν ξανακουνηθούμε θα ξεράσει!

  46. nessim said

    29. προφανώς «ζητιάνους» ονομάζανε τα εικονοστάσια που είχανε σχισμή για χρήματα «υπέρ κάποιου σκοπού, αποπεράτωσης κλπ, (όπως το εικονιζόμενο)

  47. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    26# Και στη Μονόπολη εκείνα τα πλαστικά κουτάκια με το επικλινές ταβάνι τα λένε σπίτια και ξενοδοχεία 🙂

    ___________

    Γειά σου ταβάριτς Πέδη 🙂

  48. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    σχεδόν όλες οι παρατηρήσεις ακούστηκαν, αλλά κανένας εκτός του συνονόματου (στους στίχους που έβαλε στο #7) δεν είπε κάτι για το μέλι. Υμηττού βεβαίως (τω πάλι ποτέ…, αλλά πάντως ονομαστό, πιθανώς λόγω της χαμηλής βλάστησης η ποικιλία των λουλουδιών κλπ. είναι μεγάλη, κυρίως όμως του θυμαριού που βγαίνει εκεί.

    Θα επανέλθω επί του θέματος, αν θυμάμαι καλά υπάρχουν σημειώσεις στο υπόγειο 🙂

  49. Πάνος με πεζά said

    Περί εικονοστασίων, κάποια φορά που κατεβαίναμε Σπάρτη με ένα παλιό εικογενειακό φίλο, στην τότε διαδρομή από Αχλαδόκαμπο (που είναι γεμάτη, φυσικά, στις «φουρκέτες» των γκρεμών από εικονοστάσια), τον θυμάμαι να τα λέει «καντηλέρια», και το καταθέτω ως εναλλακτική. Mε είχε πετύχει πιτσιρικα που έκανα το σταυρό μου όταν έβλεπα κανα τέτοιο, και μετά, στο δούλεμα, σε καθένα που συναντούσαμε μου έλεγε :
    – Καντηλέρι, Παναγιώτηηη !

  50. nessim said

    Ο Δήμος Υμηττού και πριν Καλλικρατιστεί με το Δήμο Δάφνης είχε ένα «ακρωτήριο» που
    έφτανε μέχρι και τα θέατρα βράχων, έτσι είχε και την συνδιαχείρισή τους με το δήμο Βύρωνα. Από το σημείο αυτό είχε είσοδο στον Υμηττό.

  51. loukretia50 said

    Για πεζοπόρους υπάρχει σε ηλεκτρονική έκδοση
    Τα μονοπάτια του Υμηττού – Διάσχιση

    https://www.pezoporia.gr/pez/ekdos.asp?cat=viv&vid=175

    Λυκόπουλα, πάρτε τα βουνά!

  52. Πληροφοριακά πολύ ενημερωμένοι μου φάνηκαν με το Τζόνσον , μας είπαν για πιθανές παρενέργειες -κυρίως σε γυναίκες και στους υπερθυρεοειδικούς- που μπορούν να εμφανισθούν από την 6η ως την 15η μέρα με ποιά συμπτώματα και πως αντιμετωπίζονται ευχερώς στα νοσοκομεία που έχουν ήδη εφοδιασθεί καταλλήλως.
    Βέβαια κατά τα ελληνικά ειωθότα η ταυτοποίηση έγινε καλή τη πίστει, οιγνωστοί και μη ξαιρετέοι ήρθαν χωρίς ραντεβού, άλλος έφερε και την γυναίκα του μαζί, άλλος ήρθε τώρα γιατί είχε δουλειά αργότρα κ.λ.π.αυτά βέβαια δεν τα κάνανε οι γιατροί αλλά οι διοικητικοί που λειτουργούν το κέντρο.

  53. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    42# Τελοσπάντων να προσέχεις, αλλά άμα κούφια η ώρα τρακάρεις εξαιτίας το κουτί πες το και χριστοκάντηλο, δε θα σε παρεξηγήσουμε 😁

  54. Γιάννης Ιατρού said

    Εδώ ένα κιτάπι από την αρχαιολογική εταιρεία, του 1920

    Επίσης δεν ειπώθηκε κάτι για τα πάμπολλα και πολύ ενδιαφέροντα σπήλαια και βάραθρα του Υμηττού, από σπήλαι αναφέρω:
    Λεονταριού, Κορακοβουνίου, Κουτούκι, Γιδοσπηλιά, Μπίμπεση, Προφήτη Ηλία, Σταυρού, Μαυροβουνίου (2 σπηλιές + την Τρύπια), Μητρομάρα, Κακαβούλας, Νυμφόληπτου ή Αρχέδημου.

    Σε πολλά από αυτά, κοντά τους υπάρχουν και βάραθρα ή σπηλαιοβάραθρα, επίσης υπάρχουν και πολλά βάραθρα σε άλλες θέσεις (π.χ. Κορακοβουνίου, Αστερίου, Κορυφογραμμής Υμηττού, Πύργου (το μεγάλο και το μικρό), Προφήτη Ηλία κ.ά.

    Πολλά από αυτά έχουν αρχαιολογική σημασία, όπως π.χ. στον Προφήτη Ηλία (Ιερό του Ομβρίου Διός και του Προοψίου Απόλλωνος):
    <i:..Η ανατολική πλευρά του υψώματος διασχίζεται από μεγάλη χαράδρα με κατεύθυνση από Δ προς Α. Στη χαράδρα αυτή και από υψόμετρο 503 μ. έως 523 μ. σχηματίζεται μικρή – 35 στρεμμάτων – γαιώδη κοιλάδα. Στη κατώτερο μέρος της κοιλάδας υπάρχει ο ναός του Προφήτη Ηλία κτισμένος στη βάση αρχαίου ναού και ένα πανάρχαιο αστείρευτο πηγάδι. Σε ανασκαφές τα έτη 1949 και 1950 ο αρχαιολόγος Νικόλαος Κοτζιάς αποκάλυψε (1) ότι ο ναός κτίσθηκε στη βάση του ναού του Προοψίου Απόλλωνα ενώ λίγα μέτρα νοτιοδυτικά αποκάλυψε μέρος του ναού του Ομβρίου Διός. Αποκάλυψε επίσης τον κοινό βωμό των δυο θεών καθώς και το μεγαλειώδη περίβολο που προστάτευε τον βωμό από τους μυκηναϊκούς
    χρόνους. …

    Επιφυλάσσομαι, το βράδυ περισσότερα, αν δεν προλάβουν άλλοι σχολιαστές 🙂

  55. Σεμνό 😜 εικονοστάσι https://www.google.com/maps/@35.396635,25.0178039,3a,60y,90t/data=!3m6!1e1!3m4!1s2Ff9OMI0gamMqrRhKizeLw!2e0!7i16384!8i8192 για το τραγικό δυστύχημα του 2012. Τα εικονοστάσια είναι εύκολα, ο δρόμος, 9 χρόνια μετά ίδιος.

  56. loukretia50 said

    Στον διάλογο Φαίδρος του Πλάτωνα αναφέρεται ότι στις σκιερές του όχθες του Ηριδανού που ξεκινά από τον Υμηττό ότι:

    «Οι δρυάδες (από το δρυς), οι αμαδρυάδες, οι ναϊάδες, οι ορειάδες λάτρευαν τη μουσική και τον χορό. Όσοι περαστικοί άκουγαν τα τραγούδια των ξωτικών αυτών έχαναν τα λογικά τους.»

    Στη μυθολογία ακόμα αναφέρεται πως ενώ η Αθηνά έκανε το μπάνιο της στα νερά του Ιλισσού δέχθηκε την επίθεση του Ηφαίστου που την είχε ερωτευτεί. Για να τον αποφύγει ανηφόρισε προς τις πλαγιές του Υμηττού. Ο Ήφαιστος την ακολούθησε και η Αθηνά προκειμένου να τον αποκρούσει τον τραυμάτισε με το δόρυ της στο πόδι αφήνοντάς τον κουτσό (κυλλός-κουτσός). Το σπέρμα του όμως έπεσε στο πόδι της θεάς. Εκείνη το σκούπισε με ένα κομμάτι μαλλί, το μετέτρεψε σε σάκο (πήρα) και το πέταξε στη γη που γονιμοποιήθηκε κι έτσι γεννήθηκε ο Εριχθόνιος.

    Επίσης, ένας άλλος αρχαίος μύθος αναφέρει και το φόνο της Πρόκριδας, κόρης του βασιλιά της Αθήνας Ερεχθέα, από τον άντρα της τον Κέφαλο. Κατά τον μύθο ο Κέφαλος συνήθιζε όταν ανέβαινε στον Υμηττό για κυνήγι, να προσκαλεί ως βοηθό του το σύννεφο, με τη φράση «Ω νεφέλη παραγενού». Η γυναίκα του, που τον παρακολουθούσε, νόμισε πως απευθυνόταν στην ερωμένη του και, προσπαθώντας να την δει κούνησε τους θάμνους πίσω από τους οποίους ήταν κρυμμένη. Ο Κέφαλος νομίζοντας πως ήταν κάποιο θήραμα τη χτύπησε με το ακόντιό του και τη σκότωσε.

    Περισσότερες πληροφορίες εδώ : Ο Υμηττός και η Ιστορία του

    https://kaisariani.gr/%CE%BF-%CF%85%CE%BC%CE%B7%CF%84%CF%84%CF%8C%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85/

    (Λίαν επιθυμητή η συμπλήρωση!)

    Η μονή Πετράκη με τον Υμηττό. Μνημεία και τοπία της Ελλάδος, 1838 – 1845

  57. nessim said

    Τη μονή Αστερίου είχε χρησιμοποιήσει η Φρειδερίκη ως «εξοχικό» , μάλιστα είχε κατασκευασθεί και «προσθήκη- επέκταση» εξωτερικά και εφαπτομενικά του τείχους της μονής, προφανώς για να έχει θέα όλη την Αθήνα. Υπάρχει ακόμα αν και με φθορές αυτή η εξαιρετικής κατασκευής «ντάτσα». Μικροί μας παραξένευε που φύλαγαν χωροφύλακες την άδεια αυτή μονή. Τώρα αν άλλοι κατιόντες χρησιμοποιούσαν το εξοχικό αυτό για σκοπούς ακολασίας δεν το γνωρίζω.

  58. loukretia50 said

    Και το διήγημα του Αλ.Παπαδιαμάντη «Το θαύμα της Καισαριανής», https://poimin.gr/wp-content/uploads/2018/05/thavmakaisariani.pdf όπου αναφέρεται το θαυματουργό νερό .
    του Υμηττού.
    Για τους απλούς θνητούς ισχύουν άλλα :

    Αν περπατάς στον Υμηττό θα χάσεις τη σκιά σου
    Το μέρος είναι μαγικό, θολώνει η ματιά σου
    Κι αν πιεις νερό απ΄τον τρελό θα βρεις τα λογικά σου!

  59. nessim said

    Χαρακτηριστικά η Φρειδερίκη γράφει στο βιβλίο της με τίτλο «Μέτρον Κατανοήσεως»: «Αστέρι είναι το όνομα της ιδιωτικής μου μονής. Ο Παύλος κι εγώ την ανακαλύψαμε σ’ έναν περίπατο μας, στα μισά του δρόμου προς τον Υμηττό.

    Ήταν κατά το μεγαλύτερο μέρος ερειπωμένη. Κατσίκες έκαναν τον περίπατο τους, μασουλώντας την ξερή χλόη του μικρού περίβολου. Ερωτεύτηκα αμέσως αυτό το μέρος και ζήτησα από τις εκκλησιαστικές αρχές να μου το παραχωρήσουν.

    Συμφωνήσαν και ξανάχτισα το μοναστήρι – δυο μικροσκοπικά υπνοδωμάτια κι’ ένα λουτρό.
    https://greekorthodoxreligioustourism.blogspot.com/2019/02/blog-post_26.html

  60. loukretia50 said

    Αυτή η αίσθηση – εκ του ασφαλούς βεβαίως! – πολύ μου άρεσε! https://youtu.be/0EU7RB0hR6c?t=25
    Τη μοιράζομαι μαζί σας – για όσους δεν είναι φαν της πεζοπορίας αλλά κάποτε έκαναν ορθοπεταλιές!

  61. Πάνος με πεζά said

    Τα περισσότερα εικονοστάσια του Αχλαδόκαμπου, αν ακολουθήσετε το δρόμο, έχουν πια ξηλωθεί, λόγω της κατασκευής μπαρριέρας (έτσι κι αλλιώς, από την έλλειψή της δημιουργούνταν, εκείνα τα χρόνια…)
    https://www.google.com/maps/@37.5247915,22.6848455,3a,44.5y,52.65h,86.29t/data=!3m7!1e1!3m5!1sPZarSww6sKqclst1WxObPw!2e0!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fpanoid%3DPZarSww6sKqclst1WxObPw%26cb_client%3Dmaps_sv.tactile.gps%26w%3D203%26h%3D100%26yaw%3D319.10162%26pitch%3D0%26thumbfov%3D100!7i16384!8i8192

  62. Χαρούλα said

    Κατατοπιστικό είναι και το διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Το Θαύμα της Καισαριανής» (1901), όπου αναφέρεται και η λαϊκή δοξασία για το θαυματουργό νερό των πηγών του Υμηττού:

    «Ήταν μια σπηλιά ωραία, στον βράχο τον θεόρατο, με χρώμα σταχτερό, που έσταζε δροσιές ολόγυρα. Μοσχοβολούσε ο τόπος από θυμάρια, σχοίνους και αγριοδυόσμους. Κόσμος ένα πλήθος, γυναίκες ένα σωρό, άντρες πολλοί και παιδιά ένα μελίσσι, άλλοι ορθοί, άλλοι καθισμένοι, μερικοί άρρωστοι από διάφορες ασθένειες, μισεροί και σακατεμένοι, βρίσκονταν εκεί και έκαναν το σταυρό τους. Το νερό ήταν δροσερό, γλυκό νερό, αγίασμα. Είχε μια μοσχοβολιά, που δεν ξαναέγινε…».
    Το διήγημα αναφέρεται στο ξωκλήσι της Ανάληψης, λίγο πιο πάνω από την Μονή Καισαριανής.

  63. Χαρούλα said

    Όμως ο Υμηττός δεν οδηγεί την σκέψη μας και στον Ανδρέα Λεντάκη;
    https://www.ledakis.gr/andreas-lentakis/ledakis-viografiko-synoptiko

  64. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ὁ Μ. Χατζηδάκις -περισσότερες ἀπό μιά φορές- κατηγορηματικά δήλωσε ὅτι χρειάζεται νά ἀπογοητεύση τους καραδοκοῦντες σκανδαλοθῆρες, ἀφοῦ τό μόνο μυστικό πού ὐπῆρχε ἐκεῖ ψηλά, ἦταν ἕνα στιχουργικό κλίκ πού ἕνωσε μυστικό καί Ὑμηττό 🙂

  65. Πάνος με πεζά said

    @ 63 : Από το Δήμο Υμηττού ο Ανδρέας Λεντάκης ξεκίνησε τα περίφημα ΚΑΠΗ, ιδρύοντας το πρώτο, και αργότερα κι ένα δεύτερο, στο Δήμο του, και μεταφέροντας μετά την τεχνογνωσία στην υπόλοιπη ελληνική περιφέρεια, όταν θεσμοθετήθηκαν…

  66. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @63. Ὁ Ὑμηττός ΠΑΝΤΑ ὀδηγεῖ τήν σκέψη μας στον Ἀνδρέα Λεντάκη. 🙂 Ἤτανε μετρημένες οἱ φορές πού ἡ Ἑλλάδα ἀξιώθηκε νά ἔχη τέτοιον ἐλλόγιμο πολιτικό.τῆς δράσης καί τῆς προσφορᾶς.

  67. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ὅλοι ξέρετε τόν Ὑμηττό τοῦ Χατζηδάκι, ἐλάχιστοι ὅμως ξέρουν τόν Ὑμμητό τοῦ Θεοδωράκη..

    https://kithara.to/stixoi/Mjg5MDgxMDQ0/ymittos-politikos-theodorakis-mikis-lyrics

  68. 21 Ευχαριστώ.

    Το συγκεκριμένο εκκλησάκι- εικονοστάσι δεν τόξερα. Ήξερα τον Προφήτηλία πάνω απ’ τα Αστυνομικά, κάποτε έκανα κούλουμα και ίσως και Ανάσταση εκεί. (Πρόσφατα είχε γίνει θέμα με τον παπά που λειτουργούσε στη ζούλα εκεί). Έτσι έψαξα το χάρτη που έβαλε ο Νικοκύρης κι είδα πως έχω πάει προς τα κει, απλά με αυτοκίνητο και σταματήσαμε λίγο παρακάτω στο αγαπημένο του γιου μου «Μαντρί»!

    Έχουμε μήπως αναβίωση απόκληρων;

  69. Κιγκέρι said

    Ποιος να ήταν ο μυστηριώδης Γέρος του Υμηττού που αναφέρει ο Σουρής στον Περιπλανώμενο Ιουδαίο;

    Τον ειδα…ποιον νομιζετε?..του Υμηττου τον γερο!
    τον ειδα και εσταθηκα με ανοικτο το στόμα
    ο τρομος δεν με αφησε μια λεξι να προφερω
    κι η τριχες μου σηκώνονται ως σημερα ακομα.

    https://el.m.wikisource.org/wiki/%CE%A0%CE%B5%CF%81%CE%B9%CF%80%CE%BB%CE%B1%CE%BD%CF%8E%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%BF%CF%82_%CE%99%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B1%CF%82

  70. Χαρούλα said

    #67 Το οποίο είναι και ίδιο και …διαφορετικό. Οι στίχοι, ο τίτλος και η ιστορία του. Υπάρχει και με αγγλικούς στίχους
    Στίχοι: Μίκης Θεοδωράκης
    Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης & Μάνος Χατζιδάκις
    Πρώτη εκτέλεση: Πέτρος Πανδής

    Είμαι Ευρωπαίος
    έχω δυο αυτιά
    το `να μόν’ ακούει
    το άλλο δε γροικά.
    Αν στενάξει Τσέχος, Ρώσος, Πολωνός
    ο άνθρωπος πονάει, πέφτει ο ουρανός.
    (Εκεί ψηλά στον Υμηττό, υπάρχει κάποιο μυστικό).
    Αν πονέσει μαύρος, Έλληνας, Ινδός
    τί με νοιάζει εμένα
    ας νοιαστεί ο Θεός.
    (Εκεί ψηλά στον Υμηττό, υπάρχει κάποιο μυστικό).
    Είμαι Ευρωπαίος
    έχω δυο αυτιά
    το ένα μόν’ ακούει
    απ’ τ’ ανατολικά.
    Την πόρτα μου χτυπάει
    και πάλι ο φασισμός
    όμως σε τέτοιους ήχους
    είμαι εντελώς κουφός.
    (Εκεί ψηλά στον Υμηττό, υπάρχει κάποιο μυστικό).
    Έχω ένα αυτί μεγάλο
    τ’ άλλο πολύ μικρό
    κι έτσι ήσυχος τρυγάω
    χαρά, πολιτισμό.
    (Εκεί ψηλά στον Υμηττό, υπάρχει κάποιο μυστικό).

    https://www.lifo.gr/blogs/prosklitirio_nekron/ena-tragoydi-se-misi-moysiki-theodoraki-kai-alli-misi-hatzidaki

  71. Χαρούλα said

  72. Πάνος με πεζά said

    Επίσης αυτό το τραγούδι του Μιχάλη Γκανά, που πάντα μου προκαλούσε την απορία με το στίχο του («Έλα να πάμε στα καμένα, στον Υμηττό και στην Αυλώνα»).
    Ο στίχος γράφτηκε το 1993 περίπου, αλλά δε θυμάμαι να είχαν συμβεί μέχρι τότε μεγάλες φωτιές σε Υμηττό και Αυλώνα, σε αντίθεση με ό,τι είχε συμβεί βεβαίως με Πεντέλη, Καπανδριτι, Κάλαμο κλπ.

    Μεγάλες φωτιές στον Υμηττό θυμάμαι προς το 2008, από την πλευρά της περιφερειακής, και κάποια άλλη στιγμή από την πλευρά των Γλυκών Νερών, την ίδια περίπου εποχή, και φυσικά μια τεράστια πυρκαγιά το 2019.

  73. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Προσκυνητάρι σε στίχους Γκάτσου.

  74. ΣΠ said

    Προσέξτε! Στις βόλτες στον Υμηττό σας μπορεί να δείτε εξωγήινους.

  75. Χαρούλα said

    #72 βρήκα αυτό.
    https://www.efsyn.gr/ellada/koinonia/158586_40-hronia-foties-stin-attiki

  76. sarant said

    Eυχαριστώ πολύ για τα νεότερα σχόλιά σας, πιάσατε απίστευτα πολλές πτυχές του θέματος!

    27 Είναι περιφραγμένο ένα μέρος αλλά η περίφραξη δεν είναι συνεχής νομίζω.

    32 Λόγω Καντζας ανέφερα την Παλλήνη σαν όμορο δήμο

    51 Ωραίο λινκ!

  77. sarant said

    74 Ομολογώ ότι ως τώρα δεν έχω συναντήσει 🙂

  78. GeoKar said

    Χαίρετε, προελληνική η κατάληξη -ηττός, αλλά τι σημαίνει? Και το Υμ- πόθεν???

    «Εκκλησάκι» = εικονοστάσι, έτσι το ήξερα πάντα κι εγω.

    Για τους μη πεζοπόρους, αλλά αυτοκινούμενους, Αξιοσημείωτη κ η Περιφερειακή (οδός) του Υμηττου, που διευκολύνει την πρόσβαση στην Αττική Οδό κ στο Α/Δ, αλλά κ στα νότια προάστια – κάποιοι λέγανε παλιότερα Υπερσιβηρικό την Κατεχακη Καρέα 🤓

    Ως κάτοικοι δε της οδού Ηριδανού γνωρίζουμε ότι είναι μια απο τις λιγες οδούς των Αθηνών που το όνομά τους συναντάται μόνον άπαξ. Η δε κοίτη του εκ Λυκαβηττού πηγαζοντος Ηριδανού εμφανίζεται μέσα στον σταθμό του μετρό Μοναστηράκι, ενώ ο ποταμός (ποταμάκι, δηλαδή) ρέει πάντα μέσα απο τον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού μέχρι να «εκβάλει» στον Κηφισό.

  79. ΣΠ said

    67, 70

  80. Πάνος με πεζά said

    @76 : Θεωρητικώς όμως, το απέναντι ρεύμα της Λαυρίου ειναι στα όρια του Υμηττού…(δηλ. Γλυκά Νερα κι έτσι)

  81. Πουλ-πουλ said

    79. ΣΠ
    Ψηφίζω να ανακηρυχθείς Μέγας Σκευοφύλακας του ιστολογίου.

  82. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @79. Μπράβο Σταῦρο! Ποῦ στό καλό τό θυμόσουν;;

  83. Αγγελος said

    (7) Και το πρωτότυπο — τίνος είναι αλήθεια η μετάφραση;
    Est prope purpureos colles florentis Hymetti
    Fons sacer et viridi caespite mollis humus:
    Silva nemus non alta facit; tegit arbutus herbam,
    Ros maris et lauri nigraque myrtus olent:
    Nec densum foliis buxum fragilesque myricae,
    Nec tenues cytisi cultaque pinus abest.
    Lenibus inpulsae zephyris auraque salubri
    Tot generum frondes herbaque summa tremit.
    &sp;&sp;&sp;&sp;&sp;&sp;(Ars amatoria III 687-694)

  84. Αγγελος said

    Και ακόμα και σήμερα, το θέαμα των πορφυρών κλιτύων του Υμηττού όπως φωτίζονται στο ηλιοβασίλεμα είναι από τις μεγάλες ομορφιές της Αθήνας.

  85. Αιμ. Παν. said

    Εχει κι άλλο βουνό στα όρια του λεκανοπεδίου που ο αστικός ιστός σκαρφαλώνει τις πλαγιές του… είναι στο Φαρ Ουεστ και οι εκεί συνοικίες δεν είναι από τις «καθώς πρέπει» και έτσι το ξεχνάμε…
    ΑΙΓΑΛΕΩ : Σάντα Μπάρμπαρα, Αλουέτ, Σχιστό, κλπ… Αρχίζει από Δαφνί (και την εξαιρετική μονή Δαφνίου) και τον Βοτανικό Κήπο Διομήδους, και τελειώνει στον Θρόνο του Ξέρξη…

  86. Λεύκιππος said

    ….Το τοπωνύμιο Υμηττός, όπως και τα άλλα με τις ίδιες καταλήξεις (Λυκαβηττός ας πούμε) θεωρείται προελληνικό.

    Όλη η ανάλυση αφορά το ¨τρελλός». Για τις λέξεις Υμηττός, και Λυκαβηττός έστω, δεν ξέρουμε τίποτε παραπάνω; Ήρεμα ρωτάω.

  87. loukretia50 said

    Λεύκιππε, δες και το παρακάτω λινκ.
    Μεταφέρω κάτι που βρήκα στην ιστοσελίδα «Υμηττός – Ανατολικές πλαγιές».
    Αν ισχύει, ας κρίνουν οι ειδικοί.
    https://mthymettosgreece.com/to-vouno/onoma/

    Σχετικά με την ετυμολογία της ονομασίας του βουνού, ο λαογράφος – συγγραφέας Γιάννης Πρόφης (1) σε ομιλία του στη διημερίδα «Κορωπί – Υμηττός: Συνοδοιπόροι στο χρόνο. Κορωπί 2012» ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα εξής:
    Υμηττός. Οι γλωσσολόγοι συμφωνούν ότι η λέξη είναι πελασγική και επομένως η ερμηνεία της είναι δύσκολη, αν όχι αδύνατη.
    Ωστόσο αναφέρονται κάποιες εκδοχές ότι το τοπωνύμιο έχει σχέση με τις λέξεις ούμετ και θύμος (=θυμάρι).
    Η συμβολή μου στην ετυμολόγηση είναι ότι ετυμολογώ το τοπωνύμιο ως προερχόμενο από τις ελληνικές λέξεις κώμα (=βαθύς ύπνος, λήθαργος), κοιμίζω και την αρβανίτικη gjumi (=ύπνος).
    Άρα η λέξη Υμηττός σημαίνει «κοιμώμενος» ή «υπναράς».
    Αλλά πώς από τις λέξεις κώμα, κοιμίζω και gjumi προκύπτει η λέξη Υμηττός? Για την αιτιολόγηση χρειάζονται γνώσεις της προφοράς της δασείας του Υ και γενικά γνώσεις της προφοράς των αρχαίων φωνηέντων και διφθόγγων, ειδικότερα του «ω» και του «οι». ……………….
    Η αιτία λοιπόν που ο Υμηττός ονομάστηκε «κοιμώμενος» ή «υπναράς», σύμφωνα με τη δική μου εκδοχή, είναι ότι τις πρωινές ώρες από την πλευρά της Αθήνας, το βουνό αυτό φαίνεται σκοτεινό, αφού δεν φωτίζεται ακόμη από τον ήλιο και μοιάζει με σώμα ξαπλωμένο που κοιμάται. Αντίθετα, ο Λυκαβηττός τις ίδιες ώρες φαίνεται ξύπνιος, χαρούμενος και λουσμένος στις ακτίνες του ήλιου. Έτσι οι αρχαίοι Αθηναίοι ονόμασαν το βουνό «υπναρά» ή «κοιμισμένο», ενώ τον κοντινό τους λόφο τον ονόμασαν Λυκ-αβηττό, δηλ. «φωτισμένο» (από τις αρχαίες λέξεις λύκ-ος, λύκ-η, λύκ-ειον, λύχ-νος =φως. Πρβλ. το λατινικό lux = φως).

  88. Πάνος με πεζά said

    Στα σκαριά βεβαίως παραμένει πάντα και το έργο της Ανατολικής περιφερειακής Υμηττού, με εγκάρσια σήραγγα μάλιστα, που θα ενώνει στα ύψη ξερωγω Κορωπίου και Ηλιούπολης, εκμηδενίζοντας το χρόνο του…»περίπλου» του βουνού.
    Αυτό, όταν θα ξεμείνουν οι εργολάβοι από συμβάσεις και διόδια…(σύντομα δηλαδή).

  89. Μαρία said

    83
    Δημήτριος Πανταζής, σ.156
    https://books.google.gr/books?id=lBQLAAAAQAAJ&pg=PA156&dq=%CE%A0%CE%BB%CE%B7%CF%83%CE%AF%CE%BF%CE%BD+%CF%84%CF%89%CE%BD+%CE%B1%CE%BD%CE%B8%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%86%CF%8E%CE%BD+%CE%BA%CE%B1%CE%B9+%CE%BC%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CF%8E%CE%BD%CF%84%CF%89%CE%BD+%CE%BB%CF%8C%CF%86%CF%89%CE%BD++%CE%A4%CE%BF%CF%85+%CE%A5%CE%BC%CE%B7%CF%84%CF%84%CE%BF%CF%8D&hl=el&sa=X&ved=2ahUKEwi2gvj0x7LwAhUEsKQKHe7dDkYQ6AEwAXoECAEQAg#v=onepage&q=%CE%A0%CE%BB%CE%B7%CF%83%CE%AF%CE%BF%CE%BD%20%CF%84%CF%89%CE%BD%20%CE%B1%CE%BD%CE%B8%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%86%CF%8E%CE%BD%20%CE%BA%CE%B1%CE%B9%20%CE%BC%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CF%8E%CE%BD%CF%84%CF%89%CE%BD%20%CE%BB%CF%8C%CF%86%CF%89%CE%BD%20%20%CE%A4%CE%BF%CF%85%20%CE%A5%CE%BC%CE%B7%CF%84%CF%84%CE%BF%CF%8D&f=false

  90. sarant said

    85 Iσχύει.

    88 Υπάρχει η αρχή μιας σήραγγας, στη Γλυφάδα, όχι;

  91. spiridione said

    4. Για τη Μονή Αστερίου ο Καμπούρογλου. Πιο πριν λέει και για την ετυμολογία της Καισαριανής, που δεν ήξερα ότι ερίζεται (αναφέρεται και Συριανή/Συργιανή).
    https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/c/b/5/metadata-298-0000012.tkl&do=173695_02.pdf&pageno=205&width=418&height=612&maxpage=332&lang=el

  92. # 87

    Καλά το λυκ- από το φως (όχι πελασγικό) και το -ηττός κατάληξη πελασγική εκείνο το -αβ- στην μέση, μόνο βρέθηκε εκεί, μανούλα δεν τον γέννησε ; Αυτό με τον ήλιο δεν ισχύει, δεν φαίνονται τόσο σκοτεινά τα βουνά άμα έχει ξημερώσει και δεν τα βλέπει ο ήλιος

    Με κοιμισμένο μοιάζει η κορυφογραμμή του Παρνασσού όταν την κοιτάς από τον Κρισσαίο κόλπο

  93. 7, … το 26 π. Χ., έγραψε εντυπωσιασμένος ο Ρωμαίος ποιητής Οβίδιος …

    Σύντομα τιτλοφορήθηκε
    Ovid-728
    (χρονολογημένο «από κτίσεως Ρώμης«)

  94. Δημήτρης Μαρτῖνος said

    Γειά σας κι ἀπὸ ᾿μένα.

    Ἂν καὶ εἶχα διαβάσει τὸ παρακάτω ἀπὸ χτές, σήμερα τὸ ἀπόλαυσα.

    Τὸ χτεσινὸ διάβασμα ἦταν στὰ κλεφτά, γρήγορα-γρήγορα νὰ μὴ μᾶς πιάσουνε.

    Σήμερα χάρηκα καὶ τὰ σχόλια.

    Ἀρκετά, ὅπως τὸ 87 τῆς Λουκρητίας -γειά σου, Λοῦ, χρόνια πολλὰ- ἦταν διαφωτιστικὰ γιὰ τὴν προέλευση τῆς ὀνομασίας τοῦ βουνοῦ.

    Ἀνήκω κι ἐγὼ στοὺς ἐφαψίες -μὲ τὴν καλὴ ἔννοια-τοὙμηττοῦ, μὲ βάση αὐτὰ ποὺ ἔγραψαν ὁ Νικοκύρης (76β) καὶ ὁ Πάνος μὲ Πεζὰ (80), μιᾶς καὶ ἡ Κάντζα, ὅπου κατοικῶ, ἐφάπτεται τῶν ἀνατολικῶν ὑπωρειῶν του*, στὸ ὕψος τῶν Γλυκῶν Νερῶν.

    *ὅπως θά ᾿λεγε ὁ Παπαδοδιαμαντάκης

    Στὴ διάρκεια τῆς τελευταίας εἰκοσαετίας εἴχαμε τὴν ἀτυχία νὰ δοῦμε ἀπὸ κοντὰ τὴν μεγάλη πυρκαγιὰ ποὺ κατάκαψε τὴν ἀνατολικὴ πλαγιὰ τοῦ βουνοῦ.

    Τὸ παρήγορο εἶναι ὅτι ἡ βλάστηση στὰ καμένα ἔχει ἀναγεννηθεῖ καὶ ξεχωρίζει ἀπὸ τὸ ζωηρὸ πράσινο τῶν νέων δέντρων.

  95. 85, … Εχει κι άλλο βουνό στα όρια του λεκανοπεδίου … το ξεχνάμε…

    Αργυρούπολη – Άγιοι Ανάργυροι
    (Διαφορά αργυρίων;)

  96. loukretia50 said

    Νικοκύρη, νέοι προορισμοί!
    Κοιμωμένη Αγράφων! – μάλλον αρκετά βουνά κοιμούνται!
    Και η σχετική λαϊκή παράδοση
    http://trikalasport.gr/new/%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BC%CF%89%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%B7-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B1%CE%B3%CF%81%CE%AC%CF%86%CF%89%CE%BD/

    Την έχω δει, δε λέει πολλά όμως η φωτό και θάλεγα ότι από φαίνεται καλύτερα από άλλο, χαμηλότερο σημείο.
    Τι λέει ο Αλέξης?

  97. ΧΗΜΙΚΟΣ ΧΗΜΙΚΟΣ said

    Μου θυμίζει Το κάστρο του Υμηττού, τη θυσία των τριών ΕΠΟΝιτών.
    Και ένα άρθρο στην ΕΦΣΥΝ για τη μαρτυρία μιας νοσοκόμας σε πρεβαντόριο του Υμηττού. Κατοχή με ελέγχους Γερμανών –  γερμανοτσολιάδων και Δεκεμβριανά, όπου ένα πηγάδι κοντά στο πρεβαντόριο ήταν τόπος εκτέλεσης του ΟΠΛΑ (μεταξύ άλλων και του Καβράκου).

  98. loukretia50 said

    Είχα μια αμυδρή εντύπωση ότι κάτι επαναλαμβάνω, νόμιζα μόνο μια παράγραφο, αλλά τώρα διαπίστωσα ότι έβαλα το ίδιο λινκ με τον Αθεόφοβο.
    Συγνώμη!

  99. Και φωτογραφία με υπέρυθρες να ανεβάσεις ,τι να λέει ; Εχω ξημερώσει άπειρες φορές μεσα στην βάρκα με τον ήλιο πίσω από τα ψηλά βουνά της Δεσφίνας. Ασε που διορίσθηκα στην Αμφισσα όπου ο ήλιος ξεππερνάει τα βουνά κατά τις 11 και δύει κατά τις 3 ( !!) αλλά δεν δείχνουν έτσι τα βουνά, αυτό είναι το χάραμα. Οταν ο ήλιος πιάσει ορίζοντα ο ουρανός δεν έχει πια αυτό το χρώμα, την ώρα της φωτογραφίας όλα τα βουνά φαίνονται σκοτεινά και σε κανένα δεν μοιάζουν για κοιμισμένα εκτός από μερικούς λογοτέχνες…

  100. Πάνος με πεζά said

    @ 96 : Ναι, και το βουνό πάνω από το Ηράκλειο, καθώς φεύγει το πλοίο, έτσι (και καλύτερα) φαίνεται…

  101. spyridonv said

    Εδώ (https://el.wiktionary.org/wiki/Τρελοβούνι) λέει για την ετυμολογία: «Κατά τον Ρίζο-Ραγακαβή (Τα Ελληνικά, Τυπογραφείο Κ. Αντωνιάδου, εν Αθήναις 1853, σελ. 160), μεταφραστικό δάνειο από τη βενετική Monte matto < monte (βουνό) matto (τρελό), παρετυμολογία λόγω παρήχησης προς το < Monte Imét < όρος Υμηττός. (https://books.google.gr/books?id=rS9CAAAAcAAJ&pg=PA160#v=onepage&q&f=false)

  102. Ηράκλειτος said

    Καλησπερα!

    Αυτο το επιρρημα «πεζη» που χρησιμοποιησες στην αρχη, κατα την γνωμη, οσο και να τραβας απο δω, οσο και να το τραβας απο κει, δυστυχως δεν κολλαει με τιποτα με το νεοελληνικο κλιτικο συστημα. Δεν καθεται. Με παραπεμπει, οσο και να προσπαθω να το δω αλλιως, σε επιτθετο γενους θυληκου: πεζος, πεζη κτλ…

    Τρομερος ο Υμηττος !!! Και με φοβερη θεα, και με… παναρχαιο ονομα!

  103. spiridione said

    69. Ήταν φαίνεται δημιούργημα της φαντασίας του Καμπούρογλου, που ήταν τότε αρχισυντάκτης της Εφημερίδος, με μορφή σαν του περιπλανώμενου Ιουδαίου, ο οποίος προφήτευε διάφορα για την Ελλάδα. Ήταν στην επικαιρότητα τότε το 1881, όπως σήμερα ο εξωγήινος του Υμηττού 🙂
    Εκτός από τον Περιπλανώμενο Ιουδαίο (31-5-1881) και άλλο ποίημα του Σουρή (24-5-1881) στο Μη Χάνεσαι
    http://kosmopolis.lis.upatras.gr/index.php/mh_xanesai/article/view/76362/75238
    Και άλλο ποίημα στο Μη Χάνεσαι (Γλαυξ, Ιούνιος 1881)
    http://kosmopolis.lis.upatras.gr/index.php/mh_xanesai/article/view/76433/75309
    Είχε γράψει και κωμωδία ο Γ. Στρατήγης ‘Ο γέρων του Υμηττού’ (Αύγουστος 1881) που δυστυχώς δεν υπάρχει στο ίντερνετ (όπως και η Εφημερίς του Κορομηλά του έτους 1881).
    http://www.ekebi.gr/magazines/ShowImage.asp?file=78354&code=6141
    Και εδώ από το διήγημα του Μωραιτίδη ‘Η ιστορία μιας τυρόπιττας’:
    «…Τότε προτείνω εις τον Παπαδιαμάντην, χωρίς να του εξαγορευθώ το μυστικόν μου το απόκρυφον, να μεταβώμεν εις το Αναβρυτήριον εις τον φούρνον του γερο-Μίχα να φάγωμεν λουκουμάδες-ημέρα οπού είναι, του είπα. Εκείνος ευχαρίστως αποδεχθείς την πρότασίν μου, δεν έδειξε καμμίαν απαρέσκειαν. Μας ηκολούθησε δε και τις αχώριστος φίλος μας ως φίλος των Αγρυπνιών, ο Θεοφάνης, ένας ευλαβέστατος χριστιανός, γηγενής Αθηναίος, ανήκων εις μίαν από τας πλέον αρχοντικάς οικογενείας της μεσαιωνικής πόλεως, σπουδάσας τα νομικά αλλά μη θελήσας να μετέλθη τον δικηγόρον. Κάτοχος δε περιουσίας ακινήτου έμενεν αργός, έχων μόνην ενασχόλησίν του να συλλέγη πληροφορίας περί του Αγίου Βασιλέως οπού κοιμάται εις τα υπόγεια της Αγ. Σοφίας, προφορικάς και γραπτάς, και αγοράζων προφητικά βιβλία από τα παλαιοπωλεία. Συχνά τον έβλεπε κανείς εις τα Χαυτεία με το σάλι του εις την πλάτην του και τον ναργιλέ του εις το στόμα, αναμένοντα να συναντήση ταξιδιώτην τινά είτε εκ της ελευθέρας Ελλάδος είτε εκ της δούλης, ίνα συμπληρώση τας προφητικάς πληροφορίας του. Ο καλός και αγαθός ούτος χριστιανός, καθήμενος πλησίον του παντοπωλείου Καχριμάνη, εσχετίσθη πολύ στενώς μαζί μας και συχνά ελάμβανε μέρος εις τα δείπνα μας. Αυτός μας ωδήγησε την πρώτην φοράν και εις τον Άγιον Ελισσαίον εις τας Αγρυπνίας του. Αυτός και κατά τα δείπνα μας, εντείνων την φαιδρότητά μας, μας εδιηγείτο πολλάκις πολλά και παράδοξα∙ ότι ένα βράδυ εις την οδό Ερμού συνήντησε τον Γέροντα του Υμηττού, ένα πρόσωπον φανταστόν, περί ου έγραφε τότε η Νέα Εφημερίς πολύ περίεργα και υπερφυή πράγματα. Αλλ’ έως ου τον πλησιάση να ομιλήση μαζί του, μας έλεγεν, έγινεν άφαντος…»
    https://ekedisi.gr/kiriakatikos-peripatos-stin-plakasta-vimata-tou-papadiamanti/

  104. Γιάννης Ιατρού said

    Εδώ το άρθρο (2019) του Τάσου Κωστόπουλου με τον *δωσίλογο* στρατηγό Καβάκο, στο οποίο αναφέρεται στο 97 ο «Χημικός – Χημικός» (αυτό είναι χρηστώνυμο, να μην το ξεχνάς😉)
    Καλοντυμένοι και ξυπόλητοι

  105. spyridos said

    Στην Αίγινα ψαρεύουνε
    την κόκκινη πορφύρα
    πως γίνεται να κυβερνά
    τόσο καιρό η φύρα

  106. Γιάννης Ιατρού said

    103: Τέτοιους πλανόδιους «Γέροντες» προφήτες έχουμε και σήμερα….

  107. spiridione said

    Το τρίτο ποίημα, του σχ. 103, έχει και έναν τολμηρό στίχο:

    Σε μια τον είδα κορυφή κάτασπρο σαν … ασβέστη,
    Και τρέχω. -Πες μου γέροντα για την πατρίδ’ ακομα,
    -Παιδί μου την πατρίδα σου, στ’ αυτί μου λέει, hέστη!

    Αντί για παπάκια που βάζουν σήμερα, έβαλε λατινικό γράμμα!

  108. sarant said

    91 Ούτε εγώ το ήξερα για την Καισαριανή!

    107 Χαχαχά!

  109. Γιατί αποκλείουμε να υπήρχε η ονομασία très long κατά τη Φραγκοκρατία, οπότε να μην υπάρχει καμία αντίφαση με τον Εβλιγιά;

  110. 109 (το λέει και ο κ.Κουτελάκης στο 28)

  111. loukretia50 said

    Εκεί ψηλά στον Υμηττό υπάρχει κάποιο μυστικό!

    – Εκεί ψηλά στον Υμηττό ανέμελα δεν περπατώ
    Με μότο κρος – τ’ ομολογώ! – είναι πιο συναρπαστικό!

    Αν κι εγώ από παιδάκι είχα πάντα ένα μεράκι
    Να γινώ μεγάλο αστέρι , να ‘χω ούφο στην αυλή μου!

    (πάμε μια γυριστή – ώπα!)

    – Μέτρα δεν τήρησα, κι αν το μαρτυρήσεις
    το ριζικό σου θα ’ν’ κακό και θα μετανοήσεις
    Τη συμβουλή μου αυτή μην τηνε ξεχάσεις
    γιατί ’ναι το λιγότερο το πέτσωμα να χάσεις

    Όμως, εκεί στον Υμηττό, (yem!) υπάρχει κάποιο μυστικό :
    (κυκλοφορεί και σε φωτό, μα δεν το λέω είν’ κρατικό)
    Υπάρχει άλιεν τρελό, κι όταν νυχτώνει το καλώ

    (και μια παραίνεση – νέο γύρισμα- επικοινωνιακό)

    – Φίλοι, αντιδραστικοί, πεζοπόροι και στραβάδια
    Να ‘στε πιο προσεκτικοί, ιδιαίτερα τα βράδια

    Chorus : – Σιγά μην κυκλοφορεί ένα ούφο στα σκοτάδια!

    (υπόκωφη φωνή, χθονία)
    – Απατάσθε! Είναι πολύ δυνατός ο μικρός!

    Κορυφαίος (λμτ!)
    – Γιατί, εκεί στον Υμηττό ( με βήμα χοροπηδητό)
    στο χέρι όλους σας κρατώ με δορυφόρους εκατό

    Άντε, αραιώνετε! Επιστροφή στην κανονικότητα και σβέλτα :

    Και γιαυτό στον Υμηττό, όταν δείτε τα σημάδια
    (Αστραπές στο κινητό, και τη μπαταρία άδεια)
    Άρξατε τον κοπετό και κρυφτείτε στα λαγκάδια

    Chorus (δείχνει προς τις κορφές)
    – Εκεί ψηλά, εκεί ψηλά , εκεί ψηλά στον Υμηττό
    Έχει στηθεί κι είναι τρελό, κι είναι τρελό το σκηνικό!
    ΑΥΛΑΙΑ ?
    Μπα! The show must go on!

    Έρρωσθε!

  112. sarant said

    109 Διότι δεν παραδίδεται πουθενά. Επίσης διότι δεν (ξέρω να) υπάρχει ανάλογο τοπωνύμιο στη Γαλλία, οποιοδήποτε τοπωνύμιο «très xxx». Αν υποθέσουμε δηλαδή ότι οι Φράγκοι του 1300 μιλούσαν όπως οι Γάλλοι του 19ου.

  113. sarant said

    111 Α, τι ωραίο!

  114. Μαρία said

    109
    Το βουνό κι ο λόφος στα γαλλικά είναι θηλυκά, άρα très longue, δηλαδή τρελόγκα 🙂

  115. Με πείσατε. Θα έπρεπε όμως να μπει και στο άρθρο!

  116. loukretia50 said

    115. Πώς να χωρέσει τόση τρέλα σ΄ένα άρθρο?

  117. Nestanaios said

    101. Spyridonv.
    Δυστυχώς λέει ανοησίες. Η ετυμολογία συνδέει την έννοια του «Υμηττού» με την έννοια του «νεκροταφείου».

  118. sarant said

    114 Όμως το mont είναι αρσενικό 🙂

  119. Μαρία said

    118
    Σιγά το όρος.

  120. Costas Papathanasiou said

    Καλησπέρα!
    Καίριο άρθρο, αφού ο Υμηττός ενέχει -εν είδει κοινού μυστικού- αξιόλογη πολυσημία:
    Ως τοπωνύμιο προελληνικό, πιθανότατα μικρασιατικής προέλευσης (:κατά τον Θεόφραστο, προέρχεται από λέξη που σημαίνει πετρώδες μέρος), υπενθυμίζει το γεγονός ότι κάπως, κάποτε, κάποιοι φτάνουν σ’ ένα κάπου και του δίνουν όνομα που μένει ακόμα κι αν εκείνοι αργότερα χαθούν, βγάζοντας λες τη γλώσσα του στους διαδόχους έποικους που καμαρώνουν ως αυτόχθονες, ιθαγενείς και γκάγκαροι.
    Ως φυσικό ορεινό τοπίο ονομαστός, ιερός και πολυτραγουδισμένος για το μάρμαρο (:“Έτσι ολογύρα τα βουνά κι ο λογγωμένος Πάρνης/ κι ο ελεφαντένιος ο Yμηττός κ’ η αγέρινη Πεντέλη”λέει Η Φλογέρα του Βασιλιά, Λόγος Έβδομος), αλλά και για το μέλι του (το θυμαρίσιο) και για τις Μούσες του (:επί ¨των προπόδων του Λυκαβηττού και απέναντι του μουσικώτατου Υμηττού” βρίσκει την “ξανθή Αρμονία”, ο Παλαμάς στο “Δειλινό”, Εφημ.Εμπρός, 12 Αυγ 1918 , επίσης “Αν μου δίνανε και πάλι την κιθάρα που ζητώ/ ήχο ελληνικό και σκάλα μουσική τον Υμηττό…” προαπαιτεί ο Αλέξης Πάρνης στο ποίημά του “Υμηττός”, για “ό,τι χτίζεται με ιδρώτα/κι αίματα στον τόπο αυτό”).
    Γνωστοί και οι Ελληνόαιμοι φιλόμουσοι Jean Moréas-Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος (“Hymette, mont sacré, divinité vivante,/ Mieux que l’humaine voix,/Mieux que le vent d’Auster qui répand l’épouvante/Au plus profond des bois”, Les Stances, 1905) και Ούγκο Φόσκολο ο οποίος υμνεί τις Χάριτες (“Le Grazie”, 1813) στις οποίες η Εστία (Vesta) δίνει το ευγενές φως της κι εκείνες ελκύουν τις θείες μέλισσες του Διός για να τις χαρίσουν στην Ύβλα και στον Υμηττό απ’τον οποίο όμως οι οι Οθωμανικές ορδές τις διώκουν στην οδό της ελεγείας του Απόλλωνα και μάταια αυτός τους κράζει να του ξανάλθουν (:“Indarno Imetto/ le richiama dal dμ che a fior dell’onda/ergea, beate volatrici, il coro/eliconio seguieno, obbedοenti/all’elegia del fuggitivo Apollo.”). Και είναι και ο σύγχρονός μας Θοδωρής Γκόνης που προσθέτει επ’αυτού “Στην Υβλα και στον Υμηττό/Σφήκα και μέλισσα γυρνώ/Το μέλι να σου φτιάξω/Την γνώμη να σ’αλλάξω” (Στην Υβλα και στον Υμηττό – 1991).
    Μούσες μελίρρυτες λοιπόν οι Υμηττιάδες μνημονευόμενες και στο αρχαίο εικονοποίημα-ακροστιχίδα “Βηστίνου Βωμός”(“Σὺ δ᾿, ὦ πιὼν κρήνηθεν ἣν/ Ινις κόλαψεΓοργόνος, Θύοις τ᾿ ἐπισπένδοις τ᾿ ἐμοὶ Υμηττιάδων πολὺ λαροτέρην/ Σπονδὴν ἄδην·”).
    Και από τότε ώς τώρα το τρελό (για κάποιους απ’ το «très long» ) βουνό τους, παρά τις ουλές του απ’την χρόνια λατόμευση, το αίμα της Καισαριανής και τόσα άλλα πάθη, είναι η ρομαντική. μενεξεδένια του χροιά συνυφασμένη με το ηλιοβασίλεμά του που μοιάζει να βαστά στη γεύση του μελιού του:
    «Ο Υμηττός σελάγιζε σε νάματα φωτός, δίνοντας, όλη την ημέρα, με τον όγκο του, τη χαρωπή κι’αλλόκοτην εντύπωση, ευτυχισμένου, ξαπλωμένου ζώου -κι’όταν ο ήλιος άρχισε να γέρνη προς τη δύδη, πήρ’ ένα χρώμα τρυφερό, μενεξεδί -μενεξεδένιο, προς το χρυσορόδινο- το κλασικό και θρυλικό, νοσταλγικό του χρώμα.»(Ν. Λαπαθιώτης “Κάπου περνούσε μια φωνή…”»)
    “Κι ο Υμηττός σαν πύλη που κλειδώνει μενεξεδένια και τον Ουρανό, / στερνά σαν παύει ακόμη και τ’ αηδόνι στον Κήπο να λαλεί, απονυχτερνό” (Ρώμος Φιλύρας, “Τοπίο της Αθήνας”)
    «και ο Υμηττός στον μισομπλέ μυστικισμό του/ απωθεί τη χυμένη στα πόδια του/ Μαγδαληνή ομίχλη» (ΚικήΔημουλά, “Παραφασάδα”, Το λίγο του κόσμου).

  121. sarant said

    120 Τι ωραίο!

  122. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    ΜΟΝΗ ΑΣΤΕΡΙΟΥ

    ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ

    Η Ιερά Μονή Αστερίου βρίσκεται στην δυτική πλαγιά του Υμηττού, σε ύψος 545 μέτρα από τη επιφάνεια της θάλασσας και απέχει 3,5 χλμ. οδικώς από την Ιερά Μονή Καισαριανής. Η γύρω περιοχή έχει ανακηρυχθεί σε προστατευόμενο οικολογικό πάρκο για την ιδιαίτερη φυσική ομορφιά της, από όπου ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει μια εκπληκτική θέα της Αθήνας και κατηφορίζοντας να συναντήσει το ερειπωμένο μεταβυζαντινό κόσμημα του Πύργου της Ανθούσας.
    […]
    Έκτοτε η Μονή απέμεινε ερειπωμένη μέχρι την δεκαετία του 1950 μ.Χ., όπου η βασίλισσα Φρειδερίκη, την ανακαίνισε, προκειμένου να την μετατρέψει σε προσωπικό της ησυχαστήριο.

    http://www.byzantineathens.com/muomicronnueta-alphasigmatauepsilonrhoiotaomicronupsilon.html

  123. Κουτρούφι said

    #105. Οι Γκόνης/Ξυδάκης αγαπάνε Υμηττό:
    «Στην Υβλα και τον Υμηττό»: https://www.youtube.com/watch?v=Ml7hhEcvRyo
    (δίσκος: Τένεδος, 1991)
    Περί μυστικού και Υμηττού αναφέρoνται και στο «Ωραία κοιμωμένη» των ιδίων: https://www.youtube.com/watch?v=YALl6Nsx1H8 (δίσκος Τένεδος, 1991)

    Ο Τίμων ο Αθηναίος aka Μισάνθρωπος είχε κάτι κτήματα στον Υμηττό. Κυκλοφορούν διάφορα για αυτόν στο διαδίκτυο από τα αρχαία χρόνια.

    Αυτή η εκ γαλλικών ετυμολόγηση tres long (σωστή ή λάθος, αδιάφορο) μού θύμισε παρόμοια ετυμολόγηση για ένα μοναστήρι στη Σίφνο που σε κάποιες εκδοχές λέγεται του Μονγκού. Το έχω ξαναναφέρει. Ήτανε, λέει, μια φράγκισσα πυργοδέσποινα εκείνους τους αιώνες που έκτισε με δικά της χρήματα ένα πολυτελές οικοδόμημα. Όταν τη ρωτούσανε γιατί ξόδεψε τόσα λεφτά απαντούσε «έκανα το γούστο μου» (J ‘ai fait mon goût).

  124. 87 – 92 Σκοτεινός, σκοτεινός. Όπως φέγγει από πίσω του ο ήλιος ή το φεγγάρι. Κι είναι μια πανσέληνος που ετοιμάζεται να βγει και λέει μια ψυχή: κοίτα, ανάψαν έναν προβολέα πίσω από τον Υμηττό!

    96 Από το φράγμα του Πλαστήρα, φαίνεται ωραιότατα!

  125. sarant said

    123τέλος: Μπεντροβάτο!

  126. ΓιώργοςΜ said

    Καλησπέρα!
    Με τον Υμηττό ήμουν σε αυξανόμενα στενή επαφή από μικρός. Μεγάλωσα στα όρια Νέας Σμύρνης και Αγίου Δημητρίου, και από τα ανατολικά παράθυρα φαινόταν το βουνό, από εκεί έβγαινε ο ήλιος. Σιγά-σιγά ο Υμηττός άρχισε να φαίνεται ανάμεσα σε ένα φαράγγι από πολυκατοικίες μέχρι που χάθηκε τελείως από το οπτικό πεδίο.
    Αργότερα μετακόμισα πιο ανατολικά, πάλι στον Άγιο Δημήτριο, πάλι με θέα στο βουνο, με καθημερινή διαδρομή προς την Αγία Παρασκευή, συνήθως ακολουθώντας το όριο του δάσους (πώς λέγεται το μποτιλιάρισμα στα Γιαπωνέζικα; Κα-τε-χάκη 🙂 ). Κάποιες φορές, προ Περιφερειακής Υμηττού που το πήξιμο ήταν μεγάλο, χρησιμοποιούσα το δρόμο της Καισαριανής για να καταλήξω στου Παπάγου, συναντώντας πολλούς πεζοπόρους, κυρίως σε σημεία όπως η Καλοπούλα, ή άλλα πλατώματα που έχουν χώρο για παρκάρισμα.
    Τώρα τον έχω φάτσα, η απέναντι μεριά του δρόμου είναι η αρχή της δασικής περιοχής. Ήμερο βουνό, καλοφτιαγμένα μονοπάτια για πεζοπορία. Μια φορά ξεκίνησα εφαπτομενικά στο «Δημόκριτο», πέρασα κάτω από την Αττική Οδό και κατέβηκα από Παπάγου, κοντά στο νεκροταφείο του Χολαργού. Από την άλλη μεριά ο δασικός δρόμος καταλήγει στον Αη-Γιάννη Κυνηγό. Νομίζω και με ποδήλατο μπορεί να γίνει, πολύ στρωτό μονοπάτι-δασικός δρόμος.
    Δεν πηγαίνω πολύ συχνά (θέλει αρετή και τόλμη ο αποχωρισμός της πολυθρόνας), ο γιος μου όμως τώρα που καλοκαιριάζει συχνά ανεβαίει με τους φίλους του σε μικρότερες διαδρομές, με ίδια εκκίνηση και συχνά επιστροφή μέσω Χολαργού ή Παπάγου.
    Για τα λεξιλογικά, Τρελό τον έχω ακουστά μόνο ανεκδοτολογικά από γονείς κι εκείνη τη γενιά, ποτέ σε χρήση.

    Α, και πριν το ξεχάσω, μιας και δεν σχολίασα προχτές, πολλές ευχαριστίες σε όλους για τις ευχές!

  127. Andreas said

    Υπάρχει και το γκριζογάλανο μάρμαρο του Υμηττού, που είχε χρησιμοποιηθεί κυρίως στην ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή.

  128. Ανδρέας Κ. said

    Της Αγίας Ειρήνης σήμερα και είναι η πιο κατάλληλη μέρα για να μιλήσει κανείς για τον Υμηττό σε εμάς τους Αργυρουπολίτες. Το εκκλησάκι της Αγίας Ειρήνης χτίστηκε στους πρόποδες του Υμηττού πάνω από την Αργυρούπολη περίπου το 1979, αν θυμάμαι καλά και από τότε είναι σημείο αναφοράς για τις εξορμήσεις μας στο «Βουνό».

  129. Η καταγραφή των μονοπατιών μπορεί να γίνει στο έργο OpenStreetMap και μάλλον έχει γίνει ήδη η μεγαλύτερη δουλειά,
    https://www.openstreetmap.org/#map=19/37.96068/23.79830

    Από τη στιγμή που τα μονοπάτια είναι στο ψηφιακό χάρτη, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε εφαρμογές στο κινητό για να τα περπατήσουμε,
    https://wiki.openstreetmap.org/wiki/Android
    Χαρακτηριστικές εφαρμογές είναι οι Maps.me και OsmAnd.
    Και οι δύο έχουν και πλοήγηση, καθώς και φωνητική καθοδήγηση.

  130. sarant said

    128 Σωστά.

    129 Eυχαριστούμε για τα λινκ

  131. Ανδρέας «Κουπονιώτης» said

    Μια τρυφερή ερμηνεία του ονόματος Υμηττός –Τρελός προσπάθησε να δώσει ο Γιάννης Ζώρζος στο βιβλίο του 1809-2000 Ανατολικά της Αθήνας τα «ΚΟΥΠΟΝΙΑ» — Ανω Ιλίσια, Γουδί, Ζωγράφου. Αθήνα 2001:
    Αλλά ο Υμηττός στην αρχαιότητα, όπως και σήμερα, είναι γνωστός για ένα άλλο προϊόν του, το μέλι. Το μέλι του Υμηττού ήταν και είναι το πιο φημισμένο του κόσμου. (…)
    Οι μέλισσες που αφθονούσαν σε όλες τις πλαγιές του βουνού, ζώντας σε πρωτόγονες κυψέλες, μάζευαν ακούραστα και υπομονετικά τη γύρη τους, το νέκταρ από τα θυμάρια που αφθονούσαν (…) το λουλούδι του θυμαριού είναι η καλύτερη τροφή των μελισσών και από αυτό βγαίνει το καλύτερο μέλι.
    (…) Οι μέλισσες που το τρυγούσαν, τρελαίνονταν όταν χόρταιναν γύρη και νέκταρ και στροβιλίζονταν χορεύοντας στον αέρα σαν μεθυσμένες από κάποιο δυνατό ποτό, λες κλαι βρίσκονταν σε υπερδιέγερση.
    Από αυτό το φαινόμενο, της τρέλας των μελισσών, προφανώς ονομάστηκε το βουνό Τρελός.
    (…) Από τη λέξη θυμός και θυμάρι βγήκε η λέξη θυμέτ και από τη λέξη θυμέτ η λέξη Υμηττός, που σημαίνει θυμάρι στη βάση του. Να λοιπόν γιατί οι δυο ονομασίες του βουνού Υμηττός και Τρελός ταιριάζουν. Η μια σήμαινε το φυτό του βουνού και τη ψυχή και το άλλο την ιδιότητα που είχε το μαγικό εκείνο φυτό, την «τρέλα, το μεθύσι».
    Ο Γιάννης Ζώρζος δεν ήταν γλωσσολόγος, φιλόλογος ή ιστορικός. Ανθρωπος του αθλητισμού – αθλητής μεγάλων αποστάσεων – που αγαπούσε την περιοχή και συμμετείχε ενεργά στη ζωή της πόλης του.

    Υπάρχουν όμως και αξιοπρόσεκτοι θρύλοι γύρω από τους νεραϊδότοπους στην κορυφή του Υμηττού όπου βγαίνουν τα βράδια οι νεράιδες και χορεύουν και τραγουδούν κάτω από το φως του φεγγαριού. Αλίμονο στον περαστικό διαβάτη που θα πέσει πάνω σε μια τέτοια σύναξη. Το λιγότερο που θα πάθει, αφού οι νεράιδες τον εξοντώσουν στο χορό όλο το βράδυ, είναι να χάσει τα λογικά του..

    Να είστε όλοι καλά Υγιείς, προσεχτικοί και τυχεροί (πως λέμε μη σου κάτσει)!

  132. Γιάννης Ιατρού said

    Μιάς κι αναφέρθηκε (131) το μέλι, να πούμε και μιά σχετική ιστορία:
    Για να το συνοψίσω (παραθέτω και το λεπτομερέστερο κείμενο στα Γερμανικά πιό κάτω), ο «Βασιλικός Κηπουρός» επί Όθωνος και Αμαλίας, αυτός που έφτιαξε και αυτό που λέμε σήμερα «Βασιλικό Κήπο», δίπλα από το Ζάππειο, ο Friedrich Schmidt (1811-1889) από το Dessau, κατάφερε να τον έχει περί πολλού ο διαδεχθείς τον Όθωνα, ο Γεώργιος ο Α’. Ο πατέρας του Γεωργίου του Α’, ο Christian IX της Δανίας, του δώρισε ένα δαχτυλίδι κι ο Schmidt του ανταπέδωσε το δώρο στέλνοντάς του ένα μπουκαλάκι (δοχείο) με σταφύλια από την Αττική «περιτυλιγμένο» με μέλι Υμηττού. Έτσι απέφυγε να μπει μέσα αέρας και τα σταφύλια έφτασαν σε τόσο πολύ καλή κατάσταση στη Γερμανία, σαν αν είχαν τρυγηθεί την προηγούμενη μέρα.

    …Als die Königin Amalie (sie war eine Tochter der Prinzessin Adelheid von Anhalt-Bernburg-Schaumburg/Hoym) selbst ein Landgut schuf, bekam Schmidt die Leitung und machte es zu einem anhaltischen Mustergut auf griechischem Boden“. Amalie beauftragte ihn mit seiner Lebensaufgabe. Zur Anlegung des Schlossparks bereiste er die Mittelmeerländer für die Pflanzenauswahl. Das Marinearchiv weist noch die Schiffsladungen von Stecklingen nach, sein sorgfältig darüber geführtes Tagebuch scheint verloren gegangen. Zusammenarbeit mit dem griechischen Architekten Kalkou und dem französischen Baumeister Bareaud. Klassischer Wörlitzer Geist mit durchschlungenen Wegen und überraschenden Durchblicken, wodurch der Park wie Wörlitz größer wirkt als er ist. Unter dem neuen König Georg I. verhehlte Schmidt nicht seine Treue zu Otto, wodurch er um so mehr aber die Achtung Georgs gewann. Wie sehr er auch der Vertraute des jungen Königs wurde, zeigt, dass man Schmidt als den ,,Mund des Königs“ bezeichnete. Christian IX. von Dänemark (Georgs Vater) ließ ihm einen Ring überreichen. Schmidt übersandte auch seinem deutschen Kaiser Wilhelm I. am Geburtstag ein Fässchen attischer Trauben, das er rings mit Honig vom Hymettos umkleidete. So konnte keine Luft heran, und man aß im Berliner Schloss mit Wonne die Trauben aus Attika, als seien sie erst am gleichen Morgen in Berlin gepflückt worden. Ein Blitzschlag hatte ihn gelähmt, seine Söhne und seine Tochter wurden Griechen….

  133. Μαρία said

    132
    Και για το μέλι τι περιτύλιγμα έβαλε; Απο βουλοκέρι;

  134. Γιάννης Ιατρού said

    132: Ωχ, έκανα ένα λάθος πιό πάνω στην απόδοση της ιστοριούλας. Sorry, διορθώνω:
    ,,,Ο Schmidt έστειλε το δώρο στον Γερμανό αυτοκράτορα Γουλιέλμο τον Α΄, σαν δώρο για τα γενέθλιά του…. (κι όχι στον πατέρα του Γεωργίου του Α’).

  135. Γιάννης Ιατρού said

    133: Μάλλον κερί, σαν το αβγοτάραχο 🙂

  136. Γιάννης Ιατρού said

    133 (135) Μην ξεχνάς τις ιδιότητες της Πρόπολης, μέχρι και μούμιες ταριχέψαν μέσα σ΄αυτήν 🙂

  137. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    Οι Ντάνκαν ντυμένοι με χιτώνες πάνω από τα ανασκαμμένα χώματα επιβλέπουν τις εργασίες κατασκευής του «ναού» τους.
    Η Ισιδώρα αγόρασε ένα οικόπεδο από τους αδελφούς Γκιώνη, στη θέση Κοπανάς στην περιοχή του Υμηττού και έχτισε ένα σπίτι που ο αδελφός της, Ρέιμοντ, ονόμασε «Παλάτι του Αγαμέμνονα» (σήμερα είναι γνωστό ως «Σπίτι της Ντάνκαν» και βρίσκεται στον Δήμο Βύρωνα. Το 1980 ο Δήμος του Βύρωνα ίδρυσε εκεί το Κέντρο Μελέτης Χορού Ισιδώρας και Ραϋμόνδου Ντάνκαν.

    Το σπίτι στον Κοπανά σε σχέδιο Βάσου Κανέλου.


    Το σπίτι των Ντάνκαν στον Υμηττό, πριν αναστηλωθεί και χαρακτηρισθεί νεότερο μνημείο.

    Όπως είναι σήμερα:

  138. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    78
    Κάτω στο μοναστηράκι
    και στις ράγες του μετρό
    αν κατέβεις θα τον εύρεις
    τον αρχαίο Ηριδανό.

  139. sarant said

    131 Γεια σου Ανδρέα!

    137 Ωραίες φωτογραφίες!

  140. dryhammer said

    137. Άααα, γι αυτό όταν ρωτούσαν περίοικο που έμενε, εκείνος απαντούσε: Στον Κοπανά, από πίσω!

  141. Nestanaios said

    131. Ανδρέας «Κουπονιώτης».

    Πολλά είναι τα ενδεχόμενα από τα οποία μπορεί να προκύψει το όνομα «ΥΜΗΤΤΟΣ». Ένα εξ αυτών είναι και το όνομα «ΥΔΩΡ». Έχουν κοινό στοιχείο το «Υ» αλλά η ετυμολογία δεν λειτουργεί έτσι.

  142. Γιάννης Ιατρού said

    141: Άσε που έχει κοινό στοιχείο και με τον Λυκαβηττό, το -«ΗΤΤΟΣ» ….
    Εδώ σε θέλω κάβουρα… 😉

  143. Γιάννης Ιατρού said

    142 (συνέχεια): Το τοπωνύμιο Υμηττός είναι από αυτά με επιθηματικό -σσ- (Αττικο-Βοιωτία -ττ-, επομένως θα μπορούσε να λέγεται και Υμησσός😉 αν βρίσκονταν κάπου αλλού, εκτός Αττικο-Βοιωτίας). Η κλασικίστρια καθ, στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, η Margalit Finkelberg στο βιβλίο της «Greeks and Pre-Greeks, Aegean prehistory and Greek heroic tradition» (2005) μας λέει στο Κεφ. 3, The pre-Hellenic substratum reconsidered, για την ΙΕ προέλευσή του και την διάδοσή του στον Ελλαδικό χώρο και σ΄ αυτόν της Μ. Ασίας ήδη από περίπου το 2800 π.Χ. (άλλοι το τοποθετούν και παλαιότερα, ίσως και από το 3200 π.Χ), κάτι που εξηγεί την προ-Ελληνική του προέλευση. Παρόμοια για την γλωσσική επίδραση της Ανατολίας, π.χ. Λουβικά, γράφει και ο Martin L. West.

    ΥΓ: Είπαμε, αφού από τότε, δηλ. πριν από κάπου 5000 χρόνια το έλεγαν όπως και σήμερα, τι άλλη απόδειξη θέλουμε για την συνέχεια της γλώσσας; 🙂

  144. nikiplos said

    Καλημέρα και από εδώ.

    Πρωτοάκουσα το όνομα τρελός από έναν ταξιτζή πολύ παλιά, όταν ήμουν παιδί. Η έκφρασή του ήταν: «μην ανησυχείτε, δεν θα βρέξει. Όταν γεμίζει σύννεφα ο τρελός, τότε βρέχει στα ανατολικά». Επαληθεύτηκε αρκετές φορές έκτοτε. Αν και ως προς την πρόβλεψη, πάντα θυμάμαι τον καθηγητή που μας έλεγε πως » η βροχή έρχεται όταν γεμίζει η Σαλαμίνα».

    Είναι ένα πανέμορφο βουνό, με πολλές εναλλακτικές διαδρομές-μονοπάτια. Εγώ είχα ένα «δικό μου» από τη Μονή Καισαριανής μέχρι τα ραντάρ επάνω, που από πίσω βγάζει στο σπήλαιο της Παιανίας.

    Δυστυχώς ως βουνό, συλήθηκε από τη λαίλαπα της αντιπαροχής, την ανεξέλεγκτης εργολαβία – καταπάτησης, και τους οικοδομικούς συνεταιρισμούς. Διάσημη η οικογένεια Νάστου, που αν κανείς κοιτάξει τα πωλητήρια (μαϊμού το 90%) στα 60ς και 70ς, θα θεωρήσει πως οι Νάστοι δεν ήταν τσοπάνηδες, όπως ισχυρίζονταν οι μεσίτες, αλλά μεγαλογαιοκτήμονες μιας τεράστιας έκτασης, όχι ενωμένης αλλά συνονθύλευμα από «φιλέτα». Τελευταία συλήθηκε το νότιο τμήμα του βουνού, από μεσοαπατεώνες σαν έναν συμμαθητή μου, έως μεγαλονονούς, όπως ένας που εξελέγη μάλιστα και δήμαρχος άλλης περιοχής που εκεί στα νότια υπώρεια του υμηττού, καταπάτησε τεράστιες εκτάσεις. (είχα την τύχη να εμπλακώ σε ένα ιδιωτικό έργο εκεί, όπου έχει μείνει η περιβόητη φράση του προς τον μηχανικό της πολεοδομίας: «αν φοράει παντελόνια ο διευθυντής σου να έρθει να με βρει ο ίδιος. τσακίσου και μην ξαναπατήσετε» και άλλα ορέα που έχει αυτή η ιστορία).

    Εγώ ως εκκλησάκι ήξερα τα εικονοστάσια, ενώ τα μικρά τα λέγαμε ξωκλήσια. Πάντως τα εκκλησάκια υπήρξαν ένα ορέο όχημα καταπάτησης δάσους στα νότια του Υμηττού. Έπαιρναν άδειες ναοδομίας και όχι πολεοδομίας, έπαιρναν ρεύμα και νερό για τα εκκλησάκια και στη συνέχεια έκτιζαν τις βιλίτσες. Μετά προϊόντος του χρόνου βρισκόταν κάποιος Νάστος που είχε πουλήσει σε παππούδες κάποιο τμήμα. Αστικά Δικαστήρια αντιδίκων στημένα, το δημόσιο απόν και τελικά «κατεκυρώθη στον τάδε και στον δείνα». Όπως έλεγε γελαστά ο νυν Δήμαρχος που είπα πιο πάνω «οι οικοπεδοφάγοι έχουν ορίζοντα και βλέψεις 10 και 20 χρόνων, γιατί τα φράγκα είναι πολλά».

  145. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    143# Τι να σου κάνω αγαπηττέ που λείπει για μπάνιο η κλασικίστρια φελλόλογος απ΄ το Ιλινόι και μπορεί να λέει η (τι άλλο?) Εβραία τα οτινανικά της 😜 🤪

  146. # 143

    Επειδή ο ήλιος ανέτειλε από τον Υμηττό είναι εύκολο να προσληφθεί από τους παλιούς σαν δώρο του βουνού στους ανθρώπους, μ’ αυτή την λογικ’η εύκολα μπορεί να ετυμολογηθέί η λέξη σαν καλή γέννηση, καλή μητέρα

    Αυτά εκ του υπογείου ως εις το βίδδεο (εκπληκτική απόδοση για τους μυημένους)

  147. sarant said

    144 Έτσι, δυστυχώς.

  148. aerosol said

    #69 & 101
    Πολύ ενδιαφέρουσα η ιστορία με τον Γέρο του Υμηττού!

    #91
    Ευχαριστώ για το λινκ, δεν είχα εντοπίσει Κόντογλου.

    Συνολικά βρίσκω γοητευτικό το πώς η φαντασία των Αθηναίων μέσα στους αιώνες προσδίδει διάφορα υπερφυσικά φαινόμενα στην περιοχή του Υμηττού. Από… εξωγήινους έως νεράϊδες, από τον Γέρο μέχρι σύγχρονες αναφορές υπερφυσικών εμπειριών σε διάφορα σημεία του βουνού.

  149. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    140 >>Στον Κοπανά, από πίσω!
    προσφυγικός συνοικισμός
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%BF%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%82

    Δε με μέλει εμένα αν είσαι αλάνι
    απ’ τον Κοπανά
    και τον ντούρο- βρε μάγκα- μη μου κάνεις
    και δε σου περνά
    Γιατί είμαι εγώ η αλανιάρα
    η Λιλή η πρώτη σκανταλιάρα
    που δε δίνω γρόσι για τους μάγκες
    και δεν τρώγω κρύιες ματσαράγκες

  150. Γιάννης Ιατρού said

    149: η «ματσαράγκα» είναι (μεταφορικά) «η απατεωνιά»
    (από το ιταλικό mazzaranga που είναι ένας κόπανος για συμπίεση π.χ. στα χαλίκια, άμμο κλπ.)

    Επομένως τι εννοεί ο ποιητής με το «κρύες ματσαράγκες»;

  151. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Ο λέων του Υμηττού

    https://oreinografies.wordpress.com/2020/04/06/%CE%BF-%CE%BB%CE%AD%CF%89%CE%BD-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%85%CE%BC%CE%B7%CF%84%CF%84%CE%BF%CF%8D/

    http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=16861

  152. Nestanaios said

    142.
    Επιτέλους συμφωνούμε και σε κάτι.

    143.
    Το διάβασα και θεωρώ ότι δεν λέει τίποτα. Απολύτως τίποτα.
    Ποια suffix «nth» και «ss»;
    Αυτά είναι στοιχεία. Το «ν» και το «θ», το δε «σσ» ξέρουμε ότι προκύπτει από το διπλό στοιχείο «ττ» και πρέπει να επανεξεταστεί το διπλό. Από που προκύπτει το διπλό; Ξέρουμε ότι το διπλό «ππ» στον «ίππο» προκύπτει από μια δεύτερη συλλαβή (ποδ) αλλά το δεύτερο «τ» στην «ττ» από που προκύπτει και σίγουρα δεν πρόκειται να μας το πει κανένας ξένος. Το «σ» δεν είναι στοιχείο αλλά μόριο.

    Όλα αυτά τα έχουν πει οι πρόγονοί μας γραμματικοί από τον Διονύσιο μέχρι τον Σχολάριο. Κάτι Χατζιδάκια και Τριανταφυλλιδάκια και Τζαρτζανάκια και Σταματακάκια δεν τα συνυπολογίζω.

  153. Γιάννης Ιατρού said

    152β: Όλα τα διπλά οφείλονται σε προγόνους που κεκεδίζανε 😎 (χωρίς πρόθεση μείωσης των όποιων αντιμετωπίζουν το θέμα αυτό).

  154. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    153# Φω-φω-φωτιά θα πε-πε-πέσει να σε κα-κα-κα-κάψει.

  155. sarant said

    150 Κρύες, άνοστες, ανέμπνευστες

  156. Αγγελος said

    Εχουμε ξαναναφέρει τους χαριτωμένους στίχους του Ρονσάρ:
    – Ah ! vraiment je le connois,
    Dit Vénus; les villageois
    De la montagne d’Hymette
    Le surnomment Mélissette.

  157. Καραποτόσογλου said

    παντούφλες – μούλες – γόβες

    6.γόβα
    «γόβα η, κοιν.βόβα Κύπρ. Νάξ.(Απύρανθ.) γκόφα Μακεδ.(Νάουσ.).
    Πιθαν.εκ του Ενετ. goba.Η λ.ήδη εις Γερμ. Και Πόρτ. Πβ.Δουκ. εις λ.

    1)Είδος γυναικείου υποδήματος, άνευ συγκρατητικής λωρίδος περί τον ταρσόν ή κομβίων, μετά χαμηλού υποπτερνίου καττύματος, εμβάς
    κοιν. β)Είδος χαμηλού γυναικείου υποδήματος καλύπτοντος μόνον το μετατάρσιον πολλαχ.Συνών. π α ν τ ό φ λ α». (ΙΛ, τ.5 (2),σ.20).

    Ο G.Germano (92) περιλαμβάνει στο λεξιλόγιο του τη λ.pantofolo και
    την αποδίδει με το:γόβα, λέξη που έχει αποθησαυριστεί και από τους Πόρτιο, Du Cange (93), Αl.da Somavera (94) και άλλους (95)·
    η αρχική της σημασία είναι είδος παντόφλας, πού διατηρείται ακόμη τόσο στην Κοινή νεοελληνική εν μέρει, όσο και σε διάφορα ιδιώματα.

    Ο Μ. Deffner (96) σχολιάζοντας σε έκταση τη γνωστή εργασία του Κ.
    Foy, Lautsystenı deı griechischen Vulgärsprache, Leipzig 1879, παρατηρεί «Foy theilt γούβα noch eine zweite Bedeutung, Pantoffel, zu. Der ausgeschnittene Damenshuuh mit Hacken heisst aber nicht γούβα, sondern γόβα· dies ist wahrscheinlich ein venezianisches Lehnwort: goba d.i. ital. gobba, erg. scarpa), so dass es eigentlich ‘Buckel-schuh, ausgebauchter Schuh’ bedeuten (= Ο Foy αποδίδει στη λ. γούβα ακόμη μια δεύτερη σημασία, αυτή της παντόφλας. Το χαμηλά κομμένο γυναικείο παπούτσι με τακούνι δεν ονομάζεται γούβα, αλλά γόβα· το οποίο είναι πιθανόν ένα βενετικό δάνειο: goba (ιταλ. gobba, εννοουμένης της λ. scarpa), έτσι ώστε θα σήμαινε κυρίως ‘καμπύλο, φουσκωτό, θολωτό παπούτσι).

    Η παραγωγή της λ. από το βενετικό goba έχει γίνει αποδεκτή από τους Ν. Π. Ανδριώτη (ΕΛ, 70), Κ. Δαγκίτση (ΕΛ 1.167) κ. ά., οι οποίοι προφανώς δεν διερεύνησαν το θέμα, αλλά απλώς επανέλαβαν την ίδια προσέγγιση, ενώ το ΙΛ ήταν επιφυλακτικό σε αυτό το σημείο. Η ιταλική (100) λ. gobba, βενετ. goba = 1) καμπούρα. 2) ύβος, καμπούρα (καμήλας) 3) εξόγκωμα, πρήξιμο. 4)λοφίσκος.5) προεξοχή. 6) φούσκωμα, πρήξιμο. 7) καμπύλη, βρίσκεται στα νεοελληνικά ιδιώματα ως (101): γόμπα, η, σγόba, σγούμπα, σγούba, ζούμπα = κυφότης, και είναι αδύνατο να πέρασε στη νεοελληνική ως γόβα, τόσο για λόγους φωνητικούς, το b- της ιταλικής διατηρείται σε όλους τους νεοελληνικούς τύπους, όπως προκύπτει από το ανωτέρω παρατιθέμενο εξαντλητικό λήμμα του ΙΛ, όσο και για λόγους σημασιολογικούς, γιατί στην στην ιταλική γλώσσα και τα ιδιώματά της δεν υφίσταται η έννοια:παπούτσι, παντόφλα, είδος υποδήματος, αλλά πρόκειται εμφανέστατα για ευφυολόγημα του M. Deffner, ο οποίος απέδωσε ανύπαρκτη σημασία σε ανύπαρκτη φράση.

    Η λ. προέρχεται από το τουρκικόکیوه give (102) = a kind of slipper (= παντὀφλα), with a sole of rags, and the upper part knitted string, και αυτό από το περσικό gewa, give (103) = calcei genus, quod ex gossipio in fila redacto paratur; a kind of cotton shoe used chiefly in Persia by prize runners, με τροπη γι > γο, λόγω χείλωσης.

    Παντούφλα από το παλαιό ιταλικό P a n t u f o l a – pantofola = papuǧ = παντόφλα

    Dizionario Italiano e Turco, 1834, 399.

    91)Derleme Sözlüğü, τ.11,σ. 4293.
    92)O G:Germano, Grammaire et vocabulaire du grec vulgaire, publiés d’apres l’édition de 1622, έκδ. Η. Pernot, Paris 1907, σ. 233, γράφει: «Pantofolo, γόβα,η.altroue κουντουρα η·
    questo vocabulo in Scio significa graspo d’uva. φελλός, μούλα,η». Η Αγγ. Χατζημιχάλη, Ελληνική λαϊκή τέχνη, Αθήναι 1931,αναφέρει:«Τά παπούτσια τής νύφης, oι κουντούρες, είναι πλούσια και παλιότατα.Οι κονντούρες ή οι κουντουρίσιες χρυσές γόβες κατασκευάζονταν…σε σχήμα γόβας με πατημένη τη φτέρνα, όπως λένε». Η λ. μούλα = παντόφλα, προέρχεται από το ιταλ. mula, βενετ.mule = pantofole, pianelle più alter alla vechia moda veneta, πρβλ.και το γαλλ.mule, και δείχνει τη βενετική-Ιταλική επίδραση στη συγκεκριμένη περίπτωση. C.Battisti – G.Alessio, Dizionario Etimologico Italiano,τ.4, σ. 2527.—G.Boerio, σ.432.

    93)Du Cange, σ.255.
    94)Ο Alessio da Somavera, σ. 85, επαναλαμβάνει τον G.Germano.
    95)J.A.E.Schmidt, Νέον Λεξικόν πρόχειρον απλο-ελληνικόν-γαλλικόν και γερμανικόν, ΕνΛειψία 1838, σ.108.
    96)Mich. Deffner, Berichtigungen zu Karl Foy’s, Lautsystem der griechischen Vulgärspsrache, Archiv für Mittel– und neugriechische Philologie 1, 1880, 272. O Deffner ίσως έχει άδικο όταν ψέγει τον Foy, γιατί οι Γ. Βεντότης – Σπ. Βλαντής, Λεξικόν της γραικικής, γαλλικής τε και ιταλικής γλώσσης, Εν Βενετίᾳ 1820, σ. 188, 187, παραθέτουν τη λ. γούβα και παραπέμπουν στη λ. γόβα = pantofola, καθώς και ο Em. Legrand, Nouveau dictionnaire grec moderne–français, Paris 1882, παρέχει τύπο γούβα = γόβα.
    97) G. Meyer, Ν. S. IV, σ. 23 . — Η. Pernot, Études de linguistique, τ. 3, σ. 384.
    98) Ν. Π. Ανδριώτη, ΕΛ, σ. 70.
    99) Κ. Δαγκίτση, Ετυμολογικό Λεξικό της νεοελληνικής, τ.1, Αθήνα 1978, σ. 167.
    100) Grandi Dizionari Sansoni, Dizionario delle lingue italiana e inglese. Τ. 1, σ. 592.
    101) ΙΛ, τ. 5(2), σ. 41.
    102) J. W. Redhouse, σ. 1616β.
    103) Meninski, σ. 4124.

    Καραποτόσογλου, Μεσαιωνικές και νεοελληνικές ετυμολογήσεις Βυζαντινά 16 (1991) 318-320.

  158. sarant said

    157 Μεταφέρω το σχόλιο στο σχετικό άρθρο

  159. Γιάννης Ιατρού said

    Αν διαβάζει η Nwjsj ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ 🙂 (φάνηκε προχθές στο νήμα με το διήγημα του Δημήτρη)

  160. sarant said

    159 Χρόνια της πολλά. Και δεν την είδα….

  161. Έλση Σαράτση said

    7 Φωτίστε με σας παρακαλώ για το μεταφραστή του αποσπάσματος του Τρίτου Βιβλίου της Ερωτικής τέχνης που αναφέρετε. Επείγει για μένα. Ευχαριστώ.

  162. Μαρία said

    161
    Βλ. σχ. 89

  163. ΕΛΣΗ ΣΑΡΑΤΣΗ said

    162 και 89 Ευχαριστώ θερμά!

  164. ΕΦΗ - ΕΦΗ said


    https://www.avgi.gr/koinonia/387454_tha-paroyme-ta-boyna-pezoporia-agona-kai-enimerosis-tin-kyriaki

  165. Γιάννης Ιατρού said

    164: Την Δευτέρα είχα ανέβει στην Καλοπούλα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: