Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 20

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2021


Εδώ και μερικούς μήνες άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η εικοστή. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα διαβάσουμε το 14ο κεφάλαιο, στο οποίο βλέπουμε την επικράτηση του όρου «Χριστιανοί» αντί των «Ναζωραίων». (Η Πέλλα που αναφέρεται στο κείμενο είναι πόλη της Δεκαπόλεως, στην Παλαιστίνη, στην κοιλάδα του Ιορδάνη).

14

ΛΕΓΟΝΤΕΣ ΙΟΥΔΑΙΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΕΑΥΤΟΥΣ ΚΑΙ ΟΥΚ ΕΙΣΙΝ, ΑΛΛΑ ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΣΑΤΑΝΑ

Στην Πέλλα της Δεκαπόλεως οι Ναζωραίοι, που κατέφυγαν εκεί από τα Ιεροσόλυμα, δέχτηκαν την είδηση για την πτώση της Αγίας Πόλης με ανάμικτα αισθήματα. Πολλοί, όπως οι πρεσβύτεροι, που ήταν επικεφαλής της εκκλησίας, ο Ιούστος, ο Ζακχαίος, ο Τωβίας, ο Βενιαμίν, ο Φίλιππος και άλλοι, χάρηκαν γιατί τιμωρηθηκαν οι διώκτες του Δασκάλου, αυτοί οι Ιουδαίοι που τον κατατρέξαν και τον παραδώσαν στους Ρωμαίους για να θανατωθεί. Αλλοι, σαν τον προφήτη Ιωάννη, είδαν τις καταστροφές και τα δεινά που συνόδεψαν την πολιορκία κι την άλωση, ως προανάκρουσμα της επερχόμενης Συντελείας του κόσμου. Υπήρξαν βέβαια και αρκετοί που τους έθλιψε η εξαφάνιση του θρησκευτικού τους κέντρου και η καταστροφή του Ναού, όπου τόσες φορές είχαν προσευχηθεί στον Θεό.

Πολλές εκκλησίες των Ναζωραίων, σε πόλεις όπως η Καισάρεια, η Σαμάρεια, η Σκυθόπολη και η Δαμασκός, είχαν εξολοθρευτεί από τους Ρωμαίους και τους συμμάχους τους, γιατί κατά τις εκτεταμένες σφαγές του ιουδαϊκού πληθυσμού από τους Εθνικούς συμπολίτες τους, που έγιναν εκεί, τόσο οι πολίτες όσο και οι στρατιωτικοί, δεν ήταν σε θέση να ξεχωρίσουν τους Ναζωραίους από τους άλλους Ιουδαίους.

Όταν η τάξη αποκαταστάθηκε στην Ιουδαία, οι Ρωμαίοι σταμάτησαν να καταδιώκουν τους Ισραηλίτες, γιατί εξ αρχής δεν τους αντιμετώπισαν σαν πιστούς της ιουδαϊκής θρησκείας αλλά σαν στασιαστές κατά της εξουσίας του Καίσαρα. Όταν η στάση καταπνίγηκε και οι στασιαστές τιμωρήθηκαν, η αυστηρότητα των Ρωμαίων αμβλύνθηκε πολύ. Με τη χαρακτηριστική τους ικανότητα προσαρμογής οι Ισραηλίτες, μετά τις συμφορές του πολέμου, άρχισαν να ανασυγκροτούνται. Παρά τις τρομακτικές απώλειες που είχαν, εξακολούθούσαν να αποτελούν το πολυπληθέστερο εθνικό στοιχείο της χώρας. Το πνευματικό τους κέντρο έγινε το μικρό συνέδριο της Ιάμνειας, που ίδρυσε ο ραββίνος Ιωάννης μπεν Ζακκάι. Εκεί τώρα κυριαρχούσαν οι Φαρισαίοι, μια που οι Σαδδουκαίοι είχαν εκμηδενιστεί. Η πίστη τους στον μελλοντικό ερχομό του Χριστού του Θεού, που θα λευτέρωνε τη γη του Ισραήλ από τους ειδωλολάτρες, δεν είχε μειωθεί καθόλου από την άτυχη έκβαση του πολέμου. Αντίθετα έγινε πιο θερμή. Όσους δεν το πίστευαν σ’ αυτήν τους αντιμετώπιζαν με εχθρότητα, που έφτανε στο μίσος.

Ήδη από τα πριν από τον πόλεμο χρόνια1 αντιπαθούσαν τους οπαδούς του Ιησού του Ναζωραίου, γιατί τους θεωρούσαν παραβάτες του Νόμου. Μετά τον πόλεμο όμως η αντιπάθεια αυτή έγινε εχθρότητα, όχι μόνο γιατί οι Ναζωραίοι δίδασκαν ότι ο Χριστός, που οι Ιουδαίοι περίμεναν σαν ελευθερωτή,  ήρθε, δίδαξε, σταυρώθηκε για το καλό των ανθρώπων, αναστήθηκε και πολύ σύντομα θα επανεμφανιστεί, αλλά και γιατί στην κρίσιμη στιγμή, όταν ο κλοιός των Ρωμαίων έκλεινε γύρω από τα Ιεροσόλυμα, διάλεξαν το δρόμο της αποστασίας. Εφυγαν μακρυά για να μη συμμεριστούν την κοινή τύχη με τους άλλους Ιουδαίους. Με αυτή την ενέργειά τους έγιναν στα μάτια των άλλων Ιουδαίων αποστάτες και προδότες.

Το ίδιο μίσος έδειχναν οι πιστοί Ιουδαίοι κατά των αιρετικών εκείνων, που απαρνήθηκαν τον ένα και μοναδικό Θεό, έλεγαν πως είναι ένας κατώτερος, μοχθηρός θεός και του έδιναν το όνομα Ιαλνταμπαώθ. Το συνέδριο της Ιάμνειας και αργότερα η ραββινική ακαδημία της Τιβεριάδας, θέλανε να υποκαταστήσουν την κοσμική εξουσία που είχε το Μεγάλο Συνέδριο του Ναού με μια πνευματικήν εξουσία, την οποία μόνο η ραββινική ορθοδοξία θα δημιουργούσε2. Μία σύνοδος ραββίνων στην Ιάμνεια καθόρισε ποια από τα ιερά βιβλία είναι «κανονικά» και ποια «δευτεροκανονικά» ενώ απέκλεισε μια τρίτη κατηγορία βιβλίων, που ονομάστηκαν «απόκρυφα». Αργότερα ο ραββίνος Γαμαλιήλ ο Γ’3, τροποποίησε την δωδέκατη από τις «δεκαεπτά ευχές»4, που κάθε πιστός Ιουδαίος έπρεπε να απαγγέλει πρωί, μεσημέρι και βράδι, ώστε να γίνει ουσιαστικά μια κατάρα κατά των αιρετικών, εμμέσως κατά της Ρώμης και κυρίως κατά του αποστάτη και των οπαδών του5. Ο αποστάτης ήταν ο Ιησούς, οι οπαδοί του, οι Ναζωραίοι6.

Οι πιστοί Ιουδαίοι θεωρούσαν τον Ιησού το Ναζωραίο αλαζόνα, ψεύτη και ανόσιο7. Τον κατηγορούσαν ως αποστάτη, που ενώ έδειχνε να σέβεται τους εξωτερικούς τύπους της λατρείας τους, στην πραγματικότητα δε δίσταζε να εγκαταλείπει την ουσία της8. Λέγανε επίσης ότι όσο ζούσε και δίδασκε δεν έπεισε σχεδόν κανένα, εκτός από δέκα-δώδεκα μαθητές του, που κι αυτοί, στην πιο κρίσιμη στιγμή, τον εγκατέλειψαν, δε στάθηκαν δίπλα του να τον υπερασπιστούν, ένας μάλιστα τον πρόδωσε κι ένας άλλος τον απαρνήθηκε τρεις φορές. Και έρχονται τώρα, μετά το θάνατό του, μερικοί από αυτούς και προσπαθούν να πείσουν τον κόσμο ότι ο δάσκαλός τους ήταν γιος του Θεού9.

— Ω ύψιστε και επουράνιε! Πού ακούστηκε θεός να ζει ανάμεσα στους ανθρώπους και να μη γίνεται πιστευτός και εκ των υστέρων να κάνει ξαφνικές εμφανίσεις μονάχα σε όσους τις προσδοκούν10;

Όπως είναι χαρακτηριστικό όλων των ιδεολογιών που περνούν δύσκολες ημέρες, οι Ιουδαίοι νομοδιδάσκαλοι, μετά την καταστροφή του Ναού, έπαψαν να δείχνουν την παλαιότερη ανοχή στις διαφορετικές ερμηνείες του Νόμου του Μωυσή και έγιναν αδιάλλακτοι εχθροί κάθε αίρεσης, που έδειχνε να αποκλίνει από αυτόν. Οι αιρέσεις της εποχής αυτής δεν ήταν πλέον πολιτικο-θρησκευτικές παρατάξεις, όπως ήταν οι Σαδδουκαίοι, οι Φαρισαίοι, οι Εσσαίοι, ακόμα και οι Ζηλωτές, αλλά καθαρά θρησκευτικές και κατά συνέπεια δε απολάμβαναν πια την ανοχή των παλαιότερων χρόνων.

Το γεγονός είναι ότι μετά τον ιουδαϊκό πόλεμο εμφανίστηκαν στην Παλαιστίνη και τη Διασπορά πολυάριθμες τέτοιες αιρέσεις. Τα βιβλία αναφέρουν τους Μεριστές, τους Οσσαίους, τους Ημεροβαπτιστές, τους Ελληνιανούς, τους Σιμωνιανούς, τους Δοσίθεους, τους Εβιωναίους ή Εβιωνίτες, τους Νικολαϊτες, τους Ναζαρηνούς ή Ναζωραίους και πολλούς άλλους11.

Για τις αιρέσεις των Μεριστών, των Οσσαίων και των Ημεροβαπτιστών, οι πληροφορίες που μας δίνουν τα αρχαία βιβλία είναι πενιχρές και συγκεχυμένες. Φαίνεται πιθανότερο να ήταν καθαρά ιουδαϊκές αιρέσεις12, ενώ οι Δοσίθεοι ήταν οι οπαδοί του Δοσίθεου, μαθητή του Ιωάννη του Βαπτιστή. Σιμωνιανοί ήταν  οι οπαδοί του Σίμωνα του Μάγου και ανήκαν στη μεγάλη κατηγορία των Γνωστικών. Οι Εβιωναίοι και οι Νικολαϊτες13 ανήκαν όπως και οι Ναζωραίοι14 στους πιστούς του  Ιησού του Ναζωραίου.

Όλοι αυτοί επωφελήθηκαν από την αποκατάσταση της τάξης και άρχισαν να ανασυγκροτούν τις διαλυμένες εκκλησίες τους σε μερικές πόλεις της Παλαιστίνης, την Καισάρεια, τη Σεβάστεια (Σαμάρεια), την Τιβεριάδα και άλλες. Πολλοί επιζήσαντες από τον πόλεμο ξαναγύρισαν στις πόλεις αυτές και  συγκρότησαν μικρές και αδύναμες εκκλησίες15. Κάποιοι τόλμησαν να γυρίσουν στα μερικώς ανοικοδομημένα Ιεροσόλυμα, που είχαν τώρα πολύ λίγους Ιουδαίους κατοίκους και πολλούς Εθνικούς (Σύρους, Έλληνες και Ναβαταίους) και επί πλέον ήταν η έδρα της 10ης λεγεώνας. Είναι γνωστά τα ονόματα ένδεκα πρεσβυτέρων16, (Τωβίας, Βενιαμίν, Ιωάννης, Ματθίας, Φίλιππος, Σενέκας, Ιούστος -δεύτερος-, Λευίς, Εφρής, Ιωσήφ και Ιούδας), που χρημάτισαν προκαθήμενοι της ανασυγκροτημένης εκκλησίας κατά τα επόμενα εξήντα χρόνια και επισημαίνεται ότι όλοι ήταν εκ περιτομής, ανήκαν δηλαδή στους ιουδαϊζοντες, χωρίς να υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες για τη δράση τους. Αλλοι τέλος προτίμησαν να φύγουν όχι μόνο από την Πέλλα αλλά και από την Παλαιστίνη. Εγκαταστάθηκαν στην Αντιόχεια της Συρίας, στην Έφεσο, τη Σμύρνη, και άλλες πόλεις της Μικρασίας. Ο προφήτης Ιωάννης έφυγε και εγκαταστάθηκε στην Έφεσο.

Υπήρξαν όμως και πολλοί που συγκρότησαν κοινόβια στην ύπαιθρο της Ιουδαίας και της Γαλιλαίας. Ήταν οι πιο φτωχοί και οι πιο κατατρεγμένοι από όλους τους Ναζωραίους Επειδή ακριβώς ήταν φτωχοί, οι άλλοι τους ονόμασαν Εβιωνίτες ή Εβιωναίους17. Οι ελάχιστοι Ναζωραίοι, που δεν ακολούθησαν τη μεγάλη μάζα της εκκλησίας στη φυγή της στην Πέλλα και είχαν την τύχη να γλυτώσουν από τα δεινά της πολιορκίας και της άλωσης, φαίνεται πως αποτέλεσαν τους πρώτους Εβιωναίους18.

Οι Εβιωναίοι είχαν αποδεχθεί το κήρυγμα του Ιησού του Ναζωραίου αλλά τον δέχονταν μοναχά ως Χριστό με την ιουδαϊκή έννοια του τίτλου, ως απεσταλμένο  δηλαδή του Θεού, ο οποίος μολονότι αναστήθηκε, εξακολουθούσε να είναι άνθρωπος, που πήρε το χρίσμα του Θεού. Ο Χριστός ήταν ο αιώνιος αντίπαλος του Διαβόλου19. Ο απεσταλμένος του Θεού και ο αποστάτης άγγελος πολεμούσαν διαρκώς μεταξύ τους, όπως κατ΄ανάλογο τρόπο, στην εσσαϊκή διδασκαλία πολεμούσαν συνεχώς οι δυνάμεις του Φωτός κατά των δυνάμεων του Σκότους. Ουδέποτε θεώρησαν τον Χριστό Θεάνθρωπο ή Γιο του Θεού20.  Παρόμοιους βλάσφημους ισχυρισμούς είχε διδάξει ο Παύλος και τους είχαν ενστερνιστεί οι πιστοί σ’ αυτόν Ναζωραίοι. Οι  Εβιωναίοι τον Παύλο τον θεωρούσαν αποστάτη21 και απέρριπταν τις Επιστολές και όλη τη διδασκαλία του. Είχαν δικά τους κείμενα, γραμμένα στην αραμαϊκή γλώσσα, από τα οποία δε διασώθηκε κανένα22.

Στα κοινόβια τους, όπου αποκαλούσαν ο ένας τον άλλον «αδελφό», είχαν κοινά συσσίτια και κοινές προσευχές, είχε καθιερωθεί η κοινοκτημοσύνη, η απάρνηση κάθε ιδιοκτησίας, η ασκητική διαβίωση, η φυτοφαγία, η αποφυγή του κρασιού, (ακόμα και στη μετάληψη), η αλληλεγγύη και η αγάπη μεταξύ των μελών. Σε ορισμένα σημεία θύμιζαν τα κοινόβια των Εσσαίων και σε πολλά άλλα μοιάζαν με τις αρχέγονες εκκλησίες των Ναζωραίων.  Σ’ αυτά βρήκαν καταφύγιο άνθρωποι φτωχοί και κατεστραμένοι από τον πόλεμο, που μόνον έτσι θα μπορούσαν να επιβιώσουν. Στις κοινότητες τους κατέφυγαν επίσης, όπως ήταν αναμενόμενο  και άτομα που δεν υπήρξαν οπαδοί του Ναζωραίου Ιησού, Ζηλωτές και Γαλιλαίοι αγωνιστές, ξεκληρισμένοι από την επανάσταση και κατατρεγμένοι από τους Ρωμαίους, που επιζήσανε από τον πόλεμο και μένανε κρυμένοι. Στην επίδραση αυτών των πρώην αγωνιστών της επανάστασης οφείλεται το μίσος κατά της Ρώμης και των πλουσίων, που αντικατοπτριζόταν στα κείμενα τους, μολονότι η επικρατούσα και στους Εβιωναίους αντίληψη ήταν η  αποφυγή της βίας23.

Η βάση της φιλοσοφίας των κοινοτήτων των Εβιωναίων ήταν ο Μωσαϊκός Νόμος και οι ιουδαϊκές θρησκευτικές αντιλήψεις γενικώτερα. Οι ίδιοι οι Εβιωναίοι πίστευαν πως είναι πιστοί Ιουδαίοι. Μελετούσαν τη Γραφή, ακολουθούσαν τις εντολές της, τηρούσαν την αργία του Σαββάτου και έκαναν περιτομή στα αρσενικά παιδιά τους. Βάφτιζαν επίσης τους νεομύστους με κατάδυση στο νερό24.

Στις κοινότητες των Εβιωναίων, όπως άλλωστε και στις εκκλησίες των Ναζωραίων-Χριστιανών, (τόσο στις ελάχιστες και ολιγομελείς που είχαν απομείνει στην Παλαιστίνη όσο και στις πολύ περισσότερες και πολυπληθέστερες της Διασποράς), επικράτησε και πολύ γρήγορα έγινε το βασικό και χαρακτηριστικό γνώρισμα της πίστης τους, ο  θρύλος για τον σταυρωθέντα Ιησού Χριστό, που θυσιάστηκε για το καλό των ανθρώπων, αναστήθηκε μετά από τρεις ημέρες και γρήγορα θα ξαναγυρίσει για να φέρει τη βασιλεία του Θεού25.

Στους Εβιωναίους και τους ιουδαϊζοντες Ναζωραίους οι αφηγήσεις για τη ζωή, τη δράση και το κήρυγμα του  Ιησού Χριστού, εμπλουτίστηκαν με λεπτομέρειες που προέρχονταν από αναμνήσεις των αγωνιστών του ιουδαϊκού πολέμου, που καταφύγαν στα κοινόβια των Εβιωναίων, των  Ναζωραίων που παρέμειναν στην Παλαιστίνη, αλλά και όσων οπαδών του  Πρίγκηπα του οίκου του Δαβίδ και του Μαναήνου γλύτωσαν από τον πόλεμο. Καθώς και οι τρεις αρχηγοί, πριν από σαράντα και πάνω χρόνια, τέλειωσαν μαρτυρικά πάνω στο σταυρό, όλες οι αφηγήσεις μιλούσαν για σταυρωμένους Σωτήρες, που ήταν επίσης απεσταλμένοι, Χριστοί, του Θεού.

Βεβαίως οι αφηγήσεις αυτές, βασισμένες στη μνήμη  και σε  προφορικές μαρτυρίες, ήταν συνήθως συγκεχυμένες και ασαφείς, εμπλουτίστηκαν δε σιγά σιγά με στοιχεία από παλιές προφητείες, κατάλληλα προσαρμοσμένες, με δάνεια από άλλες λατρείες και θρησκείες, καθώς και  με τις  αναπόφευκτες και δικαιολογημένες υπερβολές, οι οποίες σκοπούσαν στην τόνωση του ηθικού των ακροατών και τη διατήρηση της πίστης τους. Η κυριώτερη από αυτές ήταν η πεποίθηση πως ο Χριστός αναστήθηκε. Σ’ αυτό συμφωνούσαν τόσο οι πιστοί του Ναζωραίου Ιησού Χριστού, όσο και οι επιζήσαντες οπαδοί του Γαλιλαίου Χριστού. Το θέμα της ανάστασης ήταν βασική προϋπόθεση για να επιζήσει ο θρύλος και για να κρατηθεί η πίστη και το ηθικό των οπαδών.

Διαφορετική ήταν η κατάσταση στις εκκλησίες των Ναζωραίων-Χριστιανών που υπήρχαν εξω από την Παλαιστίνη, στη Συρία, την Αίγυπτο, τη Μικρασία, τη Μακεδονία, την Αχαϊα  και την Ιταλία. Εκεί πλειοψηφούσαν πλέον οι προερχόμενοι από εθνικούς, (σε σημαντικό βαθμό άτομα εύπορα ή και πλούσια26) και τις ιουδαϊκές συνήθειες, όπως την περιτομή και την τήρηση της αργίας του Σαββάτου, όχι μόνο δεν τις τηρούσαν αλλά τις αντιμετώπιζαν με αντιπάθεια.

Οι εκκλησίες αυτές έπρεπε να επιβιώσουν σε περιβάλλον και αντιεβραϊκό και εχθρικό προς κάθε πολιτική ή κοινωνική ανατροπή. Στις εξωπαλαιστινιακές εκκλησίες των Ναζωραίων-Χριστιανών, αφ’ ενός μεν ήταν πολύ πιο έντονη η εχθρότητα προς τους Ιουδαίους, τους οποίους δε δίσταζαν να χαρακτηρίζουν συναγωγή του Σατανά27, αφ’ ετέρου δε γνώριζαν όλο και περισσότερους υποστηρικτές οι απόψεις, που είχαν πρωτοεκφραστεί από τον Παύλο και πρεσβευαν την πλήρη εγκατάλειψη της περιτομής και των λοιπών ιουδαϊκών λατρευτικών πρακτικών και  την αποδοχή του Ιησού όχι ως Χριστού του  Θεού, κατά την ιουδαϊκή αντίληψη,  αλλά  ως Θεανθρώπου ή γιου  του Θεού, κατά την οικεία στους εθνικούς παράδοση. Ο θρύλος για τον αναστηθέντα Ιησού Χριστό επεκράτησε πολύ ευκολώτερα, γιατί θύμιζε πανάρχαιους μύθους για θεούς που έπαθαν για το καλό των ανθρώπων και αναστήθηκαν, μύθους ξένους προς την ιουδαίκή θρησκεία, αλλά πολύ αγαπητούς και διαδεδομένους στους λαούς της Ανατολικής Μεσογείου. Ήδη ο Παύλος τόνιζε ότι χωρίς την πίστη στην ανάσταση του Ιησού Χριστού, δεν έχει αξία και νόημα η πίστη σ’ αυτόν

ΕΙ ΔΕ ΧΡΙΣΤΟΣ ΟΥΚ ΕΓΗΓΕΡΤΑΙ, ΚΕΝΟΝ ΑΡΑ ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΗΜΩΝ, ΚΕΝΗ ΔΕ ΚΑΙ Η ΠΙΣΤΙΣ ΥΜΩΝ 28.

Αργότερα αρχίζει βαθμιαία να εγκαταλείπεται και η ονομασία Ναζωραίοι, ιδίως στις εκκλησίες που υπήρχαν έξω από την Παλαιστίνη, όπου καθιερώθηκε σιγά σιγά οι πιστοί να ονομάζονται Χριστιανοί. Η ονομασία αυτή, που σημαίνει οπαδούς του Χριστού του Θεού, είχε στην αρχή ειρωνικό χαρακτήρα και ακούστηκε για πρώτη φορά στην Αντιόχεια29, γνωστή για τον σκωπτικό χαρακτήρα των κατοίκων της. Η μετωνομασία των Ναζωραίων σε Χριστιανούς έγινε για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι διότι και οι μαθητές του Ιωάννη του Βαπτιστή, οι οποίοι συνέχιζαν την ανεξάρτητη πορεία τους, θεωρούσαν ότι αυτοί ήταν οι αυθεντικοί Ναζωραίοι,  δηλαδή άνθρωποι που δεν έπιναν κρασί, δεν έτρωγαν λάδι, δεν ξυρίζονταν, φορούσαν απλά φτωχικά ρούχα, βάπτιζαν τους νεόμυστους και ζούσαν ασκητικά. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι όσο πλήθαιναν οι εθνικοί προσήλυτοι και όσο μεγάλωνε η σημασία των εκκλησιών του ελληνιστικού κόσμου, η ελληνολατινική30 ονομασία Χριστιανός προτιμήθηκε από την ιουδαϊκή Ναζωραίος. Στις εκκλησίες της Παλαιστίνης πάντως η ονομασία Ναζωραίοι διατηρήθηκε για πολύν καιρό ακόμη.

Κατά την εικοσαετία που ακολούθησε τον ιουδαϊκό πόλεμο οι εκκλησίες των Χριστιανών έξω από την Παλαιστίνη αναπτύχθηκαν ακόμη περισσότερο, μολονότι εξακολουθούσαν να είναι ιδεολογικώς ανομοιογενείς. Παράλληλα με τη βαθμιαία εγκατάλειψη των ιουδαϊκών λατρευτικών πρακτικών, άρχισαν να υιοθετούνται λατρευτικές συνήθειες, σύμβολα και μύθοι από τον πνευματικό-θρησκευτικό κόσμο των εθνικών και η νέα πίστη να εμπλουτίζεται με ελληνικές φιλoσοφικές ιδέες, ιδίως των στωικών και νεοπλατωνικών, αλλά και με μιθραϊκές ή και βουδιστικές ακόμα πεποιθήσεις31.

Η διαμάχη ελληνιζόντων και ιουδαϊζόντων συνεχίστηκε επί αρκετές δεκαετίες στους κόλπους των εκκλησιών, με κύρια σημεία τριβής: την ανθρώπινη (κατά τους ιουδαϊζοντες) ή την θεϊκή (κατα τους ελληνίζοντες) φύση του Ιησού Χριστού, την τήρηση ή την εγκατάλειψη της περιτομής και την ημερομηνία εορτασμού του Πάσχα (μαζύ με τους Ιουδαίους ή μια βδομάδα μετά). Δεν ήταν όμως πια η αντίδραση των ιουδαϊζόντων τόσο ισχυρή για να σταματήσει την πορεία των πραγμάτων. Ο αριθμός και η επιρροή των χριστιανών με  εθνική προέλευση μεγάλωναν διαρκώς.Τελικά επικράτησαν. Έλληνες, Εβραίοι και βάρβαροι εξισώθηκαν μέσα στις εκκλησίες, από την κοινή πίστη τους: ΟΥΚ ΕΝΙ ΕΛΛΗΝ ΚΑΙ ΙΟΥΔΑΙΟΣ, ΠΕΡΙΤΟΜΗ ΚΑΙ ΑΚΡΟΒΥΣΤΙΑ, ΒΑΡΒΑΡΟΣ, ΣΚΥΘΗΣ, ΔΟΥΛΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΛΛΑ ΠΑΝΤΑ ΚΑΙ ΕΝ ΠΑΣΙΝ ΧΡΙΣΤΟΣ32.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

  1. Πρβλ. Λουκ. ς’ 22 και Ιωαν. θ’ 22, ιβ’ 42, ις’2.
  2. Μετά την πτώση των Ιεροσολύμων και την καταστροφή των κοινοβίων των Εσσαίων, από τις τέσσερες αιρέσεις που αναφέρει ο Ιώσηπος, μένουν μόνο οι Φαρισαίοι ενώ οι Σαδδουκαίοι, Εσσαίοι και Ζηλωτές εξαφανίζονται. Οι Φαρισαίοι γίνονται οι πνευματικοί ηγέτες του εβραϊκού λαού τόσο στην Παλαιστίνη όσο και στη Διασπορά.
  3. Πρόκειται για απόγονο (δισέγγονο) του Ιλλέλ. Εδρασε στα τέλη του 1ου αι. της χρονολογίας μας.
  4. Δεκαεπτά Ευχές ή Ευλογίες (εβρ. Σεμονεχ Εζρεχ)
  5. Αγουρ. Ιστ. σ.322
  6. στο ίδιο
  7. Κέλσος σ.38
  8. Κέλσος σ.38. Σύμφωνα εξ άλλου με ιουδαϊκές πηγές [Hayyim ben Yehoshua] τόσον ο Ιησούς όσο και οι Ναζωραίοι (που ονομάζονταν Νοτζρίμ – Notzrim), προϋπήρξαν κατά περίπου εκατόν πενήντα χρόνια του Ιησού των Ευαγγελίων. Γύρω γύρω στο 100 πριν από τη χρονολογία μας ο επιφανέστερος ναζωραίος δάσκαλος ήταν ο Γεχοσούα μπεν Περαχιά (Rabbi Yehoshua ben Perachyah). Ενάς άλλος διάσημος ναζωραίος ήταν ο Ιησούς γιος του Πάνθηρα (Yeishu ben Pandeira), γνωστός επίσης με το όνομα Ιησούς Ναζωραίος (Yeishu ha-Notzri), για τον οποίον οι διαθέσιμες πληροφορίες βρίσκονται στα ταλμουδικά κείμενα Τοσεφτά και Μπαράιτωθ, που δεν περιλαμβάνονται στο Μισνά. Ο Ιησούς αυτός είχε πέντε μαθητές που ονομάζονταν Mattai, Naqai, Neitzer, Buni, και Todah.
  9. Κέλσος σ.40
  10. Κέλσος σ.54
  11. Επιφάνιος Περί Αιρέσεων 1 159-350
  12. Επιφάνιος Περί Αιρέσεων 1 159, 214, 227,315, 326
  13. Αποκ. β’ 6 και 15 Αναφορικά με τους λεγόμενους Νικολαϊτες επικρατεί στους ιστορικούς κάποια σύγχιση. Στην Αποκάλυψη αποκαλούνται έτσι οι αντίπαλοι των ιδεών του προφήτη Ιωάννη, χωρίς να διευκρινίζεται το πιστεύω τους. Τους αντιμετωπίζει το ίδιο με τους οπαδούς κάποιου Βαλαάμ και μιας προφήτισσας, της Ιεζαβέλ. Κατά τον Επιφάνειο [Πανάριον 1 267 και 268] ήταν οπαδοί του Νικολάου, που ασκούσαν κοινοκτημοσύνη και στις γυναίκες τους. Άλλοι τέλος ιστορικοί απορρίπτουν την κάπως σκανδαλώδη ιστορία και δεν συνδέουν τον Νικόλαο με τους Νικολαιτες υποστηρίζοντας ότι έτσι ονομάζονταν οι οπαδοί των απόψεων του Παύλου.
  14. Σχετικά με τους Ναζωραίους – Ναζηραίους – Ναζαρηνούς, η υπάρχουσα σύγχιση οφείλεται στο γεγονός ότι έτσι ονομάζονταν πολλές θρησκευτικές ομάδες και αιρέσεις, ιουδαϊκές και χριστιανικές. Ναζωραίοι για παράδειγμα ονομάζονταν και οι μαθητές του Ιωάννη, οι οποίοι στα περσικά ονομάστηκαν Νασοράγια και ταυτίστηκαν με τους Μανδαίους αλλά και οι μαθητές του Ιησού του Ναζωραίου [Πραξ. κδ’ 5]. Τέλος οι ιστορικοί της Εκκλησίας κατά τον 4ο και μετά αιώνα ονομάζουν Ναζωραίους τους ιουδαϊζοντες χριστιανούς, που παράλληλα με την αποδοχή του κηρύγματος του Ιησού του Ναζωραίου, τηρούσαν την περιτομή, την αργία του Σαββάτου και τους διαιτητικούς κανόνες του Νόμου.
  15. Με την κατάπνιξη της επανάστασης των Ζηλωτών, οι Εβραίοι υπέστησαν συντριπτικό χτύπημα και κοντά τους οι ιουδαϊζοντες χριστιανοί είδαν τον ζωτικό τους χώρο να συρρικνώνεται δραματικά [Κυρτ.Αποκ. σ.131]. Οι εκκλησίες που ανασυγκροτήθηκαν μετά τον πόλεμο στην Παλαιστίνη δεν απέκτησαν ποτέ κύρος και ακτινοβολία. Εξήντα χρόνια μετά, με την επανάσταση του Μπαρ Κοχεβά θα υποστούν το τελειωτικό χτύπημα, που θα τις εξαφανίσει για δύο περίπου αιώνες.

16.Ο Ευσέβιος (Ευσ. Ε.Ι. 4. 5.3 ) αναφέρει 15 ονόματα αλλά εικάζω ότι οι τέσσερες πρώτοι ήταν επικεφαλής της εκκλησίας πριν από την πολιορκία των Ιεροσολύμων

  1. Η ονoμασία τους προέρχεται από το εβραϊκό εβιονείμ που σημαίνει φτωχοί . Ο Τερτυλιανός, που αγνοούσε την εβραϊκή, την απέδωσε στον ανύπαρκτο αιρεσιάρχη Εβίωνα, στην πλάνη δε αυτήν έπεσαν και άλλοι, μεταξύ των οποίων και εγχώριος βαρύγδουπος ερευνητής των Γραφών.
  2. Επιφάνειος Περί Αιρέσεων 1 158, 160,222, 333,381, Πανάριον 30, Ευσ.Ε.Ι. 3 27.1, Ιουστίνος Διάλογος 11,8, 47 Ειρηναίος Ελεγχος κλπ 1 26,2
  3. O Διάβολος στα εβραϊκά λέγεται Σατανάς, που σημαίνει αντίπαλος [Sandres σ.199]
  4. Ευσ. Ε.Ι. 3 27 2-4
  5. στο ίδιο
  6. Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι το καθ’ Εβραίους Ευαγγέλιον αποτελέσθηκε από συρραφή εβιωνιτικών κειμένων γραμμένων στην αραμαϊκή γλώσσα. Πάντως αργότερα άλλοι μεν Εβιωναίοι επέστρεψαν στον ιουδαϊσμό ενώ οι περισσότεροι εξελληνίστηκαν. Για χάρη αυτών των εξελληνισμενων ομοπίστων του, ο Εβιωναίος Σύμμαχος, μετέφρασε τις Γραφές, (δηλαδή την Παλαιά Διαθήκη) στα ελληνικά.
  7. Με τους Εβιωναίους ο χριστιανισμός ξαναγίνεται αγροτικός και ξαναθυμάται τα πρωταρχικά κηρύγματα του Ιησού του Ναζωραίου σε συνδυασμό με τις εξισωτικές και αντιρρωμαϊκές ιδέες του Γαλιλαίου Χριστού, που είχαν λησμονηθεί στο περιβάλλον των ελληνιστικών πόλεων, όπου αναπτύχθηκαν οι εκκλησίες των Ναζωραίων – Χριστιανών. Είναι ένα φαινόμενο που θα επαναληφθει τους επόμενους αιώνες στην ύπαιθρο της Μικρασίας με τους μοντανιστές, της Αιγύπτου με τους αναχωρητές [Κυρτ. Επικρ. σ. 168] και αργότερα στη Βόρεια Αφρική με τους δονατιστές.

Το ότι στα κοινόβια των Εβιωναίων είχαν καταφύγει και απόγονοι του πρίγκηπα Ιησού το εικάζω από το ότι ένας απόγονος του Πρίγκηπα Ιησού (δεσπόσυνος) συνελήφθη από τον Δομιτιανό, όταν ο τελευταίος καταδίωκε όλους τους απογόνους του Δαυίδ. Καθώς όμως είχε ζήσει στα κοινόβια των Εβιωναίων και είχε σκληραγωγηθεί με χειρωνακτικες εργασίες, οι ρόζοι που παρατήρησαν οι ανακριτές στα χέρια του τον απάλλαξαν [Ευσεβ. Ε.Ι. 3 20].

  1. Επιφάνειος Πανάριον 29, 30
  2. Ωριγένης Περί Αρχών 4,22
  3. Κυρτ.Επικρ. σ. 171-173, Κυρτ.Αποκ. σ. 23, 72, 77
  4. Αποκ. β’ 9
  5. Α’ Κορ. ιε’ 14
  6. Πραξ. ια’ 26,5 κς’ 28,3. Κατά λέξιν οπαδοί ή πιστοί του Μεσσία. Θα μπορούσαν να ονομαστούν μεσσιανιστές, αν αυτό δεν προκαλούσε στον αναγνώστη μεγάλη σύγχιση. Ας σημειωθεί ότι οι Εβραίοι επί αιώνες εξακολούθησαν να ονομαζουν τους Χριστιανούς Νοτζρίμ (δηλαδή Ναζωραίους), ακριβώς γιατί απέριπταν την ονομασία Χριστιανοί, εφ’ όσον με αυτήν υποδηλώνονται οι οπαδοί του Μεσσία.
  7. Ελληνολατινική γιατί ενώ το θέμα χριστ- είναι ελληνικό, η κατάληξη -ιανοί είναι λατινική. Σε καθαρά ελληνικά θα ονομάζονταν χρισταίοι ή χριστίτες ή χριστικοί
  8. Μιθραϊκές επιδράσεις ανιχνεύονται ήδη στους Εσσαίους. Την αιώνια πάλη των δυνάμεων του καλού και του κακού, την ταύτιση των δυνάμεων του καλού με το φως, τη λατρεία του ήλιου και των αγγέλων, τα συναντούμε στα κοινόβια των Εσσαίων, από τα οποία, δια του Ιωάννη πέρασαν στο κήρυγμα του Ναζωραίου.
  9. Γαλ. γ’ 28, Α’ Κορ.ιβ’ 13

78 Σχόλια προς “Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 20”

  1. ΓΤ said

    Περατσιά —-> Περαχιά
    (Μίμης Περαχιά στο μπριτζ κ.λπ.)

  2. Φώτης said

    Καταπληκτικό αφήγημα. Ο αφηγητής καθιστά σαφές και απόλυτα πειστικό ότι ο χριστιανισμός όχι μόνο δεν είναι η θρησκεία της αγάπης αλλά προέκυψε από το μίσος των ηττημένων προς τη Ρώμη. Και αμπαλάρισε όλο αυτό το μίσος με αγαπητικές διδασκαλίες που όμως ισχύουν μόνο μεταξύ των ομοπίστων

  3. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ για τα πρωτα σχόλια!

    1 Έγινε η διόρθωση, μερσί.

  4. Μια κουβέντα που δεν ξέρω αν έχει γίνει είναι για τη λέξη αίρεση, όταν την λέμε με τη σημασία της θρησκευτικής ομάδας και των ακολούθων κάποιου ιδιαίτερου δόγματος. Έχει αυτόματα απαξιωτικό τόνο σε βάρος των ατόμων που ακολουθούν κάποια μη αναγνωρισμένη λατρεία.
    Επίσης και η λέξη πιστοί είναι υπερβολική σε σημασία για τα άτομα που ακολουθούν κάποια λατρεία. Θα μπορούσε να δώσει τη θέση της σε κάτι σαν λατρευτές αφού αυτοί, εξωτερικά κρινόμενοι, δεν ξέρουμε ότι πιστεύουν.
    Μακάρι να υπάρχουν κάποιες θέσεις για τα ζητήματα αυτά από καθαρά γλωσσική πλευρά και μάλιστα στο πλαίσιο ανασυγκρότησης της ΚοιΝΕ.
    Όπως οι φίλοι της καθαρεύουσας, σε εκπομπές και ιστοσελίδες, δεν χάνουν την ευκαιρία να κάνουν μεροληπτικές γλωσσοθρηκευτικές τοποθετήσεις έτσι και άλλοι γλωσσικοί εκλαϊκευτές πρέπει να τοποθετούνται απέναντι στις ύποπτες ορολογίες. Με καλημέρες από το Waco.

  5. Καλημέρα κι από δω

    Ενδιαφέρον το ανάγνωσμα, ειδικά όταν η ανάγνωση δεν καλύπτεται από την παντογνωσία της (κάθε) πίστης.
    Σχετικά με τις βουδιστικές πεποιθήσεις στον χριστιανισμό, προσωπικά και χωρίς να είμαι μελετητής αλλά απλά ελαφρώς πληροφορημένος, τις βρίσκω καθοριστικές, δηλαδή λένε και επιδιώκουν τα ίδια πράγματα με διαφορετικό ξεκίνημα : ο μεν βουδιστής οφείλει να βελτιώσει τον εαυτό του μόνος του και χωρίς ουσιώδη βοήθεια από κάποιον «θεό» -πράγμα δύσκολο- ενώ ο χριστιανός αναθέτει αυτό το καθήκον δια της πίστεως στον θεό του και (πιθανότατα νομίζει- αλλά δεν ξέρεις καμιά φορά- πως ) καθαρίζει ο θεός για πάρτη του.
    Αλλοι περιμένουν την επανεμφάνιση ή την εμφάνιση του Μεσία κι άλλοι να ξαναπάει ο ΠΑΟ στο Γουέμπλεύ (εγώ να πάρει ο ΠΑΟΚ το ευρωπαίκό), η πίστη είναι ωραίο πράγμα, φτάνει να μην είναι επεκτατική. Με την πίστη όλα γίνονται, ακόμα και να περάσεις οδηγώντας είκοσι φανάρια με κόκκινο όπως λέεο κι ο Μικ…

  6. LandS said

    Στη σημ. 17
    … μεταξύ των οποίων και εγχώριος βαρύγδουπος ερευνητής των Γραφών.

    Ποιος είναι αυτός καλέ;

  7. sarant said

    6 Έλα ντε;

  8. LandS said

    5
    Ενώ οι γαβροι ειναι πραγματιστές και τα έχουν πάρει όλα 😁

  9. Triant said

    Καλημέρα.

    1: Ήξερες τον θείο; Ποιός είσαι; tt παπάκι automaton τελεία gr

  10. ΓΤ said

    9@
    Δεν τον γνώριζα προσωπικά

  11. Michelle said

    Στη σημ.17 ο Δ. Σαραντάκος εννοεί τον Ωριγένη που υποστήριζε (μαζί με τον Ιππόλυτο, τον Τερτυλλιανό, τον Ευσέβιο Παμφίλου και τον Επιφάνιο Κύπρου πως η λέξη Εβιωνίτες -αίοι προέρχεται από την εβραϊκή γλώσσα και αναφέρεται σε κάποιον υποτιθέμενο ιδρυτή Ebion. Σύμφωνα με το μεγάλο Γερμανό θεολόγο Johannes Weiss, πρόκειται για παρετυμολογία, γιατί το όνομα Εβιωνίτες -αίοι προέρχεται από την ελληνιστική μορφή του ebionim (= «οι πτωχοί»).
    Το ερώτημα είναι: Γιατί έχει δίκιο ο Johannes Weiss που έζησε 20 αιώνες αργότερα και όχι ο Ωριγένης. ο εξ Εβραίων Επιφάνιος Κύπρου και ο Ευσέβιος Παμφίλου που έζησαν πολύ κοντά στα γεγονότα και ήξεραν άριστα εβραϊκά;

  12. Georgios Bartzoudis said

    (α) Ωραίο κείμενο για βετεράνους κουκουέδες που έχουν μπουρλιβιάσει μετά την κατάρρευση του ανύπαρκτου σοσιαλισμού. Αφού ξεφτελίστηκε ο πατερούλης Στάλιν, να πάνε στο αγύριστο Χριστιανοί και Ιουδαίοι και βουδιστές ( Για τους Μουσουλμάνους δεν λέμε τίποτα επειδή …φοβόμαστε. Αυτοί δεν αστειεύονται. Φύλαγε τα ρούχα σου για νάχεις τα μισά!).

    (β) «Διαφορετική ήταν η κατάσταση στις εκκλησίες των Ναζωραίων-Χριστιανών που υπήρχαν εξω από την Παλαιστίνη, στη Συρία, την Αίγυπτο, τη Μικρασία, τη Μακεδονία, την Αχαϊα και την Ιταλία».
    # Μεγάλη φάουλ του πατρός Σαραντάκου: Παρέλειψε τη ΒουλγαροΣκοπία!

  13. sarant said

    11 Οπως το διαβαζω, εννοεί μάλλον συγχρονο μελετητή.

  14. Κιγκέρι said

    Κι άλλος σπουδαίος Περαχιά κι ας λέγεται Περάια:

  15. ΓΤ said

    Τα γνωμικά είναι για να ανατρέπονται. Εάν η παλιλλογία θεμελιώνεται σε ένα ύφος αύθαδες πυργώνοντας ένα «εγώ» αρρωστημένο, τότε η επανάληψις δεν είναι μήτηρ πάσης μαθήσεως αλλά τέκνο βαρείας παθήσεως.

  16. Δώσε συντεταγμένες ισχύος και εφαρμογής. 🙂

  17. Αγγελος said

    Σχολαστική διόρθωση: Σμονέ εσρέ θα πει «δεκαοκτώ» (ευχές/ευλογίες), είναι όμως στην πραγματικότητα 19, ίσως διότι πράγματι ο Γαμαλιήλ Β’ προσέθεσε τη δωδέκατη, που αφορά τους αποστάτες, ίσως όμως και διότι η 14η χωρίστηκε κάποτε στα δύο. Πάντως ούτε είναι ούτε ήταν 17 οι ευχές «που κάθε πιστός Ιουδαίος έπρεπε να απαγγέλει πρωί, μεσημέρι και βράδυ».

  18. Channel said

    Βρίσκω πολύ ενδιαφέρον ότι οι 4 από τις 32 Σημειώσεις του άρθρου παραπέμπουν στον Κέλσο. Του οποίου όλα τα συγγράμματα κάηκαν από τη θριαμβεύσασα Χριστιανική Εκκλησία και σώθηκε μόνο ο «Αληθής Λόγος», επειδή τον παρέθεσε λέξη προς λέξη ο Ωριγένης στο «Κατά Κέλσου» για να τον ανασκευάσει.
    Εχει ορθά ειπωθεί πως αν είχαν διασωθεί τα συγγράμματα του Κέλσου, μερικοί από τους 15 τόμους του Πορφυρίου που είχαν τίτλο «Κατά Χριστιανών» και κάηκαν με διαταγή του Μ. Κωνσταντίνου, και ορισμένα από τα υπόλοιπα κείμενα αντιχριστιανικής πολεμικής των 4 πρώτων αιώνων, ουδείς σώφρων άνθρωπος θα τολμούσε σήμερα να δηλώσει χριστιανός

  19. Καρέλας Κωνσταντίνος said

    Έχω αγοράσει το ενδιαφέρον βιβλίο του πατέρα σας, κ. Σαραντάκο, – βλέπετε δεν ευχαριστιέμαι ακόμη την ανάγνωση βιβλίων διαδικτυακά-, το οποίο , σημειωτέον, είναι πλέον δυσεύρετο, και το έχω ξεκινήσει από την αρχή. Ο πατέρας σας ως συγγραφέας είναι πολύ ευχάριστος στην ανάγνωση με το απλό, σαφές και λιτό του ύφος, τεκμηριώνει τα επιχειρήματά του με δαψιλή παράθεση πρωτογενών πηγών, δεν μεταχειρίζεται εμπάθεια και επιθετικότητα. Η θεωρία του περί σύγχρονης ύπαρξης και δράσης τριών εσταυρωμένων Σωτήρων με το ίδιο όνομα πρέπει να είναι πρωτότυπη, εξ όσων γνωρίζω, και προέρχεται από τη φαινομενικά αντιφατική εικόνα του Ιησού Χριστού, όπως αυτή προβάλλεται στα Ευαγγέλια: αλλού ο Ιησούς κηρύττει ως ειρηνοποιός και φιλάνθρωπος και αλλού ως βίαιος ανατροπέας και επαναστάτης. Ακόμη και στα περιστατικά του βίου του παρατηρούνται διαφορές. Ο πατέρας σας αναδεικνύει πολύ ωραία την ταραγμένη εποχή εκείνη και ειδικά τις ιστορικές και κοινωνικές συνθήκες διαμόρφωσης των πρώτων εκκλησιών και των άλλων παραφυάδων του Ιουδαϊσμού. Όλα αυτά, βεβαίως, έχουν ερμηνευθεί παντοιοτρόπως από διάφορους ερμηνευτές ανά τους αιώνες και έτσι το βιβλίο του πατέρα σας αναδεικνύεται ακόμη μία ψηφίδα απάντησης στο ατελείωτο και αιώνιο ψηφιδωτό του ερωτήματος που πρώτος ο Ιησούς Χριστός έθεσε για το πρόσωπό του: » τίνα με λέγουσι είναι οι άνθρωποι».

  20. sarant said

    Eυχαριστώ για τα νεότερα!

    19 Να είστε καλά. Συμφωνώ μαζί σας ως προς τα ηλεκτρονικά βιβλία -ούτε εγώ ευχαριστιέμαι (σωστά διαλεγμένο το ρήμα) την ανάγνωσή τους.

  21. BLOG_OTI_NANAI said

    1)
    «Ο θρύλος για τον αναστηθέντα Ιησού Χριστό επεκράτησε πολύ ευκολώτερα, γιατί θύμιζε πανάρχαιους μύθους για θεούς που έπαθαν για το καλό των ανθρώπων και αναστήθηκαν, μύθους ξένους προς την ιουδαίκή θρησκεία, αλλά πολύ αγαπητούς και διαδεδομένους στους λαούς της Ανατολικής Μεσογείου.»

    Να πούμε ότι αυτές οι απόψεις ήταν της μόδας όταν μελετούσε το αντικείμενο ο Νίκος Σαραντάκος, αλλά ο χλευασμός του Κέλσου, του Λουκιανού, το ακιδογράφημα του Αλεξαμενού κ.λπ. όπως και οι διώξεις των τριών αιώνων που συνεχίστηκαν από τους ειδωλολάτρες στην Ανατολή ακόμα και μέχρι τον 5ο αιώνα, αποδεικνύουν ότι η επικράτηση οφείλεται στο περιεχόμενο του Χριστιανισμού και σε καμία περίπτωση σε… εξωτερικές ομοιότητες, τις οποίες κανείς ειδωλολάτρης δεν είδε. Αντιθέτως, τα βασικότερα σημεία της χριστιανικής πίστης όπως η Σταύρωση και Ανάσταση, αποτέλεσαν αντικείμενο ακραίας ειρωνίας και χλευασμού από τους ειδωλολάτρες. Θεωρούσαν ότι μόνο ηλίθιος θα μπορούσε να πιστέψει τα παραμύθια των Χριστιανών.
    Ας μην μεταβάλλουμε λοιπόν την πραγματικότητα με τόσο ακραίο τρόπο.

    Να μην λέμε η ανάσταση του Χριστού θύμιζε πανάρχαιους μύθους, όταν στον Κέλσο δεν θύμιζε τίποτα τέτοιο («ποίον γαρ σώμα πάντη διαφθαρέν οίον τε επανελθεϊν εις τήν εξ αρχής φύσιν»;) όταν γελάει με την ιδέα της ενανθρώπησης («επαπορεί προς ημάς ώς λέγοντας ότι αυτός κάτεισι προς ανθρώπους ο θεός») και θεωρεί όσα έπαθε ο Χριστός «ατιμότατα»;

    2)
    «Ω ύψιστε και επουράνιε! Πού ακούστηκε θεός να ζει ανάμεσα στους ανθρώπους και να μη γίνεται πιστευτός και εκ των υστέρων να κάνει ξαφνικές εμφανίσεις μονάχα σε όσους τις προσδοκούν

    Είναι κάπως αστείο να λέει κάτι έτοιο ο Κέλσος τη στιγμή που ο Ιησούς εμφανίστηκε στον Παύλο που όχι μόνο δεν τον «προσδοκούσε» αλλά ήταν ο μεγαλύτερος διώκτης Του: «Τις ει, Κύριε»; – «Εγώ ειμί Ιησούς ον συ διώκεις» (Πράξ. 9,5). Μάλιστα ο Παύλος ομολογεί ότι πράγματι τον είδε και προσθέτει τον είδε σε εποχή που βρισκόταν «εν απιστία» (Α΄ Τιμ. 1,13).

    Επίσης είναι περίεργο να αναφέρεται με πονηριά από τον Κέλσο η εμφάνιση στους μαθητές, και να μην λαμβάνεται υπόψη το σημαντικό που η ΚΔ αναφέρει ότι πολλοί από όσους τον είδαν είτε δεν τον αναγνώρισαν είτε αμφέβαλλαν ότι είχε αναστηθεί όταν το άκουσαν.

    3)
    Για το σχόλιο αρ. 2: Όπως γνωρίζουμε από τους μεγαλύτερους διώκτες και συκοφάντες του Χριστιανισμού -όπως ο Κέλσος- οι χριστιανοί θανατώνονταν χωρίς να πράξουν κανένα κακό, με μοναδική κατηγορία ότι δεν τιμούν ως Θεό τον αυτοκράτορα. Παρά ταύτα, ο Κέλσος με ηδονή αναφέρεται στις θανατώσεις των χριστιανών και στην ανάγκη να εξαλειφθούν από προσώπου γης: κατηγορεί τους Χριστιανούς επειδή ειρωνεύονται θεούς όπως ο Διόνυσος και ο Ηρακλής, αυτοί οι θεοί όμως, όσους τους λοιδορούν, τους τιμωρούν με σύλληψη και θάνατο (8,41). Και από τη στιγμή που οι χριστιανοί δεν λατρεύουν τον αυτοκράτορα, τότε τους να εξαλειφθεί εντελώς το σπέρμα και το γένος τους από τη γη (8,55).

    Άλλωστε γνωρίζουμε τα σφαγεία των χριστιανών εκ μέρους των ειδωλολατρών αδυνατώντας να τους κατηγορήσουν για οποιοδήποτε έγκλημα. Μάλιστα ο Κέλσος παραληρεί μην μπορώντας να κατανοήσει την αιτία της ειδωλολατρική ήττας: οι χριστιανοί είναι έτοιμοι να πεθάνουν για τα πιστεύω τους, και όσο κι αν ο Κέλσος το ειρωνεύεται αυτό, στο βάθος θαυμάζει το θάρρος τους να θυσιάζουν ό,τι πιο πολλύτιμο έχουν, τον ίδιο τους τον εαυτό (8,49).

    Και βεβαίως ο Ιουλιανός, δίνει την καλύτερη απάντηση στη ανιστόρητη συκοφαντία του Φώτη, καθώς ένας ειδωλολάτρης που μισεί θανάσιμα τους χριστιανούς, ομολογεί ότι οι χριστιανοί προστατεύουν και βοηθούν τους φτωχούς ειδωλολάτρες, δηλ. αυτούς που είχαν την ίδια πίστη με εκείνους που στους διωγμούς θανάτωναν τους παππούδες και τους πατεράδες τους:

  22. BLOG_OTI_NANAI said

    18: Είναι μάλλον φαιδρό να μην μπορεί να παρατηρήσει κάποιος τη σύγκριση: οι χριστιανοί θανατώνονταν επί τόσους αιώνες χωρίς κανέναν λόγο από τους ειδωλολάτρες, εντούτοις, το πρόβλημα του συγκεκριμένου χρήστη είναι η απώλεια μερικών κειμένων! Ειδικά όταν οι ειδωλολάτρες έκαιγαν εκτός από τους ίδιους τους χριστιανούς και τα συγγράμματα τους και την Αγία Γραφή…

    Μάλιστα δεν αισθάνεται καν ντροπή να υπερασπίζεται ένα έργο που είναι το αντίστοιχο με το «Ο Αγών μου» του Χίτλερ, καθώς στο «Κατά Χριστιανών» ο Πορφύριος αποτύπωσε όλη την ειδωλολατρική κτηνωδία (και τη δική του φυσικά) παραπονούμενος γιατί είχαν παύσει πρόσκαιρα οι διωγμοί και δεν εξακολουθούσαν οι Αρχές να δολοφονούν τους χριστιανούς…

  23. ΣΠ said

    Στην σημ. 13: σύγχιση -> σύγχυση.
    Το Λεξικό Μπαμπινιώτη έχει και τις δύο γραφές, αλλά με την εδώ σημασία το σωστό είναι με υ σε κάθε περίπτωση.

  24. Επιτέλους ξανά ο Μπλογκ που όλοι αγαπήσαμε 🙂

  25. sarant said

    21 Ο Δημήτρης Σαραντάκος

  26. Η λέξη «ειδωλολάτρες» εννοεί «αλλόθρησκοι» με δήλωση πως η θρησκεία του ομιλούντος είναι πνευματική, υπερβατική κ.λπ.;

  27. BLOG_OTI_NANAI said

    24: Ε, ας υπάρχει και μια άλλη άποψη.

    25: Ναι, συγγνώμη.

    26: Όπως καταλαβαίνεις έχω μια αρκετά μεγάλη βιβλιογραφία επάνω στο θέμα. Για την πίστη αυτή λοιπόν, σε όλα τα μεταφρασμένα έργα, χρησιμοποιούνται δύο βασικοί όροι: 1) «ειδωλολάτρες» και 2) «παγανιστές». Είναι ένας απολύτως καθιερωμένος όρος στη βιβλιογραφία.

  28. Μαρία said

    27
    Οι εθνικοί ή τα έθνη π.χ. ο εθνικός ρήτορας Λιβάνιος και όχι ο ειδωλολάτρης.

  29. BLOG_OTI_NANAI said

    28: Αυτό πρόσθετα τώρα.

    27γ: Να προσθέσω ότι οι όροι δεν έχουν κάποια μειωτική σημασία. Δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι όλοι οι μεταφραστές έχουν τέτοια πρόθεση. Απλά είναι καθιερωμένοι.
    Σε κάποια έργα χρησιμοποιείται ως τρίτη εναλακτική και ο όρος «Εθνικοί».

    Συνηθίζεται όταν αναφέρεται σε συγκεκριμένο πρόσωπο να χρησιμοποιείται ο «εθνικός ιστορικός Ζώσιμος» ή «εθνικός φιλόσοφος Πορφύριος».

    Αλλά όταν η αναφορά είναι γενική χρησιμοποιούνται και οι άλλοι όροι. Π.χ. «ένας ειδωλολάτρης φιλόσοφος θα μπορούσε…» ή «ο παγανιστής που εννοείται εδώ είναι ο τάδε».
    Όταν πάλι το κεντρικό ζήτημα είναι η πίστη ή οι πιστοί εναλλάσσονται οι όροι «παγανισμός», «ειδωλολατρία», «οι παγανιστές», οι ειδωλολάτρες», «οι εθνικοί».

  30. Μαρία said

    29
    Να προσθέσουμε και τη θύραθεν παιδεία.
    Οι Πατέρες της εκκλησίας του 4ου αι. χρησιμοποιούν τη λέξη ειδωλολάτρης;

  31. Channel said

    Οι λέξεις «ειδωλολατρία» και «ειδωλολάτρης» είναι ανύπαρκτες στην ελληνική γλώσσα πρίν από τις Επιστολές του Παύλου. Δεν υπάρχουν ούτε στους 4 Ευαγγελιστές, ούτε στις Πράξεις των Αποστόλων, ούτε σε ΟΛΟΚΛΗΡΗ την Παλαιά Διαθήκη. Πρόκειται για καθαρά υβριστικές λέξεις, φιαγμένες από τον θανάσιμο εχθρό του Ελληνο-Ρωμαϊκού θαύματος, Απόστολο Παύλο, για να προσβάλει τους Εθνικούς αντιπάλους του.

    Κατ’ αναλογίαν, οι Εθνικοί θα έπρεπε να αποκαλούν τους Χριστιανούς «λειψανολάτρες» ή «νεκρολάτρες», αφού αποδεδειγμένα λατρεύουν τα άγια λείψανα και τα κουφάρια των αγίων

  32. @ 27 BLOG&c

    Ευχαριστώ. Στη σύγχρονη συζήτηση όμως –γνώμη μου βέβαια– οι κατηγοριοποιήσεις και οι αναφορές θα πρέπει να γίνονται με κάποιους μετριαστικούς όρους, σε πλαίσιο κοινωνικο-ανθρωπολογικής θεώρησης / προσέγγισης, όπως π.χ. «οι λεγόμενοι ειδωλολάτρες», «οι χαρακτηριζόμενοι ως ειδωλολάτρες» κ.λπ. Φυσικά, αυτό ισχύει για όλο το εύρος της θρησκειολογικής ορολογίας.

  33. @ 31 Channel

    Καλέ Σανέλ, τι ωραίο! Τα είπατε όλα.

  34. spyridos said

    CHANEL N°5

  35. Λεύκιππος said

    Ο Τσιτσιπας έσκισε 3 0
    Καλό βράδυ.

  36. Πέπε said

    15

    Να προτείνω ένα κρασάκι;

  37. Πέπε said

    @26 κ. σχετ.:

    Το νόημα όλων αυτών των όρων, ειδωλολάτρης, παγανιστής κλπ., δεν είναι πρακτικά το ίδιο με το «πολυθεϊστής»;

    (Βέβαια «ο πολυθεϊστής ιστορικός Τάδε» δεν πολυταιριάζει…)

  38. Γιάννης Ιατρού said

    Νίκο βάλε και κανένα θερμοσίφωνα να ζεστάνει το νερό, κάτι Michelle (ring my bell), ChanNel N°5 να τα έχουμε υπ’ όψη.. 🙂

  39. dryhammer said

    38. Κάνει αρκετή ζέστη, ώστε τουλάχιστο τα μεσημέρια κι απογεύματα, γίνεται μπάνιο άνευ κατανάλωσης ρεύματος [να μειωθεί και το ενεργειακό αποτύπωμα…]

  40. Alexis said

    Είναι σωστός ο όρος «ιστορικό μυθιστόρημα» για το βιβλίο του Δημήτρη Σαραντάκου;
    Το μυθιστόρημα προϋποθέτει πλοκή, πρόσωπα, διαλόγους (συνήθως)
    Εδώ έχουμε εξιστόρηση γεγονότων.
    Μήπως ο όρος «ιστορικό αφήγημα» είναι πιο ταιριαστός;

    Καλημέρα…

  41. @ 37 Πέπε

    Επειδή θρησκεύματα σαν τα παραδοσιακά, μεταξύ θείου και μαγείας, υπήρχαν μέχρι πρόσφατα και υπάρχουν ακόμα, οι όροι που πρέπει να χρησιμοποιηθούν πρέπει να αντλούνται από το λόγο των αντίστοιχων ομάδων που εκδηλώνουν συγκεκριμένο είδος λατρείας, με βάση ανθρωπολογικές έρευνες. Και βέβαια, μακριά από -λάτρες vs πιστούς που αντλούνται από ορισμένες θεολογίες.

  42. @ 40 Alexis

    Σωστός προβληματισμός (με τις καλημέρες μου).
    Όπως ξέρουμε, αλλά δεν το προϋποθέτουμε στις συζητήσεις, το «ευαγγέλιο» είναι είδος του γραπτού λόγου που άνθισε στους μ.Χ. αιώνες και ως κείμενο περιλάμβανε «λόγϊα» (ουσ., ενικός: λόγϊο [κουβέντα]) και δράση του Χριστού.
    Κατά τη γνώμη μου και το κείμενο του Δημήτρη Σαραντάκου που έφερε τόσο κοντά μας ο άξιος γιος του Νίκος είναι ευαγγέλιο. Μικρή μορφική παραλλαγή θα απαιτούσε, ίσως, για να ενταχθεί αναντίρρητα σε αυτή την κατηγορία γραπτού λόγου. Ή, ας το πούμε πιο ανοιχτά, να διατυπωθούν οι αντιρρήσεις, δηλαδή τα κριτήρια ένταξης ενός κειμένου στην κατηγορία αυτή.

  43. sarant said

    Kαλημέρα από εδώ

    38-39 Θέλω να βεβαιωθώ εντελώς.

  44. dryhammer said

    43. Δλδ πόσο μπορεί να αντέξει μέχρι ν’ ανοίξει το καπάκι…

  45. BLOG_OTI_NANAI said

    32: Δεν έχω αντίρρηση. Πάντως για να κατανοήσουμε τι σημαίνει καθιερωμένη ορολογία, υπάρχει μια καθαρά υβριστική ορολογία και για τους χριστιανούς της βυζαντινής εποχής: «εικονολάτρες».

    Όπως γνωρίζουμε, δεν υπάρχει κανένα θεωρητικό υπόβαθρο στον χριστιανισμό για λατρεία εικόνων ή οποιουδήποτε άλλου αντικειμένου (όπως λέει ο ψεκασμένος Σανέλ). Κατά γράμμα στις Οικουμενικές Συνόδους ή στα Πατερικά συγγράμματα λατρεία αποδίδεται μόνο στον Θεό.
    Παρά ταύτα, είναι μια ορολογία που συνηθίζεται αντί για το «εικονόφιλοι». Όταν δηλ. το θέμα αναφέρεται στην περίοδο της εικονομαχίας, αν και είναι άστοχος και υβριστικός επί της ουσίας όρος για τους Ορθοδόξους, όμως είναι υπαρκτός.

    31: Οι ειδωλολάτρες των πρώτων αιώνων εξύβριζαν ασύστολα του χριστιανούς για όλα τους τα πιστεύω (κλασικό παράδειγμα ο Κέλσος) αλλά το χειρότερο είναι ότι επικροτούσαν και τον θάνατο τους. Είναι αυτονόητη αντίδραση το να πεις απλώς «ειδωλολάτρη» κάποιον που και σε βρίζει και σε σφάζει και σε καίει ζωντανό…

    Επίσης ψεκασμένε φίλε μου, θα έπρεπε να γνωρίζεις ότι για τους ειδωλολάτρες η ηρωολατρεία τελούνταν εκεί που θεωρούσαν ότι ήταν θαμένα τα λείψανα τους. Μόνο έτσι πίστευαν ότι είχε αποτέλεσμα η λατρευτική τους πράξη όταν γινόταν επάνω στον τάφο τους. Άρα έχουμε σύνδεση λατρείας με κόκκαλα νεκρού. Καλύτερα λοιπόν μάθε πρώτα και μετά να μιλάς. Επίσης θες να πιάσουμε την παράμετρο της γνώσης του μέλλοντος ή του εξευμενισμού του θεού μέσω της ανθρωποθυσίας για να δούμε το επίπεδο των ειδωλολατρών;

  46. Μισό να φέρω ποπ-κορν

  47. ΣΠ said

    Με τις εμφανίσεις του το ιστολόγιο έπεσε στο 650 της Αλέξαινας.

  48. @ 45 BLOG&c

    Μακάρι, λοιπόν, κάπου να τα βρίσκουμε.
    Είναι σημαντικό ότι «[κ]ατά γράμμα στις Οικουμενικές Συνόδους ή στα Πατερικά συγγράμματα λατρεία αποδίδεται μόνο στον Θεό» αλλά το κυρίαρχο ζήτημα πρέπει να είναι αυτό που συμβαίνει στο επίπεδο του απλού ανθρώπου.
    Και πιο πέρα βέβαια: πώς θα περιέγραφε ένας αρειανός ανθρωπολόγος την κατάσταση σύμφωνα με την οποία πολλοί αιρετοί εμφανίζονται στα ΜΜΕ με φόντο εικονίσματα (Χριστού, Παναγίας αλλά και Άρη Βελουχιώτη κ.λπ.);

  49. ΓΤ said

    36@
    Ευχαρίστως, να πάει κάτω το φαρμάκι
    (αλλά όχι πριν από το τέλος του μήνα)

  50. Τελικά μόνο οι Γάλλοι με τα crétin και chrétien έχουν δώσει μια κάποια (έστω ηχητική) προσέγγιση…

  51. ΣΠ said

    50
    Είναι και ετυμολογική η σχέση.

  52. Triant said

    για τους ειδωλολάτρες η ηρωολατρεία τελούνταν εκεί που θεωρούσαν ότι ήταν θαμένα τα λείψανα τους. Μόνο έτσι πίστευαν ότι είχε αποτέλεσμα η λατρευτική τους πράξη όταν γινόταν επάνω στον τάφο τους. Άρα έχουμε σύνδεση λατρείας με κόκκαλα νεκρού
    Τι μου θυμίζει, τι μου θυμίζει…

  53. Σωτήρς said

    Μια βασική διαφορά χριστιανών και ειδωλολατρών δεν ήταν και είναι η «αναίμακτη θυσία»; Ούτε περιστέρια, ούτε βόδια ούτε ανθρώπους σφάζανε αλλά μόνο το ψωμάκι. Εκείνες τις εποχές πρέπει να ήταν σκάνδαλο αυτή η συμπεριφορά.

  54. BLOG_OTI_NANAI said

    52: Θα σου θυμίζει το προσκύνημα στα άγια ταριχευμένα λείψανα του Στάλιν…

  55. BLOG_OTI_NANAI said

    53: Στα κείμενα τους κατά χριστιανών δεν φαίνεται να τους απασχολεί αυτό. Το πρόβλημα τους είναι η άρνηση της συγκεκριμένης θρησκευτικής τάξης. Πώς είναι δυνατόν να αρνούνται οι χριστιανοί την λατρεία του αυτοκράτορα ή τους καθιερωμένους θεούς που τόσοι και τόσοι σοφοί λάτρεψαν.

    Ο Πορφύριος στα φραγκμέντα από το «Κατά Χριστιανών», αφού ομολογεί ότι γνωρίζει σφαγές και ολοκαυτώματα χριστιανών (και εντούτοις κατηγορεί όχι αυτούς που τις διέπραξαν αλλά ρίχνει την ευθύνη στους ίδιους τους χριστιανούς για την πίστη που επέλεξαν) σημειώνει ότι καμία λύπηση δεν αρμόζει στους χριστιανούς και καμία τιμωρία δεν είναι άδικη για αυτούς, αφού εγκατέλειψαν την πατροπαράδοτη πίστη για τα ιουδαϊκά μυθεύματα.

    48: Υποθετικά θα μπορούσαμε να πούμε πολλά. Αλλά η ελευθερία έκφρασης είναι σημαντική κατάκτηση. Άλλος βάζει τα παιδιά του, τον πατέρα του, τη μάνα του, την αγαπημένη του ομάδα, μια σημαία, ένα σύμβολο, έναν θρησκευτικό άγιο, έναν κοινωνικό «άγιο». Δεν ξέρω τι θα έπρεπε να γίνει επ’ αυτού.

  56. Triant said

    54: Μπράβο, αυτό είναι. Δεν μπορώ να σκεφτώ τίποτα άλλο.

  57. dryhammer said

    Και κάτι κούγιαβλα σε χρυσωμένες θήκες…

  58. spyridos said

    Αν μαζέψουμε τα λείψανα του Αγιου Σπυρίδωνα που έχω δει μόνο εγώ χτίζουμε σκελετό ελέφαντα

  59. # 59

    και με τα κομμάτια από τίμιο ξύλο καλουπώνεις πολυκατοικία αλλά…εμπόριο βλέπεις, ζήτηση και προσφορά !

  60. Πέπε said

    58

    Θαύμα! θαύμα!

    (Έχεις δει και τη σιαγόνα του σε ηλικία 12 ετών;)

  61. Μαρία said

    54
    Γιατί τέτοια αδυναμία στον πατερούλη;

    Ο συγγραφέας βαλσάμωσε και τον Δημητρόφ. Συναρπαστικό βιβλίο.
    https://www.politeianet.gr/books/9786188044685-zbarsky-ilya-sofita-oi-taricheutes-tou-lenin-265597

  62. BLOG_OTI_NANAI said

    57-59: Αν μαζέψουμε τα λείψανα από όσους ξέκανε ένας ταριχευμένος άγιος των αθέων με μουστάκι, φτιάχνουμε μακέτα σε πραγματικό μέγεθος του Υπερσιβηρικού.

  63. voulagx said

    #56,#57,#58,#59: Ε ρε τι τραβάτε κι εσείς οι σταλίνες!

  64. BLOG_OTI_NANAI said

    60: Που να δεις τα γένια του Λένιν όταν ήταν 54 ετών. Σε λίγο γιορτάζουμε 100 χρόνια ανέπαφο μούσι.

  65. Avonidas said

    #62. Τόσο συχνά που τον περιφέρεις, πρέπει να ‘χει γίνει και δικός σου άγιος.

  66. ΣΠ said

    Τι γίνεται εδώ; Διαγωνισμός χριστιανών και σταλινικών για το ποιος προσκυνάει τα περισσότερα λείψανα;

  67. dryhammer said

    Για μένα, όση αξία έχει το βαλσαμωμένο λείψανο έχει και το κόκκαλο του Αη Τέτοιου, δλδ καμία. Αλλά οι πιστοί-οπαδοί έχουν ανάγκη να προσκυνάνε κάτι και οι ταγοί να τους δείχνουν κάτι να το προσκυνάνε για ίδιον όφελος [όχι μόνο χρηματικό].

  68. Αιμ said

    Λειψανολογήματα

  69. Γιάννης Κουβάτσος said

    Εδώ που τα λέμε, το να προσκυνάνε λείψανα και «ιερά» αντικείμενα οι θρησκευόμενοι, είναι πανάρχαιο συνήθειο. Αλλά το να προσκυνάνε μούμιες οι κομμουνιστές, άνθρωποι υποτίθεται ορθολογιστές και υλιστές, ε, εντάξει, μεγάλη ξεφτίλα.

  70. Pedis said

    Από χριστιανούς καθυστερημένους και δεισιδαίμονες ως χριστιανοί αποτελούνταν η συντριπτική πλειοψηφία του Ρώσικο-ουκρανικού πληθυσμού, όπως και τότε αλλά ακόμη και σήμερα που υπάρχουν εκατοντάδες εκατομμύρια τέτοιοι σε πολλές χώρες (τουλάχιστον, εκείνοι, τότε, ήταν αναλφάβητοι …).

    Τους πήγαν τότε με τα νερά τους, κακώς λέμε σήμερα οι άθεοι, ορθολογιστές και αριστεροί από το πληκτρολόγιο, (κακώς, όμως, λέει επίσης και ο κρετιέν του ιστολογίου, αν και δεν καταλαβαίνω το λόγο, ιν πρινσιπλ 😜) ενεργώντας σαφώς λόγω αναγκαιότητας μα με χυδαίο ιστορικο-κομφορμιστικό τρόπο.

    Λειψανοβιομηχανία, απ’ ό,τι φαίνεται όμως, δεν είχε σκοπό να φτιάξει η ηγεσία των Ρώσων κομμουνιστών, παρόλο που μέχρι το ’45 μάρτυρες κομμουνιστές, και μάλιστα με τη βεβαιότητα ότι δεν υπάρχει μετά θάνατον ζωή, υπήρχαν ένα σωρό, και μάλλον πολλοί περισσότεροι από τους πρώτους χριστιανούς.

    —-

    Ένα κείμενο με μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία για την ιστορία της θρησκείας που οι χριστιανοί θεωρούν πιο πρωτόγονη και πιο βάρβαρη στην ιστορική της διαδρομή από τη δική τους χωρίς κάποιο πειστικό λόγο στη γενική σύγκριση.

  71. Μαρία said

    Τον έχω τον Μωάμεθ του Ροντενσόν. Κυκλοφόρησε το 2006 απ’ τις ΠΕΚ.

  72. Avonidas said

    #70. Στη Σύγκρουση των Φονταμενταλισμών κάνει μια πολύ ωραία σύνοψη. Σε αντίθεση με τους Δυτικούς σαχλαμάρες – χριστιανούς ή άθεους – που κάνουν αναλύσεις για το Ισλάμ, ο Τάρικ Άλι λέει τα σύκα σύκα χωρίς να χαρίζεται και στον χριστιανισμό.

    Ένα πράγμα που πρέπει να αναγνωρίσουμε στο Ισλάμ, πάντως, είναι ότι είναι μονοθεϊσμός (το γιατί αυτό είναι προτέρημα σε μια θρησκεία δεν μπορώ να πω ότι το καταλαβαίνω) – χωρίς εκπτώσεις, ναιμεναλλά, τριάδες/ουσίες/υποστάσεις και λοιπές ομφαλοσκοπήσεις θεολόγων με ελληνικά φιλοσοφικά σύνεργα και υπερβολικά πολύ ελεύθερο χρόνο στη διάθεσή τους 🙂

  73. Pedis said

    # 72 – Το είχα βάλει στη λίστα κάποτε … ευχαριστώ που μου το θύμησες.

    Ναι, μου φαίνεται ότι στατιστικώς δεν έχει φανεί στην ιστορική πράξη κάποιο ηθικό πλεονέκτημα από τις θεωρητικώς (εστω τείνουσες ασυμπτωτικά) μονοθεϊστικές θρησκείες. Και οι προτεστάντες, για παράδειγμα, μιά χαρά βάρβαροι κάφροι αποδεικνύονται, ιδιαίτερα αν χρειαστεί να φορμαριστούν γρήγορα-γρήγορα στρατοί από τέτοιους με σκοπό την επιβολή του ανώτερου δυτικού πολιτισμού και του θεού του. Και το παπαδαριό τους, χωρίς καν κεντρική γραφειοκρατία, συντονίζεται στο πι και φί. Κώλος και βρακί, σε μόνιμο λόμπιν με την εξουσία. Καλά, οι (και ιδιαίτερα οι υπερ-) θρησκευόμενοι Εβραίοι … Τους βλέπουμε. Τουλάχιστον, αυτοί όσον αφορά το επουσιώδες βέβαια χαρακτηριστικό της πίστης τους, είναι ειλικρινείς και συνεπείς στο ότι το λένε ότι δεν είναι και πράγματι δεν είναι ειδωλολάτρες.

  74. Κρυφά (σχεδόν) όλοι είναι πολυθεϊστές και πολυγαμικοί, είτε επικαλούμενοι την τύχη οι πρώτοι, είτε την γυναίκα του Σουλάμ ή την Βασιλεία οι δεύτερη, δεν θα γίνουμε όλοι Λάμπρος εδώ μέσα !!

  75. Triant said

    62: Ποιοί είναι αυτοί οι Άθεοι με μουστάκι; Και γαμώ τις φράξιες!

  76. Pedis said

    Αυτή είναι ένας καλός πρακτικός οδηγός

    Πώς να το κάνουμε, η θρησκευτική πίστη, αν γεννιέται η ανάγκη της σε κάποιον, είναι πολύ προσωπική υπόθεση. Σαν τη μαλακία. Ο πνευματικός αυνανισμός αυτού του τύπου έχει τη αξία του και δεν ενοχλεί κανέναν, αν γίνεται κατά μονάς. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση, αντίθετα, αν γίνεται ομαδικά, δημόσια και με επίδειξη «είμαστε οι καλύτεροι, έλα κι εσύ!» ότι δεν θα καταλήξει σε όργια επί δικαίους και αδίκους. 😋

  77. voulagx said

    #76: «Ο πνευματικός αυνανισμός αυτού του τύπου έχει τη αξία του και δεν ενοχλεί κανέναν, αν γίνεται κατά μονάς.» και κατά μόνας.

  78. Pedis said

    Κατά μόνας, κατά μόνας! 😄. Στας μονάς οργιάζει η θρησκευτικότητα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: