Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οι αιγινήτικες ωδές του Πινδάρου

Posted by sarant στο 23 Μαΐου, 2021


Το άρθρο αυτό το είχα γράψει το 2005 για το περιοδικό Αιγιναία (δεν θυμάμαι σε ποιο τεύχος δημοσιεύτηκε) και το αναδημοσίευσα μετά στον παλιό μου ιστότοπο. Το είδα τυχαία τις προάλλες, αναζητώντας κάτι άλλο, και διαπίστωσα ότι δεν έχει δημοσιευτεί στο ιστολόγιο -οπότε, μια και σήμερα είναι Κυριακή κι έχουμε λογοτεχνικό ανάγνωσμα, ταιριάζει να το βάλω.

Δεν θα πω περισσότερα επειδή το άρθρο είναι μεγάλο. Το αναδημοσιεύω εδώ προσθέτοντας μονάχα, σε δυο-τρία σημεια το αρχαίο κείμενο -πολύ δύσκολος ο Πίνδαρος!

ΟΙ ΑΙΓΙΝΗΤΙΚΕΣ ΩΔΕΣ ΤΟΥ ΠΙΝΔΑΡΟΥ

Κλεινὸς Αἰακοῦ λόγος͵ κλεινὰ δὲ καὶ ναυ-
σικλυτὸς Αἴγινα· σὺν θεῶν δέ νιν αἴσᾳ
Ὕλλου τε καὶ Αἰγιμιοῦ
Δωριεὺς ἐλθὼν στρατός
ἐκτίσσατο· τῶν μὲν ὑπὸ στάθμᾳ νέμονται
οὐ θέμιν οὐδὲ δίκαν
ξείνων ὑπερβαίνοντες· οἷοι δ΄ ἀρετάν
δελφῖνεςἐνπόντῳ͵ταμίαιτεσοφοί
Μουσᾶν ἀγωνίων τ΄ ἀέθλων.

Του Αιακού δοξαστό είναι τ’ όνομα· δοξασμένη κι η
καραβοξάκουστη Αίγινα· με των Θεών καλοτύχη
δωριέας σαν ήρθε του Ύλλου και του Αιγιμίου λαός
την κατοίκησε· και κυβερνιούνται υπακούοντας τους κανόνες
μην πατώντας τη θεία τάξη και τα δίκια των ξένων κρατώντας.
Παραβγαίνουνε των δελφινιών στο πέλαγο και γνωστικά
των Μουσών τα χαρίσματα και των αγώνων τ’ αθλήματα
αυτοί κυβερνούνε.

 

Το απόσπασμα αυτό, από την εισαγωγή του χαμένου 9ου Ισθμιόνικου, συνοψίζει πολύ καλά τα όσα αισθανόταν ο Πίνδαρος για την Αίγινα, που πολλοί την είπαν δεύτερη πατρίδα του.

Ο Πίνδαρος, κατά τους περισσότερους ο μεγαλύτερος λυρικός ποιητής της αρχαιότητας, γεννήθηκε το 516 στις Κυνός Κεφαλές, μια κωμόπολη έξω από τη Θήβα, και πέθανε περί το 438. Οι ημερομηνίες αυτές προκύπτουν χωρίς απόλυτη βεβαιότητα από διάφορους συσχετισμούς που βρίσκουμε στα ποιήματά του και σε αρχαίες βιογραφίες του. Το πρώτο σωζόμενο έργο του χρονολογείται στα 498 και το τελευταίο στα 446, επομένως το κεντρικό γεγονός της πενηντάχρονης σταδιοδρομίας του ήταν αναμφίβολα οι Περσικοί πόλεμοι. Ο Πίνδαρος, αν πιστέψουμε μια πληροφορία που δίνει ο ίδιος σε μια ωδή του, κρατούσε από το παλιό γένος των Αιγεϊδών, ένας κλάδος του οποίου εγκαταστάθηκε στη Σπάρτη και από εκεί αποίκισαν τη Θήρα και μετά την Κυρήνη.

Ο Πίνδαρος καλλιέργησε πολλά είδη της λυρικής ποίησης· οι αρχαίοι τα χώριζαν σε 17 βιβλία ανάλογα με το είδος. Αν και σώζονται πολλά αποσπάσματα από τα άλλα βιβλία (κυρίως παιάνες) το μόνο τμήμα του έργου του που σώθηκε σχεδόν ακέραιο είναι οι επινίκιες ωδές, τέσσερα βιβλία που περιλαμβάνουν συνολικά 45 ωδές.

Το είδος της επινίκιας ωδής γνώρισε εντυπωσιακή αλλά βραχύχρονη ακμή στην αρχαία Ελλάδα και ουσιαστικά ταυτίζεται με τρεις ποιητές: τον Σιμωνίδη, που πρώτος άρχισε να συνθέτει περίτεχνες ωδές προς τιμή νικητών σε αθλητικούς αγώνες, τον ανεψιό του τον Βακχυλίδη και τον Πίνδαρο. Οι τρεις τους κινήθηκαν στους ίδιους κύκλους και ύμνησαν τους ίδιους ανθρώπους. Το 440 το είδος της επινίκιας ωδής ήταν ήδη σχεδόν νεκρό.

Σε ολόκληρη την Ελλάδα γινόντουσαν τοπικοί αγώνες, αλλά το αποκορύφωμα ήταν οι τέσσερις πανελλήνιοι αγώνες, στην Ολυμπία, στους Δελφούς, τη Νεμέα και τον Ισθμό. Λέγονταν και στεφανίτες αγώνες επειδή οι νικητές έπαιρναν σαν έπαθλο στεφάνια από αγριελιά, δάφνη, πεύκο και σέλινο, αντίστοιχα. Οι Ολυμπιακοί αγώνες και τα Πύθια (στους Δελφούς) θεωρούνταν σπουδαιότεροι, και γίνονταν κάθε τέσσερα χρόνια, ενώ τα Νέμεα και τα Ίσθμια κάθε δύο. Έτσι, ας πούμε το 476 έγιναν Ίσθμια τον Απρίλιο και Ολύμπια τον Αύγουστο, το 475 τα Νέμεα, το 474 τα Ίσθμια και τα Πύθια, το 473 τα Νέμεα και ούτω καθεξής το 472 και στη συνέχεια. Κάθε χρόνο δηλαδή γίνονταν ένας ή δύο αγώνες. Βέβαια, σε όλη την Ελλάδα γίνονταν και πολλοί άλλοι τοπικού χαρακτήρα αθλητικοί αγώνες όπου συμμετείχαν και νικούσαν και αιγινήτες. Στην ίδια την Αίγινα γίνονταν τα Ηραία, και άλλοι αγώνες στα Μέγαρα, στην Επίδαυρο κτλ. Όμως οι νίκες αυτές θεωρούνταν ελάσσονες και μόνο παρεμπιπτόντως αναφέρονται στις ωδές.

Φαίνεται πιθανό ότι οι επινίκιες ωδές τραγουδιούνταν από τον κώμο, μια ομάδα τραγουδιστών και χορευτών, με τη συνοδεία αυλού και λύρας. Η εκτέλεση της ωδής γινόταν συνήθως στον τόπο του νικητή, αν και ορισμένες φορές μπορεί και να έγινε στον τόπο των αγώνων.

Σε γενικές γραμμές, η επινίκια ωδή έχει σκοπό να επαινέσει και να απαθανατίσει τους νικητές και να επικαλεστεί κοινές κοινωνικές αξίες. Κάθε ωδή είναι ένα μίγμα από έπαινο, μυθολογικά στοιχεία και γνωμικά. Δεν υπάρχει ένα κοινό καλούπι, αλλά διακρίνονται κάποια επαναλαμβανόμενα στοιχεία. Η πινδαρική ωδή συχνά ξεκινάει με σύντομο ύμνο προς κάποιον θεό και στη συνέχεια αναφέρει τον νικητή, τον τόπο του και το αγώνισμα όπου νίκησε. Αφού επαινέσει τον νικητή, τους προγόνους του και την πόλη του, περνάει σε μυθολογικά θέματα (που ενδεχομένως έχουν σχέση με τον τόπο καταγωγής του τιμώμενου) και τελειώνει επιστρέφοντας στον νικητή, στον οποίο εύχεται ευτυχία και μακροημέρευση. Στο μυθολογικό τμήμα της ωδής, ο Πίνδαρος συνήθως διαλέγει ένα επεισόδιο από μια μεγαλύτερη ιστορία και το αναλύει σε εντυπωσιακή λεπτομέρεια. Η ωδή περιέχει επίσης προσευχές, γνωμικούς στίχους και αναφορές του ποιητή στον εαυτό του και στην τέχνη του· αυτά συνήθως χρησιμεύουν ως γέφυρες που τον βοηθούν να περάσει από το ένα θέμα στο άλλο.

Εντυπωσιακό πάντως είναι ότι στο σύνολο της ωδής μπορεί να είναι ελάχιστοι οι στίχοι που αναφέρονται ειδικά στον νικητή στον οποίο είναι αφιερωμένη. Άλλωστε, το αρχαιοελληνικό ήθος δεν θα ανεχόταν επισώρευση επαίνων σε έναν άνθρωπο, έστω και ολυμπιονίκη. Βέβαια, υπάρχει και το ανέκδοτο για τον Σκόπα, ο οποίος πλήρωσε μόνο τη μισή συμφωνημένη αμοιβή στον Βακχυλίδη για μια επινίκια ωδή, λέγοντας ότι η άλλη μισή μιλούσε μόνο για τον Κάστορα και τον Πολυδεύκη!

Κι έτσι ερχόμαστε στο ζήτημα της αμοιβής. Οι επινίκιες ωδές πληρώνονταν αδρά, οπότε μόνο κάποιος πλούσιος μπορούσε να έχει την πολυτέλεια να αναθέσει τη σύνθεση επινικίου στο όνομά του. Έπειτα, η αντίληψη της εποχής ήταν πολύ διαφορετική από τη δική μας σε σχέση με τα πνευματικά δικαιώματα! Ούτε ο ποιητής, ούτε ο πελάτης του θα διανοούνταν ποτέ να προβάλουν απαίτηση αποκλειστικότητας στο ποίημα. Αντίθετα, όσο περισσότερο διαδιδόταν το ποίημα, «από καράβι σε τρεχαντήρι» όπως λέει κάπου ο Πίνδαρος, τόσο πιο πλατιά γνωστή θα γινόταν στο πανελλήνιο η δόξα και του αθλητή και του ποιητή.

Ήδη από την αρχαιότητα οι επινίκιες ωδές του Πινδάρου διαιρέθηκαν σε τέσσερα βιβλία, ένα για κάθε πανελλήνιο αγώνα, ενώ μέσα σε κάθε βιβλίο η σειρά καθορίζεται από το αγώνισμα στο οποίο νίκησε ο τιμώμενος: προηγούνται τα ιππικά αγωνίσματα, που είχαν και το μεγαλύτερο γόητρο, ακολουθούν τα παλαιστικά και τελευταία έρχονται τα αγωνίσματα δρόμου. (Άλογα για τις αρματοδρομίες μπορούσαν να συντηρούν μόνο οι πλούσιοι -άλλωστε αν και δεν οδηγούσαν οι ίδιοι το άρμα, εκείνοι θεωρούνταν νικητές και γι’ αυτούς γράφονταν οι ωδές). Έτσι, η παραδοσιακή σειρά των επινίκιων ωδών δεν έχει καμιά σχέση με τη χρονολογική σειρά που γράφτηκαν, η οποία άλλωστε δεν βεβαιώνεται πάντοτε με σιγουριά γιατί δεν έχουν σωθεί όλοι οι κατάλογοι με τους νικητές των αγώνων.

 

Οι αιγινητικές ωδές του Πινδάρου

Η Αίγινα, στην οποία όπως και στη Βοιωτία, είχαν αναμιχθεί δωρικά στοιχεία με αιολικά, ήταν τότε ανταγωνιστής επικίνδυνος της Αθήνας και έτσι εξ αντικειμένου πολιτικά σύμμαχος με τη Θήβα του Πινδάρου. Η δύναμη βρισκόταν στα χέρια μιας αριστοκρατικής τάξης από πλούσια γένη, που αγαπούσαν και καλλιεργούσαν τον αθλητισμό. Αυτός ακριβώς ήταν ο κόσμος των πινδαρικών επινικίων. Ο Πίνδαρος συνδέθηκε πολύ στενά με την Αίγινα. Με την εκστρατεία του Ξέρξη, η Θήβα μήδισε και ο Πίνδαρος, που είχε σχέσεις με την φιλομηδική αριστοκρατία της πόλης του βρέθηκε εκτεθειμένος. Σ’ εκείνη τη δύσκολη συγκυρία, οι ιδιαίτερες σχέσεις του με τους Αιγινήτες, που ήταν από την πλευρά των νικητών, του φάνηκαν πολύ χρήσιμες.

Η ειδική σχέση του Πινδάρου με την Αίγινα φαίνεται από τον αριθμό των ωδών του που είναι αφιερωμένες σε Αιγινήτες. Πράγματι, στον πίνακα των πόλεων που τιμώνται από τις πινδαρικές ωδές, η Αίγινα καταλαμβάνει την πρώτη θέση με έντεκα αφιερωμένες σ’ αυτήν ωδές, ενώ στη δεύτερη θέση ακολουθούν, πολύ μακριά, με πέντε ωδές αφιερωμένες, η Θήβα, γενέτειρα του ποιητή, και ο σικελικός Ακράγας. Αν βέβαια αθροίσουμε όλες τις πόλεις της Σικελίας, ο συνολικός αριθμός των ωδών τους (14) ξεπερνάει λίγο τις αιγινητικές, αλλά μια τέτοια σύγκριση των δύο νησιών θα ήταν εξώφθαλμα άδικη.

Οι αιγινητικές ωδές του Πινδάρου σε χρονολογική σειρά, μαζί με το όνομα του νικητή και το αγώνισμα έχουν ως εξής:

Ωδή Χρονολογία Νικητής Αγώνισμα
Νέμ. 7 485 Σωγένης Πένταθλο παίδων (;)
Νέμ. 5 485/483 Πυθέας Παγκράτιο εφήβων
Ισθ. 6 484/480 Φυλακίδας Παγκράτιο παίδων
Ισθ. 8 478 Κλέανδρος Παγκράτιο (παίδων;)
Ισθ. 5 478/476 Φυλακίδας Παγκράτιο
Νέμ. 3 475 Αριστοκλείδας Παγκράτιο
Νέμ. 4 473 Τιμάσαρχος Πάλη παίδων
Νέμ. 6 463 Αλκιμίδας Πάλη παίδων
Ολυμπ. 8 460 Αλκιμέδων Πάλη παίδων
Νέμ. 8 459 Δεινίας Δίαυλος δρόμος
Πύθ. 8 446 Αριστομένης Πάλη

 

Από τον κατάλογο των νικητών βλέπουμε ότι όλοι σχεδόν διακρίθηκαν στην πάλη και το παγκράτιο· υπάρχει ένας μόνο δρομέας ενώ απουσιάζουν εντελώς οι δαπανηρές αρματοδρομίες. Βλέπουμε ακόμα ότι οι περισσότερες αιγινητικές ωδές είναι γραμμένες για νικητές στα Νέμεα και στα Ίσθμια (9 από 11) και δύο μόνο για τους πιο προβεβλημένους αγώνες, τα Ολύμπια και τα Πύθια. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξαν άλλοι Αιγινήτες Ολυμπιονίκες και Πυθιονίκες εκείνη την εποχή (για παράδειγμα, ξέρουμε ότι στην Ολυμπιάδα του 476 νίκησε ο Αιγινήτης Θεόγνητος στην πάλη των παίδων). Αλλά βέβαια ένα μικρό νησί δεν μπορούσε να έχει καλλιεργήσει τα ιππικά αγωνίσματα. Αντίθετα, οι επιδόσεις στα παλαιστικά αγωνίσματα είναι λαμπρές, κυρίως στις κατηγορίες παίδων και εφήβων.

Βλέπουμε ακόμα πως για τον Φυλακίδα σώζονται δύο επινίκιες ωδές, μία για τη νίκη του στο παγκράτιο παίδων στα Ίσθμια και η άλλη 4 ή 8 χρόνια αργότερα για τη νίκη του στην ίδια διοργάνωση και στο ίδιο αγώνισμα αλλά στην κατηγορία των ανδρών. Μεγαλύτερος αδελφός του Φυλακίδα ήταν ο Πυθέας, Νεμεονίκης το 485 στο παγκράτιο στην κατηγορία των αγενείων (εφήβων). Πράγματι, η οικογένεια του Λάμπωνος, του πατέρα των δύο νικητών, ειδικευόταν στο παγκράτιο, ενώ ένα άλλο επιφανές αιγινήτικο γένος, οι Βασσίδες, είχαν κατακτήσει εικοσιπέντε στεφάνια στην πυγμαχία. Αυτή η ειδίκευση σε ένα αγώνισμα ήταν φαίνεται αρκετά συνηθισμένη -κάποτε τον αθλητή προπονούσε ένας μεγαλύτερος συγγενής, άλλοτε πάλι «επαγγελματίας» προπονητής, όπως ο Μελησίας, που συχνά αναφέρεται στις αιγινήτικες ωδές.

Στις αιγινήτικες ωδές, το μυθολογικό μέρος είναι σχεδόν πάντοτε αφιερωμένο στους μύθους των Αιακιδών, δηλαδή του Αιακού, των παιδιών του (Πηλέας, Τελαμώνας, Φώκος) και των δικών τους απογόνων (Αχιλλέας, Νεοπτόλεμος, Αίας, Τεύκρος). Όπως θα δούμε αμέσως παρακάτω, οι Αιγινήτες θεωρούσαν δικούς τους τους Αιακίδες, έστω κι αν οι επόμενες γενιές δεν είχαν δράση στο νησί. Επίσης έντονη είναι η παρουσία του Ηρακλή, ο οποίος επίσης ετιμάτο στην Αίγινα.

 

Σύντομη σύνοψη των αιγινητικών ωδών

με επισήμανση των αναφορών στην Αίγινα

(Χρησιμοποίησα τη μετάφραση του Παναγή Λεκατσά· επειδή όμως η παράθεση σκόρπιων αποσπασμάτων αδικεί μια μετάφραση με τόσο ιδιότυπη γλώσσα, σε πολλά σημεία επέλεξα να ασεβήσω, αλλάζοντας μια-δυο λέξεις του Λεκατσά με πεζότερες. Οι πεζολογίες ας χρεωθούν λοιπόν στον γράφοντα.)

7ος Νεμεόνικος

Η πρώτη αιγινητική ωδή του Πινδάρου είναι και μια από τις πιο δυσκολοερμήνευτες αλλά και πιο όμορφες επινίκιες. Προκαλεί μάλιστα έκπληξη ότι τόσο μεγάλη ωδή αφιερώθηκε σε νίκη ενός εφήβου, του αιγινήτη Σωγένη στο πένταθλο, στα Νέμεα το 485. Να πούμε όμως ότι η σύγχρονη έρευνα αμφιβάλλει αν υπήρχε κατηγορία παίδων στο πένταθλο -η μόνη ένδειξη έρχεται από τους σχολιαστές σ’ αυτήν ακριβώς την ωδή- και δεν αποκλείεται ο Σωγένης, αν και έφηβος, να νίκησε στην κατηγορία των ανδρών, οπότε δίκαια τού αφιερώνεται τόσο εκτενής έπαινος.

Ο νικητής, μας λέει ο Πίνδαρος έρχεται από πόλη που αγαπάει το τραγούδι (φιλόμολπον) και που πολύ θερμά παινεύει κάποιον που έχει νικήσει σε αγώνες.

Οι περισσότεροι μελετητές συμφωνούν με την παράδοση που επίμονα μεταδίδουν οι αρχαίοι σχολιαστές, ότι δηλαδή στην ωδή αυτή ο Πίνδαρος προσπαθεί να συμφιλιωθεί με τους Αιγινήτες, που είχαν ενοχληθεί επειδή σε προηγούμενο παιάνα του είχε προσβάλει τη μνήμη του Νεοπτόλεμου, λέγοντας ότι τον σκότωσε ο Απόλλων μέσα στους Δελφούς τιμωρώντας τον γιατί, παραβαίνοντας τα νόμιμα της ικεσίας, είχε σκοτώσει τον Πρίαμο που είχε καταφύγει στον βωμό του θεού. Και μπορεί για τον Πίνδαρο ο Νεοπτόλεμος να είχε πια γίνει Ηπειρώτης βασιλιάς, για τους Αιγινήτες όμως δεν έπαυε να είναι Αιακίδης. Όχι, διευκρινίζει τώρα ο Πίνδαρος, ο Νεοπτόλεμος πέθανε επειδή ήτανε γραφτό (τὸ μόρσιμον ἀπέδωκεν) να μείνει για πάντα μέσα στο δελφικό ιερό ένας απόγονος του Αιακού, να εποπτεύει (θεμισκόπος) στις ιερές πομπές. Κι αφού απολογηθεί για τη μακρηγορία, απευθύνεται στον Σωγένη, τον επαινεί και πάλι και του εύχεται να συνεχίσει ευτυχισμένος στη στράτα των προγόνων του, πολύ περισσότερο που έχει γείτονα τον Ηρακλή (το σπίτι του Σωγένη ήταν ανάμεσα σε δυο ναούς του Ηρακλή). Και στην κατακλείδα, ο ποιητής ξαναγυρίζει στις εναντίον του κατηγορίες: «Μα η δική μου η καρδιά ποτέ δε θα δεχτεί πως παράτροπα του Νεοπτόλεμου λόγια έχω σύρει. Αλλά να λέω τρεις και τέσσερις φορές τα ίδια και τα ίδια, ταιριάζει μόνο σε φαφλατά που λέει στα μικρά παιδιά: «Ο Κόρινθος είναι γιος του Δία» «.

[Στο αρχαίο:

ταὐτὰ δὲ τρὶς τετράκι τ’ ἀμπολεῖν
ἀπορία τελέθει, τέκνοισιν ἅτε μαψυλάκας Διὸς Κόρινθος’.

Το Διός Κόρινθος ήταν παροιμιώδες για την ανόητη επανάληψη. Να σημειωθεί ο μαψυλάκας, που μας τον έμαθε ο Κ. Ζουράρις]

 

5ος Νεμεόνικος

Αφιερωμένο στον Πυθέα του Λάμπωνος που νίκησε στα Νέμεα το 485 ή το 483 στο παγκράτιο, στην κατηγορία των «αγενείων» (εφήβων θα λέγαμε σήμερα). Επινίκια ωδή για την ίδια νίκη του Πυθέα έχει γράψει και ο Βακχυλίδης. Ο Πίνδαρος έχει γράψει και άλλες δύο ωδές για νίκες του νεότερου αδελφού του Πυθέα, του Φυλακίδα, στα Ίσθμια, πάλι στο παγκράτιο που όπως φαίνεται αποτελούσε ειδικότητα της οικογένειας.

Το ποίημα ξεκινάει με προσωπικό τόνο: «Δεν είμαι,» λέει ο Πίνδαρος, «ανδριαντοποιός να φτιάχνω αγάλματα που στέκουν ακίνητα στη βάση τους· όμως, πάνω σε κάθε καράβι και σε κάθε τρεχαντήρι, γλυκό μου τραγούδι, ξεκίνα από την Αίγινα να διαδώσεις τα νέα, ότι ο Πυθέας, ο δυνατός γιος του Λάμπωνα, πήρε το στεφάνι του παγκρατίου στα Νέμεα.»

[Στο αρχαίο:

Οὐκ ἀνδριαντοποιός εἰμ᾽, ὥστ᾽ ἐλινύσοντα ἐργάζεσθαι
ἀγάλματ᾽ ἐπ᾽ αὐτᾶς βαθμίδος
ἑσταότ᾽· ἀλλ᾽ ἐπὶ πάσας
ὁλκάδος ἔν τ᾽ ἀκάτῳ, γλυκεῖ᾽ ἀοιδά,
στεῖχ᾽ ἀπ᾽ Αἰγίνας διαγγέλλοισ᾽, ὅτι
Λάμπωνος υἱὸς Πυθέας εὐρυσθενής
νίκη Νεμείοις παγκρατίου στέφανον,]

Οι αρχαίοι σχολιαστές του Πινδάρου μάς λένε ένα θελκτικό ανέκδοτο, ότι τάχα όταν οι συγγενείς του Πυθέα παρήγγειλαν την ωδή στον Πίνδαρο, αυτός τους ζήτησε τρεις χιλιάδες δραχμές για αμοιβή, και τότε εκείνοι του απάντησαν ότι με το ποσό αυτό μπορούν θαυμάσια να φτιάξουν άγαλμα στον νικητή. Δυστυχώς, οι σύγχρονοι μελετητές, με την ενοχλητική καμιά φορά επιμονή τους στα αποδειγμένα γεγονότα, δεν δέχονται για αληθινό το περιστατικό. Πάντως, αν αληθεύει, ο Λάμπων θα άλλαξε γνώμη· άλλωστε είχε τα οικονομικά μέσα όπως μαρτυρεί το γεγονός ότι για τους γιους του σώζονται τέσσερις (προφανώς αδρά πληρωμένες) επινίκιες ωδές -εύστοχη επένδυση στην υστεροφημία, αν σκεφτούμε ότι από τους ανδριάντες της Αίγινας δεν σώθηκε κανείς ενώ η ωδή του Πινδάρου χάρισε στον Πυθέα μια σίγουρη γωνιά στην αθανασία.

Στη συνέχεια της ωδής επαινείται η Αίγινα για φιλόξενη (φίλαν ξένων ἄρουραν) και μετά περνάμε στο απαραίτητο μυθολογικό μέρος· εδώ ο ποιητής κάνει λόγο για τον Φώκο, τον τρίτο γιο του Αιακού, που όπως ξέρουμε τον σκότωσαν οι αδελφοί του ο Πηλέας και ο Τελαμώνας, και γι’ αυτό αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το νησί. Ο ποιητής όμως προτιμάει να μην αναφερθεί ρητά στην κηλίδα αυτή, λέγοντας ότι «σταματάω εδώ, γιατί δεν βγαίνει κάθε αλήθεια κερδισμένη αν φανερωθεί ολόκληρη»· και προχωράει σε πιο ευχάριστα, στους γάμους του Πηλέα και της Θέτιδος. Επιστρέφοντας στον νικητή, ο Πίνδαρος μιλάει για τα κληρονομικά χαρίσματα, μια και ο θείος του Πυθέα ήταν κι αυτός νεμεονίκης, και καταλήγει επαινώντας τον (Αθηναίο) προπονητή του νικητή και τον παππού του που είχε κι αυτός νικήσει στα Επιδαύρια.

 

6ος Ισθμιόνικος

Η πρώτη από τις δύο ωδές προς τιμή του Φυλακίδα, για τη νίκη του στο παγκράτιο παίδων στα Ίσθμια, το 484 ή το 480. Καθώς έχει προηγηθεί η νίκη του άλλου γιου του Λάμπωνος, του Πυθέα στα Νέμεα, ο ποιητής ξεκινάει παρομοιάζοντας την ωδή του με τη δεύτερη σπονδή που γίνεται στο συμπόσιο, ευχόμενος να υπάρξει και τρίτη νίκη, ολυμπιακή αυτή τη φορά.

Όποιος, λέει ο Πίνδαρος, με τη δαπάνη και το μόχθο του, όπως ο Λάμπων, γνωρίζει τέτοια δόξα, έχει αγκυροβολήσει στα ακρότατα όρια της ευτυχίας (ἐσχατιαῖς ἤδη πρὸς ὄλβου βάλλετ΄ ἄγκυραν). Και συνεχίζει λέγοντας ότι έχει ολοφάνερο χρέος να ράνει με επαίνους τους χρυσάρματους Αιακίδες. Διαλέγει να αφηγηθεί ένα επεισόδιο από τη συνάντηση Τελαμώνα και Ηρακλή, όταν ο Ηρακλής ικέτεψε τον Δία να χαρίσει στον άτεκνο οικοδεσπότη του τον γιο που τόσο λαχταρούσε. Ο Δίας έστειλε έναν αετό, σημάδι ότι έγινε δεκτή η ικεσία, κι ο Ηρακλής (παρετυμολογώντας) είπε στον Τελαμώνα να ονομάσει Αίαντα τον γιο του. «Θα μου πάρει όμως πολύ να τα διηγηθώ όλα», κόβει την αφήγηση ο ποιητής, θυμούμενος ότι ο σκοπός του είναι να υμνήσει τον Φυλακίδα και την οικογένειά του, που με τις νίκες τους «ποτίζουν με δρόσος πανώριο των Χαρίτων» το γένος τους, τους Ψαλυχιάδες, σε τούτη τη θεοφιλή πόλη. Και κλείνει, προσφέροντάς τους να πιουν από το αγνόν ύδωρ της Δίρκης, μιας θηβαϊκής πηγής.

 

8ος Ισθμιόνικος

Αφιερωμένη στον Κλέανδρο, νικητή στα Ίσθμια στο παγκράτιο. Στο ποίημα ο Κλέανδρος παρουσιάζεται νέος στην ηλικία, αλλά οι μελετητές δεν συμφωνούν αν νίκησε στην κατηγορία παίδων ή ανδρών. Πάντως, είναι βέβαιο ότι η ωδή γράφτηκε λίγο μετά τη μάχη των Πλαταιών.

Ο ποιητής αρχίζει καλώντας τα παλληκάρια να πάνε στο πρόθυρον του Τελέσαρχου, του πατέρα του νικητή, και να σηκώσουν τον ύμνο, την ένδοξη ανταμοιβή του μόχθου του Κλεάνδρου (λύτρον εύδοξον καμάτων) που νίκησε τώρα στα Ίσθμια και παλιότερα στα Νέμεα. Κι εγώ θα τραγουδήσω, λέει, κι ας είναι βαριά η καρδιά μου. Γιατί όλοι, λέει, νοιώθουμε λυτρωμένοι. Κάποιος θεός έδιωξε μακριά το τεράστιο λιθάρι του Ταντάλου που κρεμόταν πάνω απ’ τα κεφάλια μας, τον αβάσταχτο μόχθο για την Ελλάδα (ἐπειδὴ τὸν ὑπὲρ κεφαλᾶς γε Ταντάλου λίθον παρά τις ἔτρεψεν ἄμμι θεός͵ ἀτόλματον Ἑλλάδι μόχθον). Εδώ διαγράφονται καθαρά τα ανάκατα συναισθήματα του ποιητή, οδύνη για την πατρίδα του που μήδισε και ανακούφιση για τη σωτηρία της Ελλάδας. Όλα είναι γιατρευτά σαν υπάρχει ελευθερία, καταλήγει ο Πίνδαρος και περνάει στο μυθολογικό μέρος λέγοντας ότι κάποιος που ανατράφηκε στην επτάπυλη Θήβα είναι σωστό να προσφέρει τον πιο εκλεκτό καρπό των Χαρίτων στην Αίγινα, γιατί οι δυο τους αδελφές, κόρες του Ασωπού, και αρέσανε και οι δυο στον Δία, κι ο Δίας τη μια τους έβαλε αφέντρα της φιλάρματης πόλης (της Θήβας) πλάι στα όμορφα νερά της Δίρκης και την άλλη την πήρε στην Οινοπία (άλλο παλαιό όνομα της Αίγινας) και πλαγιάζοντας μαζί της γέννησε τον Αιακό. Προχωρώντας ο ποιητής αφηγείται τους γάμους του Πηλέα και της Θέτιδας και τα κατορθώματα του Αχιλλέα με τον οποίο παρομοιάζει τον πυγμάχο Νικοκλή, ξάδελφο του Κλέανδρου και ισθμιονίκη στον καιρό του, που φαίνεται ότι είχε βρει ένδοξο θάνατο στους περσικούς πολέμους. Κι έτσι επιστρέφει ο επίλογος στον νικητή και κλείνει η ωδή με άλλον έναν έπαινο.

 

5ος Ισθμιόνικος

Η δεύτερη ωδή αφιερωμένη στον Φυλακίδα, τον γιο του Λάμπωνος, μικρότερο αδελφό του Πυθέα (βλ. Νέμ. 5). Ο Φυλακίδας είχε ήδη αναδειχθεί Ισθμιονίκης (βλ. Ίσθ. 6) στην κατηγορία των παίδων και τώρα νίκησε και στο παγκράτιο των ανδρών. Ξεκινάει με ύμνο προς τη Θεία (Μᾶτερ Ἀελίου πολυώνυμε Θεία) μια όχι πολύ γνωστή θεά που στη Θεογονία του Ησιόδου αναφέρεται ως μητέρα του Ηλίου, της Σελήνης και της Ηούς. Για χάρη της Θείας ελίσσονται ναυμαχώντας τα καράβια και νικούν οι αθλητές στους αγώνες. Και δυο πράγματα κάνουν ν’ ανθίσει το γλυκό λουλούδι της ζωής: να ευτυχεί κανείς και να ακούει τον έπαινο (εἴ τις εὖ πάσχων λόγον ἐσλὸν ἀκούῃ.) «Μη κοιτάς να γενείς Δίας· όλα πια τά’ χεις, αν τα δυο καλά τούτα στον κλήρο σου πέσουν. Θνητά δα των θνητών ταιριάζουν». Και για τον Φυλακίδα, διπλή νίκη στον Ισθμό και νίκη δική του και του Πυθέα στη Νεμέα, αυτά είναι τα καλά που του ταιριάζουν. Η καρδιά μου, λέει ο Πίνδαρος, δεν γεύεται ύμνους χωρίς να παινέσει τους Αιακίδες. Και με μια αναφορά στην «εύνομον πόλιν» της Αίγινας, η ωδή περνάει στο μυθολογικό μέρος όπου ο ποιητής ρωτάει: «Ποιοί σκότωσαν τον Κύκνο, τον Έκτορα, τον Μέμνονα με τα χάλκινα άρματα και τον Τήλεφο;» και αποκρίνεται:, «Είναι εκείνοι που χώρα τους λένε την Αίγινα, ξακουσμένο νησί» (διαπρεπέα νάσον). Αλλά από τα πολλά παινέματα που έχει για την Αίγινα, ο Πίνδαρος εδώ θα ξεχωρίσει την ανδρεία των Αιγινητών στη ναυμαχία της Σαλαμίνας, «στην πολύφονη μπόρα του Δία, όπου αμέτρητων πήγε το αίμα χαλάζι» (ἀναρίθμων ἀνδρῶν χαλαζάεντι φόνῳ). Αλλά απότομα ο ποιητής «βρέχει το καύχημα με σιωπή» γιατί «ο Δίας δίνει το ένα και το άλλο, ο Δίας των πάντων ο αφέντης». Κι αφού παινέσει τον νικητή και τον μεγαλύτερο αδελφό του που φαίνεται ότι τον προπονούσε («έδινε ίσιο δρόμο στα χτυπήματά του»), κλείνει ο ποιητής τον «πτερόεντα ύμνον».

3ος Νεμεόνικος

Αφιερωμένος στον Αριστοκλείδα, νικητή στο παγκράτιο στα Νέμεα. Η ωδή ξεκινάει με επίκληση στη Μούσα, να έρθει στο δωρικό νησί, την Αίγινα με τους πολλούς ξένους επισκέπτες (πολυξέναν … Δωρίδα νᾶσον Αἴγιναν), όπου περιμένουν τα παλληκάρια να τραγουδήσουν, επειδή το κάθε μεν έργο διψά για τη δική του επιβράβευση, αλλά η νίκη στους αγώνες αγαπάει πιο πολύ το τραγούδι. Ο Αριστοκλείδας επαινείται ότι έφτασε στα όρια των ανθρώπινων δυνατοτήτων, με μια τολμηρή παρομοίωση με τον Ηρακλή που έφτασε ώς τις Ηράκλειες στήλες. Ύστερα ο ποιητής περνάει στο μυθολογικό κομμάτι, διηγούμενος τα κατορθώματα του Πηλέα και του νεαρού Αχιλλέα. Ξαναγυρίζει στον νικητή, που δόξασε την Αίγινα και έγινε μέλος των «Θεωρών» (των αντιπροσώπων που κάθε πόλη έστελνε στους Δελφούς) και τον αποχαιρετάει, λέγοντάς του «ετούτο σου στέλνω το μέλι με ασπρόγαλα σμιγμένο» (τόδε τοι πέμπω μεμιγμένον μέλι λευκῷ σὺν γάλακτι) έστω κι αν είναι αργοπορημένο το τραγούδι του.

 

4ος Νεμεόνικος

Αφιερωμένος στην νίκη του Τιμασάρχου στην πάλη των παίδων στα Νέμεα. Ο νικητής ανήκε στο γένος των Θεανδριδών, που καλλιεργούσαν όχι μόνο τα αγωνίσματα αλλά και το τραγούδι. Ούτε το ζεστό νερό δεν ηρεμεί τα κουρασμένα μέλη του αθλητή όσο ο έπαινος με τη συνοδεία λύρας, μας λέει ο ποιητής. Άλλωστε, ο λόγος αντέχει στο χρόνο περισσότερο από τα έργα (ῥῆμα δ΄ ἐργμάτων χρονιώτερον βιοτεύει) και μ’ έναν τέτοιο λόγο επαινεί τον Τιμάσαρχο και την Αίγινα, «φάρο δικαιοσύνης που προστατεύει τους ξένους». Ο πατέρας του νικητή δεν ζει πια να τραγουδήσει ο ίδιος τις νίκες του, μαθαίνουμε. Ακολουθεί μια γεωγραφική επισκόπηση όλων των τόπων όπου βασίλεψαν Αιακίδες, ακόμα και η Κύπρος (όπου ο Τεύκρος, γιος του Τελαμώνα και αδελφός του Αίαντα), αλλά ο ποιητής στρέφει το τιμόνι του σκάφους του πίσω γιατί δεν μπορεί να ανιστορήσει όλα τα κατορθώματα της γενιάς του Αιακού (ἄπορα γὰρ λόγον Αἰακοῦ παίδων τὸν ἅπαντά μοι διελθεῖν) και άλλωστε τώρα έχει έλθει κήρυκας των άθλων της γενιάς των Θεανδριδών. Κι έτσι η ωδή τελειώνει με τον έπαινο στον νικητή, τους συγγενείς του και στον Μελησία, τον προπονητή του (που θα τον ακούσουμε και σε άλλες ωδές).

 

6ος Νεμεόνικος

«Ἓν ἀνδρῶν͵ ἓν θεῶν γένος· ἐκ μιᾶς δὲ πνέομεν ματρὸς ἀμφότεροι» Των ανθρώπων η μια, των Θεών η άλλη φύτρα· απ’ την ίδια τη μάνα την ανάσα κι οι δυο έχουμε. Ολότελα αλλιώτικη η δύναμη ωστόσο μας χωρίζει. Όμως, κι έτσι σε κάτι τους μοιάζουμε, στη μεγαλοσύνη του νου ή στη φύση μας. Έτσι αρχίζει η ωδή αυτή, η αφιερωμένη στον Αλκιμίδα, που ανήκε στο γένος των Βασσιδών. Η οικογένεια του νικητή, μας λέει το ποίημα, μοιάζει με τα χωράφια, που τη μια χρονιά δίνουν περίσσιο καρπό και την άλλη ξεκουράζονται για να μαζέψουν δυνάμεις. (Προφητικό θα έλεγε κανείς, μια και οι φιστικιές της Αίγινας κρατάνε και σήμερα το ίδιο συνήθειο!) Έτσι και ο πατέρας του Αλκιμίδα ούτε καν αναφέρεται στο ποίημα, όμως ο παπούς του ο Πραξιδάμας ήταν ο πρώτος Αιγινήτης ολυμπιονίκης[1], και επιπλέον νίκησε πέντε φορές στα Ίσθμια και τρεις στα Νέμεα. Ο πατέρας του Πραξιδάμα δεν είχε διακριθεί, ο παππούς του όμως, ο Αγησίμαχος φαίνεται πως είχε. Κι ο ίδιος ο Αλκιμίδας τώρα, νικάει στην πάλη παίδων. Και τ’ αδέλφια του έχουν στεφανωθεί σε αγώνες, και η οικογένειά του έχει πάρει τους περισσότερους στεφάνους στην πυγμαχία σ’ όλη την Ελλάδα. Κι αφού θυμήσει ότι όταν πεθαίνουμε τα τραγούδια και οι εξιστορήσεις διατηρούν τα καλά μας έργα (παροιχομένων γὰρ ἀνέρων͵ ἀοιδαὶ καὶ λόγοι τὰ καλά σφιν ἔργ΄ ἐκόμισαν) και παινέψει λίγο ακόμα το γένος των Βασσιδών, ο Πίνδαρος γενικεύει τον έπαινο σ’ όλους τους Αιακίδες, που η ανδρεία τους είναι γνωστή ώς τα πέρατα του κόσμου, ακόμα και στους Αιθίοπες, μια και τον βασιλιά τους Μέμνονα τον σκότωσε ο Αχιλλέας στην Τροία. Κι αφού ανακοινώσει την εικοστή πέμπτη νίκη του γένους των Βασσιδών σε ‘στεφανίτες’ αγώνες και παρηγορήσει τον νικητή επειδή μια άτυχη κλήρωση (κλάρος προπετής) του στέρησε τη νίκη και στην Ολυμπιάδα, ο Πίνδαρος κλείνει την ωδή μ’ έναν σύντομο έπαινο στον προπονητή του νικητή, τον Μελησία (πάλι!).

 

8ος Ολυμπιόνικος

Η μοναδική ωδή του Πινδάρου για Αιγινήτη ολυμπιονίκη είναι αφιερωμένη στη νίκη του Αλκιμέδοντα στην πάλη παίδων, το 460. Ο Αλκιμέδων ανήκε στη μεγάλη γενιά των Βλεψιαδών που ανέβαζε την καταγωγή της στον Αιακό.

Μετά την εισαγωγή, ο ποιητής απευθύνεται στον Τιμοσθένη, τον αδελφό του Ολυμπιονίκη Αλκιμέδοντα, ο οποίος είχε κι αυτός νικήσει στα Νέμεα (αλλά δεν σώζεται σχετική επινίκια ωδή). Με τη νίκη του, λέει, ο Αλκιμέδων διακήρυξε πατρίδα του τη μακρόκουπη Αίγινα (δολιχήρετμον Αίγιναν), το μέρος εκείνο όπου λατρεύεται, πιο πολύ από πουθενά αλλού, η σώτειρα Θέμις πλάι στον Ξένιο Δία. Πράγματι, η Αίγινα, σαν μεγάλη εμπορική δύναμη, συγκέντρωνε αναρίθμητους ξένους για συναλλαγές και ήταν επόμενο να έχει τη φιλοξενία και τη συναλλακτική δικαιοσύνη για εμβληματικές αρετές της. Και αμέσως πιο κάτω, «ο ορισμός των αθάνατων θεών έστησε τη θαλασσόβρεχτη τούτη χώρα σα θεϊκή κολώνα των κάθε λογής ξένων» (τάνδ΄ ἁλιερκέα χώραν παντοδαποῖσιν ὑπέστασε ξένοις κίονα δαιμονίαν), φανερώνοντας ίσως κάποιαν αγωνία για το αν αυτή η θέση της Αίγινας θα αντέξει (μην ξεχνάμε την έχθρα με την Αθήνα, που στα επόμενα χρόνια επρόκειτο να προκαλέσει τόσα δεινά στην Αίγινα). Συνεχίζοντας ο Πίνδαρος αναφέρεται και πάλι στους μύθους των Αιακιδών και ειδικότερα στον εξής: όταν ο Ποσειδών και ο Απόλλων έχτιζαν τα τείχη της Τροίας, κάλεσαν τον Αιακό να χτίσει και αυτός ένα κομμάτι τους, επειδή ήταν γραφτό η πόλη να κυριευτεί ακριβώς από εκείνο το κομμάτι των τειχών που είχε χτιστεί από θνητό. Και μετά ο Απόλλων προφήτεψε ότι η Τροία θα κυριευτεί από απόγονο του Αιακού (τον Νεοπτόλεμο).

Μετά ο Πίνδαρος εγκωμιάζει τον Μελησία, τον προπονητή του Αλκιμέδοντα· είναι ο πιο εκτεταμένος έπαινος προς προπονητή που σώζεται σε επινίκια ωδή του, αλλά δίκαια επειδή ο Μελησίας ήταν εξαιρετικός στο είδος του: ο ίδιος είχε νικήσει στα Νέμεα ως έφηβος και ως άνδρας, ενώ αθλητές που προπονούσε είχαν σημειώσει 30 νίκες στους τέσσερις μεγάλους αγώνες. Μαθαίνουμε μετά ότι ο Αλκιμέδων νίκησε τέσσερις αντιπάλους στην πάλη που τους ανάγκασε σε ντροπιασμένο γυρισμό στις πατρίδες τους και ότι η νίκη αυτή ήταν η έκτη της γενιάς των Βλεψιαδών σε στεφανίτες αγώνες. Η νίκη, λέει ο Πίνδαρος, θα χαροποιήσει τον νεκρό πατέρα του νικητή στον Άδη όταν την ακούσει. Και το ποίημα τελειώνει με προσευχή προς τον Δία να κρατάει τον νικητή και την πόλη του μακριά από κάθε κακό.

 

8ος Νεμεόνικος

Ωδή αφιερωμένη στον Δεινία, νικητή στον δίαυλο (διπλό στάδιο). Ξεκινάει με ύμνο προς την Ώρα (δηλ. την προσωποποίηση του νεανικού κάλλους), μηνύτρα των ερώτων της Αφροδίτης, που κάθεται πάνω στα ματόκλαδα παρθένων και αγοριών. Κι από τους έρωτες του Δία και της Αίγινας «ἔβλαστεν δ΄ υἱὸς Οἰνώνας βασιλεύς χειρὶ καὶ βουλαῖς ἄριστος.» Συνεχίζοντας, παινεύει τον νικητή Δεινία, αλλά τα λόγια, μας λέει ο Πίνδαρος, είναι τροφή για τους φθονερούς κι ο φθόνος τους άξιους πιάνει (ὄψον δὲ λόγοι φθονεροῖσιν͵ ἅπτεται δ΄ ἐσλῶν ἀεί). Ο φθόνος άλλωστε οδήγησε και τον αιακίδη Αίαντα στο χαμό, με την άδικη κρίση για τα όπλα του Αχιλλέα. Ο ποιητής παρακαλεί τον Δία να τον φυλάξει από δόλο, κακά λόγια και κολακείες· αν άλλοι προσεύχονται για χρυσό ή για απέραντα χωράφια, ο ίδιος παρακαλεί να είναι αγαπητός στους συμπολίτες του μέχρι να τον σκεπάσει το χώμα, επαινώντας τα αξιοπαίνετα και ψέγοντας τα άδικα. Περνάει τώρα η ωδή στον Μέγη, τον μακαρίτη πατέρα του νικητή: δεν μπορώ να σε φέρω πίσω στη ζωή, λέει ο Πίνδαρος, μπορώ όμως να στήσω στην πατρίδα σου και στο γένος σου, τους Χαριάδες, αναμνηστική στήλη που να παινεύει τις νίκες σας.

 

8ος Πυθιόνικος

Είναι η τελευταία σωζόμενη ωδή του Πινδάρου, ίσως και η τελευταία που έγραψε στη ζωή του. Αφιερωμένη στη νίκη του Αιγινήτη παλαιστή Αριστομένη στα Πύθια, γράφτηκε το 446 π.Χ. ενώ δηλαδή ο ποιητής είχε περάσει τα εβδομήντα.

Σύμφωνα με τους μελετητές, η ωδή γράφεται σε μια εποχή όπου η παραδοσιακή αριστοκρατία είχε αρχίσει να ξαναπαίρνει δυνάμεις στην Αίγινα και να απειλεί τους δημοκρατικούς που είχαν την εξουσία. Σε ένα κλίμα όπου υπήρχε κίνδυνος στάσεως, ο Πίνδαρος ελπίζει ότι οι γιορτασμοί της νίκης του Αριστομένη (ενός αριστοκράτη) θα συναδέλφωναν τους Αιγινήτες. Έτσι, η ωδή αρχίζει με αποστροφή προς την «καλόγνωμη Ησυχία, την κόρη της Δικαιοσύνης, που κάνει τρανή μια πόλη» (Φιλόφρον Ἡσυχία͵ Δίκας ὦ μεγιστόπολι θύγατερ), καλώντας την να καλοδεχτεί την τιμή της πυθικής νίκης του Αριστομένη. Στη συνέχεια ο Πίνδαρος μας λέει ότι «έρχεται καιρός που κι η βία τον φαντασμένο ρίχνει κάτω» (βία δὲ καὶ μεγάλαυχον ἔσφαλεν ἐν χρόνῳ) και αναφέρεται στην τιμωρία του αλαζόνα Τυφωέα, αλλά οι μελετητές βλέπουν εδώ υπαινιγμό για την Αθήνα· πράγματι, τον προηγούμενο χρόνο (447) οι Αθηναίοι είχαν ηττηθεί από τους Θηβαίους στην Κορώνεια και αυτό ο Πίνδαρος το θεωρεί νέμεση και απελευθέρωση της Αίγινας.

Ο Πίνδαρος και πάλι αποκαλεί «δικαιόπολι» την Αίγινα, παινεύει τον νικητή που δεν ντρόπιασε τους δύο θείους του που είχαν κι αυτοί νικήσει στα Ολύμπια και στα Ίσθμια, όμως κατ’ εξαίρεση δεν αναφέρεται σε μύθο των Αιακιδών αλλά στον θηβαϊκό κύκλο. Στη συνέχεια, επαινεί πάλι τον Αριστομένη, ο οποίος όπως μαθαίνουμε είχε νικήσει και σε άλλους, λιγότερο σημαντικούς αγώνες, όπως στο Μαραθώνα, στα Μέγαρα και τρεις φορές στα αιγινήτικα Ηραία, και (όπως και στον 8ο Ολυμπιόνικο) μας λέει για τον ντροπιασμένο γυρισμό των τεσσάρων ηττημένων αντιπάλων του, που τώρα «θα παίρνουν ζαρωμένοι τους παράδρομους, αποφεύγοντας τα πειράγματα των εχθρών τους, με την καρδιά δαγκωμένη από τη συμφορά.» [Στο αρχαίο:

κατὰ λαύρας δ’ ἐχθρῶν ἀπάοροι
πτώσσοντι, συμφορᾷ δεδαγμένοι.]

Αλλά αμέσως μετά, σε έναν διάσημο υπέροχο στίχο, εντελώς ασυνήθιστον για επινίκια ωδή, ο ποιητής αναρωτιέται τι είναι ο άνθρωπος: ἐπάμεροι· τί δέ τις; τί δ΄ οὔ τις; σκιᾶς ὄναρ ἄνθρωπος. «Εφήμεροι είμαστε· τι είναι τάχα ο άνθρωπος; και τι δεν είναι; όνειρο σκιάς». Μην ξεχνάμε ότι ο ποιητής ήταν κοντά στον θάνατο όταν τα έγραφε αυτά. Επειδή όμως δεν ταιριάζει να τελειώσει έτσι η ωδή, ο Πίνδαρος αλλάζει απότομα ύφος και κλείνει καλώντας τους θεούς και τους πατρογονικούς ήρωες να διατηρήσουν την ελευθερία της Αίγινας.

 

 

 

72 Σχόλια προς “Οι αιγινήτικες ωδές του Πινδάρου”

  1. dryhammer said

    Καλημέρα!
    Θα το διαβάσω αργότερα, αλλά ξυνόμουν για να προβοκά(ρ)ρω

    http://lolanaenaallo.blogspot.com/2014/12/blog-post_7.html

  2. Πουλ-πουλ said

    Ωραία τα Αιγινήτικα, δεν λέω.
    Ας θυμίσουμε μόνο ότι οι δύο άλλοι μεγάλοι της τριάδας, ο Σιμωνίδης και ο ανηψιός του Βακχυλίδης ήταν Κείοι. Μάλιστα για τον βραχώδη όγκο, τον σημερινό Κουλά, που δεσπόζει στην Καρθαία, αρχαία πόλη της Κέας, ο Πίνδαρος έγραψε: » Καρθαια μεν αλαθέως ελαχύνωτον στέρνον χθονός».
    Τα Νέμεα έχουν αναβιώσει. Μπορεί κανείς να τρέξει στο αρχαίο στάδιο, με εκκίνηση από τον αρχαίο βατήρα και χρήση του αρχαίου μηχανισμού της ύσπληγγος.
    Ύσπληξ

  3. Ωραίο.

  4. Πουλ-πουλ said

    Εδώ τα σχετικά με την ύσπληγγα
    https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%8E%CF%83%CF%80%CE%BB%CE%B7%CE%BE

  5. gpoint said

    Καλημέρα

    Να δεχθώ πως ήταν προγραμματισμένο και δεν μπήκε να συναγωνισθεί την δόξα του χθεσινού νικητή. 🙂 🙂
    Δυστυχώς σήμερα Αίγινα στα αθλητικά μόνο από..σπόντα ακούγεται για τους μη γνωρίζοντε πως ο Αιγινιακός εκπροσωπεί το Αιγίνιον !

  6. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Περί ὀρέξεως, βέβαια, κολοκυθόπιττα, ἀλλά ἐγώ λέω ὅτι εἶναι ἕνα ἐξαιρετικό ἄρθρο.
    Καί σᾶς διαβεβαιώνω ὅτι ἐκεῖνο τό
    «Η εκτέλεση της ωδής γινόταν συνήθως στον τόπο του νικητή, αν και ορισμένες φορές μπορεί και να έγινε στον τόπο των αγώνων»
    ἰσχύει μέχρι καί σήμερα. Ἡ ἀπόδειξη προσεχῶς, στήν Τούμπα..

  7. Να επισημάνω στον φίλτατον Ιατρού πως τον νικητή στα Πύθια στεφάνωναν με δάφνη ενώ στα Ισθμια με…σέλινο !!! Απορώ πως φιάχνανε στεφάνι με σέλινο εκτός και είχαν ανακαλύψει το σέλερι οι Κορίνθιοι…

  8. Πουλ-πουλ said

    Και στα Νέμεα το στεφάνι ήταν από σέλινο.

  9. leonicos said

    Ου συ αλλά το ιντερνετ υοθ Πηλιού με λοιδωρεί

  10. 7-8 Με στεφάνι από μαϊντανό παρέλασε ο Ιούλιος Καίσαρας, ως γνωστόν. (Λείπει από το ιστολόγιο η σχετική παρουσίαση…)

  11. voulagx said

    #4: περισσεύει ένα γάμμα, την ύσπληγα 🙂

    ἡ ὕσπληξ
    τῆς ὕσπληγος
    τῇ ὕσπληγι
    τήν ὕσπληγα
    (ὦ) ὕσπληξ
    αἱ ὕσπληγες
    τῶν ὑσπλήγων
    ταῖς ὕσπληξι / ὕσπληξιν
    τάς ὕσπληγας
    (ὦ) ὕσπληγες

  12. dryhammer said

    10. Μαϊντανός ήτανε ή δεντρολίβανο;

  13. Πουλ-πουλ said

    11. Δεκτόν. Ευχαριστώ.
    Ανεξάρτητα από το πλήθος των γάμμα, η εμπειρία να τρέχεις γυμνόπους στο αρχαίο στάδιον είναι μοναδική.

  14. sarant said

    Kαλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    10 «Μου μυρίζει ψάρι σαβόρ…» Αχ, τα χρέη μου!

    5 Υπάρχει ο Σαρωνικός στο ποδόσφαιρο, αλλά μια φορά μόνο έπαιξε Γ’ Εθνική.

  15. ΚΑΒ said

    Υπάρχει και με 2 γ

    π.χ.

    Lucianus Soph., Calumniae non temere credendum
    Section 12, line 9

    οἷόν τι καὶ ἐπὶ τοῖς γυμνικοῖς
    ἀγῶσιν ἐπὶ τῶν δρομέων γίγνεται· κἀκεῖ γὰρ ὁ
    μὲν ἀγαθὸς δρομεὺς τῆς ὕσπληγγος εὐθὺς κατα-
    πεσούσης μόνον τοῦ πρόσω ἐφιέμενος καὶ τὴν
    διάνοιαν ἀποτείνας πρὸς τὸ τέρμα κἀν τοῖς ποσὶ
    τὴν ἐλπίδα τῆς νίκης ἔχων τὸν πλησίον οὐδὲν
    κακουργεῖ οὐδέ τι τῶν κατὰ τοὺς ἀγωνιστὰς
    πολυπραγμονεῖ, ὁ δὲ κακὸς ἐκεῖνος καὶ ἄναθλος
    ἀνταγωνιστὴς ἀπογνοὺς τὴν ἐκ τοῦ τάχους ἐλπίδα
    ἐπὶ τὴν κακοτεχνίαν ἐτράπετο, καὶ τοῦτο μόνον
    ἐξ ἅπαντος σκοπεῖ, ὅπως τὸν τρέχοντα ἐπισχὼν
    ἢ ἐμποδίσας ἐπιστομιεῖ, ὡς, εἰ τούτου διαμάρτοι,
    κ.λπ.

    δοτ. πληθ. ὕσπληγξι (ν)

  16. Γιάννης Ιατρού said

    Καλά, τώρα τι ψάχνετε; Σέλινο, δενδρολίβανο, μαϊντανός, η ουσία είναι μία: με «μυρωδικό» 🙂 🙂 🙂 , what else

  17. Γιάννης Ιατρού said

    14: Χμ, μπαρμπουνάκια, σαβόρο, αυτό είναι, όχι κάτι λυθρίνια που βγάζει ο γνωστός σχολιαστής 🙂 🙂

  18. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ένα ποίημα για την Αίγινα από την ουσιαστικά Αιγινίτισσα Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ…

    Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, «Αίγινα I»

    Γυρνώντας απ’ τη θάλασσα με τη μάνα μου καθόμαστε να ξαποστάσουμε κάτω απ’ την ίδια πάντα ελιά.
    Μου διηγόταν τότε την ιστορία του μέρμηγκα και του τζίτζικα, πρώτα μαθήματα εγκράτειας, σωφροσύνης, μα πάνω απ’ το κεφάλι μας ξεφώνιζε ο ποιητής με πάθος στο λιοπύρι.
    Ε, μάνα, για ποιο χειμώνα μου μιλάς, τι δυστυχίες, τι πάγους και ποια πείνα; Τούτο είναι το θαύμα εδώ, αρχίζει με την κάψα τελειώνει μόλις στα σκούρα μπει η μέρα• τα σπόρια ζώνονται από παντού, τα βρίσκει το μερμήγκι, ενώ ο γκρίζος ασυλλόγιστος βουβαίνεται, παγώνει.
    Αχ, μάνα μου κακότυχη, που γέννησες μια τζίτζικα, δεν ξέρει να μαζώνει!
    Μόλις ξημέρωνε το ’σκαγα απ’ το κρεβάτι τη νυχτικιά μου έσερνα σε χόρτα, ποτιστάδες, ο κήπος μού φαινότανε απέραντη εξουσία κι οι κότες πρόσωπα σημαντικά, προσηλωμένα να τσιμπάνε… Δεν ήξερα ώρες μες στο θέρος• αιωνιότητα το χωράφι, το μαγκάνι γύριζε στον άπειρο χρόνο, βουτούσα στα σανά, χωνόμουνα, κυλιόμουνα ανάμεσα στα πόδια του αλόγου• όλες οι χαρές τελείωναν στη θάλασσα κι εκεί αρχίζαν άλλες. Είχα από τότε φτιάξει δυο εαυτούς• ο ένας γαλήνιος κούρνιαζε, αγάπαγε τα γύρω του καλά διατεθειμένος, τον άλλο τον ερέθιζε ο γλυκός κίνδυνος που κρύβει άγνωστο σώμα. Ονόμαζα γαλήνη το χειμώνα, την τρέλα καλοκαίρι και μεταμορφωνόμουνα σε άγγελο χειμερινό, σε σατανά της ζέστης. Η μάνα μου ετρόμαζε μ’ αυτές τις δύο μου φύσεις, θα φταίνε, έλεγε, οι δυό κόσμοι, η πολυκατοικία και το νησί, μα όπου να ’ναι χειμωνιάζει, πού θα πάει κι αυτή… θα μαζευτεί. (Από τη συλλογή «Επίλογος αέρας», 1990.

  19. Γιάννης Κουβάτσος said

    18: Αιγινήτισσα, διορθώνω.

  20. ΚΑΒ said

    Να θυμηθούμε και τον πινδαρικόν ύμνο για την Αθήνα

    Ὦ ταὶ λιπαραὶ καὶ ἰοστέφανοι καὶ ἀοίδιμοι,
    Ἑλλάδος ἔρεισμα, κλειναὶ Ἀθᾶναι, δαιμόνιον πτολίεθρον,

    που προξένησε την οργή των Θηβαίων που τιμώρησαν τον ποιητή με πρόστιμο 1000 δρχ. Οι Αθηναίοι όμως τον αντάμειψαν με προξενία και του έδωσαν ένα μεγάλο τιμητικό ποσό. Ο ανδριάντας του όμως στην Αθήνα δεν πρέπει να σχετίζεται με αυτό το γεγονός.

    Aισχίνη επιστολή 4

    ἐζημίωσαν αὐτὸν Θηβαῖοι τοῦτο ποιήσαντα τὸ ἔπος, οἱ δὲ ἡμέτεροι πρόγονοι διπλῆν αὐτῷ τὴν ζημίαν
    ἀπέδοσαν μετὰ τοῦ καὶ εἰκόνι χαλκῇ τιμῆσαι· καὶ ἦν αὕτη καὶ εἰς ἡμᾶς ἔτι, πρὸ τῆς βασιλείου στοᾶς καθήμενος
    ἐνδύματι καὶ λύρᾳ ὁ Πίνδαρος, διάδημα ἔχων καὶ ἐπὶ τῶν γονάτων ἀνειλιγμένον βιβλίον.

    Go to Context

  21. argyris446 said

    Reblogged στις worldtraveller70.

  22. 17

    Καλά, νάσουνα χθες εδώ που είχα μεγάλο καπόνι λεμονάτο με πιπεριές Φλωρίνης και σκόρδο, να αλλαξοπιστήσεις, σωστή κόλαση. Ο,τι φάω τώρα πριν πλακώσουν οι ντόπιοι Ιτιώτες που τα παραγγέλνουνε στους κολητούς ψαράδες των βαθειών νερών πριν δέσουνε προβλήτα με τα κινητά. Μετά…από Οκτώβρη και αν, ξανά, λυθρίνια κι άγιος ο θεός.

  23. Αστειάκια Μπέου στον Κούγια…

  24. Πουλ-πουλ said

    15.
    Το fair play στα αρχαία.
    Εμ, τότε δεν είχαν ηλεκτρονικά ρολόγια και αισθητήρες, για να βλέπουν αν κάποιος κλέβει στην εκκίνηση το εκατοστό του δευτερολέπτου.

  25. voulagx said

    #15 @ΚΑΒ: Είναι του τύπου «ύσπληγξ». Η ύσπληγξ, της ύσπληγγος, κλπ

  26. Κ. Καραποτόσογλου said

    Πέθανε σήμερα το πρωί στην Ρόδο, 21 Μαϊου 2021, ανήμερα της γιορτής του, ο διακεκριμένος ομότιμος καθηγητής γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου Κωνσταντίνος Μηνάς.

    Ο Κωνσταντίνος Μηνάς γεννήθηκε το 1937 στην Όλυμπο Καρπάθου. Μεγάλωσε στο νησί όπου και παρακολούθησε τα εγκύκλια μαθηματα (το σχολείο στην Όλυμπο και το Γυμνάσιο στο Απέρι).

    ΠΑΓΚΑΡΠΑΘΙΑΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΡΟΔΟΥ
    ΨΗΦΙΣΜΑ
    ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΜΠΑΤΡΙΩΤΗ ΜΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗ
    ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΜΗΝΑ
    Το Δ.Σ του Παγκαρπαθιακού Συλλόγου Ρόδου στο άκουσμα του θανάτου
    του επιφανούς συμπατριώτη μας, διακεκριμένου καθηγητή
    και μέλους του Συλλόγου μας Κωνσταντίνου Μηνά
    συνήλθε εκτάκτως και αποφάσισε
    1. Να παραβρεθεί το Συμβούλιο σύσσωμο στην εξόδιο ακολουθία
    2. Αντί στεφάνου να καταθέσει χρηματικό ποσό στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου.
    3. Να εκφωνήσει επικήδειο λόγο και να εκφράσει συλλυπητήρια στην οικογένεια του εκλιπόντος, ο οποίος άφησε σφραγίδα ανεξίτηλη στην Ελλάδα και την εκπαίδευση.
    4. Να δημοσιεύσει το παρόν στον τύπο
    Για το Δ.Σ
    Η Πρόεδρος
    Φανή Αναστασιάδη Σισαμή

    Πηγή: https://www.karpathiakanea.gr/

    https://www.rodiaki.gr/article/458194/pethane-o-diakekrimenos-karpathios-kathhghths-kwnstantinos-mhnas

  27. sarant said

    20 Πολύ σωστά.

    26 Ευχαριστούμε, καλά κάνετε και σημειώνετε τον θάνατο ενός σημαντικού ερευνητή, κυρίως του καρπαθιακού ιδιώματος αλλά όχι μόνο. Θυμάμαι ότι πολλές φορές σε σχόλιά σας έχετε αναφερθεί σε εργασίες του Κ. Μηνά. Ελαφρύ να είναι το χώμα.

  28. sarant said

    Θα λείψω για μερικές ώρες.

  29. ΚΑΒ said

    25. Έτσι είναι.

  30. Aghapi D said

    Ο αγαπημένος Αιακός τής λατρεμένης Αίγινας συμμετείχε στο χτίσιμο τών τοιχών τής Τροίας
    από το κείμενο τού οικοδεσπότη μας:
    Οι περισσότεροι μελετητές συμφωνούν με την παράδοση που επίμονα μεταδίδουν οι αρχαίοι σχολιαστές, ότι δηλαδή στην ωδή αυτή ο Πίνδαρος προσπαθεί να συμφιλιωθεί με τους Αιγινήτες, που είχαν ενοχληθεί επειδή σε προηγούμενο παιάνα του είχε προσβάλει τη μνήμη του Νεοπτόλεμου, λέγοντας ότι τον σκότωσε ο Απόλλων μέσα στους Δελφούς τιμωρώντας τον γιατί, παραβαίνοντας τα νόμιμα της ικεσίας, είχε σκοτώσει τον Πρίαμο που είχε καταφύγει στον βωμό του θεού. Και μπορεί για τον Πίνδαρο ο Νεοπτόλεμος να είχε πια γίνει Ηπειρώτης βασιλιάς, για τους Αιγινήτες όμως δεν έπαυε να είναι Αιακίδης.

    Επίσης ήταν πρόγονος σπουδαίων ηρώων όπως του Αχιλλέα, γιου του Πηλέα και του Αίαντα, γιου του Τελαμώνα.
    Δικαίως εξανέστησαν οι Αιγινήτες 🙂

    Μήν ξεχνάμε πως προς τιμή του έχτισαν το «Αιάκειον» και καθιέρωσαν γιορτές, τα «Αιάκεια», που γιορτάζονταν στην Αίγινα. Βραβείο των αγώνων ήταν ένας κρατήρας. Οι νικητές των Αιακείων στο τέλος της εορτής αναρτούσαν τους νικητήριους στεφάνους των στο καλλιμάρμαρο Αιάκειο, που ήταν το μαυσωλείο του Αιακού στο ομώνυμο άλσος.

    Βραβείο των αγώνων ήταν ένας κρατήρας. Οι νικητές των Αιακείων στο τέλος της εορτής αναρτούσαν τους νικητήριους στεφάνους των στο καλλιμάρμαρο Αιάκειο, που ήταν το μαυσωλείο του Αιακού στο ομώνυμο άλσος.

  31. Aghapi D said

    7. Ναι, στεφάνι από σέλινο
    Για εικόνα εδώ

    (συγγνώμη για τον… επιεικώς ελληνοκεντρικό χαρακτήρα τού άρθρου)

    Και ναι, το σέλινο απεικονίστηκε και σε νομίσματα από την πόλη Σελινούς – από πήρε το όνομά της ; 🙂

    Εικόνα εδώ: https://www.kathimerini.gr/k/gastronomos/851045/selino-gia-toys-nikites/ απ’ όπου και αντιγράφω: Με σέλινο στόλιζαν τους τάφους και οι πενθούντες συγγενείς φορούσαν στεφάνια από σέλινο όταν συνόδευαν τον νεκρό στην τελευταία του κατοικία. Το σέλινο ήταν και σύμβολο της νίκης. Στους αθλητικούς αγώνες στη Νεμέα και στα Ισθμια έφτιαχναν στεφάνια από σέλινο και στεφάνωναν τους νικητές. Πίστευαν πως έχει αντιμεθυστικές ιδιότητες και γι’ αυτό στεφανώνονταν με σέλινο όταν έπιναν, ώστε να μη μεθάνε.

  32. Aghapi D said

    Ωχ, βλέπω πως έχει «χτυπηθεί» η εικόνα τής λινκιάς που πρόσθεσα

  33. Aghapi D said

    Και εδώ η μυθική εξήγηση για το σέλινο στα Νέμεα
    σύμφωνα μ’ ένα χρησμό του μαντείου, ο Οφέλτης δεν έπρεπε να αγγίξει καθόλου στη γη, πριν μάθει να βαδίζει. Όταν οι Επτά Στρατηγοί εκστράτευσαν κατά των Θηβών, πέρασαν από την περιοχή της Νεμέας, όπου και κάθισαν για να ξεκουραστούν, κοντά στην Αδράστεια πηγή. Κοντά σ’ αυτήν βρισκόταν και η τροφός Υψιπύλη , έχοντας στην αγκαλιά της το βρέφος. Τότε, οι στρατηγοί ζήτησαν να πιούν νερό και η τροφός, χωρίς να το σκεφτεί, άφησε το νήπιο στο έδαφος, πάνω σε πυκνή χλόη από σέλινο και έτρεξε να τους εξυπηρετήσει. Έτσι, ένα φίδι δάγκωσε το παιδί, το οποίο πέθανε αμέσως. Οι στρατηγοί σκότωσαν το φίδι και έθαψαν το νεκρό σώμα. Επομένως, ο χρησμός επαληθεύτηκε και ο Αμφιάραος, ένας από τους επτά στρατηγούς, ο οποίος είχε και μαντικές ικανότητες, ερμήνευσε το γεγονός του θανάτου ως κακό οιωνό για την αποστολή τους και έδωσε στο νήπιο το όνομα «Αρχέμορος» (που σημαίνει η αρχή μιας κακής μοίρας). Μετά από αυτό, ίδρυσε προς τιμήν του νεαρού βασιλιά και προς παρηγοριά των γονιών του τους αγώνες των Νέμεων.

    από https://argolikivivliothiki.gr/2011/06/19/%CE%BD%CE%AD%CE%BC%CE%B5%CE%B1-%CE%AE-%CE%BD%CE%AD%CE%BC%CE%B5%CE%B9%CE%B1/

  34. ΚΑΒ said

    Κωστή Παλαμά Η Φλογέρα του Βασιλιά. Λόγος έβδομος

    Kι όλα σιμά τα φέρνεις, φως, κι όλα το φως τα δείχνει
    με μοίρα σαν ξεχωριστή. Tης Aίγινας ο κόρφος
    ασπρογαλλιάζει ολόχυτος, λαμποκοπά· τον πάει
    σιμά προς τους κυματιστούς και σα γραμμένους λόφους·
    και το βαθύ ακροούρανο σημαδεμένο μόνο 15
    από το μαύρο ενός πουλιού και τ’ άσπρο ενού συγνέφου
    τα πάει προς το βουνόπλαγο, και του βουνού τη ράχη
    την πάει σιμά στο λιόφυτο του κάμπου, και τον κάμπο
    τόνε σιμώνει στο γιαλό, και του γιαλού και οι βάρκες
    στα σπιτικά κατώφλια ομπρός τραβάν κατά τη χώρα 20
    ήσυχα για ν’ αράξουνε. Kι όλα το φως τα δείχνει
    αεροφερμένα πιο κοντά σάμπως καημό να τόχη
    να τα ορμηνέψη να πιαστούν κ’ ένα χορό να στήσουν,
    όσο που τόνα στ’ αλλουνού την αγκαλιά να πέση.

  35. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    (Όπως το «Γη της λεμονιάς ,της ελιάς»)

    Θεοφίλητη νύμφη γερμένη στο πέλαγο
    Αίγινα

    Γη του Τελαμώνα, του Αιακού
    Μάνα του Πηλέα του μυθικού
    Αίγινα των πεύκων και του γαλάζιου
    Θεοφίλητη νύμφη γερμένη στο πέλαγο

    Γη των ποντοπόρων ναυτικών,
    θέμελο ναών, μοναστηριών.
    Αίγινα της μνήμης και των ονείρων
    Θεοδιάλεχτη νύμφη γερμένη στο πέλαγο

    Γη μικρή σχεδία ποιητών,
    όρμος κι αγκαλιά διανοητών,
    Αίγινα του οίστρου και της σαγήνης
    Θεοδιάλεχτη νύμφη γερμένη στο πέλαγο

    Γη της αφανέρωτης θεάς
    αύρα της Ελλάνιας λαγκαδιάς
    Αίγινα των δίοικων* οπώρων
    Θεοφίλητη νύμφη γερμένη στο πέλαγο

    *για να καρπίσουν πρέπει να έχουν σύντροφο (αρσενικό δέντρο), όπως η φιστικιά

    Με την αγάπη μου στην πολυφίλητη Αίγινα, στο Νικοδεσπότη και στους συνιστολόγους
    https://sarantakos.wordpress.com/2013/08/11/barnalisaigina-2/#comment-182009

  36. Aghapi D said

    35 Με συγκίνησες πολύ. Να το μεταφέρω στον τοίχο μου στο facebook ?

  37. Μαρία said

    Βλέπω οτι οι Αιγινήτες αθλητές επιδίδονταν στο πιο βάναυσο άθλημα, το άθλημα του «δάκνειν» και του «ορύττειν». Ελπίζω να γύριζαν στο νησί και με τα δυο αυτιά και μάτια.

  38. Aghapi D said

    37 Το δάκνειν και το ορύττειν δέν ήταν αθλήματα, πρακτικές ήταν στα αθλήματα τών διαφόρων ειδών πάλης και συνηθέστατα απαγορεύονταν

  39. π2 said

    Ποτέ δεν μου κίνησε το ενδιαφέρον ο Πίνδαρος. Λίγο το στριφνό του ύφους, λίγο η βιογραφία (ο συντηρητικός και παραδοσιακός ιδεολόγος, νοικιασμένη πένα για τους λογής λογής ισχυρούς της εποχής), λίγο η αυταρέσκεια της τέχνης για την τέχνη (είναι σαφής η μεγάλη ιδέα του για τον εαυτό του και την τέχνη του), δεν έκατσα ποτέ να τον μελετήσω.

    Δεν είναι τυχαία η πρόσληψή του από μεταγενέστερες γενιές λογίων. Τον εκτιμούσαν πολύ στο Μουσείο της πτολεμαϊκής Αλεξάνδρειας (Καλλίμαχος, Απολλόδωρος), τον κατεξοχήν πνευματικό τόπο της αρχαιότητας όπου η τέχνη για την τέχνη ήταν όχι μόνο αισθητικό πρόταγμα αλλά και ιδιοτελής «κλαδική» αν θέλετε επιλογή (οι σκοτεινοί λόγιοι, θεματοφύλακες μια ελληνικότητας που χρειάζονταν για πολιτικούς και συμβολικούς λόγους οι Πτολεμαίοι).

    Ενδεχομένως αδικώ κατάφωρα την ποίησή του με όλα αυτά, ιδίως από την στιγμή, ξαναλέω, που δεν την έχω μελετήσει, απλώς εξηγώ γιατί δεν μου κίνησε ποτέ το ενδιαφέρον.

  40. ΣΠ said

    Οι Αιγινήτες Ολυμπιονίκες τους οποίους γνωρίζουμε:

    544 π.Χ. Πραξιδάμας Πυγμαχία
    476 π.Χ. Θεόγνητος Πάλη παίδων
    464 π.Χ. Φερίας Πάλη παίδων
    460 π.Χ. Αλκιμέδων Πάλη παίδων
    444 π.Χ. Ταυροσθένης Πάλη
    173 μ.Χ. Αγαθόπους Στάδιον
    177 μ.Χ. Αγαθόπους Στάδιον

  41. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    36 Τιμή μου!

  42. Aghapi D said

    36 το έκανα 🙂 Δέν έχει πολλά σχόλια ακόμα αλλά είμαι βέβαιη πως και άλλοι θα συγκινηθούν όπως εγώ
    Εδώ

  43. Πινδαρολόγος είναι και ένας καλός φίλος, ο Αναστάσιος Στέφος. Είχε κάνει διδακτορικό στο Παρίσι όπου και γνωριστήκαμε και συνεργαζόταν με τη Ρομιγύ, μέχρι το θάνατό της. Άκουγα πολλά από αυτόν. Δυστυχώς δεν μπαίνει σε ιστολόγια. Δραστηριοποιείται στην Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων, όπου ήταν επί χρόνια πρόεδρος. Διακοπεύει (λίγο …sic) συχνά στην Αίγινα.

  44. sarant said

    33 Που μου θυμίζει ότι δεν έχουμε άρθρο για το σέλινο.

    35 A τι ωραίο! Μπράβο!

    42 Ευχαριστούμε για τη διαφήμιση

  45. Costas Papathanasiou said

    Καλησπέρα!
    “(…)ἀλλὰ κέρδει καὶ σοφία δέδεται./ ἔτραπεν καὶ κεῖνον ἀγάνορι μισθῷ/ χρυσὸς ἐν χερσὶν φανείς/ ἄνδρ᾽ ἐκ θανάτου κομίσαι (3.54-3.57)” λέει ο Πίνδαρος σε έναν άλλο Πυθιόνικο, αντιτείνοντας αμέσως μετά “μή, φίλα ψυχά, βίον ἀθάνατον/ σπεῦδε, τὰν δ᾽ ἔμπρακτον ἄντλει μαχανάν.” (3.614-3.62) [Μα με το κέρδος δένεται κι η Γνώση./ Κι εκείνον τον παρέσυρε βαρβάτη πλερωμή,/ χρυσός χειροπιαστός,/ νεκρόν να φέρει πίσω από τον Άδη”(…) “Ψυχή μου, αθανασία μην κυνηγάς· με ό,τι έχει τρόπο να παρθεί ασχολήσου”].
    Και “μπάτης από τα πεύκα και τ’ Όρος της Αίγινας/ λαχανιασμένη ανάσα·”, λέει ο Σεφέρης στο «Θερινό ηλιοστάσι – ΙΑ΄», συνεχίζοντας “Μα στα ρηχά/ ένα καμακωμένο χταπόδι/ τίναξε μελάνι και στο βυθό–/ αν συλλογιζόσουν ώς πού τελειώνουν τα όμορφα νησιά./ Σε κοίταζα μ’ όλο το φως και το σκοτάδι που έχω.”, παραπέμποντας πλαγίως και στην ενετώνυμη, αιγινήτικη Κολόνα, απομεινάρι του ναού του Δελφινίου Απόλλωνα του ηλιοσκότεινου θεού, επισημαίνοντας έτσι, για άλλη μια φορά, το “αγγελικό και μαύρο φώς”, την φύση τη διττή πραγμάτων και όντων, ορατών τε και αοράτων, που αποκαλύπτεται λαμπρά στα αιγαιοπελαγίτικα νησιά (γνωστά και ως ελυτονήσια) και είθε ποτέ η λάμψη τους αυτή να μη θαμπώσει απ’το “Ὑπόχαλκον χρυσίον” του τουρισμού (όπου μοιάζει να εναποθέσαμε εσχάτως όλες μας τις βάρβαρες ελπίδες).

  46. Να επανέλθω σχετικά με τα στεφανώματα των νικητών, έχοντας δάφνες στον κήπο μου (η μια ξεπερνα τα 8 μέτρα σε ύψος) συχνά σε καταστάσεις ευθυμίας δαφνοστεφανώνουμε εαυτούς και αλλήλους σε στυλ από Ιούλιου του Καίσαρος μέχρι Νέρωνα. Είναι κάτι που γίνεται απλούστατα ενώνοντας δυο άκρες από ένα κλαδί δάφνης και φαντάζομαι πως ο ίδιο θα κάνανε και στα Πύθια. Με το σέλινο όμως θα πρέπει να κάνανε κοπτική ραπτική για να κάνουνε στεφάνι από φύλλα γιατί τα κοτσάνια δεν είναι σταθερά και ευλύγιστα όπως της δάφνης ή της ελιάς που χρησιμοποιούσαν σε πιο ποιοτικούς αγώνες. Ακόμα και με δεντρολίβανο θα γινότουσαν καλύτερα.
    Οσο για τα σέλινα έχει μείνει ο προ-ομηρικός στίχος που συνδυάζει το φαγητό με τον τζόγο :
    Καθώς ο Δίας έψηνε μιανής κατσίκας μπούτι
    τα σέλινα κι οι μαϊντανοί επαίζανε μπαρμπουτι !

  47. Aghapi D said

    44 Κάθε μέρα αναρτώ στον τοίχο μου ένα απόσπασμα από το αγαπημένο ετούτο ιστολόγιο, αναφέροντας φυσικά την πηγή έστω και πλαγίως, μιας και το επάρατο φέισμπουκ δέν επιτρέπει απ’ ευθείας αναφορές

  48. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @44α. Ὅταν θά προκύψη ἄρθρο γιά τό σέλινο, προσθέστε καί μιά ὄμορφη σπάνια λέξη (..τήν εἶχα ψαρέψει παλιότερα, στό πλαίσιο λεξικολογικῶν ἀναζητήσεων, καί μοῦ ἔμεινε..), τό «ἀσέλινος» > ἀσέλινος νίκη, νίκη πού δέν στεφανώθηκε μέ σέλινο, ἡ ἄδοξη, ἡ ἀναίμακτη νίκη..

  49. sarant said

    47 Να είσαι καλά!

    48 Και όχι ασέληνος 🙂

  50. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @49. Ὥς τέτοια (=ὁμόηχη τῆς ἀσέληνης) τήν «ψάρεψα». Ὑπάρχει μάλιστα καί ἄλλη μιά ὁμόηχη, τό «ἀσέλλινος» (γιά πουλάρια 🙂 )

  51. Γιάννης Ιατρού said

    46: Δαφνοστεφανώματα κλπ. μάλλον θυμήθηκες τους παλιούς καιρούς>/a> 🙂 🙂

  52. Spiridione said

    Στα Ίσθμια τη ρωμαική εποχή ήταν από πεύκο το στεφάνι
    https://collectionapi.metmuseum.org/api/collection/v1/iiif/255013/530631/main-image
    https://www.metmuseum.org/art/collection/search/255013

    Αλλά μάλλον και παλιότερα ήταν πεύκο και το άλλαξαν σε σέλινο
    https://sci-hub.se/https://doi.org/10.2307/501451

  53. ΚΑΒ said

    50. Κ.Κρυστάλλης :Ο ΚΟΥΡΟΣ

    Εσένα πρέπει, αφέντη μου, για να καβαλικεύης
    τ’ ασέλλινο, προσέλλινο, το κάλλιο το πουλάρι

    Το ΙΛΑ το έχει ασέληνο

  54. gpoint said

    # 51

    Ελευσίνα – Ζάππειο και τα μυαλά στα κάγκελα !!

    Αφιερωμένο το άσμα (και το χορευτικόν του βίδδεο,βεβαίως,βεβαίως ! ) !

  55. Μαρία said

    39
    Πληθωρικός και στομφώδης, ότι ακριβώς με απωθεί στην ποίηση. Γίνεται στριφνός, επειδή στο τμήμα του μύθου πετάγεται απ’ το ένα θέμα στο άλλο χωρίς να υπάρχει ενότητα, ποίηση καθαρά διακοσμητική. Μένουν κάποιες απ’ τις γνώμες του σαν αυτή στην τελευταία παράγραφο του άρθρου.
    Ελάχιστη επαφή στη σχολή, ο καθηγητής, που τον είχα για μακαρίτη αλλά διαπίστωσα οτι του χρόνου θα τα εκατοστήσει, ασχολούνταν κυρίως με το κριτικό υπόμνημα. Το ’81 για τις εξετάσεις του ΙΚΥ έπρεπε υποτίθεται να τον διαβάσω όλον μαζί με τους υπόλοιπους λυρικούς πράγμα αδύνατο. Απο τότε καλώς ή κακώς δεν ξανασχολήθηκα.

    43
    Τον γνώρισα το φίλο σου το 88-89, όταν ήταν σχολ. σύμβουλος στην Κόρινθο αλλά δεν τον ήξερα για πινδαρολόγο. Τον είχα συμπαθήσει για εξωεπιστημονικούς λόγους 🙂 Αλλιώς η ΠΕΦ μας έχει καταϋποχρεώσει με το συντηρητισμό της.

  56. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    42. Σας ευχαριστώ πολύ!

    Τα Πινδαρικά,1981, ανέκδοτο έργο του Μάνου Χατζιδάκι

    «…Μια ακόμα μελοποίηση του Μάνου Χατζιδάκι, συναντάμε το 1981 πάνω σε ποίηση του Πίνδαρου.
    Ο Χατζιδάκις μελοποίησε αποσπάσματα από κείμενα του Πίνδαρου στο πρωτότυπο, χωρίς να χρησιμοποιήσει καθόλου μεταφρασμένα αποσπάσματα, ονομάζοντας το έργο «Τα Πινδαρικά» και σκόπευε να το ολοκληρώσει σε μορφή καντάτας για μέτζο-σοπράνο, βαρύτονο, μικτή χορωδία και μικρή ορχήστρα. “Μου παρήγγειλε ο σκηνοθέτης Ντίνος Γιαννόπουλος, να φτιάξω ένα ρέκβιεμ για το χαμό τότε του Τόμας Σίπερς, του μαέστρου και οραματιστή, ιδρυτή κατά κάποιο τρόπο, του Φεστιβάλ της Κέρκυρας, το οποίο όμως δεν συνεχίστηκε… Επειδή λοιπόν ο Τόμας ήταν ένα ωραίο παιδί προπάντων, έπρεπε να υμνήσω το χαμό του σαν ωραίου παιδιού. Έτσι σκέφτηκα πως το καλύτερο ποιητικό κείμενο ήταν ο Πίνδαρος, ο οποίος υμνούσε ωραίους αθλητές….»
    http://www.poiein.gr/2009/06/15/iueco-aeanoaeudhioeio-iuiio-aoaeeaueeo-iaeidhisscoaeo-aoeynuia-aea-oa-15-nuiea-adhu-oi-euiaou-oio/

  57. sarant said

    56 Mπα! Πολύ παράξενο!

  58. Απολλωνία said

    1) Εμένα από μικρή δεν μου άρεσε ο Πίνδαρος, ήταν πολύ εθνικιστής για τα γούστα μου. Για παράδειγμα, στο τέλος του 5ου Νεμεόνικου που αναφέρει στο άρθρο ο κ. Σαραντάκος, ο Πίνδαρος έχει τον εξής ρατσιστικό στίχο που έχουν κάνει «σημαία» όλοι οι ακροδεξιοί εδώ και χρόνια και ορθώς τον λογόκρινε ο κύριος Νίκος:

    «αγάλλει κείνου ομόσπορον έθνος Πυθέας», που σημαίνει…

    «χαίρεται ο Πυθέας που ανήκει στο ομόσπορο έθνος των Αιγινητών»

    2) Στην αρχή του 6ου Νεμεόνικου, ο κύριος Νίκος αναφέρει τον στίχο του Πινδάρου «Ἓν ἀνδρῶν͵ ἓν θεῶν γένος· ἐκ μιᾶς δὲ πνέομεν ματρὸς ἀμφότεροι» χωρίς να αντιλαμβάνεται την τεράστια σημασία του για την Παγκόσμια Φιλοσοφία. Προφανώς ο αγαπητός μας κύριος Νίκος δεν θυμάται ούτε αυτά που έχει γράψει ο πατέρας του!..

    Ο αλησμόνητος Δημήτρης Σαραντάκος μάς έχει ενημερώσει απο τις 19 Δεκεμβρίου 2017 ότι ο Πίνδαρος ήταν ο πρώτος Έλληνας που αποστασιοποιήθηκε από την Σημιτική Σκέψη, η οποία θεωρούσε τους θεούς πολύ ανώτερους από τους ανθρώπους.

    Έγραφε επί λέξει ο ΔΗΜ. ΣΑΡΑΝΤΑΚΟΣ: «Σε αντίθεση με την ιουδαϊκή σκέψη, που γι’ αυτήν ο άνθρωπος παρουσιάζει ενδιαφέρον μόνον ως δημιούργημα του Θεού και μόνο σε ό,τι αφορά τη λατρεία του δημιουργού του, η αρχαία ελληνική σκέψη εξανθρωπίζει τους θεούς:

    Ένα είναι και των θεών και των ανθρώπων το γένος. Από μια μητέρα γεννηθήκαμε.
    Μόνη διαφορά μας είναι η δύναμη
    [Ἓν ἀνδρῶν, ἓν θεῶν γένος· ἐκ μιᾶς δὲ πνέομεν ματρὸς ἀμφότεροι· διείργει δὲ πᾶσα κεκριμένα
    δύναμις] λέει ο κατά τα άλλα συντηρητικός Πίνδαρος.»

    3) Και ΚΑΤΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ: Ο κύριος Νίκος ως μόνιμος κάτοικος Αιγίνης αποφεύγει όπως ο Διάβολος το λιβάνι να μάς ενημερώσει ότι η ένδοξη Αίγινα δεν γεννούσε μόνο σπουδαίους άνδρες. Γεννούσε και καθάρματα όπως ο θρυλικός κίναιδος Χάροψ που άφησε την μητέρα του να πεθάνει από πείνα, επειδή δεν του επέτρεπε να εκδίδεται στα πάρκα και στα δασύλλια της νήσου.

    Γράφει ο Λουκιανός στον θρυλικό διάλογό του «Ζεύς Ελεγχόμενος» που είναι το «ευαγγέλιο» όλων των σημερινών Αθέων, απανταχού της Γής, επειδής αποδεικνύει πως οι Θεοί είναι Άδικοι, αφού επιτρέπουν να ευημερούν τα καθάρματα και να δυστυχούν οι καλοί άνθρωποι:

    «Φωκίων μὲν ὁ χρηστὸς ἐν τοσαύτῃ πενίᾳ καὶ σπάνει τῶν ἀναγκαίων ἀπέθανε καὶ Ἀριστείδης πρὸ αὐτοῦ, Καλλίας δὲ καὶ Ἀλκιβιάδης, ἀκόλαστα μειράκια, ὑπερεπλούτουν καὶ Μειδίας ὁ ὑβριστὴς καὶ Χάροψ ὁ Αἰγινήτης, κίναιδος ἄνθρωπος, τὴν μητέρα λιμῷ ἀπεκτονώς, καὶ πάλιν Σωκράτης μὲν παρεδόθη τοῖς ἕνδεκα, Μέλητος δὲ οὐ παρεδόθη, καὶ Σαρδανάπαλλος μὲν ἐβασίλευε θῆλυς ὤν, Γώχης δὲ ἀνὴρ ἐνάρετος ἀνεσκολοπίσθη πρὸς αὐτοῦ, διότι μὴ ἠρέσκετο τοῖς γιγνομένοις: ^ ἵνα ὑμῖν ^ μὴ τὰ νῦν λέγω καθ᾽ ἕκαστον ἐπεξιών, τοὺς μὲν πονηροὺς εὐδαιμονοῦντας καὶ τοὺς πλεονέκτας, [p. 82] ἀγομένους δὲ καὶ φερομένους τοὺς χρηστοὺς ἐν πενίᾳ καὶ νόσοις καὶ μυρίοις κακοῖς πιεζομένους».

    Αν και δεν χρειάζεται μετάφραση το ανωτέρω αρχαιοελληνικό απόσπασμα του Λουκιανού (άλλη μιά απόδειξη της υπερτρισχιλιετούς Ελληνικής Γλώσσης), αναρτώ και την αγγλική μετάφραση των εκδόσεων Loeb για τους παντελώς ανελλήνιστους:

  59. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>σε έναν διάσημο υπέροχο στίχο, εντελώς ασυνήθιστον για επινίκια ωδή, ο ποιητής αναρωτιέται τι είναι ο άνθρωπος: ἐπάμεροι· τί δέ τις; τί δ΄ οὔ τις; σκιᾶς ὄναρ ἄνθρωπος. «Εφήμεροι είμαστε· τι είναι τάχα ο άνθρωπος; και τι δεν είναι; όνειρο σκιάς».

    Τί είναι κανείς και τί δεν είναι, ίσκιος ονείρου ο άνθρωπος
    τί είναι κανείς και τί δεν είναι;
    Ίσκιος ονείρου ο άνθρωπος.
    Μα σαν τον βρει αίγλη θεόσταλτη,
    φέγγος λαμπρό τον αγκαλιάζει,
    κι είναι γλυκύτατη η ζωή του ανθρώπου.
    Αίγινα, μάνα μου ακριβή,
    σ᾽ ελεύθερο ταξίδι οδήγα την πόλη τούτη
    με του Διός τη χάρη, του άρχοντα του Αιακού
    και του Πηλέα, του γενναίου του Τελαμώνα και του Αχιλλέα.
    https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=4&page=39
    Πρόσφατα λοιπόν μια νεαρή, νεαρότατη-20χρονη, κρητικοπούλα, άριστη πιανίστρια,εμελοποίησε τους διάσημους στίχους – για καλό σκοπό. Νομίζω δεν τα πήγε κι άσχημα (Η Ιωάννα Φόρτη – το φορτίζει όμορφα)
    – Συναυλία: «Τραγουδάμε για την Βιάννο-Μνήμη για Δικαιοσύνη και Αποζημίωση»

  60. ΣΠ said

    Ωχ θα μας χαντακώσει! Και είχε φτάσει σήμερα το ιστολόγιο στην 590ή θέση της Αλέξαινας κάνοντας νέο ρεκόρ.

  61. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    60 🙂 Αποκωλωνία
    αποκωλώνω= απομακρύνω, εξαφανίζω
    Καλημερίζω το στενό
    που τηνε φανερώνει
    και βλαστημώ το ρούκουνα*
    που την αποκωλώνει

    *η γωνία, ο ακρογωνιαίος λίθος

  62. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    53 >>ασέλλινο πουλάρι


    «Γύρισε, πάρ’ το ρούχο σου, ζώσου και το ζουνάρι/
    και σύρε ν’ αρραβωνιστής παπά τη θυγατέρα.
    Γύρεψε βόδια ’ς το ζυγό, γελάδια ’την αγέλη,
    μούλαις, φοράδαις, κι’ άλογα κι’ ασέλλινο πουλάρι».
    «Εκεί που πάνω, μάννα μου, εγώ ν’ αρραβωνίσω,
    ούτε για ρούχο με ρωτάν, ούτε και για ζουνάρι·
    εκεί τηράν τα νιάτα μου, τηράν την ομορφιά μου.
    Κ’ εγώ ’ς τα πλούσια τα προικιά τον νου μου δεν τον έχω,
    τον έχω για της λυγερής τα μάτια και τα φρύδια.
    https://www.kathimerini.gr/k/travel/1010618/afieroma-gamos-giorti-gia-olo-to-chorio/

  63. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    55αα
    Από την Εισαγωγή στο ΠΙΝΔΑΡΟΥ ΟΛΥΜΠΙΟΝΙΚΟΙ (Μεταφρασμένοι από μέλη της Εταιρείας Συγγραφέων) του Γιατρο-Μανό (έτσι τον λένε οι υπάλληλοι τον νυν υφυπ.) 🙂
    «…Αυτή η ιδιάζουσα συσσώρευση ποικίλων θεματικών στοιχείων μέσα σε μια πινδαρική ωδή δημιουργεί συχνά προβλήματα ερμηνείας. Το κυριότερο, κάνει την ωδή να φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, πως δεν έχει ενότητα. Ακριβώς αυτή η αναζήτηση ενότητας σε μια πινδαρική ωδή υπήρξε χρόνια το κύριο μέλημα των πινδαριστών. Αλλοι βρίσκουν ενότητα στο περιεχόμενο της ωδής καθώς διακρίνουν «μια κεντρική ενοποιούσα σκέψη (Grundgedanke) ή μια ιδέα», άλλοι βασίζονται σε εξωτερικά κριτήρια, σε μια σειρά από τυπικές («λογοτυπικές») συμβάσεις που διέπουν μια ωδή. Ωστόσο «ο πινδαρικός Επίνικος», γράφει ο Charles Segal, ένας από τους ευφυέστερους μελετητές του Πινδάρου, «είναι κάτι παραπάνω από μια προσεκτικά δομημένη αλληλουχία εγκωμιαστικών μοτίβων. Παρόλο που κάνει σαφώς χρήση λογοτυπικών αλληλουχιών και παραδοσιακών θεμάτων και εκφράσεων, η ενότητά του είναι πιο πολύ οργανική παρά μηχανική. Η πρόοδος της σκέψης κι η σημασία σε μια ωδή βασίζεται όχι απλώς στο «οριζόντιο» γραμμικό ξεδίπλωμα μερικών προγραμματικών θεμάτων, αλλά επίσης σε μια «κάθετη», μεταφορική συσχέτιση εικόνων και συμβόλων κι έναν παραλληλισμό μεταξύ μεταφοράς και πραγματικότητας, μύθου και ιστορικού παρόντος»
    http://www.authors.gr/posts/view/pindarou-olumpionikoi/anthologies-sullogikes-ekdoseis/P8

  64. gpoint said

    Εφη, σημαντικά πράγματα προσφέρεις, ευχαριστούμε !

  65. Aghapi D said

    Έφη με έχεις εντυπωσιάει με τον πλούτο τών «συνεισφορών» σου, για να μήν πω ότι και τις ξαναδιαβάζω συνέχεια 🙂

  66. dryhammer said

    Προς τον. κ. Τζη

    Τις ευχές μου για τα γενέθλια του Robert Allen Zimmerman.

  67. # 67

    …May your heart always be joyful
    May your song always be sung
    And may you stay forever young…

  68. #67–> # 66

    9 απίστευτοι οι The Band πίσω του)

  69. @ 55 Μαρία

    Όπως τα λέτε, Μαρία.

  70. Γιάννης Ιατρού said

    60: Σταύρο, κρατάμε ακόμα, δεν τον πήραν πρέφα όλοι …λέμε τώρα (περί ισοβίου μπαν σε όλες τις περσόνες 🙂 🙂 )

  71. sarant said

    Καλημέρα από εδώ!

    59κε Μπράβο Έφη!

    66 Με πρόλαβες, ας πούμε

    60-70 Πάει και η Απολλωνία.

  72. Γιάννης Ιατρού said

    71γ: Άμα τη δηλώσει το ιστολόγιο από 590 μονάδες βάσης (😂😉) στις 08:30 το πρωί ανέβηκε στις 09:45 583 ✔🤩

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: