Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Από πού είναι αυτός ο ημεδαπός;

Posted by sarant στο 12 Μαΐου, 2021


Η αστυνομία συνηθίζει, στις ανακοινώσεις για τη σύλληψη πολιτών να αναφέρει αν πρόκειται για ημεδαπούς ή για αλλοδαπούς. Ημεδαποί βεβαίως είναι οι ντόπιοι, οι Έλληνες πολίτες. Αλλοδαποί οι ξένοι.

Στον ταραγμένο κόσμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, κάθε φορά που γίνεται λόγος για ημεδαπό που κατηγορείται για κάποιο αδίκημα, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα βρεθεί κάποιος ξενόφοβος φωστήρας που θα πλειοδοτήσει: Να πάνε στις χώρες τους! Απέλαση αμέσως!

Σε ποιες χώρες όμως να απελαθούν οι ημεδαποί; Μια φορά στο Τουίτερ, σχολιάζοντας κάποιον που απαιτούσε «να σταλεί πίσω στη χώρα του» ένας ημεδαπός που είχε κατηγορηθεί για κάποιο έγκλημα, είχα αναρωτηθεί πού να βρίσκεται αυτή η Ημεδαπία, η χώρα των Ημεδαπών. Κάποιος άλλος είπε για το Ημεδαπιστάν, πιο κοντά στο ασιατικό πνεύμα.

Ολοφάνερα, πολλοί μπερδεύουν τον ημεδαπό με τον αλλοδαπό και φαντάζονται ότι είναι συνώνυμα ή υποθέτουν συγκεχυμένα πως οι ημεδαποί είναι μια ειδική κατηγορία αλλοδαπών.

Πριν από μερικές μέρες, η ανακοίνωση για τον νεαρό που κατηγορείται για προσβολή γενετήσιας αξιοπρέπειας στη Νέα Σμύρνη, μια περίπτωση που απασχόλησε πολύ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έτσι κι αλλιώς, έδωσε αφορμή για μια ακόμα ερμηνεία της λέξης «ημεδαπός».

Κάτω από την ανακοίνωση της Αστυνομίας για τη σύλληψη του ημεδαπού, σχολιάζει η πρώτη: Είπαν ότι είναι Έλληνας. Και τη διορθώνει ο δεύτερος: Όταν λένε ημεδαπός είναι ξένος με ελληνικά χαρτιά.

Έχω συναντήσει και άλλους που φαντάζονται ότι ο όρος «ημεδαπός» αφορά ειδικά τους πολιτογραφημένους. Κάποιος άλλος, σε συζήτηση στο Τουίτερ, επέμενε ότι ο όρος «ημεδαποί» χρησιμοποιείται για τους Ρομά και μόνο.

Το μπέρδεμα (που δεν είναι πάντοτε αθώο) αναδεικνύεται στο έξυπνο σχόλιο κάποιου:

Σταματήστε επιτέλους να λέτε «ημεδαπός», μπερδεύεται ο κόσμος και δεν ξέρει αν πρέπει να θυμώσει ή να ξεπλύνει.
Κατά τα άλλα, νιώθει κανείς τον πειρασμό να ενδώσει στο στερεότυπο που θέλει τους ακροδεξιούς αμόρφωτους, που δεν ξέρουν καν τι σημαίνει «ημεδαπός». Ας αντισταθούμε όμως διότι δεν είναι πάντοτε τόσο απλό.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε. Να πούμε δυο λόγια για τη λέξη που μας απασχόλησε σήμερα, τον ημεδαπό.

Η λέξη «ημεδαπός» είναι αρχαία, με τη σημασία «ντόπιος, που προέρχεται από τον τόπο μας, που ανήκει στον τόπο μας».

Σήμερα, τον όρο τον χρησιμοποιούμε μόνο για πρόσωπα, αλλά στην αρχαιότητα λεγόταν επίσης και για άψυχα, τη γη ή το νόμισμα, ή για αφηρημένα. Ας πούμε, στον Αριστοφάνη (στ. 220) ο Τρυγαίος, ακούγοντας τον Ερμή να του μεταφέρει μια στιχομυθία Αθηναίων, παραδέχεται ότι «ο γουν χαρακτήρ ημεδαπός των ρημάτων», δηλαδή ότι «έχει του τόπου μας τη βούλα αυτή η κουβέντα» στη μετάφραση του Θρ. Σταύρου.

Ετυμολογικά, ο ημεδαπός παράγεται από το θέμα ημε- της αντωνυμίας «ημείς», όπως π.χ. ο ημέτερος και απο το παραγωγικό τέρμα -απός, με ανάμεσά τους ένα πρόσφυμα -δ-. Ο ημεδαπός πλάστηκε κατά το μοντέλο του αντίθετού του, της λ. αλλοδαπός, που είναι λέξη ομηρική.

Πάντως, το δ του αλλο-δ-απού παρουσιάζει προβλήματα ερμηνείας. Συχνά το εξηγούν παραπέμποντας σε αμάρτυρο πανάρχαιο ουδέτερο *αλλοδ-, αλλά πολλοί ετυμολόγοι εκφράζουν αμφιβολίες. Πάντως, κατ’ αναλογία προς τον αλλοδαπό και τον ποδαπό έχουν επίσης φτιαχτεί ο ημεδαπός, ο παντοδαπός αλλά και ο τηλεδαπός (αυτός που κατάγεται από χώρα μακρινή), λέξη επίσης ομηρική που μόνο στα αρχαία υπάρχει.

Επίσης μόνο στα αρχαία βρίσκουμε τον υμεδαπό (ο δικός σας συμπατριώτης) όπως και τον ενδαπό (ενδαπός, ο ντόπιος μιας χώρας).

Ανέφερα πιο πάνω την αντωνυμία «ποδαπός» που χρησιμοποιόταν στα αρχαία ελληνικά για την κοινότερη ερώτηση που κάνουμε ακόμα και σήμερα σε κάποιον άγνωστο που συναντάμε και που έρχεται στα μέρη μας, αφού μάθουμε το όνομά του: από πού είσαι εσύ; τίνος είσαι εσύ παιδάκι μου; Ποδαπὸς τὸ γένος δ’ εἶ; ρωτάει στην πιο πάνω συζήτηση ο Ερμής τον Τρυγαίο. Στις πλάγιες ερωτήσεις βρίσκουμε και τον τύπο «οποδαπός».

Κατ’ επέκταση, ο ποδαπός πήρε και τη σημασία «Τι είδους είναι; Τι φυράματος; Τι καπνό φουμάρει;»

Κι εδώ θα δούμε κάτι το περίεργο. Παράλληλος τύπος του «ποδαπός», με επίδραση ίσως από το «ποτέ» ή το «πότε» εμφανίστηκε επίσης ο «ποταπός». Αρχικά, ποταπός σήμαινε ό,τι και ο ποδαπός, τι είδους είναι. Για παράδειγμα, στον Διονύσιο Αλικαρνασσέα διαβάζουμε: «κελεύσατε δὴ τοὺς δημάρχους εἰπεῖν ἐναντίον ὑμῶν, τί τὸ ἀδίκημά ἐστιν, ἐφ’ οὗ μέλλουσί μου κατηγορεῖν, καὶ ποταπὸν ὄνομα ἐπιγράψουσι τῇ δίκῃ». Ποταπόν όνομα, αλλά με τη σημασία «τι είδους όνομα;».

Όταν όμως ρωτάμε «τι λογής άνθρωπος είναι κάποιος», συνήθως παίρνουμε απαντήσεις αρνητικές, συχνότερα απ’ όσο θετικές. Ίσως γι’ αυτό, σταδιακά, η λέξη «ποταπός» πήρε τη σημερινή σημασία, δηλ. «τιποτένιος, ασήμαντος». Παράδειγμα, από τον Ευσέβιο (4ος αι. μ.Χ.): ὁ τοῖς πονηροῖς θύειν διὰ τοῦ χρησμοῦ παραινῶν τίς ἂν εὐλόγως καὶ ποταπὸς νομισθείη. Εδώ η αρνητική σημασία έχει πια εδραιωθεί.

Στη σημερινή γλώσσα, αυτη είναι και η μοναδική σημασία της λέξης «ποταπός». Η αλλαγή έχει συντελεστεί εδώ και αιώνες, οπότε δεν μας ενοχλεί και τη θεωρούμε, και σωστά, δεδομένη.

Όσο γι’ αυτούς που ενοχλούνται όταν βλέπουν στις ανακοινώσεις της αστυνομίας «ημεδαπούς» να κάνουν εγκλήματα, και προσπαθούν να τα δικαιολογήσουν, τάχα πως ο «ημεδαπός» σημαίνει «όχι αναντάμ μπαμπαντάμ Έλληνας», ε, αυτοί είναι ποταποί.

 

 

 

84 Σχόλια προς “Από πού είναι αυτός ο ημεδαπός;”

  1. nikiplos said

    ΄Ερχοναι οι ημεδαποί και μας παίρνουν τις δουλειές εμάς των εδώδιμων ρε!

  2. 1: Πρόλαβες και μου πήρες τους εδώδιμους. Καλά που είχα κάνει ριφρές…

  3. ΚΑΒ said

    Καλημέρα

    Σκληρά, δειλά αναθρέμματα
    της ποταπής Ασίας,
    έργον ηρώων, ναι, βέβαια,
    ποίος το αμφιβάλλει, υπάρχει
    το τρόπαιόν σας.

    Κάλβος ωδή ΙΙΙ, Τα ηφαίστεια

  4. leonicos said

    ο ντόπιος

    επίσης παράγωγο του -δαπός

    όσο για το δ δεν είναι τόσο απλό. Εμφανίζεται στο ‘εδώ’ το οποίο αποτελείται απο αρχέγονα μορφήματα ε- (πρβλ εν, εντός) και -ω, -οι που δείχνει στάση

  5. dryhammer said

    Είμαι ΔΑΠός και ξενόφοβος, γι αυτό προτιμώ τις ημεδαπές εδώδιμες. Οι άλλες δεν τρώγονται με τίποτα αν δεν μουλιάσουν αποβραδίς στη σαμπάνια. [Μόνο μαριναρισμένες είπε ο μαρινέρος]

  6. Alexis said

    #1: Έρχονται οι ευάριθμοι ημεδαποί και μας παίρνουν τις δουλειές εμάς των εδώδιμων τιμητών της πατρίδας!

  7. leonicos said

    ποδαπός < *ποιδαπός κυριοεκτικά 'από πού είναι'

  8. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    6: Αν και δεν είναι ίδιες περιπτώσεις, τα συνόψισες μια χαρά!

  9. Πουλ-πουλ said

    Το «αλλοδαπών» ομηρικό, το «ημεδαπών» αρχαίο, και το «αλλεπουδών» νεολογισμός Σακελλάριου.

  10. leonicos said

    Ημαλλημεδαπός είναι ο Τζι

    κι όλος ο ΠΑΟΚ του μαζί

  11. LandS said

    Κατ’ επέκταση, ο ποδαπός πήρε και τη σημασία «Τι είδους είναι; Τι φυράματος; Τι καπνό φουμάρει;»

    Από που ξεφύτρωσε αυτός;

  12. LandS said

    5
    ΔΑΠός ας είσαι. ΔΑΠίτης μη γίνεις.

  13. leonicos said

    Άλλο εδώδιμος

    και άλλο Εδώ-δημος

    είναι φανερό. Εδώ-δήμος………..άλλα εδωδημότης και όχι αλλοδημότης

    αδόδημος = ο άδων εις τον δήμον, ο τραγουδιστής που δεν πάει παρα πέρα

    αιδώδημος = αυτος που ντρέπεται τον δήμο

    αιδοιόδημος, ουσιαστικοποιημένο επίθετο εκτου αιδοιόδημος κόρη

    ηδύδημος = αυτός που γλυκαίνει τη γειτονιά, ο ζαχαρολάστης του δήμου

    οδοδημος = δρόμος του δήμου

    οδοντοδημος = προφανής σημασια, επιχειρηματία δημοσίων έργων

    άλλο υπόδηος = υπό τον δήμο

    και άλλο υπόδημος, του υποδήματος = παπουτσωμένος όπως υπόδημος γάτος

    περίδημος, = περιφερειακή λεωφόρος

    και πολλά άλλα

  14. leonicos said

    11 Λαντς

    Από που ξεφύτρωσε αυτός;

    ακριβώς αυτό

  15. rizes said

    ΑΝΟΡΘΟΓΡΑΦΟΣ
    https://vgiannelakis.wordpress.com/2019/09/09/%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%81%ce%b8%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%bf%cf%83/

  16. ΚΑΒ said

    13. Υπάρχει και το μεσαιωνικό υπόδημον=υπόδημα

  17. sarant said

    11 Nαι μπράβο.

  18. ΣΠ said

    Εγώ δεν έχω τίποτα με τους ημεδαπούς. Μερικοί από τους καλύτερους φίλους μου είναι ημεδαποί. Αλλά αυτοί οι ημεδαποί δεν είναι από ‘δω.

  19. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Ξένος με ελληνικά χαρτιά, δλδ όπως Αβέρωφ, Βόζενμπεργκ, Έβερτ?

  20. Γιάννης Ιατρού said

    Νίκο, ΜΑΡΜΑΓΚΑ, στα μεζεδάκια 🙂

  21. Voyageur autour de la chambre said

    @1
    Μπράβο, αντικατάσταση του ζεύγους «ημεδαπός-αλλοδαπός» από την τριπλέτα «εδώδιμος-ημεδαπός-αλλοδαπός» – Έλληνας με τη βούλα, έλληνας μόνο με χαρτιά (χωρίς βούλα), ξένος παλιοβρομιάρης. 🙂

    @6
    Υπέροχη φράση!

    Γενικά:
    Έχω ξαναπαρατηρήσει ότι στις ανακοινώσεις της δημόσιας διοίκησης ποτέ κανείς δεν κάνει κάτι – πάντα κάτι γίνεται. Εννοώ προτιμάται η παθητική σύνταξη από την ενεργητική. Ο συγκεκριμένος τύπος δελτίου τύπου υπάρχει από τότε που ανακοινωνόταν το όνομα του συλληφθέντος «Συνελήφθη ο …». Όταν θεωρήσαμε (και καλώς) ότι και οι συλληφθέντες δικαιούνται την ανωνυμία τους, το όνομα αντικαταστάθηκε από ιδιότητα. Το «αλλοδαπός» ήταν πολύ βολικό και έδινε και την εντύπωση ανόδου της εγκληματικότητας από τους ξένους. Έλα όμως που δυστυχώς δεν κάνουν εγκλήματα μόνο ξένοι στην Ελλάδα! Έτσι αναγκαστικά μπήκε και ο ημεδαπός στις ανακοινώσεις.
    Ισχυρίζομαι δηλαδή πως η λέξη «ημεδαπός» μπήκε στα δελτία τύπου μετά τον «αλλοδαπό» και ακριβώς εξαιτίας αυτού.

  22. Stelios Kornes said

    @19 …και Βιττελσμπαχ (Οθωνας), Γκλυξμπουργκ, κ.α.

  23. sarant said

    18 Ακριβώς!

    20 Ελευθερώθηκε!

  24. dryhammer said

    19,21α. Δλδ, [είμαι κι αργόστροφος] ο Μυράτ έπρεπε να παντρευτεί τη Ζουμπουλάκη για να γίνει Έλληνας με τη Βούλα;

  25. sarant said

    Εξαιρετικό λογοπαίγνιο!

  26. το παραγωγικό τέρμα -απός
    —-
    Κάποιο λάθος ή υπάρχει όντως ο όρος «παραγωγικό τέρμα»;!

  27. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Αμάν βρε Δύτη μου, παραγωγική κατάληξη 🙂

  28. dryhammer said

    «παραγωγικό τέρμα» ιδέ και https://www.slang.gr/lemma/5201-troxonomos

  29. aerosol said

    Πσσσς, πετάει η ομάδα σήμερα! 😀

    #1 Άψογο

    #21
    Έχεις δίκιο για την χρήση του ημεδαπού. Η παθητική σύνταξη βολεύει στον Τύπο όταν δίνει μικρότερες προτάσεις: «Η Αστυνομία συνέλαβε τον Α» > «Συνελήφθει ο Α»

  30. Κρίμα που δεν υπάρχει και κανένα «ομοδαπός».

  31. spiridione said

    Και στο λαθολόγιο του Φρύνιχου
    Ποταπός διά τοῦ τ μή εἴπης, ἀδόκιμον γάρ· διά δέ τοῦ δ λέγων ἐπί γένους θήσεις, ποδαπός ἔστι; Θηβαῖος ἤ Ἀθηναῖος. Ἔστι γάρ οἷον ἔκ τινος δαπέδου. Τό ποταπός δέ, ἔστι ποταπός τόν τρόπον Φρύνιχος; Φρόνιμος, ἐπιεικής. Χρή οὖν οὕτως ἐρωτάν, ποιός τις σοί δοκεῖ εἶναι;

    Αντίστοιχη αντωνυμία είναι το τίλογος, τίλογια, τίλογο, ή τίλογης που υπάρχει σε διάφορα μέρη.
    Υπάρχουν επιβιώσεις της αντων. ποταπός στα βόρεια
    The case of πόταβους ‘what kind’ (Germa, Vogatsiko, Kostarazi, Ampelokipi, etc.) is particularly interesting; it is the only pronoun formed with this suffix. It is obvious that the formation of πόταβους is the same as that of the above-mentioned adjectives and, in particular, it is a different form of the adjective ποταπός / πόταπους (- Med. Gr. πόταπος – AGr. ποταπός), which is also found with the same meaning in other Greek dialects. According to Tzitzilis (forth.), the word πόταβους was formed by folk etymology or by partial loan translation on the basis of its Slavic equivalent kakav.
    https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:YL2ex2uSysMJ:https://academia.lis.upatras.gr/mgdlt/article/download/2605/2842+&cd=5&hl=el&ct=clnk&gl=gr

  32. Βέβαια, μας χρειάζονται οι ομοδαποί μερικών μερικών.

  33. geobartz said

    # Ημεδαπός=ντόπιος, τουτέστιν εντόπιος και Μακεδονιστί «ιντόπιους»
    # Για τους αλλοδαπούς, υπήρχε παλιότερα στην Αστυνομία το Τμήμα Αλλοδαπών, όπερ η … Ισπανίδα Μάρθα Καραγιάννη το έλεγε «Αλεπουδών», σε μια ταινία. [υπήρχε και Τμήμα Ηθών που οι «Ιέρειες» του καιρού εκείνου το λέγαν ΙΚΑ!]
    # Τέλος πάντων, θα ήθελα κάποια φορά να ασχοληθεί το ιστολόγιο και με τον «ουτιδανό», καθότι το είδος αυτό πλεονάζει. Ρίχνω το έναυσμα της συζήτησης με την ετυμολόγηση: Ουτιδανός=ένας Δανός που παίζει ούτι! [άιντε να δω «ετυμότητα»!]

  34. Alexis said

    #19: Τερένσιος Ταχύς!

  35. Alexis said

    …ημεδαποί και άλλα κακοποιά στοιχεία.

    κατά το

    …ναυτικοί και άλλα κακοποιά στοιχεία.

  36. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    34 Terentius Velox!

  37. Katerina Dinapoja said

    Καλή σας μέρα,

    στα τελευταία newsletter, όταν προσπαθώ να διαβάσω το άρθρο, μου εμφανίζει «Error 404 – Not Found». Ενώ όταν δίνω τον τίτλο του άρθρου στην google αναζήτηση, εμφανίζεται το άρθρο κανονικά.

    Είναι πρόβλημα του δικού μου υπολογιστή ή του δικού σας newsletter; Αν είναι δικό μου το πρόβλημα, να το ψάξω.
    Σας ευχαριστώ προκαταβολικά για την απάντηση.

    Φιλικά,
    Κατερίνα Ντιναπόγια

    http://www.katerinadinapoja.com

  38. […] Η αστυνομία συνηθίζει, στις ανακοινώσεις για τη σύλληψη πολιτών να αναφέρει αν πρόκειται για ημεδαπούς ή για αλλοδαπούς. Ημεδαποί βεβαίως είναι οι ντόπιοι, οι Έλληνες πολίτες. Αλλοδαποί οι ξένοι. Στον ταραγμένο κόσμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, κάθε φορά που γίνεται λόγος για ημεδαπό που κατηγορείται για κάποιο αδίκημα, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα βρεθεί κάποιος… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2021/05/12/dapos/ […]

  39. Απολλωνία said

    Υπάρχει και το «υμεδαπός» με ύψιλον που καταγράφουν ο Πατριάρχης Φώτιος και ο Σουΐδας: «[Ὑμά. Ὑμεδαπῶν:] τῶν ἐκ τοῦ αὐτοῦ ἐδάφους· συγγενῶν· ἢ τῆς αὐτῆς χώρας.»

  40. sarant said

    37 Eιδικά για το σημερινό άρθρο, και για ένα πριν από μερικές μέρες, επειδή είχαν ανεβεί κατά λάθος από την προηγουμένη μέρα και μετά τα έσβησα και τα ανέβασα κανονικά, η ενημέρωση που παίρνετε οδηγεί σε ανενεργό λινκ.

    Αν όμως το πρόβλημα εντοπίζεται σε όλα τα άρθρα, συμβαίνει κάτι άλλο που δεν το ξέρω.

    31 Πολύ ενδιαφέρον αυτό του Φρύνιχου -κακώς δεν το είδα, να το αναφέρω στο άρθρο.

  41. Κουνελόγατος said

    Μπράβο σε όλους και τα λογοπαίγνια.

  42. GeoKar said

    Εξαιρετικά λογοπαίγνια, σε μια λίαν ενδιαφέρουσα αν κ δυσεύρετη (βλ. κ #37) ανάρτηση σήμερα. Να προσθέσω μόνον ότι μια φλαμανδή φίλη κ συνάδελφος αναφερόταν στους αλλοδαπούς ως «αλοκτόονεν» κ είχα εντυπωσιαστεί με τα …αρχαία ελληνικά της 🤓

  43. Aghapi D said

    Ανακάλυψα πως αντιγράφηκε σχεδόν αυτούσια η εισαγωγή μου σε μετάφρασή μου ποιημάτων ενός αλλοδαπού τον οποίο θεωρώ – όπως και αρκετούς άλλους – ημεδαπό για την ευρύτητα τών θεμάτων και τού πνεύματός του. Δείγμα εδώ https://atexnos.gr/%CE%AC%CF%83%CF%81%CE%B1%CF%86-%CF%86%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CF%84-ashraf-fayadh-%CE%B7-%CF%80%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%B4%CE%B1-%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%BA%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B1/

    Και δέν είναι το μόνο

    Αν θεωρήσει ο αγαπημένος οικοδεσπότης πως είναι άσχετο, ας το σβήσει 🙂

  44. sarant said

    43 Τουλάχιστον αναφέρουν τη δουλειά σου και βάζουν λινκ

  45. ΣΠ said

    Δείτε την συμπεριφορά κάποιων ημεδαπών.

  46. gpoint said

    Σχετικά με ημεδαπο΄δεν ξέρω όσι για τον ντόπιο έτσι προτιμώ τον κσφέ μου, ντόπιο και πάγκο μένο

  47. Aghapi D said

    44 σωστό κι’ αυτό 🙂

  48. Ακριβέ μου Λεόνικε σαν σήμερα ενας…ημεδαπός, ο Ιβάν Σαββίδης πλήρωσε 10,88 εκατομμύρια κι έβγαλε τις αλυσσίδες από τον ΠΑΟΚ ! Οι δηλώσεις του ήταν » σήμερα ήπια το πιο ακριβό τσάι της ζωής μου» και «τα χρέη του ΠΑΟΚ είναι και δικά μου χρέη» Ελπίζω πωκαταλαβαίνεις την διαφορά του πληρώνω με επιταγή από το κάνω αύξηση μετοχικού κεφαλαίου
    Χθες ΄΄εγραψα για τον ΠΑΟΚτση Διονυσίου, ίσως τον μόνο άνθρωπο που κάθισε τρία χρόνια φυλακή για λίγο χασίσι στο αυτοκινητό του.
    Εχεις πολλά ακόμα να μάθεις για την νέα σου ομάδα

  49. Nestanaios said

    31 Spiridione.

    Μια «επιστήμη» που δεν ωφελεί σε τίποτα. Έπεα χωρίς όφελος. Πολλή δουλειά για το τίποτα.

  50. Κιγκέρι said

    «Φύγε, φύγε, φύγε, ποταπέ!»
    Μη μας περνάνε και για αγράμματους!

  51. Αγγελος said

    (42) allogènes λέγονταν και στα γαλλικά οι αλλογενείς — αλλά η λέξη συνδέθηκε με τον αντισημιτισμό του Βισύ και σήμερα δεν χρησιμοποιείται από ευπρεπείς ανθρώπους (ίσως και λόγω του κινδύνου σύγχυσης με τις λάμπες halogènes).To allochthonen είναι στενά ολλανδοφλαμανδικό· δεν ξέρω αν ο πρώτος που το λανσάρισε ήξερε το παρελθόν της λέξης (εντάξει, όχι ακριβώς της ίδιας) στα νέα ελληνικά…

  52. Costas Papathanasiou said

    Σημειωτέος και ο έμμετρος ΗΜΕΔΑΠΟΣ ΕΞΟΡΙΣΤΟΣ από τα “Αν-επίκαιρα Ποιήματα” (2005) της Σοφίας Κολοτούρου (βλ. http://www.sofiakolotourou.gr/poems/5/60) που αναφέρεται στο χωνευτήρι της Αθήνας (και παραπέμπει στην ομώνυμη στήλη του Δ. Τριανταφυλλίδη στο περιοδικό Metro Ticket-αλλά και στο βιβλίο του «Γράμματα από τη Ρωσία»):
    Η πόλη αλλάζει κι ίδια μένει, χωνευτήρι
    των Βαλκανίων πλέον των δύο αιώνων-,
    Ρώσων, Κινέζων, μαύρων απ’ τη Νιγηρία.
    Κι ο Ημεδαπός Εξόριστος, στο παραθύρι,
    σαν θέατρο προγόνων κι επιγόνων
    της πόλης ξεδιπλώνει μια ιστορία.
    (…)
    Κι ο Ημεδαπός Εξόριστος γυρίζει
    τις νύχτες, ίσκιος στο Μεταξουργείο,
    στα Ρώσικα μιλάει στους μετανάστες,
    ενώ το χωνευτήρι εξαφανίζει
    της ιστορίας κάθε ίχνος και στοιχείο
    -αλλά ποτέ τις τάξεις και τις κάστες.

  53. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    >> … ή υποθέτουν συγκεχυμένα πως οι ημεδαποί είναι μια ειδική κατηγορία αλλοδαπών.
    Κάτι παρόμοιο παλιότερο, απολαύστε υπεύθυνα: https://left.gr/news/ellines-xypniste-imedapoi-alloionoyn-ton-politismo-mas

    – Να συμπληρώσουμε, λεξιλογικώς, και το ουσιαστικοποιημένο θηλυκό ‘η ημεδαπή’. Με ένα παράδειγμα:

    – Πραγματικά, πολύ ορεξάτοι σήμερα πολλοί σχολιαστές, παιζο-λέγουν πολλαπλώς! ☺

  54. dryhammer said

    53. 111 χρόνια μετά η συμμορία Χαρδαλιά εκδικείται άπασαν την ημεδαπήν επικράτειαν [και κάργα -ν- για την τόνωση του αναπνευστικού]

  55. spyridos said

    51

    Στην τρίτη τετραετία του σαν πρωθυπουργός (1990-94) ο Ρούντ Λούμπερς λανσάρισε τον όρο alllochtonen.
    Αργότερα τον μιμήθηκαν Φλαμανδοί πολιτικοί.
    Σαν εναλλακτική του buitenlander (παρόμοιο με το Γερμανικό Ausländer) που θεωρούσε ότι έχει αρνητική χροιά.
    Ο Λούμπερς προσπάθησε να δώσει μια θετική σημασία στη λέξη αυτή.
    Αυτός είναι άλλωστε που έδωσε πρώτος υπουργική θέση σε ένα αλλόχθονο. Τον γεννημένο στην Ουγγαρία και πρόσφυγα του 56 Dzsingisz Gabor.
    Το πέτυχε αρχικά (αυτό με τη θετική σημασία) αλλά από το 2010 και μετά είχε πάρει ανάλογα αρνητική χροιά με το πρωτύτερο buitenlander.
    Οπότε άρχισαν να το αποφεύγουν.
    Στο κολλέγιο Κανίσιους (οικοτροφείο) των Ιησουιτών όπου έκανε γυμνασιακές σπουδές πρέπει να είχε Αρχαία Ελληνικά και Λατινικά στον κύκλο σπουδών του. Ο Γκαμπόρ ήταν φίλος και συμμαθητής του σε αυτό το κολλέγιο της πλουτοκρατίας (οικογένεια Λούμπερς = ιδιοκτήτες διυλιστηρίων πετρελαίου). Οι Ιησουίτες έπαιρναν και κάμποσα παιδιά εργατών αλλά και προσφυγόπουλα δωρεάν στο σχολείο.

  56. Μαρία said

    53α
    Αυτός είναι ημεδαπός στην Αυστραλία https://www.instagram.com/anthonylivanios/?hl=el

  57. sarant said

    50 Α μπράβο!

    53 Συμμορία Χαρδαλιά, φοβερό!

  58. Nestanaios said

    39 Απολλωνία.
    Και η «χώρα» από ποιο στοιχείο προκύπτει; Και δεν έχει καμμία σημασία ποιος το έχει πει.

  59. Πέπε said

    > Η λέξη «ημεδαπός» είναι αρχαία, με τη σημασία «ντόπιος, που προέρχεται από τον τόπο μας, που ανήκει στον τόπο μας».

    Η πρώτη από τις τρεις σημασίες δεν ισχύει, και δε θα έπρεπε να αναφέρεται γιατί μπερδεύει τα πράγματα. «Ντόπιος» είναι μια έννοια που ορίζεται συνήθως εν αναφορά προς κάτι, π.χ. ντόπιος από εδώ, ντόπιος από αλλού. Όταν δεν το προσδιορίζουμε, εννοούμε «από εδώ όπου βρισκόμαστε». Ο ημεδαπός είναι αυτό ακριβώς που σημαίνουν τα δύο άλλα ερμηνεύματα, δηλαδή ορίζεται σε αναφορά προς τον ομιλητή. Δυνητικά και στον παροικιακό ελληνόφωνο τύπο «συνελήφθη ημεδαπός» θα μπορούσε να σημαίνει Έλληνας.

    #13, Λεώ

    > αδόδημος, αιδώδημος, αιδοιόδημος, ηδύδημος …

    Ξέχασες τον αοίδιμο! (Κατά λέξη = αξιοτραγούδιστος, άρα αξιόμνηστος, στην πράξη = μακαρίτης)

    #21, Ταξιδιώτης:

    > Ισχυρίζομαι δηλαδή πως η λέξη «ημεδαπός» μπήκε στα δελτία τύπου μετά τον «αλλοδαπό» και ακριβώς εξαιτίας αυτού.

    Πριν προκύψει αυτό το φαινόμενο, δηλαδή σχετικά πρόσφατα, υπήρχε καθόλου το ημεδαπός ως λέξη χρησιμοποιούμενη στον σύγχρονο λόγο;

    _________________

    @ γενικώς:

    Τη διάκριση «ξένος = από πλούσια χώρα, κυρίως επισκέπτης» / «αλλοδαπός = από φτωχή και κακόφημη χώρα, κυρίως μετανάστης» την έχετε υπόψη σας;

    Με άλλα λόγια, έχετε ακούσει ποτέ Γερμανούς τουρίστες λ.χ. ή Ρώσους επενδυτές να αναφέρονται ως αλλοδαποί;

  60. sarant said

    21-59 Πρέπει να ισχύει.

  61. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    56.
    Α, μάαααλιστα! ☺

  62. ΧριστιανoΜπoλσεβίκoς said

  63. Konstantinos said

    Η λέξη προσφέρεται για πολλά παράγωγα:
    Εξωδαπος: εξωγήινος
    Εσωδαπος/υποδαπος: εσωγηινος(βρυλ κλπ)
    Αντιδαπος : από την απέναντι χώρα
    Ομοδαπος: από το ίδιο χωριό

    Κλπ κλπ

  64. Πολλούς φαλακρούς βλέπω. Και χωρίς σημαίες καταλαβαίνει κανείς πως είναι ημεδαποί. Αντί για sale race έπρεπε να τους λένε race chauve.

  65. @ 63 Konstantinos

    Ομοδαπός, όλα τα λεφτά…

  66. Pedis said

  67. sarant said

    62 Πολύ καλό και πάλι!

    63 Αντιδαπός δεν είναι από τους Αντίποδες;

  68. Prince said

    67β. Με απλολογία, γιατί αρχικά ήταν Αντιποδαπός. Αλλά κι αυτό το αντιποδέρχομαι.

  69. Μαρία said

    21
    Σαφώς σχετίζεται με την διατήρηση της ανωνυμίας αλλά δεν είναι καινούριο. Καινούρια είναι η γενικευμένη ανωνυμία. Και παλιά μπορούσαμε να διαβάσουμε στις εφημερίδες οτι συνελήφθησαν δύο ημεδαποί/Έλληνες και τρεις αλλοδαποί/ξένοι αλλά κατ’ εξαίρεση, συνήθως έγραφαν τα ονόματα.
    59
    Το ημεδαπός το συναντούσαμε πάντα σε προκηρύξεις π.χ. διαγωνισμών, προσλήψεων κλπ πάντα στο γραπτό λόγο όπως και τώρα.

  70. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    1, 6. Αυτοί οι ημεδαποί, δεν ήταν που δεν ήταν εδώδιμοι, γίνανε κι ευάριθμοι με αγοραστά χαρτιά και τώρα έχουμε και τους τιμητές τους

  71. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

  72. #71

    ημεδαπά είναι τα μύδια της θάλασσας μας, η Μήδεια ήρθε από τα πέρα…

    ημεδαπό, ημεδαπό
    ειν’ το κορίτσι π’ αγαπώ

  73. Αλλόχθονα είδη https://www.cretalive.gr/kriti/afoy-o-lagokefalos-irthe-gia-na-meinei-prepei-na-ton-axiopoiisoyme

  74. Γιάννης Ιατρού said

    53: ΜΙΚ_ΙΕ, στό ΄κλεψα το εύρημα 👍😉 (ταξιδεύει τώρα, θα στείλει κάρτα μου είπε😂)

  75. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    74, 53
    Πάντως παρατηρώ μια ποιοτική υποβάθμιση όσο νάναι. Τουλάχιστον παλιότερα είχαμε ένα συνταγματάρχη Παπαδόπουλο να μας σώσει. Τώρα πρέπει να ψάχνουμε Βλαχογιάννη, και θάναι λοχαγός. Και ψιλοξεφτίλα το λες.
    Πάω τώρα δίπλα να πατήσω κάναν αργιλέ πρωινό ν’ ανοίξω τα μάτια μου.

  76. sarant said

    Kαλημέρα από εδώ!

    68 🙂

  77. Γιάννης Ιατρού said

    75: Σιγά ρε συ, αφού εδώ θα ξαναγυρίσεις 🙂 🙂

  78. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Ναι ρε, αφού το σχολίασα. Πήγα για προυσαλίδικο και ήτανε μπουρούχα.

  79. Γιάννης Ιατρού said

    78: Έχει χαλάσει ο κόσμος, ό,τι τους καπνίσει 🙂 κάνουν….

  80. ΜΙΚ_ΙΟΣ said

    74.
    Ωχ! ☺. Περιμένω ενημέρωση για το περιεχόμενο της κάρτας! 😆👮

  81. GeoKar said

    #55&51: σε τουτο το μπλογκ πραγματι μαθαίνεις, απο απίστευτα ενημερωμένους (συν)σχολιαστές! Ευχαριστώ 😀
    Να προσθέσω μόνον ότι η συγκεκριμένη φίλη ήξερε (τυχαία?) ως αρχαιοελληνική την προέλευση του όρου κ ότι με ειχε εντυπωσιάσει η προφορά του μακρού «οο» (= ω).

  82. Μαρία said

    Ακολουθούν ρατσιστικά σχόλια.

  83. Κιγκέρι said

  84. Κιγκέρι said

    83:

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: