Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Μόνο βιβλία είχαμε μπόλικα (απόσπασμα από το βιβλίο του Άμος Οζ)

Posted by sarant στο 8 Αυγούστου, 2021


Θα παρουσιάσω σήμερα ένα απόσπασμα, και συγκεκριμένα το 3ο κεφάλαιο, από το βιβλίο «Ιστορία αγάπης και σκότους» του Άμος Οζ, ένα αυτοβιογραφικό αφήγημα που μπορεί να χαρακτηριστεί μυθιστόρημα ενηλικίωσης, αφού σε αυτό ο Οζ αφηγείται την ιστορία της οικογένειάς του και την παιδική και εφηβική του ηλικία -και ταυτόχρονα την ιστορία της Ιερουσαλήμ και του κράτους του Ισραήλ κατά τον 20ό αιώνα. Ο τίτλος που βάζω στο άρθρο είναι δικός μου, αν και είναι παρμένος από μια φράση του βιβλίου.

Ο Άμος Οζ (1939-2018) γεννήθηκε Άμος Κλάουσνερ στην Ιερουσαλήμ λίγους μήνες πριν αρχίσει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Η οικογένεια του πατέρα του κρατούσε από το Βίλνιους της σημερινής Λιθουανίας, αν και κάποιοι είχαν κάνει μια σκάλα στην Οδησσό πριν εγκατασταθούν στην Παλαιστίνη της βρετανικής αγγλικής εντολής στη δεκαετία του 1920. Η οικογένεια της μητέρας του ερχόταν από το Ρίβνε, σήμερα στην Ουκρανία. Και οι δυο ήταν διανοούμενοι -ο πατέρας του είχε πάντοτε φιλοδοξία για πανεπιστημιακή καριέρα, αλλά έμεινε βιβλιοθηκάριος, αφού στο νεοπαγές εβραϊκό κράτος οι πτυχιούχοι και διδάκτορες πρωτοκλασάτων πανεπιστημίων ήταν πάρα πολλοί. Ένα-δυο χρόνια μετά την αυτοκτονία της μητέρας του, το 1952, ο Άμος Κλάουσνερ πήγε εθελοντής στο κιμπούτς Χούλντα. Εκει πήρε το επώνυμο Οζ. Με τον τρόπο αυτό ήρθε σε ρήξη με την οικογένειά του, που ήταν δεξιοί, αφού στα κιμπούτς επικρατούσε πνεύμα κομμουνισμού.

Αλλά αυτά θα τα διαβάσετε στο βιβλίο, που αξίζει αν το επιχειρήσετε παρόλο που ξεπερνάει τις 700 σελίδες. Εγώ διάλεξα να παρουσιάσω σήμερα ένα βιβλιοφιλικό κεφάλαιο, που δεν είναι το πρώτο βιβλιοφιλικό αυτοβιογραφικό απόσπασμα που έχουμε βάλει στο ιστολόγιο (θυμίζω, ας πούμε, ένα πρόσφατο αντίστοιχο της Ούρσουλας Λε Γκεν). Στην αρχή σκέφτηκα να παραθέσω μόνο το κομμάτι του κεφαλαίου που μιλάει ειδικώς για τα βιβλία αλλά τελικά αποφάσισα να βάλω όλο το κεφάλαιο.

Tο βιβλίο μεταφράστηκε στα ελληνικά από τον Ιακώβ Σιμπή για τις εκδόσεις Καστανιώτη (2004). Βρήκα πολύ καλή τη μετάφραση, παρόλο που κάποια σημεία μού κίνησαν την περιέργεια (αλλά σε 700+ σελίδες και ποιος δεν θα είχε κάποιες παρατηρήσεις;).

Σημειώνω ότι τα «βιβλία με τελίτσες», που αναφέρει ο Οζ σε κάποιο σημείο, είναι τα βιβλία στα οποία δηλώνονται τα φωνήεντα με τελίτσες για να βοηθηθεί ο αναγνώστης, κάτι που γίνεται μόνο στα παιδικά βιβλία. Στα σημερινά εβραϊκά βιβλία για ενήλικες τα φωνήεντα δεν δηλώνονται.

Το βιβλίο έχει και ενδιαφέρον γλωσσικό, π.χ. σε κάποια σημεία όπου ο Οζ αναφέρει τις παρεξηγήσεις (συχνά ξεκαρδιστικές) που γίνονταν όταν μια λέξη της κλασικής εβραϊκής είχε πάρει άλλη σημασία στην αργκό ή τις λεπτομερείς εξηγήσεις που αγαπούσε να δίνει ο πατέρας του για την ετυμολογία διάφορων λέξεων και τη σχέση τους με άλλες λέξεις άλλων γλωσσών. Όμως τ’ αποσπάσματα αυτά είναι διάσπαρτα στο κείμενο οπότε δεν ήταν εύκολο να παρουσιαστούν εδώ.

Όσο για το παλαιστινιακό, ασφαλώς δεν θα λυθεί αύριο -απέφυγα να το θίξω στην εισαγωγή μου, αλλά σίγουρα θα αναφερθεί στα σχόλιά σας.

3

Μπορούσες να διακρίνεις παντού διάφορους μικρούς αγγελιαφόρους εκείνης της Ευρώπης, που ήταν η γη της επαγγελίας. Παραδείγματος χάρη, εκείνα τα ανθρωπάκια, εκείνα τα μικροσκοπικά ανθρωπάκια που κρατούσαν τα παντζούρια ανοιχτά όλη τη διάρκεια της ημέρας, εννοώ εκείνα τα μεταλλικά μάντσαλαχ, τα α­νάγλυφα μάνταλα σε σχήμα ανθρώπου: όταν ήθελες να κλείσεις τα παντζούρια τα γύριζες έτσι ώστε όλο το βράδυ να μένουν κρεμασμέ­να με το κεφάλι προς τα κάτω. Όπως ακριβώς κρέμασαν τον Μουσολίνι και την παλλακίδα του, που λεγόταν Κλάρα Πετάτσι, στο τέ­λος του Παγκοσμίου Πολέμου. Και ήταν τρομερό, απαίσιο, όχι το ότι τους κρέμασαν, αυτό βέβαια τους άξιζε, αλλά το ότι τους κρέ­μασαν με το κεφάλι προς τα κάτω. Εγώ τους λυπήθηκα λίγο, παρό­λο που ήταν απαγορευμένο, αδιανόητο, τι, τρελάθηκες εντελώς; Έ­χασες τα λογικά σου; Να λυπάσαι τον Μουσολίνι; Είναι σαν να λυ­πάσαι τον Χίτλερ! Εγώ όμως το δοκίμασα, σε ένα σωλήνα στον τοί­χο, κρεμάστηκα από τα πόδια, με το κεφάλι κάτω: μετά από δυο λε­πτά όλο το αίμα μου κατέβηκε στο κεφάλι και ένιωθα να λιποθυ­μάω. Ο Μουσολίνι και η παλλακίδα του ήταν κρεμασμένοι έτσι, ό­χι δυο λεπτά αλλά τρεις μέρες και τρεις νύχτες, ακόμα και μετά που τους σκότωσαν! Τη θεώρησα πολύ άγρια τιμωρία, ακόμα και για δολοφόνους. Ακόμα και για παλλακίδες.

Όχι πως είχα την παραμικρή ιδέα τι σήμαινε παλλακίδα. Σ’ όλη την Ιερουσαλήμ δεν υπήρχε εκείνες τις μέρες ούτε μία. Υπήρχε η «φί­λη», υπήρχε η «σύντροφος», υπήρχε η «φίλη με τις δυο σημασίες της λέξης». Μπορεί εδώ κι εκεί να υπήρχαν και κάποια ειδύλλια: πολύ επιφυλακτικά έλεγαν, λόγου χάρη, πως ο Τσερνιχόφσκι είχε κάποια νταραβέρια με τη φίλη τού Λουπάτιν, και εγώ υπέθετα καρδιοχτυπώντας ότι οι λέξεις «κάποια νταραβέρια» ήταν μια μυστήρια, μοι­ραία έκφραση, που έκρυβε πίσω της κάτι γλυκό και φοβερό, κάτι ε­παίσχυντο. Όμως παλλακίδα! Αυτό ήταν βιβλικό ζήτημα. Ένα ζή­τημα που ξεπερνούσε τη ζωή. Αδιανόητο. Ίσως στο Τελ-Αβίβ να υπάρχουν τέτοια πράγματα, σκεφτόμουν, εκεί πάντα υπάρχουν διά­φορα πράγματα που εδώ σε μας δεν υπάρχουν και απαγορεύονται.

Ο συγγραφέας το 1965

Άρχισα να διαβάζω σχεδόν μόνος από τότε που ήμουν τόσο δα μικρός. Μήπως είχαμε και τίποτε άλλο να κάνουμε; Οι νύχτες τότε ή­ταν πολύ πιο μακριές, επειδή η υδρόγειος σφαίρα γυρνούσε πολύ πιο σιγά, αφού και η βαρύτητα στην Ιερουσαλήμ ήταν πολύ πιο μεγά­λη από ό,τι είναι σήμερα. Το φως της λάμπας ήταν κίτρινο και χλο­μό, και έσβηνε κάθε τόσο με τις πολλές διακοπές ρεύματος. Μέχρι σήμερα συνδέονται μέσα μου η μυρωδιά των κεριών που κάπνιζαν και η μυρωδιά της μαυρισμένης από καπνιά λάμπας πετρελαίου με την επιθυμία μου να διαβάσω κάποιο βιβλίο. Από τις εφτά το από­γευμα κλεινόμασταν σπίτι εξαιτίας της απαγόρευσης κυκλοφορίας που επέβαλλαν οι Άγγλοι στην Ιερουσαλήμ. Όμως ακόμα κι όταν δεν απαγόρευαν την κυκλοφορία, ποιος ήθελε να βρίσκεται έξω ε­κείνες τις μέρες στην Ιερουσαλήμ; Όλα ήταν θεόκλειστα, δεν υπήρ­χε ψυχή στα πέτρινα δρομάκια. Κάθε σκιά που περνούσε σ’ αυτά τα σοκάκια έσερνε πίσω της στην άδεια άσφαλτο τρεις ή τέσσερις σιλουέτες σκιάς.

Ακόμα και όταν δεν υπήρχε διακοπή ρεύματος, ζούσαμε πάντα με το θολό φως επειδή έπρεπε να κάνουμε οικονομία: οι γονείς μου άλλαζαν τη λάμπα των σαράντα βατ με μια των είκοσι πέντε, όχι μό­νο εξαιτίας της τιμής αλλά και, κυρίως, από θέμα αρχής, επειδή το ζωηρό φως ήταν σπατάλη και η σπατάλη ήταν ανήθικο πράγμα. Στο μικρό μας διαμέρισμα συνωστιζόταν πάντα όλο το ταλαιπωρημένο ήμισυ του ανθρώπινου γένους: τα πεινασμένα παιδιά στις Ινδίες, που εξαιτίας τους έπρεπε να τελειώσω ό,τι μου έβαζαν στο πιάτο. Οι μααπιλίμ, οι επιζήσαντες από τη χιτλερική κόλαση, που οι Άγγλοι τους εξόριζαν στις τενεκεδένιες καλύβες των στρατοπέδων της Κύπρου. Τα ορφανά που περιπλανιόντουσαν ακόμα με τα κουρέλια τους στα χιονισμένα δάση της κατεστραμμένης Ευρώπης. Ο μπαμπάς καθό­ταν μέχρι τις δύο τη νύχτα και δούλευε μπροστά στο γραφείο του υπό το φως μιας αναιμικής λάμπας των είκοσι πέντε βατ, ζορίζοντας τα μάτια του, διότι δεν ήταν ωραίο να χρησιμοποιείς πιο δυνατή λά­μπα: οι πιονιέροι στα κιμπούτς της Γαλιλαίας κάθονται κάθε βρά­δυ στη σκηνή και γράφουν ποιητικές συλλογές ή φιλοσοφικές πραγ­ματείες υπό το φως του τρεμάμενου στον άνεμο κεριού, πώς μπορείς εσύ να τους αγνοήσεις και να κάθεσαι σαν Ρότσιλντ υπό το φως μιας ζωηρής λάμπας σαράντα βατ; Και τι θα πουν οι γείτονες αν δουν ξαφνικά στο σπίτι μας φώτα χοροεσπερίδας; Θεωρούσε λοι­πόν πιο σωστό να βγάζει τα μάτια του προκειμένου να μη βγάζει μάτι.

Δεν ήμασταν απ’ τους πιο φτωχούς: ο μπαμπάς ήταν βιβλιοθη­κάριος στην Εθνική Βιβλιοθήκη και κέρδιζε ένα σεμνό μεν αλλά σταθερό μισθό. Η μαμά έδινε λίγα ιδιαίτερα μαθήματα. Εγώ κάθε Παρασκευή πότιζα τον κήπο του κυρίου Κοέν στην Τελ Αρζα ένα­ντι ενός σίλινγκ, και κάθε Τετάρτη τακτοποιούσα σε κασόνια τα άδεια μπουκάλια στο πίσω μέρος του μπακάλικου του κυρίου Όστερ και κέρδιζα ακόμα τέσσερα γρόσια, και με δυο γρόσια το μάθημα δίδασκα το γιο της κυρίας Πίνστερ να διαβάζει το χάρτη (ήταν ό­μως με πίστωση και μέχρι σήμερα η οικογένεια Πίνστερ δεν μ’ έχει πληρώσει).

Παρά τα έσοδά μας έπρεπε να κάνουμε συνέχεια οικονομίες. Η ζωή στο μικρό διαμέρισμά μας διαδραματιζόταν όπως στο υποβρύ­χιο που είχα δει κάποτε στο σινεμά Έντισον, όταν οι ναύτες, περ­νώντας από τμήμα σε τμήμα, έκλειναν πίσω τους διάφορες κατα­πακτές: με το ένα χέρι άναβα το φως στην τουαλέτα, ενώ συγχρόνως με το άλλο χέρι έσβηνα το φως στο διάδρομο, για να μην ξοδεύου­με ρεύμα. Την αλυσίδα από το καζανάκι την τραβούσα με δισταγμό, γιατί δεν έπρεπε να ξοδεύουμε ολόκληρο καζανάκι για ένα πιπί. Υ­πήρχαν και άλλες ανάγκες (που δεν κατονομάζονταν στο σπίτι μας), που δικαιολογούσαν καμιά φορά ένα ολόκληρο καζανάκι. Όμως για το πιπί; Ολόκληρο καζανάκι; Τη στιγμή που οι πιονιέροι στο Νέγκεβ μάζευαν το νερό από το βούρτσισμα των δοντιών τους για να το χρησιμοποιήσουν για πότισμα; Όταν στα στρατόπεδα των εξό­ριστων στην Κύπρο ένας κουβάς νερό έπρεπε να φτάσει για τρεις μέ­ρες σε μια ολόκληρη οικογένεια; Και έβγαινα από την τουαλέτα, με το αριστερό χέρι να σβήνει, με το δεξί χέρι να ανάβει συντονισμένα το φως του διαδρόμου, γιατί το Ολοκαύτωμα ήταν μόλις χτες, για­τί οι Εβραίοι ακόμα σάπιζαν ανάμεσα στα Καρπάθια όρη και τους Δολομίτες, στα στρατόπεδα εξορίας και στα σαραβαλιασμένα πλοία των μααπιλίμ, αποκαμωμένοι και κουρελιάρηδες, λιγνοί σαν σκελε­τοί, και επειδή υπήρχε φτώχεια και βάσανα και σε άλλα μέρη στον κόσμο: οι κούληδες στην Κίνα, οι φτωχοί βαμβακεργάτες στην πολιτεία του Μισισιπή, τα παιδιά στην Αφρική, οι ψαράδες στη Σι­κελία. Έπρεπε λοιπόν να κάνουμε οικονομία.

Και εκτός απ’ όλα αυτά, ποιος ξέρει τι μας περιμένει εδώ στα μέρη μας την επόμενη μέρα; Οι ταλαιπωρίες δεν έχουν τελειώσει α­κόμα και τα χειρότερα βρίσκονται ακόμα μπροστά μας: Οι ναζιστές μπορεί να νικήθηκαν, οι αντισημίτες όμως εξακολουθούν να τα κά­νουν σμπαράλια παντού. Στην Πολωνία πάλι πογκρόμ, στη Ρωσία διώκουν όσους μιλούν εβραϊκά και εδώ οι Βρετανοί δεν είπαν ακό­μα την τελευταία λέξη, ο Μουφτής μιλάει για σφαγή των Εβραίων, και ποιος ξέρει τι μας ετοιμάζουν τα αραβικά κράτη, και ο κυνικός κόσμος υποστηρίζει τους Άραβες λόγω πετρελαίου, αγοράς και συμ­φερόντων. Πάντως τα πράγματα δεν θα είναι εύκολα εδώ.

Στο σπίτι μας μόνο βιβλία είχαμε μπόλικα, αλογάριαστα, από τοίχο σε τοίχο, στο διάδρομο, στην κουζίνα, στην είσοδο, στα περβάζια των παραθύρων και πού δεν είχαμε. Χιλιάδες βιβλία σε κάθε γωνιά του σπιτιού. Υπήρχε μια αίσθηση ότι οι άνθρωποι έρχονται και πα­ρέρχονται, γεννιούνται και πεθαίνουν, τα βιβλία όμως είναι αθάνα­τα. Όταν ήμουν μικρός, έλπιζα να μεγαλώσω και να γίνω βιβλίο. Ό­χι συγγραφέας, αλλά βιβλίο: ανθρώπους μπορείς να σκοτώσεις σαν μυρμήγκια. Και συγγραφείς δεν είναι δύσκολο να σκοτώσεις. Τα βι­βλία όμως, ακόμα και αν τα καταστρέφουν συστηματικά, πάντα υ­πάρχει πιθανότητα να σωθεί κάποιο αντίτυπο και να συνεχίσει να ζει πάνω στο ράφι, μια αιώνια σιωπηλή ζωή σε κάποιο ξεχασμένο ράφι σε κάποια μακρινή βιβλιοθήκη, στο Ρέικιαβικ, στο Βαγιαντολίδ ή στο Βανκούβερ.

Αν συνέβαινε δυο ή τρεις φορές να μην έχουμε αρκετά λεφτά για ν’ αγοράσουμε τα αναγκαία για το Σάββατο, η μαμά κοιτούσε τον μπαμπά, και ο μπαμπάς καταλάβαινε ότι έφτασε ή ώρα να επιλέξει ανάμεσα στο πρόβατο ή στη θυσία, και πλησίαζε στην ντουλάπα των βιβλίων: ήταν ηθικός άνθρωπος, και ήξερε πως το ψωμί προη­γείται των βιβλίων και ότι προέχει το καλό του παιδιού. Θυμάμαι τη σκυφτή του πλάτη όταν περνούσε το κατώφλι της πόρτας, με τρία τέσσερα αγαπημένα βιβλία υπό μάλης, και με βαριά καρδιά πή­γαινε στο βιβλιοπωλείο του κυρίου Μάγερ να πουλήσει μερικούς πολύτιμους τόμους σαν να έκοβε ένα κομμάτι από την ίδια του τη σάρκα. Σίγουρα έτσι θα ήταν η πλάτη του πατριάρχη Αβραάμ όταν έβγαινε με την αυγή από τη σκηνή του με τον Ισαάκ στους ώμους καθ’ οδόν προς το όρος Μορίγια.

Μπορούσα να μαντέψω τη θλίψη του: ο μπαμπάς είχε μια αισθησιακή σχέση με τα βιβλία. Του άρεσε να τα πασπατεύει, να τα σκα­λίζει, να τα χαϊδεύει, να τα μυρίζει. Φτιαχνότανε με τα βιβλία, δεν κρατιότανε, άπλωνε κατευθείαν τα χέρια του, ακόμα και σε βιβλία άλλων. Και πράγματι τα βιβλία τότε ήταν πολύ πιο σέξι από τα βι­βλία σήμερα: είχαν τι να μυρίσεις, τι να χαϊδέψεις και τι να ψηλαφίσεις. Υπήρχαν βιβλία με χρυσά γράμματα πάνω σε αρωματικά δερ­μάτινα εξώφυλλα, λίγο τραχιά, που το άγγιγμά τους έκανε τη σάρ­κα σου να ανατριχιάζει, σαν να είχες φτάσει σε κάτι απόκρυφο και άγνωστο, κάτι που σκιρτάει λίγο και ριγάει με το άγγιγμα των δαχτύλων σου. Υπήρχαν και βιβλία δεμένα με χαρτόνι και καλυμμένα με πανί κολλημένο με κόλλα που η μυρωδιά της ήταν εξαιρετικά αι­σθησιακή. Κάθε βιβλίο είχε τη δική του μυστική και διεγερτική μυ­ρωδιά. Καμιά φορά το πανί ήταν ξεκολλημένο από το χαρτόνι, ανέμιζε, σαν θρασεία φούστα, και δεν μπορούσες να κρατηθείς και να μην κρυφοκοιτάξεις στο σκοτεινό κενό ανάμεσα στο σώμα και το ρούχο και να αναπνεύσεις από κει μυρωδιές που προκαλούν ζάλη.

Ο μπαμπάς επέστρεφε συνήθως μετά μια ή δυο ώρες, χωρίς τα βιβλία, κουβαλώντας καφετιές χάρτινες σακούλες με ψωμί, τυρί, και μερικές φορές και καμιά κονσέρβα κρέας. Έτυχε όμως μια δυο φο­ρές ο μπαμπάς να γυρίσει από τη θυσία πανευτυχής, μ’ ένα πλατύ χαμόγελο, χωρίς τα αγαπημένα του βιβλία και χωρίς φαΐ: τα βιβλία πράγματι τα είχε πουλήσει, όμως στη θέση τους αγόρασε άλλα βι­βλία, διότι στο μαγαζί μεταχειρισμένων βιβλίων ανακάλυψε ξαφνι­κά τόσο θαυμαστούς θησαυρούς, που σαν αυτούς δεν τυχαίνουν πα­ρά μόνο μια φορά ίσως στη ζωή, και δεν είχε καταφέρει να συγκρα­τήσει τις ορμές του. Η μαμά τον συγχωρούσε, και εγώ, γιατί στην πραγματικότητα ποτέ δεν είχα όρεξη να φάω τίποτα εκτός από κα­λαμπόκι και παγωτό. Μισούσα τις ομελέτες και το βοδινό κρέας σε κονσέρβα. Η αλήθεια είναι ότι καμιά φορά τα ζήλευα λίγο εκείνα τα πεινασμένα παιδιά στις Ινδίες, που ποτέ κανείς δεν τα υποχρέωνε να τελειώσουν όλο τους το πιάτο.

Όταν ήμουν έξι χρόνων περίπου ήρθε η μεγάλη μέρα της ζωής μου: ο μπαμπάς μού άδειασε λίγο χώρο στις ντουλάπες των βιβλίων του και μου επέτρεψε να μεταφέρω εκεί τα βιβλία μου. Για την ακρίβεια, μου κληροδότησε κάτι σαν τριάντα εκατοστά, που ήταν περί­που το ένα τέταρτο από την έκταση του χαμηλότερου ραφιού. Α­γκάλιασα τα βιβλία μου, που μέχρι εκείνη τη μέρα ήταν ξαπλωμέ­να πάνω σε ένα σκαμνάκι δίπλα στο κρεβάτι μου, τα κουβάλησα με τα χέρια μου στο ντουλάπι των βιβλίων του μπαμπά, και τα τακτοποίησα όρθια, όπως έπρεπε, με τη ράχη τους προς τον έξω κόσμο και το πρόσωπο στον τοίχο.

Ήταν μια τελετή ενηλικίωσης, μια τελετή μαθητείας: άνθρωπος που τα βιβλία του στέκονται, είναι πια άνδρας και όχι παιδί. Είμαι πια σαν τον μπαμπά. Τα βιβλία μου στέκονται.

Έκανα όμως ένα τρομερό λάθος. Ο μπαμπάς έφυγε για τη δουλειά, και εγώ ήμουν ελεύθερος να κάνω ό,τι κατέβαινε στο κεφάλι μου στο κομμάτι ραφιού που μου είχε παραχωρηθεί, οι γνώσεις μου όμως για το πώς το κάνουν αυτό ήταν εντελώς παιδιάστικες. Έτσι τακτοποίησα τα βιβλία μου σύμφωνα με το ύψος, και τα πιο ψηλά ήταν εκείνα τα βιβλία που δεν με τιμούσαν – βιβλία με τελίτσες, με στοίχους, με ζωγραφιές, από αυτά που μου διάβαζαν όταν ήμουν μωρό. Το έκανα αυτό επειδή ήθελα να γεμίσω όλο το χώρο που μου δόθηκε πάνω στο ράφι. Ήθελα η γωνία των βιβλίων μου να είναι γεμάτη, φίσκα, να ξεχειλίζει, ακριβώς όπως του μπαμπά. Όταν ο μπαμπάς γύρισε από τη δουλειά, εγώ ήμουν ακόμα μες στον ενθου­σιασμό, κοίταξε με φρίκη το ράφι των βιβλίων μου και, μετά, χωρίς να πει λέξη, κάρφωσε επάνω μου ένα μακράς διαρκείας βλέμμα που δεν θα το ξεχάσω ποτέ: επρόκειτο για ένα βλέμμα περιφρόνησης, πικρής απογοήτευσης, που οι λέξεις δεν μπορούν να το εκφράσουν, ένα βλέμμα απόλυτης γενετικής απελπισίας. Τελικά μουρμούρισε με σφιγμένα τα χείλη: «Πες μου, σε παρακαλώ, τρελάθηκες εντελώς; Σύμφωνα με το ύψος; Τι είναι τα βιβλία, στρατιώτες; Καμιά τιμητι­κή φρουρά; Παρέλαση της ορχήστρας των πυροσβεστών;»

Και πάλι σώπασε. Ακολούθησε μια μακρά και φοβερή σιωπή από την πλευρά του μπαμπά, μια σιωπή αλά Γκρέγκορ Σάμσα, σαν να είχα μεταμορφωθεί σε έντομο στα μάτια του. Και από τη δική μου μεριά επικράτησε μια ένοχη σιωπή, σαν να ήμουν ανέκαθεν κά­ποιο άθλιο έντομο του οποίου μόνο τώρα αποκαλύφθηκε η αληθι­νή φύση και από δω και μπρος όλα ήταν χαμένα.

Στο τέλος αυτής της σιωπής ο μπαμπάς βάλθηκε να μου αποκαλύψει, μέσα σε είκοσι περίπου λεπτά, όλες τις αλήθειες της ζωής. Δεν έκρυψε τίποτα. Με μύησε στα πιο απόκρυφα μυστικά του κόσμου του βιβλίου: μου αποκάλυψε και τη βασιλική οδό και τα παράπλευ­ρα δασόφυτα μονοπάτια, τοπία ποικίλα, τοπία που φέρνουν ίλιγγο, αποχρώσεις, φαντασίες, εξωτικές λεωφόρους, τολμηρές ποικιλίες, ακόμα και παράξενα καπρίτσια: τα βιβλία μπορείς να τα τακτο­ποιείς σύμφωνα με τον τίτλο, κατ’ αλφαβητική σειρά του ονόματος του συγγραφέως, βάσει σειρών και εκδοτικών οίκων, χρονολογικά, σύμφωνα με τη γλώσσα, θεματικά, κατά τομέα, ακόμα και σύμφω­να με τον τόπο που τυπώθηκαν. Υπάρχουν πάμπολλοι τρόποι.

Έτσι έμαθα τα μυστικά της ποικιλομορφίας: η ζωή είναι φτιαγ­μένη από διάφορες λεωφόρους. Το καθετί μπορεί να διαδραματιστεί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, με διαφορετικές νότες και παράλλη­λες λογικές. Καθεμία από τις παράλληλες λογικές έχει ειρμό και εί­ναι συνεπής από τη δική της άποψη, είναι καθαυτή άρτια, αδιάφο­ρη για όλες τις άλλες.

Τις επόμενες μέρες πέρασα ολόκληρες ώρες βάζοντας τάξη στη μικρή μου βιβλιοθήκη, είκοσι ως τριάντα βιβλία· τα τακτοποιούσα, τα έκοβα σαν να ήταν τράπουλα, τα ανακάτευα και τα ξανατακτοποιούσα από την αρχή, με διάφορους τρόπους, με διάφορες μεθό­δους.

Έτσι, από τα βιβλία έμαθα την τέχνη της σύνθεσης: όχι από το τι ήταν γραμμένο σ’ αυτά αλλά από τα ίδια τα βιβλία: από τη φυ­σική τους ύπαρξη. Έτσι τα βιβλία μου έμαθαν για τις αδέσποτες ζώνες που προκαλούν ζάλη, για τη σκοτεινή ζώνη ανάμεσα στο α­παγορευμένο και το επιτρεπτό, ανάμεσα στο δικαιολογημένο και το εκκεντρικό, ανάμεσα στο κανονικό και το παράλογο. Αυτό το μά­θημα με συνόδευε όλα τα χρόνια. Όταν έφτασα στον έρωτα, δεν ή­μουν ένας εντελώς άπειρος ατζαμής. Ήξερα ότι υπάρχουν διάφο­ρα μενού, υπάρχει ο κεντρικός δρόμος, υπάρχουν δρόμοι πολύχρω­μοι και γραφικοί, υπάρχουν και απόμακρα μονοπάτια που πόδι αν­θρώπου δεν τα έχει πατήσει. Υπάρχει το επιτρεπτό που σχεδόν απα­γορεύεται και το απαγορευμένο που σχεδόν επιτρέπεται. Και τι δεν υπάρχει;

Καμιά φορά μου επέτρεπαν οι γονείς μου να κατεβάσω βιβλία από τα ράφια του μπαμπά και να τα πάω έξω, στην αυλή, να τα καθαρί­σω από τη σκόνη: όχι περισσότερα από τρία σε κάθε διαδρομή για να μην μπερδευτούν, και να γυρίσει το καθένα με ασφάλεια στη θέ­ση του. Επρόκειτο για μια μεγάλη και ευχάριστη ευθύνη, επειδή η μυρωδιά της σκόνης των βιβλίων με προκαλούσε τόσο που καμιά φορά ξεχνούσα το καθήκον, την ευθύνη και το φιλότιμο, έμενα στην αυλή και δεν γύριζα μέχρι που η μαμά ανήσυχη έστελνε τον μπα­μπά σε αποστολή διάσωσης, να κοιτάξει μην έπαθα καμιά ηλίαση ή με δάγκωσε κανένα σκυλί, και ο μπαμπάς με ανακάλυπτε πάντα ζαρωμένο στη γωνιά της αυλής, βυθισμένο στο διάβασμα, με τα πό­δια μαζεμένα, με το κεφάλι κυρτό, με το στόμα λίγο ανοιχτό, και ό­ταν με ρωτούσε, με τόνο κάτι ανάμεσα σε επίπληξη κι αγάπη, τι σου συνέβη πάλι, χρειαζόταν μια μακρά στιγμή μέχρι να με επαναφέρει σε αυτό τον κόσμο, σαν έναν πνιγμένο ή λιπόθυμο που ανέβηκε στην επιφάνεια από αφάνταστα βάθη και, σιγά σιγά, άθελά του ανακτά τις αισθήσεις του στην κοιλάδα των κλαυθμών των καθημερινών υποχρεώσεων.

Σε όλη την παιδική μου ζωή μου άρεσε να τακτοποιώ πράγματα, να τα ανακατώνω και πάλι να τα τακτοποιώ -και, κάθε φορά, να τα τακτοποιώ λίγο αλλιώτικα. Τρεις τέσσερις άδειες αυγοθήκες μπο­ρούσαν να είναι για μένα ολόκληρο αμυντικό σύστημα, ή σχήματα υποβρυχίων, ή σύνοδος των αρχηγών των μεγάλων δυνάμεων που συνέρχονταν στη Γιάλτα. Καμιά φορά έκανα σύντομες επιδρομές στο βασίλειο της αχαλίνωτης ακαταστασίας. Είχε κάτι το πολύ τολ­μηρό και προκλητικό: Μου άρεσε να σκορπίζω στο πάτωμα το πε­ριεχόμενο ενός σπιρτόκουτου και να προσπαθώ να κάνω άπειρους δυνατούς συνδυασμούς.

Στη διάρκεια του Παγκοσμίου Πολέμου ήταν κρεμασμένος στον τοίχο του διαδρόμου ένας μεγάλος χάρτης των πεδίων των μαχών στην Ευρώπη, με καρφίτσες, με σημαιούλες σε διάφορα χρώματα. Ο μπαμπάς τις μετακινούσε κάθε δυο τρεις μέρες σύμφωνα με τις ραδιοφωνικές ειδήσεις. Εγώ έχτιζα μια παράλληλη, ιδιωτική πραγ­ματικότητα: άπλωνα πάνω στην ψάθα ένα δικό μου πεδίο πολέμου, μια εικονική πραγματικότητα, και μετακινούσα στρατεύματα, πραγ­ματοποιούσα κυκλωτικές κινήσεις, αντιπερισπασμούς του εχθρού, διασπούσα προγεφυρώματα, υπερφαλάγγιζα στρατούς, επιχειρούσα οπισθοχωρήσεις τακτικής, τις οποίες μετέτρεπα σε στρατηγικά ρήγ­ματα στις σειρές του εχθρού.

Ήμουν ένα παιδί ιστοριόπληκτο. Μου είχε μπει στο μυαλό να διορθώσω τα λάθη των παλαιότερων στρατηγών: επανόρθωσα, παραδείγματος χάρη, τον μεγάλο εβραϊκό ξεσηκωμό εναντίον των Ρω­μαίων, έσωσα την Ιερουσαλήμ από την καταστροφή που την απει­λούσε από τα στρατεύματα του Τίτου, μετέφερα τον πόλεμο στα εδά­φη του εχθρού, οδήγησα τις μεραρχίες του Μπαρ Κοχβά μέχρι τα τείχη της Ρώμης, κατέλαβα με καταιγισμό πυρός το Κολοσσαίο και ύψωσα την εβραϊκή σημαία στο λόφο του Καπιτωλίου. Για να τα πετύχω όλα αυτά μετέφερα την Εβραϊκή Ταξιαρχία του αγγλικού στρατού στην εποχή του Δεύτερου Ναού, και την έβρισκα με τις καταστροφές που μπορούσαν να προκαλέσουν δυο μυδράλια σε ό­λες τις μεγαλοπρεπείς λεγεώνες του Αδριανού και του Τίτου, κακό χρόνο να ’χουν. Ένα ελαφρύ αεροπλάνο, ένα και μοναδικό πάιπερ, είχε γονατίσει ολόκληρη την αλαζονική ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Την απεγνωσμένη μάχη των υπερασπιστών της Μασάντα τη μετέτρεψα σε σαρωτική εβραϊκή νίκη με τη βοήθεια ενός όλμου και μερικών χειροβομβίδων.

Στην ουσία, αυτή η παράξενη ακατανίκητη ορμή που με κυρίευε όταν ήμουν μικρός -αυτή η διάθεση να δίνω μια δεύτερη ευκαιρία σε ό,τι δεν έχει και δεν θα έχει- είναι μια από τις παρορμήσεις που με κινούν μέχρι σήμερα, κάθε φορά που κάθομαι να γράψω ένα διήγημα.

Πολλά πράγματα συνέβηκαν στην Ιερουσαλήμ. Η πόλη καταστράφηκε, χτίστηκε, καταστράφηκε, και πάλι χτίστηκε. Ο ένας μετά τον άλλον οι πολιορκητές πέρασαν από πάνω της, την κατέλαβαν για λίγο, άφησαν πίσω τους μερικούς τοίχους και μερικούς πύργους, λί­γα σκαλίσματα σε πέτρες, κάποια κομμάτια πήλινων αγγείων και άλ­λες μαρτυρίες, και εξαφανίστηκαν. Χάθηκαν όπως η πρωινή κατα­χνιά στις πλαγιές αυτών των βουνών. Η Ιερουσαλήμ είναι σαν μια νυμφομανής γριά που πριν πετάξει από πάνω της με ένα πλατύ χα­σμουρητό τον έναν μετά τον άλλον τους εραστές της πρώτα τους ξε­ζουμίζει μέχρι την τελευταία σταγόνα. Μια αράχνη που κατασπα­ράζει τους εραστές της, ενώ εκείνοι ακόμα την πασπατεύουν.

Εν τω μεταξύ, στις άκρες του κόσμου διάφοροι στόλοι έπλεαν μακριά και ανακάλυπταν νησιά και ξηρές. Η μαμά έλεγε είναι αρ­γά, μικρούλη μου, φτάνει πια μ’ αυτά, ο Μαγκελάνος και ο Κολόμβος έχουν ήδη ανακαλύψει ακόμα και τα πιο απόμακρα νησιά. Ε­γώ είχα να της αντιπαραθέσω επιχειρήματα: πώς είσαι τόσο σίγου­ρη; Και πριν από τον Κολόμβο νόμιζαν ότι τα ήξεραν όλα και ότι δεν υπήρχε τίποτα να ανακαλύψουν.

Ανάμεσα στις ψάθες, στα πόδια των επίπλων και στο κενό κά­τω από το κρεβάτι ανακάλυπτα καμιά φορά όχι μόνο άγνωστα νη­σιά αλλά και καινούργια αστέρια, άγνωστα ηλιακά συστήματα, ο­λόκληρους γαλαξίες. Αν μπω φυλακή, σίγουρα θα μου λείψει η ελευθερία και άλλα πράγματα – δεν θα υποφέρω όμως από πλήξη υπό τον όρο ότι θα μου επιτρέψουν να έχω στο κελί μου ένα κουτί με ντόμινο ή μια τράπουλα ή δυο κουτιά σπίρτα ή καμιά ντουζίνα νομίσματα ή μια χούφτα κουμπιά: θα κάθομαι συνέχεια να τα τακτο­ποιώ. Θα περνάω τις μέρες μου ενώνοντάς τα, ξεχωρίζοντάς τα, μοντάροντάς τα και ξεμοντάροντάς τα, μετακινώντας τα μακριά και κοντά, συνδυάζοντάς τα σε μικρές συνθέσεις. Μπορεί να συνέβαιναν όλ’ αυτά επειδή ήμουν μοναχοπαίδι: δεν είχα αδέλφια και α­δελφές, και είχα πολύ λίγους φίλους, που κι αυτοί κουράζονταν με­τά από λίγο με μένα, γιατί ήθελαν δράση και δεν μπορούσαν να προ­σαρμοστούν στον επικό ρυθμό των δικών μου παιχνιδιών.

Πολλές φορές άρχιζα ένα παιχνίδι στο πάτωμα τη Δευτέρα, την Τρίτη όλο το πρωί στο σχολείο σκεφτόμουν την επόμενη κίνηση, και το απογευματάκι έκανα ακόμα μια κίνηση ή δυο, και άφηνα τη συ­νέχεια για την Τετάρτη ή την Πέμπτη. Οι φίλοι μου βαριόντουσαν, με άφηναν με τις φαντασιώσεις μου και έβγαιναν να παίξουν κυνη­γητό μέσα στις αυλές, ενώ εγώ συνέχιζα να αναπτύσσω την πορεία της δικής μου επιδαπέδιας ιστορίας πολλές μέρες ακόμα, μετακι­νώντας στρατιωτικές δυνάμεις, πολιορκώντας τείχη και πρωτεύου­σες, κατατροπώνοντας, κατακτώντας, οργανώνοντας στα βουνά α­ντιστασιακές μονάδες, κάνοντας εφόδους σε πύργους και αμυντι­κές γραμμές, απελευθερώνοντας και καταλαμβάνοντας πάλι, απλώ­νοντας και συμπτύσσοντας σύνορα οροθετημένα με σπίρτα. Αν κα­τά λάθος ένας από τους γονιούς μου πατούσε το σύμπαν μου κή­ρυττα απεργία πείνας ή επανάσταση βουρτσίσματος των δοντιών. Μέχρι που στο τέλος έφτανε η μέρα της κρίσης, η μαμά δεν μπο­ρούσε πια άλλο να υποφέρει τη συσσώρευση της σκόνης και τα πα­ραμέριζε όλα, στόλους, στρατεύματα πεζικού, πρωτεύουσες, βουνά και διώρυγες, στεριές ολόκληρες. Σαν πυρηνική καταστροφή.

Μια φορά, όταν ήμουν εννιά χρόνων, ένας γέρος θείος που λεγόταν Νεχέμια μου έμαθε ένα γαλλικό γνωμικό: «Στον έρωτα όπως στον πόλεμο». Για τον έρωτα δεν ήξερα ακόμα τίποτα εκτός από την ομιχλώδη σχέση που εντόπισα στον κινηματογράφο Έντισον ανάμεσα στον έρωτα και στους σκοτωμένους Ινδιάνους. Από τα λόγια όμως του γέρου θείου έβγαλα το συμπέρασμα πως δεν πρέπει να βιάζεται κανείς. Μετά από μερικά χρόνια διαπίστωσα πως ζούσα μες στην απόλυτη πλάνη, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τον πόλε­μο – καθώς στο πεδίο της μάχης η ταχύτητα, έτσι λένε, είναι μεγά­λο πλεονέκτημα. Ίσως το λάθος μου να οφειλόταν στο γεγονός ότι ο ίδιος ο θείος Νεχέμια ήταν ένας άνθρωπος αργός και δεν του ά­ρεσαν οι αλλαγές: Όταν στεκόταν όρθιος ήταν σχεδόν αδύνατο να τον κάνεις να καθίσει. Και όταν πια καθόταν, με κανέναν τρόπο δεν μπορούσες να τον σηκώσεις. Του έλεγαν σήκω, Νεχέμια, σε παρα­καλώ, τι σου συμβαίνει τέλος πάντων, είναι πολύ αργά, σήκω πια, μέχρι πότε σκοπεύεις να κάθεσαι εδώ; Μέχρι αύριο; Μέχρι το επό­μενο Γιομ Κιπούρ; Μέχρι τον ερχομό του Μεσσία;

Και εκείνος τους απαντούσε: τουλάχιστον.

Σκεφτόταν λίγο, ξυνόταν, χαμογελούσε πονηρά λες και είχε αποκρυπτογραφήσει τους διαβολικούς σκοπούς τους, και πρόσθετε: υ­πάρχει καιρός για όλα.

Το σώμα του, όπως και όλα τα σώματα, έτεινε πάντα να παρα­μένει στο μέρος που βρισκόταν.

Εγώ δεν του έμοιαζα. Εμένα μου άρεσαν πολύ οι αλλαγές, οι συ­ναντήσεις, τα ταξίδια, αγαπούσα όμως και το θείο Νεχέμια. Πρόσφα­τα τον έψαξα και δεν τον βρήκα στο νεκροταφείο Γκιβάτ Σαούλ. Το νεκροταφείο μεγάλωσε και απλώθηκε, ακόμα λίγο θα κατρακυλή­σει και θα φτάσει μέχρι την άκρη της λίμνης Μπετ Νεκοφά ή μέχρι τις πλαγιές του Μότσα. Κάπου μισή ή μια ώρα έμεινα εκεί καθι­σμένος σε ένα παγκάκι, ανάμεσα στα κυπαρίσσια, μια πεισματάρα σφήκα βούιζε, ένα πουλί επανέλαβε πέντε ή έξι συνεχόμενες φορές ένα εδάφιο, όμως από εκεί που καθόμουν μπορούσα να δω μόνο μνήματα, δενδροκορφές, βουνά και σύννεφα.

Μετά πέρασε από μπροστά μου μια λεπτή μαυροφορεμένη γυ­ναίκα, με το κεφάλι καλυμμένο κι αυτό μ’ ένα μαύρο μαντίλι, κι ένα πιτσιρίκι πέντε ή έξι χρόνων πιασμένο πάνω της. Τα μικρά του δά­χτυλα τσιμπούσαν δυνατά τη μια πλευρά της φούστας της και οι δυο περπατούσαν κι έκλαιγαν.

157 Σχόλια προς “Μόνο βιβλία είχαμε μπόλικα (απόσπασμα από το βιβλίο του Άμος Οζ)”

  1. ΓΤ said

    «[…] στην Παλαιστίνη της αγγλικής εντολής […]»

    ίσως λίγο καλύτερα «Βρετανικής Εντολής» (το γνωστό ελληνιστί British Mandate) 🙂

  2. Καλημέρα

    Λόγω του γουότερ πόλο το διάβασμα μετατίθεται για τις μεσημβρινές ώρες.

    Να θυμίσω πως σήμερα είναι η παγκόσμια ημέρα για τις γάτες. Μου λείπει…

  3. Costas X said

    Καλημέρα !

    Πολύ ενδιαφέρον φαίνεται το απόσπασμα του Οζ, θα το διαβάσω ολόκληρο σε λίγο.

    «Εκείνα τα μεταλλικά μάντσαλαχ…»
    Γι’ αυτά τα περιστρεφόμενα σίδερα που κρατάνε ανοιχτά τα παντζούρια, τα «σκούρα» στην Κέρκυρα, συμπτωματικά ρώτησα τελευταία για να επιβεβαιώσω την κορφιάτικη λέξη. Όντως τα έλεγαν και τα λένε «γιράντολες».

  4. Γιάννης Κουβάτσος said

    Επτακόσιες χορταστικές σελίδες. Από τα βιβλία σύγχρονης λογοτεχνίας που αγαπώ πολύ. Καλή και η ταινία της Νάταλι Πόρτμαν αλλά το βιβλίο είναι το έργο ζωής ενός μεγάλου συγγραφέα και πώς να μεταφερθεί ο πλούτος του σε μιάμιση ώρα ταινία…Αλλά τώρα είναι η ώρα της εθνικής πόλο. Έχουμε στο Τόκιο μια δουλειά…

  5. Με τελίτσες… Θα λέγαμε σαν τα μασοριτικά; Ίσως κάποιος μας πει κάποια σχετικά. Καλή Κυριακή.

  6. Γιάννης Ιατρού said

    Καλημέρα κι απ΄ εδώ

    και προσοχή στην εμφάνιση «νέων» σχολιαστών σήμερα….

    1 => …ελληνιστί 🙂 🙂 🙂 πολύ καλό👍 (εγώ συνήθως λέω/γράφω επικυριαρχική)

    πηγαίνω να διαβάσω το μακρυνάρι 🙂

  7. Costas X said

    Πολύ ωραία αφήγηση, μόλις το διάβασα ολόκληρο.

    «Όμως παλλακίδα! Αυτό ήταν βιβλικό ζήτημα. Ένα ζή­τημα που ξεπερνούσε τη ζωή»

    «Ξεπερνούσε τη ζωή» = «bigger than life»; Αγγλισμός στα εβραϊκά;

  8. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ἄχ, Γιάννη. Ἀπό χθές ἤμουν βέβαιος ὅτι ὁ ἀγώνας θά πάη ἔτσι ὅπως πάη.. Πάντως, εἴμαστε περήφανοι γιά τό ἀσημένιο! 🙂

  9. Δυστυχώς το μεγάλο όπλο της εθνικής, η άμυνα, δεν λειτούργησε…3-6 το πρώτο οκτάλεπτο !

  10. sarant said

    Καλημέρα, ευχαριστώ πολύ για τα πρώτα σχόλια!

    1 Εχεις δίκιο, βέβαια.

    8-9 Και πάλι, δεν είναι μικρό πράγμα το ασημένιο.

  11. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    Ἡ πρώτη μου ἐπαφή μέ ὁτιδήποτε ἑβραϊκό -παιδί μικρῆς τάξης Δημοτικοῦ- ἦταν ἕνα φυλλάδιο πού ἔπεσε στά χέρια μου καί περιέγραφε τήν ζωή στά κιμπούτς. Ἀπό τότε, μοῦ ἐμεινε ἕνας σεβασμός γι αὐτόν τόν λαό..

  12. Νέο Kid said

    9. 10. Αν σταματήσετε να μολυβώνετε κι εσύ κι ο αποτυχημένος ψαράς… κάτι μπορεί να γίνει!

  13. Βελτιώθηκε η άμυννα και 7-8 στο δεύτερο οκτάλεπτο

  14. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    ..και βέβαια, ὁ Γκρέγκορ Σάμσα, εἶναι ὁ σκαθαροήρωας τῆς Μεταμόρφωσης τοῦ Κάφκα..

  15. dryhammer said

    Καλημέρα!
    Είχα καιρό να διαβάσω κάτι με το στόμα μισάνοιχτο σαν τον μικρό (συγγραφέα) στον κήπο…

    Λέει κάπου για ένα σίλινγκ. Είναι το γνωστό σελίνι λόγω Βρετανικής «εντολής»; Και τα γρόσια παρακάτω; Τί νομισματικό σύστημα είχανε (αν κάποιος ξέρει);

    2. ΤΙ ΕΠΑΘΕ Η ΚΟΥΚΛΑΡΑ (και σου λείπει);; [Ξεχνώ αν το έγραψες κάπου παλιότερα – Δεν θα αναφερθώ σε δικές μου γατοσυμφορές του τελευταίου έτους ]

  16. οσο αντέχει η άμυνα που έχει συνέλθει, ελπίζουμε…9-10 στο τρίτο οκτάλεπτο

  17. Γιάννης Ιατρού said

    Για κάποιον που διαβάζει το βιβλίο αυτό, δεν είναι μόνο το βιογραφικό του συγχωρεμένου (2018) συγγραφέα, Αμός Οζ, ενδιαφέρον για να τον συνδέσει με το έργο του από πλευράς περιεχομένου. Πολύ ενδιαφέρον είναι και το βιογραφικό του μεταφραστή στα ελληνικά, του Ιακώβ Σιμπή, Θεσσαλονικιού, που από τους δικούς του χάθηκαν σχεδόν όλοι στη φρίκη του στρατοπέδου συγκέντρωσης του Άουσβιτς (εκτός των γονιών του που κατάφεραν να σωθούν στην κατοχή, ο πατέρας στο ΕΑΜ κι η μητέρα σαν νοσοκόμα με πλαστά χαρτιά).

    O Amós Oz ήταν παιδί γερμανόφωνων μεταναστών στην Ιερουσαλήμ, πριν τον ΒΠΠ. Klausner o πατέρας και Musman η μητέρα, από την Αν. Ευρώπη, Λιθουανία. Τελικά δεν ακολούθησε τις πολιτικές πεποιθήσεις της οικογένειας (ο θείος του, Joseph Klausner, ιστορικός και σιωνιστής, ήταν υποψήφιος πρόεδρος του Ισραήλ το 1949, αλλά έχασε από τον Weizman), αντίθετα κράτησε μια ισορροπημένη στάση στο παλαιστινιακό θέμα, υποστήριξε το εργατικού κόμμα του Σιμόν Πέρες κι αργότερα το αριστερό Meretz.

  18. Νέο Kid said

    16. Πω, πωωω! Τι μόλυβας είσαι συ ρε παιδάκι μου! Ξεραίνεις και κάκτο να πούμε!…

  19. Στο 10-10 μίλησε η ανωτερότητα των Σέρβων και 10- 13

    Ευχαριστούμε τα παιδιά της εθνικής που πάλαιψαν κι έφτασαν ψηλά.

  20. sarant said

    17 Καλά κάνεις και αναφέρεις και τον Σιμπή.

  21. dryhammer said

    Αυτός ο CBς είναι που τον άλλαξαν με VHF προ ετών;

  22. Γιάννης Κουβάτσος said

    Ομάδα με τόσους γαύρους στη σύνθεσή της και κανέναν βάζελο (έστω και με «μπρατσάκια»), δεν μπορεί να πάρει χρυσό. Νόμος.

  23. # 15, τέλος

    Απλά εγώ λείπω από Αθήνα πολύ καιρό και μούλειψε. Οντως η φωτό είναι παλιά αλλά από την ίδια μέρα !

  24. dryhammer said

    23. ΟΥΦ! και με σπασοχόλιασες…

  25. Γιάννης Ιατρού said

    21: Μεγάλωσε ακόμα κι εξελίχτηκε περισσότερο μετά, σε UHF 🤔

  26. Γιάννης Ιατρού said

    24: Εφτάψυχες αφού 🙂

  27. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    17 Αυτός ο μεγάλος συγγραφέας έζησε δυο προσωπικές τραγωδίες. Η μητέρα του αυτοκτόνησε όταν ήταν μόλις 12 ετών αγόρι και κατηγορήθηκε από η κόρη του για ψυχολογική και σωματική βία και έκοψε κάθε σχέση μαζί του.
    Ντοκιμαντέρ με θέμα την προσωπική ιστορία του συγγραφέα Αμος Οζ
    «Το τέταρτο παράθυρο» – The Fourth Window του Γιαΐρ Κεντάρ (Ισραήλ, 2021, 86΄)

  28. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    https://www.huffingtonpost.gr/entry/to-tetarto-parathero-o-amos-oz-afeyeitai-ten-teleetaia-toe-istoria_gr_60d30587e4b0533147543e4f

  29. Πέπε said

    Άντε πάλι, γεννήθηκε Άμος Κλάουσνερ.

    Άμος Κλάουσνερ δε γεννιέσαι, γίνεσαι.

    Ο αγγλισμός είναι τόσο κραυγαλέος που μου κάνει εντύπωση να τον θεωρείς φυσικό, Νίκο.

  30. dryhammer said

    26. [Είπα πως δεν θ’ αναφερθώ αλλά…] Δεν έχεις δει πως φεύγουν μια μια και οι εφτά, χωρίς να μπορείς να κάνεις τίποτα, ούτε καν να το επιταχύνεις να ησυχάσει το ζωντανό (από 11:30μμ Σαββατου μέχρι 8:30 Κυριακής στο ντάλα του λοκντάουν)

  31. Georgios Bartzoudis said

    Παραλίγο συνομήλικος ο Άμος Οζ. Και μου φαίνεται ότι έζησε μάλλον μπουρζουατζίδικα. Υποφέραμε και πεινούσαμε πολύ στη Μακεδονία τω καιρώ εκείνω, ενώ οι γκαζόλαμπες «βασίλευαν» μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’60. Θα ήθελα πολύ να διαβάσω την αυτοβιογραφία του αλλα οι καιροί ού μενετοί. Έχω να παρατηρήσω πάντως ότι ο φίλος μας, είτε «κομμουνιστής των κιμπουζ», είτε μπουρζουάς, σε ένα πράγμα μου φαίνεται άτεγκτος: Αν οποιοσδήποτε τσιπρολαθρέμπορος τολμήσει να ξεπουλήσει την εβραϊκή του γλώσσα ή εθνικότητα(= ταυτότητα, στις συριζοδιαλέκτους), ο Οζ θα τον ξεσκίσει.

  32. Γιάννης Κουβάτσος said

    27: Μόνο που η κόρη του θυμήθηκε να τον καταγγείλει/σπιλώσει μετά τον θάνατό του και έλαβε οργισμένη απάντηση από τις αδερφές της και τη μάνα της, που διαψεύδουν τους ισχυρισμούς της. Ένα θαυμάσιο βιβλίο που έγραψε ο Οζ μαζί με την κόρη του Φάνια:
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=https://www.politeianet.gr/books/9789600357516-oz-amos-kastaniotis-oi-ebraioi-kai-oi-lexeis-234278&ved=2ahUKEwjV_6-rkKHyAhXWuaQKHTR3DtkQFnoECBUQAg&usg=AOvVaw0YGMVOR9066O8HMWBsM_qE&cshid=1628415535965

  33. Πουλ-πουλ said

    Νικοκύρη, θα ήθελα ακόμη μια φορά να σε παρεκκινήσω: Συνέχισε να μας θυμίζεις τι σπουδαίο πράγμα είναι η μεγάλη λογοτεχνία.

  34. ΓΤ said

    31@

    Κάλλιο μπουρζουά παρά μπαρτζουά

  35. Γιάννης Κουβάτσος said

    Δεν του φτάνει που πούλησε τη Μακεδονία ο Τσίπρας, βάζει χέρι τώρα και στο Ισραήλ; Ε, ας τον μαζέψει κάποιος, επιτέλους!

  36. Πέπε said

    > …την εβραϊκή του γλώσσα ή εθνικότητα(= ταυτότητα, στις συριζοδιαλέκτους)…

    Ώπα. Συριζογλώσσες, παρακαλώ.

  37. Costas Papathanasiou said

    Ωραίο απόσπασμα. Παράξενη ομοιοπαθητική το να βγάζεις τα μάτια σου (διαβάζοντας στο σύθαμπο) για να μη βγάζει μάτι στους γείτονες το καλό (πολυτελές; σπάταλο;) ηλεκτρικό σου . “Σπατάλη” που βρίσκουμε ότι είναι η χαρά των παιδιών στο διήγημα του Μάρκες “La luz es como el agua”, οπότε -αποφαινόμενοι ανασυνθετικά- θα μπορούσαμε να πούμε ότι και η αγάπη για τα βιβλία δεν κρύβει παρά το φωτερό παιχνίδι του διαβάσματος του κόσμου, κατά το οποίο όλα -καλά και κακά- διαβαίνουν για να απαθανατιστούν ως όπλα νυχτομάχα απ’ τους “διαβάτες” τους υπέρ ευζωίας πασών των ψυχών.

    ΥΓ:Περαιτέρω, τούτες τις μαύρες μέρες, μπορούμε να βρούμε ότι σέφερ(ספר) λέγεται το βιβλίο εβραϊστί, και αχαβά (אהבה) η αγάπη, μα ούτε με τό’να ούτε με τ’άλλο δεν βρίσκει χαβά ο καημός : “Δεν μας έμεινε ούτε μαντίλι για να κλάψουμε” συνόψισε ένας πυρόπληκτος. Το ύφος του ήταν ύφος παντέρμου που αναβλέπει τον τόπο του ως ξένο.
    Κάπως έτσι, χωρίς απαντήσεις, κολλάει κι η στροφή του Σεφέρη:
    “Στενοχωριέται: α χτυπήσουν την πόρτα ποιός θ’ ανοίξει; Αν ανοίξει βιβλίο ποιόν θα κοιτάξει; Αν ανοίξει την ψυχή του ποιός θα κοιτάξει; Αλυσίδα. /
    Πού ’ναι η αγάπη που κόβει τον καιρό μονοκόμματα στα δυο και τον αποσβολώνει; /
    Λόγια μονάχα και χειρονομίες. Μονότροπος μονόλογος μπροστά σ’ έναν καθρέφτη κάτω από μια ρυτίδα./
    Σα μια στάλα μελάνι σε μαντίλι η πλήξη απλώνει. “΄
    [Το ύφος μιας μέρας (We plainly saw that not a soul lived in that fated vessel!-EDGAR ALLAN POE)]

  38. Γιάννης Κουβάτσος said

    31: Να σας ενημερώσω, πρόεδρε, για να μην εκτίθεστε λέγοντας κάποια επαινετικά λόγια για τον Οζ, ότι στο Ισραήλ οι σκληροπυρηνικοί υπερπατριώτες (καλή ώρα) τον είχαν για τσιπροπροδότη και φίλο των Παλαιστινίων.😉
    Και η πολιτική του ταυτότητα:
    «Είμαι σοσιαλδημοκράτης. Πιστεύω ότι ανάμεσα στον στυγνό τυραννικό κομμουνισμό από τη μια πλευρά και στον ντετερμινιστικό καπιταλισμό από την άλλη υπάρχει τρίτος δρόμος. Και αυτός ο δρόμος βασίζεται στην ελεύθερη κοινωνική αλληλεγγύη. Το αν αυτή μπορεί να πραγματωθεί είναι άλλο ζήτημα, διότι κανένα ιδεώδες δεν μπορεί να πραγματωθεί στον μέγιστο βαθμό».

  39. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    32 >>η κόρη του θυμήθηκε να τον καταγγείλει/σπιλώσει μετά τον θάνατό του
    όχι, ήταν 7 χρόνια πριν το θάνατο του που τα δημοσιοποίησε (πικρόγλυκα λέει για «δημιουργική κακοποίηση») και ο αδελφός της ανοιχτά έγραψε ότι υπάρχουν στοιχεία αλήθειας σε όλα αυτά.
    Είναι τεράστιος συγγραφέας, τον λάτρεψα, αλλά …

  40. Γιάννης Κουβάτσος said

    Το βιβλίο εκδόθηκε μετά τον θάνατο του πατέρα της. Μεγάλο φάουλ. Η κόρη θεωρείται αμφιλεγόμενη προσωπικότητα.
    «Η συγγραφέας και ιστορικός Φάνια Οζ-Σάλτσενμπεργκερ, αδερφή της Γκάλια, πάντως, απάντησε εκ μέρους της οικογένειάς της ότι «Εμείς γνωρίζαμε έναν διαφορετικό πατέρα. Έναν ζεστό, φιλικό και στοργικό πατέρα που αγαπούσε την οικογένειά του, έδειχνε ενδιαφέρον και αφοσίωση. Οι περισσότερες από τις κατηγορίες που πετάει η Γκάλια εναντίον του είναι πλήρως αντικρουόμενες με τη μνήμη που έχουμε εμείς σε όλες τις ζωές μας».

  41. sarant said

    27-28 Πολύ χρήσιμα.

    29 Eίναι οικονομικότατη έκφραση. Ειδικά σε μια περίπτωση όπως αυτή, όπου το Οζ δεν είναι ψευδώνυμο λογοτεχνικό, σαν το Βενέζης, αλλά κανονικό επώνυμο, που θέλησε και το άλλαξε ο συγγραφέας και στην πολιτική του ζωή.

    34-35 🙂

    37 Τι ωραίο σχόλιο!

  42. Γιάννης Κουβάτσος said

    «με τη μνήμη που έχουμε εμείς σε όλες τις ζωές μας».
    Άλλη περίεργη μετάφραση κι αυτή…☺

  43. Λεύκιππος said

    Ο, τι και να λέμε, ο λαός αυτός είναι κάτι το θετικά ιδιαίτερο. Ο

  44. ΣΠ said

    Καλημέρα.

    Είδα το «οροθετημένα» και νόμισα ότι είναι τυπογραφικό λάθος αλλά μετά είδα το παρακάτω σχόλιο στο Λεξικό Μπαμπινιώτη:

    οριοθετώ ή οροθετώ; Σήμερα έχει επικρατήσει στη χρήση ο τ.
    οριοθετώ (και οριοθέτηση), που μαρτυρείται ήδη από τον 2ο αι.
    μ.Χ. Παλαιότερα χρησιμοποιήθηκε περισσότερο η λ. ορο-θετώ
    (από τη λ. όρος, ο «όριο»), που είναι ήδη αρχαία (1ου αι. μ.Χ.), ενώ
    η λ. ορο-θεσία, επίσης αρχαία, είναι ακόμη παλαιότερη (2ου αι.
    π.Χ.). Αρα και οι δύο λέξεις είναι σωστές (οριοθετώ και οροθετώ,
    οριοθέτηση και οροθέτηση), σημαίνουν το ίδιο και δεν ευσταθεί
    ότι ορθότερο είναι το οροθετώ. Και οι δύο λέξεις όρος (ο) και
    όριο (το) χρησιμοποιήθηκαν στην Αρχαία με την ίδια σημασία,
    σήμερα δε το σύνθετο με τη λ. όριο- (οριοθετώ) είναι ετυμολογικά
    και σημασιολογικά περισσότερο διαφανές και κατανοητό από τον
    ομιλητή (η λ. όρος, ο είναι γνωστή σήμερα με τη σημ. «προϋπόθε-
    ση»).

  45. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    «Η Γκάλια αποφάσισε να διακόψει κάθε επαφή μαζί μας πριν από επτά χρόνια. Οι ισχυρισμοί που εξέφρασε εναντίον μας στη συνέχεια μας εξέπληξαν. Παρόλο που δεν αναγνώριζε τον εαυτό του στις κατηγορίες της, ο πατέρας πραγματικά προσπάθησε και ήλπιζε μέχρι την τελευταία του μέρα να μιλήσει μαζί της και να την καταλάβει, ακόμη και για τα πράγματα που του φαινόταν και για εμάς το αντίθετο της πραγματικότητας. Φαίνεται ότι ο πόνος της Galia είναι πραγματικός και θλιβερός, αλλά θυμόμαστε διαφορετικά. Εντελώς διαφορετικά».
    https://igata.gr/2021/02/21/%CE%B7-%CE%BA%CF%8C%CF%81%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%AC%CE%BC%CE%BF%CF%82-%CE%BF%CE%B6-%CF%84%CE%BF%CE%BD-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%AD%CE%BB%CE%BB%CE%B5%CE%B9-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BA/

    Από μια «γάτα» αυτά,μιας και είναι «η μέρα της γάτας» σήμερα -Δεν ορκίζομαι για τίποτα που αφορά τους ανθρώπους σ΄αυτό τον κόσμο

  46. rogerios said

    Όπως πολύ καλά γνωρίζει κι ο Νικοκύρης, το βιβλίο αυτό το θεωρώ εξαιρετικό. Παρά τον μεγάλο όγκο του διαβάζεται πολύ εύκολα, το μόνο που απαιτεί από τον αναγνώστη είναι μια σχετική εξοικείωση με την Ιστορία του εβραϊσμού και του Ισραήλ.

    Η ιστορία των δύο οικογενειών είναι συγκλονιστική. Και οι δύο κατάγονται από περιοχές της Τσαρικής Αυτοκρατορίας, αλλά… οι Κλάουσνερ είναι από το Ολκιενίκι (σημ. Βαλκιενκάι, Λιθουανία), στην περιφέρεια του Κυβερνείου της Βίλνας. Ζουν για αρκετά χρόνια (μέχρι την επικράτηση των Μπολσεβίκων) στην Οδησσό και επιστρέφουν στις αρχές της δεκαετίας του 1920 στο Βίλνιους (ή μάλλον το Βίλνο, μια και η πόλη ανήκει στην Πολωνία). Οι Μούσσμαν είναι από το Ρόβνο (πολ. Ρούβνε, ουκρ. Ρίβνε) της Βολυνίας. Αυτό σημαίνει ότι οι μεν Κλάουσνερ θεωρούνται «Λιτβάκ» (Ασκενάζηδες της Λιθουανίας, όρος που περιλαμβάνει τους Εβραίους της βόρειας Πολωνίας, των Βαλτικών χωρών, της Λευκορωσίας και Δυτ. Ρωσίας), ενώ οι Μούσσμαν είναι «Γκαλιτσιάνερ» (Γαλικιανοί, η ομάδα περιελάμβανε τους Εβραίους της νότιας Πολωνίας, της Γαλικίας, της Βολυνίας και των λοιπών εδαφών της δυτικής Ουκρανίας). Ξεκινούμε επομένως με μια πολιτισμική διαφορά (που εκδηλώνεται «εμβληματικά'» στον τρόπο παρασκευής του Γκεφίλτε Φις, του πιο χαρακτηριστικού φαγητού του Σαββάτου: η σάλτσα είναι αλμυρή για τους Λιτβάκ, γλυκιά λόγω της προσθήκης ζάχαρης για τους Γκαλιτσιάνερ), την οποία επιτείνουν οι πολιτικές (οι Κλάουσνερ είναι ένθερμοι οπαδοί του Αναθεωρητικού Σιωνισμού και του Χερούτ, οι Μούσσμαν είναι πιο κοντά στο Μαπάι του Μπεν Γκουριόν).

    Όσο για τη γλώσσα… το βιβλίο είναι γεμάτο ρωσικά, κυρίως χάρη στη «μεγάλη μορφή» του, τον παππού Αλέξανδρο Κλάουσνερ (τον άνθρωπο που ύστερα από δεκαετίες περιορισμού από τη γιαγιά Σλομίτ εξελίσσεται σε εβδομηντάχρονο πλας Καζανόβα).

  47. Πέπε said

    41

    Πολλές φορές τα αγγλικά είναι οικονομικότερα από τα ελληνικά. Θα φταίει που είναι σφιχτοί και τρώνε μια χωριάτικη τέσσερα άτομα, ενώ εμείς έχουμε μεσογειακό ταμπεραμέντο και είμαστε λαρτζ και όξω καρδιά. Είμαστε και καλύτεροι εραστές, και μην πω δα και για το φιλότιμο που μόνο εμείς διαθέτουμε.

    Αλλά τέλος πάντων «γεννήθηκα Γιάννης» δεν είναι ελληνικά! 🙂

  48. rogerios said

    Μεταφέρω εδώ και μια προ 4ετίας ανάρτησή μου, σχετική με τα γλωσσικά ευτράπελα που μνημονεύονται στο βιβλίο.

    Για πολλούς αιώνες η εβραϊκή είχε πάψει να είναι γλώσσα καθημερινής επικοινωνίας, περιοριζόμενη σε χρήση θρησκευτικών λειτουργικών αναγκών και γραπτών κειμένων. Η αναγέννησή της ανάγεται στο κίνημα της Χασκαλά (18ος αι.) και ιδίως στο έργο του μεγάλου λογίου Μωυσή Μέντελσσον (παππού του συνθέτη). Η καθοριστική ώθηση επρόκειτο να της δοθεί χάρη στη δράση του φιλολόγου Ελιέζερ Μπεν Γιεχούντα και στις επιλογές των σιωνιστών που εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη στα τέλη του 19ου αιώνα και στις πρώτες δεκαετίες του 20ού. Η αποκατάσταση αυτή της εβραϊκής σε θέση γλώσσας καθημερινής επικοινωνίας συνεπαγόταν, βεβαίως, τρομακτική επιτάχυνση της εξελικτικής διαδικασίας της, παντελώς άγνωστη σε γλώσσες με αδιάλειπτη χρήση τέτοιας μορφής.

    Όπως μας εξηγεί ο Άμος Οζ στην «Ιστορία Αγάπης και Σκότους», η διαδικασία αυτή είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός γλωσσικού χάσματος γενεών, μεταξύ των νέων κάτω των 25 ετών που είχαν γεννηθεί στη Γη του Ισραήλ και των μεγαλύτερων που είχαν μετοικήσει από την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη. Υπήρξε, επίσης, η αφορμή για να απαρνηθεί ο συγγραφέας την πολιτική ιδεολογία της Δεξιάς, μολονότι οι οικογενειακές καταβολές του συνηγορούσαν υπέρ αυτής της επιλογής. Πράγματι, όλοι οι συγγενείς του ήταν υποστηρικτές του αναθεωρητικού σιωνισμού του Βλαντίμιρ Ζέεβ Ζαμποτίνσκι, του συντηρητικού πολιτικού ρεύματος που αποτελούσε τον μεγάλο αντίπαλο του σοσιαλιστικών τάσεων σιωνισμού του Νταβίντ Μπεν Γκουριόν, και ψηφοφόροι του Χερούτ, του κόμματος που μετασχηματίσθηκε αργότερα στο σημερινό Λικούντ. Ο επιφανής φιλόλογος και ιστορικός Γιοσέφ Κλάουσνερ, αδελφός του παππού του συγγραφέα, ήταν ο υποψήφιος του Χερούτ στις πρώτες προεδρικές εκλογές της Ιστορίας του Ισραήλ (στις οποίες ηττήθηκε από τον Χαΐμ Βάιτσμανν, υποψήφιο των Εργατικών του Μαπάι).
    Βρισκόμαστε στις αρχές του 1951, στη μεγαλύτερη κινηματογραφική αίθουσα της Ιερουσαλήμ. Ο Οζ, που δεν έχει ακόμη κλείσει τα 12, συνοδεύει τον παππού του Αλέξανδρο σε συγκέντρωση του Χερούτ με ομιλητή τον ηγέτη του, τον Μεναχέμ Μπέγκιν. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, ο Μπέγκιν ασκεί σκληρή κριτική στην κυβέρνηση Μπεν Γκουριόν. Σε κάποιο σημείο του λόγου του αναφέρεται στο ζήτημα του στρατιωτικού εξοπλισμού του Ισραήλ και των αντιπάλων του αραβικών κρατών. «Ο πρόεδρος Άιζενχάουερ εξοπλίζει το καθεστώς Νάσσερ! Ο Μπουλγκάνιν εξοπλίζει τον Νάσσερ! Ο Γκυ Μολλέ κι ο Άντονυ Ήντεν εξοπλίζουν τον Νάσσερ! Ο κόσμος ολόκληρος εξοπλίζει τους Άραβες εχθρούς μας μέρα και νύχτα! Και ποιος εξοπλίζει την κυβέρνηση Μπεν Γκουριόν;»

    Σιωπή. Τέτοια ήταν η περιφρόνηση που ούτε ο Μπέγκιν ούτε το ακροατήριό του τολμούσαν να δώσουν την προφανή απάντηση στη ρητορική ερώτηση του ηγέτη.
    Υπήρχε, όμως, ένα πρόβλημα, που μόνον οι νεότεροι μπορούσαν να αντιληφθούν. Ο Μπέγκιν μιλούσε (όπως και οι συνομήλικοί του) μια κάπως παρωχημένη εκδοχή της εβραϊκής την οποία είχε μάθει από τα βιβλία. Επρόκειτο σχεδόν για «βιβλικά» εβραϊκά. Για κακή του τύχη, η λέξη που χρησιμοποιούσε για το «όπλο» σήμαινε στην αργκώ των νέων… το ανδρικό μόριο. Και το κατά Μπέγκιν ρήμα «εξοπλίζω», οι νέοι το χρησιμοποιούσαν για τη σεξουαλική πράξη! Με άλλα λόγια, δεν ήταν άλλο από το διαβόητο ρήμα που στα ελληνικά αρχίζει με το τρίτο γράμμα της αλφαβήτου…
    Ο αρχηγός του Χερούτ δεν μπορούσε να τα υποψιαστεί όλα αυτά. Και συνέχιζε ακάθεκτος.
    «Όταν γίνω εγώ πρωθυπουργός όλος ο κόσμος, όλος ο κόσμος, λέω, θα θέλει να μας εξοπλίζει! Ο κόσμος ΟΛΟΚΛΗΡΟΣ!»

    Κι εκείνη τη στιγμή, ένας εντεκάχρονος οπαδός, ως τότε, του Χερούτ ξεσπασε σε τρανταχτά, νευρικά γέλια. Το περιστατικό θα μπορούσε, ίσως, να περάσει απαρατήρητο, αν ο δράστης βρισκόταν στις τελευταίες σειρές της αίθουσας. Ο συγγραφέας, όμως, καθόταν στην τρίτη σειρά, ανάμεσα στα σημαίνοντα στελέχη του κόμματος και σε σεβάσμιους πανεπιστημιακούς. Η συνέχεια ήταν, δυστυχώς, η αναμενόμενη. Ο παππούς Αλέξανδρος Κλάουσνερ τράβηξε τον μικρό Άμος από το αυτί και τον πήγε καροτσάκι μέχρι την έξοδο της αίθουσας. Αφήνοντας το κατακόκκινο σαν παντζάρι αυτί του μικρού, ο παππούς σήκωσε το δεξί του χέρι κι έδωσε στον Άμος ένα τρομερό χαστούκι στο δεξί μάγουλο. «Έπειτα, παρακινούμενος από το άγριο μίσος που έτρεφε για την Αριστερά, σήκωσε το αριστερό του χέρι και με χαστούκισε και στο άλλο μάγουλο. Επειδή, όμως, ήταν πολύ δεξιός και δεν μπορούσε να δεχτεί το ενδεχόμενο να έχει η Αριστερά την τελευταία λέξη, μου έδωσε κι ένα τρίτο χαστούκι στο δεξί μάγουλο…».
    Και κάπως έτσι, ο Οζ απαρνήθηκε τη συντηρητική πολιτική παράδοση της οικογένειάς του.
    [Άμος Οζ «Ιστορία αγάπης και σκότους», κεφ. 52]

  49. sarant said

    46-48

    Καλά έκανες και το έβαλες το μεγάλο απόσπασμα για τον εξοπλισμό και τις σημασίες του!

    Όσο για τη γλυκιά και την αλμυρή σάλτσα, υπάρχει κι εκείνη η φοβερή ατάκα, όπου η συμπεθέρα από τη Λιθουανία κατηγορεί τους Γκαλιτσιάνους ότι βάζουν παντού ζάχαρη, και μπορούν να γλυκάνουν ακόμα και την κόλαση.

    — Εσάς όμως όχι, μητέρα, της λέει η Γκαλιτσιάνα νύφη της.

  50. dryhammer said

    48. ΟΧΙ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ

    Για να βαρέσεις με το δεξί χέρι το δεξί μάγουλο κάποιου πρέπει να του τη δώκεις ξανάστροφη, αλλιώς το δεξί χέρι χαστουκίζει το αριστερό μάγουλο κ.ο.κ.

  51. rogerios said

    @49: Κι υπάρχει κι άλλο επεισόδιο, όπου η πεθερά Σλομίτ επιπλήττει για τον ίδιο λόγο τη νύφη Φάνια, η οποία της απαντά, περίπου: «Δεν υπάρχει λόγος να ανησυχείτε, μητέρα, από εδώ και πέρα θα σας σερβίρω μόνο πικρά και ξινά φαγητά». Κι αν σκεφτεί κάποιος το τραγικό τέλος της μητέρας του συγγραφέα, η ατάκα της αποκτά άλλη διάσταση.

  52. rogerios said

    @50: Ναι, σωστά το επισημαίνεις, Ξεροσφύρη, ανάστροφη ήταν. 😉

  53. Πέπε said

    > …αλλιώς το δεξί χέρι χαστουκίζει το αριστερό μάγουλο

    Όπως και θα ήταν πιο αναμενόμενο, από έναν παππού τέτοιον που τον περιγράφει το απόσπασμα!

  54. Γιώργος Κατσέας, Θεσσαλονίκη said

    @48. Ρογῆρε, ἐξαιρετικά ὡραία ἱστορία. (Ὥστε ἔτσι καταλαβαίνει κανείς ἕναν ἀκροδεξιό Ἰσραηλινό πού ρίχνει χαστούκια; 🙂 )

  55. rogerios said

    @54: Συντηρητικός, ναι, δεξιός, το δίχως άλλο… ακροδεξιός, όμως, όχι. Ο παππούς Αλέξανδρος είναι από τις πιο συμπαθητικές μορφές του βιβλίου. Εν προκειμένω ήταν θέμα υπερηφάνειας κι αξιοπρέπειας. Ο μικρός με τη συμπεριφορά του ντρόπιασε μια αξιοσέβαστη οικογένεια που υποστήριζε παραδοσιακά το Χερούτ. 😉

  56. Reblogged στις anastasiakalantzi50.

  57. Irresistible said

    Στα πολύ ωραία που λέει ο σχολιαστής Rogerios να προσθέσω κι εγώ κάτι για τις διάσπαρτες ετυμολογίες του βιβλίου, τις οποίες άλλωστε μνημονεύει στον πρόλογό του και ο κ Σαραντάκος. Πάνω από τις μισές ετυμολογίες εβραϊκών λέξεων που αναφέρονται στο βιβλίο είναι ελληνικής προέλευσης. Μία απ’ αυτές είναι η πιό ενδιαφέρουσα, γιατί πρόκειται για μεζεδάκι που πρέπει να χρεώσουμε στον Έλληνα πληροφοριοδότη του Ισραηλινού συγγραφέα.

    Συγκεκριμένα ο Άμος Όζ γράφει ότι η λέξη «βρύση» δεν υπήρχε στα αρχαία ελληνικά και είναι λέξη της Δημοτικής (modern Greek). Ενώ όλοι ξέρουν πως η «βρύσις» είναι αρχαία ελληνική λέξη από το ρήμα «βρύω». Μάλιστα, ο Όζ γράφει την βρύση με γιώτα (vrisi), διότι προφανώς ο Έλληνας πληροφοριοδότης του είναι οπαδός της φωνητικής ορθογραφίας. Αναρτώ το σχετικό απόσπασμα:

    «He still liked jokes and wordplay, and he still got pleasure from explaining to me, for example, that the Hebrew word for a faucet, berez, was derived from the Modern Greek vrisi, a spring,»

  58. Χαρούλα said

    Οι Έλληνες απολαμβάνουμε τον Οζ. Τον νιώθουμε τόσο ίδιο σε χαραχτηριστικά με μας, που όμως έζησε άλλα πράγματα και μας τα μεταφέρει. Ο δικός μας άγνωστος.
    Ενημερωτικά. Κυκλοφορεί ένα βιντεάκι όπου ο Ακύλλας Καραζήσης διαβάζει απόσπασμα του βιβλίου. (Δεν μπορώ τώρα να το βρω)

  59. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    58
    Άμος Οζ – Ιστορία αγάπης και σκότους – Ακύλλας Καραζήσης

    Εγώ πάλι ψάχνω ένα ντοκιμαντέρ «Αμος Οζ» του 2005, σκηνοθεσία Στέλιου Χαραλαμπόπουλου, παραγωγή ΕΡΤ

  60. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    >>Στην αρχή σκέφτηκα να παραθέσω μόνο το κομμάτι του κεφαλαίου που μιλάει ειδικώς για τα βιβλία αλλά τελικά αποφάσισα να βάλω όλο το κεφάλαιο.

    Έχει κι άλλα βιβλιακά εκτός του κεφαλαίου ετούτου 🙂 :
    (και με βλέπω να παιρνω το 700άρι τούβλο, αντί ενός μικρού δικού του «Σκηνές απ το χωριό» που είχα-από καιροοο σημειώσει ότι ήθελα να πάρω 🙂 . Γράφει τόσο γοητευτικά…)

    Κείμενο του Άμος Οζ για τα Βιβλία. Απόσπασμα από το βιβλίο του: «Ιστορία αγάπης και σκότους».

    Τα βιβλία δεν είναι σαν τους ανθρώπους, ακόμη κι αν τα προδώσεις αυτά ποτέ δεν θα σου γυρίσουν την πλάτη

  61. Αγγελος said

    (15) In Palestine during the British Mandate, a grush was a coin with a hole in it, valued at 1⁄100 part of a pound (ten mils). It was named after an Ottoman coin. When the pound was replaced by the lira after Israeli statehood in 1948, the name was transferred to a coin (no longer with a hole) worth 1⁄100 of a lira (ten perutot, later one agora). The name persisted for a while after the lira was replaced by the shekel in 1980 (one new agora, worth ten old agorot), but it gradually lost its standing as the name of a certain coin. Now it is a slang for a very small value. (από τη Βικιπαίδεια)
    Οι Άγγλοι κυκλοφορούσαν στις αποικίες τους νομίσματα ισότιμα με τη λίρα Αγγλίας, αλλά υποδιαιρούμενα σε χιλιοστά (mills) αντί σε σελίνια και πένες. Δεδομένου ότι η τουρκική λίρα υποδιαιρούνταν σε 100 γρόσια, λογικό ήταν το 1/100 της λίρας να ονομάζεται κοινώς γρόσι στα πρώην οθωμανικά εδάφη. (Στην Παλαιστίνη ακόμα λογικότερο, αφού και σε όλη την Κεντρική Ευρώπη υπήρχαν groschen.) Αφετέρου, το 1/20 της λίρας, επισήμως 50 μιλς, λεγόταν κοινώς σελίνι — το πρόλαβα έτσι στην Κύπρο το 1981.

  62. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Περίπου στο 18:00 μιλάει ο ίδιος για το βιβλίο

  63. Γιάννης Κουβάτσος said

    60: Ναι, Εύη, να το πάρεις, οπωσδήποτε. Μιλάμε για Λογοτεχνία.

  64. dryhammer said

    61. Ευχαριστώ.

  65. sarant said

    59-60-62 Α μπράβο!

    61 Ως προς τις υποδιαιρέσεις, ήταν πιο λογικοί στις αποικίες παρά στη μητρόπολη.

    60-63 Το είχα πάρει εδώ και καιρό και το μέγεθος με φόβιζε και δεν το αποφάσιζα να το διαβάσω, ώσπου στην εδώ Λέσχη Ανάγνωσης επιλέχτηκε για βιβλίο του μήνα κι έτσι το έπιασα και δεν το μετάνιωσα καθόλου.

  66. Γιάννης Ιατρού said

    57: Με μια απλή ανάγνωση του αγγλικού κειμένου που παραθέτει ο γνωστός σχολιαστής (… for example, that the Hebrew word for a faucet, berez, was derived from the Modern Greek vrisi, a spring,..) και με στοιχειώδεις γνώσεις αγγλικής εύκολα καταλαβαίνει πως (τουλάχιστον στο παρατιθέμενο αγγλικό κείμενο) δεν λέει τίποτα περί μη υπάρξεως στα αρχαία της λέξης βρύσις κλπ., αλλά αναφέρει μόνο πως η εβραϊκή λέξη (berez) προέρχεται από τα ΝΕΑ Ελληνικά (βρύση).

    Και συνεχίζει ο πολλάκις πανελληνίως διασυρθείς γράφοντας: …γράφει την βρύση με γιώτα (vrisi). Λες κι υπήρχε εναλλακτικός τρόπος μεταγραφής σε λατινικό αλφάβητο…

    Οι συνήθεις ΜΠΟΥΡΔΕΣ και ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ του εν λόγω «σχολιαστή».

  67. ΓΤ said

    H φύση, όλως περιέργως, δεν με αφήνει να πλήξω (κι ούτε το γράφω για να καταπλήξω)
    Βγήκα για μεσημεριανή μάσα. Παλιό, παραδοσιακό καφενείο στην Κυψέλη, μαγειρευτά κ.λπ., μπέσα γεύση

    Ώριμο σύκο η κυρία στο διπλανό τραπέζι, ξεδιπλώνει βιογραφικό:
    «Όταν ήμουν στη [ακολουθεί όνομα εταιρείας κινητής τηλεφωνίας], έκανα στον προϊστάμενό μου 2-3 Magic Life το μήνα. Και αυτός είχε τον τρόπο του να μου εξασφαλίζει μπόνους».

    Ασφαλώς όταν τα χείλη τεχνάζουν μπορούν να οδηγήσουν σε λυσσαλέες εξεγέρσεις βουβωναριάτου, αλλά υπάρχει διαφωνία ως προς την ωμή κατάθεση, την ώρα, το μέρος κ.λπ.
    Σιωπή στα χείλη, κι ευχή η στοναχή, στη σιγαλιά κατά προτίμηση.
    Να θυμηθούμε λίγο τα παλιά λοιπόν

    Στην παραλλαγή, με υποσχετικό κλείσιμο

    Άφησε κάβα λίγο από το δεύτερο καραφάκι. Αναμένονται σεξελίξεις

    Και σκάει άλλη μορφή

    «Η Ντόρα Μπακογιάννη είναι 82 ετών, αλλά, με τα λεφτά που έχει, βάζει νανοσωματίδια στο αίμα, που έχουν μέσα τους τον Σατανά, και θα φτάσει άνετα τα 130!»!

    Δεν γινόταν να μην ανεβάσω κι εγώ βαθμούς αλκοόλης, ως ύπαρξη εξώλης και προώλης

    Μοναδική παρηγοριά η σπουργιτίνα που ήρθε για ψιχουλάκι, αυτό το ψυχουλάκι
    Θλίψη ολοτρόγυρη

    Δυστυχής! Παρηγορία
    μόνη σού έμενε να λες:
    στου Σαραντάκου να μιλήσεις
    αποφεύγοντας να κλαις

    Έγινα κι εγώ λιωμάδι
    και με μπίρα και με ούζο
    δώστε μου λίγο Καρούζο
    να ισιώσω σαν αλφάδι

  68. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    67 σέξοδο μεσημεριάτικα
    Και να μην ξεχάσεις ποτέ ούτε τον Ντάνους ούτε τον Άμι ούτε τον Λόλικ, ούτε τα κορίτσια με τους στρατιώτες στο δασύλλιο ούτε αυτά που είπε η γιαγιά σου ούτε το γλυκό ψάρι που επιπλέει, πεθαμένο και καρυκευμένο, μέσα στο ζουμί του καρότου.

    Αποσπάσματα από το μυθιστόρημα του Amos Oz «Ιστορία αγάπης και σκότους»
    https://www.lifo.gr/culture/vivlio/amos-oz-diabaste-apospasmata-apo-tin-istoria-agapis-kai-skotoys

  69. Γιάννης Κουβάτσος said

    67: Η άλλη μορφή που έσκασε αντιεμβολιαστάρα μέχρι κόκαλο να υποθέσω;☺
    Και καλά αυτοί οι τελειωμένοι…Αλλά να ακούς τον αρχηγό της πυροσβεστικής στον ΑΝΤ1 και να ντρέπεσαι…Κύρια μέριμνά του να τονίσει τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στην κατάσβεση της πυρκαγιάς στην Πάρνηθα, να βρίσκει την κατάσταση στην Εύβοια πολύ καλή, προκαλώντας την απορία και τη συγκρατημένη αγανάκτηση της παρουσιάστριας, που τον ανάγκασε να παραδεχτεί τελικά ότι έχει ελλιπή ενημέρωση, επειδή «αυτός ασχολείται με τη σωτηρία της Πάρνηθας»…Ευτυχώς που οι «ανώνυμοι» εθελοντές, στα μέτωπα της φωτιάς αλλά και στην περίθαλψη των ξεσπιτωμένων, σώζουν την τιμή αυτής της χώρας.

  70. sarant said

    67 Ωραίο!

  71. Γιάννης Ιατρού said

    69: Αυτός δεν είναι «γνωστός» ήδη από το Μάτι; Και μετά τον πήρε η νέα κυβέρνηση κλπ. κλπ.;

  72. Γιάννης Ιατρού said

    67: πρέπει να έχει καμιά φωλιά εκεί στην Κυψέλη… Εγώ την θυμάμαι από την εποχή του Σελέκτ και του Ανατόλια 🙂

  73. Γιάννης Κουβάτσος said

    71: Α, μπράβο, αυτός ο τύπος είναι. Αυτός που ζητάνε οι συγγενείς των θυμάτων την αποπομπή. Ωραία αξιολόγηση κάνουν στην πυροσβεστική. Τέτοια ονειρεύονται και για την εκπαίδευση;

  74. Γιατί δεν τρως στην Κατερίνα
    απέναντι απ’ την εκκλησιά
    που δηλτηρίαση(σικ) αν πάθεις
    σου έχουν έτοιμο παπά ;

    είνναι μοντέρνο καφενείο
    φιάχνει και τούρκικο καφέ
    τοστάκι με τυρί τομάτα
    και το ζαμπόν α βολοντέ

    Εχω γνωστούς που εκεί πέρα
    είναι θαμώνες τακτικοί
    την βγάζουν κάθε μεσημέρι
    της κατσαρόλας οι πιστοί

    Αν περπατάς μέχει την Σκύρου
    για νάβρεις νόστιμο φαΐ
    θυμίσου μόνο το γκαρσόνι
    πούχει το νύχι του μαβί

    πάντως προ ετών όταν βαριόμουνα να μαγειράψω την έκανα στον σύλλογο υπαλλήλων του ΟΤΕ, από την Γ’ Σεπτεμβρίου τελευταίος όροφος, εξαιρετικό φαγητό σε πολύ χαμηλές τιμές με μόνο ελάττωμα πως έπρεπε να πας από τις 12 να παραγγείλεις για να φας περίπου στι; μιάμιση. Οσο για την είσοδο δήλωνα «φίλος του Αντώνη» και δεν με ενοχλήσανε ποτέ

  75. 67, … «Όταν ήμουν στη [ακολουθεί όνομα εταιρείας κινητής τηλεφωνίας],
    έκανα στον προϊστάμενό μου 2-3 Magic Life το μήνα. …

    Αν ήταν στην Wind,
    θα το λέγαμε και
    Blowing in the Wind

  76. Γιάννης Ιατρού said

    75: χαχαχαχαχα Γειά σου ρε Μιχάλη👍👍

  77. Πέπε said

    69

    > να βρίσκει την κατάσταση στην Εύβοια πολύ καλή…

    Μα είναι εξαιρετική!

    Μόλις είχαμε ανταπόκριση φίλης από την Αιδηψό. Έκατσε μέχρι χτες το βράδυ, μέχρι που πήρε την απόφαση να φορτώσει τα δύο παιδιά και, πραξικοπηματικά, τον πατέρα της (ήθελε να κάτσει να διαφεντέψει το σπίτι, αλλά δεν υπήρχε άλλο αυτοκίνητο) και να φύγουν για κάπου απέναντι. Λοιπόν, ανάμεσα σε άλλα σχόλια όπως «καμία βοήθεια», «κανένα εναέριο – τα πεύκα θέλουν εναέρια μέσα», «μην ακούτε ότι φύσαγε, άπνοια είχε» (που ομολογουμένως δεν είχα αντιληφθεί ότι λέγαν ότι φύσαγε, γιατί δεν έχω δει τηλεόραση, νόμιζα πως όλοι το ξέρουν πως είχε άπνοια), είπε κι ένα που μου καρφώθηκε περισσότερο στο μυαλό: «Δε θα σβήσει αυτή η φωτιά, αφού μου το ‘λεγαν οι πυροσβέστες! πώς να σβήσει…»

    Ε ναι, άμα σ’ το λέει ο πυροσβέστης που είναι επιτόπου έχει βάρος η εκτίμησή του.

  78. Γιάννης Κουβάτσος said

    75: Πού το σκαρφίστηκες αυτό, βρε Μιχάλη;😂😂😂

  79. ΓΤ said

    74@

    Τρισάθλιο…

    Εκεί θυμάμαι έναν κυρ-Γιάννη
    να τρώει σαν τρελός φακή
    μα όταν ήταν να πληρώσει
    έκανε πάντα τουμπεκί

    Κι έτρεχε με την μπουκιά στο στόμα
    για να προλάβει, δίπλα, το γκανιάν
    να τα αναλύσει όλα στην Όλγα
    όπως την Ιστορία ο Αινιάν

    Συρτό το βήμα, μες στη χασούρα
    ήθελε μετά να πιει τον Βόλγα
    κι έτσι όπως ήταν μες στη σούρα
    τη θολοκοίταζε την Όλγα

    Έπαιζε τελευταίο κέρμα
    σκάρτη ελπίδα για πλασέ
    μα στης ζωής το μαύρο γέρμα
    δεν μπόραγε ούτε σπυρί γλασέ

    Κι έφτασε να ‘χει μια Σβετλάνα
    όταν ανέτειλε το Αλτσχάιμερ
    βγήκε ο Χάρος στην αλάνα
    και πάτησε το τάιμερ

  80. sarant said

    75 Μπράβο Μιχάλη!

    74-79 Ωραίοι!

  81. Irresistible said

    Τώρα που βρήκα λίγο χρόνο, μπορώ να πώ μετά βεβαιότητος πως η μετάφραση του κ. Ιακώβ Σιμπή είναι επιεικώς για τα μπάζα. Διαλέγω στην τύχη τρία αποσπάσματα, παραθέτοντας την αγγλική μετάφραση που – ως γνωστόν – επιμελήθηκε ο ίδιος ο Όζ:

    Α) «Ο μπαμπάς ήταν βιβλιοθη­κάριος στην Εθνική Βιβλιοθήκη και κέρδιζε ένα σεμνό μεν αλλά σταθερό μισθό. Η μαμά έδινε λίγα ιδιαίτερα μαθήματα. Εγώ κάθε Παρασκευή πότιζα τον κήπο του κυρίου Κοέν στην Τελ Αρζα ένα­ντι ενός σίλινγκ, και κάθε Τετάρτη τακτοποιούσα σε κασόνια τα άδεια μπουκάλια στο πίσω μέρος του μπακάλικου του κυρίου Όστερ και κέρδιζα ακόμα τέσσερα γρόσια, και με δυο γρόσια το μάθημα »

    «Father’s job at the National Library brought him a modest but regular salary. My mother gave some private lessons. I watered Mr. Cohen’s garden in Tel Arza every Friday for a shilling, and on Wednesdays I earned another four piasters by putting empty bottles in crates behind Mr. Auster’s grocery, and I also taught Mrs. Finster’s son to read a map for two piasters a lesson»

    ΤΕΣΣΕΡΑ ΛΑΘΗ: 1) Ο Όζ δεν λέει πουθενά ότι ο μπαμπάς του ήταν βιβλιοθηκάριος 2) «modest salary» δεν είναι ο «σεμνός μισθός» αλλά ο «ταπεινός μισθός» 3) To «shilling» στα ελληνικά λέγεται «σελίνι» και όχι «σίλινγκ». 4) «Piasters» είναι τα «πιάστρα» (που είναι αντιδάνειο από το «έμπλαστρον») και όχι τα «γρόσια» που είναι καθαρά τούρκικη λέξη και δεν έχει καμμιά σχέση με το νόμισμα του Ισραήλ

    Β) «…γιατί το Ολοκαύτωμα ήταν μόλις χτες, για­τί οι Εβραίοι ακόμα σάπιζαν ανάμεσα στα Καρπάθια όρη και τους Δολομίτες, στα στρατόπεδα εξορίας και στα σαραβαλιασμένα πλοία των μααπιλίμ, αποκαμωμένοι και κουρελιάρηδες, λιγνοί σαν σκελε­τοί, »

    «…because the Shoah was only yesterday, because there were still homeless Jews roaming the Carpathians and the Dolomites, languishing in the deportation camps and on board unseaworthy hulks, as thin as skeletons, dressed in rags,

    ΤΡΙΑ ΛΑΘΗ: 1+2) Στο «there were still homeless Jews roaming the Carpathians» ο κ. Σιμπής αφήνει αμετάφραστο το «homeless» και μεταφράζει λανθασμένα «σάπιζαν» το «roaming» που σημαίνει «περιπλανιόντουσαν». 3) «languishing» δεν σημαίνει «σάπιζαν» αλλά «μαραίνονταν»

    Γ) «Οι ναζιστές μπορεί να νικήθηκαν, οι αντισημίτες όμως εξακολουθούν να τα κά­νουν σμπαράλια παντού. Στην Πολωνία πάλι πογκρόμ, στη Ρωσία διώκουν όσους μιλούν εβραϊκά και εδώ οι Βρετανοί δεν είπαν ακό­μα την τελευταία λέξη, ο Μουφτής μιλάει για σφαγή των Εβραίων,»

    «The Nazis might have been vanquished, but there were more pogroms in Poland, Hebrew speakers were being persecuted in Russia, and here the British had not yet said their last word, the Grand Mufti was talking about butchering the Jews,»

    ΔΥΟ ΛΑΘΗ: 1) Η φράση «οι αντισημίτες όμως εξακολουθούν να τα κά­νουν σμπαράλια παντού» δεν υπάρχει στο πρωτότυπο, την εφηύρε ο κ. Σιμπής. 2) «Grand Mufti» δεν είναι απλά ο «Μουφτής» αλλά ο «Μεγάλος Μουφτής» που είναι τελείως διαφορετικό, σαν να λέμε «ο Πατριάρχης»

    Υπάρχουν τουλάχιστον άλλα 20 παρόμοια μεταφραστικά λάθη στην ελληνική μετάφραση που παρατίθεται στο άρθρο (πιάνει μόνο δύο σελίδες του 700σέλιδου βιβλίου), όπερ σημαίνει ότι αν πολλαπλασιάσουμε με το 350, καταλήγουμε στην μετριοπαθή εκτίμηση ότι ολόκληρη η ελληνική μετάφραση του κ. Σιμπή έχει περί τα 10.000 παρόμοιας βαρύτητος λάθη.

    Άρα, μάς αφήνει άναυδους η εκτίμηση του κ. Σαραντάκου για την μετάφραση του κ. Σιμπή που παραθέτω επί λέξει: «Βρήκα πολύ καλή τη μετάφραση, παρόλο που κάποια σημεία μού κίνησαν την περιέργεια (αλλά σε 700+ σελίδες και ποιος δεν θα είχε κάποιες παρατηρήσεις;)»

    Αγαπητέ, κύριε Σαραντάκο, δεν αντιλαμβάνεστε ότι εκτίθεστε ανεπανορθωτα για την μεταφραστική σας επάρκεια, με τέτοιες εκτιμήσεις;

  82. # 79

    Μεγάλη ιστορία ο (μακαρίτης) κυρΓιάννης… από τα καζίνα του Λος Αντζελες μέχρι τα καταγώγια του Αμβούργου, τα επαγγελματικά του. Με ευγενική φωνή, το γαλλικό του, μπιρμπιλομάτης και ολίγη από γιουβέτσι στο ύψος, ούτε που σου πέρναγε από το μυαλό πως ήταν προαγωγός Μέχρι τα τελευταία του, γυναίκες κι άλογα, να τα παίρνει και να τα δίνρι !

  83. Αγγελος said

    Είναι τόσο βέβαιο πως η αγγλική μετάφραση είναι πιστότερη στο πρωτότυπο από την ελληνική; Μήπως ο συγγραφέας επέφερε μικροαλαγές από έκδοση σε έκδοση; Πάντως, το «σίλιγκ» και οι «οι Εβραίοι [που] ακόμα σάπιζαν ανάμεσα στα Καρπάθια όρη και τους Δολομίτες» κι εμένα με προβλημάτισαν.

  84. sarant said

    81 Νιώθω μιαν ακατάσχετη (irresistible) επιθυμία να μπανάρω. Θα ενδώσω;

  85. Αγγελος said

    Η όλη κουβέντα για τα γρόσια μ’έκανε να το ψάξω λίγο, και έμαθα με κατάπληξη ότι η κυπριακή λίρα υποδιαιρούνταν ως το 1955 σε 20 σελίνια, το σελίνι σε 9 γρόσια (αγγλικά piastres) και το γρόσι σε 40 παράδες! Μόλις το 1955 υιοθετήθηκε το δεκαδικό σύστημα, με τη λίρα να υποδιαιρείται σε 1000 μιλς, που καταργήθηκαν λόγω πληθωρισμού το 1983 και έγιναν σεντς.
    Aπεναντίας, η παλαιστινιακή λίρα υποδιαιρούνταν από καταβολής της (1927) σε 1000 μιλς.

  86. rogerios said

    Κατά τη χρονική περίοδο στην οποία διαδραματίζονται τα γεγονότα του βιβλίου γρόσι επισήμως δεν υφίσταται (ούτε και πιάστρο). Όμως, ο κόσμος έλεγε γρόσι το νόμισμα (με τρύπα στο κέντρο) των 10 μιλς, δηλαδή το 1/100ό της λίρας. Η ονομασία διατηρήθηκε και όταν το νεοσύστατο Ισραήλ κυκλοφόρησε τη δική του λίρα (η οποία προηγήθηκε του σημερινού σεκέλ), αφορώντας πλέον το νόμισμα των 10 π(ε)ρουτότ.

    [είμαι εκτός βάσης και δεν μπορώ να δω τη γαλλική μετάφραση, αλλά είμαι σχεδόν βέβαιος ότι και η Γαλλίδα μεταφράστρια (Συλβί Κοέν) κάνει λόγο για γρόσια. Η χρήση του όρου, πέρα από τη χρήση του στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, πρέπει να ήταν πολύ φυσική και για όλους τους Εβραίους που είχαν ζήσει σε εδάφη που κατά τον Μεσοπόλεμο ανήκαν στην Πολωνία: κι οι Πολωνοί γρόσια είχαν (και έχουν) για υποδιαίρεση του ζουότυ]

    Τέλος, μου φαίνεται πως υπάρχει ανάγκη να υπομνησθεί αυτό που έπρεπε να είναι αυτονόητο: η σύγκριση μεταξύ μεταφράσεων μπορεί να είναι χρήσιμη για να κριθεί η ποιότητα μίας εξ αυτών, αλλά το καθοριστικής σημασίας κριτήριο δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο πέρα από το ίδιο το πρωτότυπο.

  87. Πέπε said

    84

    > Θα ενδώσω;

    Μπα, όχι. Θα δεις ότι εδώ υπάρχουν παρατηρήσεις που ενδεχομένως να έχουν κάποια ουσία, και θα θεωρήσεις ότι ο Άνθρωπος με τα Χίλια Μπάνια αποφάσισε ν’ αλλάξει ζωή, να σβήσει τα παλιά μ’ ένα σφουγγάρι και να γράφει πλέον εποικοδομητικά σχόλια. Μετά θα θυμηθείς ότι το ίδιο έκανε σ’ όλες τις πρώτες εμφανίσεις της κάθε περσόνας του, μέχρι να αποθρασυνθεί και να ξαναρχίσει τα γνωστά. Και θα αναρωτηθείς (μπορεί και μεγαλοφώνως, μπορεί και όχι): τάχα το ίδιο θα κάμει και τώρα; Κι αφού το σκεφτείς καλά καλά, φέρνοντας στον νου σου όσο πιο πολλές περιπτώσεις μπορείς να θυμηθείς και ζυγίζοντας τα στοιχεία που δίνει καθεμιά, θα καταλήξεις με ασφάλεια ότι αυτή τη φορά αποκλείεται να ξανακυλήσει, θα παραμείνει κόσμιος και ευπρεπής, ένα αγλάισμα του ιστολογίου, η ατμομηχανή μας στην ανηφόρα της Αλέξαινας.

    Αυτά νομίζω ότι θα σκεφτείς, αφού μας ρωτάς. Μπορεί να πέφτω και έξω βέβαια.

  88. Γιάννης Ιατρού said

    84: Όπως γράφει κι ο κος Πέπες 😎, κόσμιος ήταν μέχρι τώρα, άσχετα από την ποιότητα/λάθη/ κλπ. στα σχόλιά του. Δικαίωμα του καθενός να εκτίθεται πανελληνίως έτι περαιτέρω. Αλλά το «υπό παρακολούθηση» χρειάζεται, γιατί είναι σίγουρο πως σύντομα θα ενδώσει στη λαγνεία της αμαρτίας,,, Ήδη δίνει την εντύπωση πως η πίεση έχει ανέβει πολύ (μοιάζει πλέον με χύτρα ταχύτητος) και μετά βίας συγκρατείται.

    Καλό ξημέρωμα, δεν ξέρω αν θα κλείσω μάτι αναλογιζόμενος την καταστροφή του κοινωνικού ιστού, της φύσης, της οικονομίας και των περιουσιών των ανθρώπων στην Εύβοια, στην Μεσσηνία και στην Ηλεία (κι όπου αλλού με τις φωτιές αυτών των ημερών). Από την μιά μέρα στην άλλη πρόσφυγες στην ίδια τους την χώρα.

    Η προφητεία υπήρχε, μόνο που αγνοήθηκε από πολλούς, κι έτσι έγινε δερβέναγας ο Κυριάκος ο Καυσοελλαδίτης.. Έτσι γίνεται πάντα με τις προφητείες…

  89. 67, … Ασφαλώς όταν τα χείλη τεχνάζουν μπορούν να οδηγήσουν σε λυσσαλέες
    εξεγέρσεις βουβωναριάτου …

    Αλλά και σε
    παλινόρθωση Βουβώνων
    μπορεί
    η κινητή χειλευφωνία

  90. ΓΤ said

    89@

    Ρε Λάου, ήμουν έξω πάλι, σωστό ρεμάλι, και μ’ έκανες να γυρίσω και ν’ ανοίξω το γαμίδι το πισί

    Κατ’ αρχάς, αν μας χωρίζει μια θάλασσα, ένας Σαραντάκος μάς ενώνει 🙂

    Πάμε λοιπόν
    Τρυφερά να θυμίσω ότι το συγκεκριμένο λογοπαίγνιο το έχουμε εμείς οι δύο κάνει παλαιότερα 🙂 Αλλά γι’ αυτά είναι υπεύθυνος ο Κιταπίαρχος Ιατρού

    Φρέσκα ψάρια τώρα
    Επειδή γλέπω ότι χτίζεις πάνω στην επιστήμη (yeah, Ι know, θεραπεύεις την επιστήμη) και buildάρεις στας εξισώσεις, ChemEng κ.λπ., μπορούμε να παίξουμε και να πούμε ότι είσαι προσανατολισμένος στο Cheμυστρι.

    Οπότε εδώ έχουμε το Μυστρί του Νικολάου, ουδεμία ασφαλώς σχέση με το μυστρί του Παττακού, με το οποίο πολλαπλοργά ο πολυώνυμος, μυσαρός αποδομητής πασών των αράδων.

    Επειδή είχαμε κλαρίνα κ.λπ., pour les raisons de χειλευφωνί, μπορούμε να διαπεραιωθούμε με την ακόλουθη εννοιολογική liaison: έχοντας πεϊκές παλιν_ορθώσεις, τότε είναι πράγματι νόστιμο το ήμαρ όταν πραγματώνεται ο νόστος της παλιννόστΥσης.

    Κι άμα στα πάτρια κατέβεις για καλοκαίρι, στείλε πάλι αλμπουμάκι

    Να δούμε του Αιγαίου την αλμύρα
    εμείς που δεν έχουμε στον ήλιο μοίρα

    Έρρωσο!

  91. Πέπε said

    88

    Μα δεν είπα αυτό εγώ! Ή μάλλον: το είπα, αλλά ως εισαγωγή για να καταλήξω σε κάτι άλλο. Στο οποίο όμως δήλωσα ότι μπορεί να πέφτω έξω (δηλαδή βασικά πρέπει οπωσδήποτε να πέσω έξω).

    Κοιτάχτε, εδώ και λίγον καιρό όποιος βάζει φατσούλα, ό,τι κι αν είναι, εγώ βλέπω ένα τετραγωνάκι. Κατόπιν τούτου δεν πολυβάζω πια κι εγώ, θεωρώντας ότι έτσι κι αλλιώς είναι αυτονόητες.

  92. 90, 😀 😀

  93. Με τόσο ωραίο βιβλιοφιλικό κομμάτι θα μπορούσαμε να κουβεντιάσουμε (να είχαμε κουβεντιάσει) και το ζήτημα της δωρεάς βιβλιοθηκών (δηλαδή συλλογών βιβλίων).

    Ποιος ξέρει πού μπορούν να βιβλία που έπαψαν να έχουν χρησιμότητα για τον κάτοχό τους, απαντώντας ταυτόχρονα και στο ερώτημα αν στην παρούσα εποχή που υπάρχουν τόσα αναρτημένα στο διαδίκτυο, αυτό θα είχε κάποια πρακτική αξία;

  94. Ποιος ξέρει πού μπορούν να δωρηθούν…

  95. ΓιώργοςΜ said

    93 Στη Δημοτική βιβλιοθήκη της περιοχής είναι η πρώτη σκέψη.
    Εκεί έδωσα κι εγώ κάτι παλιά, και κάποια που δεν είχα κουράγιο να δώσω για ανακύκλωση, παρότι ήξερα πως δεν έχουν κάποια ιδιαίτερη αξία και δεν αξίζει τον κόπο η συντήρησή τους. Άλλα θα τα δώσουν σε άλλες βιβλιοθήκες, άλλα θα κρατήσουν, άλλα θα τα πετάξουν, αλλά δεν θα είσαι εκεί για να το δεις😐

  96. Γιάννης Ιατρού said

    93: π.χ. εδω: Παλαιοβιβλιοπωλείο των Αστέγων
    Βραβεύτηκε με τον Αργυρό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος (#27) κι από την ΠτΔ ο ιδρυτής, Λεωνίδας Κουρσούμης

  97. Γιάννης Ιατρού said

    90: Άλλους τους χωρίζουν θάλασσες, άλλους λόγγοι και βουνά..

  98. Πέπε said

    Τι είναι τα βιβλία με στοίχους; (Ctrl+F)

    Δε νομίζω να είναι παραδρομή αντί στίχους, γιατί τα βιβλία με στίχους τι το επιλήψιμο θα είχαν;

  99. Georgios Bartzoudis said

    34 ΓΤ said: « 31@Κάλλιο μπουρζουά παρά μπαρτζουά»
    # Κάλλιο στρουθοκάμηλος παρά «άνθρωπος» στο μεγντάνι! [Ναι. Είναι επώδυνο να …βγάζεις το κεφάλι σου από την άμμο!]

    35 Γιάννης Κουβάτσος said: «Δεν του φτάνει που πούλησε τη Μακεδονία ο Τσίπρας, βάζει χέρι τώρα και στο Ισραήλ; Ε, ας τον μαζέψει κάποιος, επιτέλους»!
    # Ποιος να μαζέψει τα σταλινικά σου απωθημένα δάσκαλε;; {Τί να κάνουμε; Την τσιπροπροδοσία δεν την αντέχεις να αναφέρεται, την άντεξες όμως που έγινε!]!
    # Και για το 38, έπεα πτερόεντα δάσκαλε, καθότι είσαι εκτός θέματος: Ούτε ξέρω ούτε θέλω να μάθω την ιδεολογία του Οζ (προπαντός από σένα, που σε θεωρώ αναξιόπιστο συριζοπαθή). Το κεντρικό σημείο είναι ότι με τίποτα δεν δέχεται ξεπούλημα της Εβραϊκής γλώσσας και ταυτότητας. Και σ’αυτό προτιμάς να σιωπάς (τί να πεις άλλωστε;;;)

  100. sarant said

    98 Στο πρωτότυπο είναι «στοίχους». Να είναι ορθογραφικό αντί για στίχους; Μπορεί να εννοεί τα παιδικά βιβλία με ποιηματάκια.

  101. gbaloglou said

    85 Όπως είχα αναφέρει στην προ δεκαπενταετίας κριτική μου, η Ελληνική μετάφραση διασώζει κάποια μικρά τμήματα του βιβλίου που η Αγγλική μετάφραση … παραλείπει! Από την ίδια κριτική, ένα Ελληνικού — αλλά και παγκόσμιου, τολμώ να πω — ενδιαφέροντος απόσπασμα (σε ελεύθερη μετάφραση από την Αγγλική έκδοση):

    «Τότε και μόνον τότε, για μια και μόνον στιγμή, πάνω σ’ εκείνο το καράβι, καθ’ οδόν, όταν το Ελληνάκι αποκοιμήθηκε στο γόνατο μου και μπορούσα εκείνη την στιγμή να το νιώσω μέσα από το φόρεμα μου ως σάρκα από την σάρκα μου, παρά το ότι δεν ήταν Εβραία, και παρά εκείνον τον κακόβουλο και μισητή των Εβραίων Αντίοχο Επιφανή.»

    [«για μια και μόνον στιγμή» … φοβήθηκε το ‘επερχόμενο’ Ισραήλ (η θεία του Άμος Οζ, αν θυμάμαι σωστά).] .

  102. sarant said

    101 Ωραία κριτική, Γιώργο!

  103. @ 95 ΓιώργοςΜ

    @ 96 Γιάννης Ιατρού

    Καλές ιδέες.

  104. MA said

    Καλημέρα,

    Πάλι καθυστερημένη, αλλά έψαχνα στη γαλλική έκδοση που ανέφερε και ο Rogerios (μετάφραση από τα εβραϊκά). Να πω λοιπόν ότι για τα γρόσια χρησιμοποιείται η λέξη sous και για τους στοίχους η λέξη poésies.

    Για την παρατήρηση του πολυώνυμου ότι κάποια φράση είναι εύρημα του μεταφραστή (καθότι δεν υπάρχει στο αγγλικό κείμενο), σας διαβεβαιώνω ότι υπάρχει στο γαλλικό.

    Για τον Άγγελο (σχόλιο 83): μήπως εννοεί αυτό που έγραψε και ο Λέβι για την οδύσσεια της επιστροφής του που διήρκεσε οχτώ μήνες;

    Σχόλιο 101: όντως είναι η θεία Σόνια. Η οποία θεία λέει κι άλλες αλήθειες:
    π.χ. θα συμπεριφερθούμε δίκαια στους Άραβες — ωραίο όνειρο είδαμε,
    ή
    αν κάποιος επέστρεφε (από την Παλαιστίνη) και μας διηγούνταν όχι και τόσο καλά πράγματα, δεν θέλαμε να τον ακούσουμε

    Το βιβλίο είναι υπέροχο. Σπαρακτικό, συγκλονιστικό, όταν μιλάει για την επιδείνωση της υγείας της μητέρας και την αυτοκτονία της, τρυφερό στις περιγραφές του για τις σχέσεις και τη συμπεριφορά των γονιών του και του συγγενικού-φιλικού περιβάλλοντος, μέσα από τα μάτια του παιδιού, ειρωνικό, για τις αραβοϊσραηλινές σχέσεις και το πώς θα διαχειρίζονταν οι ίδιοι που είχαν την εμπειρία της καταπιεσμένης κοινότητας. Εντυπωσιακά και τα αποσπάσματα από τη ζωή του στο κιμπούτς και τελικά την αποδοχή του από τα υπόλοιπα μέλη. Και βέβαια φαίνεται σαφώς η τοποθέτησή του στο Παλαιστινιακό.

    Συγνώμη για το σεντόνι

  105. MA said

    Αρα στίχοι

  106. voulagx said

    Μεχρι να διαβασουμε 700 σελιδες μηπως μπορει ο ΣΠ ή άλλος μαγος να ανεβασει την ομωνυμη ταινια της Ναταλι Πορτμαν;

  107. Πέπε said

    Να υπήρχαν άραγε από τότε παιδικά βιβλία όπως πολλά σημερινά, όπου πλήρεις πεζολογίες γράφονται με μια υποτυπώδη ομοιοκαταληξία παριστάνοντας τους στίχους; Ή ήταν κανονικά ποιήματα αλλά απλώς παιδικά; Μάλλον το δεύτερο. Άλλωστε μιλάει για την ηλικία όπου ό,τι έκανε μέχρι πριν ελάχιστους μήνες, που ήταν μικρός, το αποκηρύσσει κοκκινίζοντας γιατί έχει πια μεγαλώσει.

  108. sarant said

    104-5 Ευχαριστούμε.

    Αρα το στοίχους είναι ανορθογραφία.

  109. ΣΠ said

    106
    Μπόρεσα να την βρω μόνο μεταγλωττισμένη στα γερμανικά με ελληνικούς υπότιτλους.
    https://tenies-online.best/load/2-1-0-25996

  110. nikiplos1 said

    Νομίζω πως δικαίως θα ονομάσω το ράφι, που γεμίζει σιγά σιγά μη βιβλία, ως ράφι του Σαραντάκειου ιστολογίου.

  111. Πέπε said

    110

    Πες μου, σε παρακαλώ, τρελάθηκες εντελώς; Σύμφωνα με το ποιος σου τα σύστησε; Τι είναι τα μη βιβλία, κοινωνική συνάθροιση;

    (Όχι αλήθεια, τι είναι τα μη βιβλία;)

  112. sarant said

    Και δική μου απορία, τι είναι. Βιβλία που αποφάσισε να μην διαβάσει επειδή η εδώ παρουσίαση τον απέτρεψε;

  113. Γιάννης Κουβάτσος said

    Μη βιβλίο είναι τυπικά ένα οποιοδήποτε πράγμα που δεν είναι βιβλίο. Ουσιαστικά είναι ένα πόνημα του Κοέλιο, της Μαντά, της Δημουλίδου. Υπάρχουν άλλες λέξεις για να χαρακτηρίσουμε τα εν λόγω (κοιλο)πονήματα.☺

  114. nikiplos1 said

    Γεμίζει σιγά-σιγά ΜΕ βιβλία. Βιβλία που προτάθηκαν εδώ από τον Νικοκύρη ή από τους υπόλοιπους σε σχολιαστές. (Γράφω από κινητό με απαγγελία και έτσι εύκολα μου ξεφεύγουν λάθη 😀).

  115. nikiplos1 said

    Συνσχολιαστές βέβαια…

  116. dryhammer said

    Μέχρι που ήρθε η εξήγηση, στο κεφάλι μου το ράφι με τα μη βιβλία, είναι εκείνο που θα μπαίνανε τα βιβλία που ήθελα αλλά δεν μπορούσα να έχω. [Έχω χτίσει ολόκληρη μη βιβλιοθήκη έτσι]

  117. sarant said

    114 Τελικά ήταν κάτι τόσο πεζό! 🙂

  118. Γιάννης Ιατρού said

    112/114 χεχεχε, η τεχνολογία😂🙄
    Κοιτάξτε να γίνει καμιά στραβή και να τρέχετε να τα μπαλώσετε, π.χ. ο Μπογδάνος την έχει στημένη και καταγράφει και θ΄ αρχίσει τα εξώδικά 🙂 🙂

  119. voulagx said

    #109: Μιλ μερσι! 🙂

  120. Irresistible said

    1) Μόλις τώρα αξιώθηκα να διαβάσω την προ 15ετίας κριτική του κ. Γιώργου Μπαλόγλου στην ιστοσελίδα της Amazon (βλ. σχόλιο 101). Γράφει επί λέξει ο κ. Μπαλόγλου: « I read the excellent Greek translation of Yaakov Schiby»

    ΕΡΩΤΩ: Μετά τα τόσα τραγικά μεταφραστικά λάθη που αποκαλύφθηκαν στα σχόλια αυτού του άρθρου, εξακολουθείτε να πιστεύετε, κύριε Μπαλόγλου, ότι είναι εξαίρετη η μετάφραση του κ. Ιακώβ Σιμπή; Παρακαλώ απαντήστε, για να μάθουμε με ποιά κριτήρια αξιολογείτε ως «excellent» μία μετάφραση.

    2) Προ ολίγου με ενημέρωσαν ότι η μετάφραση του κ. Σιμπή είναι από τα γαλλικά, από την μετάφραση που έχει κάνει από τα εβραϊκά η 65χρονη Εβραιογαλλίδα μεταφράστρια κ. Sylvie Cohen. Έτσι εξηγείται ότι ο κ. Σιμπής παρεμβάλλει ολόκληρες προτάσεις που δεν υπάρχουν στην αγγλική μετάφραση (επίσης από τα εβραϊκά, με επιμέλεια του ίδιου του Όζ!) του Nicholas de Lange. Έτσι εξηγείται ότι ο κ. Σιμπής κάνει τα ίδια ακριβώς λάθη με την κ. Sylvie Cohen, όπως π.χ. εκεί που γράφει ότι οι Εβραίοι ΣΑΠΙΖΑΝ (αντί του ορθού «περιπλανιόντουσαν») μεταξύ Καρπαθίων ορέων και Δολομιτών.

    Μεταφέρω το σχετικό απόσπασμα της γαλλικής μετάφρασης της κ. Sylvie Cohen που αντέγραψε επί λέξει ο κ. Σιμπής: «…parce que la Shoah datait d’hier, que des juifs pourrissaient encore dans des camps entre les Carpates et les Dolomites…»

    Όντως το «des juifs pourrissaient» σημαίνει «οι Εβραίοι σάπιζαν» και όχι «περιπλανιόντουσαν»!.. Άρα έχει ελαφρυντικά ο κ. Σιμπής, την μετάφραση του οποίου βρίσκει «excellent» ο κ. Μπαλόγλου: Από τα γαλλικά μετέφραζε ο άνθρωπος…

    Υπενθυμίζω ότι η αγγλική μετάφραση του Nicholas De Lange έχει επανειλημμένως επαινεθεί στον αγγλόφωνο Τύπο, π.χ. από τον επιφανή κριτικό του «New York Magazine’s book», Boris Kacha, που έγραψε :

    «His memoir, in a translation that preserves the author’s gorgeous, discursive style and his love of wordplay…»

    Είναι πρακτικά αδύνατον να επαινούν οι αγγλόφωνοι μια μετάφραση που παραλείπει ολόκληρες προτάσεις του εβραϊκού πρωτοτύπου και που νομίζει ότι μεταπολεμικά οι Εβραίοι περιπλανιόντουσαν μεταξύ Καρπαθίων και Δολομιτών, ενώ εκείνοι σάπιζαν, όπως μεταφράζουν η κ. Cohen και ο κ. Σιμπής

  121. rogerios said

    Όποιος έχει μια στοιχειώδη εξοικείωση με τις μεταφράσεις στις «βασικές», ας πούμε έτσι συμβατικά, γλώσσες, γνωρίζει πολύ καλά ότι παραδοσιακά οι γαλλικές μεταφράσεις είναι πολύ πιο πιστές στο πρωτότυπο, ενώ οι αγγλικές πολύ πιο ελεύθερες, Δεν λέω περισσότερα, διότι δεν έχω τη δυνατότητα.
    Δεν υπάρχει λόγος ένας άνθρωπος που ζει στο Ισραήλ εδώ και δεκαετίες να μεταφράσει από τα γαλλικά κι όχι από τα εβραϊκά που χρησιμοποιεί στην καθημερινή ζωή του.
    Φίλε Ιρεζιστίμπλ, θέλεις να πεις κάτι για τη μετάφραση; ΟΚ. Δεν είναι άψογη. Αρκεί αυτό που επισημαίνεις και δεν χρειάζεται να δει κάποιος το πρωτότυπο για να κρίνει. Ο «σεμνός μισθός» δεν είναι σωστά ελληνικά. Το να υπολογίζεις όμως ότι η μετάφραση θα έχει τόσα επί παρατόσα λάθη είναι άδικο. Κάνει τη βασική δουλειά της; Φέρνει ένα εξαιρετικό βιβλίο πιο κοντά στο ελληνικό κοινό; Εγώ λέω ναι, κι ας έχει τις ατέλειές της. [κι εγώ θα μπορούσα να αναφέρω κάποια πράγματα, ιδίως στα σημεία που προδίδουν την αδυναμία του Σεφαραδίτη μπροστά σε όσα είναι οικεία σε έναν Ασκενάζη της Ανατολικής Ευρώπης. Θα μπορούσα να αναφέρω το «παστίτσιο» εκεί που η θεία του συγγραφέα διηγείται τις μυρωδιές από φαγητά στους δρόμους του Ρόβνο, αναφερόμενη στο παστέτ, δηλαδή το πατέ από συκωτάκια]. Μη γινόμαστε όμως άδικοι κι υπερβολικοί.

    Πολύ συγκινητικό το απόσπασμα που μνημονεύει ο Gbaloglou. Νομίζω ότι η θεία συνεχίζει και λέει «παρά εκείνο το τραγούδι που λέμε στη Χανουκά και το οποίο, πώς να το πω, είναι κάπως φασιστικό, εντάξει ίσως υπερβάλλω, αλλά πάντως δεν είναι και πολύ ωραίο…».

    Προσωπικά βρίσκω ιδιαίτερα συγκινητική την αγάπη και την ενσυναίσθηση που αποπνέει το βιβλίο. Αξίζουν και τα σημεία όπου ο συγγραφέας αναφέρεται στην αραβοϊσραηλινή διένεξη. Κάποτε με χιούμορ: «έπρεπε, άραγε, να αγοράζουμε μόνο το τυρί του εβραϊκού συνεταιρισμού; θα ήταν προδοσία αν προτιμούσαμε το αραβικό, το οποίο ήταν κατά τι φθηνότερο και, για να είμαστε ειλικρινείς, νοστιμότερο;». Άλλοτε πάλι πιο σοβαρά, όπως εκεί όπου περίπου λέει ότι: υπάρχει η εντύπωση ότι όλοι οι κατατρεγμένοι και οι αδικημένοι είναι αδέλφια. Λάθος. Πολλές από τις πιο άγριες συγκρούσεις ήταν μεταξύ αντιπάλων που αμφότεροι καταλέγονταν στους αδικημένους και κατατρεγμένους. Εκείνοι μας έβλεπαν σαν αποικιοκράτες που θα τους παίρναμε την πατρογονική γη και θα πίναμε το αίμα τους. Εμείς, πάλι, τους θεωρούσαμε Ες Ες με μουστάκι και μαντήλα.

  122. Irresistible said

    Αγαπητέ κύριε Rogerios (121), βλέπω ότι ξύνεστε στην γκλίτσα του τσομπάνη και με αναγκάζετε να επανέλθω… Μόλις βάλατε ένα θεαματικό αυτογκόλ.

    Το απόσπασμα του Όζ για τον Αντίοχο Δ΄ τον Επιφανή όντως είναι διδακτικό, αλλά για άλλους λόγους απ’ αυτούς που εσείς νομίζετε. Το μεταφέρω στην μετάφραση του κ. Μπαλόγλου, στην αγγλική του Nicholas De Lange και στην γαλλική της Sylvie Cohen.

    Μετάφραση Γ. ΜΠΑΛΟΓΛΟΥ (εκ της αγγλικής): «Τότε και μόνον τότε, για μια και μόνον στιγμή, πάνω σ’ εκείνο το καράβι, καθ’ οδόν, όταν το Ελληνάκι αποκοιμήθηκε στο γόνατο μου και μπορούσα εκείνη την στιγμή να το νιώσω μέσα από το φόρεμα μου ως σάρκα από την σάρκα μου, παρά το ότι δεν ήταν Εβραία, και παρά εκείνον τον κακόβουλο και μισητή των Εβραίων Αντίοχο Επιφανή.»

    Αγγλική Μετάφραση Nicholas De Lange: «It was just then, for a moment, on that boat, on the way, when the Greek baby fell asleep in my lap and I could feel it through my dress as though at that moment she really was flesh of my flesh, even though she wasn’t Jewish, and despite the wicked Jew-hating Antiochus Epiphanes.»

    Γαλλική Μετάφραση Sylvie Cohen: «C’était juste cette fois-là, sur le bateau, pendant le trajet, le bébé grec endormi sur mes genoux que je sentais à travers le tissu de ma robe, comme s’il était véritablement la chair de ma chair, même s’il n’était pas juif, malgré le méchant Antiochus et ce chant de Hanoukka qui n’est pas très joli, maoz tsour, mon rocher, mon refuge, et dont mieux vaut oublier les paroles nazies. Bon, nazies, c’est peut-être un peu exagéré, mais elles ne sont quand même pas jolies jolies.»

    ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: 1) Ο κ. Μπαλόγλου συναγωνίζεται τον κ. Σιμπή σε μεταφραστικά εγκλήματα, προφανώς διότι αγνοεί την αγγλική. Το «Greek baby» είναι η «Ελληνίδα μπέμπα» και όχι το «Ελληνάκι». Το «lap» είναι η αγκαλιά και όχι το γόνατο. Και το «wicked» είναι «μοχθηρός» και όχι «κακόβουλος».

    2) Καλώ τον κ. Σαραντάκο να μάς αναρτήσει την μετάφραση που κάνει ο κ. Σιμπής σε αυτό το απόσπασμα με τον Επιφανή. Είμαι βεβαία ότι μεταφράζει επί λέξει την μετάφραση της Sylvie Cohen, που έχει προσθέσει ολόκληρες λέξεις για την Χανουκά κλπ που δεν υπάρχουν στην αγγλική μετάφραση

  123. sarant said

    Δηλαδή πού τις βρήκε η Γαλλίδα μεταφράστρια τις «πρόσθετες» λέξεις; Γιατί όχι από το πρωτότυπο;

    121 Εγώ είδα κάποια άτσαλα ελληνικά στον Σιμπή, αλλά από την άλλη πείστηκα ότι η μετάφρασή του μεταφέρει το ύφος του συγγραφέα, γι’ αυτό και την παίνεψα.

  124. rogerios said

    @122: Δίκιο έχετε, πράγματι ξύνομαι στην γκλίτσα του τσομπάνη. 🙂 Δεν με πειράζει, όμως, ακόμη κι αν εντοπίζετε ένα, δύο, τρία ή χίλια αυτογκόλ. Προσεγγίζοντας κάτι με αγάπη και κατανόηση είμαι βέβαιος ότι στο τέλος κάτι θα μείνει.

  125. Πέπε said

    Ο ως άνω έγκριτος κριτικός μεταφράσεων μάς έχει αναφέρει παλιότερα ότι δεν είναι δυνατός στα γαλλικά, αλλά δεν περιμέναμε ότι θα έφτανε στο σημείο να μη δει ότι το απόσπασμα της γαλλικής μετάφρασης που μας παραθέτει εντελώς δωρεάν δεν αντιστοιχεί στα άλλα δύο, παρά μόνον εν μέρει! Εκτός αν το έξτρα κείμενο είναι πρόσθετες λέξεις της εξηκονταπεντούτιδος Γαλλοεβραίας μεταφραστρίας…

  126. MA said

    Η έκδοση που έχω στα χέρια μου πάντως (Καστανιώτης 2002) είναι μετάφραση του Σιμπή από τα εβραϊκά και όχι από τα γαλλικά, όπως ισχυρίζεται το σχόλιο 120.

  127. sarant said

    126 Προφανώς. Η αγγλική μετάφραση πήρε ελευθερίες.

  128. Irresistible said

    Κύριε ΜΑ (126), φαίνεστε σοβαρό παλληκαρι και είναι βέβαιον ότι διαθέτετε Κοινή Λογική ΣΑΣ ΕΡΩΤΩ:. Είναι δυνατόν να λέει ο Όζ στο εβραϊκό πρωτότυπο όλα αυτά για Χανουκά και να μη μεταφράζει λέξη η βραβευμένη αγγλική μετάφραση του εξαίρετου Nicholas De Lange;

    Όσο για τον κ. Σιμπή, το ότι λέει ο Καστανιώτης πως μετέφρασε από τα εβραϊκά, καθόλου δεν σημαίνει ότι δεν μετέφρασε κατευθείαν από τα γαλλικά. Ρωτήστε τον κ. Σαραντάκο που είναι χρόνια στην πιάτσα: Αυτές οι «απάτες» είναι «ψωμοτύρι» στον μεταφραστικό χώρο.

    Τελειώνοντας ξαναπροκαλώ τον κ. Σαραντάκο να αναρτήσει την μετάφραση του κ. Σιμπή στο απόσπασμα για τον Αντίοχο τον Επιφανή, να δούμε αν η ελληνική μετάφρασή του λέει όλα αυτά τα πρόσθετα περί Χανουκά που έχει η γαλλική μετάφραση. Και μετά θα σάς αναρτήσω εγώ το εβραϊκό πρωτότυπο του Όζ, για να δείτε ότι δεν τα λέει, άρα ορθώς δεν υπάρχουν στην αγγλική μετάφραση. Υπάρχουν εβραιογνώστες στο Ιστολόγιο (Λεώνικος + Άγγελος) που θα μάς πούν τί λέει το εβραϊκό κείμενο του Όζ που θα αναρτήσω. Τολμήστε, φίλε κύριε Σαραντάκο, για να τελειώσει το παραμύθι, να δούμε πού βρήκαν όλα αυτά τα πρόσθετα οι κ.κ. Ιακώβ Σιμπής και Sylvie Cohen

  129. Αγγελος said

    Μήπως υπάρχει δεύτερη εβραϊκή έκδοση, διορθωμένη από τον συγγραφέα; Λάθη κάνουν όλοι οι μεταφραστές και συχνά ελευθεριάζουν, μπορεἰ (μου έχει τύχει) να παραλέιψουν ακόμα και ολόκληρη φράση από αφηρημάδα, αλλά να προσθέσουν καινούργια φράση εξ ιδίας πρωτοβουλίας μου φαίνεται πολύ απίθανο!

  130. ΣΠ said

    119
    Πα ντε κουά! 🙂

  131. sarant said

    Στην ελληνική μετάφραση, το επίμαχο απόσπασμα με τον Αντίοχο και τις ναζιστικές λέξεις είναι στη σελ.. 274. Και είναι περίπου όπως το γαλλικό και όχι όπως το αγγλικό.

  132. sarant said

    129 Δηλαδή, Άγγελε, μάλλον ο Άγγλος έκοψε και όχι η Γαλλίδα πρόσθεσε.

  133. Irresistible said

    Ευχαριστώ πολύ κύριε Σαραντάκο (131). Όπερ έδει δείξαι, λοιπόν: Ο κ. Σιμπής μεταφράζει κατευθείαν από τα γαλλικά. Το βράδυ της Πέμπτης (διότι αύριο και μεθαύριο θα λείπω όλη μέρα) θα αναρτήσω το εβραϊκό πρωτότυπο του Όζ για να δείτε ότι συμφωνεί απόλυτα με την αγγλική μετάφραση.

    Βέβαια, θα βγεί πάλι ο κ. Άγγελος και οι λοιποί, και θα λένε πως υπάρχουν δύο εβραϊκά πρωτότυπα, εν γνώσει του Όζ. Δεν βρίσκεις άκρη με τους επαγγελματίες αντιρρησίες κι ας κάνει «μπάμ» από μακρυά ότι τα επιχειρήματά τους αντιστρατεύονται την Κοινή Λογική

  134. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    Χθες ψάχνοντας για κι άλλα αποσπάσματα από το βιβλίο, έπεσα σε τρεις αναφορές στη μετάφραση.

    Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στην πολύ καλή μετάφραση του Ιακώβ Σιμπή που με έκανε σχεδόν να πιστέψω πως το βιβλίο αυτό γράφτηκε στα ελληνικά και όχι στα εβραϊκά.
    https://www.flash.gr/culture/102517/agapi-kai-skotos-sto-israil
    ………………………………………………
    Για τη μετάφραση έχω να πω κυρίως πολύ καλά λόγια. Ρέει απολαυστικά, με απόλυτη φυσικότητα. Είναι φανερό ότι ο Ιακώβ Σιμπή γνωρίζει καλά τα Εβραϊκά και, ταυτόχρονα, τα αποδίδει με πολύ εύστοχο τρόπο στα Ελληνικά. Απλώς έχω κάμποσες ενστάσεις σχετικά με τη στίξη (ένιωσα πάρα πολλές φορές να λείπουν κόμματα σε σημεία που ήταν απολύτως απαραίτητα), και σχετικά με την απόδοση ξένων (μη εβραϊκών) λέξεων, π.χ. ρωσικών, πολωνικών, γίντις κ.λπ.
    https://xn--qxaek7au.gr/forum/index.php?threads/%CE%86%CE%BC%CE%BF%CF%82-%CE%9F%CE%B6-%C2%AB%CE%99%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CE%B1%CE%B3%CE%AC%CF%80%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%83%CE%BA%CF%8C%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%82%C2%BB.6951/
    …………………………………………
    Άμος Οζ, Ιστορία αγάπης και σκότους, σελίδα 175. Εκδόσεις Καστανιώτη. Μετάφραση από τα εβραϊκά Ιακώβ Σιμπή.
    Μιλάει ο παππούς του συγγραφέα, με το προσωπικό του ιδιόλεκτο. *Κατασκοπεία = συνήθεια.:
    https://www.lexilogia.gr/threads/%CE%A4%CE%BF-%CE%BD%CE%AE%CE%BC%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CE%B9%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%AC%CF%86%CE%BF%CF%85.17/page-25#post-171700

  135. sarant said

    Φυσικά, από πουθενά δεν προκύπτει ο ισχυρισμός ότι ο Σιμπή μετέφρασε από τα γαλλικά.

  136. dryhammer said

    Μα το είπε κι ο ίδιος (κατακλείς του 133) : Δεν βρίσκεις άκρη με τους επαγγελματίες αντιρρησίες κι ας κάνει «μπάμ» από μακρυά ότι τα επιχειρήματά τους αντιστρατεύονται την Κοινή Λογική

  137. ΣΠ said

    81
    Η ισπανική μετάφραση της κυρίας Raquel García Lozano συμφωνεί με την ελληνική και όχι με την αγγλική μετάφραση. Ιδού τα αντίστοιχα αποσπάσματα:

    “mi padre era bibliotecario en la Biblioteca Nacional y tenía un sueldo modesto pero fijo. Mi madre daba algunas clases particulares. Por un chelín, yo regaba los viernes el jardín del señor Cohen en Tel Arza, y los miércoles metía botellas vacías en cajas detrás de la tienda del señor Auster y ganaba otros cuatro céntimos, y por dos céntimos la clase también enseñaba a leer al hijo de la señora Finster (pero eso era a crédito, y la familia Finster aún no me ha pagado).”

    “porque el holocausto apenas acababa de ocurrir, porque los judíos aún se pudrían en las montañas de los Cárpatos y los Dolomitas, en campos de internamiento y en destartalados barcos de inmigrantes clandestinos, destrozados, harapientos, delgados como esqueletos”

    “los nazis tal vez habían sido vencidos, pero el antisemitismo seguía desbocado por todas partes. En Polonia había nuevos pogromos, en Rusia perseguían a los que hablaban hebreo, y aquí los británicos aún no habían dicho la última palabra; mientras, el mufti hablaba de degollar a los judíos”.

  138. sarant said

    137 Α μπράβο!

  139. Αγγελος said

    Χάρη στα όσα γράφτηκαν τότε στη Λεξιλογία (134), λύνεται το μυστήριο των «κατασκοπειών» του παππού. Ο άνθρωπος ονομάζει ριγκουλίμ τις απαράβατες καθημερινές του συνήθειες, εξεβραΐζοντας τη γερμανική (και υποθέτω και γίντις) λέξη Regel = κανόνας, ρέγουλα, κολλώντας της μάλιστα και εβραϊκή κατάληξη πληθυντικού. (Υπάρχουν πάρα πολλά εβραϊκά ουσιαστικά, κυρίως δηλωτικά ενέργειας, που σχηματίζονται έτσι, σε *ι*ού*.) Μόνο που ριγκούλ στα κανονικά εβραϊκά σημαίνει όντως κατασκοπεία…
    Φυσικά, είναι πολύ δύσκολο να μεταφράσεις σε άλλη γλώσσα τα κάπως αμφίβολα εβραϊκά του παππού. Νομίζω πάντως πως ο μεταφραστής θα έπρεπε να προσθέσει σε παρένθεση κάποιες επεξηγηματικές λεξούλες στην ομιλία του. Για να ονομάζει ναυπηγείο το κουρείο ο παππούς, θα έπρεπε ή να τα έχει χαμένα ή να έχει κάποιο εντελώς ιδιόρρυθμο χιούμορ που μας διαφεύγει· καθένας όμως καταλαβαίνει πώς κάποιος που έμαθε εβραϊκά μεγάλος μπορεί να μπερδεύει το μισπαρά (κουρείο) με το μισπανά (ναυπηγείο)…

  140. rogerios said

    @139: Στη γαλλική έκδοση τα μισπαρά/μισπανά μεταφράζονται εντός παρενθέσεως, οπότε ο αναγνώστης δεν μένει με καμία απορία. Το λάθος φαίνεται απολύτως λογικό και αναμενόμενο. 🙂

  141. sarant said

    139-140 Πολύ ενδιαφέρον!

  142. rogerios said

    @141: Νικοκύρη, καλό μεσημέρι! Υπάρχει, άραγε, τρόπος να ανεβάσει κάποιος αρχείο πάουερ πόιντ σε σχόλιο;

  143. sarant said

    142 Ρογήρε, ομολογώ ότι δεν ξέρω. Μπορείς να μου το στείλεις στο μέιλ και να δοκιμάσω να το ανεβάσω εγώ.

  144. rogerios said

    @143: Ευχαριστώ πολύ! Το στέλνω κι εσύ κρίνεις αν αξίζει να βγει στην επιφάνεια (εφόσον αυτό είναι δυνατό).

  145. […] Θα παρουσιάσω σήμερα ένα απόσπασμα, και συγκεκριμένα το 3ο κεφάλαιο, από το βιβλίο “Ιστορία αγάπης και σκότους” του Άμος Οζ, ένα αυτοβιογραφικό αφήγημα που μπορεί να χαρακτηριστεί μυθιστόρημα ενηλικίωσης, αφού σε αυτό ο Οζ αφηγείται την ιστορία της οικογένειάς του και την παιδική και εφηβική του ηλικία -και ταυτόχρονα την ιστορία της Ιερουσαλήμ και του… — Weiterlesen sarantakos.wordpress.com/2021/08/08/amosoz/ […]

  146. sarant said

    144 Για να δούμε. Είναι ένα αρχείο παρουσίασης που είχε φτιάξει ο Ρογήρος για την εξαιρετική παρουσίαση του βιβλίου του Άμος Οζ που έκανε στη Λέσχη Ανάγνωσης εδώ στο Λουξεμβούργο.

    https://sarantakos.files.wordpress.com/2021/08/amosoz.pptx

  147. sarant said

    144-146 Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να το κατεβάσει.

  148. ΕΦΗ - ΕΦΗ said

    144/146 Ευχαριστούμε, ευχαριστούμε!

  149. Γιάννης Ιατρού said

    144/146: και εκ μέρους μου ευχαριστίες, πολύ κατατοπιστικό👍

  150. ΣΠ said

    144, 146
    Ευχαριστώ κι εγώ. Βλέποντας το αρχείο πολύ θα ήθελα να είχα παρακολουθήσει την παρουσίαση.

  151. rogerios said

    @146 έως 150: Σας ευχαριστώ πάρα πολύ!

  152. ΓΤ said

    «[…] Το βράδυ της Πέμπτης (διότι αύριο και μεθαύριο θα λείπω όλη μέρα) θα αναρτήσω το εβραϊκό πρωτότυπο του Όζ […]».

  153. sarant said

    Ποιας Πέμπτης όμως;

  154. ΓΤ said

    153@

    Της χτεσινής. Αλλά μάλλον θυμήθηκε να ψάξει την Εγκύκλιο Σαλτιέλ…

  155. ΓΤ said

    153@

    Της χτεσινής. Αλλά μάλλον θυμήθηκε να ψάξει την… Εγκύκλιο Σαλτιέλ.

  156. spyridos said

    Και στις διακοπές διαβάζουμε ιστολόγιο.
    Μου άρεσε πολύ η γραφή και η μετάφραση, παρά τις παρατηρήσεις για λάθη και μου άνοιξε η όρεξη να διαβάσω το βιβλίο.
    Δυστυχώς είχε εξαντληθεί εκεί που βρισκόμουν αλλά και στον Καστανιώτη.
    Θα γίνει ανατύπωση μου είπαν.

  157. sarant said

    156 Χαίρομαι που έδωσα έναυσμα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: