Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Χρόνια πολλά, κύριε Εντγκάρ Μορέν!

Posted by sarant στο 8 Ιουλίου, 2021


Ο Γάλλος φιλόσοφος Εντγκάρ Μορέν (Edgar Morin) γιορτάζει σήμερα τα εκατό του χρόνια. Ακόμα πιο σημαντικό είναι ότι φτανει στο αξιοζήλευτο αυτό ορόσημο ακμαίος, έχοντας μάλιστα εκδώσει πέρυσι το (μέχρι στιγμής) τελευταίο του βιβλίο, που αναφέρεται στα διδάγματα από τον κορονοϊό.

Ο Εντγκάρ Μορέν λοιπόν γεννήθηκε το 1921 στο Παρίσι από γονείς που ανήκαν στην εβραϊκή διασπορά και είχαν ζήσει πολλά χρόνια στη Θεσσαλονίκη. Δεν θα αναφερθώ όμως στα βιογραφικά του, διότι τα αφηγείται ο ίδιος στο κείμενό του που θα παραθέσω πιο κάτω.

Πολλά από τα βιβλία του Μορέν έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά, από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, όπου εκδίδω κι εγώ τα γλωσσικά βιβλία μου. Το έργο ζωής του Μορέν είναι η «Μέθοδος» (σε 6 τόμους). Από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου έχουν κυκλοφορήσει οι 4 τελευταίοι: «3. Η γνώση της γνώσης» (2001, μετάφραση Θοδωρής Τσαπακίδης), «4. Οι ιδέες» (2004, μετάφραση Θοδωρής Τσαπακίδης), «5. Η ανθρώπινη ταυτότητα» (2005, μετάφραση Τιτίκα Δημητρούλια) «6. Ηθική» (2013, μετάφραση Γιάννης Καυκιάς).

Το τελευταίο του βιβλίο, που το έγραψε σε συνεργασία με τη Sabah Abouessalam, έχει τίτλο «Ας αλλάξουμε δρόμο – Τα μαθήματα του κορονοϊού». Κυκλοφόρησε στα γαλλικά τον Μάιο του 2020 και στα ελληνικά φέτος, σε μετάφραση του Θεόδωρου Παραδέλλη.

Στο εκτενές προοίμιο του βιβλίου αυτού, που έχει τίτλο «Εκατό χρόνια μεταπτώσεων», ο Μορέν εξετάζει τα χρόνια της ζωής του από το 1921 ως το 2020, που οροθετούνται από δυο πανδημίες: την ισπανική γρίπη στην αρχή, που παραλίγο να τον σκοτώσει πάνω στη γέννησή του, και τώρα τον κορονοϊό.

Ζήτησα από τον εκδότη, τον Γιάννη Νικολόπουλο, την άδεια να αναδημοσιεύσω το προοίμιο. Μου έστειλε το αρχείο κειμένου και το παραθέτω αμέσως πιο κάτω. Παραθέτω επίσης και τη σύντομη εισαγωγή του Μορέν, που δίνει μια ιδέα για το περιεχόμενο του βιβλίου (να το αγοράσετε!).

Στο τέλος κάνω μια μεταφραστική παρατήρηση.

Ίσως είναι δική μου ιδιοτροπία, αλλά με συναρπάζει να διαβάζω απομνημονεύματα και αφηγήσεις ζωής ανθρώπων διάσημων όσο και άσημων, κι έτσι βρήκα πολύ ενδιαφέροντα τον απολογισμό ζωής που κάνει εδώ ο Μορέν. Ίσως κινήσει και το δικό σας ενδιαφέρον.

Στον εορτάζοντα δεν θα ευχηθούμε βέβαια να τα εκατοστίσει, αλλά να είναι πάντοτε ακμαίος και, παρόλο που στην κατακλείδα λέει ότι δαπάνησε «τις τελευταίες του δυνάμεις για αυτό το πόνημα», να γράψει κι άλλα βιβλία!

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Εκατό χρόνια μεταπτώσεων

Η ισπανική γρίπη

Είμαι θύμα της επιδημίας της ισπανικής γρίπης, κι επιπλέον πέθανα, ή μάλλον γεννήθηκα νεκρός και ανένηψα μετά από αδιάκοπα χτυπήματα του γυναικολόγου που με κρατούσε τριάντα λεπτά κρεμασμένο από τα πόδια.

Στην πραγματικότητα είμαι ένα έμμεσο θύμα. Η νεαρή κοπέλα Λούνα Μπερέσι, που θα γινόταν μητέρα μου, είχε προσβληθεί από ένα καρδιακό νόσημα, το 1917 θαρρώ. Όταν παντρεύτηκε, της απαγορεύτηκε να κάνει παιδί, διότι ο τοκετός θα ήταν θανάσιμος. Την απαγόρευση αυτή την απέκρυψε από το σύζυγό της Βιντάλ. Όταν συνέλαβε, συμβουλεύτηκε μια παράνομη αμβλώτρια (η εκούσια διακοπή της κύησης θεσπίστηκε μισόν αιώνα αργότερα), η οποία της έδωσε κάποια αποτελεσματικά εκτρωτικά φάρμακα. Η ίδια προσποιήθηκε μια ψεύτικη γέννα αποβολή μπροστά στο σύζυγό της, o οποίος ανέλαβε με ζήλο τα συζυγικά του καθήκοντα. Όταν έμεινε και πάλι έγκυος, προσέφυγε ξανά στην αμβλώτρια, η οποία της έδωσε τα εκτρωτικά μέσα, αλλά για κάποιο άγνωστο λόγο το έμβρυο εμφυτεύθηκε. Σε κατάσταση σύγχυσης, γεννήθηκε με ισχιακή προβολή [ανάποδα], στραγγαλισμένο από τον ομφάλιο λώρο του, το πρωί της 8ης Ιουλίου του 1921. Ο γυναικολόγος είχε υποσχεθεί ότι θα σώσει τη μητέρα. Έσωσε και τη μητέρα και το παιδί.

Δεν έχω, βέβαια, καμιά ανάμνηση του γεγονότος, αλλά φέρω τα ίχνη του μέχρι σήμερα· ένα αίσθημα ασφυξίας που με καταλαμβάνει καμιά φορά μου δίνει την εντύπωση ότι κόβεται η αναπνοή μου, οπότε παίρνω μια βαθιά ανάσα. Ενενήντα χρόνια αργότερα, ο κορονοϊός, έμμεσος απόγονος της ισπανικής γρίπης (Η1Ν1), έρχεται να μου θυμίσει το χαμένο ραντεβού της γέννησής μου.

Καθώς θα ήθελα να συνεχίσω κάποια σχέδιά μου και να γνωρίσω μερικές χαρές, ελπίζω ν’ αποφύγω αυτό το ραντεβού, αλλά και πάλι ποιος ξέρει;

Η παγκόσμια κρίση του 1929

Το 1930 ήμουν εννιά χρονών. Οι γονείς μου είχαν επιλέξει να εγκατασταθούν στη Ριέλ της μητροπολιτικής περιοχής του Παρισιού, σε μια έπαυλη που ο πατέρας μου αποφάσισε να χτίσει ανταποκρινόμενος στην επιθυμία της μητέρας μου – πέτρινο οικοδόμημα με ταράτσα αντί για στέγη, μεγάλα μπαλκόνια από σφυρήλατο σίδερο και τοίχους βαμμένους σε απαλά χρώματα. Ήταν όμως η χρονιά που η κρίση άγγιξε τη Γαλλία και επηρέασε το εμπόριο του πατέρα μου. Ο πατέρας μου έχασε πολλά από τα κέρδη του και δεν είχε πλέον το κεφάλαιο που θα διέθετε για την έπαυλη, οπότε αποφάσισε να τη χτίσει με τούβλα, αντικαθιστώντας μ’ αυτά ακόμη και το σφυρήλατο σίδηρο των μπαλκονιών – με λίγα λόγια, ολοκλήρωσε μια έπαυλη που η μητέρα μου, όταν την είδε, τη βρήκε απαίσια. Χωρίς να καταλαβαίνω και πολλά, ήμουνα μάρτυρας στους επανειλημμένους καβγάδες που ξεκινούσε με τον πατέρα μου.

Τελικά εγκατασταθήκαμε στη Ριέλ στα τέλη του φθινοπώρου του 1931. Η μητέρα μου, αφού πέρασαν μερικές εβδομάδες, ξεκίνησε βιαστικά ένα πρωί να προλάβει το προαστιακό τρένο για το Παρίσι. Το πρόλαβε στο τσακ. Κάθισε, έδειχνε ότι κοιμόταν, και δεν ξύπνησε ποτέ. Τη βρήκαν νεκρή στο σταθμό Σεν-Λαζάρ, θύμα της καρδιακής βλάβης που είχε υποστεί εξαιτίας της ισπανικής γρίπης.

Είμαι δέκα χρονών και ζω με τον πατέρα μου, θύμα της μεγάλης οικονομικής ύφεσης που ρημάζει τον κόσμο. Από αυτή την οικονομική κρίση δεν είδα τίποτα, δεν κατάλαβα τίποτα, διαπίστωσα απλώς ότι από κείνη τη στιγμή και για μερικά χρόνια ο πατέρας μου φρόντιζε να μειώσει τα έξοδα και ακύρωσε τις διακοπές μας στη Σαβοΐα.

Εν συντομία, το 1921 και το 1931 η ζωή μου αναστατώθηκε από την ισπανική γρίπη. Από το 1931, το πνεύμα μου διαμορφώθηκε υπό την επήρεια των διαδοχικών κλονισμών που προκάλεσε ο συνδυασμός των συνεπειών από τη Συνθήκη των Βερσαλλιών, που έβαλε τέλος στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο αλλά έσπειρε και τους σπόρους του Δευτέρου και της οικονομικής κρίσης του 1929, που συνεχίστηκε τη δεκαετία του 1930 προκαλώντας πολιτικές και κοινωνικές αναταράξεις.

Ο κυκλώνας υπό σχηματισμό, 1930-1940

Δεν έχω καμία ανάμνηση της 30ής Ιανουαρίου του 1933, όταν ο Χίτλερ έγινε καγκελάριος της Γερμανίας. Δεν καταλάβαινα και πολλά ακόμη, αλλά θυμάμαι ότι, στο ραδιόφωνο και τα κινηματογραφικά επίκαιρα, ένας μικρόσωμος άντρας με μαύρα μαλλιά κι ένα τσουλούφι στο μέτωπο, ουρλιάζοντας υστερικά, εκφωνούσε λόγους που διακόπτονταν από τις ενθουσιώδεις επευφημίες μιας ανθρώπινης μάζας με καφετί στολές.

Είμαι δεκατριών ετών όταν έρχομαι σε επαφή με την πολιτική, που εξαπλωνόταν με ριπές στην τάξη μου, το Φεβρουάριο του 1934. Η οικονομική αδυναμία της κυβέρνησης σε συνδυασμό με την αποκάλυψη των σκανδάλων διαφθοράς (μεταξύ των οποίων η υπόθεση Stavisky, που υποτίθεται ότι αυτοκτόνησε στις 8 Ιανουαρίου του 1934), προκάλεσε μια αντικοινοβουλευτική εξέγερση. Στις 6 Φεβρουαρίου οι διαδηλωτές έκαναν έφοδο στην Κάτω Βουλή και αναχαιτίστηκαν από τα πυρά της Εθνοφρουράς· απολογισμός: καμιά δεκαπενταριά νεκροί και δύο χιλιάδες τραυματίες. Πολύ σύντομα, οι σοσιαλιστές και οι κομμουνιστές συνασπίστηκαν σε ένα αντιφασιστικό μέτωπο που έγινε λαοφιλές. Από τότε άρχισε η σύγκρουση μεταξύ αριστερών και δεξιών, υπέρμαχων του φασισμού και αντιφασιστών.

Έτσι, το Φεβρουάριο του 1934 η σύγκρουση εισέβαλε στην Πέμπτη τάξη του Λυκείου Ρολέν. Τα παιδιά των δεξιών οικογενειών και αυτά των αριστερών οικογενειών βρίζονταν μεταξύ τους και συχνά έρχονταν στα χέρια. Αντιμετώπιζα αυτές τις ταραχές με σκεπτικισμό (που τον διαμόρφωσε η ανάγνωση του Ανατόλ Φρανς). Πολύ σύντομα όμως θα έμπαινα στη ροή της Ιστορίας.

Το 1933 είχε αρχίσει ήδη η αδυσώπητη πορεία προς τον πόλεμο (αναδρομικά, σήμερα μας φαίνεται προφανής), που ακολούθησαν οι λαοί και οι κυβερνήσεις σε μια κατάσταση παραισθητικής υπνοβασίας. Το 1933 η Γερμανία εγκατέλειψε την Κοινωνία των Εθνών κι άρχισε και πάλι να εξοπλίζεται. Τον Οκτώβριο του 1935 η φασιστική Ιταλία εισέβαλε στην Αιθιοπία. Το Μάιο του 1936 το Λαϊκό Μέτωπο κέρδισε τις εκλογές στη Γαλλία. Τον Ιούνιο του 1936 άρχισε ο εμφύλιος πόλεμος στην Ισπανία. Το 1937 η Ιαπωνία εισέβαλε στη Κίνα. Στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου του 1938 υπογράφτηκε η Συμφωνία του Μονάχου, κατά την οποία οι Αγγλογάλλοι παραχώρησαν τα Τσεχοσλοβακικά Σουδητικά Όρη στη Γερμανία.

Από το 1938 τα πάντα επιταχύνθηκαν, μέχρι την 23η Αυγούστου του 1939, ημερομηνία κατά την οποία υπογράφτηκε το απίστευτο και εκπληκτικό Γερμανοσοβιετικό Σύμφωνο. Ακολούθησε ο πόλεμος και η γαλλική συνθηκολόγηση στις 22 Ιουνίου του 1940.

Στην πραγματικότητα, η δεκαετία 1930-1940 είναι μια περίοδος όπου, πέρα από το χαμηλό βαρομετρικό που προοδευτικά μετασχηματίστηκε σε καταστρεπτικό κυκλώνα, μια τεράστια οικονομικοπολιτική ύφεση μετασχηματίστηκε σ’ έναν τρομερό κυκλώνα, καταλήγοντας στην ακραία βαρβαρότητα ενός πολέμου που έγινε παγκόσμιος το 1941. Αυτά τα συγκλονιστικά γεγονότα με μετασχημάτισαν και με διαμόρφωσαν. Τα πάντα τέθηκαν υπό αμφισβήτηση, τα πάντα αποτελούσαν πρόβλημα: δημοκρατία, καπιταλισμός, φασισμός, αντιφασισμός, σταλινικός κομμουνισμός, αντισταλινικός κομμουνισμός (τροτσκισμός), μεταρρύθμιση, επανάσταση, διεθνισμός, τρίτος δρόμος, πόλεμος και ειρήνη, αλήθεια και λάθος.

Έφηβος πλέον, άρχισα ν’ αναρωτιέμαι: Τι να σκεφτώ; Τι να κάνω;

Τελικά, το 1938, εντάχθηκα σ’ ένα μικρό μαχητικό κόμμα που διακήρυττε έναν διμέτωπο αγώνα –ενάντια στο σταλινισμό και το χιτλερισμό– και αντιτασσόταν στον πόλεμο. Στο μεταξύ, μετά από παρότρυνση του φίλου μου Ντελμπουά να διαβάσω τον Μαρξ, ανακάλυψα ότι κάθε πολιτική πρέπει να βασίζεται σε μια αντίληψη του ανθρώπου, της κοινωνίας και της ιστορίας. Υιοθετώντας αυτή την κατεύθυνση, γράφτηκα στο πανεπιστήμιο μελετώντας ιστορία, κοινωνιολογία, φιλοσοφία, οικονομικές και πολιτικές επιστήμες. Η αναζήτηση αυτή δεν μ’ εγκατέλειψε ποτέ, και αποτελεί τη μαγιά ολόκληρου του έργου μου.

Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος

Όλα ήταν απρόσμενα: η νικηφόρα τελικά αντίσταση της βρετανικής αεροπορίας στις μαζικές επιθέσεις της Λουφτβάφε εναντίον της Αγγλίας το 1942· η επίθεση της Γερμανίας, τον Ιούνιο του 1941, στη Σοβιετική Ένωση, συμμάχου της μέχρι τότε· η κατάρρευση των σοβιετικών δυνάμεων μέσα σε λίγους μήνες, η κατάκτηση όλης σχεδόν της Ευρωπαϊκής Ρωσίας από τους Γερμανούς, που έφτασαν προ των πυλών της Μόσχας· η αντίσταση της Μόσχας και η πρώτη σοβιετική νίκη το Δεκέμβριο του 1941· παράλληλα, η αιφνιδιαστική επίθεση της ιαπωνικής αεροπορίας στο Περλ Χάρμπορ, που οδήγησε στην είσοδο των ΗΠΑ σ’ έναν πόλεμο που είχε γίνει πλέον παγκόσμιος. Η αντίσταση του Στάλινγκραντ επί έξι μήνες και η παράδοση του στρατηγού φον Πάουλους τον Ιανουάριο του 1943.

Στη συνέχεια, η νίκη άρχισε να φαντάζει πιθανή με την προέλαση των σοβιετικών στρατευμάτων, που απελευθέρωσαν την ΕΣΣΔ, και την αγγλοαμερικανική απόβαση στη Νορμανδία. Το φθινόπωρο του 1944, η Γερμανία φαινόταν να βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης. Αλλά η επίθεση του φον Ρούντστετ στις Αρδέννες το Δεκέμβριο του 1944 ήταν απρόσμενη, όπως και η λυσσαλέα αντίσταση της Γερμανίας μέχρι το Mάιο του 1945.

Αυτός ο γιγάντιος ιστορικός ανεμοστρόβιλος, που ξεκίνησε το 1930, τάραξε ολότελα τα πνεύματα όλων. Οι εθνικιστές έγιναν συνεργάτες. Άλλοι έγιναν κομμουνιστές. Οι κομμουνιστές έπαψαν να είναι φανατικοί αντιχιτλερικοί κι έγιναν φανατικοί αντιβρετανοί, για να γίνουν και πάλι αντιχιτλερικοί τον Ιούνιο του 1941. Σοσιαλιστές έγιναν φασίστες. Οι ειρηνόφιλοι σαν εμένα έγινα αντιστασιακοί. Άλλοι ολίσθησαν προς τη συνεργασία. Οι οπαδοί του Πετέν έγιναν ντεγκολικοί, ενώ μια σημαντική μερίδα Γάλλων ήταν πετενο-ντεγκολικοί. Στον ανεμοστρόβιλο αυτό, η Αντίσταση έφερε αναγεννητικές πολιτικές και κοινωνικές ιδέες που ενσωματώθηκαν στο πρόγραμμα του Εθνικού Συμβουλίου Αντίστασης (CNR), το οποίο ξεθάβουμε σήμερα εν μέσω της κρίσης του κορονοϊού.

Στην υπό κατοχή Γαλλία, παρακολουθούσαμε με πάθος, αγωνία κι ενθουσιασμό τις μάχες από το βρετανικό ραδιόφωνο. Τις βιώσαμε δι’ αντιπροσώπου, κι αυτοί που ενεπλάκησαν στην Αντίσταση είχαν την αίσθηση ότι συμμετέχουν σε μια μάχη ενάντια στη βαρβαρότητα για τη σωτηρία του ανθρώπινου γένους (αποκρύπτοντας τις βαρβαρότητες του δικού μας στρατοπέδου).

Σε ό,τι με αφορά, ο πόλεμος με μετέτρεψε σε κομμουνιστή, αν και όλη η προηγούμενη παιδεία μου δεν με άφησε να αγνοήσω τη σταλινική αχρειότητα και τα ψεύδη. Έπρεπε να κάνω μια διανοητική μεταστροφή, που τη θεωρούσα ορθολογική, στην πραγματικότητα μυστικοθρησκευτική, για να ενταχθώ στο νέο μεσσιανισμό που υποσχόταν τη χειραφέτηση του ανθρώπου. Κι αφού το έθεσα έτσι, η Αντίστασή μου ήταν αντιναζιστική και ποτέ αντιγερμανική, αν και η πολεμική προπαγάνδα του κόμματος ήταν σαφώς αντιγερμανική. Επιπλέον, όντας κομμουνιστής εντάχθηκα σε ένα ντεγκολικό αντιστασιακό κίνημα, και μολονότι ήμουνα δεμένος μ’ έναν ομφάλιο λώρο με το κόμμα, παρέμεινα αυτόνομος. Είχα ένα ζήλο για μερικά χρόνια που όμως εξαφανίστηκε και μετασχηματίστηκε στο αντίθετό του τα τρία χρόνια που επικράτησε ο δεύτερος σταλινικός παγετώνας. Καθώς λοιπόν, η σκέψη μου είχε παρεκκλίνει στη δίνη των γεγονότων, έμαθα στο βιβλίο μου Autocritique[1] να προστατεύω τον εαυτό μου από κάθε παρέκκλιση και να διατηρώ την κριτική και αυτοκριτική μου εγρήγορση, να αναθεωρώ τις ιδέες μου όταν συμβαίνουν νέα ιστορικά γεγονότα. Αλλά το πρωταρχικό μάθημα του πολέμου ήταν η αντίσταση. Νιώθω ιδιαίτερα ευτυχής που πήρα το μεγάλο ρίσκο εκείνη την εποχή να εμπλακώ στην Αντίσταση.

Στη συνέχεια υποχρεώθηκα να μάθω να αντιστέκομαι με άλλους τρόπους. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος της Αλγερίας (1954 με 1962), πήρα θέση υπέρ του δικαιώματος ανεξαρτησίας της Αλγερίας, χωρίς να υποστηρίξω το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (FLN), υπερασπιζόμενος ταυτόχρονα την τιμή του πρώτου Αλγερινού αντιστασιακού που κατασυκοφαντήθηκε από το FLN, του Μεσαλί Χατζ. Ύστερα, μετά τη συντριβή της Ουγγρικής επανάστασης το Νοέμβριο του 1956, έγινα σφοδρός πολέμιος του ψέματος και της καταπίεσης του σταλινικού καθεστώτος.

Η μεγάλη διανοητική κρίση των ετών 1956-1958

Το 1956 συνέβησαν συγκλονιστικά γεγονότα: η έκθεση του Νικίτα Χρουστσόφ, που είχε αναλάβει γενικός γραμματέας του σοβιετικού κομμουνιστικού κόμματος, κατάγγειλε τα εγκλήματα του ημι-θεοποιημένου Στάλιν. Μια λαϊκή εξέγερση και μια επανάσταση ξέσπασαν στην Πολωνία και την Ουγγαρία, υποταγμένες τότε στην ΕΣΣΔ. Η ουγγρική επανάσταση πνίγηκε στο αίμα. Ταυτόχρονα, ένας πόλεμος ανάμεσα στο Ισραήλ και την Αίγυπτο προκάλεσε την επέμβαση των αγγλογαλλικών δυνάμεων στο Σουέζ, που διακόπηκε μετά την κοινή παρέμβαση των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ. Το Μάιο του 1958, μεσούντος του πολέμου της Αλγερίας, ένα πραξικόπημα των στρατηγών ανέτρεψε την Δ΄ Δημοκρατία και οδήγησε στην άνοδο του Ντε Γκολ στην εξουσία. Όλα αυτά τα γεγονότα κλόνισαν τις πιο βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις της αριστεράς για την ΕΣΣΔ, τον κομμουνισμό και τη δημοκρατία. Καθώς το 1957 ιδρύσαμε μαζί με κάποιους φίλους το Arguments,[2] ένα περιοδικό προβληματισμού και συζητήσεων που διηύθυνα, βυθίστηκα σε μια μεγάλη επανεξέταση των ιδεών μου. Παρακινούμενος από τις ανταλλαγές σκέψεων με τις ομάδες συζήτησης και στη συνέχεια από τις εμπειρίες μου στην Καλιφόρνια, ήρθα αντιμέτωπος με το κομβικό πρόβλημα της θεμελίωσης του τρόπου με τον οποίο διαμορφώνεται η γνώση και η αναζήτηση μιας σκέψης που θα μπορούσε να απαντήσει στις προκλήσεις της πολυπλοκότητας του κόσμου, ιδιαίτερα του ανθρώπινου κόσμου. Ένας στοχασμός που διήρκεσε τα τριάντα χρόνια που κυοφορούνταν η Μέθοδος.

Ο Μάης του 68

Η φοιτητική εξέγερση του Μάη του 68 στη Γαλλία ήταν προβλέψιμη και συνάμα απρόσμενη. Προβλέψιμη διότι φοιτητικές εξεγέρσεις είχαν εμφανιστεί σε πολλές χώρες και θυμάμαι ότι το Μάρτιο του 1968 είχα διοργανώσει ένα συνέδριο στο Μιλάνο για τη διεθνοποίηση των φοιτητικών εξεγέρσεων. Τον ίδιο μάλιστα μήνα βρέθηκα εν μέσω μιας αναταραχής στο πανεπιστήμιο της Ναντέρ, όπου είχα πάει για να αντικαταστήσω τον Ανρί Λεφέβρ, που ήταν προσκεκλημένος στην Κίνα. Βρισκόμουν, επομένως, σε εγρήγορση όταν η εξέγερση πέρασε από τη Ναντέρ στη Σορβόννη και έτσι μπόρεσα να παρακολουθήσω και να επεξεργαστώ άμεσα τα γεγονότα αρθρογραφώντας στην εφημερίδα Monde. Είδα σ’ αυτές τις εξεγέρσεις ένα όραμα για μια «πραγματική ζωή», είδα επίσης ότι αυτό το όραμα το ασπάστηκαν οι μαοϊκοί και οι τροτσκιστές. Η συμπάθειά μου για τη νεανική αδελφοσύνη ματαιώθηκε μέσα μου από τη μισαλλοδοξία και το σύνθημα «CRS SS»[3] των διαδηλωτών. Το απρόσμενο για τη Γαλλία ήταν ότι αποτέλεσε τη μόνη χώρα όπου η φοιτητική εξέγερση οδήγησε σε γενική απεργία όλο τον κόσμο της εργασίας. Έτσι, η έλλειψη καυσίμων, η παράλυση των μέσων μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων των αερομεταφορών, οι δυσκολίες στην τροφοδοσία μετέστρεψαν την αρχικά θετική προς τους φοιτητές κοινή γνώμη σε ένα ντεγκολικό οιονεί δημοψήφισμα στις εκλογές. Αλλά ο Μάης του 68 επιβεβαίωσε την ιδέα μου πως η εφηβεία (που συνεχίζεται κοινωνικά στους φοιτητές μέχρι να ενσωματωθούν στον κόσμο των ενηλίκων) συνιστούσε από την εποχή ήδη των γιεγιέδων της δεκαετίας του 1960 μια βιοκοινωνική τάξη με σχετική αυτονομία, που έχει τα δικά της ήθη και έθιμα και τη δική της γλώσσα, και προσδοκούσε την άλλη αυτή ζωή και κοινωνία που υπόσχονταν οι επαναστάτες.

Και ενώ κάποιοι πίστευαν πως η γενική Επανάσταση έκανε την επανεμφάνισή της και άλλοι πως η οικονομία είχε πληγεί θανάσιμα από την εξέγερση, η προσωπική μου διάγνωση (μαζί με τους φίλους μου Λεφόρ και Καστοριάδη) ήταν ότι εμφανίστηκε ένα ρήγμα στην ίσαλο γραμμή του πολιτισμού μας. Στην πραγματικότητα, η οικονομία ξαναπήρε μπρος από μια βουρδουλιά, θα ’λεγε κανείς, και τα λεγόμενα «Ένδοξα Τριάντα[4] [χρόνια]» συνέχισαν την πορεία τους. Η αργή και μακρά διαδικασία της γυναικείας χειραφέτησης, κάποια φιλελευθεροποίηση των ηθών, η κατανόηση της ομοφυλοφιλίας εκτινάχθηκαν με τη ορμή ενός κομήτη. Στη συνέχεια, η σημασία του Μάη του 68 άρχισε να φθίνει με το χρόνο.

Λίγα χρόνια αργότερα συνέβη ένα γεγονός που πέρασε απαρατήρητο, αλλά είχε τεράστια σημασία και έχει μόλις αρχίσει να φέρνει μια επανάσταση στη ζωή μας, τις κοινωνίες μας, ολόκληρο τον κόσμο μας: η έκθεση Μίντοους.

Η οικολογική κρίση

Ο Ντένις Μίντοους, καθηγητής στο ΜΙΤ, δημοσίευσε το 1972 μια έκθεση[5] στην οποία αποκαλύπτει την ολοένα και μεγαλύτερη και ταχύτερη υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, όχι μόνο σε τοπική κλίμακα (λίμνες, ποταμοί, πόλεις) αλλά και σε οικουμενική (ωκεανοί, πλανήτης). Το κείμενο αυτό της οικολογικής επιστήμης αποτέλεσε τον καταλύτη που διαμόρφωσε την οικολογική συνείδηση: η υποβάθμιση της βιόσφαιρας προκαλεί την υποβάθμιση της ανθρωπόσφαιρας, βλάπτοντας τις τροφές, τους πόρους, την υγεία και τοn ψυχισμό των ανθρώπων. Απέκτησα οικολογική συνείδηση στην Καλιφόρνια το 1969-1970, διαβάζοντας κυρίως το προφητικό άρθρο του Πολ Ρ. Έρλιχ για το θάνατο των ωκεανών, αλλά η έκθεση Μίντοους ήταν αυτή που με διαφώτισε και μ’ έκανε έναν από τους πρωτεργάτες μιας οικολογικής πολιτικής. Η πολιτική αυτή δεν περιορίζεται στην προστασία του ανθρώπινου περιβάλλοντος, αλλά απαιτεί να μετασχηματίσουμε τη σκέψη μας, τα ήθη μας, τον πολιτισμό μας προς την κατεύθυνση που ορίζει το ανά χείρας βιβλίο, την οικοπολιτική και την πολιτική του πολιτισμού.

Αυτό που θέλω να υπογραμμίσω εδώ είναι ο εξαιρετικά βραδύς ρυθμός με τον οποίο αναπτύσσεται η οικολογική συνείδηση, οι ελλείψεις της, πενήντα χρόνια μετά, και η απουσία πολιτικής και οικονομικής παρέμβασης προκειμένου να αποφύγουμε τις ανθρώπινες και φυσικές καταστροφές. Αυτό οφείλεται σε μια παιδεία όπου η Βίβλος, τα Ευαγγέλια, η φιλοσοφία, οι ανθρωπιστικές επιστήμες έχουν διαχωρίσει ριζικά τη φύση από τον πολιτισμό, τον άνθρωπο από το ζώο. Οφείλεται επίσης στα τεράστια οικονομικά συμφέροντα ταγμένα στο άμεσο κέρδος, τα οποία είτε αποκρύπτουν το πρόβλημα είτε το αρνούνται. Η πυρηνική καταστροφή του Τσερνομπίλ ή της Φουκουσίμα ταρακούνησαν για λίγο την κοινή γνώμη, η οποία όμως, ναρκωμένη από την καθημερινότητα, αποκοιμιέται και πάλι. Ο συναγερμός για την κλιματική αλλαγή μπόρεσε επιτέλους να κινητοποιήσει ένα μέρος της νεολαίας σε διάφορες χώρες, που βρήκε μια Ιωάννα της Λωρραίνης στο πρόσωπο της έφηβης Γκρέτα Τούνμπεργκ. Η κρίση με την πανδημία του κορονοϊού δίνει και πάλι κάποια ώθηση στην οικολογική συνείδηση. Ίσως πρέπει να περιμένουμε να βρεθούμε στο χείλος της αβύσσου για να ενεργοποιήσουμε το ανακλαστικό της ζωτικής σωτηρίας.

Έχω ταχθεί σ’ αυτή την υπόθεση εδώ και μισό αιώνα. Αλλά την εντάσσω σε μια πιο σφαιρική αντίληψη, όπου η πολιτική ενσωματώνει την οικολογία η οποία ενσωματώνει την πολιτική. Σύμφωνα μ’ αυτή την αντίληψη, η παράφορη παγκόσμια τεχνοοικονομική ανάπτυξη, υπαγορευόμενη από μια ακόρεστη δίψα για κέρδος, είναι η κινητήρια δύναμη της υποβάθμισης της βιόσφαιρας και κατά συνέπεια της ανθρωπόσφαιρας.

Αντίσταση σε δύο μέτωπα

Έτσι, οδηγήθηκα σταδιακά σε μια διανοητική και πολιτική αντίσταση ενάντια στις δύο πιο απειλητικές για την ανθρωπότητα βαρβαρότητες: την παλιά βαρβαρότητα, που ήρθε από τα βάθη των αιώνων της κυριαρχίας, της υποδούλωσης, του μίσους, της περιφρόνησης, η οποία ενισχύει ολοένα και περισσότερο την ξενοφοβία, το ρατσισμό, γενικεύει τους πολέμους, όπως στη Μέση Ανατολή και την Αφρική· και την ψυχρή και παγωμένη βαρβαρότητα του υπολογισμού και του κέρδους, η οποία αναλαμβάνει τα ηνία σε ένα μεγάλο μέρος του κόσμου. Μέσα από αυτή την αντίσταση ανέπτυξα τις ιδέες που άρχισα να διατυπώνω στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και εκτίθενται σε βιβλία, άρθρα και συνέδρια – ιδέες που πραγματώνει η σημερινή μεγακρίση.

Η ανοιχτή αυτή κρίση του κορονοϊού με εξέπληξε σφόδρα, αλλά δεν εξέπληξε τον τρόπο που σκέπτομαι, αντίθετα τον επιβεβαίωσε. Διότι, τελικά, είμαι παιδί όλων των κρίσεων που βίωσε η ενενηντάχρονη ζωή μου. Ο αναγνώστης μπορεί να καταλάβει τώρα γιατί θεωρώ φυσικό το να αναμένω το αναπάντεχο, να προβλέπω ότι το απρόβλεπτο μπορεί να συμβεί. Θα καταλάβει γιατί φοβάμαι τις οπισθοδρομήσεις, γιατί ανησυχώ για τα ξεσπάσματα της βαρβαρότητας και διακρίνω το ενδεχόμενο ιστορικών κατακλυσμών. Θα κατανοήσει επίσης γιατί δεν έχω χάσει όλες μου τις ελπίδες. Θα κατανοήσει, επομένως, γιατί επιθυμώ να αφυπνίσω, να εγείρω τις συνειδήσεις, δαπανώντας τις τελευταίες μου δυνάμεις σ’ αυτό το πόνημα.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ένας μικροσκοπικός ιός εμφανίστηκε έξαφνα σε μια πολύ απομακρυσμένη πόλη της Κίνας και προκάλεσε έναν παγκόσμιο κατακλυσμό. Παρέλυσε την οικονομική και κοινωνική ζωή σε 177 χώρες και προκάλεσε μια υγειονομική καταστροφή της οποίας ο απολογισμός σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο είναι ζοφερός όσο και ανησυχητικός: πάνω από τέσσερα δισεκατομμύρια άνθρωποι είναι περιορισμένοι στα σπίτια τους, το ήμισυ σχεδόν του παγκόσμιου πληθυσμού, πέντε εκατομμύρια ασθενείς στα τέλη Μαΐου του 2020 και περίπου 350.000 νεκροί.

Ασφαλώς, υπήρξαν αρκετές πανδημίες στην ιστορία. Βέβαια, η βακτηριδιακή ενοποίηση της υφηλίου άρχισε με την κατάκτηση της Βόρειας και της Νότιας Αμερικής, αλλά το απόλυτα καινοφανές του Covid-19 έγκειται στο ότι προκάλεσε μια μεγακρίση, που προέκυψε από το συνδυασμό και την αλληλεξάρτηση των πολιτικών, οικονομικών οικολογικών, εθνικών και πλανητικών κρίσεων, με πολλαπλές και αλληλένδετες συνιστώσες, διαδράσεις και απροσδιοριστίες, δηλαδή πολύπλοκες με την αρχική σημασία της λέξης complexus, «αυτό που συν-υφαίνεται».

Η πρώτη αναπάντεχη αποκάλυψη αυτής της πρωτόγνωρης κρίσης είναι πως ό,τι φαινόταν χωριστό είναι αδιαχώριστο.

Η γενική και γιγαντιαία κρίση που προκάλεσε ο κορονοϊός πρέπει να θεωρηθεί ως ένα παθολογικό σύμπτωμα μιας βαθύτερης και γενικότερης κρίσης του μεγάλου Δυτικού παραδείγματος που παγκοσμιοποιήθηκε, του παραδείγματος της νεωτερικότητας που γεννήθηκε τον 16ο αιώνα στην Ευρώπη – όπου η έννοια του παραδείγματος παραπέμπει στην αρχή της οργάνωσης της σκέψης, της δράσης, της κοινωνίας, όλων δηλαδή των ανθρώπινων τομέων. Είμαι από αυτούς που πιστεύουν ότι ο Μάης του 68, η υποβάθμιση της βιόσφαιρας, η κρίση του πολιτισμού, οι αντινομίες της παγκοσμιοποίησης αποτελούν κρίσεις αυτού του κυρίαρχου παραδείγματος· πιστεύω επίσης ότι η κυοφορία του νέου παραδείγματος πραγματοποιείται μέσα στον πόνο και το χάος, δίχως να είναι βέβαιο ότι θα επιβληθεί.

Η αλλαγή παραδείγματος είναι μια μακρά, δύσκολη και χαοτική διαδικασία, που συναντά τις τεράστιες αντιστάσεις των καθιερωμένων δομών και νοοτροπιών. Πραγματοποιείται μέσα από μια μακρά ιστορική διεργασία, μη συνειδητή, υποσυνείδητη και συνειδητή. Η συνείδηση μπορεί να συμβάλει στην πρόοδο της υποσυνείδητης και της μη συνειδητής διεργασίας. Αυτό πιστεύουμε και σ’ αυτό θέλουμε να πάρουμε μέρος.

Ποτέ δεν ήμασταν τόσο φυσικά αποκλεισμένοι, έγκλειστοι, και ποτέ τόσο ανοιχτοί στη μοίρα του πλανήτη μας. Είμαστε καταδικασμένοι να αναστοχαστούμε τη ζωή μας, τη σχέση μας με τον κόσμο, να στοχαστούμε τον ίδιο τον κόσμο.

Η μετά τον κορονοϊό εποχή είναι εξίσου ανησυχητική με την ίδια την κρίση. Μπορεί επίσης να είναι αποκαλυπτική όσο και ελπιδοφόρα. Πολλοί συμμερίζονται τη βεβαιότητα ότι ο κόσμος τού αύριο θα είναι ο κόσμος τού χθες. Αλλά τι θα είναι άραγε; Η υγειονομική, οικονομική, πολιτική και κοινωνική κρίση θα οδηγήσει στην αποδιοργάνωση των κοινωνιών μας; Θα είμαστε σε θέση να αντλήσουμε τα διδάγματα αυτής της πανδημίας που αποκάλυψε την κοινή μοίρα της ανθρωπότητας η οποία συνδέεται με τη βιοοικολογική μοίρα του πλανήτη; Νά λοιπόν που μπήκαμε στην εποχή της αβεβαιότητας.

Το απρόβλεπτο μέλλον κυοφορείται σήμερα. Ας ελπίσουμε ότι θα φέρει την αναγέννηση της πολιτικής, την προστασία του πλανήτη και τον εξανθρωπισμό της κοινωνίας: είναι καιρός να αλλάξουμε Δρόμο.

[1] E. Morin, Autocritique, Seuil, 1959. (Σ.τ.Μ.)

[2] Κυκλοφόρησε από το Δεκέμβριο του 1956 μέχρι το τέλος του 1962. Μεταξύ των συντακτών και συνεργατών του περιοδικού συγκαταλέγονται ο Ρολάν Μπαρτ, ο Κώστας Αξελός, κ.ά. (Σ.τ.Μ.)

[3] CRS: Compagnies Républicaines de Sécurité (Ρεπουμπλικανικά Σώματα Ασφαλείας), εφεδρικές δυνάμεις της αστυνομίας, που οι διαδηλωτές συνέκριναν με τα γερμανικά SS. (Σ.τ.Μ.)

[4] Les «Trente Glorieuses», τα τριάντα χρόνια οικονομικής μεγέθυνσης, 1945-1975. Η έκφραση παραπέμπει στο βιβλίο (1979) του δημογράφου Jean Fourastié, Τα Ένδοξα Τριάντα ή Η Αόρατη Επανάσταση από το 1946 μέχρι το 1975, ένας τίτλος που με τη σειρά του παραπέμπει στις λεγόμενες «Τρεις Ένδοξες» ημέρες (27, 28, 29 Ιουλίου) της επανάστασης του 1830 που ανέτρεψε το βασιλιά Κάρολο Ι΄. (Σ.τ.Μ.)

[5] Donella Meadows, Dennis Meadows, Jørgen Randers και William W. Behrens III, Les Limites à la croissance (dans un monde fini), Rapport au Club de Rome, 1972.

* Και στο τέλος, μια μεταφραστική λεπτομέρεια. Σε σχέση με τον Μάη του 68, διαβάζουμε: Έτσι, η έλλειψη καυσίμων, η παράλυση των μέσων μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων των αερομεταφορών, οι δυσκολίες στην τροφοδοσία μετέστρεψαν την αρχικά θετική προς τους φοιτητές κοινή γνώμη σε ένα ντεγκολικό οιονεί δημοψήφισμα στις εκλογές.

Δεν συμφωνώ με την απόδοση «οιονεί δημοψήφισμα». Το γαλλικό κείμενο λέει: …ce qui retourna une opinion d’abord favorable aux étudiants en un quasi-plébiscite gaulliste aux élections.

Βεβαίως plébiscite είναι και μια μορφή ψηφοφορίας σαν το δημοψήφισμα, αν και ο όρος που χρησιμοποιείται για τα δημοψηφίσματα είναι referendum. Όμως η γαλλική λέξη έχει επίσης και τη σημασία της συντριπτικής επικράτησης στις εκλογές, της συντριπτικής επιδοκιμασίας. Και αυτό συνέβη μετά τον Μάιο του 68: στις εκλογές του Ιουνίου 1968 ο ντε Γκολ κέρδισε τα 3/4 των εδρών στη Βουλή.

Οπότε, εδώ θα έβαζα «σε μια συντριπτική νίκη του ντε Γκολ στις εκλογές».

148 Σχόλια προς “Χρόνια πολλά, κύριε Εντγκάρ Μορέν!”

  1. Aghapi D said

    Πόσο βαθιά συνδέει το προσωπικό με το πολιτικό και θυμίζει την ατομική ευθύνη

  2. Γιάννης Κουβάτσος said

    Μπράβο, Νικοκύρη, πολύ ευχάριστη έκπληξη η σημερινή ανάρτηση, αφού μάλλον δεν θα ευχαριστήσει όλους τους αναγνώστες και τους σχολιαστές.☺ Ο Εντγκάρ Μορέν είναι ένας γνήσιος διανοούμενος και συγχρόνως αγωνιστής και ακτιβιστής, ελεύθερο πνεύμα και μέγας εχθρός κάθε μορφής πολιτικής, οικονομικής και πνευματικής δικτατορίας. Πολύ με είχε επηρεάσει το βιβλίο του «Αφήνοντας τον εικοστό αιώνα» που το είχα διαβάσει/μελετήσει εγκαίρως και είναι από τότε σημείο αναφοράς για μένα. Και πάλι σε ευχαριστώ για τη σημερινή ανάρτηση και χιλιόχρονος ο αιώνιος έφηβος Εντγκάρ Μορέν.👍

  3. Καλό. Εγώ θυμάμαι το «Penser l’Europe».

  4. atheofobos said

    Διαβάζοντας το προοίμιο διαπιστώνει κανείς ότι ένα διεισδυτικό μάτι σαν του Μορέν καταφέρνει να δει με αντικειμενικότητα και αποστασιοποίηση όλα τα κοσμοϊστορικά γεγονότα των τελευταίων 100 χρόνων.

  5. Γιάννης Κουβάτσος said

    Πολύ διαφωτιστικό βρήκα και αυτό το πρόσφατο βιβλίο του:
    https://www.politeianet.gr/books/9786185118143-morin-edgar-ekdoseis-tou-eikostou-protou-o-dromos-gia-to-mellon-tis-anthropotitas-255738

  6. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια και τις αναφορές στον θαλερό έφηβο που γιορτάζει σήμερα!

  7. Γιώργος Λυκοτραφίτης said

    Με συγκινεί η αισιοδοξία αυτού του αιωνόβιου νέου (αποφεύγω το «αιώνιος έφηβος» για λόγους κόπυράιτ -πρόλαβαν άλλοι!). Λυπάμαι που δεν τη συμμερίζομαι αλλά αυτό δεν με εμποδίζει να απολαύσω την αφήγηση της ζωής του, υπό το φως των τελευταίων εξελίξεων. Την ίδια απόλαυση είχα νιώσει και με τις «Λέξεις» του Σαρτρ…

    Τι μένει να ευχηθούμε; Να τα εκατοστήσουν και άλλοι συνεργάτες των Εκδόσεων του Εικοστού Πρώτου! Έχουν και την ίδια δύναμη και το ίδιο κουράγιο με τον Μορέν. Πουρκουά πα, λοιπόν;

  8. ΓΤ said

    Morinει Κύριος ον βούλεται θαλείν

  9. Voyageur autour de la chambre said

    Πραγματικά πολύ ενδιαφέρον το σημερινό.
    Το διάβασα λίγο βιαστικά, μελέτη αργότερα.
    Δυστυχώς τα Γαλλικά μου δεν είναι σε επίπεδο που να μπορώ να κρίνω την μεταφραστική παρατήρηση, όταν δω τον Δάσκαλο* θα ζητήσω την άποψή του.

    * «Δάσκαλος» ο Θεόδωρος Παραδέλλης για τους θαμώνες μαγαζιού όπου συχνάζει – και για μένα κυριολεκτικά, υπήρξε καθηγητής μου στο Πανεπιστήμιο.

  10. Καλημέρα,
    Πολύ ωραίο το κείμενο,
    πως γίνεται 100χρονών και να σκέφτεται τόσο ψύχραιμα και τόσο αισιόδοξα και εμείς να μιζεριάζουμε χωρίς λόγο;
    Ευχαριστούμε,

    βαμμένους σμε απαλά –> με

  11. sarant said

    7 A γεια σου!

    9 Να μου πεις την άποψή του

    10 Ελα ντε;

  12. Πουλ-πουλ said

    Καλημέρα
    Θα αποφύγω τα βαθιά νερά της παγκόσμιας ιστορίας, μια μεταφραστική ερώτηση μόνο:
    quasi-plébiscite συντριπτική νίκη
    Και το quasi, μένει αμετάφραστο;

  13. Hypatia said

    Όντως εξαιρετική επιλογή τα σημερινά 100 χρόνια του Morin. Επιτρέψτε μου να σάς πώ ότι ως εκ μητρός γαλλόφωνη και επαρκής γνώστης της Γαλλικής Ιστορίας, εντόπισα ένα πολύ σοβαρό λάθος στη μετάφραση.

    Γράφει ο Morin: «Finalement, en 1938, je me ralliai au petit Parti frontiste qui prescrivait la lutte sur deux fronts – contre le stalinisme et l’hitlérisme – et s’opposait à la guerre»

    Και μεταφράζει ο κ. Θόδωρος Παραδέλλης: «Τελικά, το 1938, εντάχθηκα σ’ ένα μικρό μαχητικό κόμμα που διακήρυττε έναν διμέτωπο αγώνα –ενάντια στο σταλινισμό και το χιτλερισμό– και αντιτασσόταν στον πόλεμο. »

    Αλλά βέβαια, το μικρό μαχητικό κόμμα είναι το περίφημο «Parti frontiste», που στα ελληνικά μεταφράζεται «Μετωπικό Κόμμα» και έγραψε Ιστορία στη Γαλλία: Ήταν ο πρώτος κομματικός συγκερασμός κομμουνιστών και χριστιανών (συμπεριλαμβανομένων και μερικών εβραίων) προκειμένου να επιβάλουν την Αταξική Κοινωνία, κατά τα πρότυπα της Κοινοκτημοσύνης των Πράξεων των Αποστόλων. Κι όπως επανειλημμένα έχει ομολογήσει ο ίδιος ο Ζάν Μαρί Λεπέν, όταν το 1972 ίδρυσε το «Front National», εμπνεύστηκε την ονομασία του από το «Parti frontiste», του οποίου έγινε μέλος της Νεολαίας του στα 12 του χρόνια (1940). Γι’ αυτό και το ακροδεξιό «Front National» από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής του, δεν απέκλειε κανέναν από μέλος του: Μαύρους, κίτρινους, Εβραίους, Άθεους, ομοφυλόφιλους κλπ, συνεχίζοντας την φιλοσοφία του «Parti frontiste»

    Σημειωτέον ότι και η ίδια η Μαρίν Λεπέν έχει κάνει πολλές αναφορές στο «Parti frontiste», πατριωτική συνέχεια του οποίου θεωρεί το «Εθνικό Μέτωπο». Άρα, λοιπόν, το να μήν αναφέρει ο κ. Παραδέλλης το όνομα του ιστορικού «Parti frontiste» και να μιλάει αόριστα για ένα «μαχητικό κόμμα» συνιστά μέγα μεταφραστικό ατόπημα και νομίζω πως ο κ. Σαραντάκος θα συμφωνήσει μαζί μου

  14. BLOG_OTI_NANAI said

    «φυσικές καταστροφές … οφείλεται … Βίβλος, Ευαγγέλια … έχουν διαχωρίσει ριζικά τη φύση από τον πολιτισμό, τον άνθρωπο από το ζώο.»

    Να πούμε ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται ασφαλώς σε όσα γράφει η Βίβλος για τη φύση ή τον άνθρωπο, αλλά στην μονομερή αποσιώπηση από τον άνθρωπο των σημείων εκείνων που θεωρεί ότι δεν τον εξυπηρετούν.
    Διότι σε όλες τις κλασικές ερμηνείες αυτής της άδικης κριτικής, θα δούμε να επικαλούνται οι «ειδήμονες» ένα και μόνο εδάφιο: το «υπό χείρας υμίν δέδωκα» (Γεν. 1,2).

    Μόνο που ξεχνάνε όλοι οι «ειδικοί» ότι στην Αγία Γραφή θα βρει κανείς εκατοντάδες εδάφια (τουλάχιστον πάνω από 200) καθαρά φυσιολατρικά, γεμάτα θαυμασμό, αγάπη και σεβασμό για τη φύση, και το κυριότερο, εδάφια που ορίζουν με αυστηρότητα ότι ο άνθρωπος είναι υπόλογος κάθε καταστροφή αγαθών της Γης, διότι δεν του ανήκουν…

    Στην Αγία Γραφή ολόκληρη η φύση και κάθε άλλος πόρος της Γης, ανήκει στον Θεό και μόνο, άρα, η σημερινή καταστροφή της φύσης, αποτελεί μια απολύτως απαγαγορευμένη κατάχρηση, κακοδιαχείριση και ιδιοποίηση ξένων αγαθών:

    Ψαλμ. 49.10-11
    ότι εμά εστιν πάντα τά θηρία τού δρυμού,
    κτήνη εν τοίς όρεσιν καί βόες,
    έγνωκα πάντα τά πετεινά τού ουρανού,
    καί ωραιότης αγρού μετ’ εμού εστιν.

    Αγγ. 2,8
    εμόν τό αργύριον καί εμόν τό χρυσίον

    Ψαλμ. 49.12
    εμή γάρ εστιν η οικουμένη καί τό πλήρωμα αυτής.

    Σε μια συνεπή αποτίμηση των εντολών της Αγίας Γραφής, ένα ερώτημα προς τον άνθρωπο, «δικαιούσαι να καταστρέφεις όσα ανήκουν στον Θεό;» έχει μόνο αρνητική απάντηση.

    Και κάτι άλλο σημαντικό: οφείλουμε να γνωρίζουμε ότι η φιλοσοφία δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια καθημερινή διανοητική και πρακτική άσκηση που σχετίζεται με το νόημα των πραγμάτων, υλικών και άυλων. Αποτελεί κτήμα κάθε σκεπτόμενου ανθρώπου και όχι κάποιας ελίτ. Ο καθένας μας λοιπόν δικαιούται να διακρίνει εν δυνάμει επικίνδυνες λοξοδρομήσεις στη σκέψη: «έχουν διαχωρίσει ριζικά … τον άνθρωπο από το ζώο«.

    Καταρχάς, είναι αστείο να λέμε ότι η Βίβλος, η φιλοσοφία ή ό,τι άλλος εξωτερικός παράγοντας έχει διαχωρίσει κάτι! Σε όλα αυτά απλώς αποτυπώθηκε ως αυτονόητος ο διαχωρισμός που απλώς υφίσταται επειδή υπάρχει ως παρατηρητής ο άνθρωπος και ως αυτονόητη τεκμηρίωση χρησιμοποιεί τα επιτεύγματα του ανθρώπου και του ζώου. Γι’ αυτό άλλωστε ο Μορέν ζητά τις ευθύνες από τον άνθρωπο που έχει την δυνατότητα να καθορίζει τα πράγματα βάση επιλογών. Η φύση μπορεί να πραγματοποιήσει δραματικότερες και γρηγορότερες καταστροφές στο οικοσύστημα π.χ. μέσω σύγκρουσης μετεωριτών με τη Γη, αλλά κανείς δεν θα ζητήσει ποτέ ευθύνες από τη Φύση.

    Όμως, μετά από την εμπειρία πολλών δραματικών γεγονότων στην ιστορία του ανθρώπου, οι αλλαγές των οντολογικών ορίων θα πρέπει πάντα να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη, διότι οι αυθαίρετες συγχύσεις των ορίων αυτών έχουν ξανασυμβεί, όπως π.χ. σε διαχωρισμούς ανθρώπων και υπανθρώπων με τραγική κατάληξη. Έχουμε και σήμερα παρόμοια δείγματα, την απίστευτη ευκολία κάποιων «ζωόφιλων» που εκφράζουν την επιθυμία ενάντια σε κάποιον που βασάνισε έναν σκύλο, να πεθάνουν με φριχτούς πόνους τα παιδιά του. Και επειδή με αφορμή τον καθηγητή που μαχαίρωσε τον σκύλο, είδαμε «προοδευτική» εφημερίδα να υμνεί τις επιθυμίες των ‘ζωόφιλων» για ναζιστικά λυνταρίσματα, οφείλουμε να προσέχουμε πολύ τέτοιες φιλοσοφικές διευρύνσεις. Να θυμίσω και το απόσπασμα που είοχα φέρει από «φιλοσοφία» ζωόφιλου που έλεγε ότι η θανάτωση ενός ανάπηρου ανθρώπου είναι μικρότερο κακό από την θανάτωση ενός υγιούς ζώου.

  15. dryhammer said

    Apatia η Hypatia ή είμαι πολύ καχύποπτος;

  16. Triant said

    Καλημέρα.

    Θαυμάζω τις γνώσεις των γαλλόφωνων γύρω από το Front National και τους Λεπέν 🙂

  17. leonicos said

    Καταπληκτικό κείμενο.
    Θα μπορούσα να συνυπογραω όλα, πέρα από τα καθαρά βιωματικά εννοείται
    Εξηγεί αυτό που πάθαμε εμείς, και το λέμε ειρωνικά

    Άρθρο γι αιδιαίτερη αποδελτίωση

    Σε χαιρετώ Αγάπη (1)

  18. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Δεν καταλαβαίνω δύο φράσεις:
    «προσποιήθηκε μια ψεύτικη γέννα μπροστά στο σύζυγό της». Πώς έγινε κάτι τέτοιο;
    «το έμβρυο εμφυτεύθηκε». Τι σημαίνει αυτό;

  19. Hypatia said

    18: Είναι αυτό που σάς έλεγα στο σχόλιο 13. Τα λάθη του κ. Παραδέλλη είναι εγκληματικά, και απορώ πως δεν τα επισημαίνει ο κ. Σαραντάκος.

    Γράφει ο Morin: «et elle prétexta une fausse couche devant son époux, qui se remit avec ardeur à son devoir conjugal.»

    Και μεταφράζει ο κ. Παραδέλλης: «Η ίδια προσποιήθηκε μια ψεύτικη γέννα μπροστά στο σύζυγό της, o οποίος ανέλαβε με ζήλο τα συζυγικά του καθήκοντα.»

    Αλλά βέβαια, και ο πρωτοετής της Γαλλικής Φιλολογίας ξέρει ότι το «une fausse couche» είναι ψεύτικη αποβολή και όχι ψεύτικη γέννα

  20. sarant said

    15-16 Κι εγώ…

  21. sarant said

    18-19 Δεν το πρόσεξα. Το fausse couche είναι αποβολή (όχι ψεύτικη).

  22. voulagx said

    «et elle prétexta une fausse couche devant son époux, qui se remit avec ardeur à son devoir conjugal»

    Το google translate μεταφράζει:

    «και προσποιήθηκε μια αποβολή μπροστά από τον σύζυγό της, ο οποίος επέστρεψε με ενθουσιασμό στο οικογενειακό του καθήκον»

  23. Dong-ho Spiros Merimanis said

    12 Πουλ-πουλ
    η φράση ολόκληρη είναι:
    ce qui retourna une opinion d’abord favorable aux étudiants en un quasi-plébiscite gaulliste aux élections.
    quasi θα πει σχεδόν, στη Γαλλία το εκλογικό σύστημα είναι ελάχιστα δημοκρατικό, μια μικρή πλειοψηφία στις βουλευτικές εκλογές δίνει συντριπτική πληοψηφία στη βουλή, κι έτσι έγινε το1968
    retourner θα πει αναποδογυρίζω που ο μεταφραστής αποδίνει με το άνοστο ρήμα μετατρέπω

    θα μετάφραζα λοιπόν τη φράση έτσι
    κι αυτό αναποδογύρισε την αρχικά ευνοϊκή προς τους φοιτητές κοινή γνώμη σε σχεδόν συντριπτική γκολική (ή ντεγκολική) νίκη στις [βουλευτικές] εκλογές

  24. voulagx said

    #23: Και η μετάφραση του Γκουγκλη:
    «η οποία μετέτρεψε μια γνώμη αρχικά ευνοϊκή για τους φοιτητές σε ένα οιονεί Gaullist δημοψήφισμα στις εκλογές.»

  25. Dong-ho Spiros Merimanis said

    στις γαλλικές βουλευτικές εκλογές του 1968 ο Πονπιντού που ήταν ο αρχηγός του γκολικού κόμματος πήρε 47,79% ψήφους και 367 βουλευτές, στους 487 συνολικά, δηλαδή 75%
    έτσι εξηγιέται το quasi=σχεδόν που βάζει ο Μορέν

  26. ΣΠ said

    19, 21
    Ευχαριστώ. Και «το έμβρυο εμφυτεύθηκε» πώς είναι στο πρωτότυπο;

  27. Παναγιώτης Κ. said

    Είμαι πολύ ικανοποιημένος μέχρι συγκινήσεως,με την παρούσα ανάρτηση.
    Σεμνύνομαι να λέω ότι έχω το τετράτομο έργο του «περί μεθόδου» και πόσο με βοήθησε να βλέπω αλλιώς τα πράγματα.

  28. Παναγιώτης Κ. said

    Με είχε εντυπωσιάσει ο παραλληλισμός όπου μια βιολογική μονάδα την είδε ως hardware και τη λειτουργία της στο περιβάλλον ως αποτέλεσμα ενός εγκατεστημένου software στη βιολογική μονάδα.

  29. Georgios Bartzoudis said

    Πολύπαθος και πολυάσχολος ο Μορέν. Δεν μπορώ να πω ότι ήταν /είναι «όπου φυσάει ο άνεμος», διότι δεν τον διάβασα ούτε πρόκειται να τον διαβάσω. Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται ότι σχεδόν πάντοτε καταλάβαινε το σωστό «εκ των υστέρων». Θα έλεγα επίσης ότι προσπαθεί να εμφανίζεται περίπου ως αυθεντία (κάτι που μειώνει τη δυνατότητα γνώσης). Θα πούμε όλοι σχεδόν ότι συμφωνούμε για τις οικολογικές του ευαισθησίες (αν και δεν είναι ο μοναδικός του είδους). Δεν ξέρω αν κάπου, μέσα στους βαθυστόχαστους λογισμούς του, έχει «ανακαλύψει» ότι η γη υποβαθμίζεται όχι μόνο από την οικολογική μας αναισθησία αλλά και από φυσικά αίτια. Τί να του πω; Να σπουδάσει αστροφυσική, 100 χρονών άνθρωπος;;

  30. ΓΤ said

    Είναι απορίας άξιον η απουσία σύνδεσης μεταξύ Εδγάρδου και τσιπροπροδοτικών κινήσεων.

  31. Γιάννης Κουβάτσος said

    30: Δεν τον διάβασε, ούτε πρόκειται να τον διαβάσει, αλλά με κάποιον μαγικό τρόπο κατάλαβε τι κουμάσι είναι. Μην τον φορτώνεις τώρα κι εσύ με υποψίες για παρτίδες με τσιπροπροδότες.😂

  32. ΓΤ said

    31@

    Πόσο δίκιο έχεις, ρε φίλε. Ας ξεκινήσει πρώτα από τα πυκνά νοήματα των καταλόγων στα Alex Pak, και βλέπουμε…

  33. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    >> Η συμπάθειά μου για τη νεανική αδελφοσύνη ματαιώθηκε μέσα μου από τη μισαλλοδοξία και το σύνθημα «CRS SS» των διαδηλωτών

    Σύμφωνα πάντως με το Επιτελείο μου, τουλάχιστον σήμερα το ποσοστό ακροδεξιών στα γαλλικά ΜΑΤ είναι υψηλότατο. Ίσως οι πατεράδες τους οι εν υπηρεσία το 68 να ήταν δημοκράτες που απέτυχαν να δώσουν σωστή αγωγή στα βλαστάρια τους. Ευτυχώς εδώ στην πτωχή πλην τιμία Ελλάδα το προσωπικό των δυνάμεων καταστολής αναρχοάπλυτων εμφορείται αποκλειστικά από δημοκρατικά ιδεώδη.

  34. Μαρία said

    26
    Le foetus s’ accrocha. Σκάλωσε, πιάστηκε, δεν αποβλήθηκε.
    https://flipbook.cantook.net/?d=%2F%2Fwww.edenlivres.fr%2Fflipbook%2Fpublications%2F594626.js&oid=2812&c=&m=&l=&r=&f=pdf

  35. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    33 συνέχεια

    Μην πεταχτεί κάνας Πέδης και πει πως μιλάμε για τη Γαλλία που παρείχε μαζικά μεταπολεμικό καταφύγιο σε όλους τους γερμανούς εσες στη Λεγεώνα για θα γίνουμε μπίλιες εδωμέσα, άντε μπράβο.

  36. ΣΠ said

    34
    Ευχαριστώ. Οπότε το «εμφυτεύθηκε» δεν είναι σωστό.

  37. Πουλ-πουλ said

    23, 24, 25
    Φαίνεται ότι είναι κάπως δύσκολο, να αποδώσει κανείς το νόημα της πρότασης. Ευχαριστώ πάντως.

  38. Psi said

    «Λυσσαλεα αντισταση της Γερμανιας μεχρι το Δεκεμβριο του 1945», μαλλον οχι.

    Οι προηγουμενοι σχολιαστες και ο οικοδεσποτης με επεισαν να αγορασω το βιβλιο, αλλα στα γαλλικα 😉

    Καταπληκτικος ανθρωπος φαινεται! Μετανιωνω που παρατησα την «Κοινωνιολογια» του, αλλα (η αρχη) μου ειχε φανει βαρετη μεχρι δακρυων (εμεις των θετικων, θελουμε δραση, πυροβολισμους, εξισωσεις,…)

  39. Pedis said

    # 33 – Υποπτεύομαι ότι υπάρχει μία … εξιδανίκευση του Σώματος των ςς κι έτσι έχουν εξοβελιστεί από την ιστορία. Και του παρόντος και του μέλλοντος.

    Λάθος.

    # 35 – Όλοι οι Γάλλοι, ιδιαίτερα των Σωμάτων Ασφαλείας, ήταν δημοκράτες πατριώτες αντιναζιστές. Είναι ντοκουμενταρισμένο και στην Καζαμπλάνκα. 🤗

  40. Μαρία said

    36
    Δεν είναι λάθος, απλώς ακούγεται πολύ επιστημονικό. Ένα γονιμοποιημένο ωάριο εμφυτεύεται στο ενδομήτριο. Αλλιώς δεν υπάρχει σύλληψη.

  41. Victor said

    Sorry to say, the translation is unacceptable. It’s not just mistakes that stand out. Mr. Paradellis sees something and translates others. The Battle of England took place in 1940, not in 1942. The Germans resisted until May 1945 not until December. I wonder with Mr. Sarantakos: How did he post a text full of mistakes without checking it?

  42. […] Ο Γάλλος φιλόσοφος Εντγκάρ Μορέν (Edgar Morin) γιορτάζει σήμερα τα εκατό του χρόνια. Ακόμα πιο σημαντικό είναι ότι φτανει στο αξιοζήλευτο αυτό ορόσημο ακμαίος, έχοντας μάλιστα εκδώσει πέρυσι το (μέχρι στιγμής) τελευταίο του βιβλίο, που αναφέρεται στα διδάγματα από τον κορονοϊό. Ο Εντγκάρ Μορέν λοιπόν γεννήθηκε το 1921 στο Παρίσι από γονείς που ανήκαν στην… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2021/07/08/morin/ […]

  43. sarant said

    26-36-40 Ακριβώς, το θέμα είναι ότι ο Μορέν χρησιμοποιεί ένα λαϊκό ρήμα, s’ accrocha, δηλ. γαντζώθηκε ή κάτι τέτοιο, και ο μεταφραστής ένα επιστημονικό ρήμα.

    Η Υπατία όμως πήγε για μπάνιο.

  44. Μαρία said

    Ο Victor έχει δίκιο. Νικοκύρη, τα μεταφραστικά λάθη στις χρονολογίες υπάρχουν και στο τυπωμένο βιβλίο;

  45. Αγγελος said

    Eπειδή το χούι δε φεύγει, κι εγώ είχα μερικές μεταφραστικές απορίες:
    Α) τα Σουδητικά Όρη. Χάρη στην παραπομπή της Μαρίας, βλέπω ότι όντως ο θαλερός συγγραφέας μιλά για monts Sudètes. Άραγε έτσι λέγανε την Sudetenland στη Γαλλία τότε;
    Β) αμέσως παρακάτω όμως, ο μεταφραστής την πάτησε αδικαιολόγητα. Γράφει: «η δεκαετία 1930-1940 είναι μια περίοδος όπου, πέρα από το χαμηλό βαρομετρικό που προοδευτικά μετασχηματίστηκε σε καταστρεπτικό κυκλώνα, μια τεράστια οικονομικοπολιτική ύφεση μετασχηματίστηκε σ’ έναν τρομερό κυκλώνα, καταλήγοντας στην ακραία βαρβαρότητα ενός πολέμου που έγινε παγκόσμιος το 1941», σαν να συνέβησαν ακραία καιρικά φαινόμενα τότε! Στην πραγματικότητα, ο συγγραφέας λέει ότι ΟΠΩΣ το βαρομετρικό χαμηλό σταδιακά μετασχηματίζεται σε καταστρεπτικό κυκλώνα, ΕΤΣΙ η τεράστια οικονομικοπολιτική ύφεση της δεκαετίας μετασχηματίστηκε σε τρομερή λαίλαπα, καταλήγοντας κλπ. Και βέβαια υπάρχει εδώ ένα λογοπαίγνιο που μοιραία χάνεται στη μετάφραση: στα γαλλικά, η ίδια λέξη (dépression) σημαίνει και το βαρομετρικό χαμηλό και την οικονομική ύφεση (και την ψυχική κατάθλιψη!)

    Τέλος, μου κάνει εντύπωση ότι ο συγγραφέας, καίτοι Εβραίος, μιλά για τα φοβερά εκείνα χρόνια και την προσωπική του ένταξη στην Αντίσταση χωρίς ούτε καν να υπαινίσσεται αυτή τη λεπτομέρεια. Άραγε δεν κινδύνεψε ποτέ ατομικά ο ίδιος; Δεν χρειάστηκε ποτέ να κρυφτεί;

  46. Pedis said

    Ναι, υπάρχουν μερικά προβληματάκια (ημερομηνιών, μεταφραστικά).

  47. dryhammer said

    41…Even an old school graduate would easily find out…

  48. Aghapi D said

    17 Αντιχεραιτώ – με άπειρη εκτίμηση 🙂

  49. Αγγελος said

    Kαι βεβαίως οι Dennis και Donella Meadows είναι Μέντοουζ, όχι Μίντοους. Εντάξει, πρέπει να ξέρεις αγγλικά γι’ αυτό, αλλά γενικώς η μετάφραση είναι λίγο τσαπατσούλικη…

  50. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    44# Μωρέ δίκιο έχει, αλλά σκέφτομαι μπας και αυτή εδώ είναι μια από τις περιπτώσεις που λες καλύτερα να έχω άδικο με αυτόν παρά δίκιο μ’ εκείνον 🙂
    Δες και το 47#, οι παλιοί μαρινέροι μυρίζονται πράγματα 🙂

  51. Πέπε said

    47

    You better shut up and keep quiet like an old Arsakeiad.

    Becauses (=επειδής).

  52. Αγγελος said

    Επισημαίνω μια άλλη φράση, που μου έκανε εντύπωση:
    «Έπρεπε να κάνω μια διανοητική μεταστροφή, που τη θεωρούσα ορθολογική, στην πραγματικότητα μυστικοθρησκευτική, για να ενταχθώ στο νέο μεσσιανισμό που υποσχόταν τη χειραφέτηση του ανθρώπου.»
    Και η Annie Kriegel το μέρος της αυτοβιογραφίας της που αντιστοιχεί στην περίοδο της στράτευσής της στο ΚΚΓ το τίτλοφορεί En communisme, «όπως λέμε en religion» (δικό της το σχόλιο).

  53. dryhammer said

    It’s the anastenarian-crab’s time.

  54. Γιάννης Κουβάτσος said

    52:https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9789605050092-mpelogiannis-nikos-uios-agra-stalinismos-209615&ved=2ahUKEwjBr9Law9PxAhUvx4sKHQnqCtAQFjAAegQIAxAC&usg=AOvVaw3J9zCH5rtWBqnwb_MfYa0u&cshid=1625749252478

  55. spiridione said

    Here I want you crab to walk on the coals

  56. sarant said

    44 Το 1942 είναι λάθος του μεταφραστή, που δεν διορθώθηκε. Ο Δεκέμβριος του 1945 στο βιβλίο έχει διορθωθεί στο σωστό Μάιος του 1945 -εγώ είχα το αρχείο docx που δεν είχε τις διορθώσεις που έγιναν μετά. Το διόρθωσα εδώ.

    49 Μπα; Μέντοουζ είναι;

  57. spiridione said

    Ο δεύτερος σταλινικός παγετώνας τι είναι;

  58. Λυκούργος said

    57: Η φράση στο γαλλικό πρωτότυπο είναι «en son contraire dans les trois années où s’imposa la seconde glaciation stalinienne.». Δεν πρόκειται για «δεύτερο σταλινικό παγετώνα» αλλά για «δεύτερη σταλινική εποχή των παγετώνων»

  59. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    «….Ο Μάης του 68

    Η φοιτητική εξέγερση του Μάη του 68 στη Γαλλία ήταν προβλέψιμη και συνάμα απρόσμενη. Προβλέψιμη διότι φοιτητικές εξεγέρσεις είχαν εμφανιστεί σε πολλές χώρες και θυμάμαι ότι το Μάρτιο του 1968 είχα διοργανώσει ένα συνέδριο στο Μιλάνο για τη διεθνοποίηση των φοιτητικών εξεγέρσεων.
    […]. Είδα σ’ αυτές τις εξεγέρσεις ένα όραμα για μια «πραγματική ζωή», είδα επίσης ότι αυτό το όραμα το ασπάστηκαν οι μαοϊκοί και οι τροτσκιστές. Η συμπάθειά μου για τη νεανική αδελφοσύνη ματαιώθηκε μέσα μου από τη μισαλλοδοξία και το σύνθημα «CRS SS»[3] των διαδηλωτών. Το απρόσμενο για τη Γαλλία ήταν ότι αποτέλεσε τη μόνη χώρα όπου η φοιτητική εξέγερση οδήγησε σε γενική απεργία όλο τον κόσμο της εργασίας. Έτσι, η έλλειψη καυσίμων, η παράλυση των μέσων μεταφοράς, […], οι δυσκολίες στην τροφοδοσία μετέστρεψαν την αρχικά θετική προς τους φοιτητές κοινή γνώμη σε ένα ντεγκολικό οιονεί δημοψήφισμα στις εκλογές. Αλλά ο Μάης του 68 επιβεβαίωσε την ιδέα μου πως η εφηβεία (που συνεχίζεται κοινωνικά στους φοιτητές μέχρι να ενσωματωθούν στον κόσμο των ενηλίκων) συνιστούσε από την εποχή ήδη των γιεγιέδων της δεκαετίας του 1960 μια βιοκοινωνική τάξη με σχετική αυτονομία, που έχει τα δικά της ήθη και έθιμα και τη δική της γλώσσα, και προσδοκούσε την άλλη αυτή ζωή και κοινωνία που υπόσχονταν οι επαναστάτες…..» !!!

  60. Λυκούργος said

    Και μιά μικρή λεπτομέρεια που όμως επιβεβαιώνει ότι ο μεταφραστής δεν ξέρει στοιχειώδη γαλλικά. Γράφει ο Μορέν: «Cela dit, ma Résistance fut antinazie et jamais antiallemande, bien que la propagande de guerre du parti fût antiboche»

    Και μεταφράζει ο μεταφραστής: «Κι αφού το έθεσα έτσι, η Αντίστασή μου ήταν αντιναζιστική και ποτέ αντιγερμανική, αν και η πολεμική προπαγάνδα του κόμματος ήταν σαφώς αντιγερμανική»

    Αλλά «antiboche» στα γαλλικά δεν σημαίνει «αντιγερμανική» αλλά «αντιγερμαναράδικη»

  61. spiridione said

    Δεν είναι αυτό το τελευταίο του βιβλίο!
    Έγραψε αυτό για τα γενέθλιά του
    https://actualitte.com/extraits/6258/lecons-d-un-siecle-de-vie-edgar-morin

  62. sarant said

    60 Aυτό δεν είναι θέμα γνώσης γαλλικών. Ούτε υπάρχει λέξη «αντιγερμαναράδικη». Θα μπορούσε μόνο να το αλλάξει («όχι ενάντια στους Γερμανούς» … «ενάντια/κόντρα στους Γερμαναράδες»).

    61 Α, αυτό δεν το ήξερα. Και φαίνεται κι αυτό ενδιαφέρον!

  63. Αφώτιστος Φιλέλλην said

    » Η οικολογική κρίση

    Ο Ντένις Μίντοους, καθηγητής στο ΜΙΤ, δημοσίευσε το 1972 μια έκθεση[5] στην οποία αποκαλύπτει την ολοένα και μεγαλύτερη και ταχύτερη υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, όχι μόνο σε τοπική κλίμακα (λίμνες, ποταμοί, πόλεις) αλλά και σε οικουμενική (ωκεανοί, πλανήτης). Το κείμενο αυτό της οικολογικής επιστήμης αποτέλεσε τον καταλύτη που διαμόρφωσε την οικολογική συνείδηση: η υποβάθμιση της βιόσφαιρας προκαλεί την υποβάθμιση της ανθρωπόσφαιρας, βλάπτοντας τις τροφές, τους πόρους, την υγεία και τοn ψυχισμό των ανθρώπων. Απέκτησα οικολογική συνείδηση στην Καλιφόρνια το 1969-1970, διαβάζοντας κυρίως το προφητικό άρθρο του Πολ Ρ. Έρλιχ για το θάνατο των ωκεανών, αλλά η έκθεση Μίντοους ήταν αυτή που με διαφώτισε και μ’ έκανε έναν από τους πρωτεργάτες μιας οικολογικής πολιτικής. Η πολιτική αυτή δεν περιορίζεται στην προστασία του ανθρώπινου περιβάλλοντος, αλλά απαιτεί να μετασχηματίσουμε τη σκέψη μας, τα ήθη μας, τον πολιτισμό μας προς την κατεύθυνση που ορίζει το ανά χείρας βιβλίο, την οικοπολιτική και την πολιτική του πολιτισμού.

    Αυτό που θέλω να υπογραμμίσω εδώ είναι ο εξαιρετικά βραδύς ρυθμός με τον οποίο αναπτύσσεται η οικολογική συνείδηση, οι ελλείψεις της, πενήντα χρόνια μετά, και η απουσία πολιτικής και οικονομικής παρέμβασης προκειμένου να αποφύγουμε τις ανθρώπινες και φυσικές καταστροφές. Αυτό οφείλεται σε μια παιδεία όπου η Βίβλος, τα Ευαγγέλια, η φιλοσοφία, οι ανθρωπιστικές επιστήμες έχουν διαχωρίσει ριζικά τη φύση από τον πολιτισμό, τον άνθρωπο από το ζώο. Οφείλεται επίσης στα τεράστια οικονομικά συμφέροντα ταγμένα στο άμεσο κέρδος, τα οποία είτε αποκρύπτουν το πρόβλημα είτε το αρνούνται. Η πυρηνική καταστροφή του Τσερνομπίλ ή της Φουκουσίμα ταρακούνησαν για λίγο την κοινή γνώμη, η οποία όμως, ναρκωμένη από την καθημερινότητα, αποκοιμιέται και πάλι. Ο συναγερμός για την κλιματική αλλαγή μπόρεσε επιτέλους να κινητοποιήσει ένα μέρος της νεολαίας σε διάφορες χώρες, που βρήκε μια Ιωάννα της Λωρραίνης στο πρόσωπο της έφηβης Γκρέτα Τούνμπεργκ. Η κρίση με την πανδημία του κορονοϊού δίνει και πάλι κάποια ώθηση στην οικολογική συνείδηση. Ίσως πρέπει να περιμένουμε να βρεθούμε στο χείλος της αβύσσου για να ενεργοποιήσουμε το ανακλαστικό της ζωτικής σωτηρίας.

    Έχω ταχθεί σ’ αυτή την υπόθεση εδώ και μισό αιώνα. Αλλά την εντάσσω σε μια πιο σφαιρική αντίληψη, όπου η πολιτική ενσωματώνει την οικολογία η οποία ενσωματώνει την πολιτική. Σύμφωνα μ’ αυτή την αντίληψη, η παράφορη παγκόσμια τεχνοοικονομική ανάπτυξη, υπαγορευόμενη από μια ακόρεστη δίψα για κέρδος, είναι η κινητήρια δύναμη της υποβάθμισης της βιόσφαιρας και κατά συνέπεια της ανθρωπόσφαιρας.»

    Για μενα (τον μη γαλλομαθη) οι μεταφρασεις στα ελληνικα βιβλιων για οικολογικα θεματα απο γαλλους οπως οι Pierre Samuel (Οικολογία: Χαλάρωση ή δαιμονικός κύκλος) Rene Passet (ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ (ΜΙΑ ΒΙΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ) , την δεκαετια του ΄70- ’80 μου ανοιξαν αλλους δρομους.

    «…..Απόσπασμα απο το βιβλίο «Οικολογία» του Πιερ Σαμουέλ
    …. «Χρειάζεται λοιπόν να βρεθούν λύσεις όχι αυταρχικές, όχι τεχνοκρατικές και, όσο γίνεται, λιγότερο βίαιες. Αυτό είναι αδύνατο αν βυθιστούμε στον καταστροφισμό.
    …. Οι παράγοντες της κρίσης συχνά συνεργούν και και αλληλοενισχύονται. Έτσι η αλλοτρίωση των ατόμων, που ανήκουν σε μεγάλους και καταπιεστικούς οργανισμούς, οδηγεί πλατιά στρώματα, στις δυτικές κοινωνίες, ν’ αναζητούν σαν υποκατάστατα της ελευθερίας και του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού, την υπερκατανάλωση και τη σπατάλη.

    Επιπλέον ο καταστροφισμός οδηγεί συχνά στην ακινητοποίηση. Έχω ακούσει συντηρητικούς εκπαιδευτικούς να ισχυρίζονται ότι η κατάσταση είναι τόσο άσχημη, που κάθε αλλαγή θα έχει σαν αποτέλεσμα να επισπεύσει την καταστροφή.

    (…) Ευτυχώς, υπάρχουν κάποια κατευθυντήρια νήματα, που ήδη αναφέραμε: λύσεις φιλελεύθερες, ελάχιστα βίαιες, «οικολογικές». Προσθέτουμε ακόμα, σαν εξαίρετους φραγμούς, τις τέσσερεις οικολογικές αρχές, που τόσο καλά φώτισε ο Μπάρρυ Κόμμονερ:

    Καθετί συνδέεται με τα πάντα
    Καθετί πρέπει κάπου να πηγαίνει
    Η φύση ξέρει καλύτερα
    Δεν υπάρχει τζάμπα γεύμα.

    Σελίδες 13, 14 «Οικολογία: Χαλάρωση ή δαιμονικός κύκλος» Pierre Samuel, εκδόσεις Νεφέλη, 1973…..»

    Τοτε, το βρωμικο 89, ολοι ηθελαν να στειλουν φυλακη τον ΑΓΠ και να διαμοιρασουν -οι αφελεις- τα ιματια του ΠΑΣΟΚ. Το ΠΑΣΟΚ ομως ειχε διαβρωσει πληρως μεγαλο μερος του λαου και απαιτηθηκε περαιτερω 20-ετης περιοδος καταστροφης της ελληνικης οικονομιας (και του περιβαλλοντος) και η κυβερνηση του ΓΑΠ με αρκετους κηπουρους του για να αρχισει η συρρικνωση του….(με την μετακινηση του 75% ) προς τον Συριζα του 4.6% το 2009.Σκοπος των προηγουμενων ηταν να δειξω οτι -εκεινες, τις εποχες (1974-1996+) ολοι οι πολιτικοι φορεις ασχολουνταν με την «σοσιαλιστικη ευημερια» ή την Ισχυρη Ελλαδα με δανεικα ή την καταληψη των …ανακτορων,ωστε οι επαρχιωτες και αλλοι παλαιοτεροι …μετοικοι απο FIAT127 ή 124 ν’ αγορασουν μια Τζουλια σουπερ, μια μπεμπα ή μερσεντε΄;)

    Ο ΕΜ υπογραμμιζει «…ο εξαιρετικά βραδύς ρυθμός με τον οποίο αναπτύσσεται η οικολογική συνείδηση, οι ελλείψεις της, πενήντα χρόνια μετά, και η απουσία πολιτικής και οικονομικής παρέμβασης προκειμένου να αποφύγουμε τις ανθρώπινες και φυσικές καταστροφές.»

    Το συμπερασμα μου (γραμμενο το 2014) ειναι παρομοιο με του ΕΜ :

    Οταν (σε μερικες δεκαετιες) οι CEO θα παθαινουν καρκινο του δερματος σωρηδον απο ηλιοθεραπεια σε ωκεανια νησια, θα καιγονται οι βιλλες τους στην Καλιφορνια και στην Μεσογειο, θα εχουμε μερικα εκατομμυρια κλιματικους μεταναστες και αλλους τοσους νεκρους απο πεινα στον τριτο κοσμο,…. , ισως ο ΟΗΕ και οι κυβερνησεις ξανασκεφτουν οχι τα προφητικα συμπερασματα της Λεσχης της Ρωμης, ουτε το Πρωτόκολλο του Κιότο, αλλα την δραστικη σταθεροποιηση /μειωση του πληθυσμου και την αναγκαστικη αποαναπτυξη με ρυθμους 1 εως 2% ετησιως. Αυτο δεν θα λεγεται υφεση, αλλα σωτηρια του ανθρωπινο ειδους στην βιοσφαιρα.

  64. Pedis said

    Μιας και πιάσαμε την αποδόμηση της μετάφρασης:

    Tous ces événements affectèrent les convictions les plus ancrées dans les esprits de gauche sur l’URSS, le communisme, la démocratie

    Όλα αυτά τα γεγονότα κλόνισαν τις πιο βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις της αριστεράς για την ΕΣΣΔ, τον κομμουνισμό και τη δημοκρατία.

    Ma sympathie pour la fraternisation juvénile éclipsa en mon esprit les intolérances et le « CRS SS » des révoltés.

    Η συμπάθειά μου για τη νεανική αδελφοσύνη ματαιώθηκε μέσα μου από τη μισαλλοδοξία και το σύνθημα «CRS SS»

    Τo boche θα μεταφραζόταν ως «λαχανάς», «κραουτάς», «λαχανοφάγος» ξέρω γω α λά «μακαρονάς». Αφού δεν είναι γνωστή (αν δεν κάνω λάθος) αυτή η ορολογία στα ελληνικά, τότε μία μέτρια επιλογή για το πολιτική antiboche θα μπορούσε να ηταν πολεμική προπαγάνδα ενάντια στους φρίτσηδες.

  65. BLOG_OTI_NANAI said

    Σχετικό με τον συγγραφέα άρθρο (Ο Πολίτης 92-93, Ιούν-Ιούλ 1988):

  66. sarant said

    65 A μπράβο!

  67. @ 64 Pedis

    Τα παραθέτετε ώστε οι γαλλομαθείς να πάρουν θέση; Δεν φαίνεται γιατί.

    Ma sympathie pour la fraternisation juvénile éclipsa en mon esprit les intolérances et le « CRS SS » des révoltés.

    {Δικό σας} Η συμπάθειά μου για τη νεανική αδελφοσύνη ματαιώθηκε μέσα μου από τη μισαλλοδοξία και το σύνθημα «CRS SS» [;;;]

    {Του Θόδωρου} Η συμπάθειά μου για τη νεανική αδελφοσύνη ματαιώθηκε μέσα μου από τη μισαλλοδοξία και το σύνθημα «CRS SS»[3] των διαδηλωτών.

  68. Vulnerable said

    Το καινούργιο βιβλίο του Εντγκάρ Μορέν, «Lecons d’un siecle de Vie», που κυκλοφόρησε σήμερα 8 Ιουλίου είναι εξαιρετικό. Μόλις το διάβασα (το αγόρασα από την Amazon) και έχω μείνει άναυδος. Μεταξύ των πολλών αποκαλυπτικών που λέει σ’ αυτό το βιβλίο ο Μορέν και θα γίνουν παγκόσμια είδηση είναι και δύο αποσπάσματα που θα χρησιμοποιηθούν ευρύτατα από τους ημέτερους φασίστες.

    Το πρώτο είναι στις σελ. 7-8 και λέει πως οι Εβραίοι καθόλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας τα είχαν βρεί με τους Τούρκους και δεν σκλαβώθηκαν απ’ αυτούς, όπως οι Έλληνες, οι Σέρβοι και οι υπόλοιποι Ορθόδοξοι των Βαλκανίων, Δηλ. ό,τι λένε και οι φασίστες:

    «Mes parents immigrés n’avaient pas d’identité nationale. Ils avaient une identité ethno-religieuse sépharade et une identité de cité, Salonique, oasis paisible dans l’Empire ottoman depuis 1492, où la majorité de la population était juive. À la différence des Grecs, Serbes et Albanais conquis et colonisés par les Turcs, les Juifs y avaient été accueillis et ne subissaient ni exactions des janissaires ni persécutions des Ottomans.»

    Το δεύτερο απόσπασμα είναι στη σελ. 61 και δικαιώνει το fakenews των ημέτερων φασιστών ότι τάχα η ηρωϊκή αντίσταση των Ελλήνων το 1940-41 στα Οχυρά Μεταξά άλλαξε την Τύχη του Πολέμου, διότι ο Χίτλερ καθυστέρησε ένα μήνα να εισβάλει στη Σοβιετική Ένωση:

    «Tout d’abord Hitler dut retarder d’un mois son offensive en URSS, prévue en mai 1941 parce que, de façon elle-même imprévue, l’armée grecque résistait à l’agression italienne et que Mussolini demanda le secours de Hitler. L’armée allemande prit un mois pour envahir la Yougoslavie, réduire la résistance serbe, puis grecque, avant d’entrer à Athènes en avril 1941 et d’occuper la Grèce. Il lui fallut trois semaines pour reconstituer ses forces afin de pouvoir attaquer l’URSS, le 22 juin. Au cours de l’été 1941, l’armée allemande déferlant en URSS rencontra une résistance inattendue sur la route de Moscou et abandonna provisoirement cet objectif pour conquérir l’Ukraine.»

    Τέλος, στη σελ. 11 ο Μορέν υμνεί τον Τσίπρα και ίσως πρέπει ο κ. Σαραντάκος να ενημερώσει την Κουμουνδούρου, γιατί είναι βούτυρο στο ψωμί της ο έπαινος του εκατοντούτη Εντγκάρ Μορέν:

    «Enfin, les divergences entre les ex-démocraties populaires et les nations fondatrices, la pression
    destructrice des autorités de l’Union européenne sur le gouvernement grec de Tsípras, et l’attitude générale à l’égard des migrants d’Afghanistan et de Syrie achevèrent de me décevoir.»

  69. sarant said

    68 Eυχαριστούμε πολύ, καλό μπάνιο!

  70. @ 68 Vulnerable

    Αυτό με τους Εβραίους που τους υποδέχθηκε η οθωμανική Αυτοκρατορία μετά το διωγμό τους από τους Ισπανούς Καθολικούς Βασιλείς (1492) μπορούμε να το αναφέρουμε σαν θέση των φασιστών;

  71. @ 65 BLOG_OTI_NANAI

    Μικρή διόρθωση αλλά σε μεγάλες διαστάσεις.

  72. venios said

    Aπό το γαλλικό «Ma sympathie pour la fraternisation juvénile éclipsa en mon esprit les intolérances et le « CRS SS » des révoltés» εγώ καταλαβαίνω το αντίθετο από τη μετάφραση, δηλαδή:
    Η συμπάθειά μου για τη νεανική αδελφοσύνη έδιωξε από το μυαλό μου τις μισαλλοδοξίες και το σύνθημα CRS-SS.
    Επίσης, στο τελευταίο παράθεμα του 68, ο ΕΜ δεν υμνεί τον Τσίπρα. Στιγματίζει τη στάση της ΕΕ απέναντι στην κυβέρνησή του. Υπάρχει μια διαφορά…

  73. sarant said

    72 Bένιο, έχεις δίκιο και αυτό το λάθος είναι σοβαρό διότι αντιστρέφει το νόημα.

  74. 72, 73 κλπ
    Τελικά ποιά είναι η θέση του για το σύνθημα περί ματ?
    Πάντως με τα φτωχά περσικά μου καταλαβαίνω κι εγώ πως η μετάφραση πάσχει γενικώς.

  75. BLOG_OTI_NANAI said

    71: Μπράβο μάτι!

    68: «οι Εβραίοι καθόλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας τα είχαν βρεί με τους Τούρκους»

    Μα αυτό ήταν ιστορικό γεγονός. Εκτός από οικονομική και στρατιωτική συμμαχία με τους Τούρκους, συχνά χρησιμοποιούνταν και ως δήμιοι ή βασανιστές των χριστιανών. Και οι ιστορικοί της εποχής τα αναφέρουν και οι απομνημονευματογράφοι και οι σύγχρονοι ιστορικοί. Μα το περίεργο θα ήταν να μην συμμαχούσαν με τους Οθωμανούς, μετά από τόσες περιπέτειες και δεινά από τη συμβίωση με τους χριστιανούς.

  76. @ 75 BLOG_OTI_NANAI

    Σωστά.

  77. sarant said

    74 Διαφωνούσε με το σύνθημα αλλά η συμπάθειά του για τη νεανική αδελφοσύνη υπερίσχυσε.

  78. Pedis said

    # 67 – Ατύχημα του κοπυπάστε, εξαιτίας του οποίου κόπηκε και δεν πάστηκε 😁 το «των διαδηλωτών».

    Αλλά -> 72.

  79. Μαρία said

    72
    Και των εξεγερμένων όχι των διαδηλωτών.
    Εδώ το πρωτότυπο https://m.facebook.com/mohamedelkadifes/photos/pb.1547474228898125.-2207520000../2611790342466503/?type=3&eid=ARAFvqsp0Q8-IM3T_QyJKPx83rMUZWRC7BAeY-rbgKhucP91Ot3phNsohOdM1soVG04Am5YqeWhUoaCL&locale=ne_NP

    >και να επεξεργαστώ άμεσα τα γεγονότα αρθρογραφώντας στην εφημερίδα Monde. «εν θερμώ» στο πρωτότυπο

  80. Georgios Bartzoudis said

    30 ΓΤ said: «Είναι απορίας άξιον η απουσία σύνδεσης μεταξύ Εδγάρδου και τσιπροπροδοτικών κινήσεων».
    # Ου …ξύνου (μόνο εξακολούθει κρύπτεσθαι …στρουθοκαμηλικώς!)

    31 Γιάννης Κουβάτσος said: «Δεν τον διάβασε, ούτε πρόκειται να τον διαβάσει, αλλά με κάποιον μαγικό τρόπο κατάλαβε τι κουμάσι είναι. Μην τον φορτώνεις τώρα κι εσύ με υποψίες για παρτίδες με τσιπροπροδότες».
    # Πάντως κατάλαβε τί κουμάσι είναι το γκιοσέμι της τσιοροπροδοσίας, που εσύ ακολουθείς ως άμωμος αμνάς!

  81. Αγγελος said

    Είναι θέμα, αν όχι γνώσης Γαλλικών, πάντως στοιχειώδους μεταφραστικής ευαισθησίας η διάκριση του antiboche από το antiallemand — ιδίως όταν οι δυο λέξεις αντιδιαστέλλονται μέσα στην ίδια φράση.
    Μετά από όλες τις παρατηρήσεις που έγιναν, εμμένω στο χαρακτηρισμό που έδωσα προηγουμένως, ότι «γενικώς η μετάφραση είναι λίγο τσαπατσούλικη». Ίσως μάλιστα να διέγραφα τη λέξη «λίγο» 🙂

  82. @ 78 Pedis

    Συμβαίνουν 🙂

  83. Τελοσπάντων ήτανε με τους εξεγερμένους αλλά δεν θεωρούσε και ναζί τους ματατζήδες, νεσπά? Οπότε λόγω της συμπάθειας προς τους μεν παρέβλεψε την κατ’ αυτόν άτοπη φραστική τους οξύτητα που αφορούσε τους δε.
    Το κατάλαβα καλά ή το πόφτωσα?

  84. Μαρία said

    83
    Ναι.

  85. Costas Papathanasiou said

    Ωραίο άρθρο (ιδίως η κατακλείδα και η ευχή για τον αειθαλή φιλόσοφο- που τα χρόνια του θυμίζουν και το ωραίο του Jonasson Jonas. “Ο εκατοντάχρονος που πήδηξε από το παράθυρο και εξαφανίστηκε”) .
    Χαρακτηριστική και η σχετική συνέντευξη του Εdgar Morin στη Maria-Angels Roque που δημοσιεύτηκε το 2011 για το IEMedObs, (Euro-Mediterranean policy observatory of the European Institute of the Mediterranean) με τίτλο “Towards Ecologised Thought”, στην οποία μεταξύ άλλων επισημαίνει:
    “Πρέπει να σταματήσουμε να βλέπουμε τον άνθρωπο ως ένα υπερφυσικό ον και να εγκαταλείψουμε το πρόταγμα που διατυπώθηκε από τον Βάκωνα και τον Καρτέσιο, και στη συνέχεια από τον Μαρξ, της κατάκτησης και κατοχής της φύσης. Αυτό το πρόταγμα έγινε γελοίο από τη στιγμή που συνειδητοποιήσαμε ότι ο αχανής κόσμος, μέσα στην απεραντοσύνη του, είναι άπιαστος για εμάς. Έγινε παράλογο από τη στιγμή που συνειδητοποιήσαμε ότι η προμηθεϊκή άφιξη της τεχνο-επιστήμης οδηγεί στην καταστροφή της βιόσφαιρας και, κατά συνέπεια, στην αυτοκτονία της ανθρωπότητας.”
    (Η μετάφραση του αποσπάσματος παρμένη από εδώ:
    https://www.aftoleksi.gr/2019/12/10/entgkar-moren-pros-mia-oikologikopoiimeni-skepsi/ )

  86. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το ‘πα εγκαίρως ότι σε κάποιους δεν θα άρεσε το σημερινό αφιέρωμα στον Μορέν.😉
    Άσχετο, αλλά είναι μια παρηγοριά για μας τους κοινούς χρήστες της γλώσσας να βλέπουμε να κερνάνε μεζεδάκια άνθρωποι που νυχθημερόν παλεύουν μαζί της. Παρηγοριά για τις δικές μας κοτσάνες. Εν προκειμένω κερνάει η Κατερίνα Σχινά:
    «Τι ελπίζετε, τι ονειρεύεστε;
    Ονειρεύομαι μια πολιτική, κοινωνική, πνευματική, αισθητική αποτελμάτωση. Αλλά δεν είμαι τόσο αισιόδοξη ώστε να ελπίζω.»
    Προφανώς με το αποτελμάτωση εννοεί την έξοδο από το τέλμα, αλλά…☺
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.vakxikon.gr/katerina-shina/amp/&ved=2ahUKEwjOyOfh9tPxAhXQ_rsIHXDMAcoQFjAeegQIPRAC&usg=AOvVaw3uk3lGi9cL3txnx3TaSVV-&ampcf=1&cshid=1625763184217

  87. sarant said

    81 Συμφωνώ, αλλά η λύση δεν είναι το «αντιγερμαναράδικη». Πρέπει να το σπάσεις, «κόντρα στους Γερμαναράδες» / «στους Φρίτσηδες» όπως είπε κάποιος

    86 Ωχ, να οι ζημιές που κάνει το «από»! Αλλά έχεις δίκιο, είναι μαργαριτάρι.

  88. Pedis said

    # 83 – Το πόφτωσες για να το καταλάβεις εις βάθος. Τέλος πάντων, και του Πετροπαύλου δεν του κάθισε αρχικά αυτού του είδους η νεανική αδιαλλαξία, αλλά κατάλαβε σχεδόν αμέσως ότι του ξέφυγε μαλακία από ποιητικό οίστρο και το πήρε πίσω.

  89. BLOG_OTI_NANAI said

    Νίκο, ένα σχόλιο πιάστηκε.

  90. @ 74 ΣτοΔγιαλοΧτηνος

    Σαχ ματ, που λέμε…

  91. BLOG_OTI_NANAI said

    Τα αναφερόμενα στην εικόνα έχουν σημασία διότι τα σημειώνει Εβραίος ιστορικός. Φυσικά, δεν ήταν τόπος διασκέδασης για τους Εβραίους, ούτε ήταν κολλητοί. Υποκείμενα εκμετάλλευσης ήταν και αυτοί, αλλά οι δυσκολίες που αντιμετώπισαν δεν ήταν τέτοιες που να τους εξωθήσουν στα άκρα και να εξεγερθούν όπως έκαναν δεκάδες φορές οι χριστιανοί.

  92. sarant said

    91 Aυτό είχε πιαστεί.

    Λογικά τα λέει. Αλλά δεν ήξερα ότι ήταν τόσο μικρό ποσοστό των εκδιωχθέντων (20/300)

  93. Pedis said

    … sur l’internationalité …

    Πως το μεταφράζεις, Μαρία;

  94. 86 + 87

    Θυμάμαι το «απόψυξη» που άκουσα στο πανεπιστήμιο, όταν ένα σώμα κρυώνει σιγά σιγά και τρόμαξα. Μόλις είχαμε πάρει ψυγείο και φροντίζαμε για την τακτική του απόψυξη.

  95. 88# Ναι, ήτο ολίγον τι ονανιστικόν το παζολίνειον. Πάντως επιτραπήτω μοι να επιμείνω στο #33 μου.

  96. 91, 92
    Νομίζω πως υπήρξε οθωμανική πρόσκληση προς τους εκδιωχθέντες από την Ισπανία. Ούτε εγώ ήξερα πως ήταν τόσο χαμηλό το %.

  97. Γιάννης Ιατρού said

    Και η επέτειος με τα 100 χρόνια του Μορέν, και κείμενο με την «ισπανική γρίπη» στο προοίμιο, στο πνεύμα των ημερών (που όλοι απευχόμασταν αλλά δεν είναι και μεγάλη έκπληξη, αφού για χάρη της αυτοδιαφήμισης και του προσδοκώμενου τουρισμού η κυβέρνηση έδωσε λάθος σήμα στις αρχές του καλοκαιριού).

    Η παγκόσμια κρίση του 1929
    Ο κυκλώνας υπό σχηματισμό, 1930-1940
    Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος
    Η μεγάλη διανοητική κρίση των ετών 1956-1958
    Ο Μάης του 68
    Η οικολογική κρίση
    Αντίσταση σε δύο μέτωπα (ξενοφοβία, ρατσισμός, το κέρδος και η παγκοσμιοποίηση και τέλος πάλι η επιδημία, ο κορονοοίος)

    Μα πράγματι, διαβάζοντας το προοίμιο βλέπουμε να επαναλαμβάνονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο καταστάσεις και συμπεριφορές. Να μου πείτε, αφού η ιστορία επαναλαμβάνεται… Ναι, αλλά συνήθως το λέμε για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, όχι για 100 χρόνια!

    Ωραίο θέμα λοιπόν Νίκο. Θα το πάρω το βιβλίο, μην μείνω με την (πρό-)γευση του κειμένου που μας παρέθεσες👍👍👏

    13: καρφώνεται ο γνωστός μας σχολιαστής: …ότι ως εκ μητρός γαλλόφωνη και επαρκής γνώστης..🙄
    «γνώστρια» βεβαίως, αλλά τώρα θα παίρνεις το μπάνιο σου👏 (#43β) μαζί με την …«Ευάλωτη» ψυχή😔

    ΥΓ: Αυτός ο Λυκούργος, 40ψυχος μας βγήκε, από τις 28/6 😎

    32: ΓΤ …τα πυκνά νοήματα των καταλόγων στα Alex Pak..
    Ωραίο ρε συ, αλλά έλα ντε που τα Alex Pak έχουν κλείσει εδώ και πολλά χρόνια! >😋
    ΥΓ: Να βγαίνεις πότε-πότε 🙂 🙂

  98. ΓΤ said

    97@

    Ναι, ρε Ιατρούμαν, γνωρίζω. 🙂 Διότι αφενός τα Alex Pak, με τους κονδύλειας νοηματικής πύκνωσης καταλόγους τους, αποθάρρυναν τον λαό να διαβάσει, οπότε και κατέρρευσαν, αφετέρου δεν ήθελα να οδηγήσω τον CEO της Trahanoplagia SA στους καταλόγους των παραδοσιακών φορεσιών της Playmobil και τη συνοδό αυτών ανάγνωσιν
    https://www.lifo.gr/now/greece/playmogreek-diladi-ta-playmobil-os-blahes-karagkoynes-kai-sarakatsanes

  99. Μαρία said

    93
    Τώρα είδα το σημείο: το Μάρτιο του 1968 είχα διοργανώσει ένα συνέδριο στο Μιλάνο για τη διεθνοποίηση των φοιτητικών εξεγέρσεων
    Το θέμα όχι του συνεδρίου αλλά της διάλεξης (κονφεράνς λέει) που έδωσε ήταν ο διεθνής χαρακτήρας των εξεγέρσεων. Στη μετάφραση φαίνεται οτι ο Μ. «διοργάνωσε συνέδριο» με σκοπό να διεθνοποιήσει τις εξεγέρσεις!
    Μετάφραση ότι νά ‘ναι.

    Νικοκύρη, βλέπω τον εκδότη να σε κυνηγάει για τη ζημιά.

  100. Μαρία said

    99
    Απο δώ διαβάζεται άνετα https://books.google.gr/books?id=Q9bsDwAAQBAJ&pg=PT77&dq=changeons+de+voie&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjo8IGUiNTxAhUDDewKHUi3BaYQ6AF6BAgJEAI#v=onepage&q=changeons%20de%20voie&f=false

  101. ΓΤ said

    Να δούμε βέβαια και τις ωραίες ηλικιακές διαφορές ζευγαριών:

    Ο Πικάσο με την Ντόρα Μάαρ, 26 χρόνια νεότερη
    O Μορέν με τη Σαμπάχ Αμπουεσαλάμ, 38 χρόνια νεότερη
    Ο Ελύτης με την Ιουλίτα Ηλιοπούλου, 55 χρόνια νεότερη…

    Μούσα με μάγουλο σταφίδα δε λέει, κι ας είσαι με τη θερμοφόρα και την μπαζοπαντούφλα όλο τον χρόνο…

  102. sarant said

    99 Εμένα να κυνηγάει;

    101 Η Σαμπάχ ήταν φοιτήτριά του ή κάτι τέτοιο αλλά παντρεύτηκαν μετά που χήρεψε ο Μορέν.

  103. Γιάννης Ιατρού said

    101: Αφού ο Μητσοτάκης έχει επιτυχίες, αυτοί δεν θα είχαν;

  104. Νομίζω πως η έκφραση «είχα διοργανώσει ένα συνέδριο στο Μιλάνο για τη διεθνοποίηση των φοιτητικών εξεγέρσεων» έχει αρκετά και τη σημασία «για τη διεθνοποίηση [π.χ. που χαρακτηρίζει] τις φοιτητικές εξεγέρσεις».

  105. ΓΤ said

    103@

    Το #103 είναι αριστοτεχνική βιτριολιά, ακριβώς επειδή, εξ αντανακλάσεως, θεωρεί τον Μητσοτάκη πνευματικό ανάστημα…

  106. ΓΤ said

    102β@

    Γνωστό, αφού έμεινε τέσσερα χρόνια μόνος…

  107. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και ο Θεοτοκάς με την τραγική Κοραλία 29 χρόνια διαφορά.

  108. sarant said

    107 Κι ο Θεοτοκάς πολύ νέος πέθανε

  109. Γιάννης Κουβάτσος said

    108: Δυστυχώς. Και ο θάνατός του την τσάκισε.
    «…Δεν είμαι η μόνη, αλλά είμαι μόνη. Γεια. Ο κόσμος ελπίζω να καλυτερέψει. Για όλους. Για τους άλλους.
    Γεια,
    Κ. Θεοτοκά
    Δεκ 76»

  110. Μαρία said

    101
    Κ. Θεοτόκης – βαρωνέσσα Ερνεστίνα φον Μάλοβιτς μόνο 17 χρόνια μεγαλύτερή του 🙂

    102
    Βέβαια εσένα. Αν δεν ανέβαζες το άρθρο, δεν θα ανακαλύπταμε οτι η μετάφραση είναι για κλάματα.

  111. Γιάννης Κουβάτσος said

    Και ο Γκάτσος με την Αγαθή Δημητρούκα, 47 χρόνια διαφορά. Ένα σχετικό αφιέρωμα του Αθεόφοβου:
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://atheofobos2.blogspot.com/2017/02/blog-post_20.html%3Fm%3D1&ved=2ahUKEwjLvc7BpdTxAhXngf0HHa6gBOsQFjAEegQIHBAC&usg=AOvVaw0qTl-WWS4wpVyNJ9GpW3yt&cshid=1625775948069

  112. MA said

    Καλησπέρα,

    Ενδιαφέρον το βιβλίο, αν και απ´ό,τι κατάλαβα από τα διάφορα σχόλια πάσχει μεταφραστικά.

    Όσο για την επίσημη πρόσκληση του σουλτάνου (ΣτοΔγιάλοΧτήνος) και για τον αριθμό των εκδιωχθέντων από την Ισπανία (Blog), αντιγράφω από το βιβλίο του Μαζάουερ «Θεσσαλονίκη, πόλη των φαντασμάτων»:
    … Φαίνεται πιθανό, αν και δε σώζεται καμία τέτοια εντολή (του Βαγιαζήτ). Σύμφωνα μ´ένα μεταγενέστερο χρονογράφο, έστειλε διαταγές προς τους κυβερνήτες των επαρχιών να καλωσορίσουν τους νιόφερτους. … Το 1520 περισσότεροι από τους μισούς από τους τριάντα χιλιάδες κατοίκους της πόλης ήταν Εβραίοι. (σσ. 74-75)

    Επομένως ήταν όντως μικρό το ποσοστό των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στη Θ. Εντυπωσιακό!

  113. Δημήτρης Καραγιώργης said

    91, 92, 96 <– Για την εξορία των Εβραίων από την Ισπανία και ο αριθμός αυτών (των Εβραίων) που παρέμειναν. Ο αριθμός που παρέμειναν είναι μεγάλος γιατί παρέμειναν ως Ντονμέδες, αλλαξοπίστησαν δηλαδή κι έγιναν, φανερά τουλάχιστον, Χριστιανοί. Αυτοί οι conversos είχαν για πολλές 10ετίες πάνω από το κεφάλι τους την Ιερά Εξέταση και η οποία τους έκαιγε συχνά πυκνά. Οι Εβραίοι που παρέμειναν στην Ιουδαϊκή θρησκεία πήραν δρόμο από την Ισπανία. Οι αριθμοί παίζουν αρκετά. Και δεν ήρθαν όλοι στη Θεσσαλονίκη. Οι περισσότεροι μάλλον "σκάλωσαν" στην Ιταλία
    https://en.wikipedia.org/wiki/Expulsion_of_Jews_from_Spain
    https://www.history.com/this-day-in-history/spain-announces-it-will-expel-all-jews

  114. sarant said

    Ευχαριστώ για τα νεότερα!

  115. 112 >> Όσο για την επίσημη πρόσκληση του σουλτάνου (ΣτοΔγιάλοΧτήνος)

    Εγώ πάντως, αν με προσκαλούσαν επισήμως με αυτόν τον τρόπο, δεν θα πήγαινα 😃

  116. Pedis said

    # 110 β – Ηταν άτυχος ο μεταφραστής. Κάτι η συγκυρία με τα τυπογραφικά στις ιστορικές ημερομηνίες του αντιγράφου που δημοσιεύτηκε εδώ, κάτι η «ψεύτικη γέννα» που σχολίασε ο ΣΠ … ε, κάπως έτσι γίνεται … και χρααπ! (Επιμελητής δεν υπάρχει;)

  117. Pedis said

    # 115 – Και θα αλλαξοπιστούσες ω ρέ!; Στον καθολικισμό και στους ρέγιες κατόλικος;

  118. spyridos said

    113
    Ντονμέδες νόμιζα ότι έλεγαν του Εβραίους που αλλαξοπίστησαν οι Οθωμανοί.
    Οι αριθμοί δεν είναι ακριβείς αλλά από τους 300.000, περίπου ο 200.000 έμειναν στην Ισπανία κάποιοι εθελοντικά, οι περισσότεροι δια της βίας και έγιναν υποχρεωτικά ρωμαιοκαθολικοί.
    Από τους 100.000 πίστευα ότι πήγαν περισσότεροι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία από αυτούς τους 20.000.
    Μάλλον λάθος το νόμιζα. Αν είναι πάντως έτσι από αυτούς τους 20.000 κατάγονται οι περισσότεροι Εβραίοι της Ελλάδας, Βοσνίας. Βουλγαρίας και Ρουμανίας (εκτός Τρανσυλβανίας που ήταν Ασκενάζι).
    Στο Λιβόρνο και γενικά στην Ιταλία πρέπει να πήγε μικρότερος αριθμός από αυτούς τους 20.000.
    Η πλειοψηφία πήγε στις Κάτω Χώρες, πολλοί έμειναν εκεί αλλά για τους μισούς τουλάχιστον ήταν ένας ενδιάμεσος σταθμός για τη Λατινική Αμερική.
    Παράδοξο ότι δεν μπορούσαν να πάνε απευθείας από Ισπανία ή Πορτογαλία για Λατινική Αμερική και πήγαιναν μέσω Άμστερνταμ και Αμβέρσας. Η παλιότερη συναγωγή στη Λατινική Αμερική χτίστηκε γύρω στα 1600 στο Ρεσίφε της Βραζιλίας από Ισπανοεβραίους που πήγαν εκεί μέσω Άμστερνταμ. Ολες οι Εβραϊκές κοινότητες της Καραϊβικής προέρχονται από Ισπανοεβραίους των Κάτω Χωρών.

  119. Μαρία said

    118
    Και σωστά νομίζεις. Ο Δημήτρης μπερδεύει τους ντονμέδες με τους μαράνος.

  120. spyridos said

    91.
    «Εγιναν δεκτοί με μεγάλη ευμένεια»

    Εντάξει δεν τους έκαιγαν στη φωτιά όπως ήταν συνηθισμένοι, αλλά δεν θα το έλεγα μεγάλη ευμένεια.
    Τους επέτρεψαν να υπάρχουν, χωρίς δικαιώματα.
    Το ίδιο και στις Κάτω Χώρες. Τους άφησαν σε μια γωνιά (γκέτο) να συνυπάρχουν και να φυτοζωούν, χωρίς πολιτικά δικαιώματα,
    χωρίς δικαίωμα συμμετοχής σε υπάρχουσες επαγγελματικές συντεχνίες.
    Μόνο χαμάληδες, έμποροι και επαγγελματίες γραφιάδες μπορούσαν να γίνουν, γιατί δεν υπήρχε συντεχνία γι αυτά.
    Πολιτικά δικαιώματα αποκτούν οι Εβραίοι στην Ολλανδία κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Κατοχής μετά το 1800.

    112
    Δηλαδή πάνω από 15.000 χιλιάδες Εβραίοι στη Θεσσαλονίκη το 1520.
    Δεν βγαίνουν οι αριθμοί τότε ότι μόνο 20.000 εγκαταστάθηκαν σε όλη την Οθωμανική Α. του #91.
    Μόνο 5.000 σε Βοσνία, Βουλγαρία, Ρουμανία και αλλού.

  121. spyridos said

    45
    «Τέλος, μου κάνει εντύπωση ότι ο συγγραφέας, καίτοι Εβραίος, μιλά για τα φοβερά εκείνα χρόνια και την προσωπική του ένταξη στην Αντίσταση χωρίς ούτε καν να υπαινίσσεται αυτή τη λεπτομέρεια. Άραγε δεν κινδύνεψε ποτέ ατομικά ο ίδιος; Δεν χρειάστηκε ποτέ να κρυφτεί;»

    Πιστεύω ότι είναι μια αποστασιοποίηση που χρησιμοποιείται συχνά για να δείξει ουδετερότητα.
    Ένας μηχανισμός αντίστροφης αντιστάθμισης που σε τέτοιο βαθμό είναι υπερβολικός.

  122. Μαρία said

    120
    Περίπου 15.000 χιλιάδες που εγκαταστάθηκαν απο το 1492 μέχρι το 1580 δίνει κι ο Μοσκώφ. Αυτοί προστέθηκαν στην παλιότερη βυζαντινή εβραϊκή κοινότητα.

  123. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    117# Όχι ρε, έτσι κι αλλιώς άθεος θα ήμανε. Άσκημα θα πέρναγα οπουδήποτε. Γενικά λέω, άμα σε προσκαλούν προσφωνώντας σε έτσι, να μην πααίνεις 🙂

    118# Δεν μου φαίνεται ιδιαίτερα παράδοξο. Η Αμερική μόλις είχε ανακαλυφθεί (ούτε καν, μετά από κάτι μήνες το 92) και σε κάθε περίπτωση ήταν ισπανική επικράτεια, η Βραζιλία από το 1500 πορτογαλική). Δεν τους έδιωχναν από ένα σημείο για να τους αφήσουν να πάνε σε άλλο, όσους δεν αλλαξοπίστησαν τους πέταγαν τελείως έξω. Οπότε η άφιξη στο Νέο Κόσμο μέσω παράκαμψης ακούγεται λογική.

  124. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Η πλάκα είναι πως ο Κολόμβος στην πρώτη αποστολή είχε μαζί του και διερμηνέα εβραϊκών, καθόσον υπήρχε η αντίληψη ότι η γλώσσα του βιβλικού λαού θα έπρεπε να ήταν κατανοητή διεθνώς. Η μαλακία και η σχιζοφρένεια πηγαίνανε γόνα.

  125. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Απροπό, δύο ενδιαφέροντα ντοκουμέντα για όποιον δεν τα έχει υπόψη του.
    https://aiolosbooks.gr/book-author/colombos/

  126. Δημήτρης Καραγιώργης said

    118, 119 <– εξεπίτηδες έβαλα την Τουρκική λέξη ρε, για να κάνω σύνδεση με ένα παλιό νήμα με την άκλιτη μορφή της σε μεταφρασμένο βιβλίο. Donmeh στα Τούρκικα και Converso στα Πορτογαλικά έχουν την ίδια σημασία. Οι Μαρράνοι είναι πιθανόν από το Αραβικό Muharram = απαγορευμένο, το χοιρινό κρέας δλδ. Πως "τσιμπάτε" έτσι; (σαμπά καρσί με μια τσάσκα καφέ)
    https://www.etymonline.com/word/marrano

  127. sarant said

    Καλημέρα από εδώ

    124 Βρε τι μαθαίνει κανείς

    126 Κι εγώ έτσι το σκέφτηκα

  128. sarant said

    Σε σχέση με το σχόλιο 18-19 και την «ψεύτικη γέννα», πρέπει να διευκρινίσω ότι το λάθος ΔΕΝ υπάρχει στο βιβλίο, έχει διορθωθεί -το κείμενο που ανέβασα είναι από το word που μου έστειλε ο εκδότης, δηλ, πριν από τη διόρθωση.

  129. Pedis said

    # 124 – Η πλάκα είναι πως ο Κολόμβος στην πρώτη αποστολή είχε μαζί του και διερμηνέα εβραϊκών, καθόσον υπήρχε η αντίληψη ότι η γλώσσα του βιβλικού λαού θα έπρεπε να ήταν κατανοητή διεθνώς. Η μαλακία και η σχιζοφρένεια πηγαίνανε γόνα.

    Γιατί το γελάς; Κι άμα πετύχαινε κάποια από τις χαμένες φυλές του Ισραήλ;

    Από την άλλη δεν ήταν ακόμη γνωστή η θέση, που εδραιώθηκε χάρη σε ισχυρά δεδομένα και λεπτομερή επιστημονική ανάλυση, και διαδόθηκε κατά τον 19ο αιώνα στη διανόηση και την ανώτερη τάξη, ότι οι Άγγλοι κατάγονται από μία από αυτές τις χαμένες φυλές του Ισραήλ, ώστε να πάρουν και αγγλομαθή διερμηνέα. 🙃 😜

  130. Pedis said

    # 125 – Εκεί αναφέρεται η πληροφορία του 124;

    Ήθελα να τα διαβάσω, μαζί με άλλα της ίδιας πάστας κερατάδων, όταν διάβασα το βιβλίο του Τοντόροφ «Η κατάκτηση της Αμερικής», αλλά πού καιρός … (γμτι).

  131. Πέπε said

    128

    Ε μα συγγνώμη, αυτό δεν είναι προχειρότητα εκ μέρους τους; Απ’ ό,τι κατάλαβα, ζήτησες «το κείμενο» και σου ειπαν οκέι, πάρ’ το. Δε θα έπρεπε να είναι το τελικό; Δε θέλαν να δώσουν το τελικό ή δεν κοίταξαν τι είναι αυτό που δίνουν;

  132. 130# Ναι, από κει είναι, από το μπλε βιβλίο, το ημερολόγιο καταστρώματος. Έχει και κάτι άλλα χαριτωμένα, για μας τους καπνιστές, για τα χορταρένια δαυλιά που βαστάγανε οι ιθαγενείς, τα ανάβανε από τη μια μεριά και ρουφούσαν τον καπνό από την άλλη. Ε ρε κάτι πουράκλες που θα φουντώνανε οι ξεβράκωτοι 🙂

  133. Pedis said

    # 131 – Πέρα από αυτό, τέσσερα μάτια βλέπουν καλύτερα από δύο, λέει μια μπανάλ Ιταλική παροιμία. Αν υπήρχε επιμελητής (με κόστος, σύμφωνα με τις ισχύουσες τιμές της ελληνικής αγοράς, για τον όγκο του συγκεκριμένου βιβλίου ούτε ένα πεντακοσαρικάκι, τζάμπα δουλειά δηλαδή) πιθανά θα είχαν ξεριζωθεί οι κοτσάνες από τη μετάφραση.

  134. Πέπε said

    133
    Πάντως κάποιος κάτι διόρθωσε, αφού υπάρχουν λάθη εδώ που δεν υπάρχουν στο έντυπο. Κρίμα και κακώς για όσα παρέμειναν, αλλά το θέμα είναι γιατί εδώ υπάρχουν κι άλλα!

    Σαν να ζητάς να σου δανείσει ο άλλος ένα ρούχο, που βέβαια δεν είναι υποχρέωσή του αλλά γίνεται υποχρέωση άπαξ και δεχτεί: μετά αρχίζεις να διατυμπανίζεις «ευχαριστώ τον τάδε για το ρούχο», και τελικά βλέπεις ότι σ’ το έδωσε τσαλακωμένο, άπλυτο και με κουμπιά να λείπουν.

  135. sarant said

    131 Μου έδωσε το τελικό σε pdf και το όχι τελικό σε word. Αλλά το pdf δεν με βόλευε, οπότε έβαλα το word χωρίς να κάνω προσεχτική αντιπαραβολή.

    Το θέμα όμως είναι ότι υπάρχουν λάθη μεταφραστικά και στο τυπωμένο.

  136. ΣΠ said

    135
    PDF to WORD Converter
    https://www.ilovepdf.com/pdf_to_word

  137. Πέπε said

    135
    > Το θέμα όμως είναι ότι υπάρχουν λάθη μεταφραστικά και στο τυπωμένο.

    Τα λάθη στο τυπωμένο είναι ένα θέμα. Τα επιπλέον λάθη εδώ είναι ένα άλλο θέμα.

    > Μου έδωσε το τελικό σε pdf και το όχι τελικό σε word. Αλλά το pdf δεν με βόλευε, οπότε έβαλα το word χωρίς να κάνω προσεχτική αντιπαραβολή.

    Ακριβώς: δε νομίζω ότι όφειλες εσύ να κάνεις την προσεχτική αντιπαραβολή, αλλά εκείνοι να σου δώσουν το word του τελικού πδφ! Πώς το λένε ρε παιδί μου, ή κάνεις ένα καλό (ολόκληρο, με την καρδιά σου) ή δεν το κάνεις. Όχι «ναι πάρ’ το αλλά ρίξε και μια διόρθωση».

  138. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Γενικώς όπως τα λέει ο Πέδης. Επιμελητής δεν υπήρχε?

  139. Χαίρετε,
    101 κλπ Δεν είναι μόνο οι μεγάλοι άνδρες που έχουν νεαρές συντρόφους (ή συντρόφισσες, διαλιέχτε) αλλά και ανάποδα: οι μεγάλες γυναίκες με νεαρούς συντρόφους. Από την εθνική μας σταρ μέχρι σήμερα: https://www.topontiki.gr/2021/07/09/elli-kokkinou-pasignostos-ke-kata-16-chronia-mikroteros-o-neos-tis-sintrofos-lene-i-fimes-photo/

  140. Πέπε said

    138

    Γενικώς ναι, ειδικώς όμως η παρούσα φάση της συζήτησης ξεκίνησε από το #128, και αφορά ζητήματα ανεξάρτητα από το αν υπήρχε επιμελητής. Διότι και αν υπήρχε μεν, αλλά έδιναν για αναδημοσίευση εδώ το χειρόγραφο που παρέλαβε ο επιμελητής και όχι εκείνο που παρέδωσε, …;

  141. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    140# Ναι, βεβαίως, κι αυτό μας πάει στο 131 σου. Χάλια.

  142. ΣτοΔγιαλοΧτηνος said

    Ρε συ Πέδη να πούμε, εδώ χάμω λέει ότι εκβαραθρώθηκαν δύο αγάλματα. Με το βάθρο το καταλαβαίνω, αλλά τι παίζει με το βάραθρο? Τα φουντάρανε στη γκρεμίλα? Γραμματικώς σε ρωτάω, μη μου πιάσεις τώρα την κοινωνιολογία μ’ αυτή την κάψα που λέει κι ο Αλτάν στον (κοίτα σύμπτωση!) Κολόμβο.
    https://www.2020mag.gr/themata/1869-o-kanadas-antimetopos-me-tin-istoria-giati-kaigontai-katholikes-ekklisies

  143. Μαρία said

    142
    Χα, χα, όταν μεταφράζουν απ’ τα αγγλικά, το πιο συνηθισμένο λάθος είναι να λένε το βάθρο πλίνθο (plinth).

  144. Pedis said

    # 142 – Πήρε το μάτι μου και μία «βορρά». 😄

    Καλά, δεν θα καταστράφηκε και κανά αφφρέσκο της προκοπής για να στενοχωρηθείς.

    Θα το είδες …

    https://info-war.gr/chili-mia-ithagenis-daskala-proedros-ti/

  145. Γιάννης Ιατρού said

    139: Για την εθνική μας τενίστρια μιλάς; 🙂

  146. 145 Τραγουδίστρα είν’ η γυναίκα. Η άλλη, η εθνική σταρ ήταν η αιώνια γατούλα, η Βουγιουκλάκη.

  147. […] Ο Γάλλος φιλόσοφος Εντγκάρ Μορέν (Edgar Morin) γιορτάζει σήμερα τα εκατό του χρόνια. Ακόμα πιο σημαντικό είναι ότι φτανει στο αξιοζήλευτο αυτό ορόσημο ακμαίος, έχοντας μάλιστα εκδώσει πέρυσι το (μέχρι στιγμής) τελευταίο του βιβλίο, που αναφέρεται στα διδάγματα από τον κορονοϊό. Ο Εντγκάρ Μορέν λοιπόν γεννήθηκε το 1921 στο Παρίσι από γονείς που ανήκαν στην… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2021/07/08/morin/ […]

  148. spiridione said

    Όταν γεννήθηκα, τον Ιούλη του 1918, η μητέρα μου, είχε την ισπανική γρίπη, εγώ τα χάλια μου και με βάφτισαν βιαστικά στο νοσοκομείο. Μια μέρα ήρθε επίσκεψη ο γηραλέος οικογενειακός γιατρός, με κοίταξε και είπε: «Αυτός εκεί πεθαίνει από ατροφία».
    http://k-m-autobiographies.blogspot.com/2013/05/blog-post.html

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: