Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 21

Posted by sarant στο 22 Ιουνίου, 2021


Εδώ και μερικούς μήνες άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η εικοστή πρώτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Πλησιάζουμε πια στο τέλος. Το σημερινό 15ο κεφάλαιο είναι το τελευταίο του βιβλίου -ακολουθεί όμως και ένας «απολογητικός επίλογος». Και σε αυτό το τελευταίο κεφάλαιο θα δούμε τη βιογραφία «ενός άλλου σπουδαίου ανθρώπου».

15

ΟΡΘΩΣ ΟΙΚΙΖΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΣ ΑΡΜΟΝΙΑΣ ΣΤΑΣΙΑΖΟΥΣΗΣ ΔΕΙΣΘΑΙ

Σταματώ στο σημείο αυτό την αφήγησή μου. Η ιστορία μου άρχισε τον καιρό που κυβερνούσε ο Σεβαστός-Αύγουστος Καίσαρας και τελειώνει λίγο πριν δολοφονηθεί ο Δομιτιανός, περισσότερο από εκατό χρόνια μετά. Προσπάθησα να περιγράψω τη ζωή και τη δράση τριών (ή τεσσάρων άν συνυπολογίσω και τον Ιωάννη τον Βαπτιστή) θαυμαστών ανθρώπων, των μαθητών τους και όσων αργότερα ακολούθησαν τα βήματά τους. Δεν πρέπει εντούτοις να αγνοηθεί το γεγονός ότι, παρά τη φλογερή ιδιοσυγκρασία των ανθρώπων αυτών και τη δύναμη των ιδεών τους, η επιρροή τους, για πολλά χρόνια, έμεινε περιορισμένη στην Παλαιστίνη και τις κοντινές μ’ αυτήν περιοχές. Μερικές από τις ιδέες τους ξεχάστηκαν, κάποιες διαστρεβλώθηκαν και παραποιήθηκαν, ενώ άλλες επέζησαν και αργότερα αποτέλεσαν τη βάση πολλών νέων πίστεων και λατρειών. Παράλληλα, εξ αιτίας των κατακλυσμικών γεγονότων που σάρωσαν την  Παλαιστίνη, η μορφή, η βιογραφία και η δράση των δύο από τους τρεις αυτούς μεγάλους ανθρώπους, του Ζηλωτή και του Πρίγκηπα, ξεθώριασαν, λησμονήθηκαν και τελικά ενσωματώθηκαν στη μορφή, τη δράση και τη διδασκαλία του τρίτου, του Διδάσκαλου, η οποία, χάρη σ’ έναν ακόμη μεγάλον άνθρωπο, τον Παύλο, έγινε η βάση μιας καινούργιας, παγκόσμιας, θρησκείας. Αδιαμόρφωτη και ανομοιογενής ακόμα, περιείχε εντούτοις όλα εκείνα τα στοιχεία, που θα την έκαναν αυτό που ονομάζουμε Χριστιανισμό. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Οι άνθρωποι της ιστορίας μου όμως δεν ήταν οι μόνοι διδάσκαλοι και προφήτες, που έζησαν σ’ αυτήν την εποχή. Οι καιροί εκείνοι γεννούσαν διδάσκαλους, προφήτες και κήρυκες. Οι άνθρωποι ζούσαν στην αβεβαιότητα, το άγχος και την αγωνία και ζητούσαν παραμυθία και λύτρωση. Είχαν χάσει την εμπιστοσύνη τους στις αρχαίες αρετές και εγκατέλειψαν τις αξίες και τα οράματα, τα οποία εντούτοις είχαν δημιουργήσει το μεγαλείο της Αρχαίας Ελλάδας. Οι μεν σκεπτόμενοι είχαν παραδοθεί στις μυστικιστικές παρηγορίες των Νεοπλατωνικών και των Γνωστικών, οι δε λοιποί στην πιο χοντροκομένη δεισιδαιμονία1.

Θα ήθελα λοιπόν να κλείσω την αφήγησή μου, αναφερόμενος σε έναν άλλον σπουδαίον άνθρωπο, ξεχασμένον ίσως σήμερα, πιο κοντινόν όμως σε όσους μετέχουμε της ελληνικής παιδείας, σε ένα Θείον Άνδρα, τον  μεγάλο  διδάσκαλο   Απολλώνιο τον  Τυανέα, που εμφανίστηκε την  ίδια περίπου εποχή με  τον Ιησού το Ναζωραίο και  τον Παύλο2 και έδρασε και δίδαξε σε πολύ ευρύτερη γεωγραφική περιοχή και για περισσότερο χρόνο, αφού πέρασε τα εκατό χρόνια ζωής. Όπως όλοι αυτοί οι κήρυκες, προφήτες και δασκάλοι, Ναζωραίοι, Εβιωναίοι, Χριστιανοί, Γνωστικοί, Στωικοί και Νεοπλατωνικοί, έτσι και ο Απολλώνιος είχε τον ίδιο σκοπό: να λευτερώσει τον άνθρωπο από την αγωνία, να τον παρηγορήσει και να του δείξει έναν άλλο δρόμο ζωής.

Στηριγμένος στην παράδοση του Πυθαγόρα και συνδυάζοντας τη φιλοσοφία με τον ασκητισμό, τη θεουργία με τη φιλοκαλία, δίδασκε πως η λύτρωση θα έρθει με την αυτογνωσία  και την ηθική ολοκλήρωση του ανθρώπου, μέσα από την άσκηση και την εγκράτεια.

*  *  *

Ο Απολλώνιος ο Τυανέας γεννήθηκε τον  τρίτο χρόνο της ηγεμονίας του Καίσαρα Τιβέριου3. Πατρίδα του ήταν τα Τύανα, πανάρχαιο λατρευτικό κέντρο της Καππαδοκίας4. Καταγόταν από αρχαία και πλούσια οικογένεια της πόλης. Ο πατέρας του λεγόταν επίσης Απολλώνιος, αλλά η παράδοση έλεγε πως στην πραγματικότητα ήταν παιδί του Δία. Πάντως όταν η μητέρα του ήταν έγκυος είδε σε όραμα τον Πρωτέα, τον αρχαίο θεό της Αιγύπτου, που της προείπε ότι θα γεννήσει σοφόν άνθρωπο. Η μητέρα του έλουσε το νεογέννητο αγόρι της στην Ασβαμαία πηγή του Ορκίου Διός. Όταν ο Απολλώνιος έγινε δεκατεσσάρων χρονών, ο πατέρας του τον εμπιστεύθηκε στο φιλόσοφο Ευθύδημο, στην Ταρσό, σπουδαίο μορφωτικό κέντρο της εποχής  και κατόπιν στον Πυθαγόρειο Εύξενο, από την Ηράκλεια του Πόντου. Ο Απολλώνιος τήρησε τον κανόνα των Πυθαγορείων, κρατώντας σιγή επί πέντε χρόνια, αλλά σε όλο αυτό το διάστημα παρέμενε εύθυμος και ιλαρός και μπορούσε με το βλέμμα του ή με αδιόρατες κινήσεις να συνεννοείται με τους άλλους ανθρώπους.

Όταν έγινε είκοσι τριών ετών έχασε διαδοχικά και τους δύο γονείς του και τότε παραχώρησε όλο το μερίδιο του στην πατρική περιουσία στο νεότερο αδελφό του, που ήταν άτομο με όλες τις ανθρώπινες αδυναμίες, κρατώντας για τον εαυτό του ελάχιστα, όσα θα του επέτρεπαν να ταξιδέψει μακριά και ξεκίνησε για τα ταξίδια του, που κράτησαν σχεδόν για όλη τη ζωή του.

Από τα Τύανα πήγε στην Άσπενδο και από εκεί στην Έφεσο, από όπου διά θαλάσσης κατέληξε στη μεγάλη Αντιόχεια. Έμεινε στην πρωτεύουσα της Συρίας αρκετό χρόνο, όσος του χρειάστηκε για να απογοητευθεί από τη χυδαιότητα και τον εκφυλισμό των κατοίκων της. Όταν πήγε να επισκεφθεί το ιερό του Απόλλωνα στη Δάφνη, προάστειο της Αντιόχειας, είπε δείχνοντας τα κυπαρίσσια του ιερού άλσους

          — ΑΠΟΛΛΟΝ ΜΕΤΑΒΑΛΕ ΤΟΥΣ ΑΦΩΝΟΥΣ ΕΣ ΔΕΝΔΡΑ, ΙΝΑ ΚΑΝ ΩΣ ΚΥΠΑΡΙΤΤΟΙ ΗΧΩΣΙΝ5

Από την Αντιόχεια, με δύο μόνο συνοδούς, ξεκίνησε για το πρώτο μεγάλο ταξίδι του. Στη Νίνο της Ασσυρίας γνώρισε τον Δάμη τον Νίνιο, ο οποίος θέλησε να τον ακολουθήσει ως διερμηνέας, γιατί μιλούσε τις γλώσσες των λαών της περιοχής. Ο Απολλώνιος τον δέχτηκε, μολονότι τον διαβεβαίωσε ότι δεν είχε ανάγκη διερμηνέα. Κατανοούσε όλες τις γλώσσες. Από τότε ο Δάμης έγινε ο πιστότερος μαθητής του και αργότερα βιογράφος του.

Στη γέφυρα του Τίγρη, που ήταν και το σύνορο του ρωμαϊκού και του παρθικού κράτους, ο τελώνης τον ρώτησε τι και ποιούς έχει μαζί του. Ο Απολλώνιος του είπε πως τον συνοδεύουν η Σωφροσύνη, η Δικαιοσύνη, η Αρετή, η Εγκράτεια, η Ανδρεία και η Άσκηση. Ο τελώνης ακούγοντας τόσα γυναικεία ονόματα, του είπε πως για όλες αυτές τις δούλες θα πρέπει να πληρώσει δασμούς, εκείνος όμως παρατήρησε χαμογελώντας

         — ΟΥ ΓΑΡ ΔΟΥΛΑΣ ΑΠΑΓΩ ΤΑΥΤΑΣ,  Ω ’ΓΑΘΕ, ΑΛΛΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑΣ 6

Στην πρωτεύουσα των Πάρθων Κτησιφώντα ανακρίθηκε από τον αρχηγό της αστυνομίας, που ήταν ευνούχος του βασιλιά, ο οποίος παρά την κακή υποδοχή που του έκανε αρχικά, δέχτηκε τελικά να τον παρουσιάσει στο μονάρχη. Ο βασιλιάς Βαρδάνης7  εντυπωσιάστηκε από την προσωπικότητα του Απολλωνίου, που η φήμη του είχε φτάσει στα αυτιά του και είχε μαζί του πολλές συζητήσεις. Όσες φορές όμως τον καλούσε σε γεύμα ο Απολλώνιος, πιστός στις πυθαγόρειες αρχές του δε δεχόταν να φάει ζωικές τροφές. Ομοίως αρνήθηκε να παραστεί στη θυσία που θα έκανε ο βασιλιάς προς τιμήν του, αφού σ΄αυτήν θα θανατωνόταν ένα άλογο και περιορίστηκε να προσφέρει στον Ήλιο θυμίαμα. Όλες αυτές τις αρνήσεις τις στήριζε σε τέτοια επιχειρήματα και τις πρόβαλε με τέτοιον τρόπο, ώστε ο βασιλιάς ποτέ δεν ένοιωσε προσβεβλημένος. Τελικά, αφού τον φιλοξένησε λαμπρά, θέλησε, όταν ήρθε η ώρα να χωρίσουν, να τον εφοδιάσει πλουσιοπάροχα για να συνεχίσει το ταξίδι του. Εκείνος όμως του ζήτησε  λίγους ξηρούς καρπούς και μόνο με την επιμονή του μονάρχη δέχτηκε να πάρει δύο καμήλες και έναν οδηγό.

Ο Απολλώνιος μετά από περιπετειώδες ταξίδι πολλών μηνών, κατά το οποίο εξημέρωσε μια λέαινα με τους σκύμνους της και έκανε πολλά άλλα θαυμαστά πράγματα, έφτασε στα Τάξιλα, όπου η ανάμνηση του Αλέξανδρου του Μακεδόνα ήταν ακόμα ζωντανή κι ας είχαν περάσει πάνω από τετρακόσια χρόνια8. Από τα Τάξιλα διέτρεξε τη βόρεια Ινδική ως τον ποταμό Γάγγη και επί τέσσερες μήνες  έζησε μαζύ με τους Βραχμάνες και τους Γυμνούς9, τους ασκητές δηλαδή του τόπου, ανταλλάσσοντας μαζί τους απόψεις και εμπειρίες σχετικά με την αυτογνωσία και ηθική τελείωση του ανθρώπου. Κατέληξε στα Πάταλα10 και από εκεί δια θαλάσσης γύρισε στη Βαβυλώνα και πεζή στην Αντιόχεια.

Το δεύτερο ταξίδι του το έκανε στις πόλεις της Μικρασίας και της Ελλάδας. Έμεινε πολύν καιρό στην Έφεσο, όπου όλοι εντυπωσιάστηκαν από την εγκράτεια, τη συνεχή  άσκηση στην οποία υποβαλλόταν καθημερινά και την καθαρότητα της σκέψης του. Ο Απολλώνιος βλέποντας ότι στην πόλη επικρατούσε o ευδαιμονισμός, η νωθρότητα, ο καταναλωτισμός, η θορυβώδης διασκέδαση, η υπεροψία και ο εγωισμός, δίδασκε στους νέους την αγάπη στη μελέτη και την άσκηση και πρόβαλλε τα πλεονεκτήματα της κοινοκτημοσύνης και της αλληλοβοήθειας11. Πρόβλεψε την εκδήλωση μιας επιδημίας στην πόλη αλλά επειδή οι Εφέσιοι δε θέλησαν να τον ακούσουν, έφυγε και πήγε στη Σμύρνη, οι κάτοικοι της οποίας ζητούσαν επίμονα να τον γνωρίσουν.

Στη Σμύρνη έμεινε πολύν καιρό διδάσκοντας και συζητώντας. Διαπιστώνοντας ότι μερικοί νέοι υιοθετούσαν ρωμαϊκά ονόματα και ήθη, τους επέπληξε ότι έτσι γίνονται βάρβαροι. Η Σμύρνη του άρεσε περισσότερο από την Εφεσο, γιατί οι κάτοικοί της είχαν μεγαλύτερην έφεση στη μόρφωση και στη συζήτηση παρά στη διασκέδαση. Εκεί διατύπωσε την άποψη ότι για να υπάρξει αρμονία στην κοινωνική ζωή μιας πόλης χρειάζεται ταραχοποιός ομόνοια12, εννοώντας με τον όρον αυτόν την άμιλλα των προσωπικών φιλοδοξιών και τον ανταγωνισμό των ιδεών, όταν αυτές τείνουν προς το κοινό συμφέρον.

Ενώ βρισκόταν ακόμα στη Σμύρνη έμαθε ότι στην Εφεσο είχε εκδηλωθεί η επιδημία που είχε προβλέψει. Πήγε αμέσως εκεί και έκανε διάφορες τελετουργίες κάθαρσης της πόλης από το λοιμό, οι οποίες έκλεισαν με το λιθοβολισμό ένός σκύλου, που θεωρήθηκε φορέας της νόσου και την εκδίωξη ενός κυνικού φιλοσόφου που αντιτάχθηκε σ΄αυτή την πράξη13. Μετά την Εφεσο επισκέφθηκε την Πέργαμο και την Τρωάδα και από εκεί με πλοίο πήγε στη Λέσβο και στην απέναντί της Αιολίδα, όπου αναζήτησε και βρήκε τον ξεχασμένο τάφο και το καταχωσμένο άγαλμα του Παλαμήδη, το οποίο αναστήλωσε τιμώντας έτσι τον σοφόν ήρωα, που συμπλήρωσε το ελληνικό αλφάβητο14. Στη Λέσβο εξ άλλου προσκύνησε το άδυτο του Ορφέα15. Από τη Λέσβο με πλοίο, στο οποίο επιβιβάστηκαν πολλοι, που θέλαν να συνταξιδεύσουν για να απολαύσουν τη συζήτηση μαζί του, πήγε μέσω  Ευβοίας στον Πειραιά.

Οι Αθηναίοι δέχτηκαν τον Απολλώνιο σαν να ήταν δεύτερος Επιμενίδης16 και δέκα νέοι, που ετοιμάζονταν να πάνε στην Τρωάδα για να τον συναντήσουν, τον σήκωσαν στα χέρια τους και τον ανέβασαν στην Ακρόπολη. Ο σοφός έμεινε πολύν καιρό στην πόλη της Παλλάδος διδάσκοντας τα ορθά, σχετικώς με την προσφορά θυσιών στους θεούς, καταγγέλοντας την δεισιδαιμονία που διέκρινε τον πληθυσμό καθώς και την γενική τάση προς την τρυφή και τον ευδαιμονισμό. Μεταξύ άλλων, με τη δύναμη των λόγων και την επιβολή του θεράπευσε έναν νέο, που συμπεριφερόταν με αναίδεια και προκλητικότητα σα να ήταν δαιμονισμένος17. Στις ομιλίες και τις συζητήσεις που είχε με επιφανείς Αθηναίους τους κατηγόρησε ότι είχαν αφήσει να εισχωρήσουν στις τελετές των Ανθεστηρίων και των Διονυσίων καινοφανείς βαρβαρικές συνήθειες και συνέβαλε στην αποκατάσταση των παλαιών μορφών στις τελετές αυτές. Ακόμα, με μόνη τη δύναμη της παρουσίας του, προκάλεσε τη διακοπή, για όσον καιρό βρισκόταν στην Αθήνα, των επονείδιστων αγώνων μονομάχων, που είχαν πρόσφατα εισαγάγει οι Ρωμαίοι.

Από την Αθήνα επισκέφθηκε όλα τα σεπτά ιερά και μαντεία της αρχαίας λατρείας, περνώντας από το Αμφιαράειο, τη Θήβα, το Τροφώνειο, τον Ορχομενό, τους Δελφούς, τη Δωδώνη, την Κόρινθο, και καταλήγοντας στην Ολυμπία, όταν γίνονταν οι Ολυμπιακοί Αγώνες της 202ης Ολυμπιάδας18. Στην Ολυμπία γνωρίστηκε με πολλούς Σπαρτιάτες που τον κάλεσαν να πάει στη Σπάρτη, όπου πράγματι πέρασε σχεδόν ολόκληρο χρόνο, προτρέποντας τους νέους να επανέλθουν στην αρχαία τους αγωγή. Από τη Σπάρτη επισκέφθηκε το Ταίναρο και από εκεί ταξίδεψε στην Κρήτη, επισκέφθηκε την Κνωσσό και τη Γόρτυνα και ανέβηκε ως το Ιδαίον Άντρο, όπου είχε ανατραφεί, βρέφος,  ο Δίας.

Κατόπιν ταξίδεψε στην Ιταλία και κατέληξε στη Ρώμη, την εποχή που με διαταγή του Νέρωνα είχε απαγορευθεί η παραμονή και διδασκαλία κάθε φιλοσόφου. Όλοι οι φιλόσοφοι είχαν απελαθεί από την πόλη και μερικοί, όπως ο Μουσώνιος19 είχαν φυλακιστεί. Ο Απολλώνιος ατρόμητος, αγνόησε τις προειδοποιήσεις ενός άλλου φιλόσοφου, του Φιλολάου, που τον προϋπάντησε έξω από την πόλη. Όταν ο Φιλόλαος του μίλησε για τις καλλιτεχνικές και αθλητικές επιδόσεις του Νέρωνα, που θεωρούσε τον εαυτό του μεγάλο καλλιτέχνη και αθλητή (χωρίς να είναι), ο Απολλώνιος γέλασε και του είπε

     — ΕΙΤΑ Ω ΒΕΛΤΙΣΤΕ. ΜΕΙΖΟΝ ΤΙ ΗΓΗι ΘΕΑΜΑ ΑΝΔΡΑΣΙ ΠΕΠΑΙΔΕΥΜΕΝΟΙΣ Η ΒΑΣΙΛΕΑ ΙΔΕΙΝ ΑΣΧΗΜΟΝΟΥΝΤΑ;20

και μπήκε στη Ρώμη, αλλά με οκτώ μόνο από τους τριάντα τέσσερις φίλους που τον συνόδευαν. Οι άλλοι φοβήθηκαν να τον ακολουθήσουν. Ο σοφός με τους συνοδούς του έμειναν σε ένα πανδοχείο κοντά στις πύλες, όπου και δείπνησαν. Την άλλη μέρα τον κάλεσε ο ένας από τους δύο υπάτους ο  Τελεσίνος και τον ανέκρινε. Εντυπωσιασμένος από την προσωπικότητα και τα λόγια του τον άφησε ελεύθερο να κυκλοφορεί όπου επιθυμούσε. Η εμφάνισή του σε οποιοδήποτε δημόσιο χώρο προκαλούσε κοσμοσυρροή. Αυτό ανησύχησε τον Τιγγελίνο, αρχηγό της πραιτωριανής φρουράς. Οι καιροί ήταν πονηροί. Εξυφαινόταν η συνομωσία του Πείσωνα21 και ο πανίσχυρος φρούραρχος έβαλε ολόκληρο στρατό από πράκτορες του να παρακολουθούν τον θείο άνδρα. Τελικά τον συνέλαβε, τον ανέκρινε και τον παρουσίασε στο απόρρητο δικαστήριο για να δικαστεί ως συνωμότης κατά του Νέρωνα. Τόσο κατά την ανάκριση όσο και κατά τη δίκη η σθεναρή στάση του Απολλώνιου και η παρρησία με την οποία απολογήθηκε, εντυπωσίασαν τον Τιγγελίνο, που τον απέλυσε λέγοντας του

       — ΧΩΡΕΙ ΟΙ ΒΟΥΛΕΙ, ΣΥ ΓΑΡ ΚΡΕΙΤΩΝ Η ΥΠ’ ΕΜΟΥ ΑΡΧΕΣΘΑΙ22

Έμενε ακόμα στη Ρώμη σαν έμαθε πως μια νέα κόρη πέθανε ξαφνικά, την ώρα που ετοιμαζόταν για την τελετή του γάμου της. Όταν η κηδεία με το φέρετρο και τον απαρηγόρητο γαμπρό πέρασε από μπροστά του, ο Απολλώνιος τους είπε να αποθέσουν τη νεκρή, ρώτησε για το όνομά της και σκύβοντας πάνω της, αφού της άγγιξε το πρόσωπο και τα χέρια της, της μίλησε χαμηλόφωνα. Σε λίγο η νεαρή κόρη ανασηκώθηκε βγάζοντας μια κραυγή. Οι δικοί της θέλησαν να τον ανταμείψουν με ένα τεράστιο χρηματικό ποσό, εκείνος όμως τους είπε να κρατήσουν τα χρήματα για την προίκα της κόρης.

Ένα χρόνο πριν από τη δολοφονία του Νέρωνα ο Απολλώνιος έφυγε από τη Ρώμη για το τρίτο ταξίδι του, προς τη δύση αυτή τη φορά. Επί δύο χρόνια επισκέφθηκε τη Γαλατία και την Ιβηρία και έφτασε ως τις Στήλες του Ηρακλή. Στα Γάδειρα, πόλη που διατηρούσε ελληνικές συνήθειες και είχε δεσμούς με την Αθήνα23, μελέτησε τα ωκεάνεια ρεύματα και το φαινόμενο της παλίρροιας, που στα μέρη εκείνα ήταν πολύ πιο ισχυρή από ό,τι στη Μεσόγειο θάλασσα.

Από τα Γάδειρα επιστρέφει μέσω Σικελίας στον Πειραιά και μυείται στα Ελευσίνια Μυστήρια. Κατόπιν περιοδεύει στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, τη Χίο, τη Σάμο και τη Ρόδο. Όταν βρισκόταν στη Ρόδο συνάντησε έναν νεαρό πολύ πλούσιο, ο οποίος έχτιζε πολυτελέστατο μέγαρο. Ο Απολλώνιος τον ρώτησε πόσα χρήματα είχε δαπανήσει για να αγοράσει βιβλία κι εκείνος του απάντησε ούτε δραχμή, ενώ καυχήθηκε ότι για το κτίριο ξόδεψε περισσότερα από δώδεκα τάλαντα. Ο σοφός τότε του απάντησε ότι ματαιοπονεί επιδιώκοντας να αποκτήσει κάτι μεγάλο μεν αλλά ΚΕΡΑΜΕΟΥΝ ΚΑΙ ΦΑΥΛΟΝ και πως πολύ μεγαλύτερη αξία έχει ένα πολύ μικρό αλλά χρυσοελεφάντινο άγαλμα από έναν κολοσσό από ευτελή υλικά και κατέληξε

           — ΟΥ ΣΥ ΤΗΝ ΟΙΚΙΑΝ ΑΛΛΑ ΣΕ Η ΟΙΚΙΑ ΚΕΚΤΗΣΘΑΙ24

Στη Ρόδο επίσης του παρουσίασαν έναν άλλο νεαρό, πρωταθλητή της πολυφαγίας. Ο Απολλώνιος αναρωτήθηκε για ποιό λόγο δίναν προσοχή σε ένα τέτοιο πρόσωπο. Ο νεαρός καυχήθηκε ότι και ο Ηρακλής που τόσο δοξάστηκε, έτρωγε πολύ

— ΗΡΑΚΛΕΟΥΣ ΟΝΤΟΣ. ΣΟΥ ΔΕ ΤΙΣ Ω ΚΑΘΑΡΜΑ ΑΡΕΤΗ; ΤΟ ΓΑΡ ΠΕΡΙΒΛΕΠΤΟΝ ΕΝ ΜΟΝΟΝ ΛΕΙΠΕΤΑΙ ΣΟΙ, ΤΩι ΡΑΓΗΝΑΙ 25

παρατήρησε ο σοφός.

Από τη Ρόδο επιχειρεί το πέμπτο ταξίδι του, τώρα στην Αίγυπτο. Ταξίδεψε στην Αλεξάνδρεια, όπου έμεινε αρκετόν καιρό. Κάποτε πέρασε από την πρωτεύουσα της Αιγύπτου ο Βεσπασιανός, καθ’ οδόν προς τη Ρώμη, για την τελική μάχη με τον Βιτέλιο, με την οποία θα γινόταν Καίσαρας. Έχοντας ακούσει πολλά γι αυτόν, ο μέλλων Καίσαρας τον ετίμησε ιδιαιτέρως. Ο Απολλώνιος, που εκτιμούσε την εντιμότητα, την ενεργητικότητα και την εργατικότητα του Βεσπασιανού, του έδωσε πολύτιμες συμβουλές σχετικά με την άσκηση της εξουσίας, αναφορικά δε με τη διακυβέρνηση των ελληνικών περιοχών, συμβούλεψε τον υποψήφιο Καίσαρα να φροντίζει να διορίζονται στις ελληνικές επαρχίες ως διοικητές, άνδρες που μιλούσαν καλά την ελληνική γλώσσα και γνώριζαν και τιμούσαν τα ελληνικά ήθη και έθιμα.

Αργότερα εν τούτοις ο σοφός, μαθαίνοντας ότι ο Βεσπασιανός μεταξύ των πρώτων μέτρων που πήρε ήταν να καταργήσει την αυτονομία που έδωσε ο Νέρων στους Έλληνες και να τους κάνει και πάλι φόρου υποτελείς, οργίστηκε σφόδρα και αρνήθηκε κάθε σχέση και επαφή μαζί του, απορρίπτοντας τις αλλεπάλληλες προσκλήσεις του Βεσπασιανού να πάει κοντά του στη Ρώμη. Στις πικρότατες επιστολές που απηύθυνε στον Καίσαρα τον επιτιμούσε γιατί

    — ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΑΣ, ΟΥΣ Ο ΝΕΡΩΝ ΠΑΙΖΩΝ ΗΛΕΥΘΕΡΩΣΕ, ΟΥΤΟΣ ΣΠΟΥΔΑΖΩΝ ΕΔΟΥΛΩΣΑΤΟ 26

Όταν ο Βεσπασιανός έφυγε από την Αλεξάνδρεια ο Απολλώνιος ανέπλευσε το Νείλο, μέχρι τα σύνορα με τη Μερόη. Επισκέφθηκε τα πανάρχαια ιερά της Άνω Αιγύπτου και είχε πολλές συζητήσεις με τους ιερείς τους και τους Γυμνοσοφιστές που ασκήτευαν στα μέρη εκείνα, αναφορικά με τις ομοιότητες και διαφορές της ινδικής, της αιγυπτιακής και της ελληνικής σοφίας.

Μετά την Αίγυπτο περιόδευσε στην Φοινίκη, τη Συρία και την Κιλικία, στην Ταρσό της οποίας συναντήθηκε με τον πορθητή των Ιεροσολύμων Τίτο, με τον οποίον είχε μακρές συζητήσεις, από τις οποίες αναπτύχθηκε μεγάλη φιλία μεταξύ των δύο ανδρών.

Γέρος πια, έχοντας περάσει τα εβδομήντα27, αποσύρθηκε στην Έφεσο, όπου έμεινε πάνω από πέντε χρόνια, διδάσκοντας τους νέους αλλά διατηρώντας παραλλήλως αμείωτο το ενδιαφέρον του  για την πολιτική ζωή. Συναναστρεφόταν με  τον  Νέρβα και άλλους  Ρωμαίους ευπατρίδες, που ο Καίσαρας Δομιτιανός είχε εξορίσει στην Ιωνία. Τη γνώμη του για τα ανόσια, κατά την άποψή του, έργα του ηγεμόνα τη διατύπωνε με παρρησία και θάρρος. Τελικά ο Δομιτιανός πληροφορήθηκε τα λεγόμενα του Απολλωνίου, τις επαφές του με τον Νέρβα και άλλους αντιπάλους του και τον κάλεσε στη Ρώμη.

Ατρόμητος ο Απολλώνιος, παρά τις περί του αντιθέτου προτροπές των φίλων του, και παρά την ηλικία του (πλησίαζε τα ογδόντα) ταξίδεψε στο σπήλαιον του λέοντος28. Μόλις εφθασε στη Ρώμη συνελήφθη. Ο αρχηγός της πραιτωριανής φρουράς Αιλιανός ήταν κρυφός θαυμαστής του, από τότε που νεαρός ακόμα τον πρωτοσυνάντησε στην Αλεξάνδρεια. Προσπάθησε να τον βοηθήσει με κάθε τρόπο, μ’ όλο που, για να μην κινήσει υποψίες, προσποιήθηκε τον αυστηρό. Όσον καιρό έμεινε κρατούμενος έδινε θάρρος με τη στάση και τα λόγια τους στους άλλους φυλακισμένους και στον πιστό του Δάμη, που τον ακολούθησε ως εκεί. Ο Δομιτιανός πριν από την κανονική δίκη διέταξε να τον φέρουν μπροστά του και είχε μαζί του μακρά συζήτηση, που απέληξε σε πλήρη διαφωνία και ρήξη των δύο ανδρών. Εν τούτοις όταν, μετά από προφυλάκιση αρκετών μηνών, δικάστηκε παρουσία του Καίσαρα, απαλλάχτηκε από κάθε κατηγορία και αφέθηκε ελεύθερος29.

Ο Απολλώνιος από το λιμάνι των Ποτιόλων και μέσω Συρακουσών γύρισε στην Πελοπόννησο. Τον ίδιο χρόνο παρευρέθηκε στους ολυμπιακούς αγώνες της 216ης Ολυμπιάδας30, όπου κυριολεκτικά αποθεώθηκε από τους Έλληνες, οι οποίοι τον θεωρούσαν χαμένο. Δυό ολόκληρα χρόνια έμεινε στην Αχαϊα τιμώμενος από όλους και τελικά επέστρεψε στην Ιωνία, όπου έμενε κυρίως στη Σμύρνη και την Έφεσο. Στην πόλη αυτή είδε μια συγκλονιστική ενόραση. Βαδίζοντας στο άλσος που περιβάλλει το γυμναστήριο της Εφέσου, με τη συνοδεία μαθητών και θαυμαστών του, το βλέμμα του βυθίστηκε στο δυτικόν ορίζοντα και η όψη του έδειχνε μεγάλη ταραχή

ΠΑΙΕ ΤΟΝ ΤΥΡΑΝΝΟΝ, ΠΑΙΕ 31

άρχισε να φωνάζει σα νά ΄βλεπε κάποια σκηνή αόρατη στους άλλους.

Ω ΑΝΔΡΕΣ, Ο ΓΑΡ ΤΥΡΑΝΝΟΣ ΑΠΕΣΦΑΚΤΑΙ ΤΗΜΕΡΟΝ. ΤΙ ΛΕΓΩ ΤΗΜΕΡΟΝ, ΑΡΤΙ ΝΗ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑΝ, ΑΡΤΙ!32

είπε στους κατάπληκτους συνοδούς του.

Πράγματι σε τριάντα μέρες έφθασαν οι ειδήσεις από τη Ρώμη. Την ίδια μέρα και ώρα, που ο Απολλώνιος είδε αυτό το όραμα, δολοφονήθηκε στη Ρώμη ο Καίσαρας Δομιτιανός.

Κατά την περίοδο αυτή της ζωής του φαίνεται πως έγραψε τα πέντε βιβλία που του αποδίδονται: Τελεταί, Βίος Πυθαγόρου, Περί μαντείων και άστρων, Περί χρησμών και μαντείων, Διαθήκαι, που δεν έχουν διασωθεί, ενώ  έφτασαν ως εμάς αρκετές επιστολές, από το πλήθος που είχε γράψει, παλαιότερα, σε φίλους και γνωστούς.

Κανείς δεν έμαθε πώς και πού πέθανε ο Απολλώνιος. Ο Δάμις, ο πρώτος βιογράφος του, δε γράφει τίποτα για το θάνατο του δασκάλου του. Τάφος του δεν βρέθηκε πουθενά. Άλλοι είπανε πως έγινε άφαντος στη Λίνδο και άλλοι πως ανελήφθη στον ουρανό από το ιερό της Δικτύννης στην Κρήτη. Όμως αργότερα εμφανίστηκε σε κάποιον νέο στα Τύανα. Το γεγονός είναι ότι πολλοί τον λάτρεψαν σαν θεό. Ο Καίσαρας Σεπτίμιος Σεβήρος είχε ιδιαίτερο προσωπικό του ιερό, όπου είχε τοποθετήσει τις εικόνες του Ορφέα, του Μωυσή, του Ιησού και του Απολλώνιου. Επί διακόσια και πλέον χρόνια μετά το θάνατό του οι άνθρωποι του απέδιδαν τιμές θεού. Έφθασε να τον τιμούν και να τον λατρεύουν ακόμα και χριστιανοί.

Η ειρηνική συνύπαρξη Απολλωνίου και Ιησού δεν κράτησε πολύ. Οι πρώτοι πατέρες της επισκοπικής εκκλησίας, που έγραψαν επί Διοκλητιανού, τον απέρριψαν. Ανάλογη όμως ήταν και η στάση των Εθνικών φιλοσόφων απέναντι στον Ιησού. Οπως έγραφε ο Ιεροκλής

        — Εμείς, τον Απολλώνιο, μολονότι από νεαρά ηλικία έπραξε πολλά και θαυμαστά έργα δεν τον θεωρούμε θεό αλλά  άνθρωπο, που είχε τη χάρη των θεών, ενώ εκείνοι (οι Χριστιανοί) τον Ιησού με τα λίγα θαύματα που έκανε τον θεωρούν θεό.

ενώ ο Ευνάπιος τον θεωρεί όχι φιλόσοφο αλλά κάτι το ενδιάμεσο ανθρώπου και θεού.

Από την αναγόρευση του Χριστιανισμού ως επίσημης θρησκείας του ρωμαϊκού κράτους εγκαινιάζεται συστηματική προσπάθεια να αμαυρωθεί η εικόνα του Απολλωνίου και αρχίζει ο απηνής διωγμός των πιστών του.

Ο Θείος Άνδρας πέρασε σαν ένα φωτεινό μετέωρο από τον δύοντα ουρανό της Αρχαιότητας, κινούμενος  σε πολύ ανοιχτούς ορίζοντες, φτάνοντας από τα βάθη της Ινδικής ως τις εσχατιές της Δύσης και από τη Γαλατία ως τους καταρράκτες του Νείλου, διδάσκοντας τη γαλήνη και την παραμυθία μέσα από την άσκηση, την περισυλλογή, την αυτογνωσία, την εγκράτεια, την αρετή και τη σωφροσύνη. Ταυτόχρονα ο Απολλώνιος καταπολεμούσε την δουλική μίμηση ξένων ηθών και εθίμων, την τρυφή, τη βαρβαρότητα, τον ευδαιμονισμό και τον καταναλωτισμό, που είχαν κυριεύσει πολλούς ανθρώπους της εποχής του. Ήταν πατριώτης, σε μιαν εποχή που η πατρίδα του είχε ενσωματωθεί σε ένα απέραντο οικουμενικό κράτος και υπερασπιστής της μόρφωσης και της παράδοσης σε καιρούς γενικού εκπεσμού κάθε παρόμοιας αξίας. Ήταν απολύτως έντιμος, αρνούμενος να πάρει οποιαδήποτε αμοιβή, τόσο για τη διδασκαλία όσο και για τις άλλες προσφορές του, σε μια εποχή όπου μάγοι και αστρολόγοι θησαύριζαν και τέλος ήταν συνεπής με τις φιλοσοφικές αρχές  του, όταν  ο σύγχρονός του Σενέκας, που δίδασκε την εγκράτεια, την ολιγάρκεια και την αφιλοκέρδεια, ήταν ουσιαστικά ένας υποκριτής, που ζούσε στη χλιδή, δάνειζε με υπερβολικό τόκο και ήταν άφθαστος στις αυλικές δολοπλοκίες.

Αλλά η διδασκαλία του Απολλώνιου του Τυανέα, μολονότι βρισκόταν κοντά στο πνεύμα της εποχής του, δεν μπόρεσε να παρατείνει τη ζωή της αρχαίας θρησκείας, που δεν ανταποκρινόταν πια στις ανάγκες των ανθρώπων.  Ο μεσογειακός κόσμος ήταν έτοιμος για τον θρίαμβο του Χριστιανισμού και για τον επερχόμενο Μεσαίωνα.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

  1. Αντρέ Μπονάρ Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός τομ. Γ’ σ. 388
  2. Ο Απολλώνιος γεννήθηκε το 16 ή το 18 της χρονολογίας μας, ήταν δηλαδή περίπου συνομήλικος του Παύλου (που γεννήθηκε το 15) και εικοσιδύο χρόνια νεότερος του Ιησού του Ναζωραίου (που γεννήθηκε το 6 πριν από τη χρονολογία μας).
  3. Το έτος 17 της χρονολογίας μας
  4. Τα Τύανα, πόλη της Καππαδοκίας ήταν λατρευτικό κέντρο της Κυβέλης από τα πανάρχαια χρόνια. Στις χετταϊκές επιγραφές η πόλη αναφέρεται ως Tuwanawa (ΤύFανα) και η θεά ως Kubaba (Κυβήβη = Κυβέλη)
  5. Απόλλωνα, μεταμόρφωσε αυτους τους άξεστους σε δέντρα, τουλάχιστον να θροϊζουν σαν κυπαρίσσια. (Όλες τις πληροφορίες για τον Απολλώνιο τις πήρα από το έργο του Φιλοστράτου Τα ες τον Τυανέα Απολλώνιον)
  6. Δε με συνοδεύουν σαν δούλες, άνθρωπέ μου, αλλά σαν δέσποινές μου
  7. Υπήρχαν δύο βασιλείς των Πάρθων με το όνομα αυτό. Ο πρώτος, τον οποίον γνώρισε ο Απολλώνιος, βασίλεψε από το 43 ως το 47. Αυτό επιβεβαιώνει ότι ο Απολλώνιος γεννήθηκε μεταξύ των ετών 16 και 18.
  8. Ο Αλέξανδρος συνδέθηκε με αληθινή φιλία με τον βραχμάνο ασκητή Καλιάνα, που έγινε γνωστός με το εξελληνισμένο του όνομα Καλανός. Η ελληνική επίδραση στις Ινδίες φαίνεται πως ήταν αρχαιότερη από την εισβολή του Αλέξανδρου στη χώρα, γιατί όταν εκείνος έφτασε εκεί σε συζητήσεις που είχε με τους βραχμάνες, διαπίστωσε πως ήταν ενήμεροι για τα κύρια φιλοσοφικά ρεύματα στην Ελλάδα.
  9. Ινδουιστές ασκητές, που εξακολουθούν να υφίστανται ως τις ημέρες μας. Πολλοί αρχαίοι συγγραφείς τους ονομάζουν γυμνοσοφιστές.
  10. Κοντά στο σημερινό Καράτσι
  11. Φιλοστρ. Δ’ 141 και 142
  12. ΑΡΜΟΝΙΑΣ ΣΤΑΣΙΑΖΟΥΣΗΣ ΔΕΙΣΘΑΙ. Η ρήση αυτή του Απολλώνιου θυμίζει την ηρακλείτεια ΚΑΤ’ ΕΡΙΝ ΓΙΓΝΟΝΤΑΙ ΤΑ ΠΑΝΤΑ.
  13. Ο Φιλόστρατος τα περιγράφει αλλιώς. Ότι ο Απολλώνιος προκάλεσε τον λιθοβολισμό του κυνικού φιλοσόφου, θεωρώντας τον φορέα της επιδημίας και ότι όταν αφαίρεσαν τον σωρό των λίθων βρήκαν στη θέση του φιλοσόφου ένα σκύλο. Οι σχολιαστές της έκδοσης του Κάκτου, πολύ εύστοχα θεωρούν ότι μόνο ο σκύλος λιθοβολήθηκε ενώ ο κυνικός απελάθηκε.
  14. Κατά την παράδοση ο Παλαμήδης πρόσθεσε στο ελληνικό αλφάβητο τα γράμματα Ξ,Ψ, Ω
  15. Το άδυτο βρισκόταν στη βόρεια ακτή της Λέσβου, όπου κατά τν παράδοση θάφτηκε το κεφάλι του Ορφέα, πουεξέβρασαν τα κύματα. Η λατρεία του Ορφέα ξεκίνησε αρχικά από τη Θράκη, από όπου κατάγεται ο ίδιος. Κατά την παράδοση ήταν γιος του Απόλλωνα, γεννήθηκε σε σπήλαιο, υπήρξε μαθητής του Μουσαίου και πήρε μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία. Οι περισσότεροι αρχαίοι συγγραφείς τον δέχονται ως ιστορικό πρόσωπο, μολονότι ο Ηρόδοτος αμφισβητεί την ιστορικότητά του και ο Αριστοτέλης την αρνείται.
  16. Ο Επιμενίδης ήταν Κρητικός ιεροφάντης, που αποκάθαρε την Αθήνα από το Κυλώνειον άγος.

Κατά την παράδοση όταν ήταν νεαρός τον έστειλε ο πατέρας του να βρεί κάτι χαμένα πρόβατά τους κι αυτός μπαίνοντας σε ένα σπήλαιο κοιμήθηκε επί δεκα χρόνια.

  1. Συγκρίνοντας το περιστατικό αυτό με ανάλογες περιπτώσεις θεραπείας δαιμονισμένων από τον Ιησού τον Ναζωραίο, παρατηρούμε ότι εκείνος πετύχαινε τη θεραπεία εξορκίζοντας τους πάσχοντες εν ονόματι του Αγίου Πνεύματος, ενώ ο Απολλώνιος με την ήρεμη συζήτηση και τη δύναμη της υποβολής του, χωρίς να επικαλεσθεί υπερφυσικές δυνάμεις.
  2. Το έτος 54 της χρονολογίας μας
  3. Ο Μουσώνιος Ρούφος, στωικός φιλόσοφος, που έζησε το δεύτερο μισό του 1ου αιώνα, ονομάστηκε από πολλούς «Ρωμαίος Σωκράτης». Δίδαξε στα ελληνικά αλλά δεν του αποδίδεται η συγγραφή κάποιου συγκεκριμένου έργου. Στο Ανθολόγιο του Στοβαίου διασώθηκε τμήμα της φιλοσοφίας του Μουσώνιου. Αξιοσημείωτη είναι η στάση του Μουσώνιου απέναντι στο γάμο, τις σαρκικές σχέσεις και στης γυναίκες, τελείως διαφορετική και πολύ πιο ανθρώπινη και και ορθολογιστική από τη σταση του Παύλου. Ο Μουσώνιος, μολονότι βλέπει τη σφαίρα δραστηριότητας των γυναικών διαφορετική από εκείνη των ανδρών, δεν δέχεται ότι η γυναίκα είναι κατά οιονδήποτε τρόπο κατώτερη από τον άνδρα ή ότι πρέπει να δυναστεύεται από αυτόν ή να υποτάσσεται σ’ αυτόν [GΕΜSC σ. 153]. Κατά τον Μουσώνιο στο γάμο «πρέπει να υπάρχει τέλεια συντροφικότητα και αμοιβαία αγάπη μεταξύ των συζύγων», στην αρρώστεια και στην υγεία. ‘Όλοι οι άνθρωποι θεωρούν την αγάπη των δύο συζύγων ως την ανώτερη μορφή αγάπης». Οι έγγαμοι άνδρες που μοιχεύονται, κάνουν το ίδιο κακό με τις έγγαμες γυναίκες και είναι απαράδεκτο να έχουν σαρκικες σχέσεις με τις νεαρές δούλες τους. Ο γάμος είναι θαυμάσιο πράγμα. Ακόμα κι ένας φιλόσοφος πρέπει να τον δέχεται ευχαρίστως. Τα κορίτσια πρέπει να εκπαιδεύονται στον ίδιο βαθμό με τα αγόρια και να είναι ικανά να διδαχτούν ως και τη φιλοσοφία.
  4. Φίλε μου, νομίζεις ότι για μορφωμένους ανθρώπους υπάρχει πιο ευχάριστο θέαμα από ένα βασιλιά που ασχημονεί;
  5. Σουητώνιος Βίοι 12 Καισάρων – Νέρων 27.
  6. Πήγαινε όπου θέλεις. Είσαι πολύ ισχυρότερος για να εξουσιάζεσαι από μένα
  7. Οι επαφές της Ν. και ΝΑ Ισπανίας με την Ελλάδα χρονολογούνται από τη μινωική εποχή. Η Ταρτησσός φαίνεται πως υπήρξε αποικία μινωικών Κρητών. Στο ιβηρικό αλφάβητο διασώθηκαν σημεία της Γραμμικής Α. Η Ταρτησσός έως την καταστροφή της από τους Καρχηδόνιους διατηρούσε στενές επαφές με τις ελληνικές πόλεις. Σπουδαίες ελληνικές αποικίες ήταν η Ελίκη (Elche), η Ζακάνθη (Saguntum) η Ταρρακών (Tarragona), το Εμπορείον (Amburias) και η Ρόδη (Rosas). Μέχρι σήμερα επιζεί η ανάμνηση των σχέσεων με τους Ελληνες και υφίσταται δραστήριος Σύλλογος των απογόνων των Ελλήνων αποίκων, που οργανώνει κάθε χρόνο γιορτές στην πόλη Ελτσε (Ελίκη).
  8. Δεν έγινες ιδιοκτήτης αλλά ιδιοκτησία αυτού του σπιτιού.
  9. Ναι αλλά ήταν ο Ηρακλής. Εσένα, βρε κάθαρμα, ποιά είναι η αρετή σου; Εσύ το μόνο που θα κατωρθώσεις είναι να σκάσεις από το φαϊ
  10. Τους Έλληνες που ο Νέρων ελευθέρωσε παίζοντας εσύ τους υποδούλωσες σοβαρευόμενος
  11. Γύρω στο 87 της χρονολογίας μας
  12. Ο Απολλώνιος χρησιμοποιεί για τον Δομιτιανό τον ίδιο χαρακτηρισμό που χρησιμοποίησε ο Παύλος για τον Νέρωνα.
  13. Φιλοστρ. Θ’ 326
  14. Το έτος 94
  15. Χτύπα τον τύραννο, χτύπα
  16. Αγαπητοί μου σήμερα έσφαξαν τον τύραννο. Τι λέω σήμερα, αυτή τη στιγμή. Μα την Αθηνά, αυτή τη στιγμή.

64 Σχόλια προς “Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 21”

  1. Ε τον καημένο τον σκύλο. Δεν το φανταζόμουν να τελειώσει το μυθιστόρημα με τον Απολλώνιο (που είχε μια δεύτερη ζωή ως Μπαλινάς στην αραβική παράδοση, ως μύστης και σοφός και κατασκευαστής τελεσμάτων/τάλισμαν, όπως και ο Ερμής). Από την περιγραφή πάντως δεν φαίνεται και πολύ συμπαθητικός τύπος.

  2. Παρόντες.

  3. Λείπουν οι παραπομπές από την 33 και μετά;

  4. BLOG_OTI_NANAI said

    «Συγκρίνοντας το περιστατικό αυτό με ανάλογες περιπτώσεις θεραπείας δαιμονισμένων από τον Ιησού τον Ναζωραίο, παρατηρούμε ότι εκείνος πετύχαινε τη θεραπεία εξορκίζοντας τους πάσχοντες εν ονόματι του Αγίου Πνεύματος, ενώ ο Απολλώνιος με την ήρεμη συζήτηση και τη δύναμη της υποβολής του, χωρίς να επικαλεσθεί υπερφυσικές δυνάμεις.»

    Ασφαλώς δεν είναι έτσι. Ο Απολλώνιος λειτουργούσε πάντα με τη βοήθεια υπερφυσικών δυνάμεων και και στους εξορκισμούς και στα άλλα θαύματα που έκανε (π.χ. γνώση του μέλλοντος) με θεϊκή βοήθεια, δηλ. «δαιμονίως» (o Αισχίνης π.χ. αναφέρει τη φράση: «ουκ ανθρωπίνως, αλλά δαιμονίως«. Στον εξορκισμό που βλέπουμε εδώ ο Απολλώνιος δεν μιλάει καν στο παιδί αλλά διαλέγεται απευθείας με τον δαίμονα τον οποίο διώχνει μέσα από τον νέο.

    Όπως έχουμε πει είναι φανερό ότι σε ένα αντιχριστιανικό ιδεολογικό κλίμα, ωραιοποιείται το ελληνικό παρελθόν και ντύνεται με μια αγνότητα που ποτέ δεν είχε, σε δήθεν αντίθεση με τον χριστιανικό «μεσαίωνα». Μόνο που ο 20ος αιώνας απέδειξε με τα Ολοκαυτώματα, τις αιματοβαμένες αθεϊστικές ή ναζιστικές δικτατορίες, τους παγκοσμίους πολέμους, τις ατομικές βόμβες, τον Ψυχρό Πόλεμο, τα εκατομμύρια θανάτων από την πείνα, τους φριχτούς εμφυλίους στην Αφρική, τους ανταγωνισμούς σε όπλα και πυρηνικά και τόσα άλλα, ότι οι δυσμενείς αξιολογικές κρίσεις για την εποχή του Βυζαντίου οφείλονται καθαρά σε ιδεολογική επιλογή και όχι σε πραγματικά δεδομένα. Περισσότερο «μεσαιωνική» εποχή από τον 20ο αιώνα θα ήταν αδύνατο να βρούμε.

  5. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    3 Έχετε δίκιο, λείπουν οι υποσημ. 33, 34 και 35. Και το κακό είναι ότι λείπουν και από το βιβλίο, οπότε μάλλον θα τις θεωρήσουμε χαμένες. Ήδη τις έσβησα στο άρθρο εδώ.

  6. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Κάτι δεν πάει καλά με τις χρονολογίες. Για την 202η Ολυμπιάδα λέει ότι ήταν το 54 μ.Χ. (σημ. 18) και για την 216η το 94 μ.Χ. (σημ. 30). Όμως θα έπρεπε να απέχουν (216-202) x 4 = 56 χρόνια και όχι 94 – 54 = 40 χρόνια.

    Στην πραγματικότητα η 202η ήταν το 29 μ.Χ. και 216η το 85 μ.Χ. https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ancient_Olympic_victors

  7. LandS said

    Πω πω!
    Συνεπαρμένος, τόσο που έχασα ένα (όχι και τόσο σπουδαίο) ραντεβού.

    4 «Στον εξορκισμό που βλέπουμε εδώ ο Απολλώνιος δεν μιλάει καν στο παιδί αλλά διαλέγεται απευθείας με τον δαίμονα τον οποίο διώχνει μέσα από τον νέο»

    Μα ο Δ. Σαραραντάκος δεν συγκρίνει με ποιον συνομιλούσαν αλλά με το πως συνομιλούσαν. Στο κάτω κάτω ο Απολλώνιος αντιμετώπισε τον δαίμονα στα ίσια με τις ανθρώπινες δυνατότητες του και με τα ανθρώπινα μέσα που όλοι διαθέτουμε.

  8. Εδώ μια συλλογή πηγών για τον Απολλώνιο: https://web.archive.org/web/20100925062415/http://mountainman.com.au/apollonius_of_tyana.htm
    Και για την ισλαμική του μετενσάρκωση: https://brill.com/view/journals/nun/34/1/article-p155_6.xml?language=en

  9. LandS said

    Αυτό με τον Σεπ. Σεβήρο και τις εικόνες στο ιερό του δεν το ήξερα.

  10. Psi said

    Πολυ καλο τελειωμα!
    Τωρα βεβαια μενει να σκεφτει να γραψει καποιος ενα βιβλιο που θα δειχνει πως ο βιος και η διδασκαλια τριων (ή περισσοτερων) μυστων και φιλοσοφων των πρωτων χρονων της αυτοκρατοριας, εφτασε ως εμας σαν ενα προσωπο, ο Απολλωνιος ο Τυανεας 🙂

  11. 10 🙂 καλό!
    Και πάλι στην ισλαμική παράδοση (τα σκουλήκια…) έγινε το ανάποδο με τον Ερμή τον Τρισμέγιστο, που κάποια στιγμή διαχωρίστηκε σε τρία πρόσωπα, ένα προκατακλυσμιαίο και δύο μετά τον κατακλυσμό. Αντίστοιχα και ο Δικέρατος ή Ζουλκαρνέιν, ο Αλέξανδρος δηλαδή, διαχωρίστηκε από προσεκτικούς σχολιαστές σε μια κορανική προσωπικότητα και στον Ισκάνταρ/Αλέξανδρο τον Μακεδόνα.

  12. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα,

    7: Σταύρο, κοίτα μην ξεχάσεις κανένα άλλο ραντεβού…🤔

    ΥΓ: αθρόες οι συμμετοχές, με guest star κι (ευχάριστες) εκπλήξεις 🤩🍾🎈🍷

  13. LandS said

    12
    Όχι βέβαιο, έχουμε και outlook και έχουμε βάλει το outlook στο τηλεφωνάκι που στέλνει ειδοποιήσεις στο σμαρτρολογάκι. Δεν θα ξεχαστώ.
    Είπαμε, το σημερινό δεν ήταν τόσο σπουδαίο.

  14. Psi said

    11 (Νομιζα οτι ο Τρισμεγιστος ηταν μυθικο προσωπο, αλλα μονο μυθιστορηματα – του Εκο – εχω διαβασει σχετικα). Τι καλα που θα ‘τανε ολη αυτη η γνωση να ηταν πιο προσιτη στη «Δυση». Πιο επειγον βεβαια, να γινει προσιτη στην ιδια την Ανατολη! Θα βοηθουσε την κατασταση εκει περιπου οσο και η γνωση Λατινικων βοηθαει εδω, αλλα θα ηταν ισως πιο ενδιαφερον χομπι απο το λιθοβολισμο σιιτων.

  15. Πουλ-πουλ said

    «κρατώντας σιγή επί πέντε χρόνια»
    Η αρχαία σοφία θεωρούσε αναγκαία την άσκηση αυτή, αλλά η πολυλογία της εποχής μας την έχει εξοβελίσει.
    Πώς το λέει ο Ζεν μοναχός στον μαθητευόμενο, που συνέχεια ζητά τον λόγο: «Αμάν πια, αν έχεις να πεις κάτι καλύτερο από τη σιωπή, άντε μίλα.»

  16. leonicos said

    Δεν θα σχολιάσω.

    Υπάρχουν πολλά, ακόμα και στα σχόλια που με δυσκολεύουν

    Την αγάπη μου σε όλους..

    Τα λέμε αύριο, συν Θεώ

  17. 14 Ίσως δεν το έγραψα πολύ καλά. Μια χαρά μυθικό πρόσωπο ήταν ο Τρισμέγιστος, απλά ένα μυθικό πρόσωπο την ελληνιστική εποχή, τρία μυθικά πρόσωπα στον ύστερο ισλαμικό μεσαίωνα.

  18. Georgios Bartzoudis said

    Πριν χρόνια και ζαμάνια διάβασα τα λεγόμενα του Φιλόστρατου για τον Απολλώνιο τον Τυανέα, από την συλλογή The Loeb Classical Library, μια πολύ καλή συλλογή, με μετάφραση από τα αρχαία ελληνικά στα αγγλικά. Απ’ ότι θυμάμαι, ο βίος του Απολλώνιου (τα εις τον Τυανέα Απολλώνιον) είναι συρραφή πιθανών και απίθανων φημών και όχι βιογραφία.

  19. Αγγελος said

    (18) Από τη μια σοβαρές και αξιοθαύμαστες ηθικοφιλοσοφικές διδασκαλίες, από την άλλη μάγια (λιθοβολισμός σκύλου ή και ανθρώπου για να φύγει η επιδημία) και παραμύθια ή ταχυδακτυλουργίες (το γκρέμισμα του ανδριάντα, αν έχει την παραμικρή ιστορική βάση). Αλλά μήπως είναι ο μόνος που φέρεται να τα συνδυάζει;
    Από την άλλη, μεγάλη εντύπωση μου κάνουν τα ταξίδια του (όπως και του Παύλου βέβαια, αν και αυτός δεν έφτασε ούτε στις Ινδίες ούτε στις Ηράκλειες Στήλες), με τα μέσα της εποχής. Και αυτά πρέπει να έχουν ιστορική βάση.

  20. LandS said

    18 «διάβασα τα λεγόμενα του Φιλόστρατου για τον Απολλώνιο […] απ’ ότι θυμάμαι, ο βίος του Απολλώνιου (τα εις τον Τυανέα Απολλώνιον) είναι συρραφή πιθανών και απίθανων φημών και όχι βιογραφία.»

    Για τους άλλους όμως ε; Άψογη διασταυρομένη τεκμηρίωση! Όπως όλα τα κείμενα της εποχής.

  21. BLOG_OTI_NANAI said

    7: Πόσο κάνει 1+1 το ξέρουμε καλά όλοι. Το ότι έχεις εσύ τη δύναμη να μιλάς με τα δαιμόνια και να τα βγάζεις από τους ανθρώπους, δεν μας το είχες πει έως τώρα. Εάν όμως δεν έχεις αυτή τη δύναμη, μην γράφεις «ο Απολλώνιος αντιμετώπισε τον δαίμονα με τα ανθρώπινα μέσα που ΟΛΟΙ διαθέτουμε.«…

    Ο αφ’ εαυτού εξορκισμός του Ιησού χωρίς καμία αναφορά σε»Άγιο Πνεύμα»:
    Ο Ιησούς επιτίμησε το πνεύμα λέγοντάς του: «Πάψε να μιλάς και βγες απ’ αυτόν». Τότε το δαιμόνιο, αφού τον έριξε κάτω ανάμεσά τους, βγήκε απ’ αυτόν χωρίς καθόλου να τον βλάψει.

    Ο σχεδόν πανομοιότυπος, μεταγενέστρος χρονικά, εξορκισμός του Απολλωνίου:
    «ο Απολλώνιος οργισμένος, σαν αφέντης που μιλούσε σε δούλο του αναξιόπιστο, πανούργο, αναιδή» … «το δαιμόνιο έβγαλε φωνή φοβισμένη κι οργισμένη, σαν άνθρωπος που καίγεται ή βασανίζεται, και ορκίστηκε να εγκαταλείψει τον νέο»

    Προσωπικά ακόμα και συζητήσεις όπου κάποιος ζητά να αποδείξω ότι ένας άνθρωπος δεν είναι ελέφαντας, τις κάνω άνετα για όσο χρειαστεί…

  22. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Λιθοβόλησαν σκύλο και εξεδίωξαν κυνικό φιλόσοφο. Ρε τα κοπρόσκυλα…

  23. Κρίμα που τελείωσε γιατί εκτός από το πολύ ενδιαφέρον κείμενο θα στερηθούμε και κάποια διασκεδαστικά σχόλια από ταγμένους α λα Σάββα θεοδωρίδη !

  24. BLOG_OTI_NANAI said

    Η θεϊκή προέλευση των δυνάμεων του Απολλωνίου ο οποίος τελικά δεν πέθανε αλλά ανελήφθη στους ουρανούς:

  25. Alexis said

    Ωραίο και το σημερινό!
    Η τελευταία πρόταση είναι αριστούργημα σαρκασμού και λεπτής ειρωνείας από το Δημήτρη Σαραντάκο!

  26. Alexis said

    Το γνωστό τρολ θα πρέπει να αισθάνεται σα λιοντάρι στο κλουβί με τέτοια θεματολογία σήμερα να μη μπορεί να σχολιάσει για τους «απατεώνες Ναζωραίους» τον «αποσυνάγωγο ραββίνο» κλπ. κλπ.

  27. Alexis said

    #4: Περισσότερο «μεσαιωνική» εποχή από τον 20ο αιώνα θα ήταν αδύνατο να βρούμε.

    Σε διαβεβαιώ ότι αν μπορούσες να ζήσεις έστω και μια μέρα στον πραγματικό Μεσαίωνα θα γύριζες τρέχοντας με χίλια στον 20ο αιώνα!

  28. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    9 Νομίζω πως κάτι ανάλογο έκαναν και άλλοι τότε. Η αρχαία θρησκεία έδινε αυτή τη δυνατότητα.

  29. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    27# Εγώ πάντως χαλαρά θα πήγαινα τον 9-10ο αιώνα (φουλ Μεσαίωνας) στην Καραβαϊκή να τα ξύνω αραχτός σε καμιά αιώρα. Ούτε Ισπανοί ούτε άλλοι μαλάκες.

  30. Λεύκιππος said

    29 Κι εγώ

  31. Γιάννης Κουβάτσος said

    27: Αρκεί να μη βρισκόσουν ως Εβραίος στη ναζιστική Γερμανία, Πόντιος υπό τη μάχαιρα του Κεμάλ, αντιφρονών (ή θεωρούμενος ως τέτοιος») στον «υπαρκτό» σοσιαλισμό, Ιάπωνας στη Χιροσίμα και πάει κλαίγοντας…Αυτό είναι το απαισιόδοξο σενάριο. Το αισιόδοξο είναι να βρισκόσουν ως πολίτης κάποιου μεταπολεμικού σκανδιναβικού κράτους. ☺

  32. BLOG_OTI_NANAI said

    27: Για να μπορείς να με διαβεβαιώσεις για κάτι τέτοιο, θα πρέπει να είσαι περίπου 1.000 ετών! Επίσης, τώρα, και να θέλω, δεν μπορώ να γυρίσω στον 20ο αιώνα, πάει αυτός, πέρασε!

    Πέρα αυτών, δεν υπάρχει χρονική περίοδος που να λείπει η χαρά, η διασκέδαση όπως και η λύπη ή η ατυχία. Πλήθος από άμεσες ή έμμεσες πληροφορίες μας δείχνουν ότι η καθημερινότητα στον Μεσαίωνα περνούσε με πολλών ειδών ευχάριστες στιγμές. Υπάρχουν πολλά βιβλία επάνω στο θέμα «καθημερινή ζωή», ειδικά οι εκδόσεις Παπαδήμα έχουν πολλά παρόμοια, όπως και η σειρά του Κουκουλέ αλλά και έμμεσες πληροφορίες από τα έργα των πατέρων της Εκκλησίας που δείχνουν ότι μια χαρά περνούσε τη ζωή του ο λαός.

    Το να θεωρούμε ότι κάποιος που ζει στο 3.000 μ.Χ δεν θα ήθελε να ζει στο 2.000 μ.Χ. ή οτιδήποτε παρόμοιο, είναι μια εντελώς υποθετική άσκηση που κανείς δεν μπορεί αν απαντήσει αντικειμενικά διότι δεν μπορούν να υπάρξουν τέτοια βιώματα.

    Αλλά σε εποχές πίκρας, που ήταν πολλές στον 20ο αιώνα, ο Ουκρανοί στον Μεγάλο Λιμό, οι Κινέζοι στο Μεγάλο Άλμα, οι Εβραίοι στο Ολοκαύτωμα, οι Ιάπωνες στη Χιροσίμα, οι Βιετναμέζοι του πολέμου του Βιετνάμ θα επιθυμούσαν διακαώς αντί να πεθαίνουν, να μεταβούν με μηχανή του χρόνου σε μια ήσυχη εποχή του Μεσαίωνα για να ξεφύγουν από τον δικό τους Μεσαίωνα.

  33. BLOG_OTI_NANAI said

    31: Σωστό.

  34. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @32. Έκο:«Ο Μεσαίωνας είναι η παιδική ηλικία [της σύγχρονης Ευρώπης] στην οποία πρέπει διαρκώς να ανατρέχουμε».

  35. Δημήτρης Καραγιώργης said

    Άσχετο.
    22/6/41. Πριν 80 χρόνια ακριβώς, Κυριακή χαράματα τότε, ξεκινούσε η επιχείρηση Μπαρμπαρόσα. Η Κόλαση επί Γης, τύφλα να’χει ο Δάντης. Και να μην ξεχνιόμαστε, ο πατερούλης Πασών των Ρωσιών, άντε, και του Ενός Σοσιαλισμού, άφησε έναν ανέτοιμο στρατό και με εκτελεσμένα τα περισσότερα μορφωμένα και έμπειρα στελέχη του, να αντιμετωπίσει τη Γερμανική στρατιωτική μηχανή. Άσχετα αν αργότερα, αναβαπτίσθηκε σε Ηγέτη της Νίκης με το αίμα των απλών Σοβιετικών στρατιωτών και πολιτών που το έδιναν απλόχερα.

  36. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

    29 Αλλά τον 10ο αιώνα στην Καραϊβική είχανε Μεσαίωνα ή μήπως Νεολιθική εποχή;

  37. 36# Την ησυχία τους είχανε. Και τελοσπάντων όπως είπα δεν είχαν Ισπανούς και άλλους μαλάκες.

  38. Γιάννης Κουβάτσος said

    Όλα τα μέρη του εξωευρωπαϊκού πλανήτη μια χαρά ήταν πριν πλακώσει ο «λευκός άνθρωπος» που ρήμαξε πολιτισμούς και τρόπους ζωής και δήωσε και σφαγίασε και «εκπολίτισε», βεβαίως-βεβαίως…

  39. venios said

    38 Εκτός από τους λευκούς κατακτητές υπήρχαν κι άλλοι, Μογγόλοι ή Αζτέκοι που κατέσφαξαν όσους μπορούσαν. Η διαφορά είναι οι τελευταίοι δεν παρίσταναν τους εκπολιτιστές.

  40. @ 39 Venios
    >>Η διαφορά είναι οι [Μογγόλοι ή Αζτέκοι] δεν παρίσταναν τους εκπολιτιστές.

    Είναι σίγουρο;
    Οι κακοποιούντες ισχυροί πάντα δεν παράγουν έναν «ηθικό» λόγο;

  41. Γιάννης Κουβάτσος said

    40: Τους νεότερους αιώνες συμβαίνει αυτή η υποκρισία. Για τα αρχαία χρόνια ο διάλογος Αθηναίων-Μηλίων είναι ξεκάθαρος «Δυνατά δε οι προύχοντες πράσσουσι και οι ασθενείς ξυγχωρούσιν». Ούτε σάλτσες ούτε τίποτα.

  42. @ 41 Γιάννης Κουβάτσος

    Καλή υπόμνηση. Ίσως όμως βρισκόμαστε σε φάση υπεροψίας του αθηναϊκού ιμπεριαλισμού. Έχω, γενικά, την αίσθηση ότι οι κακοποιούντες έχουν ανάγκη και να ηθικολογήσουν.

  43. Καλησπέρα
    Ως συνήθως δεν έχω κάτι για το κείμενο. Αλλά να. Κάπου γράφει «Από τη Λέσβο με πλοίο, …, πήγε μέσω Ευβοίας στον Πειραιά.» Η πιο σωστή διαδρομή για μένα. Και πέρασαν κοντά δυο χιλιάδες χρόνια για να την ξανακουβεντιάζουμε (σύνδεση Κύμης – Μεστών Χίου – Σιγρίου Λέσβου https://www.stonisi.gr/post/17477/egkrithhke-h-grammh-kymh-mesta-sigri).

  44. Γιάννης Ιατρού said

    31: Βάλε και «μαύρος» σε καμιά πολιτεία του Νότου στις ΗΠΑ… Και σήμερα δηλαδή😡 BLM!

  45. Γιάννης Κουβάτσος said

    44: Και βάζελος την τελευταία δεκαετία…Αλαφουζικός μεσαίωνας.😡

  46. sarant said

    43 Και ως την Κύμη και από το Σίγρι ως τη Μυτιλήνη;

  47. Alexis said

    Το τερματίσατε…
    Για να είναι δίκαιο το παιχνίδι με τη χρονομηχανή θα έπρεπε να μπορείς να επιλέξεις το φύλο, την ηλικία αλλά μέχρι εκεί. Δεν θα μπορούσες να επιλέξεις ούτε πού θα ήσουν ούτε τι θα ήσουν (ελεύθερος, σκλάβος, εργάτης, άρχοντας, πλούσιος ή φτωχός)
    Αυτά θα τα επέλεγε η χρονομηχανή με τους νόμους των πιθανοτήτων και της τυχαιότητας.
    Για να δούμε τότε πόσοι θα πάταγαν το κουμπί που θα έγραφε 20ος αιώνας και πόσοι αυτά που θα γράφανε 14ος ή 10ος.

  48. Πέπε said

    @40

    Νομίζω ότι το διαχρονικό ερώτημα στο οποίο προσπαθούν να απαντήσουν όλοι οι πόλεμοι / κατοχές / κατακτήσεις / λεηλασίες κλπ. είναι ποιος την έχει μεγαλύτερη. Αν αντί για «μεγαλύτερη» ο ένας πολιτισμός λέει «πιο πολιτισμένη», ο άλλος «πιο ορθή στην πίστη της», ο άλλος οικονομικά ή στρατιωτικά ισχυρότερη, ο άλλος επικαλείται ιστορικά δικαιώματα κλπ., αυτά είναι λεπτομέρειες.

  49. Alexis said

    Ο ευρωπαϊκός Μεσαίωνας δεν έχει να κάνει με την βαρβαρότητα, τους πολέμους, τις σφαγές κλπ. Αυτά υπήρχαν ίδια και απαράλλαχτα πριν από το Μεσαίωνα και συνέχισαν να υπάρχουν και μετά.
    Έχει να κάνει κυρίως με την τεράστια οπισθοδρόμηση στα γράμματα, τις τέχνες, τις επιστήμες, τον πολιτισμό γενικότερα, λόγω της επικράτησης του Χριστιανισμού και της θεοκρατικής και άκρως συντηρητικής κοσμοαντίληψης που αυτός επέφερε στην κοινωνία.

  50. sarant said

    47 Κι αυτό σωστό.

  51. 46 Αυτοκίνητο. Σίγουρα πιο γρήγορο απ’ το καράβι, ακόμα και με τους σημερινούς χάλια δρόμους… Αλλά, ναι, θα πρέπει να φτιαχτούν. Απ’ το Σίγρι έχει ξεκινήσει και φτιάχνεται (και με ποοοοολλλλλά απολιθώματα να έχουν έρθει στο φως). Πότε θα τελειώσει; Ανάλογα τη χρηματοδότηση. Πάντως, εμένα η Μαρία μου είπε να περνάω κάτω απ’ τη μπουλντόζα και θα δω το φως μου 🙂 (Όχι η δικιά μου. Μια ντόπια. Τότε, στη μια άκρη του δρόμου που είναι 300 μέτρα χωματόδρομος υπήρχε ένας τεράστιος εκσκαφέας και πέρναγες κάτω απ’ την κουτάλα του).

  52. Γιάννης Κουβάτσος said

    47: Προσωπικά, δεν παίζω καν το παιχνίδι, επιλέγω 20ο αιώνα, χωρίς να ξεχνώ όμως ότι είναι ο πιο φονικός αιώνας στην ιστορία της ανθρωπότητας και ο αιώνας των ολοκληρωτισμών.

  53. 47# Αυτά τα λες επειδής πήρες το παλιό μοντέλο με τα λιγότερα κουμπάκια 😜

  54. spyridos said

    47

    Αν δεν έχει κουμπάκι με ηλικία, οι μισοί τουλάχιστον θα πεθάνουν το πολύ 3 χρονών.
    Παράδεισος ο μεσαίωνας, ο μισός πληθυσμός δεν προλάβαινε να ακούσει τίποτα για θρησκεία..

  55. spyridos said

    32

    «όπως και η σειρά του Κουκουλέ αλλά και έμμεσες πληροφορίες από τα έργα των πατέρων της Εκκλησίας που δείχνουν ότι μια χαρά περνούσε τη ζωή του ο λαός.»

    Στην Καραϊβική σίγουρα.

  56. Alexis said

    #53: 😆 😆 😆

  57. BLOG_OTI_NANAI said

    49: Τι είναι αυτά που γράφεις Αλέξη; Τα διαβάζεις από την Μεγάλη Σοβιετική Εγκυκλοπαίδεια και τα αντιγράφεις; Τι αυθαίρετες αξιολογήσεις πολιτισμών είναι αυτές που κάνεις; Ούτε οι Ισπανοί Κονκισταδόρες τέτοια. Άρα, οι εντελώς εκτός επιστήμης και μεγάλης τέχνης και γραμμάτων και προόδου φυλές του Αμαζονίου που έχουν για θεούς του κροκόδειλους, αποτελούν Μεσαίωνα; Μήπως να πάμε να τους καταστρέψουμε;
    Έτσι αξιολογούνται οι πολιτισμοί, ανάλογα με το τι αρέσει στον καθένα;

    Και ξεχνάς ότι οι άθεοι είχαν την ευκαιρία τους και επικράτησαν στον 20ο αιώνα; Στις δικτατορίες που έφτιαξαν επικρατούσε η απόλυτη ανελευθερία, η απόλυτη λογοκρισία σε κάθε πλευρά του πολιτισμού, στα βιβλία και σε όλες τις τέχνες. Και φυσικά από μία οπτική γωνία η λατρεία του αυτοκράτορα-δικτάτορα ήταν μια θεοκρατία αφού διαφωνούσες άρα πέθαινες.

    Θα μας πεις ότι αυτές οι δικτατορίες δεν αποτελούν Μεσαίωνα επειδή υπήρχε… επιστημονική εξέλιξη και ας δολοφονούνταν εκατομμύρια;

    Αυτές οι επιχειρηματολογίες είναι εκτός τόπου. Καλές για την εποχή του Γίββωνα, αλλά όχι για σήμερα. Στο Βυζάντιο κυριαρχούσε το ρωμαίκό δίκαιο που είχε φτιαχτεί σε εποχές ειδωλολατρίας. Σε θεοκρατικό περιβάλλον επιβάλλονται μόνο όσα επιβάλλει ο θρησκευτικός νόμος. Όμως, υπήρχαν διαζύγια, υπήρχε πορνεία, υπήρχαν παλλακίδες, υπήρχαν όλα αυτά τα θέατρα μίμων με γυμνές γυναίκες και άντρες, τυχερά παιχνίδια και ένα σωρό άλλα. Σε ποιο όνειρο είδες τη θεοκρατία; Σε ποιο όνειρο είδες την οπισθοδρόμηση των γραμμάτων; Τα γράμματα τιμούνταν όσο τίποτε άλλο αφού επρόκειτο για ελληνικό πολιτισμό. Μάλιστα, η πρόοδος της επιστήμης έμεινε μικρή διότι ακριβώς επαναπάφθηκαν επάνω σε όσα είχαν βρει οι πρόγονοι τους οι αρχαίοι Έλληνες. Όμως είχαν νοσοκομεία, γυναίκες γιατρούς. Η χριστιανική γραμματεία αν κάποιος δεν την μελετά, είναι δικό του θέμα. Υπάρχουν όμως εκατομμύρια άνθρωποοι που την μελετούν ακριβώς γιατί εκεί υπάρχουν φιλοσοφικοί θησαυροί. Ο χριστιανισμός είναι μια φιλοσοφία, μια κοσμοθέαση όπως ήταν και η αρχαία φιλοσοφία. Μήπως επειδή κάποιος είναι μισαλλόδοξος θα μας πει ότι δεν υπήρχε τέχνη στο Βυζάντιο; Δεν υπήρχε μουσική; Δεν υπήρχε υμνογραφία; Αν κάποιος αδιαφορεί για τον χριστιανισμό, αυτό είανι δικό του θέμα. Αλλά δεν αξιολογούνται έτσι οι πολιτισμοί.

    Αν πάλι θες να συζητήσουμε για την παρακμή που έφεραν οι άθεοι με τις δικτατορίες τους πολύ ευχαρίστως.

  58. BLOG_OTI_NANAI said

    47: «Για να δούμε τότε πόσοι θα πάταγαν το κουμπί που θα έγραφε 20ος αιώνας και πόσοι αυτά που θα γράφανε 14ος ή 10ος.»

    Αυτό το ρωτάς σημερινούς ανθρώπους. Για ποιον λόγο όμως να θέλεις να μεταβείς σε μια εποχή που δεν μπορείς να διαχειριστείς. Και σήμερα, αν σου έλεγαν πραγματικά αν θέλεις να μεταβείς αυτή τη στιγμή στο 3.000 μ.Χ., δεν ξέρεις τι θα υπάρχει εκεί για να δεχτείς.

    Άρα, με ποια πορίσματα του παρελθόντος ή του μέλλοντος θα τα συγκρίνεις; Πέρα από το γεγονός ότι ακόμα και η γενίκευση για 20ο αιώνα είναι άστοχη. Μέχρι το 1940-50 είχαμε παγκοσμίως πολλές ακόμα θανατηφόρες λοιμώδεις ασθένειες και πολέμους φριχτούς. Προσωπικά δεν θα ήθελα σε καμία περίπτωση να μεταβώ στον 20ο αιώνα γενικά. Σε καμία εποχή πριν το 1970 π.χ. Όπως ακριβώς δεν θα ήθελα να μεταβώ στον 14ο αιώνα, το ίδιο δεν θα ήθελα και στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα.

  59. BLOG_OTI_NANAI said

    54: Βέβαια, ενώ στην Κίνα του Μεγάλου Άλματος που για να επιβιώσουν έτρωγαν τα πτώματα των παιδιών τους και γενικά όσων πέθαιναν, ήταν ο λόγος για τον οποίο θα επιθυμούσε κάποιος να ζήσει στον 20ο αιώνα…

  60. sarant said

    51 !!

  61. Pedis said

  62. mitsos said

    Εμείς πάντα το λέγαμε :

    Πας προφήτης μετά Χριστόν , Γάϊδαρος

    Άσε που από τον περασμένο Νοέμβρη τροποποιήθηκαν διατάξεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας – (Τόμος IV – Άρθρα 320-461)
    οι οποίες πλέον προβλέπουν ότι ο βασανισμός και φόνος ζώου αναβαθμίζεται σε κακούργημα για το οποίο επιβάλλεται ποινή κάθειρξης έως 10 ετών.

    Μέσα θα τον χώναμε τον Απολλώνιο

    Πολύ ωραίο φεγγάρι απόψε.
    Καληνύχτα σας

  63. Triant said

    Αμάν πια με τις άθεες δικτατορίες. Δηλαδή πρέπει να είσαι δικτάτορας ή οπαδός του για να μην μπορείς να πιστέψεις χοντροκομμένα παραμύθια που γράφτηκαν πρίν από πολλούς αιώνες και που απευθύνονταν σε ανθρώπους που τα χρειάζονταν για να εξηγήσουν φαινόμενα και για να αποδεχθούν το γεγονός του θανάτου; Και δεν μιλάω μόνο για τον χριστιανισμό, μιλάω για όλες τις θρησκείες.

    Από την άλλη, πόσες καραχριστιανικές δικτατορίες υπήρξαν και υπάρχουν; Για να μην αναφέρω το χριστιανικότατο Ολοκαύτωμα. Ο πατερούλης τουλάχιστον όσουε έφαγε τους έφαγε για τις πράξεις τους και όχι γιατί γεννήθηκαν με την λάθος μύτη!

    Επι πλέον, είμαι άθεος και δεν έχω σκοτώσει κανέναν – σε αντίθεση με την πλειοψηφία των δολοφόνων. Είναι δε βέβαιο πως δεν θα σκοτώσω ποτέ κανέναν επειδή δεν συμφωνώ με τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις.

  64. […] παρουσιάστηκε στο ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία, από όπου και τα σχόλια […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: